Wikipedia tlwiki https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Pahina MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Midya Natatangi Usapan Tagagamit Usapang tagagamit Wikipedia Usapang Wikipedia Talaksan Usapang talaksan MediaWiki Usapang MediaWiki Padron Usapang padron Tulong Usapang tulong Kategorya Usapang kategorya Portada Usapang Portada TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2263 2202857 2202851 2026-04-13T12:40:57Z Jojit fb 38 /* Makasaysayang pinagmulan */ 2202857 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * IEN #5 ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * IEN #21 ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * IEN #27 ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * IEN #40 ''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * IEN #44 ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * IEN #55 ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * IEN #81 ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * IEN #124 ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP. ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] k0ax0a7cmdqgrzriqpeb9xy40auk9li 2202858 2202857 2026-04-13T12:44:06Z Jojit fb 38 /* Makasaysayang pinagmulan */ 2202858 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * IEN #27 ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * IEN #40 ''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * IEN #44 ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * IEN #55 ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * IEN #81 ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * IEN #124 ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP. ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] lv3sgkxz9rviszzfhrc61jpx2dcjaqf 2202859 2202858 2026-04-13T12:44:55Z Jojit fb 38 /* Makasaysayang pinagmulan */ 2202859 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * IEN #44 ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * IEN #55 ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * IEN #81 ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * IEN #124 ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP. ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] fdljgks0a1e19l0he5knfxi0x1h0qx0 2202860 2202859 2026-04-13T12:46:37Z Jojit fb 38 /* Makasaysayang pinagmulan */ 2202860 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * IEN #55 ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * IEN #81 ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * IEN #124 ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP. ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] lzmm5cmyjkaaqi9u6hfmknltluh6etr 2202861 2202860 2026-04-13T12:50:09Z Jojit fb 38 /* Makasaysayang pinagmulan */ 2202861 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * IEN #81 ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * IEN #124 ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP. ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] iuokefnadx3nhcx3kit4wtvqx72511k 2202862 2202861 2026-04-13T13:00:43Z Jojit fb 38 /* Makasaysayang pinagmulan */ 2202862 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP. ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] fvx80m63iaabuwcx73fsjlcbrhsei82 2202863 2202862 2026-04-13T13:01:19Z Jojit fb 38 /* Makasaysayang pinagmulan */ 2202863 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP. ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] qya2ook3wf5jfslm87imzg63fynhzar 2202864 2202863 2026-04-13T13:03:16Z Jojit fb 38 /* Makasaysayang pinagmulan */ 2202864 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] 7hm4tdlbsolf2h9eiock3ats0gnukyt 2202865 2202864 2026-04-13T13:04:23Z Jojit fb 38 /* Makasaysayang pinagmulan */ 2202865 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] mply4av1uramwl2vl7q0qw8ldg1w5e3 2202869 2202865 2026-04-13T13:33:59Z Jojit fb 38 2202869 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng data sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda. Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''. Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng data, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng data kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] iiwcx6tlyohqd7byp60vartj7g35a1x 2202871 2202869 2026-04-13T13:36:33Z Jojit fb 38 /* Gampanin sa network */ 2202871 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng data sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''. Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng data, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng data kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] 1gqqgv1466ptugiua5gvk7spqk1q6lz 2202872 2202871 2026-04-13T13:37:20Z Jojit fb 38 /* Gampanin sa network */ 2202872 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng data sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng data, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng data kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] ij0wiayfrdiy41zs6qp5c4bzipukcpi 2202883 2202872 2026-04-14T00:29:18Z Jojit fb 38 2202883 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng data sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng data, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng data kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''. Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon. === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bits |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bits |Ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. |- |'''''Data Offset''''' |4 bits |Sukat ng TCP header (minimum na 20 bytes, maximum na 60 bytes). |- |'''''Reserved''''' |4 bits |Nakalaan para sa hinaharap na paggamit; dapat ay zero. |- |'''''Flags''''' |8 bits |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 bits |Dami ng data na handang tanggapin ng ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 bits |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng data. |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 bits |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang data. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang data ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng data na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] r13p5aj8ulul524e584xcre11bx4x73 2202884 2202883 2026-04-14T00:31:51Z Jojit fb 38 /* Mga field ng segment header */ 2202884 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng data sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng data, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng data kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''. Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon. === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bits |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bits |Ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. |- |'''''Data Offset''''' |4 bits |Sukat ng TCP header (minimum na 20 bytes, maximum na 60 bytes). |- |'''''Reserved''''' |4 bits |Nakalaan para sa hinaharap na paggamit; dapat ay zero. |- |'''''Flags''''' |8 bits |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 bits |Dami ng data na handang tanggapin ng ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 bits |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng data. |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 bits |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang data. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang data ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng data na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] jlcq4z1gb75qffumm394o9sfvlg90vl 2202888 2202884 2026-04-14T03:54:43Z Jojit fb 38 /* Estruktura ng segment ng TCP */ 2202888 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng data sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng data, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng data kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''. Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{APHD|start|title=TCP header format{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (meaningful when ACK bit set)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=[[#Checksum computation|Checksum]]|field2=Urgent Pointer (meaningful when URG bit set){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) If present, Data Offset will be greater than 5.{{break}}Padded with zeroes to a multiple of 32 bits, since Data Offset counts words of 4 octets.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bits |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bits |Ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. |- |'''''Data Offset''''' |4 bits |Sukat ng TCP header (minimum na 20 bytes, maximum na 60 bytes). |- |'''''Reserved''''' |4 bits |Nakalaan para sa hinaharap na paggamit; dapat ay zero. |- |'''''Flags''''' |8 bits |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 bits |Dami ng data na handang tanggapin ng ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 bits |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng data. |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 bits |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang data. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang data ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng data na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] mbzs11t6ch1btwye2q17ye1gg4nnoth 2202892 2202888 2026-04-14T03:58:31Z Jojit fb 38 /* Estruktura ng segment ng TCP */ 2202892 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng data sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng data, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng data kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''. Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (meaningful when ACK bit set)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=[[#Checksum computation|Checksum]]|field2=Urgent Pointer (meaningful when URG bit set){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) If present, Data Offset will be greater than 5.{{break}}Padded with zeroes to a multiple of 32 bits, since Data Offset counts words of 4 octets.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bits |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bits |Ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. |- |'''''Data Offset''''' |4 bits |Sukat ng TCP header (minimum na 20 bytes, maximum na 60 bytes). |- |'''''Reserved''''' |4 bits |Nakalaan para sa hinaharap na paggamit; dapat ay zero. |- |'''''Flags''''' |8 bits |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 bits |Dami ng data na handang tanggapin ng ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 bits |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng data. |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 bits |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang data. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang data ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng data na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] qfnmv9t4came4i1h4m1tjbfepmdtmuh 2202893 2202892 2026-04-14T03:59:30Z Jojit fb 38 /* Estruktura ng segment ng TCP */ 2202893 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng data sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng data, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng data kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''. Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (meaningful when ACK bit set)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=[[#Checksum computation|Checksum]]|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) If present, Data Offset will be greater than 5.{{break}}Padded with zeroes to a multiple of 32 bits, since Data Offset counts words of 4 octets.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bits |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bits |Ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. |- |'''''Data Offset''''' |4 bits |Sukat ng TCP header (minimum na 20 bytes, maximum na 60 bytes). |- |'''''Reserved''''' |4 bits |Nakalaan para sa hinaharap na paggamit; dapat ay zero. |- |'''''Flags''''' |8 bits |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 bits |Dami ng data na handang tanggapin ng ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 bits |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng data. |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 bits |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang data. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang data ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng data na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] 4ztw393is0x2amihes06pvr9rpnmzxm 2202894 2202893 2026-04-14T04:02:38Z Jojit fb 38 /* Estruktura ng segment ng TCP */ 2202894 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng data sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng data, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng data kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''. Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (meaningful when ACK bit set)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=[[#Checksum computation|Checksum]]|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bits |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bits |Ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. |- |'''''Data Offset''''' |4 bits |Sukat ng TCP header (minimum na 20 bytes, maximum na 60 bytes). |- |'''''Reserved''''' |4 bits |Nakalaan para sa hinaharap na paggamit; dapat ay zero. |- |'''''Flags''''' |8 bits |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 bits |Dami ng data na handang tanggapin ng ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 bits |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng data. |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 bits |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang data. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang data ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng data na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] df7wb77bba9k0x2ef0grqv9lh51mntq 2202895 2202894 2026-04-14T04:16:29Z Jojit fb 38 /* Estruktura ng segment ng TCP */ 2202895 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng data sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng data, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng data kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''. Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (meaningful when ACK bit set)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=[[#Checksum computation|Checksum]]|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bits |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bits |Ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. |- |'''''Data Offset''''' |4 bits |Sukat ng TCP header (minimum na 20 bytes, maximum na 60 bytes). |- |'''''Reserved''''' |4 bits |Nakalaan para sa hinaharap na paggamit; dapat ay zero. |- |'''''Flags''''' |8 bits |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 bits |Dami ng data na handang tanggapin ng ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 bits |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng data. |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 bits |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang data. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang data ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng data na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB. |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK. |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na blocks na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit begin/end pointers. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng Round Trip Time (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang segment. |- |'''28''' |4 |— |Option para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |Option para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 authentication (option 19) na idinisenyo para sa BGP sessions. |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang TCP connection na gumamit ng maraming network paths nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] ahjzkplw0l16rblwkmiiltux1d0s5up 2202896 2202895 2026-04-14T04:19:46Z Jojit fb 38 /* Mga field ng segment header */ 2202896 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng data sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng data, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng data kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''. Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (meaningful when ACK bit set)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=[[#Checksum computation|Checksum]]|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bits |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bits |Ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. |- |'''''Data Offset''''' |4 bits |Sukat ng TCP header (minimum na 20 bytes, maximum na 60 bytes). |- |'''''Reserved''''' |4 bits |Nakalaan para sa hinaharap na paggamit; dapat ay zero. |- |'''''Flags''''' |8 bits |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 bits |Dami ng data na handang tanggapin ng ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 bits |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng data. |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 bits |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang data. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang data ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng data na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB. |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK. |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''. |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''. |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] jidwjryc7f4encqki6zy1w6zn1i0j59 2202897 2202896 2026-04-14T04:24:49Z Jojit fb 38 /* Mga field ng segment header */ 2202897 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng data sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng data, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng data kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''. Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (meaningful when ACK bit set)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=[[#Checksum computation|Checksum]]|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bits |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bits |Ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. |- |'''''Data Offset''''' |4 bits |Sukat ng TCP header (minimum na 20 bytes, maximum na 60 bytes). |- |'''''Reserved''''' |4 bits |Nakalaan para sa hinaharap na paggamit; dapat ay zero. |- |'''''Flags''''' |8 bits |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 bits |Dami ng data na handang tanggapin ng ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 bits |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng data. |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 bits |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang data. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang data ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng data na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK. |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''. |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''. |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] h2a2axlrudvp9n7cqxh5zsic61yq1do 2202898 2202897 2026-04-14T04:28:55Z Jojit fb 38 /* Mga field ng segment header */ 2202898 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng data sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng data, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng data kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''. Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (meaningful when ACK bit set)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=[[#Checksum computation|Checksum]]|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bits |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bits |Ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. |- |'''''Data Offset''''' |4 bits |Sukat ng TCP header (minimum na 20 bytes, maximum na 60 bytes). |- |'''''Reserved''''' |4 bits |Nakalaan para sa hinaharap na paggamit; dapat ay zero. |- |'''''Flags''''' |8 bits |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 bits |Dami ng data na handang tanggapin ng ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 bits |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng data. |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 bits |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang data. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang data ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng data na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''. |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] 89ucce0fpiqgw97qrsh0zh2uzx46yp3 2202908 2202898 2026-04-14T07:54:37Z Jojit fb 38 /* Estruktura ng segment ng TCP */ 2202908 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng data sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng data, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng data kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''. Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon. <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (meaningful when ACK bit set)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=[[#Checksum computation|Checksum]]|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bits |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bits |Ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. |- |'''''Data Offset''''' |4 bits |Sukat ng TCP header (minimum na 20 bytes, maximum na 60 bytes). |- |'''''Reserved''''' |4 bits |Nakalaan para sa hinaharap na paggamit; dapat ay zero. |- |'''''Flags''''' |8 bits |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 bits |Dami ng data na handang tanggapin ng ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 bits |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng data. |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 bits |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang data. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang data ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng data na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''. |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] 39x71398gj1q7pm4vwf13gunz8k9ahe 2202909 2202908 2026-04-14T07:57:44Z Jojit fb 38 /* Estruktura ng segment ng TCP */ 2202909 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng data sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng data, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng data kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''. Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon. <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (meaningful when ACK bit set)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=[[#Checksum computation|Checksum]]|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bits |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bits |Ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. |- |'''''Data Offset''''' |4 bits |Sukat ng TCP header (minimum na 20 bytes, maximum na 60 bytes). |- |'''''Reserved''''' |4 bits |Nakalaan para sa hinaharap na paggamit; dapat ay zero. |- |'''''Flags''''' |8 bits |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 bits |Dami ng data na handang tanggapin ng ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 bits |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng data. |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 bits |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang data. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang data ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng data na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] 3ddpkt2pbbo53nbl655ebf97p6tvvky 2202910 2202909 2026-04-14T08:00:32Z Jojit fb 38 /* Estruktura ng segment ng TCP */ 2202910 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng data sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng data, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng data kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''. Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon. <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=[[#Checksum computation|Checksum]]|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bits |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bits |Ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. |- |'''''Data Offset''''' |4 bits |Sukat ng TCP header (minimum na 20 bytes, maximum na 60 bytes). |- |'''''Reserved''''' |4 bits |Nakalaan para sa hinaharap na paggamit; dapat ay zero. |- |'''''Flags''''' |8 bits |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 bits |Dami ng data na handang tanggapin ng ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 bits |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng data. |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 bits |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang data. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang data ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng data na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] 3j9ytt8azx6j901uzioq1gtbintglab 2202911 2202910 2026-04-14T08:01:00Z Jojit fb 38 /* Estruktura ng segment ng TCP */ 2202911 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng data sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng data, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng data kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''. Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon. <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bits |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bits |Ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. |- |'''''Data Offset''''' |4 bits |Sukat ng TCP header (minimum na 20 bytes, maximum na 60 bytes). |- |'''''Reserved''''' |4 bits |Nakalaan para sa hinaharap na paggamit; dapat ay zero. |- |'''''Flags''''' |8 bits |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 bits |Dami ng data na handang tanggapin ng ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 bits |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng data. |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 bits |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang data. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang data ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng data na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] 91znwvz8etkb649w4asuy6maxgxi4j6 2202912 2202911 2026-04-14T08:04:39Z Jojit fb 38 /* Mga field ng segment header */ 2202912 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng data sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng data, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng data kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''. Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon. <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 bits |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bits |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bits |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man). Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang data. |- |'''''Data Offset''''' |4 bits |Sukat ng TCP header (minimum na 20 bytes, maximum na 60 bytes). |- |'''''Reserved''''' |4 bits |Nakalaan para sa hinaharap na paggamit; dapat ay zero. |- |'''''Flags''''' |8 bits |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 bits |Dami ng data na handang tanggapin ng ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 bits |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng data. |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 bits |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang data. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang data ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng data na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] cuzhfcru7umfdv1qgowi900tj75qk08 2202913 2202912 2026-04-14T08:05:42Z Jojit fb 38 /* Mga field ng segment header */ 2202913 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng data sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng data, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng data kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''. Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon. <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man). Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang data. |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (minimum na 20 bytes, maximum na 60 bytes). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Nakalaan para sa hinaharap na paggamit; dapat ay zero. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng data na handang tanggapin ng ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng data. |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang data. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang data ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng data na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] ffuif0cewc3mbayic0oxt87ujzfyt9h 2202914 2202913 2026-04-14T08:06:06Z Jojit fb 38 /* Mga field ng segment header */ 2202914 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng data sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng data, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng data kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''. Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon. <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang data. |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (minimum na 20 bytes, maximum na 60 bytes). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Nakalaan para sa hinaharap na paggamit; dapat ay zero. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng data na handang tanggapin ng ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng data. |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang data. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang data ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng data na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] t09f7vsdqv3a9kqxu3uzvm3o9tk2jxm 2202915 2202914 2026-04-14T08:06:51Z Jojit fb 38 /* Mga field ng segment header */ 2202915 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng data sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng data, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng data kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''. Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon. <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (minimum na 20 bytes, maximum na 60 bytes). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Nakalaan para sa hinaharap na paggamit; dapat ay zero. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng data na handang tanggapin ng ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng data. |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang data ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng data na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] ascfeubme0y5yjapnszsow2agazdw72 2202916 2202915 2026-04-14T08:08:23Z Jojit fb 38 2202916 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''. Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon. <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (minimum na 20 bytes, maximum na 60 bytes). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Nakalaan para sa hinaharap na paggamit; dapat ay zero. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] lrcmki9xshidqn5zfzfvnwchfjj36dt 2202917 2202916 2026-04-14T08:09:45Z Jojit fb 38 /* Mga field ng segment header */ 2202917 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''. Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon. <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Nakalaan para sa hinaharap na paggamit; dapat ay zero. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] 0l4j13815ftyyokprvg8ow16ppurtpi 2202918 2202917 2026-04-14T08:10:51Z Jojit fb 38 /* Mga field ng segment header */ 2202918 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''. Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon. <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Nakalaan para sa hinaharap na paggamit; dapat ay sero. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] ey2cbczn0326ydty94divhhxaov0qp9 2202919 2202918 2026-04-14T08:12:27Z Jojit fb 38 /* Mga field ng segment header */ 2202919 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''. Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon. <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) flag ng eksperimental na <nowiki>RFC 3540</nowiki> (ECN-nonce). Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] pi0xe8xsigjx5xzx14xsxf0zz97aa41 2202920 2202919 2026-04-14T08:13:38Z Jojit fb 38 /* Mga field ng segment header */ 2202920 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''. Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon. <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) flag ng eksperimental na <nowiki>RFC 3540</nowiki> (ECN-nonce). Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''. Isang balangkas ng RFC ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] a3nqsx0220z9343ytsr0970twqo9pu7 2202921 2202920 2026-04-14T08:16:13Z Jojit fb 38 /* Mga field ng segment header */ 2202921 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''. Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon. <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] aqwmkctd9apdnxjn2mlrkpfso6dgnc6 2202922 2202921 2026-04-14T08:16:59Z Jojit fb 38 /* Mga field ng segment header */ 2202922 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''. Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon. <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] oi9f0za71ncp3a0bdku4cqmrbiq4l0z 2202924 2202922 2026-04-14T08:24:57Z Jojit fb 38 /* Estruktura ng segment ng TCP */ 2202924 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon. <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] mu2v22vvhdz3bdxyrt9mmygi99dmc43 2202925 2202924 2026-04-14T08:25:13Z Jojit fb 38 /* Estruktura ng segment ng TCP */ 2202925 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU''. Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP. Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon. <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] 9wmvx30nkx1pf4xo62oxxffki24fcxn 2202927 2202925 2026-04-14T08:26:50Z Jojit fb 38 /* Estruktura ng segment ng TCP */ 2202927 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon. <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] mmpr4xowjnwibonzr3he00k5u015wmy 2202928 2202927 2026-04-14T08:27:53Z Jojit fb 38 /* Estruktura ng segment ng TCP */ 2202928 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] ee0lv2op2tkybulrr9mci0ijqgd9ai0 2202929 2202928 2026-04-14T08:39:59Z Jojit fb 38 /* Talababa */ 2202929 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 9293 | date = Agosto 2022 | title = Transmission Control Protocol (TCP) | editor1-last = Eddy | editor1-first = Wesley M. | ref = {{harvid|RFC 9293}} |language=en}} [[Kategorya:Internet]] gfbis17ucmxvz2k1i148qldpua8ye76 2202930 2202929 2026-04-14T08:42:59Z Jojit fb 38 /* Talababa */ 2202930 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 9293 | date = Agosto 2022 | title = Transmission Control Protocol (TCP) | editor1-last = Eddy | editor1-first = Wesley M. | ref = {{harvid|RFC 9293}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 7323 | title = TCP Extensions for High Performance | date = Setyembre 2014 | last1 = Borman | first1 = David | last2 = Braden | first2 = Bob | author2link = Bob Braden |language=en | last3 = Jacobson | first3 = Van | author3link = Van Jacobson | editor1-last = Scheffenegger | editor1-first = Richard | ref = {{harvid|RFC 7323}} }} [[Kategorya:Internet]] 5zl1ckecb2tftf5ld2iditszin8v0u3 2202931 2202930 2026-04-14T08:43:21Z Jojit fb 38 /* Talababa */ 2202931 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{ cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = December 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 9293 | date = Agosto 2022 | title = Transmission Control Protocol (TCP) | editor1-last = Eddy | editor1-first = Wesley M. | ref = {{harvid|RFC 9293}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 7323 | title = TCP Extensions for High Performance | date = Setyembre 2014 | last1 = Borman | first1 = David | last2 = Braden | first2 = Bob |language=en | last3 = Jacobson | first3 = Van | editor1-last = Scheffenegger | editor1-first = Richard | ref = {{harvid|RFC 7323}} }} [[Kategorya:Internet]] 0w0glzj0gggaj7nl3c7fo325o8rggbp 2202932 2202931 2026-04-14T08:44:25Z Jojit fb 38 /* Talababa */ 2202932 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = Disyembre 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 9293 | date = Agosto 2022 | title = Transmission Control Protocol (TCP) | editor1-last = Eddy | editor1-first = Wesley M. | ref = {{harvid|RFC 9293}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 7323 | title = TCP Extensions for High Performance | date = Setyembre 2014 | last1 = Borman | first1 = David | last2 = Braden | first2 = Bob |language=en | last3 = Jacobson | first3 = Van | editor1-last = Scheffenegger | editor1-first = Richard | ref = {{harvid|RFC 7323}} }} [[Kategorya:Internet]] c8yu6jsppwivr8v9ta173u46f0eu2z1 2202933 2202932 2026-04-14T08:45:38Z Jojit fb 38 /* Talababa */ 2202933 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = Disyembre 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 791 | title = Internet Protocol | date = Setyembre 1981 | last = Postel | first = Jon | authorlink = Jon Postel | ref = {{harvid|RFC 791}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 9293 | date = Agosto 2022 | title = Transmission Control Protocol (TCP) | editor1-last = Eddy | editor1-first = Wesley M. | ref = {{harvid|RFC 9293}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 7323 | title = TCP Extensions for High Performance | date = Setyembre 2014 | last1 = Borman | first1 = David | last2 = Braden | first2 = Bob |language=en | last3 = Jacobson | first3 = Van | editor1-last = Scheffenegger | editor1-first = Richard | ref = {{harvid|RFC 7323}} }} [[Kategorya:Internet]] gxmqi3apxa6d4n85j3r938ujphc6otq 2202934 2202933 2026-04-14T08:45:58Z Jojit fb 38 /* Talababa */ 2202934 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = Disyembre 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 791 | title = Internet Protocol | date = Setyembre 1981 | last = Postel | first = Jon | ref = {{harvid|RFC 791}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 9293 | date = Agosto 2022 | title = Transmission Control Protocol (TCP) | editor1-last = Eddy | editor1-first = Wesley M. | ref = {{harvid|RFC 9293}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 7323 | title = TCP Extensions for High Performance | date = Setyembre 2014 | last1 = Borman | first1 = David | last2 = Braden | first2 = Bob |language=en | last3 = Jacobson | first3 = Van | editor1-last = Scheffenegger | editor1-first = Richard | ref = {{harvid|RFC 7323}} }} [[Kategorya:Internet]] bjvn6893796y4zlqiiji0jrqixd7qph 2202935 2202934 2026-04-14T08:53:56Z Jojit fb 38 /* Talababa */ 2202935 wikitext text/x-wiki Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = Disyembre 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 791 | title = Internet Protocol | date = Setyembre 1981 | last = Postel | first = Jon | ref = {{harvid|RFC 791}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 2018 | title = TCP Selective Acknowledgment Options | date = Oktubre 1996 | last1 = Mathis | first1 = Matt | last2 = Mahdavi | first2 = Jamshid | last3 = Floyd | first3 = Sally | last4 = Romanow | first4 = Allyn | ref = {{harvid|RFC 2018}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 9293 | date = Agosto 2022 | title = Transmission Control Protocol (TCP) | editor1-last = Eddy | editor1-first = Wesley M. | ref = {{harvid|RFC 9293}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 7323 | title = TCP Extensions for High Performance | date = Setyembre 2014 | last1 = Borman | first1 = David | last2 = Braden | first2 = Bob |language=en | last3 = Jacobson | first3 = Van | editor1-last = Scheffenegger | editor1-first = Richard | ref = {{harvid|RFC 7323}} }} [[Kategorya:Internet]] kim16tzv1zxgmtju06z9m3p7ayn5134 2202937 2202935 2026-04-14T08:56:03Z Jojit fb 38 2202937 wikitext text/x-wiki {{Infobox networking protocol|title=Transmission Control Protocol|logo=|logo alt=|image=|image alt=|caption=|is stack=yes|abbreviation=TCP|purpose=|developer=[[Vint Cerf]] and [[Bob Kahn]]|date={{start date and age|1974}}|based on=Transmission Control Program|influenced=|osilayer=[[Transport layer]] (4)|ipproto=6|ports=|rfcs={{IETF RFC|9293|plainlink=yes}}|hardware=}}Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = Disyembre 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 791 | title = Internet Protocol | date = Setyembre 1981 | last = Postel | first = Jon | ref = {{harvid|RFC 791}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 2018 | title = TCP Selective Acknowledgment Options | date = Oktubre 1996 | last1 = Mathis | first1 = Matt | last2 = Mahdavi | first2 = Jamshid | last3 = Floyd | first3 = Sally | last4 = Romanow | first4 = Allyn | ref = {{harvid|RFC 2018}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 9293 | date = Agosto 2022 | title = Transmission Control Protocol (TCP) | editor1-last = Eddy | editor1-first = Wesley M. | ref = {{harvid|RFC 9293}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 7323 | title = TCP Extensions for High Performance | date = Setyembre 2014 | last1 = Borman | first1 = David | last2 = Braden | first2 = Bob |language=en | last3 = Jacobson | first3 = Van | editor1-last = Scheffenegger | editor1-first = Richard | ref = {{harvid|RFC 7323}} }} [[Kategorya:Internet]] hwq9un75ozkp8qe8n6ybeo8d6726q0y 2202938 2202937 2026-04-14T08:56:25Z Jojit fb 38 2202938 wikitext text/x-wiki {{Infobox networking protocol|title=Transmission Control Protocol|logo=|logo alt=|image=|image alt=|caption=|is stack=yes|abbreviation=TCP|purpose=|developer=[[Vint Cerf]] at [[Bob Kahn]]|date={{start date and age|1974}}|based on=Transmission Control Program|influenced=|osilayer=[[Transport layer]] (4)|ipproto=6|ports=|rfcs={{IETF RFC|9293|plainlink=yes}}|hardware=}}Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = Disyembre 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 791 | title = Internet Protocol | date = Setyembre 1981 | last = Postel | first = Jon | ref = {{harvid|RFC 791}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 2018 | title = TCP Selective Acknowledgment Options | date = Oktubre 1996 | last1 = Mathis | first1 = Matt | last2 = Mahdavi | first2 = Jamshid | last3 = Floyd | first3 = Sally | last4 = Romanow | first4 = Allyn | ref = {{harvid|RFC 2018}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 9293 | date = Agosto 2022 | title = Transmission Control Protocol (TCP) | editor1-last = Eddy | editor1-first = Wesley M. | ref = {{harvid|RFC 9293}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 7323 | title = TCP Extensions for High Performance | date = Setyembre 2014 | last1 = Borman | first1 = David | last2 = Braden | first2 = Bob |language=en | last3 = Jacobson | first3 = Van | editor1-last = Scheffenegger | editor1-first = Richard | ref = {{harvid|RFC 7323}} }} [[Kategorya:Internet]] igjpxmbub0fqfp2lkqr403ri292ani4 2202940 2202938 2026-04-14T09:03:11Z Jojit fb 38 2202940 wikitext text/x-wiki {{Infobox networking protocol|title=Transmission Control Protocol|logo=|logo alt=|image=|image alt=|caption=|is stack=yes|abbreviation=TCP|purpose=|developer=[[Vint Cerf]] at [[Bob Kahn]]|date={{start date and age|1974}}|based on=Transmission Control Program|influenced=|osilayer=''Transport layer'' (4)|ipproto=6|ports=|rfcs={{IETF RFC|9293|plainlink=yes}}|hardware=}}Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = Disyembre 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 791 | title = Internet Protocol | date = Setyembre 1981 | last = Postel | first = Jon | ref = {{harvid|RFC 791}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 2018 | title = TCP Selective Acknowledgment Options | date = Oktubre 1996 | last1 = Mathis | first1 = Matt | last2 = Mahdavi | first2 = Jamshid | last3 = Floyd | first3 = Sally | last4 = Romanow | first4 = Allyn | ref = {{harvid|RFC 2018}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 9293 | date = Agosto 2022 | title = Transmission Control Protocol (TCP) | editor1-last = Eddy | editor1-first = Wesley M. | ref = {{harvid|RFC 9293}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 7323 | title = TCP Extensions for High Performance | date = Setyembre 2014 | last1 = Borman | first1 = David | last2 = Braden | first2 = Bob |language=en | last3 = Jacobson | first3 = Van | editor1-last = Scheffenegger | editor1-first = Richard | ref = {{harvid|RFC 7323}} }} [[Kategorya:Internet]] g1odoekusrwmu5jyfciui687cciuvhx 2202941 2202940 2026-04-14T09:03:34Z Jojit fb 38 2202941 wikitext text/x-wiki {{Infobox networking protocol|title=Transmission Control Protocol|logo=|logo alt=|image=|image alt=|caption=|is stack=yes|abbreviation=TCP|purpose=|developer=Vint Cerf at Bob Kahn|date={{start date and age|1974}}|based on=Transmission Control Program|influenced=|osilayer=''Transport layer'' (4)|ipproto=6|ports=|rfcs={{IETF RFC|9293|plainlink=yes}}|hardware=}}Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = Disyembre 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 791 | title = Internet Protocol | date = Setyembre 1981 | last = Postel | first = Jon | ref = {{harvid|RFC 791}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 2018 | title = TCP Selective Acknowledgment Options | date = Oktubre 1996 | last1 = Mathis | first1 = Matt | last2 = Mahdavi | first2 = Jamshid | last3 = Floyd | first3 = Sally | last4 = Romanow | first4 = Allyn | ref = {{harvid|RFC 2018}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 9293 | date = Agosto 2022 | title = Transmission Control Protocol (TCP) | editor1-last = Eddy | editor1-first = Wesley M. | ref = {{harvid|RFC 9293}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 7323 | title = TCP Extensions for High Performance | date = Setyembre 2014 | last1 = Borman | first1 = David | last2 = Braden | first2 = Bob |language=en | last3 = Jacobson | first3 = Van | editor1-last = Scheffenegger | editor1-first = Richard | ref = {{harvid|RFC 7323}} }} [[Kategorya:Internet]] nwwscq92i33lbdjq24n82160esgavom 2202945 2202941 2026-04-14T09:19:34Z Jojit fb 38 2202945 wikitext text/x-wiki {{Infobox networking protocol|title=Transmission Control Protocol|logo=|logo alt=|image=|image alt=|caption=|is stack=yes|abbreviation=TCP|purpose=|developer=Vint Cerf at Bob Kahn|date={{start date and age|1974}}|based on=Transmission Control Program|influenced=|osilayer=''Transport layer'' (4)|ipproto=6|ports=|rfcs={{IETF RFC|9293|plainlink=yes}}|hardware=}}Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} == Mga kahinaan == Ang TCP ay maaaring atakehin sa iba't ibang paraan. Ang pagsusuri sa mga resulta ng TCP, kasama ang mga posibleng solusyon (''mitigations'') para sa mga natukoy na isyu, ay nailathala noong 2009 at ipinagpatuloy sa loob ng IETF hanggang 2012. Ang mga tanyag na kahinaan ay kinabibilangan ng ''denial of service'' (DoS), ''connection hijacking'', TCP ''veto'', at TCP ''reset attack''. ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = Disyembre 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 791 | title = Internet Protocol | date = Setyembre 1981 | last = Postel | first = Jon | ref = {{harvid|RFC 791}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 2018 | title = TCP Selective Acknowledgment Options | date = Oktubre 1996 | last1 = Mathis | first1 = Matt | last2 = Mahdavi | first2 = Jamshid | last3 = Floyd | first3 = Sally | last4 = Romanow | first4 = Allyn | ref = {{harvid|RFC 2018}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 9293 | date = Agosto 2022 | title = Transmission Control Protocol (TCP) | editor1-last = Eddy | editor1-first = Wesley M. | ref = {{harvid|RFC 9293}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 7323 | title = TCP Extensions for High Performance | date = Setyembre 2014 | last1 = Borman | first1 = David | last2 = Braden | first2 = Bob |language=en | last3 = Jacobson | first3 = Van | editor1-last = Scheffenegger | editor1-first = Richard | ref = {{harvid|RFC 7323}} }} [[Kategorya:Internet]] 01idndz0zqd6j0xh74eq3igmqvpq3ac 2202946 2202945 2026-04-14T09:21:28Z Jojit fb 38 /* Mga kahinaan */ 2202946 wikitext text/x-wiki {{Infobox networking protocol|title=Transmission Control Protocol|logo=|logo alt=|image=|image alt=|caption=|is stack=yes|abbreviation=TCP|purpose=|developer=Vint Cerf at Bob Kahn|date={{start date and age|1974}}|based on=Transmission Control Program|influenced=|osilayer=''Transport layer'' (4)|ipproto=6|ports=|rfcs={{IETF RFC|9293|plainlink=yes}}|hardware=}}Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} == Mga kahinaan == Ang TCP ay maaaring atakehin sa iba't ibang paraan. Ang pagsusuri sa mga resulta ng TCP, kasama ang mga posibleng solusyon (''mitigations'') para sa mga natukoy na isyu, ay nailathala noong 2009<ref>{{cite web |title=Security Assessment of the Transmission Control Protocol (TCP) |url=http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090306052826/http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |archive-date=Marso 6, 2009 |access-date=2010-12-23 |language=en}}</ref> at ipinagpatuloy sa loob ng IETF hanggang 2012. Ang mga tanyag na kahinaan ay kinabibilangan ng ''denial of service'' (DoS), ''connection hijacking'', TCP ''veto'', at TCP ''reset attack''. ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = Disyembre 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 791 | title = Internet Protocol | date = Setyembre 1981 | last = Postel | first = Jon | ref = {{harvid|RFC 791}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 2018 | title = TCP Selective Acknowledgment Options | date = Oktubre 1996 | last1 = Mathis | first1 = Matt | last2 = Mahdavi | first2 = Jamshid | last3 = Floyd | first3 = Sally | last4 = Romanow | first4 = Allyn | ref = {{harvid|RFC 2018}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 9293 | date = Agosto 2022 | title = Transmission Control Protocol (TCP) | editor1-last = Eddy | editor1-first = Wesley M. | ref = {{harvid|RFC 9293}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 7323 | title = TCP Extensions for High Performance | date = Setyembre 2014 | last1 = Borman | first1 = David | last2 = Braden | first2 = Bob |language=en | last3 = Jacobson | first3 = Van | editor1-last = Scheffenegger | editor1-first = Richard | ref = {{harvid|RFC 7323}} }} [[Kategorya:Internet]] qn75uftse1fq59w5gk5j6rtsfp7yaie 2202947 2202946 2026-04-14T09:22:36Z Jojit fb 38 /* Mga kahinaan */ 2202947 wikitext text/x-wiki {{Infobox networking protocol|title=Transmission Control Protocol|logo=|logo alt=|image=|image alt=|caption=|is stack=yes|abbreviation=TCP|purpose=|developer=Vint Cerf at Bob Kahn|date={{start date and age|1974}}|based on=Transmission Control Program|influenced=|osilayer=''Transport layer'' (4)|ipproto=6|ports=|rfcs={{IETF RFC|9293|plainlink=yes}}|hardware=}}Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} == Mga kahinaan == Ang TCP ay maaaring atakehin sa iba't ibang paraan. Ang pagsusuri sa mga resulta ng TCP, kasama ang mga posibleng solusyon (''mitigations'') para sa mga natukoy na isyu, ay nailathala noong 2009<ref>{{cite web |title=Security Assessment of the Transmission Control Protocol (TCP) |url=http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090306052826/http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |archive-date=Marso 6, 2009 |access-date=2010-12-23 |language=en}}</ref> at ipinagpatuloy sa loob ng IETF hanggang 2012.<ref>{{cite IETF|draft=draft-ietf-tcpm-tcp-security|title=Survey of Security Hardening Methods for Transmission Control Protocol (TCP) Implementations}}</ref> Ang mga tanyag na kahinaan ay kinabibilangan ng ''denial of service'' (DoS), ''connection hijacking'', TCP ''veto'', at TCP ''reset attack''. ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = Disyembre 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 791 | title = Internet Protocol | date = Setyembre 1981 | last = Postel | first = Jon | ref = {{harvid|RFC 791}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 2018 | title = TCP Selective Acknowledgment Options | date = Oktubre 1996 | last1 = Mathis | first1 = Matt | last2 = Mahdavi | first2 = Jamshid | last3 = Floyd | first3 = Sally | last4 = Romanow | first4 = Allyn | ref = {{harvid|RFC 2018}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 9293 | date = Agosto 2022 | title = Transmission Control Protocol (TCP) | editor1-last = Eddy | editor1-first = Wesley M. | ref = {{harvid|RFC 9293}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 7323 | title = TCP Extensions for High Performance | date = Setyembre 2014 | last1 = Borman | first1 = David | last2 = Braden | first2 = Bob |language=en | last3 = Jacobson | first3 = Van | editor1-last = Scheffenegger | editor1-first = Richard | ref = {{harvid|RFC 7323}} }} [[Kategorya:Internet]] gfliakkkrdijm5bmydd4me4ebe7zork 2202948 2202947 2026-04-14T09:28:08Z Jojit fb 38 /* Mga kahinaan */ 2202948 wikitext text/x-wiki {{Infobox networking protocol|title=Transmission Control Protocol|logo=|logo alt=|image=|image alt=|caption=|is stack=yes|abbreviation=TCP|purpose=|developer=Vint Cerf at Bob Kahn|date={{start date and age|1974}}|based on=Transmission Control Program|influenced=|osilayer=''Transport layer'' (4)|ipproto=6|ports=|rfcs={{IETF RFC|9293|plainlink=yes}}|hardware=}}Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} == Mga kahinaan == Ang TCP ay maaaring atakehin sa iba't ibang paraan. Ang pagsusuri sa mga resulta ng TCP, kasama ang mga posibleng solusyon (''mitigations'') para sa mga natukoy na isyu, ay nailathala noong 2009<ref>{{cite web |title=Security Assessment of the Transmission Control Protocol (TCP) |url=http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090306052826/http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |archive-date=Marso 6, 2009 |access-date=2010-12-23 |language=en}}</ref> at ipinagpatuloy sa loob ng IETF hanggang 2012.<ref>{{cite IETF|draft=draft-ietf-tcpm-tcp-security|title=Survey of Security Hardening Methods for Transmission Control Protocol (TCP) Implementations}}</ref> Ang mga tanyag na kahinaan ay kinabibilangan ng ''denial of service'' (DoS), ''connection hijacking'', TCP ''veto'', at TCP ''reset attack''. == Mga ''port'' ng TCP == Ang isang koneksyon sa TCP ay kinikilala sa pamamagitan ng isang apat-na-tupla: ''source address, source port, destination address,'' at ''destination port''. Ginagamit ang mga ''port number'' upang tukuyin ang iba't ibang serbisyo at payagan ang maraming koneksyon sa pagitan ng mga ''host''. Gumagamit ang TCP ng 16-bit na mga ''port number'', na nagbibigay ng 65,536 na posibleng halaga para sa bawat isa sa mga ''source'' at ''destination port''. Dahil ang pagkakakilanlan ng koneksyon ay nakadepende sa mga ''address'', ang mga koneksyon sa TCP ay nakatali lamang sa iisang landas ng network (''single network path''). Hindi maaaring gumamit ang TCP ng ibang ruta na available sa mga ''multihomed host'', at napuputol ang mga koneksyon kung magbabago ang ''address'' ng isang ''end-point''. Ang mga numero ng ''port'' ay hinahati sa tatlong pangunahing kategorya: * '''Well-known ports (0–1023):''' Itinalaga ng Internet Assigned Numbers Authority (IANA) at karaniwang ginagamit ng mga proseso sa antas ng sistema (''system-level processes''). Halimbawa: FTP (20 at 21), SSH (22), TELNET (23), SMTP (25), HTTP (80), at HTTPS/SSL (443). * '''Registered ports (1024–49151):''' Maaaring italaga sa mga partikular na serbisyo ng mga ''third-party developer'', ngunit ginagamit din ng ilang ''[[operating system]]'' bilang mga ''ephemeral client port''. * '''Dynamic o Private ports (49152–65535):''' Hindi nauugnay sa anumang rehistradong serbisyo at karaniwang ginagamit lamang bilang mga ''ephemeral port'' para sa mga pansamantalang koneksyon ng ''client''. Ang '''Network Address Translation (NAT)''' ay karaniwang gumagamit ng mga ''dynamic port number'' sa bahaging nakaharap sa publiko (''public-facing side'') upang pagbukod-bukurin ang daloy ng trapiko. Nagbibigay-daan ito upang ang maraming IP ''address'' sa loob ng isang pribadong ''subnetwork'' ay mapagsilbihan ng iisang pampublikong ''address'' lamang. ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = Disyembre 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 791 | title = Internet Protocol | date = Setyembre 1981 | last = Postel | first = Jon | ref = {{harvid|RFC 791}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 2018 | title = TCP Selective Acknowledgment Options | date = Oktubre 1996 | last1 = Mathis | first1 = Matt | last2 = Mahdavi | first2 = Jamshid | last3 = Floyd | first3 = Sally | last4 = Romanow | first4 = Allyn | ref = {{harvid|RFC 2018}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 9293 | date = Agosto 2022 | title = Transmission Control Protocol (TCP) | editor1-last = Eddy | editor1-first = Wesley M. | ref = {{harvid|RFC 9293}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 7323 | title = TCP Extensions for High Performance | date = Setyembre 2014 | last1 = Borman | first1 = David | last2 = Braden | first2 = Bob |language=en | last3 = Jacobson | first3 = Van | editor1-last = Scheffenegger | editor1-first = Richard | ref = {{harvid|RFC 7323}} }} [[Kategorya:Internet]] 2lb0ub209jzxg7xre2zmdfa6vuiqbfm 2202949 2202948 2026-04-14T09:31:58Z Jojit fb 38 /* Mga port ng TCP */ 2202949 wikitext text/x-wiki {{Infobox networking protocol|title=Transmission Control Protocol|logo=|logo alt=|image=|image alt=|caption=|is stack=yes|abbreviation=TCP|purpose=|developer=Vint Cerf at Bob Kahn|date={{start date and age|1974}}|based on=Transmission Control Program|influenced=|osilayer=''Transport layer'' (4)|ipproto=6|ports=|rfcs={{IETF RFC|9293|plainlink=yes}}|hardware=}}Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} == Mga kahinaan == Ang TCP ay maaaring atakehin sa iba't ibang paraan. Ang pagsusuri sa mga resulta ng TCP, kasama ang mga posibleng solusyon (''mitigations'') para sa mga natukoy na isyu, ay nailathala noong 2009<ref>{{cite web |title=Security Assessment of the Transmission Control Protocol (TCP) |url=http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090306052826/http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |archive-date=Marso 6, 2009 |access-date=2010-12-23 |language=en}}</ref> at ipinagpatuloy sa loob ng IETF hanggang 2012.<ref>{{cite IETF|draft=draft-ietf-tcpm-tcp-security|title=Survey of Security Hardening Methods for Transmission Control Protocol (TCP) Implementations}}</ref> Ang mga tanyag na kahinaan ay kinabibilangan ng ''denial of service'' (DoS), ''connection hijacking'', TCP ''veto'', at TCP ''reset attack''. == Mga ''port'' ng TCP == Ang isang koneksyon sa TCP ay kinikilala sa pamamagitan ng isang apat-na-tupla: ''source address, source port, destination address,'' at ''destination port''. Ginagamit ang mga ''port number'' upang tukuyin ang iba't ibang serbisyo at payagan ang maraming koneksyon sa pagitan ng mga ''host''. Gumagamit ang TCP ng 16-bit na mga ''port number'', na nagbibigay ng 65,536 na posibleng halaga para sa bawat isa sa mga ''source'' at ''destination port''. Dahil ang pagkakakilanlan ng koneksyon ay nakadepende sa mga ''address'', ang mga koneksyon sa TCP ay nakatali lamang sa iisang landas ng network (''single network path''). Hindi maaaring gumamit ang TCP ng ibang ruta na available sa mga ''multihomed host'', at napuputol ang mga koneksyon kung magbabago ang ''address'' ng isang ''end-point''. Ang mga numero ng ''port'' ay hinahati sa tatlong pangunahing kategorya: * '''Mga kilalang ''port'' (0–1023):''' Itinalaga ng Internet Assigned Numbers Authority (IANA) at karaniwang ginagamit ng mga proseso sa antas ng sistema (''system-level processes''). Halimbawa: [[FTP]] (20 at 21), SSH (22), TELNET (23), SMTP (25), [[HTTP]] (80), at HTTPS/SSL (443). * '''Nakarehistrong ''port'' (1024–49151):''' Maaaring italaga sa mga partikular na serbisyo ng mga ''third-party developer'', ngunit ginagamit din ng ilang ''[[operating system]]'' bilang mga ''ephemeral client port''. * '''Dinamiko o pribadong mga ''port'' (49152–65535):''' Hindi nauugnay sa anumang rehistradong serbisyo at karaniwang ginagamit lamang bilang mga ''ephemeral port'' para sa mga pansamantalang koneksyon ng ''client''. Ang Network Address Translation (NAT) ay karaniwang gumagamit ng mga ''dynamic port number'' sa bahaging nakaharap sa publiko (''public-facing side'') upang pagbukod-bukurin ang daloy ng trapiko. Nagbibigay-daan ito upang ang maraming IP ''address'' sa loob ng isang pribadong ''subnetwork'' ay mapagsilbihan ng iisang pampublikong ''address'' lamang. ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = Disyembre 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 791 | title = Internet Protocol | date = Setyembre 1981 | last = Postel | first = Jon | ref = {{harvid|RFC 791}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 2018 | title = TCP Selective Acknowledgment Options | date = Oktubre 1996 | last1 = Mathis | first1 = Matt | last2 = Mahdavi | first2 = Jamshid | last3 = Floyd | first3 = Sally | last4 = Romanow | first4 = Allyn | ref = {{harvid|RFC 2018}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 9293 | date = Agosto 2022 | title = Transmission Control Protocol (TCP) | editor1-last = Eddy | editor1-first = Wesley M. | ref = {{harvid|RFC 9293}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 7323 | title = TCP Extensions for High Performance | date = Setyembre 2014 | last1 = Borman | first1 = David | last2 = Braden | first2 = Bob |language=en | last3 = Jacobson | first3 = Van | editor1-last = Scheffenegger | editor1-first = Richard | ref = {{harvid|RFC 7323}} }} [[Kategorya:Internet]] lriz7gn5y63rvjjsy9tw2tmd06uum64 2202950 2202949 2026-04-14T09:34:42Z Jojit fb 38 /* Mga port ng TCP */ 2202950 wikitext text/x-wiki {{Infobox networking protocol|title=Transmission Control Protocol|logo=|logo alt=|image=|image alt=|caption=|is stack=yes|abbreviation=TCP|purpose=|developer=Vint Cerf at Bob Kahn|date={{start date and age|1974}}|based on=Transmission Control Program|influenced=|osilayer=''Transport layer'' (4)|ipproto=6|ports=|rfcs={{IETF RFC|9293|plainlink=yes}}|hardware=}}Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} == Mga kahinaan == Ang TCP ay maaaring atakehin sa iba't ibang paraan. Ang pagsusuri sa mga resulta ng TCP, kasama ang mga posibleng solusyon (''mitigations'') para sa mga natukoy na isyu, ay nailathala noong 2009<ref>{{cite web |title=Security Assessment of the Transmission Control Protocol (TCP) |url=http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090306052826/http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |archive-date=Marso 6, 2009 |access-date=2010-12-23 |language=en}}</ref> at ipinagpatuloy sa loob ng IETF hanggang 2012.<ref>{{cite IETF|draft=draft-ietf-tcpm-tcp-security|title=Survey of Security Hardening Methods for Transmission Control Protocol (TCP) Implementations}}</ref> Ang mga tanyag na kahinaan ay kinabibilangan ng ''denial of service'' (DoS), ''connection hijacking'', TCP ''veto'', at TCP ''reset attack''. == Mga ''port'' ng TCP == Ang isang koneksyon sa TCP ay kinikilala sa pamamagitan ng isang apat-na-tupla: ''source address, source port, destination address,'' at ''destination port''.{{efn|Sa madaling salita, ito ay isang pares ng mga ''network socket'' para sa pinagmulan (''source'') at destinasyon, kung saan ang bawat isa ay binubuo ng isang ''address'' at isang port.}} Ginagamit ang mga ''port number'' upang tukuyin ang iba't ibang serbisyo at payagan ang maraming koneksyon sa pagitan ng mga ''host''. Gumagamit ang TCP ng 16-bit na mga ''port number'', na nagbibigay ng 65,536 na posibleng halaga para sa bawat isa sa mga ''source'' at ''destination port''. Dahil ang pagkakakilanlan ng koneksyon ay nakadepende sa mga ''address'', ang mga koneksyon sa TCP ay nakatali lamang sa iisang landas ng network (''single network path''). Hindi maaaring gumamit ang TCP ng ibang ruta na available sa mga ''multihomed host'', at napuputol ang mga koneksyon kung magbabago ang ''address'' ng isang ''end-point''. Ang mga numero ng ''port'' ay hinahati sa tatlong pangunahing kategorya: * '''Mga kilalang ''port'' (0–1023):''' Itinalaga ng Internet Assigned Numbers Authority (IANA) at karaniwang ginagamit ng mga proseso sa antas ng sistema (''system-level processes''). Halimbawa: [[FTP]] (20 at 21), SSH (22), TELNET (23), SMTP (25), [[HTTP]] (80), at HTTPS/SSL (443). * '''Nakarehistrong ''port'' (1024–49151):''' Maaaring italaga sa mga partikular na serbisyo ng mga ''third-party developer'', ngunit ginagamit din ng ilang ''[[operating system]]'' bilang mga ''ephemeral client port''. * '''Dinamiko o pribadong mga ''port'' (49152–65535):''' Hindi nauugnay sa anumang rehistradong serbisyo at karaniwang ginagamit lamang bilang mga ''ephemeral port'' para sa mga pansamantalang koneksyon ng ''client''. Ang Network Address Translation (NAT) ay karaniwang gumagamit ng mga ''dynamic port number'' sa bahaging nakaharap sa publiko (''public-facing side'') upang pagbukod-bukurin ang daloy ng trapiko. Nagbibigay-daan ito upang ang maraming IP ''address'' sa loob ng isang pribadong ''subnetwork'' ay mapagsilbihan ng iisang pampublikong ''address'' lamang. ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = Disyembre 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 791 | title = Internet Protocol | date = Setyembre 1981 | last = Postel | first = Jon | ref = {{harvid|RFC 791}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 2018 | title = TCP Selective Acknowledgment Options | date = Oktubre 1996 | last1 = Mathis | first1 = Matt | last2 = Mahdavi | first2 = Jamshid | last3 = Floyd | first3 = Sally | last4 = Romanow | first4 = Allyn | ref = {{harvid|RFC 2018}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 9293 | date = Agosto 2022 | title = Transmission Control Protocol (TCP) | editor1-last = Eddy | editor1-first = Wesley M. | ref = {{harvid|RFC 9293}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 7323 | title = TCP Extensions for High Performance | date = Setyembre 2014 | last1 = Borman | first1 = David | last2 = Braden | first2 = Bob |language=en | last3 = Jacobson | first3 = Van | editor1-last = Scheffenegger | editor1-first = Richard | ref = {{harvid|RFC 7323}} }} [[Kategorya:Internet]] qwa9mda5fdzl4g51t5wj7l28eqveoxm 2202951 2202950 2026-04-14T09:35:12Z Jojit fb 38 /* Mga sanggunian */ 2202951 wikitext text/x-wiki {{Infobox networking protocol|title=Transmission Control Protocol|logo=|logo alt=|image=|image alt=|caption=|is stack=yes|abbreviation=TCP|purpose=|developer=Vint Cerf at Bob Kahn|date={{start date and age|1974}}|based on=Transmission Control Program|influenced=|osilayer=''Transport layer'' (4)|ipproto=6|ports=|rfcs={{IETF RFC|9293|plainlink=yes}}|hardware=}}Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} == Mga kahinaan == Ang TCP ay maaaring atakehin sa iba't ibang paraan. Ang pagsusuri sa mga resulta ng TCP, kasama ang mga posibleng solusyon (''mitigations'') para sa mga natukoy na isyu, ay nailathala noong 2009<ref>{{cite web |title=Security Assessment of the Transmission Control Protocol (TCP) |url=http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090306052826/http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |archive-date=Marso 6, 2009 |access-date=2010-12-23 |language=en}}</ref> at ipinagpatuloy sa loob ng IETF hanggang 2012.<ref>{{cite IETF|draft=draft-ietf-tcpm-tcp-security|title=Survey of Security Hardening Methods for Transmission Control Protocol (TCP) Implementations}}</ref> Ang mga tanyag na kahinaan ay kinabibilangan ng ''denial of service'' (DoS), ''connection hijacking'', TCP ''veto'', at TCP ''reset attack''. == Mga ''port'' ng TCP == Ang isang koneksyon sa TCP ay kinikilala sa pamamagitan ng isang apat-na-tupla: ''source address, source port, destination address,'' at ''destination port''.{{efn|Sa madaling salita, ito ay isang pares ng mga ''network socket'' para sa pinagmulan (''source'') at destinasyon, kung saan ang bawat isa ay binubuo ng isang ''address'' at isang port.}} Ginagamit ang mga ''port number'' upang tukuyin ang iba't ibang serbisyo at payagan ang maraming koneksyon sa pagitan ng mga ''host''. Gumagamit ang TCP ng 16-bit na mga ''port number'', na nagbibigay ng 65,536 na posibleng halaga para sa bawat isa sa mga ''source'' at ''destination port''. Dahil ang pagkakakilanlan ng koneksyon ay nakadepende sa mga ''address'', ang mga koneksyon sa TCP ay nakatali lamang sa iisang landas ng network (''single network path''). Hindi maaaring gumamit ang TCP ng ibang ruta na available sa mga ''multihomed host'', at napuputol ang mga koneksyon kung magbabago ang ''address'' ng isang ''end-point''. Ang mga numero ng ''port'' ay hinahati sa tatlong pangunahing kategorya: * '''Mga kilalang ''port'' (0–1023):''' Itinalaga ng Internet Assigned Numbers Authority (IANA) at karaniwang ginagamit ng mga proseso sa antas ng sistema (''system-level processes''). Halimbawa: [[FTP]] (20 at 21), SSH (22), TELNET (23), SMTP (25), [[HTTP]] (80), at HTTPS/SSL (443). * '''Nakarehistrong ''port'' (1024–49151):''' Maaaring italaga sa mga partikular na serbisyo ng mga ''third-party developer'', ngunit ginagamit din ng ilang ''[[operating system]]'' bilang mga ''ephemeral client port''. * '''Dinamiko o pribadong mga ''port'' (49152–65535):''' Hindi nauugnay sa anumang rehistradong serbisyo at karaniwang ginagamit lamang bilang mga ''ephemeral port'' para sa mga pansamantalang koneksyon ng ''client''. Ang Network Address Translation (NAT) ay karaniwang gumagamit ng mga ''dynamic port number'' sa bahaging nakaharap sa publiko (''public-facing side'') upang pagbukod-bukurin ang daloy ng trapiko. Nagbibigay-daan ito upang ang maraming IP ''address'' sa loob ng isang pribadong ''subnetwork'' ay mapagsilbihan ng iisang pampublikong ''address'' lamang. ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = Disyembre 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 791 | title = Internet Protocol | date = Setyembre 1981 | last = Postel | first = Jon | ref = {{harvid|RFC 791}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 2018 | title = TCP Selective Acknowledgment Options | date = Oktubre 1996 | last1 = Mathis | first1 = Matt | last2 = Mahdavi | first2 = Jamshid | last3 = Floyd | first3 = Sally | last4 = Romanow | first4 = Allyn | ref = {{harvid|RFC 2018}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 9293 | date = Agosto 2022 | title = Transmission Control Protocol (TCP) | editor1-last = Eddy | editor1-first = Wesley M. | ref = {{harvid|RFC 9293}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 7323 | title = TCP Extensions for High Performance | date = Setyembre 2014 | last1 = Borman | first1 = David | last2 = Braden | first2 = Bob |language=en | last3 = Jacobson | first3 = Van | editor1-last = Scheffenegger | editor1-first = Richard | ref = {{harvid|RFC 7323}} }} [[Kategorya:Internet]] 3syyxsz9tpbo65a1pdm07izsxubjozx 2202952 2202951 2026-04-14T09:36:35Z Jojit fb 38 /* Mga port ng TCP */ 2202952 wikitext text/x-wiki {{Infobox networking protocol|title=Transmission Control Protocol|logo=|logo alt=|image=|image alt=|caption=|is stack=yes|abbreviation=TCP|purpose=|developer=Vint Cerf at Bob Kahn|date={{start date and age|1974}}|based on=Transmission Control Program|influenced=|osilayer=''Transport layer'' (4)|ipproto=6|ports=|rfcs={{IETF RFC|9293|plainlink=yes}}|hardware=}}Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} == Mga kahinaan == Ang TCP ay maaaring atakehin sa iba't ibang paraan. Ang pagsusuri sa mga resulta ng TCP, kasama ang mga posibleng solusyon (''mitigations'') para sa mga natukoy na isyu, ay nailathala noong 2009<ref>{{cite web |title=Security Assessment of the Transmission Control Protocol (TCP) |url=http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090306052826/http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |archive-date=Marso 6, 2009 |access-date=2010-12-23 |language=en}}</ref> at ipinagpatuloy sa loob ng IETF hanggang 2012.<ref>{{cite IETF|draft=draft-ietf-tcpm-tcp-security|title=Survey of Security Hardening Methods for Transmission Control Protocol (TCP) Implementations}}</ref> Ang mga tanyag na kahinaan ay kinabibilangan ng ''denial of service'' (DoS), ''connection hijacking'', TCP ''veto'', at TCP ''reset attack''. == Mga ''port'' ng TCP == Ang isang koneksyon sa TCP ay kinikilala sa pamamagitan ng isang apat-na-tupla: ''source address, source port, destination address,'' at ''destination port''.{{efn|Sa madaling salita, ito ay isang pares ng mga ''network socket'' para sa pinagmulan (''source'') at destinasyon, kung saan ang bawat isa ay binubuo ng isang ''address'' at isang port.}}{{sfn|RFC 9293|loc=4. Glossary}} Ginagamit ang mga ''port number'' upang tukuyin ang iba't ibang serbisyo at payagan ang maraming koneksyon sa pagitan ng mga ''host''. Gumagamit ang TCP ng 16-bit na mga ''port number'', na nagbibigay ng 65,536 na posibleng halaga para sa bawat isa sa mga ''source'' at ''destination port''. Dahil ang pagkakakilanlan ng koneksyon ay nakadepende sa mga ''address'', ang mga koneksyon sa TCP ay nakatali lamang sa iisang landas ng network (''single network path''). Hindi maaaring gumamit ang TCP ng ibang ruta na available sa mga ''multihomed host'', at napuputol ang mga koneksyon kung magbabago ang ''address'' ng isang ''end-point''. Ang mga numero ng ''port'' ay hinahati sa tatlong pangunahing kategorya: * '''Mga kilalang ''port'' (0–1023):''' Itinalaga ng Internet Assigned Numbers Authority (IANA) at karaniwang ginagamit ng mga proseso sa antas ng sistema (''system-level processes''). Halimbawa: [[FTP]] (20 at 21), SSH (22), TELNET (23), SMTP (25), [[HTTP]] (80), at HTTPS/SSL (443). * '''Nakarehistrong ''port'' (1024–49151):''' Maaaring italaga sa mga partikular na serbisyo ng mga ''third-party developer'', ngunit ginagamit din ng ilang ''[[operating system]]'' bilang mga ''ephemeral client port''. * '''Dinamiko o pribadong mga ''port'' (49152–65535):''' Hindi nauugnay sa anumang rehistradong serbisyo at karaniwang ginagamit lamang bilang mga ''ephemeral port'' para sa mga pansamantalang koneksyon ng ''client''. Ang Network Address Translation (NAT) ay karaniwang gumagamit ng mga ''dynamic port number'' sa bahaging nakaharap sa publiko (''public-facing side'') upang pagbukod-bukurin ang daloy ng trapiko. Nagbibigay-daan ito upang ang maraming IP ''address'' sa loob ng isang pribadong ''subnetwork'' ay mapagsilbihan ng iisang pampublikong ''address'' lamang. ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = Disyembre 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 791 | title = Internet Protocol | date = Setyembre 1981 | last = Postel | first = Jon | ref = {{harvid|RFC 791}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 2018 | title = TCP Selective Acknowledgment Options | date = Oktubre 1996 | last1 = Mathis | first1 = Matt | last2 = Mahdavi | first2 = Jamshid | last3 = Floyd | first3 = Sally | last4 = Romanow | first4 = Allyn | ref = {{harvid|RFC 2018}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 9293 | date = Agosto 2022 | title = Transmission Control Protocol (TCP) | editor1-last = Eddy | editor1-first = Wesley M. | ref = {{harvid|RFC 9293}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 7323 | title = TCP Extensions for High Performance | date = Setyembre 2014 | last1 = Borman | first1 = David | last2 = Braden | first2 = Bob |language=en | last3 = Jacobson | first3 = Van | editor1-last = Scheffenegger | editor1-first = Richard | ref = {{harvid|RFC 7323}} }} [[Kategorya:Internet]] gs4kqrme3hnmdsrszdfg9gnszphuh9i 2202953 2202952 2026-04-14T09:37:56Z Jojit fb 38 /* Mga port ng TCP */ 2202953 wikitext text/x-wiki {{Infobox networking protocol|title=Transmission Control Protocol|logo=|logo alt=|image=|image alt=|caption=|is stack=yes|abbreviation=TCP|purpose=|developer=Vint Cerf at Bob Kahn|date={{start date and age|1974}}|based on=Transmission Control Program|influenced=|osilayer=''Transport layer'' (4)|ipproto=6|ports=|rfcs={{IETF RFC|9293|plainlink=yes}}|hardware=}}Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} == Mga kahinaan == Ang TCP ay maaaring atakehin sa iba't ibang paraan. Ang pagsusuri sa mga resulta ng TCP, kasama ang mga posibleng solusyon (''mitigations'') para sa mga natukoy na isyu, ay nailathala noong 2009<ref>{{cite web |title=Security Assessment of the Transmission Control Protocol (TCP) |url=http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090306052826/http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |archive-date=Marso 6, 2009 |access-date=2010-12-23 |language=en}}</ref> at ipinagpatuloy sa loob ng IETF hanggang 2012.<ref>{{cite IETF|draft=draft-ietf-tcpm-tcp-security|title=Survey of Security Hardening Methods for Transmission Control Protocol (TCP) Implementations}}</ref> Ang mga tanyag na kahinaan ay kinabibilangan ng ''denial of service'' (DoS), ''connection hijacking'', TCP ''veto'', at TCP ''reset attack''. == Mga ''port'' ng TCP == Ang isang koneksyon sa TCP ay kinikilala sa pamamagitan ng isang apat-na-tupla: ''source address, source port, destination address,'' at ''destination port''.{{efn|Sa madaling salita, ito ay isang pares ng mga ''network socket'' para sa pinagmulan (''source'') at destinasyon, kung saan ang bawat isa ay binubuo ng isang ''address'' at isang port.}}{{sfn|RFC 9293|loc=4. Glossary}}{{sfn|RFC 8095|p=6}} Ginagamit ang mga ''port number'' upang tukuyin ang iba't ibang serbisyo at payagan ang maraming koneksyon sa pagitan ng mga ''host''. Gumagamit ang TCP ng 16-bit na mga ''port number'', na nagbibigay ng 65,536 na posibleng halaga para sa bawat isa sa mga ''source'' at ''destination port''. Dahil ang pagkakakilanlan ng koneksyon ay nakadepende sa mga ''address'', ang mga koneksyon sa TCP ay nakatali lamang sa iisang landas ng network (''single network path''). Hindi maaaring gumamit ang TCP ng ibang ruta na available sa mga ''multihomed host'', at napuputol ang mga koneksyon kung magbabago ang ''address'' ng isang ''end-point''. Ang mga numero ng ''port'' ay hinahati sa tatlong pangunahing kategorya: * '''Mga kilalang ''port'' (0–1023):''' Itinalaga ng Internet Assigned Numbers Authority (IANA) at karaniwang ginagamit ng mga proseso sa antas ng sistema (''system-level processes''). Halimbawa: [[FTP]] (20 at 21), SSH (22), TELNET (23), SMTP (25), [[HTTP]] (80), at HTTPS/SSL (443). * '''Nakarehistrong ''port'' (1024–49151):''' Maaaring italaga sa mga partikular na serbisyo ng mga ''third-party developer'', ngunit ginagamit din ng ilang ''[[operating system]]'' bilang mga ''ephemeral client port''. * '''Dinamiko o pribadong mga ''port'' (49152–65535):''' Hindi nauugnay sa anumang rehistradong serbisyo at karaniwang ginagamit lamang bilang mga ''ephemeral port'' para sa mga pansamantalang koneksyon ng ''client''. Ang Network Address Translation (NAT) ay karaniwang gumagamit ng mga ''dynamic port number'' sa bahaging nakaharap sa publiko (''public-facing side'') upang pagbukod-bukurin ang daloy ng trapiko. Nagbibigay-daan ito upang ang maraming IP ''address'' sa loob ng isang pribadong ''subnetwork'' ay mapagsilbihan ng iisang pampublikong ''address'' lamang. ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = Disyembre 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 791 | title = Internet Protocol | date = Setyembre 1981 | last = Postel | first = Jon | ref = {{harvid|RFC 791}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 2018 | title = TCP Selective Acknowledgment Options | date = Oktubre 1996 | last1 = Mathis | first1 = Matt | last2 = Mahdavi | first2 = Jamshid | last3 = Floyd | first3 = Sally | last4 = Romanow | first4 = Allyn | ref = {{harvid|RFC 2018}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 9293 | date = Agosto 2022 | title = Transmission Control Protocol (TCP) | editor1-last = Eddy | editor1-first = Wesley M. | ref = {{harvid|RFC 9293}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 7323 | title = TCP Extensions for High Performance | date = Setyembre 2014 | last1 = Borman | first1 = David | last2 = Braden | first2 = Bob |language=en | last3 = Jacobson | first3 = Van | editor1-last = Scheffenegger | editor1-first = Richard | ref = {{harvid|RFC 7323}} }} [[Kategorya:Internet]] fwdf9ir78oeig87donuxgle502cknd7 2202954 2202953 2026-04-14T09:41:23Z Jojit fb 38 /* Mga port ng TCP */ 2202954 wikitext text/x-wiki {{Infobox networking protocol|title=Transmission Control Protocol|logo=|logo alt=|image=|image alt=|caption=|is stack=yes|abbreviation=TCP|purpose=|developer=Vint Cerf at Bob Kahn|date={{start date and age|1974}}|based on=Transmission Control Program|influenced=|osilayer=''Transport layer'' (4)|ipproto=6|ports=|rfcs={{IETF RFC|9293|plainlink=yes}}|hardware=}}Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} == Mga kahinaan == Ang TCP ay maaaring atakehin sa iba't ibang paraan. Ang pagsusuri sa mga resulta ng TCP, kasama ang mga posibleng solusyon (''mitigations'') para sa mga natukoy na isyu, ay nailathala noong 2009<ref>{{cite web |title=Security Assessment of the Transmission Control Protocol (TCP) |url=http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090306052826/http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |archive-date=Marso 6, 2009 |access-date=2010-12-23 |language=en}}</ref> at ipinagpatuloy sa loob ng IETF hanggang 2012.<ref>{{cite IETF|draft=draft-ietf-tcpm-tcp-security|title=Survey of Security Hardening Methods for Transmission Control Protocol (TCP) Implementations}}</ref> Ang mga tanyag na kahinaan ay kinabibilangan ng ''denial of service'' (DoS), ''connection hijacking'', TCP ''veto'', at TCP ''reset attack''. == Mga ''port'' ng TCP == Ang isang koneksyon sa TCP ay kinikilala sa pamamagitan ng isang apat-na-tupla: ''source address, source port, destination address,'' at ''destination port''.{{efn|Sa madaling salita, ito ay isang pares ng mga ''network socket'' para sa pinagmulan (''source'') at destinasyon, kung saan ang bawat isa ay binubuo ng isang ''address'' at isang port.}}{{sfn|RFC 9293|loc=4. Glossary}}{{sfn|RFC 8095|p=6}} Ginagamit ang mga ''port number'' upang tukuyin ang iba't ibang serbisyo at payagan ang maraming koneksyon sa pagitan ng mga ''host''. Gumagamit ang TCP ng 16-bit na mga ''port number'', na nagbibigay ng 65,536 na posibleng halaga para sa bawat isa sa mga ''source'' at ''destination port''.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} Dahil ang pagkakakilanlan ng koneksyon ay nakadepende sa mga ''address'', ang mga koneksyon sa TCP ay nakatali lamang sa iisang landas ng network (''single network path''). Hindi maaaring gumamit ang TCP ng ibang ruta na available sa mga ''multihomed host'', at napuputol ang mga koneksyon kung magbabago ang ''address'' ng isang ''end-point''. Ang mga numero ng ''port'' ay hinahati sa tatlong pangunahing kategorya: * '''Mga kilalang ''port'' (0–1023):''' Itinalaga ng Internet Assigned Numbers Authority (IANA) at karaniwang ginagamit ng mga proseso sa antas ng sistema (''system-level processes''). Halimbawa: [[FTP]] (20 at 21), SSH (22), TELNET (23), SMTP (25), [[HTTP]] (80), at HTTPS/SSL (443). * '''Nakarehistrong ''port'' (1024–49151):''' Maaaring italaga sa mga partikular na serbisyo ng mga ''third-party developer'', ngunit ginagamit din ng ilang ''[[operating system]]'' bilang mga ''ephemeral client port''. * '''Dinamiko o pribadong mga ''port'' (49152–65535):''' Hindi nauugnay sa anumang rehistradong serbisyo at karaniwang ginagamit lamang bilang mga ''ephemeral port'' para sa mga pansamantalang koneksyon ng ''client''. Ang Network Address Translation (NAT) ay karaniwang gumagamit ng mga ''dynamic port number'' sa bahaging nakaharap sa publiko (''public-facing side'') upang pagbukod-bukurin ang daloy ng trapiko. Nagbibigay-daan ito upang ang maraming IP ''address'' sa loob ng isang pribadong ''subnetwork'' ay mapagsilbihan ng iisang pampublikong ''address'' lamang. ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = Disyembre 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 791 | title = Internet Protocol | date = Setyembre 1981 | last = Postel | first = Jon | ref = {{harvid|RFC 791}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 2018 | title = TCP Selective Acknowledgment Options | date = Oktubre 1996 | last1 = Mathis | first1 = Matt | last2 = Mahdavi | first2 = Jamshid | last3 = Floyd | first3 = Sally | last4 = Romanow | first4 = Allyn | ref = {{harvid|RFC 2018}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 9293 | date = Agosto 2022 | title = Transmission Control Protocol (TCP) | editor1-last = Eddy | editor1-first = Wesley M. | ref = {{harvid|RFC 9293}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 7323 | title = TCP Extensions for High Performance | date = Setyembre 2014 | last1 = Borman | first1 = David | last2 = Braden | first2 = Bob |language=en | last3 = Jacobson | first3 = Van | editor1-last = Scheffenegger | editor1-first = Richard | ref = {{harvid|RFC 7323}} }} [[Kategorya:Internet]] 68zt0ggnrtwmzy3j6oe88hocupuqvfl 2202955 2202954 2026-04-14T09:42:03Z Jojit fb 38 /* Mga port ng TCP */ 2202955 wikitext text/x-wiki {{Infobox networking protocol|title=Transmission Control Protocol|logo=|logo alt=|image=|image alt=|caption=|is stack=yes|abbreviation=TCP|purpose=|developer=Vint Cerf at Bob Kahn|date={{start date and age|1974}}|based on=Transmission Control Program|influenced=|osilayer=''Transport layer'' (4)|ipproto=6|ports=|rfcs={{IETF RFC|9293|plainlink=yes}}|hardware=}}Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} == Mga kahinaan == Ang TCP ay maaaring atakehin sa iba't ibang paraan. Ang pagsusuri sa mga resulta ng TCP, kasama ang mga posibleng solusyon (''mitigations'') para sa mga natukoy na isyu, ay nailathala noong 2009<ref>{{cite web |title=Security Assessment of the Transmission Control Protocol (TCP) |url=http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090306052826/http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |archive-date=Marso 6, 2009 |access-date=2010-12-23 |language=en}}</ref> at ipinagpatuloy sa loob ng IETF hanggang 2012.<ref>{{cite IETF|draft=draft-ietf-tcpm-tcp-security|title=Survey of Security Hardening Methods for Transmission Control Protocol (TCP) Implementations}}</ref> Ang mga tanyag na kahinaan ay kinabibilangan ng ''denial of service'' (DoS), ''connection hijacking'', TCP ''veto'', at TCP ''reset attack''. == Mga ''port'' ng TCP == Ang isang koneksyon sa TCP ay kinikilala sa pamamagitan ng isang apat-na-tupla: ''source address, source port, destination address,'' at ''destination port''.{{efn|Sa madaling salita, ito ay isang pares ng mga ''network socket'' para sa pinagmulan (''source'') at destinasyon, kung saan ang bawat isa ay binubuo ng isang ''address'' at isang port.}}{{sfn|RFC 9293|loc=4. Glossary}}{{sfn|RFC 8095|p=6}} Ginagamit ang mga ''port number'' upang tukuyin ang iba't ibang serbisyo at payagan ang maraming koneksyon sa pagitan ng mga ''host''. Gumagamit ang TCP ng 16-bit na mga ''port number'', na nagbibigay ng 65,536 na posibleng halaga para sa bawat isa sa mga ''source'' at ''destination port''.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} Dahil ang pagkakakilanlan ng koneksyon ay nakadepende sa mga ''address'', ang mga koneksyon sa TCP ay nakatali lamang sa iisang landas ng network (''single network path''). Hindi maaaring gumamit ang TCP ng ibang ruta na available sa mga ''multihomed host'', at napuputol ang mga koneksyon kung magbabago ang ''address'' ng isang ''end-point''.{{sfn|Paasch|Bonaventure|2014|p=51}} Ang mga numero ng ''port'' ay hinahati sa tatlong pangunahing kategorya: * '''Mga kilalang ''port'' (0–1023):''' Itinalaga ng Internet Assigned Numbers Authority (IANA) at karaniwang ginagamit ng mga proseso sa antas ng sistema (''system-level processes''). Halimbawa: [[FTP]] (20 at 21), SSH (22), TELNET (23), SMTP (25), [[HTTP]] (80), at HTTPS/SSL (443). * '''Nakarehistrong ''port'' (1024–49151):''' Maaaring italaga sa mga partikular na serbisyo ng mga ''third-party developer'', ngunit ginagamit din ng ilang ''[[operating system]]'' bilang mga ''ephemeral client port''. * '''Dinamiko o pribadong mga ''port'' (49152–65535):''' Hindi nauugnay sa anumang rehistradong serbisyo at karaniwang ginagamit lamang bilang mga ''ephemeral port'' para sa mga pansamantalang koneksyon ng ''client''. Ang Network Address Translation (NAT) ay karaniwang gumagamit ng mga ''dynamic port number'' sa bahaging nakaharap sa publiko (''public-facing side'') upang pagbukod-bukurin ang daloy ng trapiko. Nagbibigay-daan ito upang ang maraming IP ''address'' sa loob ng isang pribadong ''subnetwork'' ay mapagsilbihan ng iisang pampublikong ''address'' lamang. ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = Disyembre 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 791 | title = Internet Protocol | date = Setyembre 1981 | last = Postel | first = Jon | ref = {{harvid|RFC 791}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 2018 | title = TCP Selective Acknowledgment Options | date = Oktubre 1996 | last1 = Mathis | first1 = Matt | last2 = Mahdavi | first2 = Jamshid | last3 = Floyd | first3 = Sally | last4 = Romanow | first4 = Allyn | ref = {{harvid|RFC 2018}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 9293 | date = Agosto 2022 | title = Transmission Control Protocol (TCP) | editor1-last = Eddy | editor1-first = Wesley M. | ref = {{harvid|RFC 9293}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 7323 | title = TCP Extensions for High Performance | date = Setyembre 2014 | last1 = Borman | first1 = David | last2 = Braden | first2 = Bob |language=en | last3 = Jacobson | first3 = Van | editor1-last = Scheffenegger | editor1-first = Richard | ref = {{harvid|RFC 7323}} }} [[Kategorya:Internet]] novdr2bufwwmo6t3i9lhut31n5hn5qf 2202956 2202955 2026-04-14T09:44:50Z Jojit fb 38 /* Talababa */ 2202956 wikitext text/x-wiki {{Infobox networking protocol|title=Transmission Control Protocol|logo=|logo alt=|image=|image alt=|caption=|is stack=yes|abbreviation=TCP|purpose=|developer=Vint Cerf at Bob Kahn|date={{start date and age|1974}}|based on=Transmission Control Program|influenced=|osilayer=''Transport layer'' (4)|ipproto=6|ports=|rfcs={{IETF RFC|9293|plainlink=yes}}|hardware=}}Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} == Mga kahinaan == Ang TCP ay maaaring atakehin sa iba't ibang paraan. Ang pagsusuri sa mga resulta ng TCP, kasama ang mga posibleng solusyon (''mitigations'') para sa mga natukoy na isyu, ay nailathala noong 2009<ref>{{cite web |title=Security Assessment of the Transmission Control Protocol (TCP) |url=http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090306052826/http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |archive-date=Marso 6, 2009 |access-date=2010-12-23 |language=en}}</ref> at ipinagpatuloy sa loob ng IETF hanggang 2012.<ref>{{cite IETF|draft=draft-ietf-tcpm-tcp-security|title=Survey of Security Hardening Methods for Transmission Control Protocol (TCP) Implementations}}</ref> Ang mga tanyag na kahinaan ay kinabibilangan ng ''denial of service'' (DoS), ''connection hijacking'', TCP ''veto'', at TCP ''reset attack''. == Mga ''port'' ng TCP == Ang isang koneksyon sa TCP ay kinikilala sa pamamagitan ng isang apat-na-tupla: ''source address, source port, destination address,'' at ''destination port''.{{efn|Sa madaling salita, ito ay isang pares ng mga ''network socket'' para sa pinagmulan (''source'') at destinasyon, kung saan ang bawat isa ay binubuo ng isang ''address'' at isang port.}}{{sfn|RFC 9293|loc=4. Glossary}}{{sfn|RFC 8095|p=6}} Ginagamit ang mga ''port number'' upang tukuyin ang iba't ibang serbisyo at payagan ang maraming koneksyon sa pagitan ng mga ''host''. Gumagamit ang TCP ng 16-bit na mga ''port number'', na nagbibigay ng 65,536 na posibleng halaga para sa bawat isa sa mga ''source'' at ''destination port''.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} Dahil ang pagkakakilanlan ng koneksyon ay nakadepende sa mga ''address'', ang mga koneksyon sa TCP ay nakatali lamang sa iisang landas ng network (''single network path''). Hindi maaaring gumamit ang TCP ng ibang ruta na available sa mga ''multihomed host'', at napuputol ang mga koneksyon kung magbabago ang ''address'' ng isang ''end-point''.{{sfn|Paasch|Bonaventure|2014|p=51}} Ang mga numero ng ''port'' ay hinahati sa tatlong pangunahing kategorya: * '''Mga kilalang ''port'' (0–1023):''' Itinalaga ng Internet Assigned Numbers Authority (IANA) at karaniwang ginagamit ng mga proseso sa antas ng sistema (''system-level processes''). Halimbawa: [[FTP]] (20 at 21), SSH (22), TELNET (23), SMTP (25), [[HTTP]] (80), at HTTPS/SSL (443). * '''Nakarehistrong ''port'' (1024–49151):''' Maaaring italaga sa mga partikular na serbisyo ng mga ''third-party developer'', ngunit ginagamit din ng ilang ''[[operating system]]'' bilang mga ''ephemeral client port''. * '''Dinamiko o pribadong mga ''port'' (49152–65535):''' Hindi nauugnay sa anumang rehistradong serbisyo at karaniwang ginagamit lamang bilang mga ''ephemeral port'' para sa mga pansamantalang koneksyon ng ''client''. Ang Network Address Translation (NAT) ay karaniwang gumagamit ng mga ''dynamic port number'' sa bahaging nakaharap sa publiko (''public-facing side'') upang pagbukod-bukurin ang daloy ng trapiko. Nagbibigay-daan ito upang ang maraming IP ''address'' sa loob ng isang pribadong ''subnetwork'' ay mapagsilbihan ng iisang pampublikong ''address'' lamang. ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = Disyembre 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 791 | title = Internet Protocol | date = Setyembre 1981 | last = Postel | first = Jon | ref = {{harvid|RFC 791}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 2018 | title = TCP Selective Acknowledgment Options | date = Oktubre 1996 | last1 = Mathis | first1 = Matt | last2 = Mahdavi | first2 = Jamshid | last3 = Floyd | first3 = Sally | last4 = Romanow | first4 = Allyn | ref = {{harvid|RFC 2018}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 9293 | date = Agosto 2022 | title = Transmission Control Protocol (TCP) | editor1-last = Eddy | editor1-first = Wesley M. | ref = {{harvid|RFC 9293}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 7323 | title = TCP Extensions for High Performance | date = Setyembre 2014 | last1 = Borman | first1 = David | last2 = Braden | first2 = Bob |language=en | last3 = Jacobson | first3 = Van | editor1-last = Scheffenegger | editor1-first = Richard | ref = {{harvid|RFC 7323}} }} * {{ cite journal | doi = 10.1145/2578901 | title = Multipath TCP | last1 = Paasch | first1 = Christoph | last2 = Bonaventure | first2 = Olivier | date = 1 Abril 2014 | journal = [[Communications of the ACM]] | volume = 57 | issue = 4 | pages = 51–57 | hdl = 2078.1/141195 | s2cid = 17581886 | hdl-access = free |language=en}} [[Kategorya:Internet]] 7k1sav9n80cqfq68jw4d8z94ge2dcky 2202957 2202956 2026-04-14T09:53:51Z Jojit fb 38 added [[Category:Mga protokol sa Internet]] using [[WP:HC|HotCat]] 2202957 wikitext text/x-wiki {{Infobox networking protocol|title=Transmission Control Protocol|logo=|logo alt=|image=|image alt=|caption=|is stack=yes|abbreviation=TCP|purpose=|developer=Vint Cerf at Bob Kahn|date={{start date and age|1974}}|based on=Transmission Control Program|influenced=|osilayer=''Transport layer'' (4)|ipproto=6|ports=|rfcs={{IETF RFC|9293|plainlink=yes}}|hardware=}}Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} == Mga kahinaan == Ang TCP ay maaaring atakehin sa iba't ibang paraan. Ang pagsusuri sa mga resulta ng TCP, kasama ang mga posibleng solusyon (''mitigations'') para sa mga natukoy na isyu, ay nailathala noong 2009<ref>{{cite web |title=Security Assessment of the Transmission Control Protocol (TCP) |url=http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090306052826/http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |archive-date=Marso 6, 2009 |access-date=2010-12-23 |language=en}}</ref> at ipinagpatuloy sa loob ng IETF hanggang 2012.<ref>{{cite IETF|draft=draft-ietf-tcpm-tcp-security|title=Survey of Security Hardening Methods for Transmission Control Protocol (TCP) Implementations}}</ref> Ang mga tanyag na kahinaan ay kinabibilangan ng ''denial of service'' (DoS), ''connection hijacking'', TCP ''veto'', at TCP ''reset attack''. == Mga ''port'' ng TCP == Ang isang koneksyon sa TCP ay kinikilala sa pamamagitan ng isang apat-na-tupla: ''source address, source port, destination address,'' at ''destination port''.{{efn|Sa madaling salita, ito ay isang pares ng mga ''network socket'' para sa pinagmulan (''source'') at destinasyon, kung saan ang bawat isa ay binubuo ng isang ''address'' at isang port.}}{{sfn|RFC 9293|loc=4. Glossary}}{{sfn|RFC 8095|p=6}} Ginagamit ang mga ''port number'' upang tukuyin ang iba't ibang serbisyo at payagan ang maraming koneksyon sa pagitan ng mga ''host''. Gumagamit ang TCP ng 16-bit na mga ''port number'', na nagbibigay ng 65,536 na posibleng halaga para sa bawat isa sa mga ''source'' at ''destination port''.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} Dahil ang pagkakakilanlan ng koneksyon ay nakadepende sa mga ''address'', ang mga koneksyon sa TCP ay nakatali lamang sa iisang landas ng network (''single network path''). Hindi maaaring gumamit ang TCP ng ibang ruta na available sa mga ''multihomed host'', at napuputol ang mga koneksyon kung magbabago ang ''address'' ng isang ''end-point''.{{sfn|Paasch|Bonaventure|2014|p=51}} Ang mga numero ng ''port'' ay hinahati sa tatlong pangunahing kategorya: * '''Mga kilalang ''port'' (0–1023):''' Itinalaga ng Internet Assigned Numbers Authority (IANA) at karaniwang ginagamit ng mga proseso sa antas ng sistema (''system-level processes''). Halimbawa: [[FTP]] (20 at 21), SSH (22), TELNET (23), SMTP (25), [[HTTP]] (80), at HTTPS/SSL (443). * '''Nakarehistrong ''port'' (1024–49151):''' Maaaring italaga sa mga partikular na serbisyo ng mga ''third-party developer'', ngunit ginagamit din ng ilang ''[[operating system]]'' bilang mga ''ephemeral client port''. * '''Dinamiko o pribadong mga ''port'' (49152–65535):''' Hindi nauugnay sa anumang rehistradong serbisyo at karaniwang ginagamit lamang bilang mga ''ephemeral port'' para sa mga pansamantalang koneksyon ng ''client''. Ang Network Address Translation (NAT) ay karaniwang gumagamit ng mga ''dynamic port number'' sa bahaging nakaharap sa publiko (''public-facing side'') upang pagbukod-bukurin ang daloy ng trapiko. Nagbibigay-daan ito upang ang maraming IP ''address'' sa loob ng isang pribadong ''subnetwork'' ay mapagsilbihan ng iisang pampublikong ''address'' lamang. ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = Disyembre 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 791 | title = Internet Protocol | date = Setyembre 1981 | last = Postel | first = Jon | ref = {{harvid|RFC 791}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 2018 | title = TCP Selective Acknowledgment Options | date = Oktubre 1996 | last1 = Mathis | first1 = Matt | last2 = Mahdavi | first2 = Jamshid | last3 = Floyd | first3 = Sally | last4 = Romanow | first4 = Allyn | ref = {{harvid|RFC 2018}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 9293 | date = Agosto 2022 | title = Transmission Control Protocol (TCP) | editor1-last = Eddy | editor1-first = Wesley M. | ref = {{harvid|RFC 9293}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 7323 | title = TCP Extensions for High Performance | date = Setyembre 2014 | last1 = Borman | first1 = David | last2 = Braden | first2 = Bob |language=en | last3 = Jacobson | first3 = Van | editor1-last = Scheffenegger | editor1-first = Richard | ref = {{harvid|RFC 7323}} }} * {{ cite journal | doi = 10.1145/2578901 | title = Multipath TCP | last1 = Paasch | first1 = Christoph | last2 = Bonaventure | first2 = Olivier | date = 1 Abril 2014 | journal = [[Communications of the ACM]] | volume = 57 | issue = 4 | pages = 51–57 | hdl = 2078.1/141195 | s2cid = 17581886 | hdl-access = free |language=en}} [[Kategorya:Internet]] [[Kategorya:Mga protokol sa Internet]] kpvgh7r874c3kvrkrb6qk9c512phpko 2202958 2202957 2026-04-14T09:54:06Z Jojit fb 38 removed [[Category:Internet]] using [[WP:HC|HotCat]] 2202958 wikitext text/x-wiki {{Infobox networking protocol|title=Transmission Control Protocol|logo=|logo alt=|image=|image alt=|caption=|is stack=yes|abbreviation=TCP|purpose=|developer=Vint Cerf at Bob Kahn|date={{start date and age|1974}}|based on=Transmission Control Program|influenced=|osilayer=''Transport layer'' (4)|ipproto=6|ports=|rfcs={{IETF RFC|9293|plainlink=yes}}|hardware=}}Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} == Mga kahinaan == Ang TCP ay maaaring atakehin sa iba't ibang paraan. Ang pagsusuri sa mga resulta ng TCP, kasama ang mga posibleng solusyon (''mitigations'') para sa mga natukoy na isyu, ay nailathala noong 2009<ref>{{cite web |title=Security Assessment of the Transmission Control Protocol (TCP) |url=http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090306052826/http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |archive-date=Marso 6, 2009 |access-date=2010-12-23 |language=en}}</ref> at ipinagpatuloy sa loob ng IETF hanggang 2012.<ref>{{cite IETF|draft=draft-ietf-tcpm-tcp-security|title=Survey of Security Hardening Methods for Transmission Control Protocol (TCP) Implementations}}</ref> Ang mga tanyag na kahinaan ay kinabibilangan ng ''denial of service'' (DoS), ''connection hijacking'', TCP ''veto'', at TCP ''reset attack''. == Mga ''port'' ng TCP == Ang isang koneksyon sa TCP ay kinikilala sa pamamagitan ng isang apat-na-tupla: ''source address, source port, destination address,'' at ''destination port''.{{efn|Sa madaling salita, ito ay isang pares ng mga ''network socket'' para sa pinagmulan (''source'') at destinasyon, kung saan ang bawat isa ay binubuo ng isang ''address'' at isang port.}}{{sfn|RFC 9293|loc=4. Glossary}}{{sfn|RFC 8095|p=6}} Ginagamit ang mga ''port number'' upang tukuyin ang iba't ibang serbisyo at payagan ang maraming koneksyon sa pagitan ng mga ''host''. Gumagamit ang TCP ng 16-bit na mga ''port number'', na nagbibigay ng 65,536 na posibleng halaga para sa bawat isa sa mga ''source'' at ''destination port''.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} Dahil ang pagkakakilanlan ng koneksyon ay nakadepende sa mga ''address'', ang mga koneksyon sa TCP ay nakatali lamang sa iisang landas ng network (''single network path''). Hindi maaaring gumamit ang TCP ng ibang ruta na available sa mga ''multihomed host'', at napuputol ang mga koneksyon kung magbabago ang ''address'' ng isang ''end-point''.{{sfn|Paasch|Bonaventure|2014|p=51}} Ang mga numero ng ''port'' ay hinahati sa tatlong pangunahing kategorya: * '''Mga kilalang ''port'' (0–1023):''' Itinalaga ng Internet Assigned Numbers Authority (IANA) at karaniwang ginagamit ng mga proseso sa antas ng sistema (''system-level processes''). Halimbawa: [[FTP]] (20 at 21), SSH (22), TELNET (23), SMTP (25), [[HTTP]] (80), at HTTPS/SSL (443). * '''Nakarehistrong ''port'' (1024–49151):''' Maaaring italaga sa mga partikular na serbisyo ng mga ''third-party developer'', ngunit ginagamit din ng ilang ''[[operating system]]'' bilang mga ''ephemeral client port''. * '''Dinamiko o pribadong mga ''port'' (49152–65535):''' Hindi nauugnay sa anumang rehistradong serbisyo at karaniwang ginagamit lamang bilang mga ''ephemeral port'' para sa mga pansamantalang koneksyon ng ''client''. Ang Network Address Translation (NAT) ay karaniwang gumagamit ng mga ''dynamic port number'' sa bahaging nakaharap sa publiko (''public-facing side'') upang pagbukod-bukurin ang daloy ng trapiko. Nagbibigay-daan ito upang ang maraming IP ''address'' sa loob ng isang pribadong ''subnetwork'' ay mapagsilbihan ng iisang pampublikong ''address'' lamang. ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = Disyembre 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 791 | title = Internet Protocol | date = Setyembre 1981 | last = Postel | first = Jon | ref = {{harvid|RFC 791}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 2018 | title = TCP Selective Acknowledgment Options | date = Oktubre 1996 | last1 = Mathis | first1 = Matt | last2 = Mahdavi | first2 = Jamshid | last3 = Floyd | first3 = Sally | last4 = Romanow | first4 = Allyn | ref = {{harvid|RFC 2018}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 9293 | date = Agosto 2022 | title = Transmission Control Protocol (TCP) | editor1-last = Eddy | editor1-first = Wesley M. | ref = {{harvid|RFC 9293}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 7323 | title = TCP Extensions for High Performance | date = Setyembre 2014 | last1 = Borman | first1 = David | last2 = Braden | first2 = Bob |language=en | last3 = Jacobson | first3 = Van | editor1-last = Scheffenegger | editor1-first = Richard | ref = {{harvid|RFC 7323}} }} * {{ cite journal | doi = 10.1145/2578901 | title = Multipath TCP | last1 = Paasch | first1 = Christoph | last2 = Bonaventure | first2 = Olivier | date = 1 Abril 2014 | journal = [[Communications of the ACM]] | volume = 57 | issue = 4 | pages = 51–57 | hdl = 2078.1/141195 | s2cid = 17581886 | hdl-access = free |language=en}} [[Kategorya:Mga protokol sa Internet]] a2dqsrcn36ha4wsmqvkrf1jvlpu22w4 2202960 2202958 2026-04-14T09:56:49Z Jojit fb 38 /* Talababa */ 2202960 wikitext text/x-wiki {{Infobox networking protocol|title=Transmission Control Protocol|logo=|logo alt=|image=|image alt=|caption=|is stack=yes|abbreviation=TCP|purpose=|developer=Vint Cerf at Bob Kahn|date={{start date and age|1974}}|based on=Transmission Control Program|influenced=|osilayer=''Transport layer'' (4)|ipproto=6|ports=|rfcs={{IETF RFC|9293|plainlink=yes}}|hardware=}}Ang '''Transmission Control Protocol (TCP)''' ay isa sa mga pangunahing protokol ng ''Internet protocol suite''. Nagmula ito sa unang pagpapatupad ng ''[[Network ng kompyuter|network]]'' kung saan ito ay nagsilbing katuwang ng [[Internet Protocol]] (IP). Dahil dito, ang buong hanay ng mga protokol ay karaniwang tinatawag na TCP/IP. Nagbibigay ang TCP ng maaasahan, maayos ang pagkakasunod-sunod, at nasusuring paghahatid ng isang daloy ng mga okteto (''byte'') sa pagitan ng mga aplikasyon na tumatakbo sa mga host na nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng isang IP ''network''. Ang mga pangunahing aplikasyon sa [[internet]] tulad ng ''[[World Wide Web]]'', [[Elektronikong liham|email]], malayuang pamamahala, paglilipat ng ''file'', at ''streaming media'' ay umaasa sa TCP, na bahagi ng ''transport layer'' ng TCP/IP ''suite''. Ang SSL/TLS ay kadalasang tumatakbo sa ibabaw ng TCP. Sa kasalukuyan, nananatiling isang pangunahing protokol ang TCP para sa karamihan ng [[komunikasyon]] sa Internet, na nagsisiguro ng maaasahang paglilipat ng datos sa iba't ibang ''network''.<ref>{{cite book |last=Comer |first=D. E. |title=Internetworking with TCP/IP |date=2021 |publisher=Pearson |edition=6 |language=en}}</ref> Ang TCP ay ''connection-oriented'' o nakatuon sa koneksyon, ibig sabihin kailangan munang magtatag ng koneksyon ang nagpapadala at tumatanggap batay sa napagkasunduang mga parametro; ginagawa nila ito sa pamamagitan ng isang ''three-way handshake'' o tatlong-paraan pakikipagkamay na pamamaraan.<ref>{{Cite book |last1=Labrador |first1=Miguel A. |title=Location-Based Information Systems Developing Real-Time Tracking Applications |last2=Perez |first2=Alfredo J. |last3=Wightman |first3=Pedro M. |publisher=CRC Press |year=2010 |isbn=9781000556803 |language=en}}</ref> Kinakailangang nakikinig (''passive open'') ang ''[[server]]'' para sa mga kahilingan ng koneksyon mula sa mga kliyente bago maitatag ang koneksyon. Ang ''three-way handshake'' (''active open''), muling pagpapadala (''retransmission''), at pagtukoy ng ''error'' o kamalian ay nagpapataas ng pagiging maaasahan subalit nagpapahaba ng ''latency'' o oras ng pagkaanatala. Ang mga aplikasyon na hindi nangangailangan ng maaasahang daloy ng [[datos]] ay maaaring gumamit sa halip ng User Datagram Protocol (UDP), na nagbibigay ng ''connectionless datagram service'' o serbisyong datogramong walang koneksyon na inuuna ang oras kaysa sa pagiging maaasahan. Gumagamit ang TCP ng mga mekanismo upang maiwasan ang pagsisikip ng network (''network congestion avoidance''). Gayunpaman, may mga kahinaan din ang TCP, kabilang ang ''denial of service'' (pagtanggi sa serbisyo), ''connection hijacking'' (pang-aagaw ng koneksyon), ''TCP veto'' (pagbeto ng TCP), at ''reset attack'' (pag-atakeng muling pagtatakda). == Makasaysayang pinagmulan == Noong Mayo 1974, inilarawan nina Vint Cerf at Bob Kahn ang isang ''internetworking protocol'' para sa pagbabahagi ng mga yaman gamit ang ''packet switching'' sa pagitan ng mga ''node'' ng ''network''.<ref>{{cite journal |author1=Vinton G. Cerf |author2=Robert E. Kahn |date=May 1974 |title=A Protocol for Packet Network Intercommunication |url=http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |journal=IEEE Transactions on Communications |language=en |volume=22 |issue=5 |pages=637–648 |bibcode=1974ITCom..22..637C |doi=10.1109/tcom.1974.1092259 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304150203/http://ece.ut.ac.ir/Classpages/F84/PrincipleofNetworkDesign/Papers/CK74.pdf |archive-date=March 4, 2016}}</ref> Nakipagtulungan ang mga may-akda kay Gérard Le Lann upang maisama ang mga konsepto mula sa proyektong [[Pransiya|Pranses]] na CYCLADES sa bagong ''network''.<ref>{{cite web |last1=Bennett |first1=Richard |date=Setyembre 2009 |title=Designed for Change: End-to-End Arguments, Internet Innovation, and the Net Neutrality Debate |url=https://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829092926/http://www.itif.org/files/2009-designed-for-change.pdf |archive-date=29 Agosto 2019 |access-date=11 Setyembre 2017 |publisher=Information Technology and Innovation Foundation |page=11 |language=en}}</ref> Ang espesipikasyon ng nagresultang protokol, ang <nowiki>RFC 675</nowiki> (Specification of Internet Transmission Control Program), ay isinulat nina Vint Cerf, Yogen Dalal, at Carl Sunshine, at inilathala noong Disyembre 1974.{{sfn|RFC 675}} Ang Transmission Control Program ay nagsama ng parehong mga ''link'' na nakatuon sa koneksyon at mga serbisyong datagrama sa pagitan ng mga ''host''. Sa bersyon 4, ang monolitikong ''Transmission Control Program'' ay hinati sa isang ''modular'' na arkitektura na binubuo ng Transmission Control Protocol (TCP) at Internet Protocol (IP).<ref name="Russell thesis Industrial Legislatures">{{cite thesis|last1=Russell|first1=Andrew Lawrence|title='Industrial Legislatures': Consensus Standardization in the Second and Third Industrial Revolutions|date=2008|url=http://jhir.library.jhu.edu/handle/1774.2/32576}} " Tingnan ang Abbate, ''Inventing the Internet'', 129–30; {{cite journal |author=Vinton G. Cerf |date=Oktubre 1980 |title=Protocols for Interconnected Packet Networks |journal=ACM SIGCOMM Computer Communication Review |language=en |volume=10 |issue=4 |pages=10–11}}; at {{cite RFC|rfc=760}}"</ref><ref name="xgruR">{{citation |last=Postel |first=Jon |title=Comments on Internet Protocol and TCP |date=15 Agosto 1977 |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20190516055704/http://www.rfc-editor.org/ien/ien2.txt |language=en |id=IEN 2 |quote=We are screwing up in our design of internet protocols by violating the principle of layering. Specifically we are trying to use TCP to do two things: serve as a host level end to end protocol, and to serve as an internet packaging and routing protocol. These two things should be provided in a layered and modular way. |access-date=Hunyo 11, 2016 |archive-date=Mayo 16, 2019 |url-status=live}}</ref> Nagresulta ito sa isang modelo ng ''networking'' na nakilala nang impormal bilang TCP/IP, bagaman pormal itong tinukoy sa iba't ibang paraan gaya ng modelong arkitekturang pang-internet na DoD (modelong DoD, para paikliin) o modelong DARPA.<ref name=":30">{{Cite web |last=Cerf |first=Vinton G. |date=1 Abril 1980 |title=Final Report of the Stanford University TCP Project |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien151.txt |language=en}}</ref><ref name="Cerf DoD">{{cite journal |last1=Cerf |first1=Vinton G |last2=Cain |first2=Edward |date=Oktubre 1983 |title=The DoD internet architecture model |journal=Computer Networks |language=en |volume=7 |issue=5 |pages=307–318 |doi=10.1016/0376-5075(83)90042-9}}</ref><ref>{{Cite web |title=The TCP/IP Guide – TCP/IP Architecture and the TCP/IP Model |url=http://www.tcpipguide.com/free/t_TCPIPArchitectureandtheTCPIPModel.htm |access-date=2020-02-11 |website=www.tcpipguide.com |language=en}}</ref> Nang lumaon, naging bahagi ito ng, at kasingkahulugan ng, Internet Protocol Suite. Patuloy na umuunlad ang TCP, na may mga unti-unting pagbabago at mga pinakamahusay na kasanayan na pormal na nakatala sa mga RFC gaya ng <nowiki>RFC 9293</nowiki> (2022).<ref>{{cite IETF|last1=Eddy|first1=Wesley|title=Transmission Control Protocol (TCP)|date=Agosto 2022|rfc=9293|language=en}}</ref> Ang mga sumusunod na dokumento ng Internet Experiment Note (IEN) ay naglalarawan sa TCP sa modernong bersyon nito:<ref>{{Cite web |title=Internet Experiment Note Index |url=https://www.rfc-editor.org/ien/ien-index.html |access-date=2024-01-21 |website=www.rfc-editor.org |language=en}}</ref> * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien5.pdf IEN #5] ''Specification of Internet Transmission Control Program TCP Version 2'' (Marso 1977) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien21.pdf IEN #21] ''Specification of Internetwork Transmission Control Program TCP Version 3'' (Enero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien27.pdf IEN #27] ''A Proposal for TCP Version 3.1 Header Format'' (Pebrero 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien40.pdf IEN #40]''Transmission Control Protocol Draft Version 4'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien44.pdf IEN #44] ''Latest Header Formats'' (Hunyo 1978) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien55.pdf IEN #55] ''Specification of Internetwork Transmission Control Protocol Version 4'' (Setyembre 1978) * I[https://www.rfc-editor.org/ien/ien81.pdf IEN #81] ''Transmission Control Protocol Version 4'' (Pebrero 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien112.txt EN #112] ''Transmission Control Protocol'' (Agosto 1979) * [https://www.rfc-editor.org/ien/ien124.txt EN #124] ''DOD STANDARD TRANSMISSION CONTROL PROTOCOL'' (Disyembre 1979) Ang TCP ay nasapamantayan noong Enero 1980 bilang <nowiki>RFC 761</nowiki>. Noong 2004, tinanggap nina Vint Cerf at Bob Kahn ang Gawad Turing para sa kanilang pundasyonal na gawa sa TCP/IP.<ref>{{cite web |title=Robert E Kahn – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713004804/https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm |archive-date=2019-07-13 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Vinton Cerf – A.M. Turing Award Laureate |url=https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011080741/https://amturing.acm.org/award_winners/cerf_1083211.cfm |archive-date=2021-10-11 |access-date=2019-07-13 |website=amturing.acm.org |language=en}}</ref> == Gampanin sa ''network'' == Ang Transmission Control Protocol ay nagbibigay ng serbisyong [[pangkomunikasyon]] sa isang antas na nasa pagitan ng isang programang aplikasyon at ng Internet Protocol. Nagbibigay ito konektibidad na ''host-to-host'' sa ''transport layer'' ng modelong internet. Hindi na kailangang malaman ng isang aplikasyon ang mga partikular na mekanismo para sa pagpapadala ng datos sa pamamagitan ng isang link patungo sa isa pang ''host'', gaya ng kinakailangang ''IP fragmentation'' upang umangkop sa transmisyong yunit na pinakamataas ng midyum ng transmisyon. Sa ''transport layer'', pinangangasiwaan ng TCP ang lahat ng detalye ng ''handshaking'' at transmisyon, at nagpapakita ng isang abstraksyon ng koneksyon sa ''network'' sa aplikasyon, na karaniwang idinadaan sa isang ''network socket interface''. Sa mas mababang antas ng ''protocol stack'', dahil sa pagsisikip ng ''network'', ''traffic load balancing'', o hindi mapaghulaang gawi ng ''network'', ang mga ''IP packet'' ay maaaring mawala, madoble, o maipadala nang hindi sunod-sunod. Natutukoy ng TCP ang mga problemang ito, humihiling ng muling pagpapadala ng nawalang datos, muling inaayos ang mga datos na hindi sunod-sunod, at tumutulong pa na bawasan ang pagsisikip ng ''network'' upang mapababa ang pagkakataon ng iba pang mga problema. Kung ang datos ay hindi pa rin maipadala, inaabisuhan ang pinagmulan tungkol sa pagkabigong ito. Kapag muling nabuo ng TCP ''receiver'' ang pagkakasunod-sunod ng mga ''octet'' na orihinal na ipinadala, ipapasa nito ang mga ito sa tumatanggap na aplikasyon. Sa gayon, inihihiwalay ng TCP ang komunikasyon ng aplikasyon mula sa mga detalye ng pinagbabatayang ''networking''. Ang TCP ay na-optimisa para sa tumpak na pagpapadala sa halip na mabilis na pagpapadala, at maaaring magkaroon ng medyo matagal na pagkaantala (umaabot ng ilang segundo) habang naghihintay para sa mga mensaheng hindi sunod-sunod o muling pagpapadala ng mga nawalang mensahe. Samakatuwid, hindi ito partikular na angkop para sa mga ''real-time application'' gaya ng ''Voice over IP (VoIP)''. Para sa mga naturang aplikasyon, ang mga protocol gaya ng Real-time Transport Protocol (RTP) na gumagana sa ibabaw ng User Datagram Protocol (UDP) ang karaniwang inirerekomenda.<ref name="comer">{{cite book |last=Comer |first=Douglas E. |title=Internetworking with TCP/IP: Principles, Protocols, and Architecture |publisher=Prentice Hall |year=2006 |isbn=978-0-13-187671-2 |edition=5 |volume=1 |language=en}}</ref> Ang TCP ay isang maaasahang serbisyo sa paghahatid ng ''byte stream'' na tinitiyak na ang lahat ng mga ''byte'' na natanggap ay magiging katulad at nasa parehong pagkakasunod-sunod ng mga ipinadala. Dahil ang paglilipat ng ''packet'' sa maraming network ay hindi maaasahan, nakakamit ito ng TCP gamit ang isang teknik na kilala bilang positibong pagkilala na may muling pagpapadala . Nangangailangan ito sa tumatanggap na tumugon gamit ang isang mensahe ng pagkilala habang tinatanggap nito ang datos. Ang nagpapadala ay nagtatago ng talaan ng bawat ''packet'' na ipinadala nito at nagpapanatili ng isang tagapag-oras mula nang ipadala ang ''packet''. Muling ipapadala ng nagpapadala ang isang ''packet'' kung mapaso ang tagapag-oras bago matanggap ang pagkilala. Ang tagapag-oras ay kailangan sakaling mawala o masira ang ''packet''.<ref name="comer" /> Habang ang IP ang nangangasiwa sa aktuwal na paghahatid ng datos, sinusubaybayan naman ng TCP ang mga ''segment'' – ang mga indibidwal na yunit ng transmisyon ng datos kung saan hinahati ang isang mensahe para sa mahusay na ''routing'' sa network. Halimbawa, kapag ang isang [[HTML]] file ay ipinadala mula sa isang ''web server'', hinahati ng TCP ''software layer'' ng server ang file sa mga segment at ipinapasa ang mga ito nang paisa-isa sa ''internet layer'' sa ''network stack''. Ang ''internet layer software'' ay binabalot ang bawat TCP ''segment'' sa isang ''IP packet'' sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang ''header'' na may kasamang destinasyong ''[[IP address]]''. Kapag natanggap na ang mga ito ng ''client program'' ng destinasyong computer, ang TCP software sa ''transport layer'' ay muling bubuuin ang mga ''segment'' at titiyakin na ang mga ito ay tama ang pagkakasunod-sunod at walang mali habang inihahatid ang nilalaman ng file sa tumatanggap na aplikasyon. == Estruktura ng ''segment'' ng TCP == Ang TCP ay tumatanggap ng datos mula sa isang istrim ng datos, hinahati ito sa mga piraso (''chunks''), at nagdaragdag ng isang ''TCP header'' upang makabuo ng isang TCP ''segment''. Ang ''segment'' na ito ay binabalot sa isang datagrama ng IP at ipinagpapalit sa mga ''peer''.{{sfn|RFC 9293|loc=2.2. Key TCP Concepts}} Sa tumpak na terminolohiya, ang seg''ment'' ay tumutukoy sa ''protocol data unit (PDU)'' ng TCP, ang datagrama{{sfn|RFC 791|pp=5–6}} sa IP PDU, at ang frame sa ''data link layer PDU'':<blockquote>''Processes transmit data by calling on the TCP and passing buffers of data as arguments. The TCP packages the data from these buffers into segments and calls on the internet module [e.g. IP] to transmit each segment to the destination TCP.''{{sfn|RFC 9293}} (Ang mga proseso ay naglilipat ng datos sa pamamagitan ng pagtawag sa TCP at pagpasa ng mga ''buffer'' ng datos bilang mga argumento. Binabalot ng TCP ang datos mula sa mga ''buffer'' na ito upang maging mga ''segment'', at tatawagin ang ''internet module'' (halimbawa, ang IP) upang ipadala ang bawat ''segment'' patungo sa destinasyong TCP.)</blockquote>Ang isang ''TCP segment'' ay binubuo ng isang ''segment header'' at isang seksyon ng datos. Ang ''segment header'' ay naglalaman ng 10 mandatoryong ''field'', at isang opsyonal na ''extension field'' (''Options''). Ang seksyon ng datos ay sumusunod sa ''header'' at ito ang ''payload data'' na dala para sa aplikasyon.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} <div style="width: 48em; overflow-x:auto; border:2px solid;"> {{APHD|start|title=Pormat ng TCP ''header''{{Sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}}}} {{APHD|0|bits1=16|bits2=16|field1=Source Port|field2=Destination Port}} {{APHD|4|bits1=32|field1=Sequence Number}} {{APHD|8|bits1=32|field1=Acknowledgement Number (may saysay kapag may ACK bit)}} {{APHD|12|bits1=4|bits2=4|bits11=16|field1=Data Offset|field2=Reserved|vfield3=CWR|vfield4=ECE|vfield5=URG|vfield6=ACK|vfield7=PSH|vfield8=RST|vfield9=SYN|vfield10=FIN|field11=Window}} {{APHD|16|bits1=16|bits2=16|field1=Checksum|field2=Urgent Pointer (may saysay kapag mayroong URG bit){{Sfn|RFC 9293|loc=3.8.5 The Communication of Urgent Information}}}} {{APHD|20|bits1=320|background1=linen|field1=(Options) Kung mayroon, ang Data Offset ay higit sa 5.{{break}} Naka-pad na may mga sero sa isang maraming 32 bit, yayamang bumibilang ang Data Offset ng mga word ng 4 na octet.}} {{APHD|60|bits1=0|background1=mistyrose|field1=Data}} {{APHD|end}} </div> === Mga ''field'' ng ''segment header'' === {| class="wikitable" |'''Field''' |'''Laki''' |'''Paglalarawan''' |- |'''''Source Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng nagpapadala. |- |'''''Destination Port''''' |16 na bit |Tinutukoy ang port ng tumatanggap. |- |'''''Sequence Number''''' |32 bit |(1) Kung ang SYN=1, ito ang ''initial sequence number''. (2) Kung SYN=0, ito ang naipong bilang ng unang byte sa kasalukuyang session. |- |'''''Acknowledgement Number''''' |32 bit |Kung ang ACK flag ay naka-''set'', ang halaga ng ''field'' na ito ay ang susunod na ''sequence number'' na inaasahan ng nagpapadala ng ACK. Kinikilala nito ang pagtanggap ng lahat ng mga naunang byte (kung mayroon man).{{sfn|RFC 9293|loc=3.4. Sequence Numbers}} Ang unang ACK na ipinapadala ng bawat panig ay kinikilala ang mismong ''initial sequence number'' ng kabilang panig, subalit wala pang kasamang datos.{{sfn|RFC 9293|loc=3.4.1. Initial Sequence Number Selection}} |- |'''''Data Offset''''' |4 na bit |Sukat ng TCP header (pinakamaliit na 20 byte, pinakamataas na 60 byte). |- |'''''Reserved''''' |4 na bit |Para sa hinaharap na paggamit at dapat na itakda sa sero; hindi dapat itakda ng mga nagpapadala ang mga ito at dapat balewalain ng mga tumatanggap kung may nakatakda man, sa kawalan ng karagdagang detalye at implementasyon. Mula 2003 hanggang 2017, ang huling bit (bit 103 ng ''header'') ay tinukoy bilang NS (Nonce Sum) ''flag'' ng eksperimental na (ECN-nonce).{{harvtxt|RFC 3540}} Hindi kailanman nagkaroon ng malawakang paggamit ang ECN-nonce at ang RFC na ito ay inilipat na sa katayuang ''Historic''.<ref>{{Cite web |title=Change RFC 3540 "Robust Explicit Congestion Notification (ECN) Signaling with Nonces" to Historic |url=https://datatracker.ietf.org/doc/status-change-ecn-signaling-with-nonces-to-historic/ |access-date=2023-04-18 |website=datatracker.ietf.org |language=en}}</ref> Isang balangkas ng RFC<ref>{{Cite IETF|last1=Briscoe|first1=Bob|last2=Kühlewind|first2=Mirja|last3=Scheffenegger|first3=Richard|title=More Accurate Explicit Congestion Notification (AccECN) Feedback in TCP|draft=draft-ietf-tcpm-accurate-ecn|access-date=2025-10-24|date=10 Marso 2025|language=en}}</ref> ang nagpapanukala ng bagong gamit para sa bit na ito. Ang bit ay ginagamit na ngayon para sa pakikipag-negosasyon sa paggamit ng Accurate ECN. |- |'''''Flags''''' |8 bit |Mga kontrol na bit: CWR, ECE, URG, ACK, PSH, RST, SYN, FIN. |- |'''''Window''''' |16 na bit |Dami ng datos na handang tanggapin ng tatanggap o ''receiver''. |- |'''''Checksum''''' |16 na bit |Pagsusuri ng mali (''error-checking'') para sa integridad ng datos |- |'''''Urgent Pointer''''' |16 na bit |Ginagamit kung ang URG flag ay naka-set para sa apurahang datos. |- |'''''Options (TCP Option)''''' |Nagbabago ang haba, hanggang 40 byte (320 bit); Haba ng mga ''option'' (byte) = (''Data Offset'' − 5) × 4; katumbas na ''bit formula'' ayon sa <nowiki>RFC 9293</nowiki>: (''Data Offset'' − 5) × 32. |Ang haba ng ''field'' na ito ay itinatakda ng ''field'' na ''Data Offset''. Ang ''padding'' ng TCP ''header'' ay ginagamit upang matiyak na ang TCP header ay nagtatapos, at ang datos ay nagsisimula, sa isang 32-bit na hangganan. Ang ''padding'' ay binubuo ng mga [[sero]]. Ang mga opsyon ay may hanggang tatlong ''field'': ''Option-Kind'' (1 byte), ''Option-Length'' (1 byte), at ''Option-Data'' (nagbabago). Ang field na ''Option-Kind'' ay nagpapahiwatig ng uri ng opsyon at ito lamang ang field na hindi opsyonal. Depende sa halaga ng ''Option-Kind'', ang susunod na dalawang ''field'' ay maaaring itakda. Ang ''Option-Length'' ay nagpapahiwatig ng kabuuang haba ng opsyon, at ang ''Option-Data'' ay naglalaman ng datos na nauugnay sa opsyon, kung naaangkop. Halimbawa, ang isang ''Option-Kind'' byte na 1 ay nagpapahiwatig na ito ay isang "walang operasyon" na opsyon na ginagamit lamang para sa ''padding'', at walang mga ''field'' ng ''Option-Length'' o ''Option-Data'' na kasunod nito. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 0 ay nagmamarka ng dulo ng mga opsyon, at ito rin ay isang byte lamang. Ang isang ''Option-Kind'' byte na 2 ay ginagamit upang ipahiwatig ang opsyong ''Maximum Segment Size'', at susundan ito ng isang ''Option-Length'' byte na tumutukoy sa haba ng MSS field. Ang ''Option-Length'' ay ang kabuuang haba ng ibinigay na field ng mga opsyon, kasama ang mga ''field'' ng ''Option-Kind'' at ''Option-Length''. Kaya habang ang halaga ng MSS ay karaniwang ipinapahayag sa dalawang byte, ang ''Option-Length'' ay magiging 4. Bilang halimbawa, ang isang MSS ''option field'' na may halagang 0x05B4 ay nakakodigo bilang (0x02 0x04 0x05B4) sa seksyon ng mga opsyon ng TCP. Ang ilang mga opsyon ay maaari lamang ipadala kapag ang SYN ay naka-set; ang mga ito ay ipinapahiwatig sa bilang ^{<code>[SYN]</code>} sa sumunod na talahanayan. Ang ''Option-Kind'' at mga karaniwang haba ay ibinibigay bilang (''Option-Kind'', ''Option-Length''). |- |'''''Data''''' |Nagbabago |Ang ''payload'' ng TCP ''packet''. |} {| class="wikitable" |'''Option-Kind''' |'''Option-Length''' |'''Option-Data''' |'''Layunin''' |'''Mga''' '''pananda''' |- |'''0''' |— |— |Dulo ng listahan ng mga ''option'' |Ginagamit upang markahan ang pagtatapos ng ''options field''. |- |'''1''' |— |— |Walang operasyon |Maaaring gamitin upang itugma ang mga ''option field'' sa mga hangganan ng 32-bit para sa mas mabilis na pagproseso. |- |'''2''' |4 |SS |Pinakamalaking laki ng ''segment'' |^{<code>[SYN]</code>} Tinutukoy ang pinakamalaking laki ng ''segment'' na kayang tanggapin. |- |'''3''' |3 |S |''Window'' ''scale'' |^{<code>[SYN]</code>} Pinapalaki ang epektibong laki ng tatanggap na ''window'' lampas sa 64 KB.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''4''' |2 |— |Pinahihintulutan ang ''Selective Acknowledgement'' |^{<code>[SYN]</code>} Nagpapahiwatig na ang ''host'' ay may kakayahang gumamit ng SACK.{{sfn|RFC 2018|loc=2. Sack-Permitted Option}} |- |'''5''' |N (10, 18, 26, o 34) |BBBB, EEEE,... |''Selective ACKnowledgement'' (SACK) |Ang unang dalawang byte ay sinusundan ng listahan ng 1–4 na mga ''block'' na kinikilala (ACK), gamit ang mga 32-bit ''begin''/''end pointer''. |- |'''8''' |10 |TTTT, EEEE |''Timestamp'' at echo ng nakaraan |Ginagamit para sa pagkalkula ng ''Round Trip Time'' (RTT) at proteksyon laban sa mga lumang ''segment''.{{sfn|RFC 7323}} |- |'''28''' |4 |— |''Option'' para sa ''User Timeout'' |Tinutukoy kung gaano katagal maghihintay ang TCP bago ituring na bigo ang koneksyon. |- |'''29''' |N |— |''Option'' para sa ''TCP Authentication'' (TCP-AO) |Para sa pagpapatunay ng mensahe; pumapalit sa MD5 ''authentication'' (''option'' 19) na idinisenyo para sa BGP mga ''session''.<ref>{{cite IETF|rfc=2385|title=Protection of BGP Sessions via the TCP MD5 Signature Option|date=Agosto 1998|publisher=IETF|access-date=2023-12-30|last1=Heffernan|first1=Andy|language=en}}</ref> |- |'''30''' |N |— |''Multipath TCP'' (MPTCP) |Pinapayagan ang isang koneksyong TCP na gumamit ng maraming ''network path'' nang sabay-sabay. |} == Mga kahinaan == Ang TCP ay maaaring atakehin sa iba't ibang paraan. Ang pagsusuri sa mga resulta ng TCP, kasama ang mga posibleng solusyon (''mitigations'') para sa mga natukoy na isyu, ay nailathala noong 2009<ref>{{cite web |title=Security Assessment of the Transmission Control Protocol (TCP) |url=http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090306052826/http://www.cpni.gov.uk/Docs/tn-03-09-security-assessment-TCP.pdf |archive-date=Marso 6, 2009 |access-date=2010-12-23 |language=en}}</ref> at ipinagpatuloy sa loob ng IETF hanggang 2012.<ref>{{cite IETF|draft=draft-ietf-tcpm-tcp-security|title=Survey of Security Hardening Methods for Transmission Control Protocol (TCP) Implementations}}</ref> Ang mga tanyag na kahinaan ay kinabibilangan ng ''denial of service'' (DoS), ''connection hijacking'', TCP ''veto'', at TCP ''reset attack''. == Mga ''port'' ng TCP == Ang isang koneksyon sa TCP ay kinikilala sa pamamagitan ng isang apat-na-tupla: ''source address, source port, destination address,'' at ''destination port''.{{efn|Sa madaling salita, ito ay isang pares ng mga ''network socket'' para sa pinagmulan (''source'') at destinasyon, kung saan ang bawat isa ay binubuo ng isang ''address'' at isang port.}}{{sfn|RFC 9293|loc=4. Glossary}}{{sfn|RFC 8095|p=6}} Ginagamit ang mga ''port number'' upang tukuyin ang iba't ibang serbisyo at payagan ang maraming koneksyon sa pagitan ng mga ''host''. Gumagamit ang TCP ng 16-bit na mga ''port number'', na nagbibigay ng 65,536 na posibleng halaga para sa bawat isa sa mga ''source'' at ''destination port''.{{sfn|RFC 9293|loc=3.1. Header Format}} Dahil ang pagkakakilanlan ng koneksyon ay nakadepende sa mga ''address'', ang mga koneksyon sa TCP ay nakatali lamang sa iisang landas ng network (''single network path''). Hindi maaaring gumamit ang TCP ng ibang ruta na available sa mga ''multihomed host'', at napuputol ang mga koneksyon kung magbabago ang ''address'' ng isang ''end-point''.{{sfn|Paasch|Bonaventure|2014|p=51}} Ang mga numero ng ''port'' ay hinahati sa tatlong pangunahing kategorya: * '''Mga kilalang ''port'' (0–1023):''' Itinalaga ng Internet Assigned Numbers Authority (IANA) at karaniwang ginagamit ng mga proseso sa antas ng sistema (''system-level processes''). Halimbawa: [[FTP]] (20 at 21), SSH (22), TELNET (23), SMTP (25), [[HTTP]] (80), at HTTPS/SSL (443). * '''Nakarehistrong ''port'' (1024–49151):''' Maaaring italaga sa mga partikular na serbisyo ng mga ''third-party developer'', ngunit ginagamit din ng ilang ''[[operating system]]'' bilang mga ''ephemeral client port''. * '''Dinamiko o pribadong mga ''port'' (49152–65535):''' Hindi nauugnay sa anumang rehistradong serbisyo at karaniwang ginagamit lamang bilang mga ''ephemeral port'' para sa mga pansamantalang koneksyon ng ''client''. Ang Network Address Translation (NAT) ay karaniwang gumagamit ng mga ''dynamic port number'' sa bahaging nakaharap sa publiko (''public-facing side'') upang pagbukod-bukurin ang daloy ng trapiko. Nagbibigay-daan ito upang ang maraming IP ''address'' sa loob ng isang pribadong ''subnetwork'' ay mapagsilbihan ng iisang pampublikong ''address'' lamang. ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{cite ietf | rfc = 675 | title = Specification of Internet Transmission Control Program, December 1974 Version | date = Disyembre 1974 | last1 = Cerf | first1 = Vint | last2 = Dalal | first2 = Yogen | last3 = Sunshine | first3 = Carl | ref = {{harvid|RFC 675}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 791 | title = Internet Protocol | date = Setyembre 1981 | last = Postel | first = Jon | ref = {{harvid|RFC 791}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 2018 | title = TCP Selective Acknowledgment Options | date = Oktubre 1996 | last1 = Mathis | first1 = Matt | last2 = Mahdavi | first2 = Jamshid | last3 = Floyd | first3 = Sally | last4 = Romanow | first4 = Allyn | ref = {{harvid|RFC 2018}} |language=en}} * {{ cite ietf | rfc = 9293 | date = Agosto 2022 | title = Transmission Control Protocol (TCP) | editor1-last = Eddy | editor1-first = Wesley M. | ref = {{harvid|RFC 9293}} |language=en}} * {{cite ietf | rfc = 7323 | title = TCP Extensions for High Performance | date = Setyembre 2014 | last1 = Borman | first1 = David | last2 = Braden | first2 = Bob |language=en | last3 = Jacobson | first3 = Van | editor1-last = Scheffenegger | editor1-first = Richard | ref = {{harvid|RFC 7323}} }} * {{ cite journal | doi = 10.1145/2578901 | title = Multipath TCP | last1 = Paasch | first1 = Christoph | last2 = Bonaventure | first2 = Olivier | date = 1 Abril 2014 | journal = Communications of the ACM | volume = 57 | issue = 4 | pages = 51–57 | hdl = 2078.1/141195 | s2cid = 17581886 | hdl-access = free |language=en}} [[Kategorya:Mga protokol sa Internet]] phjbj2cf3ao0nbtsib443diwym46ra1 5 3742 2202870 2202848 2026-04-13T13:34:41Z Yivan000 85905 /* Hinggil sa mga salitang siyokoy */ 2202870 wikitext text/x-wiki {{Tagagamit:Maskbot/config |maxarchivesize = 55K |counter = 19 |algo = old(90d) |archive = Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan %(counter)d }} <div style="float:right; padding-left:5px; clear:right;"> {| style="text-align:left; border:1px solid #AAA;margin-bottom:4px; margin-left:1em; width: 293px;" bgcolor="#999999" |-padding:5px;padding-top:0.5em;font-size: 95%; |width="100%" bgcolor="gray" style="color: white;"|'''Usapan''' |- |width="100%" align="center" bgcolor="white"| '''<span class="plainlinks"><font size=3>[{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit&section=new}} '''&rArr; Magsimula ng bagong paksang mapag-uusapan.''']</font></span>''' |- |width="100%" bgcolor="gray" style="color: white;"|'''Tuwirang daan''' |- |width="100%" align="center" bgcolor="white"| [[WT:KAPE]], [[UW:KAPE]] ---- <div style="font-size:0.85em;"> __TOC__ </div> |- |width="100%" bgcolor="gray" style="color: white;"|'''Mga sinupan''' |- |width="100%" align="center" bgcolor="white"| <small> [[Wikipedia:Kapihan/Archive 1|01]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 2|02]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 3|03]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 4|04]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 5|05]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 6|06]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 7|07]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 8|08]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 9|09]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 10|10]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 11|11]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 12|12]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 13|13]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 14|14]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 15|15]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 16|16]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 17|17]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 18|18]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 19|19]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 20|20]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 21|21]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 22|22]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 23|23]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 24|24]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 25|25]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 26|26]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 27|27]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 28|28]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 29|29]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 30|30]] <inputbox> type=fulltext prefix=Usapang Wikipedia:Kapihan/ break=yes width=40 searchbuttonlabel=Maghanap mula sa mga sinupan </inputbox> </small> |} </div> <!-- Ipasok ang inyong mga usapin sa kababaan ng pahina at huwag dito. Huwag kalimutang lumagda gamit ang apat na ~~~~ :). --> == Nakaarkibo na ang nakaraang usapan == Hi, inarkibo ko na ang nakaraang usapan dito sa Kapihan. Kung mayroon pa rin nabinbin na usapan sa nakaraan o kaya may pabatid na kailangan pa rin na nakapaskil, gumawa na lamang kayo ng bagong usapan o paskil dito at maari ninyo na lamang tukuyin ang nakaraang usapan o paskil mula sa [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 30|arkibo]]. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:28, 26 Enero 2026 (UTC) == Request for Image Processing == Hello Filipino wiki-users. Meron po pang astronomer dito? Gumawa ako ng bagong artikulo ukol sa isang bulkan sa Io, isang buwan ng Hupiter. Ang bulkang ito ay pinangalanang [[Kanlaon Patera]]. Ang pangalang ito ay galing sa Bulkang Kanlaon sa Negros, Visayas, Pilipinas. Gusto ko po sanang ma-proseso ang mga filter-image greyscale na imahen ng Io sa baba para mapakita ang itsura ng Kanlaon Patera. Meron po bang marunong magprocessos ng mga filter images ng Galileo. [[Talaksan:Io processing request.png|center]] Maraming salamat. [[Tagagamit:IapetusCallistus|IapetusCallistus]] ([[Usapang tagagamit:IapetusCallistus|kausapin]]) 02:17, 12 Pebrero 2026 (UTC) == Reference Previews – experiment == Hi, I’m Johannes from [[m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. Sorry for writing in English, please support us by providing a translation! Our team is currently working on [[:m:WMDE Technical Wishes/References|improvements to references]], e.g. [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]]. In 2021 we developed [[:m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] in order to provide a MediaWiki feature to preview references when hovering over the footnote marker. Over the course of our current work we’ve noticed that using Reference Previews doesn’t seem to be intuitive for some readers and we would like to improve this. <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Problem === <div class="mw-collapsible-content"> In our usability tests, we repeatedly notice desktop readers – unaware of Reference Previews or how to use the feature – clicking on footnotes instead of hovering over them. Many are confused when they end up in the reference list and don’t know how to jump back to the text passage they were previously reading. Many readers seem unaware that both the ↑ arrow in the reference list and the ^{a b} (for re-used references) can be used to jump back. This makes jumping to the reference list rather unpleasant, especially in long articles. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Assumption === <div class="mw-collapsible-content"> We assume that most readers do not want to jump to the reference list, but rather want to click on the footnote to open Reference Previews, which provide them with the reference information for the text passage they have just read. At the same time, we believe that some readers – e.g. those who want to delve deeper into a topic rather than just quickly researching a piece of information – are still interested in conveniently accessing the reference list. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Idea === <div class="mw-collapsible-content"> We would like to try adjustments to Reference Previews in order to best meet the needs of different readers. Specifically, we want to prevent readers from accidentally ending up in the individual reference list; jumping there should be a conscious decision. When clicking on a footnote marker, we want to display Reference Previews instead of jumping to the reference list. The pop-up remains permanently visible until clicking on the "x" or anywhere outside the preview to close it. In addition Reference Previews will provide a link to jump to the reference in the reference list. <gallery heights="275" widths="250"> File:Reference Previews mock-up – current version.png|Reference Previews – current version File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed version when '''clicking on a footnote marker''' </gallery> When hovering over a footnote marker without clicking on it, we want to display a simplified version of Reference Previews – without the settings icon and the resulting empty space. When moving the mouse pointer over the pop-up, a note will appear indicating that you can click for further options. This will open the persistent version of Reference Previews with a link to allow users to jump to the reference in the reference list. <gallery heights="275" widths="250"> File:Reference Previews mock-up – hover-state.png|Proposed version when '''hovering over the footnote marker''' File:Reference Previews mock-up – hover-state and options.png|Proposed version when '''hovering over the Reference Preview''' File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed (persistent) version when '''clicking on the hover preview''' </gallery> By improving the usability of Reference Previews, we also hope to mitigate the issue that reference lists with a large number of (reused) references (or [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]) can be confusing for some readers. In addition, the proposed version when hovering over a footnote marker is more compact than the current version. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Experiment === <div class="mw-collapsible-content"> We would like to test the proposed changes in an [[:en:A/B testing|A/B test]] on several wikis. We want to measure how many readers click on a footnote marker and then proceed to jump to the reference list using the proposed version of Reference Previews compared to readers who receive the current version of Reference Previews. In addition, we will measure how many readers in both groups access the reference list via the table of contents. This will give us data-based insights into how many clicks on the footnote unintentionally open the reference list and how many readers only want to use Reference Previews. We would like to run our experiment on the following Wikipedia language versions: de, pl, fr, sv, fa, hu, hi, my, tl, lv, fy, hr. 10% of readers will see our modified version of Reference Previews in order to obtain sufficient data. The experiment is expected to run for 1-2 weeks at the end of March. We'll restore the current version of Reference Previews for all readers until we have evaluated the experiment, discussed the results with the community, and decided on further steps. </div> </div> We look forward to your feedback [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|on our talk page]] – or just reply to this post! Once the experiment is ready to go, we will also provide a link that you can use to test the changes yourself. --[[Tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Usapang tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|kausapin]]) 12:23, 20 Pebrero 2026 (UTC) :As indicated on our project page [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/References/Reference_Previews&diff=prev&oldid=30215686], we will only test the proposed change when ''clicking'' on a footnote. Reference Previews will remain ''unchanged when hovering'' over a footnote marker. Reasons for this were concerns that the proposed transition from hover to persistent preview could be disruptive or at least feel unusual when interacting with reference content in the hover preview (e.g. when clicking on links). [[Tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Usapang tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|kausapin]]) 13:30, 9 Marso 2026 (UTC) == Help == Hello, I recently created [[Pagpatay ng lahi sa Gaza|this]] article. Can someone help me improve it? [[Tagagamit:جودت|جودت]] ([[Usapang tagagamit:جودت|kausapin]]) 15:46, 23 Pebrero 2026 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 17:11, 3 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Bagong mungkahi == Hello po. May bagong mungkahi po ako sa [[Usapang Wikipedia:Mga huling idinagdag]]. Salamat! <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 03:14, 6 Abril 2026 (UTC) == Hinggil sa mga salitang siyokoy == Sang-ayon [https://kwfdiksiyonaryo.ph/?query=siy%C3%B3koy sa Komisyon sa Wikang Filipino], ang mga [[Siyokoy (lingguwistika)|salitang siyokoy]] ay "alinman sa mga anyo ng salita na hindi tiyak ang pinagmulang wika (lalo na kung nakahahawig sa pinagsámang Ingles at Espanyol)." Pinauso marahil ng mga mamamahayag sa radyo ang mga salitang ito na mukhang Kastila pero inspirado pala sa ortograpiyang Ingles o sa di-malinaw na pinanggalingang ortograpiya (pero hindi Kastila). Marapat siguro na ipagbawal ang mga salitang siyokoy dito sa Wikipediang Tagalog, kahit na mas talamak ang mga ito sa pang-araw-araw na pananalita ng nakararami. Makikita sa ''userspace page'' kong [[Tagagamit:JWilz12345/Mga salitang siyokoy]] ang talaan ng mga salitang siyokoy at mga naaangkop na salita sa mga ito. Halimbawa: {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !Imbes na !Naaangkop na (mga) salita |- |adbenturero |abenturero / taong mapagsapalaran |- |aspeto |aspekto / mukha / dako |- |bentahe |bentaha / lamang |- |dayalekto |diyalekto / dayalek / wikain |- |dayalogo |diyalogo / <s>dayalog</s> / salitaan / usapan / pag-uusap |- |endorso |endoso / piliin / pinagtibay / magtagubilin / lumagda / maglipat |- |groserya |groseri / tindahan |- |imahe |imahen / larawan |- |intrigero |intrigante |- |kontemporaryo |kontemporaneo / kontemporanyo / kapanahon / panahong ito |- |konsernado ("''the mother of all ''siyokoy'' words'') |konsernido / nababahala / nababalisa / may kinalaman |- |lebel |nibel / level / antas / taas |- |misyonaryo |misyonero |- |obhektibo |obhetibo |- |parliyamentaryo |parlamentaryo / mambabatas |- |parliyamento |parlamento / batasan |- |pesante |paisano / magbubukid / magsasaka |- |prayoridad |priyoridad / <s>prayoriti</s> / pagkauna / karapatang mauna |- |sirkumstansiya |sirkunstansiya / pangyayari / kalagayan / katayuan / pagkakataon / halimbawa |- |subhektibo |subhetibo |- |subheto |suheto / disiplina |} Ping ko po para sa mga pananaw at ''input'', sina {{ping|Jojit fb|GinawasaHapon|LknFenix}} (ilan sa aktibong mga tagagamit) at sina {{ping|Yivan000|Ysrael214}} (mga nakausap ko po sa [[wiktionary:tl:Wiksiyonaryo:Kapihan/2025/Disyembre#"Kasingkahulugans"]]). <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 12:17, 12 Abril 2026 (UTC) :@[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] Hindi ipagbawal pero dapat iwasan. Dapat may balanse ng kung ano ang irikenomenda at sa maiintindihan pa din ng karamihan. Bagaman buhay ang lengguwahe, hindi ibig sabihin din noon na hahayaan natin ang kolokyalismo ang maging pamantayan. Pero, sana naman sa Tagalog Wikipedia iwasan ang salitang siyokoy sa mga pamagat ng mga konseptongg hindi nagagamit pang-araw-araw lalo na sa mga salitang akademiko. Halimbawa [[Girasyon]], dapat hirasyon kasi ang G ay nagiging H. Siguro mas lenient tayo sa mga madalas gamitin ng media tulad ng responsibilidad o asasinasyon. Basta pag ang salitang siyokoy ay gamit na gamit at maayos ang pagkakabaybay (hal. wag gamitin ang Akkadiano, Akadyano na lang kung maaari), ito ay ayos lang. <span style="color:#330005; font-size:1.65em; vertical-align:middle">𝄽</span> [[User:Ysrael214|ysrael214]] ([[User talk:Ysrael214|kausapin]]) 04:48, 13 Abril 2026 (UTC) {{ping|GinawaSaHapon}} inayos na ping. Pasensiya sa maling baybay. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 12:22, 12 Abril 2026 (UTC) :@[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]: Ayos lang. :Hindi ako sang-ayon sa pagbabawal. ''Hindi'' dapat pagbawalan ang mga ganitong baybay, kahit na nagmula ito sa KWF. Likas na bahagi yan ng proseso ng pagbuo ng salita. At isa pa, marami sa mga ito ay madalas na'ng gamitin dahil sa midya. Wala tayo sa posisyon para manduhan ang itatakbo ng wika, hindi tayo ang guwardiya ng wika. Trabaho yan ng KWF. Sa pananaw ng hangarin ng Wikipedia, karaniwang paggamit ang mananaig pagdating sa pagbaybay ng mga salita. :Marami sa mga ito ay talamak na at karaniwan na'ng ginagamit ng madla. Halimbawa, ''responsibilidad'', ''prayoridad'', ''kontemporaryo'', ''endorso'', ''sirkumstansiya'', at mas lalo na sa ''imahe'', na kung tutuusin ay halos ginagamit bilang salin ng salitang Ingles na ''image'' ("larawan") (mas ginagamit sa kasalukuyan ang ''imahen'' sa mga banal na larawan, hal. ''imahen ng Birheng Maria''). Sapat din ang paggamit sa mga mapagkakatiwalaang sanggunian para sa ''dayalogo'', ''aspeto'', at ''lebel''. Magmumukhang hiwalay sa realidad ng kasalukuyang ginagamit na wika kung ipipilit natin na "itama" ang mga ito, kahit na sa totoo lang ay likas na bahagi ito ng kahit anong wika. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 12:45, 12 Abril 2026 (UTC) ::@[[Tagagamit:GinawaSaHapon|GinawaSaHapon]] eh paano po ang ''claim'' ng enWiki article para sa TlWiki ([[w:en:Tagalog Wikipedia]]) na nagsasabing umaasa umano ang TlWiki sa ''UP Diksiyonaryong Filipino'' para sa mga saligang depinisyon? ([https://opinion.inquirer.net/9149/%E2%80%98utak%E2%80%99 Ginamit na sanggunian]). <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 13:56, 12 Abril 2026 (UTC) :::@[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] Hindi sa lahat ng pagkakataon ay ganon ang kaso rito. Pangunahing sanggunian ang UPDF, oo, pero hindi ito ang bibliya o saligang-batas ng wiki na ito. Mas mananaig pa rin ang karaniwang pagbaybay ng mga salitang Tagalog, kahit na hindi ito "tama" sa paningin ng iba. Muli, kailangang isalamin ng Wikipediang Tagalog ang kasalukuyang anyo ng wika upang manatili itong accessible sa mga mambabasa. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 00:39, 13 Abril 2026 (UTC) ::::@[[Tagagamit:GinawaSaHapon|GinawaSaHapon]] Sang-ayon sa dapat manatiling accessible sa mga mambabasa. Huwag ipilit na mag-imbento ng salitang Tagalog rin para lang masabing "naitagalog" ang salita. Ayos lang ang salitang siyokoy, pero kapag neolohismo, ibang usapan na iyon. Ang mga diksiyonaryo ay gabay lamang kung ano ang mas maiintindihan ng mga mambabasa. <span style="color:#330005; font-size:1.65em; vertical-align:middle">𝄽</span> [[User:Ysrael214|ysrael214]] ([[User talk:Ysrael214|kausapin]]) 04:51, 13 Abril 2026 (UTC) :::::Ang nais ko lang sabihin ay kung gagamit ng salitang siyokoy, dapat alam nating gamit din. Hindi tayo mag-iimbento ng bagong salitang siyokoy din. <span style="color:#330005; font-size:1.65em; vertical-align:middle">𝄽</span> [[User:Ysrael214|ysrael214]] ([[User talk:Ysrael214|kausapin]]) 05:51, 13 Abril 2026 (UTC) :Magandang gabi @[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]], :Tulad ni @[[Tagagamit:GinawaSaHapon|GinawaSaHapon]], hindi rin ako sang-ayon sa pagbabawal. :Sa totoo lang, hindi ako sang-ayon sa rekomendasyon ng KWF. Hindi makatotohanang ituring ang mga impluwensiyang Espanyol at Ingles sa ating wika na parang tubig at langis na mapaghihiwalay. Ang mga impluwensyang ito ay matagal nang magkakahabi sa kultura at pagkakakilanlang Pilipino. Tulad ng madalas na pinagsasama sa ating mga kumbensyon sa pagpapangalan ang mga pangalang Ingles at mga apelyidong Espanyol, likas na sumasalamin ang ating wika sa paghahalong ito. Ang tinatawag nilang “salitang siyokoy” ay produkto ng organikong ebolusyon ng wika. :Nakikita ko rin na ang mahigpit na pagsusulong na ibalik sa orihinal na baybay ng Espanyol ang mga salitang hiram mula rito ay hindi praktikal at hindi kinakailangan. Ang nakararaming Pilipino ay hindi nagsasalita ng Espanyol, kaya ang pagpapatupad ng ortograpiyang Espanyol ay nagpapataw ng panlabas na pamantayan na hindi na umaayon sa aktuwal na paggamit ng wika. Nagtataas ito ng tanong: bakit dapat tayong patuloy na sumunod sa mga kumbensyon ng Espanyol na parang isa pa rin tayong kolonya? :Kahit sa mga bansang nagsasalita ng Espanyol sa Amerikang Latino, ang wika ay umunlad sa iba’t ibang paraan na sumasalamin sa mga lokal na konteksto, sa halip na mahigpit na pagsunod sa mga pamantayan ng Espanya. Sa parehong paraan, dapat pahintulutang umunlad ang Filipino sa sarili nitong landas, na hinuhubog ng mga nagsasalita nito, at hindi pinipigilan ng mga lipas na reseta. :Batay sa aking paninindigan, naniniwala ako na dapat payagan ang mga salitang siyokoy kung karaniwang ginagamit ang mga ito. Sa maraming pagkakataon, mas sumasalamin ang mga salitang ito sa likas na paggamit ng wika. :- [[Tagagamit:LknFenix|LknFenix]] ([[Usapang tagagamit:LknFenix|kausapin]]) 14:33, 12 Abril 2026 (UTC) :{{ping|JWilz12345}}, wala na akong maidagdag pa. Sang-ayon ako sa mga argumento nina GinawaSaHapon at LknFenix. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 10:07, 13 Abril 2026 (UTC) :@[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] Ang problema ko dito ay hindi malinaw kung ano ang "siyokoy" (ayon sa Manwal sa Masinop na Pagsulat 4.9) at kung ano ang pwede (ayon sa MMP 4.10). Kahit ako na maigting na binasa ang dokumentong ito ay nalilito pa rin kung ano ang ipinapahiwatig dito — ang "kontemporaryo" ay bawal ("kontemporaneo" dapat) pero ang "siyentista" ay pwede ("siyentipiko" dapat). Walang concrete na definition patungkol sa dalawa, maliban lang sa ilang halimbawng hulapi. Kaya'y ito'y mahirap hustong ipagbawal, dahil maraming lalabas na edge cases. — <span style="font-size:25px">🍕</span> <span style="font-family:'Comic Sans MS';"><span style="color:#FFC83D">Yivan</span><span style="color:#F7894A">000</span> <small>^{[[User:Yivan000|view]]}_{[[User_talk:Yivan000|talk]]}</small></span> 13:34, 13 Abril 2026 (UTC) ex0yb47nrfp3px0jkts62nqigu9wq8i 0 11383 2202886 2167837 2026-04-14T01:42:50Z Cicihwahyuni6 131443 2202886 wikitext text/x-wiki {{otheruses}} {{automatic taxobox | name = Gagamba | image = Aculepeira ceropegia1.jpg | image_width = 250px | image_caption = ''[[Aculepeira ceropegia]]'' | taxon = Araneae | authority = [[Carl Alexander Clerck|Clerck]], 1757 | subdivision_ranks = Suborders | subdivision = [[Mesothelae]]<br /> [[Mygalomorphae]]<br /> [[Araneomorphae]]<br /> &nbsp; }} [[Talaksan:Brachypelma smithi run 2009 G3.jpg|thumb|Isang uri ng gagamba na kilala sa tawag na tarantula.]] Ang '''gagamba''' ([[Orden_(biyolohiya)|Orden]]: Araneae; [[wikang Aleman|Aleman]]: ''Webspinne'', [[wikang Kastila|Kastila]]: ''araña'', [[wikang Ingles|Ingles]]: ''spider''), kilala din sa tawag na '''anlalawa''', '''alalawa''', '''lalawa''', '''lawa''' o '''lawalawa''' ay isang [[karniboro]]ng [[arachnid]].<ref name="TE"> [[English, Leo James]]. ''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'', Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', mayo 1583 na mga dahon, ISBN 971-91055-0-X</ref> Nakahuhuli ng pagkain - karaniwang mga [[kulisap]] - ang mga gagamba sa pamamagitan ng kanilang mga hinabing [[sapot]], na tinatawag ding [[bahay-anlalawa]].<ref name="TE" /> Binubuo ang pulutong ito ng 111 [[Pamilya (biyolohiya)|mag-anak]] at 40,000 [[uri]]. Mga ''arthropod'' na nakakahinga sa hangin ang mga gagamba na mayroong walong mga binti at ''chelicerae'' na may mga pangil na tumuturok ng [[kamandag]]. Ang mga ito ang pinakamalaking uri ng mga ''arachnid'' na ika-pito sa kabuuang uri ng iba't ibang mga organismo. Makikita sa buong mundo at sa bawat kontinente ang mga gagamba maliban sa [[Antarctica]], at nakatira ang mga ito sa halos lahat ng uri ng tirahan maliban sa himpapawid at [[karagatan]]. Simula noong 2008, hindi bababa sa 43,678 na uri ng mga gagamba, at 109 na klase ng mga gagamba ang naitala sa pamamagitan ng mga eksperto sa [[taksonomiya]]; gayunpaman, may mga naging pag-tatalo sa siyensiya sa kung paano maiuuri ang lahat ng klase ng mga gagamba, bilang ebedensya sa mahigit 20 na iba’t ibang pag-uuri na naipanukala simula pa noong 1900. Base sa [[anatomiya]], kakaiba ang mga gagamba kumpara sa ibang mga ''arthropod'' sa kadahilanang ang karaniwang bahagi ng katawan nito ay nagsama sa dalawang "tagmata”, ang ''cephalothorax'' at ang tiyan, at sinamahan ng isang maliit, hugis ''cylinder'' na ''pedicel''. Hindi kagaya sa ibang insekto, walang sungot ang mga gagamba. Sa lahat maliban sa pinakaunang grupo, ang ''Mesothelae'', ang mga gagamba ang may pinaka-sentralisadong [[sistemang nerbiyos]] sa lahat ng mga ''arthropod'', sapagkat ang kanilang ''ganglia'' ay nasama sa isang masa sa ''cephalothorax''. Hindi tulad ng karamihan sa mga ''arthropod'', walang mga kalamnan ng ''extensor'' ang mga gagamba sa kanilang paa sa halip ay pinapalawig ang mga ito sa pamamagitan ng ''hydrolic'' na presyon. Mayroong ''appendages'' (o ekstensiyon) ang kanilang mga tiyan na tinawag na mga ''spinneret'' kung saan naglalabas ito ng sutla hanggang sa anim na uri ng glandula ng [[sutla]] sa loob ng kanilang tiyan. May malaking pagkakaiba ang mga sapot ng gagamba sa sukat, hugis at dami ng malalagkit na sapot na nagamit. Lumalabas ngayon na maaaring ang mga ''spiral orb web'' ang pinakaunang uri, at mas marami ang mga gagambang nakakagawa ng mga buhol-buhol na sapot at sari-sari kumpara sa mga gagambang ''orb-web spiders''. Natuklasaan noong panahong ''Devonian'' ang mga mala-gagambang ''arachnid'' na nakakagawa ng mga sutla na ''spigots'', mga 386 na milyong taon na ang nakakaraan, ngunit tila kulang sa mga ''spinnerets'' ang mga [[hayop]] na ito. Natagpuan sa ''Carboniferous'' na mga bato ang totoong mga gagamba noong 318 hanggang 299 na milyong taon na ang nakakaraan, at halos kapareho ang mga ito ng pinakaunang nabubuhay pa rin na uri ng gagamba, ang ''Mesothelae''. Unang natuklasan noong panahong ''Triassic'' ang mga naunang grupo ng mga modernong gagamba, ang ''Mygalomorphae'' at ''Araneomorphae'', bago pa lumipas ang 200 milyong taon na nakaraan na. Ipinakilala noong 2008 ang isang uri ng gagamba na kumakain ng mga [[halaman]] lamang ngunit mandaragit lahat ng iba pang mga kilalang uri ng gagamba, karamihan ay [[insekto]] ang kinakain at iba pang mga gagamba, pero mayroong ding mga uri ng gagamba na kumakain ng [[ibon]] at [[butiki]]. Gumagamit ng malawak na hanay ng mga diskarte ang mga gagamba upang makuha nito ang biktima: hinuhuli sa malalagkit nitong sapot, paghuli rito gamit ang malagkit na bolas, paggaya sa mga biktima upang hindi ito makilala, o paghabol dito. Karaniwang nalalaman nilang may biktima na siya dahil sa mahinang pagyanig, ngunit may matalas na paningin ang mga aktibong mandaragit, at nagpapakita ng palatandaan ng katalinuhan ang mga mandaragit na ''genus Portia'' sa kanilang napiling taktika at kakayahan upang bumuo ng mga bago. Masyadong masikip ang laman-loob ng mga gagamba para makadaan ang mga buo pang [[pagkain]], kaya ginagawa nilang parang tubig ang kanilang mga pagkain sa pamamagitan ng pagpapalabas ng mga enzymes na pangtunaw at pagdurog dito gamit ang ibaba ng kanilang ''pedipalps'', bilang wala silang totoong panga. Pinapakilala ng mga lalaking gagamba ang kanilang sarili sa pamamagitan ng iba't ibang uri ng mga kumplikadong ritwal ng panliligaw upang maiwasan ang pagkain sa kanila ng mga babaeng gagamba. Nakakaligtas pagkaraan ng ilang pagtatalik ang mga kalalakihan pero mabibilang lang dahil sila ay may maikling [[buhay]] lamang. Naghahabi sutla bilang lalagyanan ng kanilang [[itlog]] ang mga babaeng gagamba, kung saan naglalaman ng daan-daang itlog ang bawat isa. Inaalagaan ng madaming uri ng mga babaeng gagamba ang kanilang mga anak, halimbawa ay ang pagkarga sa kanila kahit saan at pagbibigay sa kanila ng mga pagkain. Mahilig makipagkapwa ang minorya ng mga uri ng gagamba, bumubuo sila ng mga pang-komunidad na mga sapot na maaaring tirhan ng hanggang sa 50,000 na mga indibidwal. May mga panlipunang pag-uugali tulad ng sa balong mga gagamba, sa mabisang pandaragit at pagbabahagi ng pagkain. Bagaman nabubuhay ang karamihan sa mga gagamba nang hindi hihigit sa dalawang taon, nabubuhay naman ang mga tarantula at mga gagambang ''mygalomorph'' hanggang sa 25 taon mula sa pagkabihag. Habang ang kamandag ng ibang uri ng gagamba ay delikado sa mga tao, gumagawa ng pag-aaral ang mga siyentista ngayon kung paano gagamitin ang kamandag ng gagamba sa [[medisina]] at bilang pestisidiyong walang [[polusyon]]. May kombinasyon ang sutlo na nilalabas ng mga gagamba ng gaan, tibay at pagkalastiko na mas nakakaangat kumpara sa ibang gawa ng tao na mga materyales, at ang [[seda]]ng ''gene'' ng gagamba ay naipasok na sa mga [[mamalya]] at mga halaman upang makita kung ano ang mga maaaring magamit bilang pagawaan ng seda. Bilang resulta ng kanilang malawak na hanay ng mga pag-uugali, naging karaniwang simbolo ang mga gagamba sa [[sining]] at [[mitolohiya]] na nagsisimbolo sa iba ibang kombinasyon ng pasensya, kalupitan at malikhaing kapangyarihan. ''Arachnophobia'' ang tawag sa abnormal na takot sa mga gagamba. ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{stub|Biyolohiya}} [[Kategorya:Gagamba]] [[Kategorya:Arachnida]] ld7g6a9c4akozyv20cm7pda3cgdmmoc 0 39330 2202936 2148133 2026-04-14T08:54:16Z ~2026-23075-09 160910 List of Rectors: updated from 2021 2202936 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | building_name =Basilika Menor ng Itim na Nazareno <br>(''Parokya ni San Juan Bautista'') | image =Quiapo Church Facade.jpg | image_size =220px | caption = | location =[[Quiapo]], [[Maynila]], [[Pilipinas]] | religious_affiliation =[[Simbahang Katoliko Romano]] | consecration_year = (bilang Basilika Menor) 1 Pebrero 1988 | status = [[Arkidiyosesis ng Maynila]] | heritage_designation = [[San Juan Bautista]]<br>[[Itim na Nazareno]] | leadership =[[Monsignori]] | architecture = | architect = | architecture_type =Simbahan | architecture_style =[[Mexican]] [[Baroque]] | groundbreaking = | year_completed = | specifications = | capacity = | length =1 | width = | materials = | nrhp = | added = | refnum = | designated = }} Ang '''Basilika Menor at Pambansang Dambana ni Jesus Nazareno''', na kilala rin bilang '''Parokya ni San Juan Bautista''' at impormal na kilala bilang '''Simbahan ng Quiapo''' ay isang kilalang Simbahang Katoliko Romano Ritong Latin na Basilika na matatagpuan sa Distrito ng [[Quiapo]], [[Maynila]], [[Pilipinas]]. Ang simbahang ito ay kinikilala dahil dito nakalagak ang imahen ng [[Itim na Nazareno]], isang maitim na imahen ng Panginoong Jesukristo kung saan maraming mga namamanata ay natupad sa mapaghimalang kapangyarihan. Ang parokyang ito ay kinabibilangan ng Arkidiyosesis ng Maynila at ito'y kasalukuyang pinamamahalaan, ang Rektor at Kura Paroko na si Rev. Fr. Ramon Jade Licuanan. ==Kasaysayan== Noong 29 Agosto 1586, ang Gobernador-Heneral Santiago de Vera ay itinatag sa Distrito ng Quiapo. Ang mga Pransiskanong misyonero na binuo ang unang simbahan ng Quiapo na gawa sa kawayan at Nipa. Si San Pedro Bautista, isang Pransiskanong misyonero, sa oras na iyon ay isa sa mga tagapagtatag ng simbahan ng Quiapo at ilang iba pang mga simbahan sa Kamaynilaan at sa lungsod ng Laguna. Ang orihinal na simbahan ay sinunog noong 1639 at itinayong muli sa isang malakas na gusali. Muli ito ay bahagyang nawasak sa pamamagitan ng isang lindol noong 1863. Sa ilalim ng pangangasiwa nina Padre Eusebio de Leon at Manuel Roxas, ang ikatlong simbahan ay nakumpleto noong 1899. Si Padre Roxas ay itinaas sa isang walang ulirang halaga ng Php40,000.00 mula sa mga donasyon at mga naglatag na kontribusyon. Noong 30 Oktubre 1928, ang simbahan ay nakuha sa isang sunog kung saan halos nawasak ng simbahan. Si Doña Encarnacion Nakpil de Orense, pinuno ng komite ng Parokya, ay itinaas ang mga pondo para sa pagbubuong-panibago ng simbahan. Ang Pilipino Artist at arkitekto na si Juan Nakpil ay kabilang din sa itinayong muli ang simbahan. ==Ang pagpatay sa Rektor ng Simbahan ng Quiapo== Noong 13 Disyembre 1975, ang Lubhang Kagalang-galang na Obispo, Hernando Antiporda ay natagpuang sakalin ng mga salarin kasama ng kanyang katulong pari, na si Rev. Fr. Raymundo Costales, na tadtad ng saksak sa leeg na may kasamang isang sirang bote. Maraming mga pinaghihinalaan na pagnanakaw ang motibo ng krimen. ==Ang pagpapalawak ng Simbahan at Pagkilala bilang Basilika Menor== Si Msgr. Jose Abriol ay itinalaga ng Pilipinong arkitektong si Jose Ma.Zaragoza at Engr. Eduardo Santiago upang kumpunihin ang simbahan noong 1984 na nagpapahintulot sa mga ito upang mapaunlakan ang higit pang mga deboto. Si Jaime Cardinal Sin, ang Arsobispo noon ng Maynila ay binendisyunan ang parokya noong 28 Setyembre 1987. Noong 1988, ang Simbahan ng Quiapo ay pormal na ipinahayag bilang Basilika Menor ng Itim na Nazareno. Ang Papal Nincio sa Pilipinas, Lubhang Kagalang-galang, Bruno Torpigliani, ay binendisyunan ang altar ni San Lorenzo Ruiz noong 1 Pebrero 1988. ==Debosyon sa Poong Hesus Nazareno== Ang Simbahan ng Quiapo ay namamahala sa isang lingguhang pagsisiyam tuwing Biyernes at dinaluhan ng libu-libong mga deboto araw-araw. Ang isang kaganapan tuwing Enero 9 ay lumahok ng milyun-milyong deboto na ipagdiwang ang translacion o paglilipat ng imahen ng Poong Jesus Nazareno sa simbahan. Pang-araw-araw na mga oras-oras na masa ay ipinagdiwang at ang mga deboto ay mula sa lahat ng antas ng pamumuhay. ==Pagbebenta ng pampalaglag mula sa mga pribadong vendor== Ang buong kapaligiran ng dambana ay isang popular na lugar ng mga hindi ligtas na aborsyonista, lokal na nagpapawalang-bisa ng ukol sa sikmura at herbal folk (potions) na remedyong ibinebenta ng mga pribadong tindero. Ang mga panindang hindi nagpapakilala ay ibinebenta mula sa nakapalibot na stall ng dambana. Ang pagpapalaglag ay ilegal sa Pilipinas, at mga indibidwal na hindi kayang bayaran ang kirurhikong pamamaraan ng pagpapalaglag, mula sa mga tindero.<ref name="NYT">{{Cite news |work=New York Times |url=http://www.nytimes.com/2005/05/15/world/asia/15iht-phils.html |title=Philippines abortion crisis|first=Carlos H. |last=Conde |date=May 16, 2005}}</ref> Ang mga palabas sa telebisyon, partikular na pinabalabas sa balita ay madalas na sumasaklaw sa mga kuwento ng mga patay na fetus na pakaliwang hindi nagpapakilala sa labas ng Blessed Sacrament Chapel ng dambana at opisyal na kinondena ng Arkidiyosesis ng Maynila.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://churchandstate.org.uk/2010/09/manila-archbishop-alarmed-over-fetuses-left-in-churches/ |access-date=2012-12-16 |archive-date=2012-07-07 |archive-url=https://archive.today/20120707134019/http://churchandstate.org.uk/2010/09/manila-archbishop-alarmed-over-fetuses-left-in-churches/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://blackchristiannews.com/news/2010/09/philippine-churches-dismayed-by-aborted-babies-dumped-on-church-grounds.html |access-date=2012-12-16 |archive-date=2013-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523035841/http://blackchristiannews.com/news/2010/09/philippine-churches-dismayed-by-aborted-babies-dumped-on-church-grounds.html |url-status=dead }}</ref> ==Eklesiyastikal na pamamahala== Si Rev. Fr Ramon Jade Licuanan ay ang kasalukuyang rektor at kura paroko ng Simbahan ng Quiapo, Kasama niya ang mga katuwang na pari na sina: Rev. Fr. Franklin M. Villanueva, Rev. Fr. Jonathan Mojica, Rev. Fr. Robert Arellano, Rev. Fr. Kim Joshua Bibon ==Talaan ng mga Rektor noon at ngayon== {| border="1" ! Pangalan !! Taon ng Panunungkulan !! Nakaraang Pagtatalaga |- | Rev. Msgr. Vicente Fernandez, [[Protonotary apostolic|P.A.]] † || 1937 - 1954 || |- | Rev. Msgr. Francisco Avendaño † || 1954 - 1955 || |- | Most Rev. Vicente Reyes, [[Doctor of Divinity|D.D.]] † || 1955 - 1961 || yumaong Obispo ng Cabanatuan |- | Most Rev. Pedro Bantigue, [[Doctor of Divinity|D.D.]] || 1961 - 1967 || yumaong Obispo ng San Pablo |- | Most Rev. Bienvenido Lopez, [[Doctor of Divinity|D.D.]] † || 1967 - 1974 || yumaong Katulong na Obispo ng Maynila |- | Rev. Fr. Antonio Pascual || 1974 || |- | Most Rev. Hernando Antiporda, [[Doctor of Divinity|D.D.]] † || 1974 - 1975 || yumaong Katulong na Obispo ng Myanila |- | Rev. Msgr. Jose C. Abriol, [[Protonotary apostolic|P.A.]] † || 1975 - 1993 || yumaong Bikaryo Heneral ng Arkidiyosesis ng Maynila |- | Rev. Msgr. Bienvenido Mercado, [[Chaplain of His Holiness|P.C.]] † || 1993 - 1999 || |- | Most Rev. Teodoro Buhain, [[Doctor of Divinity|D.D.]]|| 1999 - 2004 || dating Katulong na Obispo ng Manila |- | Rev. Msgr. Josefino Ramirez, [[Honorary Prelate|H.P.]], [[Doctor of Sacred Theology|STD]] || 2004 - 2007 || dating Bikaryo Heneral ng Arkidiyosesis ng Maynila |- | Rev. Msgr. Jose Clemente Ignacio, [[Chaplain of His Holiness|P.C., TOC]] || 2007 - 2015 || dating Bikaryo Episkopal ng Distrito ng Makati, Kansilyer at Oeconomus |- |Rev. Msgr. Hernando Coronel, P.C. |2015 - 2021 |dating Rektor ng San Carlos Seminary |- |Rev. Fr. Rufino C. Sescon Jr. |2021 - 2025 |naging Obispo ng Balanga |- |Rev. Fr. Ramon Jade L. Licuanan |2025 - present | |} ==Iskedyul ng Liturhikal na Pagdiriwang== '''Mga Misa:''' * Lunes hanggang Huwebes: 5:00 am–10:00 am (Oras-oras); 12:00 nn, 5:00 pm, 6:00 pm * Biyernes: 4:00 am–12:15 pm (Oras-oras); 2:00 pm (Talk); 3:00 pm (Banal na Oras); 4:00 pm to 8:00 pm (Oras-oras) * Sabado: 5:00 pm to 8:00 pm (Oras-oras-Anticipated Mass) * Linggo: 5:00 am to 12:15 pm (Oras-oras); 3:00 pm (Misa Pro-Populo); 4:00 pm to 7:00 pm (Oras-oras); 8:00 pm (Benediksyon ng Santisimo Sakramento) '''Kumpisalang Bayan:''' * Lunes hanggang Sabado: 6:00 am to 9:00 pm '''Mass and Healing Services''' * Huwebes bago ang Unang Biyernes ng Buwan: 6:00 pm '''Banal na Oras at Benediksyon''' * Pagkatapos ng Huling Misa ng Biyernes at Linggo '''Parish Recollections''' * Tuwing Ikatlong Huwebes ng Buwan: 7:30 pm '''Friday Reflections''' * Tuwing Biyernes: 2:00 pm <gallery> File:Blacknazarenejf.JPG|Basilika Menor ng Poong Hesus Nazareno (January 11, 2012) File:Blacknazarene6jf.JPG|Rear photo of the Church's interior File:Black Nazarene altar.jpg|Altar Mayor ng simbahan File:Blacknazarene5jf.JPG|Altar ng Santisimo Sakramento(sa bandang kaliwa ng simbahan) File:Blacknazarene4jf.JPG|Quiapo Church Parish Rectory, Office of the Parish Priest File:Blnazarene5jf.JPG|[[Jaime Cardinal Sin]] Building houses the Quiapo Parish Rectory, Office of the Parish Priest (adjacent, part of the Church) File:Blacknazarene2jf.JPG|One of the 4 replicas of the Black Nazarene inside the Church File:Blacknazarene3jf.JPG|The newest of the 4 replicas of the Black Nazarene inside the Church </gallery> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga simbahan sa Pilipinas]] [[Kategorya:Basilika sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga gusali at estruktura sa Maynila]] s532ctnzr6la41eqda3me01idfv4eyf 0 42766 2202923 2083497 2026-04-14T08:18:23Z XFM Dagupan 160909 2202923 wikitext text/x-wiki {{unsourced}} {{Infobox Philippine city 2 |infoboxtitle = Lungsod ng Dagupan |sealfile = |caption = Mapa ng [[Pangasinan]] na nagpapakita ng lokasyon ng Dagupan. |locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} |region = {{PH wikidata|region}} |province = [[Pangasinan]] (Heograpiya lamang)| |districts = Ika-4 distrito ng [[Pangasinan]] |barangays = 31 |class = Ika-1 klaseng lungsod |mayor = Belen T. Fernandez |vice_mayor = Dean Bryan L. Kua |cityhood = Hunyo 20, 1947 |areakm2 = 37.20 }} Ang '''Lungsod ng Dagupan''', officially the City of Dagupan ([[Pangasinan]]: Siyudad na Dagupan, [[Ilocano]]: Siudad ti Dagupan, [[Filipino]]: Lungsod ng Dagupan), ay isang 2nd class independent component city sa [[Ilocos Region]], [[Philippines]]. Ayon sa senso noong 2020, mayroon itong populasyon na 174,302 katao. Matatagpuan sa [[Lingayen Gulf]] sa hilagang-kanluran-gitnang bahagi ng isla ng [[Luzon]], ang Dagupan ay isang pangunahing sentro ng komersyo at pampinansyal sa hilaga ng Maynila. Gayundin, ang lungsod ay isa sa mga sentro ng modernong serbisyong medikal, edukasyon, media at komunikasyon sa North-Central Luzon. Ang lungsod ay matatagpuan sa loob ng matabang [[Agno River]] Valley at ito naman ay bahagi ng mas malaking kapatagan ng Gitnang Luzon. Ang lungsod ay kabilang sa mga nangungunang producer ng [[bangus]] sa lalawigan. Mula 2001 hanggang 2003, ang produksyon ng bangus ng Dagupan ay umabot sa 35,560.1 metriko tonelada (MT), na nag-ambag ng 16.8 porsyento sa kabuuang produksyon ng probinsiya. Sa kabuuang produksyon nito sa nakalipas na tatlong taon, 78.5 porsyento ang lumaki sa mga fish pen/cage habang ang iba ay lumago sa maalat-alat na tubig na palaisdaan.[10] Ang Dagupan ay administratibo at pulitikal na independyente mula sa pamahalaang panlalawigan ng Pangasinan at kinakatawan lamang ng distritong pambatas ng lalawigan. Ang Dagupan ay isa sa iminungkahing metropolitan area sa Pilipinas.[11] Iminungkahi ng Metro Dagupan na isama ang independent component city ng Dagupan, gayundin ang mga bayan ng [[Binmaley]], [[Calasiao]], [[Lingayen]], [[Manaoag]], [[Mangaldan]], [[Mapandan]], [[San Fabian]], [[San Jacinto, Pangasinan|San Jacinto]], at [[Santa Barbara, Pangasinan|Santa Barbara]]. ==Demograpiko== {{Philippine Census | title = Population census of {{PH wikidata|name}} | align = left | 1903 = {{PH census population|1903}} | 1918 = {{PH census population|1918}} | 1939 = {{PH census population|1939}} | 1948 = {{PH census population|1948}} | 1960 = {{PH census population|1960}} | 1970 = {{PH census population|1970}} | 1975 = {{PH census population|1975}} | 1980 = {{PH census population|1980}} | 1990 = {{PH census population|1990}} | 1995 = {{PH census population|1995}} | 2000 = {{PH census population|2000}} | 2007 = {{PH census population|2007}} | 2010 = {{PH census population|2010}} | 2015 = {{PH census population|2015}} | 2020 = {{PH census population|2020}} | 2025 = | 2030 = | footnote = Source: [[Philippine Statistics Authority]]{{PH census|2015}}{{PH census|2010}}{{PH census|2007}}{{LWUA population data}} }} Sa Dagupan, ang [[Pangasinense|Pangasinans]] ay ang nangingibabaw na mga tao at ang [[Pangasinan language]] ay higit na ginagamit sa lungsod at paligid, na sinusundan ng [[Filipino language|Filipino]] at [[Wikang Ingles|Ingles]], gayundin ang [[wikang Ilocano|Ilocano]], pangunahin sa Calmay at Pantal. [[Chinese|Tsino]] ay pangunahing sinasalita lamang ng ilang mga indibidwal sa lungsod na may [[Chinese Filipino|Tsino na may lahing Tsino]]. * Bilang ng mga Nakarehistrong Botante (2016): 105,183<ref name="PSGC_Dagupan" /> {{clear left}} ==Mga Medya== ===Mga Radyo=== *107.1 XFM (DWGK; Audiovisual Communicators, Inc. at Yes2Health Broadcasting Network) ==Mga sanggunian== {{Reflist}} ==Mga Kawing Panlabas== *[http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} [[Kategorya:Pangasinan]] [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas|Dagupan, Lungsod ng]] {{Pilipinas-stub}} kiq2k4xr9hiwk761mrm7ad9nktqpn6z 2202926 2202923 2026-04-14T08:26:33Z NDG 153598 Kinansela ang pagbabagong 2202923 ni [[Special:Contributions/XFM Dagupan|XFM Dagupan]] ([[User talk:XFM Dagupan|Usapan]]) x-wiki promotion 2202926 wikitext text/x-wiki {{unsourced}} {{Infobox Philippine city 2 |infoboxtitle = Lungsod ng Dagupan |sealfile = |caption = Mapa ng [[Pangasinan]] na nagpapakita ng lokasyon ng Dagupan. |locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} |region = {{PH wikidata|region}} |province = [[Pangasinan]] (Heograpiya lamang)| |districts = Ika-4 distrito ng [[Pangasinan]] |barangays = 31 |class = Ika-1 klaseng lungsod |mayor = Belen T. Fernandez |vice_mayor = Dean Bryan L. Kua |cityhood = Hunyo 20, 1947 |areakm2 = 37.20 }} Ang '''Lungsod ng Dagupan''', officially the City of Dagupan ([[Pangasinan]]: Siyudad na Dagupan, [[Ilocano]]: Siudad ti Dagupan, [[Filipino]]: Lungsod ng Dagupan), ay isang 2nd class independent component city sa [[Ilocos Region]], [[Philippines]]. Ayon sa senso noong 2020, mayroon itong populasyon na 174,302 katao. Matatagpuan sa [[Lingayen Gulf]] sa hilagang-kanluran-gitnang bahagi ng isla ng [[Luzon]], ang Dagupan ay isang pangunahing sentro ng komersyo at pampinansyal sa hilaga ng Maynila. Gayundin, ang lungsod ay isa sa mga sentro ng modernong serbisyong medikal, edukasyon, media at komunikasyon sa North-Central Luzon. Ang lungsod ay matatagpuan sa loob ng matabang [[Agno River]] Valley at ito naman ay bahagi ng mas malaking kapatagan ng Gitnang Luzon. Ang lungsod ay kabilang sa mga nangungunang producer ng [[bangus]] sa lalawigan. Mula 2001 hanggang 2003, ang produksyon ng bangus ng Dagupan ay umabot sa 35,560.1 metriko tonelada (MT), na nag-ambag ng 16.8 porsyento sa kabuuang produksyon ng probinsiya. Sa kabuuang produksyon nito sa nakalipas na tatlong taon, 78.5 porsyento ang lumaki sa mga fish pen/cage habang ang iba ay lumago sa maalat-alat na tubig na palaisdaan.[10] Ang Dagupan ay administratibo at pulitikal na independyente mula sa pamahalaang panlalawigan ng Pangasinan at kinakatawan lamang ng distritong pambatas ng lalawigan. Ang Dagupan ay isa sa iminungkahing metropolitan area sa Pilipinas.[11] Iminungkahi ng Metro Dagupan na isama ang independent component city ng Dagupan, gayundin ang mga bayan ng [[Binmaley]], [[Calasiao]], [[Lingayen]], [[Manaoag]], [[Mangaldan]], [[Mapandan]], [[San Fabian]], [[San Jacinto, Pangasinan|San Jacinto]], at [[Santa Barbara, Pangasinan|Santa Barbara]]. ==Demograpiko== {{Philippine Census | title = Population census of {{PH wikidata|name}} | align = left | 1903 = {{PH census population|1903}} | 1918 = {{PH census population|1918}} | 1939 = {{PH census population|1939}} | 1948 = {{PH census population|1948}} | 1960 = {{PH census population|1960}} | 1970 = {{PH census population|1970}} | 1975 = {{PH census population|1975}} | 1980 = {{PH census population|1980}} | 1990 = {{PH census population|1990}} | 1995 = {{PH census population|1995}} | 2000 = {{PH census population|2000}} | 2007 = {{PH census population|2007}} | 2010 = {{PH census population|2010}} | 2015 = {{PH census population|2015}} | 2020 = {{PH census population|2020}} | 2025 = | 2030 = | footnote = Source: [[Philippine Statistics Authority]]{{PH census|2015}}{{PH census|2010}}{{PH census|2007}}{{LWUA population data}} }} Sa Dagupan, ang [[Pangasinense|Pangasinans]] ay ang nangingibabaw na mga tao at ang [[Pangasinan language]] ay higit na ginagamit sa lungsod at paligid, na sinusundan ng [[Filipino language|Filipino]] at [[Wikang Ingles|Ingles]], gayundin ang [[wikang Ilocano|Ilocano]], pangunahin sa Calmay at Pantal. [[Chinese|Tsino]] ay pangunahing sinasalita lamang ng ilang mga indibidwal sa lungsod na may [[Chinese Filipino|Tsino na may lahing Tsino]]. * Bilang ng mga Nakarehistrong Botante (2016): 105,183<ref name="PSGC_Dagupan" /> {{clear left}} ==Mga sanggunian== {{Reflist}} ==Mga Kawing Panlabas== *[http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} [[Kategorya:Pangasinan]] [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas|Dagupan, Lungsod ng]] {{Pilipinas-stub}} rnwi8zwt7vjs7vtdwccdhueqd5jnb2t 0 44008 2202873 2197004 2026-04-13T14:48:59Z Yivan000 85905 Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Wikang pasenyas ng mga Pilipino]] sa [[Wikang Senyas ng mga Pilipino]]: move to official KWF non-english name 2197004 wikitext text/x-wiki :''Tingnan ang ibang mga wikang pasenyas ng iba't ibang bansa sa [[Wikang pasenyas]].'' {{language |name= Wikang pasenyas ng mga Pilipino |nativename= ''Filipino Sign Language'' , ''Philippine Sign Language'' |states=[[Pilipinas]] |signers=100,000 (Pamantasang Gallaudet, 1986)<ref>[http://www.ethnologue.com/14/show_language.asp?code=PSP ''Ethnologue 14''] – Mga wika sa Pilipinas</ref> |family=Kaugnay ng [[American Sign Language|Wikang pasenyas ng mga Amerikano]] |iso2=sgn|iso3=psp}} Ang '''wikang pasenyas ng mga Pilipino''' o '''wika ng pagsenyas sa Pilipinas''', tinatawag na ''Filipino Sign Language'' (FSL) at ''Philippine Sign Language'' sa [[wikang Ingles|Ingles]] ay isang uri ng manwal at biswal (namamasdan ng mata) na komunikasyon na ginagamit ng mga mamamayang bingi at pipi sa bansang [[Pilipinas]]. Isa itong pakikipagunayang ginagamitan ng mga hudyat at sagisag na isinasagawa ng mga kamay ng mga taong sanay dito, partikular na ang mga taong hindi nakapagsasalita at hindi nakaririnig, ngunit kabilang ang mga naglilingkod bilang mga [[pagpapaunawa|tagapagpaunawa]]ng bihasa rin sa ganitong anyo ng pakikipagtalastasan.<ref name=Abat/> Sapagkat may malaking impluho ang [[American Sign Language|American Sign Language (ASL)]] sa ''Filipino Sign Language'', may ilang mga binging mamamayan ang nagsasabing ang ASL lamang ang tunay na wika ng pagsesenyas at ang FSL ay isa lamang mga panghudyat na pantahanan. Gayondin, may malaking impluwensiya rin sa FSL ang ''[[Signing Exact English|Signing Exact English (SEE)]]'' na pinakaginagamit sa mga paaralan ng mga bingi sa Pilipinas.<ref>[http://www.signwriting.org/philippines/philippines02.html Filipino Sign Language] - Signwriting.org Official Website</ref> Buo ang pakikipagugnayan - komunikasyong total - ang ginagamit sa mga paaralan ng mga hindi nakaririnig, kung saan kapwa nagsasalita at sumensenyas ang mga tagapagturo. Bilang kagamitan ng ''[[Peace Corps]]'' ng Estados Unidos, itinuturing ang ''[[American Sign Language]]'' bilang pangalawang wika ng mga bingi sa Pilipinas. Tinatayang may mga 300,000 mga tao na may suliranin sa pandinig ang gumagamit nito at may mga 100,000 hanggang 4.2 milyong mamamayan ang mayroon problemang pagkabingi.<ref>[http://library.gallaudet.edu/deaf-faq-stats-other.shtml Deaf Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080327180930/http://library.gallaudet.edu/deaf-faq-stats-other.shtml |date=2008-03-27 }} - Gallaudet University Library</ref> Noong 2003, nagsagawa ang ''[[Philippine Federation of the Deaf]]'' ng isang proyekto na magpapaunlad, sa loob ng tatlong taon, ng mga [[talahuluganan]] at mga panturong mga materyales, kasama maging ang isang database ng mga impormasyong pangwikang pasenyas. Isinagawa ito na may tulong-panggugulin ang pamahalaang Hapon.<ref>[http://www.ph.emb-japan.go.jp/bilateral/oda/2003/26.htm Project for Publication of "Introduction to Filipino Sign Language"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721102518/http://www.ph.emb-japan.go.jp/bilateral/oda/2003/26.htm |date=2011-07-21 }} - Embassy of Japan in the Philippines News Archive 2003</ref> ==Kasaysayan== ===Ika-16 at ika-17 dantaon=== Noong panahon ng mga Kastila sa Pilipinas, isa mga gumamit ng mga senyas sa pagtuturo ng katekismo at sa pagsasagawa ng pagbibinyag sa mga bingi si Padre Ramon Prat (kilala rin bilang Raymundo del Prado o Ramón del Prado), isang Kastilang nagsasalita ng Katalan at dumating sa Dulac, Leyte noong mga huling panahon ng mga dekada ng 1950. Isa rin sa mga pinaniniwalaang gumamit ng mga hudyat-kamay si Juan Giraldo, isang lalaking mula sa [[Pransiya]] na dumating sa Dulac, Leyte noong 1595.<ref name=Abat/> ===Impluho ng mga Amerikano=== Sinasabing malaki ang impluwensiya ng mga senyas pangkamay na nagmula sa [[Estados Unidos]] sa wika ng pagsesenyas na ginagamit ng mga bingi sa Pilipinas. Itinatag ang Paaralan para sa mga Bingi sa Maynila (''Manila School for the Deaf'') – na kilala sa ngayon bilang ''Philippine School for the Deaf'' (Paaralan para sa mga Bingi sa Pilipinas) noong 1907. Itinatag ang paaralang ito ni Delight Rice, isang gurong [[Amerikano]]. Pinamahalaan ito ng mga prinsipal na mga Amerikano hanggang sa mga dekada ng 1940. Malaking impluwensiya din sa pamamaraan ng pagbibigay ng edukasyon sa mga hindi nakakarinig ang paglalagak ng mga boluntaryo mula sa ''U.S. Peace Corps'' sa iba’t ibang mga pook sa Pilipinas mula 1974 hanggang 1989. Kabilang rin sa mga impluwensiya mula sa Estados Unidos ang mga samahang pampananampalataya, mga tagapagturo at mga lathalain at panooring ginagamitan ng mga kumpas-kamay batay sa ''American Sign Language''.<ref name=Abat>[http://web.kssp.upd.edu.ph/linguistics/plc2006/papers/FullPapers/V-3_Abat-Martinez.pdf Abat, Rafaelito M., at Liza B. Martinez. The History of Sign Language in the Philippines: Piecing Together the Puzzle, Philippine Federation of the Deaf / Philippine Deaf Resource Center, Philippine Linguistics Congress, Department of Linguistics, Unibersidad ng Pilipinas, Enero 25-27, 2006, walong pahina] (PDF), nakuha noong: 25 Marso 2008</ref> ===Mga pinagmulang katutubo sa Pilipinas=== Noong mga unang panahon ng mga dekada ng 1990, naging pinakapangunahing sa mga impluhong lokal at mga pananaliksik si Liza Martinez, isang nakaririnig na Pilipinang maalam sa wika ng pagsesenyas at dating miyembrong guro sa Pamantasang Gallaudet, isang unibersidad para sa mga bingi. Si Martinez ang kasalukuyang tagapamahala ng ''Philippine Deaf Resource Center''. Isa siya sa mga nagpanimula ng mga pagaaral hinggil sa paggamit ng senyas sa Pilipinas, sa pagpapalimbag ng mga lathalain at paglulunsad ng mga proyekto hinggil dito.<ref name=Abat/> ==Mga lathalain hinggil sa pagsesenyas sa Pilipinas== Ilan ito sa mga piling lathalain hinggil sa wika ng pagsenyas sa Pilipinas:<ref name=Abat/> *''An Introduction to Filipino Sign Language'' (PDRC/PFD, 2004) *''Filipino Sign Language: A Compilation of Signs from Regions of the Philippines'' (PFD, 2005) *''Status Report on the Use of Sign Language in the Philippines'' (NSLC) ==Mga talabanggitan== ===Mga talababa=== {{reflist}} ===Iba pang mga sanggunian=== *[[:en:Filipino Sign Language|''Filipino Sign Language'']], bersyon ng Ingles na Wikipedia *[http://www.theinterpretersfriend.com/indj/dcoew/philippines.html ''Filipino Sign Language'' at mga diksyunaryo, TheInterpretersFriend.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071022194608/http://www.theinterpretersfriend.com/indj/dcoew/philippines.html |date=2007-10-22 }} *[http://www.ethnologue.com/show_lang_family.asp?code=psp ''Linguistic Lineage for Philippine Sign Language'', deaf sign language (121), Ethnologue.com] *[http://www.ethnologue.com/14/show_language.asp?code=PSP Philippine Sign Language: a language of the Philippines, Ethnologue.com] *[http://deafness.about.com/b/2006/11/04/native-filipino-sign-language.htm Native Filipino Sign Language, 4 Nobyembre 2006 (Sabado), Deafness.about.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080314011533/http://deafness.about.com/b/2006/11/04/native-filipino-sign-language.htm |date=2008-03-14 }} *[https://web.archive.org/web/20091021143418/http://geocities.com/athens/9385/heather.htm ''Only Deaf Ms. America's visit to Philippines''], [[Heather Whitestone-McCallum]] - ''Ms. America 1995 - Philippine Visit'', Marso 18 - 21, 1997, ''Triumph of the Deaf Against All Odds'' (tungkol sa pagbisita sa Pilipinas ng nag-iisang binging Binibing Amerika na si Heather Whitestone-McCallum), ''Philippine Institute for the Deaf''/Julie Esguerra - ''Executive Director'', Geocities.com *[http://linguistlist.org/forms/langs/LLDescription.cfm?code=psp ''The Linguist List, Eastern Michigan University'', talaan ng mga lingwista mula sa Pamantasan ng Silangang Michigan, LinguistList.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120301200902/http://linguistlist.org/forms/langs/LLDescription.cfm?code=psp |date=2012-03-01 }} *[http://www.signhear.net/internationalsigns.htm Talaan ng mga Wikang Pasenyas ng Mundo, listahan ng mga wikang pasenyas na ginagamit sa buong mundo, SignHear.net at Ethnologue.com] *[https://www.mccid.edu.ph/wp-content/downloads/Mccidfslfont2-regular.ttf Font Download sa Websayt ng MCCID] [[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga wikang pasenyas]] bmjkqt7fqkcy4zhrir4ejox2mf933xa 2202877 2202873 2026-04-13T14:50:16Z Yivan000 85905 2202877 wikitext text/x-wiki :''Tingnan ang ibang mga wikang pasenyas ng iba't ibang bansa sa [[Wikang pasenyas]].'' {{language |name= Wikang pasenyas ng mga Pilipino |nativename= ''Filipino Sign Language'' , ''Philippine Sign Language'' |states=[[Pilipinas]] |signers=100,000 (Pamantasang Gallaudet, 1986)<ref>[http://www.ethnologue.com/14/show_language.asp?code=PSP ''Ethnologue 14''] – Mga wika sa Pilipinas</ref> |family=Kaugnay ng [[American Sign Language|Wikang pasenyas ng mga Amerikano]] |iso2=sgn|iso3=psp}} Ang '''Wikang Senyas ng mga Pilipino''' (''Filipino Sign Language'') ay isang uri ng manwal at biswal (namamasdan ng mata) na komunikasyon na ginagamit ng mga mamamayang bingi at pipi sa bansang [[Pilipinas]]. Isa itong pakikipagunayang ginagamitan ng mga hudyat at sagisag na isinasagawa ng mga kamay ng mga taong sanay dito, partikular na ang mga taong hindi nakapagsasalita at hindi nakaririnig, ngunit kabilang ang mga naglilingkod bilang mga [[pagpapaunawa|tagapagpaunawa]]ng bihasa rin sa ganitong anyo ng pakikipagtalastasan.<ref name=Abat/> Sapagkat may malaking impluho ang [[American Sign Language|American Sign Language (ASL)]] sa ''Filipino Sign Language'', may ilang mga binging mamamayan ang nagsasabing ang ASL lamang ang tunay na wika ng pagsesenyas at ang FSL ay isa lamang mga panghudyat na pantahanan. Gayondin, may malaking impluwensiya rin sa FSL ang ''[[Signing Exact English|Signing Exact English (SEE)]]'' na pinakaginagamit sa mga paaralan ng mga bingi sa Pilipinas.<ref>[http://www.signwriting.org/philippines/philippines02.html Filipino Sign Language] - Signwriting.org Official Website</ref> Buo ang pakikipagugnayan - komunikasyong total - ang ginagamit sa mga paaralan ng mga hindi nakaririnig, kung saan kapwa nagsasalita at sumensenyas ang mga tagapagturo. Bilang kagamitan ng ''[[Peace Corps]]'' ng Estados Unidos, itinuturing ang ''[[American Sign Language]]'' bilang pangalawang wika ng mga bingi sa Pilipinas. Tinatayang may mga 300,000 mga tao na may suliranin sa pandinig ang gumagamit nito at may mga 100,000 hanggang 4.2 milyong mamamayan ang mayroon problemang pagkabingi.<ref>[http://library.gallaudet.edu/deaf-faq-stats-other.shtml Deaf Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080327180930/http://library.gallaudet.edu/deaf-faq-stats-other.shtml |date=2008-03-27 }} - Gallaudet University Library</ref> Noong 2003, nagsagawa ang ''[[Philippine Federation of the Deaf]]'' ng isang proyekto na magpapaunlad, sa loob ng tatlong taon, ng mga [[talahuluganan]] at mga panturong mga materyales, kasama maging ang isang database ng mga impormasyong pangwikang pasenyas. Isinagawa ito na may tulong-panggugulin ang pamahalaang Hapon.<ref>[http://www.ph.emb-japan.go.jp/bilateral/oda/2003/26.htm Project for Publication of "Introduction to Filipino Sign Language"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721102518/http://www.ph.emb-japan.go.jp/bilateral/oda/2003/26.htm |date=2011-07-21 }} - Embassy of Japan in the Philippines News Archive 2003</ref> ==Kasaysayan== ===Ika-16 at ika-17 dantaon=== Noong panahon ng mga Kastila sa Pilipinas, isa mga gumamit ng mga senyas sa pagtuturo ng katekismo at sa pagsasagawa ng pagbibinyag sa mga bingi si Padre Ramon Prat (kilala rin bilang Raymundo del Prado o Ramón del Prado), isang Kastilang nagsasalita ng Katalan at dumating sa Dulac, Leyte noong mga huling panahon ng mga dekada ng 1950. Isa rin sa mga pinaniniwalaang gumamit ng mga hudyat-kamay si Juan Giraldo, isang lalaking mula sa [[Pransiya]] na dumating sa Dulac, Leyte noong 1595.<ref name=Abat/> ===Impluho ng mga Amerikano=== Sinasabing malaki ang impluwensiya ng mga senyas pangkamay na nagmula sa [[Estados Unidos]] sa wika ng pagsesenyas na ginagamit ng mga bingi sa Pilipinas. Itinatag ang Paaralan para sa mga Bingi sa Maynila (''Manila School for the Deaf'') – na kilala sa ngayon bilang ''Philippine School for the Deaf'' (Paaralan para sa mga Bingi sa Pilipinas) noong 1907. Itinatag ang paaralang ito ni Delight Rice, isang gurong [[Amerikano]]. Pinamahalaan ito ng mga prinsipal na mga Amerikano hanggang sa mga dekada ng 1940. Malaking impluwensiya din sa pamamaraan ng pagbibigay ng edukasyon sa mga hindi nakakarinig ang paglalagak ng mga boluntaryo mula sa ''U.S. Peace Corps'' sa iba’t ibang mga pook sa Pilipinas mula 1974 hanggang 1989. Kabilang rin sa mga impluwensiya mula sa Estados Unidos ang mga samahang pampananampalataya, mga tagapagturo at mga lathalain at panooring ginagamitan ng mga kumpas-kamay batay sa ''American Sign Language''.<ref name=Abat>[http://web.kssp.upd.edu.ph/linguistics/plc2006/papers/FullPapers/V-3_Abat-Martinez.pdf Abat, Rafaelito M., at Liza B. Martinez. The History of Sign Language in the Philippines: Piecing Together the Puzzle, Philippine Federation of the Deaf / Philippine Deaf Resource Center, Philippine Linguistics Congress, Department of Linguistics, Unibersidad ng Pilipinas, Enero 25-27, 2006, walong pahina] (PDF), nakuha noong: 25 Marso 2008</ref> ===Mga pinagmulang katutubo sa Pilipinas=== Noong mga unang panahon ng mga dekada ng 1990, naging pinakapangunahing sa mga impluhong lokal at mga pananaliksik si Liza Martinez, isang nakaririnig na Pilipinang maalam sa wika ng pagsesenyas at dating miyembrong guro sa Pamantasang Gallaudet, isang unibersidad para sa mga bingi. Si Martinez ang kasalukuyang tagapamahala ng ''Philippine Deaf Resource Center''. Isa siya sa mga nagpanimula ng mga pagaaral hinggil sa paggamit ng senyas sa Pilipinas, sa pagpapalimbag ng mga lathalain at paglulunsad ng mga proyekto hinggil dito.<ref name=Abat/> ==Mga lathalain hinggil sa pagsesenyas sa Pilipinas== Ilan ito sa mga piling lathalain hinggil sa wika ng pagsenyas sa Pilipinas:<ref name=Abat/> *''An Introduction to Filipino Sign Language'' (PDRC/PFD, 2004) *''Filipino Sign Language: A Compilation of Signs from Regions of the Philippines'' (PFD, 2005) *''Status Report on the Use of Sign Language in the Philippines'' (NSLC) ==Mga talabanggitan== ===Mga talababa=== {{reflist}} ===Iba pang mga sanggunian=== *[[:en:Filipino Sign Language|''Filipino Sign Language'']], bersyon ng Ingles na Wikipedia *[http://www.theinterpretersfriend.com/indj/dcoew/philippines.html ''Filipino Sign Language'' at mga diksyunaryo, TheInterpretersFriend.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071022194608/http://www.theinterpretersfriend.com/indj/dcoew/philippines.html |date=2007-10-22 }} *[http://www.ethnologue.com/show_lang_family.asp?code=psp ''Linguistic Lineage for Philippine Sign Language'', deaf sign language (121), Ethnologue.com] *[http://www.ethnologue.com/14/show_language.asp?code=PSP Philippine Sign Language: a language of the Philippines, Ethnologue.com] *[http://deafness.about.com/b/2006/11/04/native-filipino-sign-language.htm Native Filipino Sign Language, 4 Nobyembre 2006 (Sabado), Deafness.about.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080314011533/http://deafness.about.com/b/2006/11/04/native-filipino-sign-language.htm |date=2008-03-14 }} *[https://web.archive.org/web/20091021143418/http://geocities.com/athens/9385/heather.htm ''Only Deaf Ms. America's visit to Philippines''], [[Heather Whitestone-McCallum]] - ''Ms. America 1995 - Philippine Visit'', Marso 18 - 21, 1997, ''Triumph of the Deaf Against All Odds'' (tungkol sa pagbisita sa Pilipinas ng nag-iisang binging Binibing Amerika na si Heather Whitestone-McCallum), ''Philippine Institute for the Deaf''/Julie Esguerra - ''Executive Director'', Geocities.com *[http://linguistlist.org/forms/langs/LLDescription.cfm?code=psp ''The Linguist List, Eastern Michigan University'', talaan ng mga lingwista mula sa Pamantasan ng Silangang Michigan, LinguistList.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120301200902/http://linguistlist.org/forms/langs/LLDescription.cfm?code=psp |date=2012-03-01 }} *[http://www.signhear.net/internationalsigns.htm Talaan ng mga Wikang Pasenyas ng Mundo, listahan ng mga wikang pasenyas na ginagamit sa buong mundo, SignHear.net at Ethnologue.com] *[https://www.mccid.edu.ph/wp-content/downloads/Mccidfslfont2-regular.ttf Font Download sa Websayt ng MCCID] [[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga wikang pasenyas]] 99gu8gu38z0hbx02933sz8iuc2f2lep 2202878 2202877 2026-04-13T14:50:37Z Yivan000 85905 2202878 wikitext text/x-wiki :''Tingnan ang ibang mga wikang pasenyas ng iba't ibang bansa sa [[Wikang pasenyas]].'' {{language |name= Wikang Senyas ng mga Pilipino |nativename= ''Filipino Sign Language'' , ''Philippine Sign Language'' |states=[[Pilipinas]] |signers=100,000 (Pamantasang Gallaudet, 1986)<ref>[http://www.ethnologue.com/14/show_language.asp?code=PSP ''Ethnologue 14''] – Mga wika sa Pilipinas</ref> |family=Kaugnay ng [[American Sign Language|Wikang pasenyas ng mga Amerikano]] |iso2=sgn|iso3=psp}} Ang '''Wikang Senyas ng mga Pilipino''' (''Filipino Sign Language'') ay isang uri ng manwal at biswal (namamasdan ng mata) na komunikasyon na ginagamit ng mga mamamayang bingi at pipi sa bansang [[Pilipinas]]. Isa itong pakikipagunayang ginagamitan ng mga hudyat at sagisag na isinasagawa ng mga kamay ng mga taong sanay dito, partikular na ang mga taong hindi nakapagsasalita at hindi nakaririnig, ngunit kabilang ang mga naglilingkod bilang mga [[pagpapaunawa|tagapagpaunawa]]ng bihasa rin sa ganitong anyo ng pakikipagtalastasan.<ref name=Abat/> Sapagkat may malaking impluho ang [[American Sign Language|American Sign Language (ASL)]] sa ''Filipino Sign Language'', may ilang mga binging mamamayan ang nagsasabing ang ASL lamang ang tunay na wika ng pagsesenyas at ang FSL ay isa lamang mga panghudyat na pantahanan. Gayondin, may malaking impluwensiya rin sa FSL ang ''[[Signing Exact English|Signing Exact English (SEE)]]'' na pinakaginagamit sa mga paaralan ng mga bingi sa Pilipinas.<ref>[http://www.signwriting.org/philippines/philippines02.html Filipino Sign Language] - Signwriting.org Official Website</ref> Buo ang pakikipagugnayan - komunikasyong total - ang ginagamit sa mga paaralan ng mga hindi nakaririnig, kung saan kapwa nagsasalita at sumensenyas ang mga tagapagturo. Bilang kagamitan ng ''[[Peace Corps]]'' ng Estados Unidos, itinuturing ang ''[[American Sign Language]]'' bilang pangalawang wika ng mga bingi sa Pilipinas. Tinatayang may mga 300,000 mga tao na may suliranin sa pandinig ang gumagamit nito at may mga 100,000 hanggang 4.2 milyong mamamayan ang mayroon problemang pagkabingi.<ref>[http://library.gallaudet.edu/deaf-faq-stats-other.shtml Deaf Statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080327180930/http://library.gallaudet.edu/deaf-faq-stats-other.shtml |date=2008-03-27 }} - Gallaudet University Library</ref> Noong 2003, nagsagawa ang ''[[Philippine Federation of the Deaf]]'' ng isang proyekto na magpapaunlad, sa loob ng tatlong taon, ng mga [[talahuluganan]] at mga panturong mga materyales, kasama maging ang isang database ng mga impormasyong pangwikang pasenyas. Isinagawa ito na may tulong-panggugulin ang pamahalaang Hapon.<ref>[http://www.ph.emb-japan.go.jp/bilateral/oda/2003/26.htm Project for Publication of "Introduction to Filipino Sign Language"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721102518/http://www.ph.emb-japan.go.jp/bilateral/oda/2003/26.htm |date=2011-07-21 }} - Embassy of Japan in the Philippines News Archive 2003</ref> ==Kasaysayan== ===Ika-16 at ika-17 dantaon=== Noong panahon ng mga Kastila sa Pilipinas, isa mga gumamit ng mga senyas sa pagtuturo ng katekismo at sa pagsasagawa ng pagbibinyag sa mga bingi si Padre Ramon Prat (kilala rin bilang Raymundo del Prado o Ramón del Prado), isang Kastilang nagsasalita ng Katalan at dumating sa Dulac, Leyte noong mga huling panahon ng mga dekada ng 1950. Isa rin sa mga pinaniniwalaang gumamit ng mga hudyat-kamay si Juan Giraldo, isang lalaking mula sa [[Pransiya]] na dumating sa Dulac, Leyte noong 1595.<ref name=Abat/> ===Impluho ng mga Amerikano=== Sinasabing malaki ang impluwensiya ng mga senyas pangkamay na nagmula sa [[Estados Unidos]] sa wika ng pagsesenyas na ginagamit ng mga bingi sa Pilipinas. Itinatag ang Paaralan para sa mga Bingi sa Maynila (''Manila School for the Deaf'') – na kilala sa ngayon bilang ''Philippine School for the Deaf'' (Paaralan para sa mga Bingi sa Pilipinas) noong 1907. Itinatag ang paaralang ito ni Delight Rice, isang gurong [[Amerikano]]. Pinamahalaan ito ng mga prinsipal na mga Amerikano hanggang sa mga dekada ng 1940. Malaking impluwensiya din sa pamamaraan ng pagbibigay ng edukasyon sa mga hindi nakakarinig ang paglalagak ng mga boluntaryo mula sa ''U.S. Peace Corps'' sa iba’t ibang mga pook sa Pilipinas mula 1974 hanggang 1989. Kabilang rin sa mga impluwensiya mula sa Estados Unidos ang mga samahang pampananampalataya, mga tagapagturo at mga lathalain at panooring ginagamitan ng mga kumpas-kamay batay sa ''American Sign Language''.<ref name=Abat>[http://web.kssp.upd.edu.ph/linguistics/plc2006/papers/FullPapers/V-3_Abat-Martinez.pdf Abat, Rafaelito M., at Liza B. Martinez. The History of Sign Language in the Philippines: Piecing Together the Puzzle, Philippine Federation of the Deaf / Philippine Deaf Resource Center, Philippine Linguistics Congress, Department of Linguistics, Unibersidad ng Pilipinas, Enero 25-27, 2006, walong pahina] (PDF), nakuha noong: 25 Marso 2008</ref> ===Mga pinagmulang katutubo sa Pilipinas=== Noong mga unang panahon ng mga dekada ng 1990, naging pinakapangunahing sa mga impluhong lokal at mga pananaliksik si Liza Martinez, isang nakaririnig na Pilipinang maalam sa wika ng pagsesenyas at dating miyembrong guro sa Pamantasang Gallaudet, isang unibersidad para sa mga bingi. Si Martinez ang kasalukuyang tagapamahala ng ''Philippine Deaf Resource Center''. Isa siya sa mga nagpanimula ng mga pagaaral hinggil sa paggamit ng senyas sa Pilipinas, sa pagpapalimbag ng mga lathalain at paglulunsad ng mga proyekto hinggil dito.<ref name=Abat/> ==Mga lathalain hinggil sa pagsesenyas sa Pilipinas== Ilan ito sa mga piling lathalain hinggil sa wika ng pagsenyas sa Pilipinas:<ref name=Abat/> *''An Introduction to Filipino Sign Language'' (PDRC/PFD, 2004) *''Filipino Sign Language: A Compilation of Signs from Regions of the Philippines'' (PFD, 2005) *''Status Report on the Use of Sign Language in the Philippines'' (NSLC) ==Mga talabanggitan== ===Mga talababa=== {{reflist}} ===Iba pang mga sanggunian=== *[[:en:Filipino Sign Language|''Filipino Sign Language'']], bersyon ng Ingles na Wikipedia *[http://www.theinterpretersfriend.com/indj/dcoew/philippines.html ''Filipino Sign Language'' at mga diksyunaryo, TheInterpretersFriend.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071022194608/http://www.theinterpretersfriend.com/indj/dcoew/philippines.html |date=2007-10-22 }} *[http://www.ethnologue.com/show_lang_family.asp?code=psp ''Linguistic Lineage for Philippine Sign Language'', deaf sign language (121), Ethnologue.com] *[http://www.ethnologue.com/14/show_language.asp?code=PSP Philippine Sign Language: a language of the Philippines, Ethnologue.com] *[http://deafness.about.com/b/2006/11/04/native-filipino-sign-language.htm Native Filipino Sign Language, 4 Nobyembre 2006 (Sabado), Deafness.about.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080314011533/http://deafness.about.com/b/2006/11/04/native-filipino-sign-language.htm |date=2008-03-14 }} *[https://web.archive.org/web/20091021143418/http://geocities.com/athens/9385/heather.htm ''Only Deaf Ms. America's visit to Philippines''], [[Heather Whitestone-McCallum]] - ''Ms. America 1995 - Philippine Visit'', Marso 18 - 21, 1997, ''Triumph of the Deaf Against All Odds'' (tungkol sa pagbisita sa Pilipinas ng nag-iisang binging Binibing Amerika na si Heather Whitestone-McCallum), ''Philippine Institute for the Deaf''/Julie Esguerra - ''Executive Director'', Geocities.com *[http://linguistlist.org/forms/langs/LLDescription.cfm?code=psp ''The Linguist List, Eastern Michigan University'', talaan ng mga lingwista mula sa Pamantasan ng Silangang Michigan, LinguistList.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120301200902/http://linguistlist.org/forms/langs/LLDescription.cfm?code=psp |date=2012-03-01 }} *[http://www.signhear.net/internationalsigns.htm Talaan ng mga Wikang Pasenyas ng Mundo, listahan ng mga wikang pasenyas na ginagamit sa buong mundo, SignHear.net at Ethnologue.com] *[https://www.mccid.edu.ph/wp-content/downloads/Mccidfslfont2-regular.ttf Font Download sa Websayt ng MCCID] [[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga wikang pasenyas]] ndvf8b2t0xskp5q22c5xzteglvvvduf 1 44035 2202875 238252 2026-04-13T14:48:59Z Yivan000 85905 Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Usapan:Wikang pasenyas ng mga Pilipino]] sa [[Usapan:Wikang Senyas ng mga Pilipino]]: move to official KWF non-english name 238252 wikitext text/x-wiki {{Template:AlamBaNinyoUsapan|Marso 26|2008}} == Kahong pangkabatiran == Pakisuyo sa tagapangasiwa: pakisalin iyung nasa ilalim ng kahon - "''sign language — list of sign languages — legal recognition''". Salamat po. - [[User:AnakngAraw|AnakngAraw]] 04:36, 9 Hulyo 2008 (UTC) h53w5xxws3yzulttxuy9wjjtimjkzy8 0 89003 2202882 2041550 2026-04-14T00:11:14Z Aubreyjanev 159817 Nagdagdag ng sanggunian para mapatunayang tama ang impormasyon tungkol sa Madre 2202882 wikitext text/x-wiki {{update}} {{Infobox person/Wikidata}} Si '''Madre Teresa''', o '''Teresa ng Kolkata''' (26 Agosto 1910 – 5 Setyembre 1997) (Ingles: ''Mother Teresa of Calcutta'') ay isang madreng Katolikong nakilala bilang isang "buhay na santo" noong nabubuhay pa.<ref name=WWT>{{cite-WWT|''Who is Known as Mother Teresa?''}}, pahina 71.</ref> == Talambuhay == Ipinanganak siya bilang '''Agnesë Gonxhe Bojaxhiu''' (binabaybay ding '''Agnes Gonxha Bojaxhiu''') sa [[Skopje]], [[Albanya]] (kasalukuyang nasa [[Republika ng Masedonya|Masedonya]] ang Skopje). Nag-aral siya sa [[Republika ng Irlanda|Irlanda]]<ref>{{Cite web |date=2016-09-30 |title=Mother’s Centenary |url=https://www.messengersaintanthony.com/content/mothers-centenary |access-date=2026-04-14 |website=www.messengersaintanthony.com |language=en}}</ref>. Nagturo siya sa [[Kolkata]], [[Indiya]]. Isang gabi, habang nakasakay sa isang tren, narinig niya ang isang tinig na nagsasabing iwanan niya ang kanyang kinaroroonang kumbento upang tulungan ang mga [[maralita]]. Habang nasa Kolkata, nakasuot siya ng sari at nakatapak sa pinakamahihirap na pook . Noong 1948, pinahintulutan siya ng Simbahang Katoliko na magtatag ng isang bagong samahan ng mga madre, ang Mga Misyonera ng Kawanggawa (''Missionaries of Charity''). Sa loob ng 30 mga taon, kasama ng kanyang mga madre, nakapagsagip si '''Nanay Teresa''' o '''Inay Teresa''' ng mga sanggol mula sa mga basurahan, nag-alaga ng mga [[ketongin]], at nag-alaga ng mga may karamdaman at mga malapit nang mamatay. Pagsapit ng 1979, nagkaroon ang kanyang samahan ng 200 mga sangay sa buong mundo. Biniyayaan siya ng [[Gantimpalang Nobel]] para sa [[Gantimpalang Nobel para sa Kapayapaan|Kapayapaan]]. == Mga sanggunian == {{reflist}} {{BD|1910|1997|Teresa, Madre}} [[Kategorya:Mga madre]] {{stub}} n5mn18xtekyegrpriv0qr05ahgih1ca 0 232433 2202866 1545040 2026-04-13T13:16:28Z Yivan000 85905 Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Wikang Caluyanon]] sa [[Wikang Kaluyanën]]: move to official KWF name 1545040 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name=Caluyanon |nativename= |states={{flag|Pilipinas}} |region=[[Caluya, Antique|Caluya Islands]], [[Antique]] |speakers=30,000 |date=1994 |ref=e17 |familycolor=Austronesian |fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]] |fam3=[[Philippine languages|Philippine]] |fam4=[[Central Philippine languages|Central Philippine]] |fam5=[[Visayan languages|Visayan]] |fam6=[[Western Visayan languages|Western Visayan]] |iso3=clu |glotto=calu1238 |glottorefname=Caluyanun }} Ang '''Wikang Caluyanon''' ay isang wikang Kanluraning Bisayas na sinasalita sa [[Caluya, Antique|Kapuluan Caluya]] sa lalawigan ng [[Antique]] sa [[Pilipinas]]. == Sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas‎]] {{au-lang-stub}} t8yj84fvtwvv6oy2s97v42iqfjed7z2 2202868 2202866 2026-04-13T13:18:34Z Yivan000 85905 2202868 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name=Kaluyánën |nativename= |states={{flag|Pilipinas}} |region=[[Caluya, Antique|Caluya Islands]], [[Antique]] |speakers=30,000 |date=1994 |ref=e17 |familycolor=Austronesian |fam2=[[Malayo-Polynesian languages|Malayo-Polynesian]] |fam3=[[Philippine languages|Philippine]] |fam4=[[Central Philippine languages|Central Philippine]] |fam5=[[Visayan languages|Visayan]] |fam6=[[Western Visayan languages|Western Visayan]] |iso3=clu |glotto=calu1238 |glottorefname=Caluyanun }} Ang '''Wikang Kaluyánën''' ay isang wikang Kanluraning Bisayas na sinasalita sa [[Caluya, Antique|Kapuluan Caluya]] sa lalawigan ng [[Antique]] sa [[Pilipinas]]. == Sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas‎]] {{au-lang-stub}} 9dhtpfmnnhc8qn84wc5b4gge2l0h377 15 280863 2202879 2202461 2026-04-13T14:55:09Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2202879 wikitext text/x-wiki == Wala pang artikulo sa wikang Tagalog == '''Ang sumusunod ay talaan ng mga mamamayan ng Pilipinas na mayroon nang artikulo sa ibang bersiyon ng Wikipedia ngunit hindi pa nagagawan ng artikulo sa Tagalog Wikipedia:''' {{Wikidata list|sparql= SELECT DISTINCT ?item ?article_en ?linkcount WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5. ?item wdt:P27 wd:Q928. ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . ?article_en schema:about ?item . ?article_en schema:inLanguage "en" . ?article_en schema:isPartOf <https://en.wikipedia.org/> FILTER (?linkcount >= 1) . # only include items with 1 or more sitelinks FILTER NOT EXISTS { ?article schema:about ?item . ?article schema:inLanguage "tl" . ?article schema:isPartOf <https://tl.wikipedia.org/> } } GROUP BY ?item ?linkcount ?article_en ORDER BY DESC(?linkcount) LIMIT 100 |columns=P18,label:Article,P106,P793,P800,P39,?article_en |section= |min_section= |sort=?linkcount |links=red |thumb=128 |autolist= |references=all }} {| class='wikitable sortable' ! larawan ! Article ! hanapbuhay ! significant event ! magnum opus ! nahawakang pwesto ! ?article_en |- | [[Talaksan:Lav Diaz at 81st Venice International Film Festival.jpg|center|128px]] | [[Lav Diaz]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[editor ng pelikula]]<br/>[[prodyuser ng pelikula]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[artista]]<br/>[[direktor]]<ref name="ref_9dcd9960024412bee88cb9de0f5ddf9229d4c663ed2ba8b4910cc05c78097c3a">https://cs.isabart.org/person/122314</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[musiko]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Lav_Diaz |- | [[Talaksan:Paul Mulders.jpg|center|128px]] | [[Paul Mulders]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Mulders |- | [[Talaksan:1960 Neile Adams.jpg|center|128px]] | [[Neile Adams]] | [[artista]]<br/>[[mang-aawit]]<br/>[[artista sa telebisyon]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[artista sa teatro]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Neile_Adams |- | [[Talaksan:Angel Guirado azkals 2011.jpg|center|128px]] | [[Ángel Guirado]] | [[futbolista]]<ref name="ref_29e115b4d8673aa55ed93f170246260cdb6ce2dbf55e09a234ed0993291e067f">''[[:d:Q5715639|BDFutbol]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%81ngel_Guirado |- | | [[Junrey Balawing]] | | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Junrey_Balawing |- | [[Talaksan:James Younghusband Oct 2013.jpg|center|128px]] | [[James Younghusband]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/James_Younghusband |- | [[Talaksan:Chris Greatwich.JPG|center|128px]] | [[Chris Greatwich]] | [[futbolista]]<br/>[[association football manager]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Chris_Greatwich |- | [[Talaksan:Adolfo Tito Yllana, September 2021 (GPOABF 0882) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Adolfo Tito Yllana]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[titular archbishop]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Papua New Guinea]]<br/>[[Apostolic Nuncio to the Solomon Islands]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Pakistan]]<br/>[[Apostolic Nuncio to the Democratic Republic of the Congo]]<br/>[[apostolic nuncio to Israel]]<br/>[[Apostolic Delegate to Jerusalem and Palestine]]<br/>[[apostolic nuncio to Cyprus]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Australia]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Adolfo_Tito_Yllana |- | [[Talaksan:Donnie Nietes.png|center|128px]] | [[Donnie Nietes]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Donnie_Nietes |- | | [[Dioscoro S. Rabor]] | [[soologo]]<ref name="ref_c5b160c8d062942dc63fae4cd18b5000d2e4309511b37a3761c11480d808103a">''[[:d:Q56114183|In Memoriam: Dioscoro S. Rabor, 1911-1996]]''</ref><br/>[[scientific collector]]<ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Dioscoro_S._Rabor |- | [[Talaksan:Rachel Grant headshot.jpg|center|128px]] | [[Rachel Grant]] | [[artista]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref><br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[scuba diver]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Rachel_Grant |- | [[Talaksan:Andray Blatche.jpg|center|128px]] | [[Andray Blatche]] | [[basketbolista]]<ref name="ref_b316776bfd4d19b22b05d403d20bf7aa69dcd18a806d586c89f9100926aeab05">''[[:d:Q7300810|RealGM]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Andray_Blatche |- | | [[Oscar Cruz]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Oscar_Cruz |- | [[Talaksan:Angelo Reyes.jpg|center|128px]] | [[Angelo Reyes]] | [[politiko]]<br/>[[military personnel]] | | | [[Kalihim ng Tanggulang Pambansa]]<br/>[[Kalihim ng Kapaligiran at Likas na Yaman]]<br/>[[Kalihim ng Enerhiya]]<br/>[[Kalihim ng Interyor at Pamahalaang Lokal]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Angelo_Reyes |- | [[Talaksan:Archbishop Angel Lagdameo.jpg|center|128px]] | [[Angel Lagdameo]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[archbishop of Jaro]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Angel_Lagdameo |- | [[Talaksan:JfAniceto0456Pacianofvf 06.JPG|center|128px]] | [[Paciano Aniceto]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Catholic archbishop]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Paciano_Aniceto |- | [[Talaksan:Cardinal Ricardo Vidal.jpg|center|128px]] | [[Ricardo Tito Jamin Vidal]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[titular bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Ricardo_Vidal |- | [[Talaksan:Orlando Quevedo 2016.jpg|center|128px]] | [[Orlando Beltran Quevedo]] | [[manunulat]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Orlando_Quevedo |- | | [[Angelito Lampon]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[vicar apostolic]]<br/>[[apostolic administrator]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Angelito_Lampon |- | [[Talaksan:Romulo Valles Balangiga bell turnover (cropped).jpg|center|128px]] | [[Romulo Valles]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Romulo_Valles |- | | [[Antonio Ledesma]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<br/>[[teologo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[coadjutor bishop]]<br/>[[bishop prelate]]<br/>[[apostolic administrator]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Antonio_Ledesma |- | [[Talaksan:JfTobias0431Bishopfvf 02.JPG|center|128px]] | [[Antonio Realubin Tobias]] | [[teologo]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Antonio_Tobias |- | [[Talaksan:Albert del Rosario.jpg|center|128px]] | [[Albert del Rosario]] | [[diplomata]]<br/>[[politiko]]<br/>[[negosyante]] | | | [[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<br/>[[ambassador of the Philippines to the United States]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Albert_del_Rosario |- | [[Talaksan:Arnel Pineda by Phey Palma.jpg|center|128px]] | [[Arnel Pineda]] | [[mang-aawit]]<br/>[[manunulat ng awitin]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Arnel_Pineda |- | [[Talaksan:Chadhugo (300dpi).jpg|center|128px]] | [[Chad Hugo]] | [[record producer]]<br/>[[piyanista]]<br/>[[manunulat ng awitin]]<br/>[[gitarista]]<br/>[[saxophonist]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Chad_Hugo |- | [[Talaksan:Bishop.Arturo.Bastes.jpg|center|128px]] | [[Arturo M. Bastes]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[coadjutor bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Arturo_Bastes |- | [[Talaksan:Ernie Chan at Super-Con 2009.JPG|center|128px]] | [[Ernie Chan]] | [[comics artist]]<br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[ilustrador]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[graphic artist]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[disenyador]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[alagad ng sining biswal]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Ernie_Chan |- | [[Talaksan:Venus Raj.jpg|center|128px]] | [[Venus Raj]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Venus_Raj |- | [[Talaksan:Brian Yuzna (2007 crop).jpg|center|128px]] | [[Brian Yuzna]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[prodyuser ng pelikula]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[artista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Brian_Yuzna |- | | [[Leonardo Legaspi]] | [[propesor ng unibersidad]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Roman Catholic Archbishop of Caceres]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Leonardo_Legaspi |- | [[Talaksan:Brillante Mendoza at the 69th Venice International Film Festival, September 2012.jpg|center|128px]] | [[Brillante Mendoza]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[cinematographer]]<ref name="ref_833b0ecf39cfd9c634b88c55346640b8ff53e5ec78e177b604b7a78346be027c">http://asianwiki.com/Brillante_Mendoza</ref><br/>[[screenwriter]]<ref name="ref_89d32ec69eda3ae30901972a23ca4c45d7f2c401e64244cc1c33b72d8976e7fa">https://lilokpelikula.wordpress.com/2009/10/21/lola-brillante-mendoza-2009/</ref><ref name="ref_df976a5955ea21883692f260e6765daa529da60de09340ac0bd712c56bd8c1ba">http://www.timeout.com/london/film/captive-2012</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<ref name="ref_b2d7a45e5d3180f042276aa6e9408760514212ca319bc04a9eaae19b89f7c331">http://www.nytimes.com/movies/movie/457936/Kinatay/details</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><br/>[[production designer]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Brillante_Mendoza |- | [[Talaksan:Pancho Villa BNF.jpeg|center|128px]] | [[Pancho Villa (Q918853)|Pancho Villa]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa_(boxer) |- | [[Talaksan:Bishop Broderick Pabillo at the Manila Cathedral 2023-10-29.jpg|center|128px]] | [[Broderick Soncuaco Pabillo]] | [[teologo]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Broderick_Pabillo |- | [[Talaksan:Simeon Toribio.jpg|center|128px]] | [[Simeón Toribio]] | [[politiko]]<br/>[[atleta]] | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Simeon_Toribio |- | [[Talaksan:Julio Rosales.jpg|center|128px]] | [[Julio Rosales]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Julio_Rosales |- | [[Talaksan:Jerry Lucena.jpg|center|128px]] | [[Jerry Lucena]] | [[futbolista]]<br/>[[association football manager]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Jerry_Lucena |- | | [[David William Valencia Antonio]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]] | https://en.wikipedia.org/wiki/David_William_Antonio |- | | [[Miguel White]] | [[atleta]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Miguel_White |- | [[Talaksan:Fernando Capalla.jpg|center|128px]] | [[Fernando Capalla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[coadjutor archbishop]]<br/>[[territorial prelate]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Fernando_Capalla |- | [[Talaksan:Rolando Santos CM.jpg|center|128px]] | [[Rolando Crisostomo Santos]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Rolando_Santos |- | [[Talaksan:Archbishop Gilbert Garcera 2024-06-29.jpg|center|128px]] | [[Gilbert Garcera]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Archbishop of Lipa]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Gilbert_Garcera |- | | [[Meiling Melançon]] | [[artista]]<br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Mei_Melan%C3%A7on |- | [[Talaksan:Archbishop John F. Du.png|center|128px]] | [[John F. Du]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/John_F._Du |- | [[Talaksan:Bishop Jose Romeo O. Lazo (2).jpg|center|128px]] | [[Jose Romeo Lazo]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Bishop of San Jose de Antique]]<br/>[[archbishop of Jaro]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Jose_Romeo_Lazo |- | | [[Jose S. Palma]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Bishop of Calbayog]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_S._Palma |- | | [[Mark Javier]] | [[archer]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Mark_Javier |- | [[Talaksan:D LIM.jpg|center|128px]] | [[Danilo Lim]] | [[politiko]]<br/>[[military personnel]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Danilo_Lim |- | | [[Osvaldo Padilla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[apostolic nuncio to Panama]]<br/>[[apostolic nuncio to Sri Lanka]]<br/>[[apostolic nuncio to Nigeria]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Costa Rica]]<br/>[[apostolic nuncio to South Korea]]<br/>[[apostolic nuncio to Mongolia]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Osvaldo_Padilla |- | [[Talaksan:Pablo Virgilio David in 2014 (Retouched).jpg|center|128px]] | [[Pablo Virgilio Siongco David]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]<br/>[[cardinal priest]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Pablo_Virgilio_David |- | | [[Rodolfo Tan Cardoso]] | [[ahedresista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Rodolfo_Tan_Cardoso |- | | [[Leopoldo Serantes]] | [[boksingero]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Leopoldo_Serantes |- | [[Talaksan:Archbishop Ramon Argüelles.jpg|center|128px]] | [[Ramon Arguelles]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Archbishop of Lipa]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Ramon_Arguelles |- | [[Talaksan:Bishop Reynaldo G. Evangelista.jpg|center|128px]] | [[Reynaldo Evangelista]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[bishop of Imus]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Reynaldo_Evangelista |- | [[Talaksan:Dr Honoria Acosta-Sison.jpg|center|128px]] | [[Honoria Acosta-Sison]] | [[gynecologist]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[propesor ng unibersidad]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[obstetrician]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Honoria_Acosta-Sison |- | | [[Sergio Utleg]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Sergio_Utleg |- | [[Talaksan:Teófilo Yldefonso 1928.jpg|center|128px]] | [[Teófilo Yldefonso]] | [[manlalangoy]]<br/>[[military personnel]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Te%C3%B3filo_Yldefonso |- | | [[Gabriel Reyes]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[Arsobispo ng Maynila]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[bishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Gabriel_Reyes |- | | [[Wenceslao Selga Padilla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[apostolic prefect]]<br/>[[superior]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Wenceslao_Padilla |- | [[Talaksan:Melissa de la Cruz at LA Time Festival of Books 2013-cropped.jpg|center|128px]] | [[Melissa de la Cruz]] | [[manunulat]]<br/>[[children's writer]]<br/>[[nobelista]] | | [[Blue Bloods]] | | https://en.wikipedia.org/wiki/Melissa_de_la_Cruz |- | [[Talaksan:Shamcey Supsup on September 18, 2011.jpg|center|128px]] | [[Shamcey Supsup]] | [[modelo]]<br/>[[arkitekto]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Shamcey_Supsup-Lee |- | [[Talaksan:Anthony Villanueva 2017 stamp of the Philippines.jpg|center|128px]] | [[Anthony Villanueva]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref><br/>[[artista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Anthony_Villanueva |- | | [[Roel Velasco]] | [[boksingero]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Roel_Velasco |- | [[Talaksan:2013 AVN Awards - Mimi Miyagi (8396773441) (crop).jpg|center|128px]] | [[Mimi Miyagi]] | [[artistang pornograpiko]]<br/>[[modelo]]<br/>[[erotic photography model]]<br/>[[politiko]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Mimi_Miyagi |- | | [[José Villanueva]] | [[boksingero]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Villanueva_(boxer) |- | | [[Isnilon Hapilon]] | [[militant]]<ref name="ref_3a050fe4a1b5cdc123941a4d809de3e4cbdf86aca7a47d00e70fc73396c7692f">http://www.reuters.com/article/us-philippines-militants-idUSBRE93F09K20130416</ref><br/>[[military personnel]] | | | [[Emir]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Isnilon_Hapilon |- | | [[Satoshi Otomo]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Satoshi_%C5%8Ctomo |- | [[Talaksan:Van Partible by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] | [[Van Partible]] | [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[direktor sa telebisyon]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Van_Partible |- | [[Talaksan:Satine Phoenix Porn Star Karaoke 2007-05-01 1.jpg|center|128px]] | [[Satine Phoenix]] | [[artista]]<br/>[[artistang pornograpiko]]<br/>[[pintor]]<br/>[[modelo]]<br/>[[online streamer]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Satine_Phoenix |- | | [[Rosalina Abejo]] | [[Konduktor ng musika|konduktor]]<br/>[[kompositor]]<ref name="ref_115bb190520bffe7d3b11a69f9df49b7ce90dc74fcae0be2a25876d6fbd480ac">http://www.musicsack.com/personfmt_itempk.cfm?itempk=7</ref><ref name="ref_78ef1b4c4bfd98c1b57835278aa68bfb7a82f895c16dd08902a7241396b8dd66">http://philippinemusicregistry.com.ph/main/artist/view/8</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Rosalina_Abejo |- | [[Talaksan:Carli de Murga 20191101 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Carlie de Murga]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Carli_de_Murga |- | [[Talaksan:Philippines Foreign Secretary Yasay Addresses Reporters at a News Conference (28502880421) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Perfecto R. Yasay, Jr.]] | [[negosyante]]<br/>[[abogado]]<ref name="ref_5d9f0275a9a10a2540c3b54d54876fcc3ca330edb427fb3d32e3b7d6b2c4ce30">https://cairope.dfa.gov.ph/site-administrator/embassy-news/150-perfecto-r-yasay-jr-secretary-of-foreign-affairs</ref><br/>[[politiko]] | | | [[chairperson]]<ref name="ref_a95020c6c926990cc42cba9158f1ffa3651c92e7a72951390e120a8a21ca0969">https://news.mb.com.ph/2020/06/12/former-dfa-sec-yasay-dies-73/</ref><br/>[[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<ref name="ref_7911ff1da716d452199d6d0b838df2f94f6168b660ff4836baf6ac4a4d662d24">https://newsinfo.inquirer.net/878680/ca-rejects-appointment-of-yasay</ref> | https://en.wikipedia.org/wiki/Perfecto_Yasay_Jr. |- | [[Talaksan:Ronnie del Carmen.jpg|center|128px]] | [[Ronnie del Carmen]] | [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[ilustrador]]<br/>[[comics artist]]<br/>[[artista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Ronnie_del_Carmen |- | [[Talaksan:Álvaro Silva 20191101 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Álvaro Silva]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%81lvaro_Silva_(footballer) |- | [[Talaksan:Kevin Ray Mendoza 20120329.jpg|center|128px]] | [[Kevin Ray Mendoza Hansen]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Kevin_Ray_Mendoza |- | | [[Natividad Almeda López]] | [[abogado]]<br/>[[hukom]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Natividad_Almeda-L%C3%B3pez |- | [[Talaksan:Geena Rocero for Chromat.jpg|center|128px]] | [[Geena Rocero]] | [[modelo]]<br/>[[LGBTQ rights activist]]<br/>[[Playmate]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Geena_Rocero |- | [[Talaksan:Vicky Tauli-Corpuz in Kuala-Lumpur.jpg|center|128px]] | [[Victoria Tauli-Corpuz]] | [[indigenous rights activist]] | | | [[United Nations Special Rapporteur]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Victoria_Tauli-Corpuz |- | [[Talaksan:Daisuke Sato.jpg|center|128px]] | [[Daisuke Sato]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Daisuke_Sato_(footballer) |- | [[Talaksan:Cleveland Cavaliers vs. Brooklyn Nets (47112577701).jpg|center|128px]] | [[Jordan Clarkson]] | [[basketbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Jordan_Clarkson |- | [[Talaksan:Bienvenido Marañón CER 3-0 DAV post-match interview May 23, 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Bienvenido Marañón Morejón]] | [[futbolista]]<ref name="ref_29e115b4d8673aa55ed93f170246260cdb6ce2dbf55e09a234ed0993291e067f">''[[:d:Q5715639|BDFutbol]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Bienvenido_Mara%C3%B1%C3%B3n |- | [[Talaksan:Kevin Ingresso.jpg|center|128px]] | [[Kevin Ingreso]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Kevin_Ingreso |- | | [[Oscar Jaime Llaneta Florencio]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Oscar_Jaime_Florencio |- | [[Talaksan:Rep. Geraldine Roman (19th Congress).jpg|center|128px]] | [[Geraldine Roman]] | [[mamamahayag]]<br/>[[estadista]]<br/>[[politiko]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref> | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Geraldine_Roman |- | [[Talaksan:Kylie Verzosa 2022 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kylie Verzosa]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[artista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Kylie_Verzosa |- | | [[Tabinas Jefferson]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Jefferson_Tabinas |- | [[Talaksan:Eumir felix marcial KL 2017.jpg|center|128px]] | [[Eumir Marcial]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Eumir_Marcial |- | [[Talaksan:Manny Jacinto at the 2018 Comic-Con International (42913094245) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Manny Jacinto]] | [[artista sa telebisyon]]<br/>[[mananayaw]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Manny_Jacinto |- | [[Talaksan:New Clark City Visit of Kayla Sanchez (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kayla Sanchez]] | [[manlalangoy]]<ref name="ref_71088fd3015a897b4edb05c490dbd362f030de19fdf8997617b2579e42df444f">''[[:d:Q23439984|swimrankings.net]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Kayla_Sanchez |- | [[Talaksan:Karen Ibasco in MisOr (2018).jpg|center|128px]] | [[Karen Ibasco]] | [[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[pisiko]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Karen_Ibasco |- | [[Talaksan:Sarina Bolden.png|center|128px]] | [[Sarina Bolden]] | [[futbolista]]<ref name="ref_a4daea7bcee446c1cbd0b6a142d0b95aeef218a10a1d147d8d274272a911d962">https://www.chicagotribune.com/sports/soccer/ct-world-cup-sarina-bolden-philippines-20230725-kihxntol2zb3nhmqhvhlgmqqci-story.html</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Sarina_Bolden |- | [[Talaksan:Margielyn Didal (cropped).jpg|center|128px]] | [[Margielyn Didal]] | [[skateboarder]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Margielyn_Didal |- | [[Talaksan:Louise Mabulo UN Young Champion of the Earth Award Ceremony Speech 3 (50750541351).jpg|center|128px]] | [[Louise Emmanuelle Mabulo]] | [[cook]]<br/>[[environmentalist]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[magsasaka]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[entrepreneur]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Louise_Mabulo |- | [[Talaksan:The Declaration of St. Dominic Parish as Minor Basilica! 1-58 screenshot.jpg|center|128px]] | [[Gerard Francisco Timoner III]] | [[paring Katoliko]]<br/>[[friar]] | | | [[Master General of Order of Friars Preachers]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Gerard_Francisco_Timoner_III |- | [[Talaksan:MitskiAPE180824 (13 of 116) (53941099308) (cropped 2).jpg|center|128px]] | [[Beabadoobee]] | [[mang-aawit-manunulat]]<ref name="ref_7f185c0ce88ceaf3e120d7aa46e91399685a365ee5391ffd639c3a94965f31df">https://www.theguardian.com/music/2024/nov/13/beabadoobee-review-02-academy-glasgow</ref><ref name="ref_bafb9b83290b96566f3ea036dee83e3d41462a1b08fd9520933aec511b33c32c">https://www.nme.com/news/music/beabadoobee-brits-interview-sabrina-carpenter-embracing-imperfection-3843092</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Beabadoobee |- | [[Talaksan:Ambassador Bernardita Catalla (cropped).jpg|center|128px]] | [[Bernardita Catalla]] | [[diplomata]]<ref name="ref_d52de4c9e9341ce796d8492efbbccf596ab8739b64f41ec585d261f18a88dee9">https://www.pna.gov.ph/articles/1098584</ref> | | | [[ambassador of the Philippines to Lebanon]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Bernardita_Catalla |- | | [[Marinel Sumook Ubaldo]] | [[climate activist]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Marinel_Sumook_Ubaldo |- | | [[Bjørn Martin Kristensen]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Bj%C3%B8rn_Martin_Kristensen |- | [[Talaksan:Bianca Bustamante 2024.jpg|center|128px]] | [[Bianca Bustamante]] | [[racing driver]]<br/>[[racecar driver]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Bianca_Bustamante |- | [[Talaksan:Sophia Katseye.jpg|center|128px]] | [[Sophia Laforteza]] | [[mang-aawit]]<br/>[[artista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Sophia_Laforteza |- | [[Talaksan:PIA Leyte - Aira Villegas interview (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aira Villegas]] | [[boksingero]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Aira_Villegas |} {{Wikidata list end}} ajptfwb7bavn1wtoux8donn60ydw2b8 5 289384 2202970 1865801 2026-04-14T11:47:47Z CommonsDelinker 1732 Replacing [[File:Logo_for_the_beta_feature_FileExporter.svg]] with [[File:Logo_for_FileExporter.svg]] (by [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Has been a default fe 2202970 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{Tagagamit:Maskbot/config |maxarchivesize = 55K |counter = 19 |algo = old(90d) |archive = Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan %(counter)d }} <div style="float:right; padding-left:5px; clear:right;"> {| style="text-align:left; border:1px solid #AAA;margin-bottom:4px; margin-left:1em; width: 293px;" bgcolor="#999999" |-padding:5px;padding-top:0.5em;font-size: 95%; |width="100%" bgcolor="gray"|'''Usapan''' |- |width="100%" align="center" bgcolor="white"| '''<span class="plainlinks"><font size=3>[{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit&section=new}} '''&rArr; Magsimula ng bagong paksang mapag-uusapan.''']</font></span>''' |- |width="100%" bgcolor="gray"|'''Tuwirang Daan''' |- |width="100%" align="center" bgcolor="white"| [[WT:KAPE]] ---- <div style="font-size:0.85em;"> __TOC__ </div> |- |width="100%" bgcolor="gray"|'''Mga Sinupan''' |- |width="100%" align="center" bgcolor="white"| <small> [[Wikipedia:Kapihan/Archive 1|01]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 2|02]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 3|03]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 4|04]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 5|05]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 6|06]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 7|07]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 8|08]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 9|09]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 10|10]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 11|11]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 12|12]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 13|13]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 14|14]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 15|15]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 16|16]] | [[/Sinupan 17|17]] | [[/Sinupan 18|18]] | [[/Sinupan 19|19]] | [[/Sinupan 20|20]] | [[/Sinupan 21|21]] | [[/Sinupan 22|22]] <inputbox> type=fulltext prefix=Usapang Wikipedia:Kapihan/ break=no width=40 searchbuttonlabel=Humanap sa mga sinupan </inputbox> </small> |} </div> {{WMPH}} {{Wikipedia:Meetup/Manila/Invite}} <!-- Ipasok ang inyong mga usapin sa kababaan ng pahina at huwag dito. Huwag kalimutang lumagda gamit ang apat na ~~~~ :). --> == New Wikipedia Library Accounts Available Now (March 2016) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}'' Hello Wikimedians! [[File:Wikipedia_Library_owl.svg|thumb|upright|The TWL OWL says sign up today!]] [[m:The Wikipedia Library|The Wikipedia Library]] is announcing signups today for free, full-access accounts to published research as part of our [[m:The_Wikipedia_Library/Journals|Publisher Donation Program]]. You can sign up for access to research materials from: * '''[[w:en:WP:Cambridge|Cambridge University Press]]''' - a major publisher of academic journals and e-books in a variety of subject areas. Access includes both Cambridge Journals Online and Cambridge Books. 25 accounts. * '''[[w:en:WP:Alexander Street|Alexander Street ''Academic Video Online'']]''' - a large academic video collection good for a wide range of subjects, including news programs (such as PBS and BBC), music and theatre, lectures and demonstrations, and documentaries. 25 accounts. * '''[[w:en:WP:Baylor|Baylor University Press]]''' - a publisher of academic e-books primarily in religious studies and the humanities. 50 accounts. * '''[[w:en:WP:Future Science Group|Future Science Group]]''' - a publisher of medical, biotechnological and scientific research. 30 accounts. * '''[[w:en:WP:Annual Reviews|Annual Reviews]]''' - a publisher of review articles in the biomedical sciences. 100 accounts. * '''[[w:en:WP:Miramar|Miramar Ship Index]]''' - an index to ships and their histories since the early 19th century. 30 accounts. '''Non-English''' *'''[[w:fa:ویکی‌پدیا:نورمگز|Noormags]]''' - Farsi-language aggregator of academic and professional journals and magazines. 30 accounts. *'''[[w:ar:ويكيبيديا:مكتبة ويكيبيديا/كتبنا|Kotobna]]''' - Arabic-language ebook publishing platform. 20 accounts. '''Expansions''' *'''[[w:en:WP:Gale|Gale]]''' - aggregator of newspapers, magazines and journals. 50 accounts. *'''[[w:en:WP:Elsevier|Elsevier ScienceDirect]]''' - an academic publishing company that publishes medical and scientific literature. 100 accounts. Many other partnerships with accounts available are listed on [[w:en:WP:The_Wikipedia_Library/Journals|our partners page]], including [[w:en:WP:Project MUSE|Project MUSE]], [[w:en:WP:De Gruyter|De Gruyter]], [[w:en:WP:EBSCO|EBSCO]], [[w:en:WP:Newspapers.com|Newspapers.com]] and [[w:en:WP:BNA|British Newspaper Archive]]. Do better research and help expand the use of high quality references across Wikipedia projects: sign up today! <br>--[[w:en:Wikipedia:TWL/Coordinators|The Wikipedia Library Team]] 20:30, 17 Marso 2016 (UTC) :''You can host and coordinate signups for a Wikipedia Library branch in your own language. Please contact [[m:User:Ocaasi_(WMF)|Ocaasi (WMF)]].'' :<small>This message was delivered via the [https://meta.wikimedia.org/wiki/MassMessage#Global_message_delivery Global Mass Message] tool to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Library The Wikipedia Library Global Delivery List].</small> </div> <!-- Message sent by User:Sadads@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Library&oldid=15424370 --> == Nasosobrahan sa pagta-translate == Para sa akin, hindi na dapat i-translate ang mga Pangalang Pantangi. Pangalan ng mga tao 'yan e. (Maliban na lang kung bansa, ayos lang. Aleman, Pransiya, Biyetnam) Kanina lang nakita ko na pati "Confucianism" ay nakasalin din na "Konpusyanismo". Sobra na 'yan. Sa page naman ni Julius Caesar ay "Julio Caesar" ang nakalagay. :Pakilahad po ang ibig po ninyong sabihin sa pagiging "sobra" sa pagsasalin. Hindi po ba na ang mga salitang ito ay umiiral din sa leksikon ng wikang Tagalog/Filipino at may saysay din sa paggamit dito sa Wikipedia? --[[User:Sky Harbor|<font color="#0066ff" ><b>Sky Harbor</b></font>]] ^{([[User talk:Sky Harbor|<font color="#0066ff" ><b>usapan</b></font>]])} 15:03, 31 Marso 2016 (UTC) Sky Harbor, nilahad ko na lahat ng sinabi kong sobra sa pagsasalin. Hindi naman dapat sinasalin ang mga pangalang pantangi (proper nouns). Kayâ sana maging "Julius Caesar" na ang page at hindi "Julio Caesar". Para 'to sa kaunlaran ng pag-aaral ng kasaysayan, 'wag nating guluhin sa pagsasalin ng mga pangalan ng historical figures. Gayon din sa Confucianismo, huwag nang gawing "Konpusyanismo" (pero ayos na ang tungkol dito, dahil in-edit ko na.) [[Tagagamit:Leogregoryfordan|Leogregoryfordan]] ([[Usapang tagagamit:Leogregoryfordan|makipag-usap]]) 16:56, 31 Marso 2016 (UTC) :May mga pangngalang pantangi na talaga namang may salin sa Tagalog/Filipino eh. Tulad ni [[Hesus]], o ni [[Papa Francisco]], o ni Reyna [[Isabel II ng Espanya]]. Kung tutuusin, pati si Cesar, Tagalog din dahil ito ang ginagamit sa Biblia ("[http://biblehub.com/adb/luke/20.htm Kung gayo'y ibigay ninyo kay Cesar ang kay Cesar, at ang sa Dios ang sa Dios]". Isa itong titulo, at dito ginagamit ang titulo bilang pantukoy kay Tiberio, ngunit akma rin ito kay Julio.). Hindi ito pagsasalin kung may umiiral nang halimbawa sa leksikon ng wika at maaaring ipagpatunay na ginagamit ito sa katutubong panitikan, at napakalinaw na sa napakaraming taong makasaysayan, may umiiral na silang pangalan sa Tagalog/Filipino at hindi lamang dapat tayong umaasa sa Ingles kung may akmang pangalan na ito sa katutubong wika na nagmula mula sa ibang wika, Espanyol man ito o iba. --[[User:Sky Harbor|<font color="#0066ff" ><b>Sky Harbor</b></font>]] ^{([[User talk:Sky Harbor|<font color="#0066ff" ><b>usapan</b></font>]])} 08:01, 1 Abril 2016 (UTC) Oo, tama ka, meron talagang mga ginagamit na na mga salin ng pangalan sa FIlipino. Basta para sa akin mali na isalin ang "Julius Ceasar", specifically dahil hindi naman ito ginagamit sa mga aklat, kahit sa mga pang-K12, at hindi rin ito ginagamit ng karamihan sa mga táong nakakikilala sa kaniya. Nakakadagdag lang ito ng confusion. [[Tagagamit:Leogregoryfordan|Leogregoryfordan]] ([[Usapang tagagamit:Leogregoryfordan|makipag-usap]]) 12:17, 1 Abril 2016 (UTC) Kahit na mukhang napabayaan na itong paksang ito, gusto kong sabihin na ang Tagalog at Filipino ay '''hindi magkapareho'''. Oo, nakabatay ang Filipino sa Tagalog, pero nakabatay lang. At hindi lang ito nakabatay sa Tagalog, nakabatay din ito sa iba pang wika sa Pilipinas (tulad ng Ilokano). May mga ilang salita na Filipino ngunit hindi Tagalog. Isang halimbawa ay ang "lingguwahe". Ito ay Filipino ng Ingles na "language". Pero hindi ito Tagalog, dahil ang Tagalog ng ''language'' ay "wika". Isa pa ay ang "matematika". Ito ay Filipino ng ''mathematics'', ngunit ang Tagalog na bersiyon nito ay "sipnayan". Kaya iwasan po natin na gawing magkapareho ang Filipino at Tagalog. Salamat, [[Tagagamit:Pokéfan95|Pokéfan95]] ([[Usapang tagagamit:Pokéfan95|makipag-usap]]) 11:58, 3 Nobyembre 2016 (UTC) :Tila may mali sa mga ginamit mong halimbawa. Ang 'sipnayan' ay hindi likas na Tagalog, isa ito sa mga kinathang salita noong 1960-70, gaya ng 'salimpapaw' para sa eroplano. Mali rin na sabihin na ang Filipino ng "language" ang 'lengguwahe' (mula ito sa Espanyol na ''lenguaje''), dahil bakit tatawaging "<u>Wikang</u> Pambansa ang Filipino" kung Tagalog ang salitang 'wika', sana'y tinukoy itong "Lengguwaheng pambansa". -- [[User:Namayan|Namayan]] 15:00, 3 Nobyembre 2016 (UTC) == Open Call for Individual Engagement Grants == [[File:IEG barnstar 2.png|right|100px]] {{int:Please-translate}}: Greetings! The '''[[m:Special:MyLanguage/IEG|Individual Engagement Grants (IEG) program]] is accepting proposals''' until April 12th to fund new tools, research, outreach efforts, and other experiments that enhance the work of Wikimedia volunteers. Whether you need a small or large amount of funds (up to $30,000 USD), IEGs can support you and your team’s project development time in addition to project expenses such as materials, travel, and rental space. *[[m:Special:MyLanguage/Grants:IEG#ieg-apply|'''Submit''' a grant request]] or [[m:Special:MyLanguage/Grants:IdeaLab|'''draft''' your proposal]] in IdeaLab *[[m:Special:MyLanguage/Grants:IdeaLab/Events#Upcoming_events|'''Get help''' with your proposal]] in an upcoming Hangout session *[[m:Special:MyLanguage/Grants:IEG#ieg-engaging|'''Learn from examples''' of completed Individual Engagement Grants]] With thanks, [[m:User:I JethroBT (WMF)|I JethroBT (WMF)]] 15:47, 31 Marso 2016 (UTC) <!-- Message sent by User:I JethroBT (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:I_JethroBT_(WMF)/IEG_2015_Targets&oldid=15490024 --> == Ang ating bagong IRC channel: #wikipedia-tl == Kumusta Wikipedia! Napansin ko na wala tayong IRC channel, kaya ginawa ko na. Matatagpuan ito sa #wikipedia-tl. Sana po ay tulungan niyo po gawing maganda ang IRC channel na ito. Nilagay ko na ang [[m:wm-bot|wm-bot]] sa channel. Kung interesado po kayo maging isa sa mga admin ng wm-bot sa #wikipedia-tl, kausapin niyo ako sa [[Usapang tagagamit:Pokéfan95]] o sa [[commons:User talk:Pokéfan95|usapan ko sa Wikimedia Commons]]. Siguraduhing may rason kung bakit niyo po kailangan ang "admin" right. At dapat may sapat na kaalaman po kayo sa paggamit ng wm-bot. Salamat! [[Tagagamit:Pokéfan95|Pokéfan95]] ([[Usapang tagagamit:Pokéfan95|makipag-usap]]) 05:24, 12 Abril 2016 (UTC) == Server switch 2016 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will be testing its newest data center in Dallas. This will make sure Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. To make sure everything is working, the Wikimedia Technology department needs to conduct a planned test. This test will show whether they can reliably switch from one data center to the other. It requires many teams to prepare for the test and to be available to fix any unexpected problems. They will switch all traffic to the new data center on '''Tuesday, 19 April'''.<br/> On '''Thursday, 21 April''', they will switch back to the primary data center. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop during those two switches. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' *You will not be able to edit for approximately 15 to 30 minutes on Tuesday, 19 April and Thursday, 21 April, starting at 14:00 UTC (15:00 BST, 16:00 CEST, 10:00 EDT, 07:00 PDT). If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': *Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. *There will be a code freeze for the week of 18 April. No non-essential code deployments will take place. This test was originally planned to take place on March 22. April 19th and 21st are the new dates. You can [[wikitech:Switch Datacenter#Schedule for Q3 FY2015-2016 rollout|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. They will post any changes on that schedule. There will be more notifications about this. '''Please share this information with your community.''' /[[m:User:Whatamidoing (WMF)|User:Whatamidoing (WMF)]] ([[m:User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) 21:07, 17 Abril 2016 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tech/Server_switch_2016/Delivery_list&oldid=15533827 --> == Wikipedia to the Moon == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hello! Sorry that this is in English only, but we are using village pump messaging in order to reach as many language communities as possible. Wrong page? Please fix it [[:m:Distribution list/Global message delivery|here]]. This is an invitation to all Wikipedians: Wikimedia Deutschland has been given data space to include Wikipedia content in an upcoming mission to the Moon. (No joke!) We have launched a community discussion about how to do that, because we feel that this is for the global community of editors. Please, '''[[:m:Special:MyLanguage/Wikipedia to the Moon|join the discussion on Meta-Wiki]]''' (and translate this invitation to your language community)! Best, [[:m:Talk:Wikipedia to the Moon|Moon team at Wikimedia Deutschland]] 15:35, 21 Abril 2016 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Martin Rulsch (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_Wikipedia_delivery&oldid=15542536 --> == Wikipedia to the Moon: voting has begun == Hello, after six weeks of community discussion about [https://moon.wikimedia.org Wikipedia to the Moon], there are now 10 different proposals for content for the mission. Starting today, [[:m:Special:MyLanguage/Wikipedia_to_the_Moon/Voting|you can vote for them on Meta-Wiki]], and decide what we will work on: a Wikipedia canon, different lists, the Moon in 300 languages, an astronomy editathon, featured articles, articles about technology, endangered things, or DNA-related topics. You can even vote against community involvement. Voting is open until 24 June. Sorry that this message is again in English only, but we are using village pumps to reach as many communities as possible, so that everyone knows they can vote. Best, [[:m:Special:MyLanguage/Wikipedia to the Moon/About|Moon team at Wikimedia Deutschland]] 15:31, 10 Hunyo 2016 (UTC) <!-- Message sent by User:Martin Rulsch (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_Wikipedia_delivery&oldid=15542536 --> == Compact Links coming soon to this wiki == {{int:Please-translate}} <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Compact-language-links-list.png|thumb|Screenshot of Compact Language Links interlanguage list]] Hello, I wanted to give a heads up about an upcoming feature for this wiki which you may seen already in [[:m:Tech/News/2016/25|Tech News]]. [[:mw:Universal_Language_Selector/Compact_Language_Links|Compact Language Links]] has been available as a beta-feature on all Wikimedia wikis since 2014. With compact language links enabled, users are shown a much shorter list of languages on the interlanguage link section of an article (see image). This will be enabled as a feature in the coming week for all users, which can be turned on or off using a preference setting. We look forward to your feedback and please do let us know if you have any questions. Details about Compact Language Links can be read in the [[:mw:Universal_Language_Selector/Compact_Language_Links|project documentation]]. Due to the large scale enablement of this feature, we have had to use [[:m:Global_message_delivery|MassMessage]] for this message and as a result it is only written in English. We will really appreciate if this message can be translated for other users of this wiki. The main announcement can also be translated on [[:mw:Universal_Language_Selector/Compact_Language_Links/Announcement_draft_June_2016|this page]]. Thank you. On behalf of the Wikimedia Language team: [[:mw:User:Runab_WMF|Runa Bhattacharjee (WMF)]] ([[mw:User talk:Runab_WMF|talk]])-12:57, 1 Hulyo 2016 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Runab WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/ULS_Compact_Links/8_July&oldid=15736589 --> == Wikipedia to the Moon: invitation to edit == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Three weeks ago, you were invited to vote on how to take Wikipedia articles to the Moon. Community voting is over and the winning idea is to send all ‘’featured articles and lists’’ to the Moon. This decision means that, starting today, Wikipedians from all language communities are warmly invited to intensively work on their best articles and lists, and submit them to Wikipedia to the Moon. The central site to coordinate between communities will be Meta-Wiki. You will find an [[m:Wikipedia to the Moon/Working|overview and more information there]]. Hopefully, we will be able to represent as many languages as possible, to show Wikipedia’s diversity. Please feel kindly invited to edit on behalf of your community and tell us about your work on featured content! Best, [[:m:Special:MyLanguage/Wikipedia to the Moon/About|Moon team at Wikimedia Deutschland]] 14:10, 1 Hulyo 2016 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Lydia Pintscher (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_Wikipedia_delivery&oldid=15542536 --> == ESEA Newsletter June 2016 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:ESEA Newsletter Header.png|center|ESEA Newsletter Header]] ESEA Newsletter is out! <big>'''[[:m:ESEA Hub/Seasonal Newsletter/June 2016|Check out]]'''</big> some amazing work done by [[:m:ESEA Hub|Wikimedia Communities in East and Southeast Asia]]! Here is the summary of the Newsletter. * What is Affiliations Committee and how ESEA is related with it? ESEA editors interviewed one of the members [[:m:User:Wing|Ting Chen]] on [[:m:Wikimedia_Conference_2016|Wikimedia Conference 2016]]. * [[:m:Wikimedia Indonesia|Wikimedia Indonesia]] brings the news on Sundanese Wikipedia community held a Wikipedia writing competition, and one participant who was only 12 years old managed to edit 118 articles using a 4-inch smartphone, using source editor! * [[:m:Wikimedia Taiwan|Wikimedia Taiwan]] invites parliament members to take open licensed photo, 38 out of 113 congresspeople have participated in this event. * [[:m:Wikimedians in Thailand|Wikimedians in Thailand]] organised two meetups in March 2016 at Mahidol University International College. They gathered around 30 new editors, including a visually impaired student. * One of [[:m:Wikimedia Hong Kong|Wikimedia Hong Kong]] members was invited to give a presentation about building up an Arts database in Asia on Wikipedia, and the Ministry of Culture in Taiwan expressed their interest to cooperate with us in order to establish the database. <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Global message delivery/Targets/ESEA Newsletter|Subscribe/unsubscribe]] this newsletter. -- [[m:User:AddisWang|Addis Wang (UG-CN)]] ([[m:User talk:AddisWang|talk]])</div> [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|makipag-usap]]) 17:52, 3 Hulyo 2016 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:AddisWang@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/ESEA_Newsletter&oldid=15358153 --> == Open call for Project Grants == [[File:IEG barnstar 2.png|right|100px]] {{int:Please-translate}}: :Greetings! The '''[[m:Special:MyLanguage/Grants:Project|Project Grants program]] is accepting proposals''' from July 1st to August 2nd to fund new tools, research, offline outreach (including editathon series, workshops, etc), online organizing (including contests), and other experiments that enhance the work of Wikimedia volunteers. :Whether you need a small or large amount of funds, Project Grants can support you and your team’s project development time in addition to project expenses such as materials, travel, and rental space. :*[[m:Special:MyLanguage/Grants:Project/Apply|'''Submit''' a grant request]] or [[m:Special:MyLanguage/Grants:IdeaLab|'''draft''' your proposal]] in IdeaLab :*[[m:Special:MyLanguage/Grants:IdeaLab/Events#Upcoming_events|'''Get help with your proposal''']] in an upcoming Hangout session :*'''Learn from examples''' of completed [[m:Special:MyLanguage/Grants:IEG#ieg-engaging|Individual Engagement Grants]] or [[m:Special:MyLanguage/Grants:PEG/Requests#Grants_funded_by_the_WMF_in_FY_2015.E2.80.9316|Project and Event Grants]] :Also accepting candidates to [[m:Special:MyLanguage/Grants:Project/Quarterly/Committee|join the Project Grants Committee through July 15.]] :With thanks, [[m:User:I JethroBT (WMF)|I JethroBT (WMF)]] 15:25, 5 Hulyo 2016 (UTC) <!-- Message sent by User:I JethroBT (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:I_JethroBT_(WMF)/IEG_2015_Targets&oldid=15504704 --> == Compact Language Links enabled in this wiki today == {{int:Please-translate}} <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Compact-language-links-list.png|thumb|Screenshot of Compact Language Links interlanguage list]] [[:mw:Universal_Language_Selector/Compact_Language_Links|Compact Language Links]] has been available as a beta-feature on all Wikimedia wikis since 2014. With compact language links enabled, users are shown a much shorter list of languages on the interlanguage link section of an article (see image). Based on several factors, this shorter list of languages is expected to be more relevant for them and valuable for finding similar content in a language known to them. More information about compact language links can be found in [[:mw:Universal_Language_Selector/Compact_Language_Links|the documentation]]. From today onwards, compact language links has been enabled as the default listing of interlanguage links on this wiki. However, using the button at the bottom, you will be able to see a longer list of all the languages the article has been written in. The setting for this compact list can be changed by using the checkbox under ''User Preferences -> Appearance -> Languages'' The compact language links feature has been tested extensively by the Wikimedia Language team, which developed it. However, in case there are any problems or other feedback please let us know on the [[:mw:Talk:Universal_Language_Selector/Compact_Language_Links|project talk page]]. It is to be noted that on some wikis the presence of an existing older gadget that was used for a similar purpose may cause an interference for compact language list. We would like to bring this to the attention of the admins of this wiki. Full details are on [[phab:T131455|this phabricator ticket]] (in English). Due to the large scale enablement of this feature, we have had to use [[:m:Global_message_delivery|MassMessage]] for this announcement and as a result it is only written in English. We will really appreciate if this message can be translated for other users of this wiki. Thank you. On behalf of the Wikimedia Language team: [[:mw:User:Runab_WMF|Runa Bhattacharjee (WMF)]] ([[mw:User talk:Runab_WMF|talk]])-03:03, 8 Hulyo 2016 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Runab WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/ULS_Compact_Links/8_July&oldid=15749689 --> == Save/Publish == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> The [[:mw:Editing|Editing]] team is planning to change the name of the [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translations&namespace=8&message=Savearticle “<bdi>{{int:Savearticle}}</bdi>”] button to [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translations&namespace=8&message=Publishpage “'''<bdi>{{int:Publishpage}}</bdi>'''”] and [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translations&namespace=8&message=Publishchanges “'''<bdi>{{int:Publishchanges}}</bdi>'''”]. “<bdi>{{int:Publishpage}}</bdi>” will be used when you create a new page. “<bdi>{{int:Publishchanges}}</bdi>” will be used when you change an existing page. The names will be consistent in all editing environments.[https://phabricator.wikimedia.org/T131132][https://phabricator.wikimedia.org/T139033] This change will probably happen during the week of 30 August 2016. The change will be announced in [[:m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech News]] when it happens. If you are fluent in a language other than English, please check the status of translations at translatewiki.net for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translations&namespace=8&message=Publishpage “'''<bdi>{{int:Publishpage}}</bdi>'''”] and [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translations&namespace=8&message=Publishchanges “'''<bdi>{{int:Publishchanges}}</bdi>'''”]. The main reason for this change is to avoid confusion for new editors. Repeated user research studies with new editors have shown that some new editors believed that [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translations&namespace=8&message=Savearticle “<bdi>{{int:Savearticle}}</bdi>”] would save a private copy of a new page in their accounts, rather than permanently publishing their changes on the web. It is important for this part of the user interface to be clear, since it is difficult to remove public information after it is published. We believe that the confusion caused by the “<bdi>{{int:Savearticle}}</bdi>” button increases the workload for experienced editors, who have to clean up the information that people unintentionally disclose, and report it to the functionaries and stewards to suppress it. Clarifying what the button does will reduce this problem. Beyond that, the goal is to make all the wikis and languages more consistent, and some wikis made this change many years ago. The [[:m:Legal|Legal team]] at the Wikimedia Foundation supports this change. Making the edit interface easier to understand will make it easier to handle licensing and privacy questions that may arise. Any help pages or other basic documentation about how to edit pages will also need to be updated, on-wiki and elsewhere. On wiki pages, you can use the wikitext codes <code><nowiki>{{int:Publishpage}}</nowiki></code> and <code><nowiki>{{int:Publishchanges}}</nowiki></code> to display the new labels in the user's preferred language. For the language settings in [[Special:Preferences|your account preferences]], these wikitext codes produce “<bdi>{{int:Publishpage}}</bdi>” and “<bdi>{{int:Publishchanges}}</bdi>”. Please share this news with community members who teach new editors and with others who may be interested. </div> [[m:User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[m:User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) 18:03, 9 Agosto 2016 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=15790914 --> == New Wikipedia Library accounts available now (August 2016) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hello Wikimedians! [[File:Wikipedia_Library_owl.svg|thumb|upright|The TWL OWL says sign up today!]] [[m:The Wikipedia Library|The Wikipedia Library]] is announcing signups today for free, full-access, accounts to published research as part of our [[m:The_Wikipedia_Library/Journals|publisher donation program]]. You can now sign up for new accounts and research materials from: * '''[[w:de:Wikipedia:Nomos|Nomos]]''' &ndash; Primarily German-language publisher of law and social sciences books and journals - 25 accounts * '''[[w:en:Wikipedia:World Scientific|World Scientific]]''' &ndash; Scientific, technical, and medical journals - 50 accounts * '''[[w:en:Wikipedia:Edinburgh University Press|Edinburgh University Press]]''' &ndash; Humanities and social sciences journals - 25 accounts * '''[[w:en:Wikipedia:American Psychological Association|American Psychological Association]]''' &ndash; Psychology books and journals - 10 accounts * '''[[w:en:Wikipedia:Emerald|Emerald]]''' &ndash; Journals on a range of topics including business, education, health care, and engineering - 10 accounts Many other partnerships with accounts available are listed on [[m:The Wikipedia Library/Databases|our partners page]], including [[w:en:WP:Project MUSE|Project MUSE]], [[w:en:WP:EBSCO|EBSCO]], [[w:de:WP:DeGruyter|DeGruyter]], [[w:en:WP:Gale|Gale]] and [[w:en:WP:Newspaperarchive.com|Newspaperarchive.com]]. Do better research and help expand the use of high quality references across Wikipedia projects: sign up today! <br>--[[w:en:Wikipedia:TWL/Coordinators|The Wikipedia Library Team]] 18:38, 30 Agosto 2016 (UTC) :''You can host and coordinate signups for a Wikipedia Library branch in your own language! Please contact [[m:User:Ocaasi_(WMF)|Ocaasi (WMF)]].''<br> :<small>This message was delivered via the [https://meta.wikimedia.org/wiki/MassMessage#Global_message_delivery Global Mass Message] tool to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Library The Wikipedia Library Global Delivery List].</small> </div> <!-- Message sent by User:Samwalton9@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Library&oldid=15804509 --> == RevisionSlider == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> From September 13th on, [[mw:Special:MyLanguage/Extension:RevisionSlider|RevisionSlider]] will be available as a [[mw:Special:MyLanguage/Beta Features|beta feature]] in your wiki. The RevisionSlider adds a slider view to the diff page, so that you can easily move between revisions. The feature fulfills a wish from the [[m:WMDE Technical Wishes|German Community’s Technical Wishlist]]. Everyone is invited to test the feature and we hope that it will serve you well in your work! </div> [[user:Birgit Müller (WMDE)|Birgit Müller (WMDE)]] 15:08, 12 Setyembre 2016 (UTC) <!-- Message sent by User:Birgit Müller (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_2&oldid=15903627 --> == Grants to improve your project == ''{{int:Please-translate}}:'' Greetings! The [[:m:Grants:Project|Project Grants program]] is currently accepting proposals for funding. There is just over a week left to submit before the October 11 deadline. If you have ideas for software, offline outreach, research, online community organizing, or other projects that enhance the work of Wikimedia volunteers, start your proposal today! Please encourage others who have great ideas to apply as well. Support is available if you want help turning your idea into a grant request. *'''[[:m:Grants:Project/Apply|Submit a grant request]]''' *'''Get help''': In [[:m:Grants:IdeaLab|IdeaLab]] or an upcoming [[:m:Grants:Project#Upcoming_events|Hangout session]] *'''Learn from examples''' of completed [[:m:Grants:IEG#ieg-engaging|Individual Engagement Grants]] or [[:m:Grants:PEG/Requests#Grants_funded_by_the_WMF_in_FY_2015.E2.80.9316|Project and Event Grants]] [[m:User:I JethroBT (WMF)|I JethroBT (WMF)]] ([[m:User talk:I JethroBT (WMF)|talk]]) 20:10, 30 Setyembre 2016 (UTC) <!-- Message sent by User:I JethroBT (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:I_JethroBT_(WMF)/IEG_2015_Targets&oldid=15939807 --> == Creative Commons 4.0 == Hello! I'm writing from the Wikimedia Foundation to invite you to give your feedback on a proposed move from CC BY-SA 3.0 to a CC BY-SA 4.0 license across all Wikimedia projects. The consultation will run from October 5 to November 8, and we hope to receive a wide range of viewpoints and opinions. Please, if you are interested, [[meta:Special:MyLanguage/Terms of use/Creative Commons 4.0|take part in the discussion on Meta-Wiki]]. ''Apologies that this message is only in English. [[meta:Special:MyLanguage/Terms of use/Creative Commons 4.0/MassMessage|This message can be read and translated in more languages here]].'' [[User:JSutherland (WMF)|Joe Sutherland]] ([[User talk:JSutherland (WMF)|talk]]) 01:35, 6 Oktubre 2016 (UTC) <!-- Message sent by User:JSutherland (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:JSutherland_(WMF)/MassMessage/1&oldid=15962252 --> == [[meta:Research:Revision scoring as a service|Revision scoring]] == Kumusta kommunidad! Gumawa ako ng hiling sa [[phab:|Phabricator]] upang magamit natin ang ''[[meta:Revision scoring as a service|revision scoring]]'' ng Pundasyon ng Wikimedia bilang panlaban sa palagi nating kalaban: bandalismo. Napansin ko na palagi natatamaan ng bandalismo ang Wikipediang Tagalog at iba pang mga wiki na nasa wikang Tagalog (tulad ng Tagalog Wiktionary). Kung magagamit natin itong ''artificial intelligence'' na ito, mas magiging mabisa at mabilis ang paglaban natin sa bandalismo. Walang masamang epekto ang maidudulot ng pagbabagong ito. Oo, puwede magkamali ang AI, pero kung mangyari man, matututo rito ang AI (''machine learning'' sa Ingles). At kung kayo ay nag-aalala na baka tumalikod sa atin ang AI, hindi mangyayari iyon. ;) Puwede tayo makatulong para maipasa ang pagbabagong ito. Bisitahin niyo ang [[phab:T149475]] (ito yung hiling ko sa Phabricator) para malaman niyo kung paano. Kailangan nila ng tulong natin! Salamat, [[Tagagamit:Pokéfan95|Pokéfan95]] ([[Usapang tagagamit:Pokéfan95|makipag-usap]]) 10:27, 29 Oktubre 2016 (UTC) == New Wikipedia Library Accounts Available Now (November 2016) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hello Wikimedians! [[File:Wikipedia_Library_owl.svg|thumb|upright|The TWL OWL says sign up today!]] [[:m:The Wikipedia Library|The Wikipedia Library]] is announcing signups today for free, full-access, accounts to published research as part of our [[m:The_Wikipedia_Library/Journals|Publisher Donation Program]]. You can sign up for new accounts and research materials from: *'''''[[:en:WP:Foreign Affairs|Foreign Affairs]]''''' - Journal of international relations and U.S. foreign policy *'''[[:en:WP:OpenEdition|OpenEdition]]''' - Journals in the social sciences and humanities *'''[[:en:WP:EDP Sciences|Édition Diffusion Presse Sciences]]''' - French and English language scientific journals *'''[[:en:WP:ASHA|ASHA]]''' - Speech–language–hearing journals *'''[[:fi:Wikipedia:Wikipedian_Lähdekirjasto/Tilastopaja|Tilastopaja]]''' - Athletics statistics '''Expansions''' *'''[[:en:WP:EBSCO|EBSCO]]''' - Many new databases added *'''[[:en:WP:Taylor & Francis|Taylor & Francis]]''' - Strategic, Defence & Security Studies collection Many other partnerships with accounts available are listed on [[:m:The Wikipedia Library/Databases|our partners page]]. Sign up today! <br>--[[:m:The Wikipedia Library/Coordinators|The Wikipedia Library Team]] 18:30, 1 Nobyembre 2016 (UTC) :''You can host and coordinate signups for a Wikipedia Library branch in your own language. Please contact [[:m:User:Ocaasi_(WMF)|Ocaasi (WMF)]].''<br> :<small>This message was delivered via the [https://meta.wikimedia.org/wiki/MassMessage#Global_message_delivery Global Mass Message] tool to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Library The Wikipedia Library Global Delivery List].</small> </div> <!-- Message sent by User:Samwalton9@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Library&oldid=15939318 --> == Password reset == ''I apologise that this message is in English. [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Security%2FPassword+reset&language=&action=page&filter= {{int:Centralnotice-shared-help-translate}}]'' We are having a problem with attackers taking over wiki accounts with privileged user rights (for example, admins, bureaucrats, oversighters, checkusers). It appears that this may be because of weak or reused passwords. Community members are working along with members of multiple teams at the Wikimedia Foundation to address this issue. In the meantime, we ask that everyone takes a look at the passwords they have chosen for their wiki accounts. If you know that you've chosen a weak password, or if you've chosen a password that you are using somewhere else, please change those passwords. Select strong passwords – eight or more characters long, and containing letters, numbers, and punctuation. [[m:User:JSutherland (WMF)|Joe Sutherland]] ([[m:User talk:JSutherland (WMF)|{{int:Talkpagelinktext}}]]) / [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|makipag-usap]]) 23:59, 13 Nobyembre 2016 (UTC) <!-- Message sent by User:JSutherland (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:JSutherland_(WMF)/MassMessage/1&oldid=16060701 --> == Adding to the above section (Password reset) == Please accept my apologies - that first line should read "[https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Security%2FPassword+reset&language=&action=page&filter= Help with translations!]". [[m:User:JSutherland (WMF)|Joe Sutherland (WMF)]] ([[m:User talk:JSutherland (WMF)|talk]]) / [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|makipag-usap]]) 00:11, 14 Nobyembre 2016 (UTC) <!-- Message sent by User:JSutherland (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:JSutherland_(WMF)/MassMessage/1&oldid=16060701 --> == New way to edit wikitext == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Summary''': There's a new opt-in Beta Feature of a [[:mw:2017 wikitext editor|wikitext mode for the visual editor]]. Please [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|go try it out]]. We in the Wikimedia Foundation's Editing department are responsible for making editing better for all our editors, new and experienced alike. We've been slowly improving [[:mw:VisualEditor|the visual editor]] based on feedback, user tests, and feature requests. However, that doesn't work for all our user needs: whether you need to edit a wikitext talk page, create a template, or fix some broken reference syntax, sometimes you need to use wikitext, and many experienced editors prefer it. Consequently, we've planned a "wikitext mode" for the visual editor for a long time. It provides as much of the visual editor's features as possible, for those times that you need or want wikitext. It has the same user interface as the visual editor, including the same toolbar across the top with the same buttons. It provides access to the [[:mw:citoid|citoid service]] for formatting citations, integrated search options for inserting images, and the ability to add new templates in a simple dialog. Like in the visual editor, if you paste in formatted text copied from another page, then formatting (such as bolding) will automatically be converted into wikitext. All wikis now have access to this mode as a [[:mw:Beta Features|Beta Feature]]. When enabled, it replaces your existing [[:mw:Editor|wikitext editor]] everywhere. If you don't like it, you can reverse this at any time by turning off the Beta Feature in your preferences. We don't want to surprise anyone, so it's strictly an ''opt-in-only'' Beta Feature. It won't switch on automatically for anyone, even if you have previously checked the box to "{{Int:Betafeatures-auto-enroll}}". The new wikitext edit mode is based on the visual editor, so it requires JavaScript (as does the [[:mw:Extension:WikiEditor|current wikitext editor]]). It doesn't work with gadgets that have only been designed for the older one (and ''vice versa''), so some users will miss gadgets they find important. We're happy to [[:mw:VisualEditor/Gadgets|work with gadget authors to help them update their code to work]] with both editors. We're not planning to get rid of the current main wikitext editor on desktop in the foreseeable future. We're also not going to remove the existing ability to edit plain wikitext without JavaScript. Finally, though it should go without saying, if you prefer to continue using the current wikitext editor, then you may so do. This is an early version, and we'd love to know what you think so we can make it better. Please leave feedback about the new mode [[:mw:2017 wikitext editor/Feedback|on the feedback page]]. You may write comments in any language. Thank you. </div> [[:mw:User:Jdforrester (WMF)|James Forrester]] (Product Manager, Editing department, Wikimedia Foundation) --19:31, 14 Disyembre 2016 (UTC) <!-- Message sent by User:Elitre (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=15942009 --> == [[:Talaksan:South Luzon Expressway MC.jpg]] == Humihiling po ako sa mga tagapangasiwa na sana may mag-suri ng talaksan na [[:Talaksan:South Luzon Expressway MC.jpg]]. Mukha po itong kapareho (''duplicate'') ng talaksang [[commons:File:South Luzon Expressway MC.jpg]]. Parehas po ang inilalarawan ng mga imahe, at parehong-pareho po ang kanilang mga resolusyon, filesize, awtor ([[en:User:Mithril Cloud|Mithril Cloud]]), at lisensya. Nilagyan ko na po ng [[Padron:NasaCommons]], at nagdagdag po ako ng [[Padron:Burahin]] para maipaliwanag ang dahilan. Salamat po! [[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 04:05, 31 Disyembre 2016 (UTC) == '''Candaba Viaduct''' ay [[Tulay ng Candaba]]? == Meron pong artikulo dito na may pamagat na '''[[Tulay ng Candaba]]'''. Nakasaad daw po na isa po itong tulay sa [[Candaba, Pampanga|Candaba]], [[Pampanga]], at pangalawang tulay sa Pilipinas. Ito po ba yung '''Candaba Viaduct''' ng [[NLEX]]? Sa pagkaka-alam ko po, ito po yung pinakamahabang tulay sa Luzon (hindi po ako sigurado kung ito po ba yung pangalawang tulay ng bansa). Nangangailangan po ako ng klaripikasyon. At tsaka nagplaplano po ako ngayon na gumawa ng artikulo para sa Candaba Viaduct, subalit ayaw ko po na magkaroon ng isyu ng mga duplicate articles. Salamat po! [[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 01:01, 2 Enero 2017 (UTC) Tinatawagan ko po sina [[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]] at [[Tagagamit:Sky Harbor|Sky Harbor]] sa usaping ito. (Gayundin po, ang mga ibang tagagamit.) Salamat po! [[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 04:28, 2 Marso 2017 (UTC) :Hindi ganoong kalinaw ang artikulo. Sa palagay ko, tinutukoy nito ang biyadukto, ngunit kung hindi, mas mainam na burahin ito at gumawa na lamang ng bagong artikulo para sa Biyadukto ng Candaba. --[[User:Sky Harbor|<font color="#0066ff" ><b>Sky Harbor</b></font>]] ^{([[User talk:Sky Harbor|<font color="#0066ff" ><b>usapan</b></font>]])} 10:29, 3 Marso 2017 (UTC) :::Sir Sky Harbor, nilikha ko na po ang artikulo, sa ilalim ng pamagat na '''[[Biyadukto ng Candaba]]'''. Ginawa ko na pong ''redirect page'' ang [[Tulay ng Candaba]] Subalit nangangailangan po ako ng tulong lalo na sa kaayusan nito at sa paglikha ng [[Padron:Infobox bridge]] (hindi ko po alam kung paano lumikha ng padrong ito, lalo na pag-ibabase sa [[w:en:Template:Infobox bridge]]). Kung maluwag po yung schedule nyo po, ok lang po ba sa inyo na likhain nyo po yung padron na ito? Pero kung hindi po, may ibang tagagamit po ba na pwedeng mag-likha ng padrong ito? Salamat po! [[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 03:42, 25 Marso 2017 (UTC) == Pagpapadami sa artikulo sa [[Wikipediang Tagalog]] == Ako pala si [[Tagagamit:Cyrus noto3at bulaga|Cyrus noto3at bulaga]], taga-[[Taguig]], nais kong damihan ang artikulo sa [[Wikipediang Tagalog]] para 100 libong arikulo sa 2018 para hindi na mabagal sa pagpapadami ng artikulo. Salamat. --[[Tagagamit:Cyrus noto3at bulaga|cyɾʋs]] [[Usapang tagagamit:Cyrus noto3at bulaga|ɴɵtɵ₃at]] [[Natatangi:Mga ambag/Cyrus_noto3at_bulaga|^BULAGA!!!]] 03:02, 21 Enero 2017 (UTC) ::Maligayang pagdating, [[Tagagamit:Cyrus noto3at bulaga|Cyrus noto3at bulaga]]! Salamat sa iyong tulong! :) <font color="maroon">[[User:Estudyante|Estudyante]]</font> <font color="yellow">''[[User talk:Estudyante|(usapan)]]''</font> ^{<small> <font color="green">[[Special:Contributions/Estudyante|(mga ginawa)]]</font></small>} 05:28, 21 Enero 2017 (UTC) :::Maligayang ding pagdating, [[Tagagamit:Estudyante|Estudyante]], nakita kong noong Enero 3, 2017, mabagal na pala ang pagpapadami ng artikulo sa [[Wikipediang Tagalog]], mukhang 1–10 ang nakakagawa ng artikulo kada araw. Dapat maging 100,000 ang artikulo sa Wikipediang Tagalog sa 2018, sana mahabol ang [[Wikang Telugu|wikang Telugu]] para sa magpapalawig sa mga artikulo. Maraming Salamat, Estudyante! --[[Tagagamit:Cyrus noto3at bulaga|cyɾʋs]] [[Usapang tagagamit:Cyrus noto3at bulaga|ɴɵtɵ₃at]] [[Natatangi:Mga ambag/Cyrus_noto3at_bulaga|^BULAGA!!!]] 10:41, 21 Enero 2017 (UTC) == Review of initial updates on Wikimedia movement strategy process == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''Note: Apologies for cross-posting and sending in English. [[m:Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/Initial announcements review|Message is available for translation on Meta-Wiki]].'' The Wikimedia movement is beginning a movement-wide strategy discussion, a process which will run throughout 2017. For 15 years, Wikimedians have worked together to build the largest free knowledge resource in human history. During this time, we've grown from a small group of editors to a diverse network of editors, developers, affiliates, readers, donors, and partners. Today, we are more than a group of websites. We are a movement rooted in values and a powerful vision: all knowledge for all people. As a movement, we have an opportunity to decide where we go from here. This movement strategy discussion will focus on the future of our movement: where we want to go together, and what we want to achieve. We hope to design an inclusive process that makes space for everyone: editors, community leaders, affiliates, developers, readers, donors, technology platforms, institutional partners, and people we have yet to reach. There will be multiple ways to participate including on-wiki, in private spaces, and in-person meetings. You are warmly invited to join and make your voice heard. The immediate goal is to have a strategic direction by Wikimania 2017 to help frame a discussion on how we work together toward that strategic direction. Regular updates are being sent to the [[mail:Wikimedia-l|Wikimedia-l mailing list]], and posted [[m:Strategy/Wikimedia_movement/2017/Updates|on Meta-Wiki]]. Beginning with this message, monthly reviews of these updates will be sent to this page as well. [[m:Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/Signup|Sign up]] to receive future announcements and monthly highlights of strategy updates on your user talk page. Here is a review of the updates that have been sent so far: * [[m:Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/15 December 2016 - Update 1 on Wikimedia movement strategy process|Update 1 on Wikimedia movement strategy process]] (15 December 2016) ** Introduction to process and information about budget spending resolution to support it * [[m:Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/23 December 2016 - Update 2 on Wikimedia movement strategy process|Update 2 on Wikimedia movement strategy process]] (23 December 2016) ** Start of search for Lead Architect for movement strategy process * [[m:Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/8 January 2017 - Update 3 on Wikimedia movement strategy process|Update 3 on Wikimedia movement strategy process]] (8 January 2017) ** Plans for strategy sessions at upcoming Wikimedia Conference 2017 * [[m:Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/11 January 2017 - Update 4 on Wikimedia movement strategy process|Update 4 on Wikimedia movement strategy process]] (11 January 2017) ** Introduction of williamsworks * [[m:Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/2 February 2017 - Update 5 on Wikimedia movement strategy process|Update 5 on Wikimedia movement strategy process]] (2 February 2017) ** The core movement strategy team, team tracks being developed, introduction of the Community Process Steering Committee, discussions at WikiIndaba conference 2017 and the Wikimedia movement affiliates executive directors gathering in Switzerland * [[m:Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/10 February 2017 - Update 6 on Wikimedia movement strategy process|Update 6 on Wikimedia movement strategy process]] (10 February 2017) ** Tracks A & B process prototypes and providing feedback, updates on development of all four Tracks More information about the movement strategy is available on the [[m:Strategy/Wikimedia movement/2017|Meta-Wiki 2017 Wikimedia movement strategy portal]]. ''Posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation|Wikimedia Foundation]], 20:31, 15 Pebrero 2017 (UTC) • [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/Initial announcements review|{{int:please-translate}}]] • [[m:Talk:Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates|Get help]]'' </div> <!-- Message sent by User:GVarnum-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=16297862 --> == Overview #2 of updates on Wikimedia movement strategy process == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''Note: Apologies for cross-posting and sending in English. [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/Overview 2 of updates on Wikimedia movement strategy process|This message is available for translation on Meta-Wiki]].'' As we mentioned last month, the Wikimedia movement is beginning a movement-wide strategy discussion, a process which will run throughout 2017. This movement strategy discussion will focus on the future of our movement: where we want to go together, and what we want to achieve. Regular updates are being sent to the [[mail:Wikimedia-l|Wikimedia-l mailing list]], and posted [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia_movement/2017/Updates|on Meta-Wiki]]. Each month, we are sending overviews of these updates to this page as well. [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/Signup|Sign up]] to receive future announcements and monthly highlights of strategy updates on your user talk page. Here is a overview of the updates that have been sent since our message last month: * [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/16 February 2017 - Update 7 on Wikimedia movement strategy process|Update 7 on Wikimedia movement strategy process]] (16 February 2017) ** Development of documentation for Tracks A & B * [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/24 February 2017 - Update 8 on Wikimedia movement strategy process|Update 8 on Wikimedia movement strategy process]] (24 February 2017) ** Introduction of Track Leads for all four audience tracks * [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/2 March 2017 - Update 9 on Wikimedia movement strategy process|Update 9 on Wikimedia movement strategy process]] (2 March 2017) ** Seeking feedback on documents being used to help facilitate upcoming community discussions More information about the movement strategy is available on the [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017|Meta-Wiki 2017 Wikimedia movement strategy portal]]. ''Posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation|Wikimedia Foundation]], 19:44, 9 Marso 2017 (UTC) • [[m:Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/Overview 2 of updates on Wikimedia movement strategy process|{{int:please-translate}}]] • [[m:Talk:Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates|Get help]]'' </div> <!-- Message sent by User:GVarnum-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=16350625 --> == We invite you to join the movement strategy conversation (now through April 15) == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> : ''This message, "[[mailarchive:wikimediaannounce-l/2017-March/001383.html|We invite you to join the movement strategy conversation (now through April 15)]]", was sent through multiple channels by [[m:User:GVarnum-WMF|Gregory Varnum]] on 15 and 16 of March 2017 to village pumps, affiliate talk pages, movement mailing lists, and MassMessage groups. A similar message was sent by [[m:User:Nicole_Ebber_(WMDE)|Nicole Ebber]] to organized groups and their mailing lists on 15 of March 2017. This version of the message is available for translation and documentation purposes'' Dear Wikimedians/Wikipedians: Today we are starting a broad discussion to define Wikimedia's future role in the world and develop a collaborative strategy to fulfill that role. You are warmly invited to join the conversation. There are many ways to participate, by joining an existing conversation or starting your own: [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia_movement/2017/Track_A|Track A (organized groups)]]: Discussions with your affiliate, committee or other organized group (these are groups that support the Wikimedia movement). Track B (individual contributors): [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia_movement/2017/Cycle_1|On Meta]] or your [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia_movement/2017/Participate|local language or project wiki]]. This is the first of three conversations, and it will run between now and April 15. The purpose of cycle 1 is to discuss the future of the movement and generate major themes around potential directions. What do we want to build or achieve together over the next 15 years? We welcome you, as we create this conversation together, and look forward to broad and diverse participation from all parts of our movement. * [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia_movement/2017|Find out more about the movement strategy process]] * [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia_movement/2017/Toolkit/Discussion_Coordinator_Role|Learn more about volunteering to be a Discussion Coordinator]] Sincerely, Nicole Ebber (Track A Lead), Jaime Anstee (Track B Lead), & the [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia_movement/2017/People|engagement support teams]]</div></div> 05:09, 18 Marso 2017 (UTC) <!-- Message sent by User:GVarnum-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Strategy/Wikimedia_movement/2017/Updates/Global_message_delivery&oldid=16453957 --> == [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Start of the 2017 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections|Start of the 2017 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''Please accept our apologies for cross-posting this message. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Start of the 2017 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections|This message is available for translation on Meta-Wiki]].'' [[File:Wikimedia-logo black.svg|right|150px|link=m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017]] On behalf of the Wikimedia Foundation Elections Committee, I am pleased to announce that self-nominations are being accepted for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2017/Board_of_Trustees/Call_for_candidates|2017 Wikimedia Foundation Board of Trustees Elections]]. The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Board of Trustees|Board of Trustees]] (Board) is the decision-making body that is ultimately responsible for the long-term sustainability of the Wikimedia Foundation, so we value wide input into its selection. More information about this role can be found [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Board of Trustees|on Meta-Wiki]]. Please read the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Board of Trustees/Call for candidates|letter from the Board of Trustees calling for candidates]]. '''The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Board of Trustees/Candidates|candidacy submission phase]] will last from April 7 (00:00 UTC) to April 20 (23:59 UTC).''' '''We will also be accepting questions to ask the candidates from April 7 to April 20. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Board of Trustees/Questions|You can submit your questions on Meta-Wiki]].''' Once the questions submission period has ended on April 20, the Elections Committee will then collate the questions for the candidates to respond to beginning on April 21. The goal of this process is to fill the '''three community-selected seats''' on the Wikimedia Foundation Board of Trustees. The election results will be used by the Board itself to select its new members. The full schedule for the Board elections is as follows. All dates are '''inclusive''', that is, from the beginning of the first day (UTC) to the end of the last. * April 7 (00:00 UTC) – April 20 (23:59 UTC) – '''Board nominations''' * April 7 – April 20 – '''Board candidates questions submission period''' * April 21 – April 30 – '''Board candidates answer questions''' * May 1 – May 14 – '''Board voting period''' * May 15–19 – '''Board vote checking''' * May 20 – '''Board result announcement goal''' In addition to the Board elections, we will also soon be holding elections for the following roles: * '''Funds Dissemination Committee (FDC)''' ** There are five positions being filled. More information about this election will be available [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Funds Dissemination Committee|on Meta-Wiki]]. * '''Funds Dissemination Committee Ombudsperson (Ombuds)''' ** One position is being filled. More information about this election will be available [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Funds Dissemination Committee Ombudsperson|on Meta-Wiki]]. Please note that this year the Board of Trustees elections will be held before the FDC and Ombuds elections. Candidates who are not elected to the Board are explicitly permitted and encouraged to submit themselves as candidates to the FDC or Ombuds positions after the results of the Board elections are announced. More information on this year's elections can be found [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017|on Meta-Wiki]]. Any questions related to the election can be posted on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation elections/2017|election talk page on Meta-Wiki]], or sent to the election committee's mailing list, <tt dir="ltr" style="white-space:nowrap;font-size:12px;line-height:1.5">board-elections[[File:At sign.svg|15x15px|middle|link=|alt=(at)]]wikimedia.org</tt>. On behalf of the Election Committee,<br /> [[m:User:KTC|Katie Chan]], Chair, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee|Wikimedia Foundation Elections Committee]]<br /> [[m:User:JSutherland (WMF)|Joe Sutherland]], Community Advocate, Wikimedia Foundation ''Posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee|Wikimedia Foundation Elections Committee]], 03:37, 7 Abril 2017 (UTC) • [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Start of the 2017 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections|{{int:please-translate}}]] • [[m:Talk:Wikimedia Foundation elections/2017|Get help]]''</div> <!-- Message sent by User:GVarnum-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=16441214 --> == Read-only mode for 20 to 30 minutes on 19 April and 3 May == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch 2017|Read this message in another language]] • {{int:please-translate}} The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will be testing its secondary data center in Dallas. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. To make sure everything is working, the Wikimedia Technology department needs to conduct a planned test. This test will show whether they can reliably switch from one data center to the other. It requires many teams to prepare for the test and to be available to fix any unexpected problems. They will switch all traffic to the secondary data center on '''Wednesday, 19 April 2017'''. On '''Wednesday, 3 May 2017''', they will switch back to the primary data center. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop during those two switches. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' *You will not be able to edit for approximately 20 to 30 minutes on Wednesday, 19 April and Wednesday, 3 May. The test will start at [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20170419T14 14:00 UTC] (15:00 BST, 16:00 CEST, 10:00 EDT, 07:00 PDT, 23:00 JST, and in New Zealand at 02:00 NZST on Thursday 20 April and Thursday 4 May). *If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': *Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. *There will be code freezes for the weeks of 17 April 2017 and 1 May 2017. Non-essential code deployments will not happen. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch Datacenter#Schedule for 2017 switch|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. There will be more notifications about this. '''Please share this information with your community.''' /<span dir=ltr>[[m:User:Whatamidoing (WMF)|User:Whatamidoing (WMF)]] ([[m:User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]])</span> </div></div>[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|makipag-usap]]) 17:33, 11 Abril 2017 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=16545942 --> == Wikidata description editing in the Wikipedia Android app == <div class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[:mw:Wikimedia_Apps/Short_descriptions|Wikidata description editing]] is a new experiment being rolled out on the Wikipedia app for Android. While this primarily impacts Wikidata, the changes are also addressing a concern about the mobile versions of Wikipedia, so that mobile users will be able to edit directly the descriptions shown under the title of the page and in the search results. We began by rolling out this feature several weeks ago to a pilot group of Wikipedias (Russian, Hebrew, and Catalan), and have seen very positive [[:mw:Wikimedia_Apps/Short_descriptions/Research|results]] including numerous quality contributions in the form of new and updated descriptions, and a low rate of vandalism. We are now ready for the next phase of rolling out this feature, which is to enable it in a few days for all Wikipedias except the top ten by usage within the app (i.e. except English, German, Italian, French, Spanish, Japanese, Dutch, Portuguese, Turkish, and Chinese). We will enable the feature for those languages instead at some point in the future, as we closely monitor user engagement with our expanded set of pilot communities. As always, if have any concerns, please reach out to us on wiki at [[:mw:Talk:Wikimedia_Apps/Short_descriptions|the talk page for this project]] or by email at reading@wikimedia.org. Thanks! -[[:mw:User:DBrant (WMF)|DBrant (WMF)]] 08:41, 14 Abril 2017 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Elitre (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Elitre_(WMF)/Wikidata_editing&oldid=16580284 --> == Buburahin at NasaCommons na == Humihiling po ako sa mga tagapangasiwa (e.g. [[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]], [[Tagagamit:Sky Harbor|Sky Harbor]], [[Tagagamit:WayKurat|WayKurat]], atbp.) na pansinin ang mga sumusunod: # Para sa pagbura ng '''[[Ikalimang Abenida, Lungsod ng Kalookan]]''', na bagaman may konteksto, ay hinango lamang sa seksyon nito sa [[Daang Palibot Blg. 3]]. Dagdag pa ito sa mga libu-libing stub articles dito, na nagiging dahilan sa unti-unting pagbaba ng average article depth ng Tagalog Wikipedia (na aking nababatid sa aking paulit-ulit na pagbasa sa [[en:Tagalog Wikipedia]]). Mas-mainam na palawigin na lang ang [[Daang Palibot Blg. 3]]. # Para sa pagbura ng '''[[:Talaksan:B155.jpg]]''' dito sa tlwiki, sapagkat mayroon na itong kahalintulad na talaksan sa [[Wikimedia Commons]] bilang '''''[[Commons:File:Filipino Ilustrados Jose Rizal Marcelo del Pilar Mariano Ponce.jpg]]'''''. Parehong-pareho ang source nila: [http://www.guttenberg.org/files/6867/6867-h/img/b155.jpg], at mas-mataas ang kalidad ng Commons file kung ihahambing ito sa B155.jpg. Binigyan ko na po ng mas-magandang talaksan ang artikulong [[La Solidaridad]] # Para sa mabilisang pagbura ng '''[[:Talaksan:La-solidaridad2.jpg]]''' dito sa tlwiki, sapagkat mayroon na itong ka-talaksan sa [[Wikimedia Commons]] bilang '''''[[Commons:File:La-solidaridad2.jpg]]'''''. Binago ko na po ang nakalagay na lisensya sa retrato nito sa tlwiki, dahil kung pagbabatay sa Commons file, ito ay nasa [[pampublikong dominyo]]. Sa mga talaksang ito, idinagdag ko po ng [[Padron:Burahin]] upang may paliwanag. Nawa'y mabigyan po ng aksyon ang mga nasabing hilong ko. Salamat po! [[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 11:08, 17 Abril 2017 (UTC) :{{done}} Nabura na ang lahat ng mga larawan at pahina na nabanggit. -[[Tagagamit:WayKurat|WayKurat]] ([[Usapang tagagamit:WayKurat|makipag-usap]]) 11:52, 17 Abril 2017 (UTC) == New Page previews feature == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> New Page previews feature [[:m:Special:MyLanguage/User:CKoerner (WMF)/Enable Hovercards/Phase 1|Read this message in another language]] • {{int:please-translate}} Hello, The Reading web team at the Wikimedia Foundation has been working to enable [[mw:Beta Features/Hovercards|Page previews]], [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|a beta feature]] known previously as Hovercards, as opt-in behavior for logged-in users and the default behavior for logged-out users across Wikipedia projects. Page previews provide a preview of any linked article, giving readers a quick understanding of a related article without leaving the current page. For this project, we are expecting to collect feedback over the following few weeks and tentatively enable the feature in early May, 2017. A quick note on the implementation: * For logged-in users who are not currently testing out the beta feature, Page previews will be off by default. Users may turn them on from [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|their user preferences]] page. * For logged-out users, the feature will be on by default. Users may disable it at any time by selecting the setting cog available in each preview. * For users of the Navigation popups gadget, you will not be able to turn on the Page previews feature while using navigational popups. If you would like to try out the Page preview feature, make sure to first turn Navigation popups off prior to turning Page previews on. You can read more about [[mw:Beta_Features/Hovercards|the feature]] and [[mw:Beta Features/Hovercards#Success Metrics and Feature Evaluation|the tests we used to evaluate performance]], try it out by enabling it from the beta features page, and leave feedback or questions [[mw:Talk:Beta_Features/Hovercards|on the talk page]]. Thank you, [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|makipag-usap]]) 16:52, 19 Abril 2017 (UTC) </div></div> <!-- Message sent by User:CKoerner (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:CKoerner_(WMF)/Enable_Hovercards/Phase_1/Distribution_list&oldid=16616381 --> == <s>Tulong po…</s> == <s>Humihingi po ako ng tulong mga tagapangasiwa (e.g. [[Tagagamit:Jojit fb|Jojit fb]], [[Tagagamit:Sky Harbor|Sky Harbor]], [[Tagagamit:WayKurat|WayKurat]], atbp.) na isapanahon (i-update) ang artikulo ng lahat ng mga estasyon ng [[Unang Linya ng Sistema ng Magaang Riles Panlulan ng Maynila|LRT-1]], kasi nasa "dilaw" pa po ang mga nakalagay dito, kahit na kinikilala na po ang LRT-1 bilang "Green Line".</s> <s>*[[Estasyon ng Abad Santos ng LRT]] *[[Estasyon ng Blumentritt ng LRT]] *[[Estasyon ng Tayuman ng LRT]] *[[Estasyon ng Doroteo Jose ng LRT]] *[[Estasyon ng Quirino Avenue ng LRT]] *[[Estasyon ng EDSA ng LRT]] *[[Estasyon ng Baclaran ng LRT]]</s> <s>01844b (berde) na po ang kinikilalang kulay ng LRT-1. Noong isinapanahon ko po ang mga ito, nagkaroon po ng mga aberya. Kaya humihingi po ako ng tulong. Salamat po![[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 11:31, 1 Mayo 2017 (UTC)</s> Inayos ko na po ang mga artikulo na ito. Pasensya na po sa abala.[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 06:53, 8 Mayo 2017 (UTC) == New Wikipedia Library Accounts Available Now (May 2017) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hello Wikimedians! [[File:Wikipedia_Library_owl.svg|thumb|upright|The TWL OWL says sign up today!]] [[m:The Wikipedia Library|The Wikipedia Library]] is announcing signups today for free, full-access, accounts to published research as part of our [[m:The_Wikipedia_Library/Journals|Publisher Donation Program]]. You can sign up for new accounts and research materials from: * '''[[w:en:Wikipedia:American Psychiatric Association|American Psychiatric Association]]''' – Psychiatry books and journals * '''[[w:en:Wikipedia:Bloomsbury|Bloomsbury]]''' – ''Who's Who'', Drama Online, Berg Fashion Library, and ''Whitaker's'' * '''[[w:fi:Wikipedia:Wikipedian Lähdekirjasto/Gaudeamus|Gaudeamus]]''' – Finnish humanities and social sciences * '''[[w:fi:Wikipedia:Wikipedian Lähdekirjasto/Ympäristö-lehti|Ympäristö-lehti]]''' – The Finnish Environment Institute's ''Ympäristö-lehti'' magazine '''Expansions''' * '''[[w:en:Wikipedia:Gale|Gale]]''' – Biography In Context database added * '''[[w:en:Wikipedia:Adam Matthew|Adam Matthew]]''' – all 53 databases now available Many other partnerships with accounts available are listed on [[m:The Wikipedia Library/Databases|our partners page]], including [[w:en:WP:Project MUSE|Project MUSE]], [[w:en:WP:EBSCO|EBSCO]], [[w:en:WP:Taylor & Francis|Taylor & Francis]] and [[w:en:WP:Newspaperarchive.com|Newspaperarchive.com]]. Do better research and help expand the use of high quality references across Wikipedia projects: sign up today! <br>--[[w:en:Wikipedia:TWL/Coordinators|The Wikipedia Library Team]] 18:52, 2 Mayo 2017 (UTC) :''You can host and coordinate signups for a Wikipedia Library branch in your own language. Please contact [[m:User:AVasanth_(WMF)|Aaron]].''<br> :<small>This message was delivered via the [https://meta.wikimedia.org/wiki/MassMessage#Global_message_delivery Global Mass Message] tool to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Library The Wikipedia Library Global Delivery List].</small> </div> <!-- Message sent by User:Samwalton9@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Library&oldid=16557812 --> == [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:SecurePoll/vote/341?setlang={{CONTENTLANG}} Voting has begun in 2017 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections] == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[File:Wikimedia-logo black.svg|{{#switch:{{CONTENTLANG}}|ar=left|he=left|right}}|125px|link=m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Board voting has begun]]''This is a message from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee|Wikimedia Foundation Elections Committee]]. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Board voting has begun|Translations]] are available.'' [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:SecurePoll/vote/341?setlang={{CONTENTLANG}}&uselang={{CONTENTLANG}} Voting has begun] for [[m:Wikimedia Foundation elections/2017#Requirements|eligible voters]] in the 2017 elections for the ''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]]''. The [[m:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] is the ultimate governing authority of the Wikimedia Foundation, a 501(c)(3) non-profit organization registered in the United States. The Wikimedia Foundation manages many diverse projects such as Wikipedia and Commons. The voting phase lasts from 00:00 UTC May 1 to 23:59 UTC May 14. '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:SecurePoll/vote/341?setlang={{CONTENTLANG}}&uselang={{CONTENTLANG}} Click here to vote].''' More information on the candidates and the elections can be found on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Board of Trustees|2017 Board of Trustees election page]] on Meta-Wiki. On behalf of the Elections Committee,<br/> [[m:User:KTC|Katie Chan]], Chair, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee|Wikimedia Foundation Elections Committee]]<br/> [[m:User:JSutherland (WMF)|Joe Sutherland]], Community Advocate, Wikimedia Foundation ''Posted by the [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] • [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Board voting has begun|Translate]] • [[m:Talk:Wikimedia Foundation elections/2017|Get help]]</div> 19:14, 3 Mayo 2017 (UTC)'' <!-- Message sent by User:GVarnum-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=16683836 --> == Beta Feature Two Column Edit Conflict View == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> From May 9, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two_Column_Edit_Conflict_View|Two Column Edit Conflict View]] will be available as a [[mw:Special:MyLanguage/Beta Features|beta feature]] on all wikis. The Two Column Edit Conflict View is a new interface for the edit conflict resolution page. It highlights differences between the editor's and the conflicting changes to make it easy to copy and paste pieces of the text and resolve the conflict. The feature fulfils a request for a more user-friendly edit conflict resolution from the [[m:WMDE Technical Wishes|German Community’s Technical Wishlist]]. Everyone is invited to test the feature and we hope that it will serve you well! </div> [[m:user:Birgit Müller (WMDE)|Birgit Müller (WMDE)]] 14:41, 8 Mayo 2017 (UTC) <!-- Message sent by User:Birgit Müller (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_2&oldid=16712264 --> == Mabilisang pagbura dahil sa di-sinasadyang kamalian == Humihiling po ako sa mga admin na burahin ang mga nilalaman sa [[Padron:MLRT style]], sapagkat nakamali lamang po ako sa paglilikha (yung hinanguan ko na [[:en:Template:MMRT color]] ay dapat po sana sa [[Padron:MMRT color]], subalit dahil po sa pagmamadali, hindi ko po sinasadya na nilagay ko po yung teksto ng [[:en:Template:MMRT color]] sa [[Padron:MLRT style]].) Sana'y may admin na magtutugon sa aking hiling.[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 04:06, 12 Mayo 2017 (UTC) == Prototype for editing Wikidata infoboxes on Wikipedia == Hello, I’m sorry for writing in English. It’d be great if someone could translate this message if necessary. One of the most requested features for Wikidata is to enable editing of Wikidata’s data directly from Wikipedia, so the editors can continue their workflow without switching websites. The Wikidata development team has been working on a tool to achieve this goal: '''fill and edit the Wikipedia infoboxes with information from Wikidata, directly on Wikipedia''', via the Visual Editor. We already [[d:Wikidata:Client editing input|asked for feedback in 2015]], and collected some interesting ideas which we [[:File:Facilitating_the_use_of_Wikidata_in_Wikimedia_projects_with_a_user-centered_design_approach.pdf|shared with you in this thesis]]. Now we would like to present to you our first prototype and collect your feedback, in order to improve and continue the development of this feature. We present this work to you very early, so we can include your feedback before and all along the development. You are the core users of this feature, so we want to make sure that it fits your needs and editing processes. You will find the prototype, description of the features, and a demo video, '''[[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Client editing prototype|on this page]]'''. Feel free to add any comment or feedback on the talk page. The page is currently not translated in every languages, but you can add your contribution by helping to translate it. Unfortunately, I won’t be able to follow all the discussions on Wikipedia, so if you want to be sure that your feedback is read, please add it on the Wikidata page, in your favorite language. Thanks for your understanding. Thanks, [[user:Lea Lacroix (WMDE)|Lea Lacroix (WMDE)]] <!-- Message sent by User:Lea Lacroix (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Lea_Lacroix_(WMDE)/List_Wikipedias&oldid=16766491 --> == RevisionSlider == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[mw:Special:MyLanguage/Extension:RevisionSlider|RevisionSlider]] will be available as a default feature for all users on all wikis from May 17. The RevisionSlider adds a slider view to the diff page so that you can easily move between revisions. The slider view is collapsed by default, and will load by clicking on it. It can also be turned off entirely in the user preferences. RevisionSlider has been a default feature on German, Arabic and Hebrew Wikipedia for 6 months and a beta feature on all wikis for 8 months. The feature fulfills a wish from the [[m:WMDE Technical Wishes|German Community’s Technical Wishlist]]. Thanks to everyone who tested RevisionSlider and gave valuable feedback to improve the feature! We hope that RevisionSlider will continue to serve you well in your work. </div> [[m:user:Birgit Müller (WMDE)|Birgit Müller (WMDE)]] 14:44, 16 Mayo 2017 (UTC) <!-- Message sent by User:Birgit Müller (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_2&oldid=16715712 --> == [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2|Join the next cycle of Wikimedia movement strategy discussions (underway until June 12)]] == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> :''[[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/Cycle 2 discussions launch|Message is available for translation on Meta-Wiki]]'' [[File:Wikimedia-logo.svg||{{#switch:{{CONTENTLANG}}|ar=left|he=left|right}}|150px]] The Wikimedia movement strategy core team and working groups have completed reviewing the more than 1800 thematic statements we received from the first discussion. They have identified [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2|5 themes that were consistent across all the conversations]] - each with their own set of sub-themes. These are not the final themes, just an initial working draft of the core concepts. You are invited to [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Participate|join the online and offline discussions taking place]] on these 5 themes. This round of discussions will take place between now and June 12th. You can discuss as many as you like; we ask you to participate in the ones that are most (or least) important to you. Here are the five themes, each has a page on Meta-Wiki with more information about the theme and how to participate in that theme's discussion: * [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2/Healthy, Inclusive Communities|Healthy, Inclusive Communities]] * [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2/The Augmented Age|The Augmented Age]] * [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2/A Truly Global Movement|A Truly Global Movement]] * [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2/The Most Respected Source of Knowledge|The Most Respected Source of Knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2/Engaging in the Knowledge Ecosystem|Engaging in the Knowledge Ecosystem]] On the [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Participate|movement strategy portal on Meta-Wiki]], you can find more information about each of these themes, their discussions, and how to participate. ''Posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation|Wikimedia Foundation]] • [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/Cycle 2 discussions launch|{{int:please-translate}}]] • [[m:Talk:Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates|Get help]]''</div> 21:08, 16 Mayo 2017 (UTC) <!-- Message sent by User:GVarnum-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Strategy/Wikimedia_movement/2017/Updates/Global_message_delivery&oldid=16773425 --> == [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Start of the 2017 Wikimedia Foundation Funds Dissemination Committee elections|Start of the 2017 Wikimedia Foundation Funds Dissemination Committee elections]] == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[File:Wikimedia-logo black.svg|{{#switch:{{CONTENTLANG}}|ar=left|he=left|right}}|125px|link=m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Start of the 2017 Wikimedia Foundation Funds Dissemination Committee elections]] :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Start of the 2017 Wikimedia Foundation Funds Dissemination Committee elections|Translations of this message are available on Meta-Wiki]].'' On behalf of the Wikimedia Foundation Elections Committee, we are pleased to announce that self-nominations are being accepted for the [[m:Wikimedia Foundation elections/2017/Funds Dissemination Committee/Call for candidates|2017 Wikimedia Foundation Funds Dissemination Committee]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Funds Dissemination Committee Ombudsperson|Funds Dissemination Committee Ombudsperson]] elections. Please read the letter from the Wikimedia Foundation calling for candidates at [[m:Wikimedia Foundation elections/2017/Funds Dissemination Committee/Call for candidates|on the 2017 Wikimedia Foundation elections portal]]. ''Funds Dissemination Committee''<br /> The Funds Dissemination Committee (FDC) makes recommendations about how to allocate Wikimedia movement funds to eligible entities. There are five positions being filled. More information about this role can be found at [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Funds Dissemination Committee|the FDC elections page]]. ''Funds Dissemination Committee Ombudsperson''<br /> The Funds Dissemination Committee Ombudsperson receives complaints and feedback about the FDC process, investigates complaints at the request of the Board of Trustees, and summarizes the investigations and feedback for the Board of Trustees on an annual basis. One position is being filled. More information about this role can be found at [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Funds Dissemination Committee Ombudsperson|the FDC Ombudsperson elections page]]. '''The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Funds Dissemination Committee/Candidates|candidacy submission phase]] will last until May 28 (23:59 UTC).''' '''We will also be accepting questions to ask the candidates until May 28. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Funds Dissemination Committee/Questions|You can submit your questions on Meta-Wiki]].''' Once the questions submission period has ended on May 28, the Elections Committee will then collate the questions for the candidates to respond to. The goal of this process is to fill the '''five community-selected seats''' on the Wikimedia Foundation Funds Dissemination Committee and the '''community-selected ombudsperson'''. The election results will be used by the Board itself to make the appointments. The full schedule for the FDC elections is as follows. All dates are '''inclusive''', that is, from the beginning of the first day (UTC) to the end of the last. * May 15 (00:00 UTC) – May 28 (23:59 UTC) – '''Nominations''' * May 15 – May 28 – '''Candidates questions submission period''' * May 29 – June 2 – '''Candidates answer questions''' * June 3 – June 11 – '''Voting period''' * June 12–14 – '''Vote checking''' * June 15 – '''Goal date for announcing election results''' More information on this year's elections can be found at [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017|the 2017 Wikimedia Foundation elections portal]]. Please feel free to post a note about the election on your project's village pump. Any questions related to the election can be posted on [[m:Talk:Wikimedia Foundation elections/2017|the talk page on Meta-Wiki]], or sent to the election committee's mailing list, <tt dir="ltr" style="white-space:nowrap;font-size:12px;line-height:1.5">board-elections[[File:At sign.svg|15x15px|middle|link=|alt=(at)]]wikimedia.org</tt>. On behalf of the Election Committee,<br /> [[m:User:KTC|Katie Chan]], Chair, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee|Wikimedia Foundation Elections Committee]]<br /> [[m:User:JSutherland (WMF)|Joe Sutherland]], Community Advocate, Wikimedia Foundation ''Posted by the [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] • [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Start of the 2017 Wikimedia Foundation Funds Dissemination Committee elections|Translate]] • [[m:Talk:Wikimedia Foundation elections/2017|Get help]]''</div> 21:05, 23 Mayo 2017 (UTC) <!-- Message sent by User:GVarnum-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=16804695 --> == Mabilisang pagbura ng isa pang imaheng meron na sa Commons == Magandang araw! Humihiling po ako sa mga admin ([[Tagagamit:Bluemask|Bluemask]], [[Tagagamit:WayKurat|WayKurat]], etc.) na mabilisang burahin ang '''[[:Talaksan:MoA 021.jpg|Talaksan:MoA 021.jpg]]''' sapagkat isa itong kaparehong imahe ng '''[[:commons:File:Mall of Asia IMAX theater exterior.jpg|File:Mall of Asia IMAX theater exterior.jpg]]'''. Parehong-pareho po ang file desc ng mga ito, pati lisensya at metadatos. Nawa'y magkaroon po ito ng katuparan. Salamat po![[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 04:45, 25 Mayo 2017 (UTC) :{{done}} -[[Tagagamit:WayKurat|WayKurat]] ([[Usapang tagagamit:WayKurat|makipag-usap]]) 05:42, 25 Mayo 2017 (UTC) == IMPORTANT: Admin activity review == Hello. A new policy regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, etc) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on smaller wikis. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing "advanced rights" from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]]. We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no log actions for more than 2 years): #AnakngAraw (administrator) #Delfindakila (administrator) These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards. However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, '''[[User:Rschen7754|Rs]][[User talk:Rschen7754|chen]][[Special:Contributions/Rschen7754|7754]]''' 02:45, 13 Hunyo 2017 (UTC) == Accessible editing buttons == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">The MediaWiki developers have been slowly improving the accessibility of the user interface. The next step in this transition will change the appearance of some buttons and may break some outdated (non-updated or unmaintained) user scripts and gadgets. You can see and use the [https://www.mediawiki.org/wiki/Project:Sandbox?action=submit&ooui=0 old] and [https://www.mediawiki.org/wiki/Project:Sandbox?action=submit&ooui=1 new] versions now. Most editors will only notice that some buttons are slightly larger and have different colors. <gallery mode="nolines" caption="Comparison of old and new styles" heights="240" widths="572"> File:MediaWiki edit page buttons accessibility change 2017, before.png|Buttons before the change File:MediaWiki edit page buttons accessibility change 2017, after.png|Buttons after the change </gallery> However, this change also affects some user scripts and gadgets. Unfortunately, some of them may not work well in the new system. <mark>If you maintain any user scripts or gadgets that are used for editing, please see '''[[:mw:Contributors/Projects/Accessible editing buttons]]''' for information on how to test and fix your scripts. Outdated scripts can be tested and fixed now.</mark> This change will probably reach this wiki on '''Tuesday, 18 July 2017'''. Please leave a note at [[:mw:Talk:Contributors/Projects/Accessible editing buttons]] if you need help.</div> [[:m:User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) 22:22, 10 Hulyo 2017 (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=16980876 --> == Page Previews (Hovercards) update == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Hello, A quick update on the progress of enabling [[mw:Hovercards|Page Previews]] (previously named Hovercards) on this project. Page Previews provide a preview of any linked article, giving readers a quick understanding of a related article without leaving the current page. As mentioned in December we're preparing to remove the feature from Beta and make it the default behavior for logged-out users. We have recently made a large update to the code which fixes most outstanding bugs. Due to some issues with our instrumentation, we delayed our deployment by a few months. We are finally ready to deploy the feature. Page Previews will be off by default and available in the user preferences page for logged-in users the week of July 24th. The feature will be on by default for current beta users and logged-out users. If you would like to preview the feature, you can enable it as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]]. For more information see [[mw:Hovercards|Page Previews]]. Questions can be left [[mw:Talk:Beta_Features/Hovercards|on the talk page]] in your preferred language. Thank you again. </div>[[m:User:CKoerner (WMF)|CKoerner (WMF)]] ([[m:User talk:CKoerner (WMF)|talk]]) 22:32, 20 Hulyo 2017 (UTC) <!-- Message sent by User:CKoerner (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:CKoerner_(WMF)/Enable_Hovercards/Reminder/Distribution_list&oldid=17019707 --> == Salin ng Pananaw ng WMF == Hi mga Wikipedista, nais kong hummingi ng opinyon mula sa inyo tungkol sa salin ng Pananaw o ''Vision'' ng Wikimedia Foundation sa Tagalog. Alam kong may nagawa na si Sky Harbor dati ngunit ito ang mga mungkahi ko: :'''Ingles''': ''Imagine a world in which every single human being can freely share in the sum of all knowledge. That's our commitment.'' :'''Tagalog''' (''conversational'' o sinasalita sa pang-araw-araw): "Ilarawan sa isip ang isang mundo kung saan ang bawat isang tao ay malayang makapagbabahagi sa kabuuan ng lahat ng kaalaman. Iyan ang aming pangako." :'''Tagalog''' (''archaic'' o malalim): "Maghinagap ng isang sandaigdigan kung saan ang bawat isang tao ay malayang makapagbabahagi sa kabuuan ng lahat ng kaalaman. Iyan ang aming pangako." :'''Taglish''': "''Imagine'' ang isang mundo na ang bawat tao ay malayang makapag-''share'' ng ''sum'' ng lahat ng ''knowledge''. ‘Yan ang ''commitment'' namin." Sabihin ninyo lamang kung ano ang nasa isip ninyo. O baka mayroon kayong ibang nasa isip na mas mainam na salin. Salamat! --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 08:07, 28 Agosto 2017 (UTC) :Sa aking palagay, ang mungkahing Taglish ay di-dapat isama kung kaya naman itong isalin. Sa pagsuri ng dalawang naunang Tagalog na pagsasalin, nais ko munang punahin ang mga gamit na salita upang isalin ang ''imagine'', dahil ang '''hinagap''' ay may kahulugan sa UPDF na ''pag-iisip o pagpapahayag ng hindi tiyak na pananabik''. Habang ang pinakamalapit na salin ng ''imagine'' ay '''''haraya''''' o '''''hiraya''''' (varyant). Ayon sa UPDF ang '''''haraya''''' ay may kahulugan na '''''a.''' ang kakayahan ng isip na bumuo ng mga imahen o konsepto na bagay na hindi umiiral o hindi totoo. '''b.''' kakayahan ng isip na bumuo ng mga larawan ng anumang hindi pa nararanasan. '''c.''' kakayahan ng isip na bumuo ng mga bagong imahen o idea sa pamamagitan ng pagdurugtong-dugtong ng mga dating naranasan.'' -- [[User:Namayan|Namayan]] 09:32, 28 Agosto 2017 (UTC) :Idaragdag ko lamang, 'di ko nanaisin na literal ang pagsasalin, sa tamang konteksto lamang. -- [[User:Namayan|Namayan]] 11:12, 28 Agosto 2017 (UTC) :Tandaan din sa paggawa ng mga katagang gagamitin, gawin itong payak at huwag masyong gumamit ng malalim na salita. Sa anumang patalastas, makikitang payak at karaniwang salita ang laging ginagamit upang lubos na maunawaan. -- [[User:Namayan|Namayan]] 11:21, 11 Setyembre 2017 (UTC) == RfC regarding "Interlinking of accounts involved with paid editing to decrease impersonation" == There is currently a RfC open on Meta regarding "[https://meta.wikimedia.org/wiki/Requests_for_comment/Interlinking_of_accounts_involved_with_paid_editing_to_decrease_impersonation requiring those involved with paid editing on Wikipedia to link on their user page to all other active accounts through which they advertise paid Wikipedia editing business.]" Note this is to apply to Wikipedia and not necessarily other sister projects, this is only to apply to websites where people are specifically advertising that they will edit Wikipedia for pay and not any other personal, professional, or social media accounts a person may have. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Requests_for_comment/Interlinking_of_accounts_involved_with_paid_editing_to_decrease_impersonation Please comment on meta]. Thanks. Send on behalf of [[User:Doc James]]. [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|makipag-usap]]) 21:06, 17 Setyembre 2017 (UTC) <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedias&oldid=17234819 --> == Discussion on synced reading lists == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Discussion on synced reading lists''' Hello, [[File:Illustration of Reading List feature on Android Wikipedia App (not logged in).png|thumb]] The Reading Infrastructure team at the Wikimedia Foundation is developing a cross-platform reading list service for the mobile Wikipedia app. Reading lists are like bookmark folders in your web browser. They allow readers using the Wikipedia app to bookmark pages into folders to read later. This includes reading offline. Reading lists do not create or alter content in any way. To create Reading Lists, app users will register an account and marked pages will be tied to that account. Reading List account preferences sync between devices. You can read the same pages on different mobile platforms (tablets, phones). This is the first time we are syncing preference data between devices in such a way. We want to hear and address concerns about privacy and data security. We also want to explain why the current watchlist system is not being adapted for this purpose. === Background === In 2016 the Android team replaced the simple Saved Pages feature with Reading Lists. Reading Lists allow users to bookmark pages into folders and for reading offline. The intent of this feature was to allow "syncing" of these lists for users with many devices. Due to overlap with the Gather feature and related community concerns, this part was put on hold. The Android team has identified this lack of synching as a major area of complaint from users. They expect lists to sync. The iOS team has held off implementing Reading Lists, as syncing was seen as a "must have" for this feature. A recent [https://phabricator.wikimedia.org/T164990 technical RfC] has allowed these user stories and needs to be unblocked. Initially for Android, then iOS, and with web to potentially follow. Reading lists are private, stored as part of a user's account, not as a public wiki page. There is no sharing or publishing ability for reading lists. No planned work to make these public. The target audience are people that read Wikipedia and want to bookmark and organize that content in the app. There is a potential for the feature to be available on the web in the future. === Why not watchlists === Watchlists offer similar functionality to Reading Lists. The Reading Infrastructure team evaluated watchlist infrastructure before exploring other options. In general, the needs of watchlists differ from Reading Lists in a few key ways: * Reading lists focus on Reading articles, not the monitoring of changes. * Watchlists are focused on monitoring changes of pages/revisions. ** The Watchlist infrastructure is key to our contributor community for monitoring content changes manually and through the use of automated tools (bots). Because of these needs, expanding the scope of Watchlists to reading purposes will only make the project harder to maintain and add more constraints. * By keeping the projects separate it is easier to scale resources. We can serve these two different audiences and prioritize the work accordingly. Reading Lists are, by their nature, less critical to the health of Wikipedia/MediaWiki. * Multi-project support. Reading Lists are by design cross-wiki/project. Watchlists are tied to specific wikis. While there have been many discussion for making them cross-wiki, resolution is not in the near term. [[mw:Wikimedia Apps/Synced Reading Lists|More information can be found on MediaWiki.org]] where feedback and ideas are welcome. Thank you </div> [[m:User:CKoerner (WMF)|CKoerner (WMF)]] ([[m:User talk:CKoerner (WMF)|talk]]) 20:35, 20 Setyembre 2017 (UTC) <!-- Message sent by User:CKoerner (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=16981815 --> == presenting the project Wikipedia Cultural Diversity Observatory and asking for a vounteer in Tagalog Wikipedia == Hello everyone, My name is Marc Miquel and I am a researcher from Barcelona (Universitat Pompeu Fabra). While I was doing my PhD I studied whether an identity-based motivation could be important for editor participation and I analyzed content representing the editors' cultural context in 40 Wikipedia language editions. Few months later, I propose creating the '''Wikipedia Cultural Diversity Observatory''' in order to raise awareness on Wikipedia’s current state of cultural diversity, providing datasets, visualizations and statistics, and pointing out solutions to improve intercultural coverage. I am presenting this project to a grant and I expect that the site becomes a useful tool to help communities create more multicultural encyclopaedias and bridge the content culture gap that exists across language editions (one particular type of systemic bias). For instance, this would help spreading cultural content local to Tagalog Wikipedia into the rest of Wikipedia language editions, and viceversa, make Tagalog Wikipedia much more multicultural. Here is the link of the project proposal: https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Project/Wikipedia_Cultural_Diversity_Observatory_(WCDO) I am searching for a volunteer in each language community: I still need one for the Tagalog Wikipedia. If you feel like it, you can contact me at: marcmiquel *at* gmail.com I need a contact in your every community who can (1) check the quality of the cultural context article list I generate to be imported-exported to other language editions, (2) test the interface/data visualizations in their language, and (3) communicate the existance of the tool/site when ready to the language community and especially to those editors involved in projects which could use it or be aligned with it. Communicating it might not be a lot of work, but it will surely have a greater impact if done in native language! :). '''If you like the project, I'd ask you to endorse it in the page I provided.''' In any case, I will appreciate any feedback, comments,... Thanks in advance for your time! Best regards, --[[Tagagamit:Marcmiquel|Marcmiquel]] ([[Usapang tagagamit:Marcmiquel|makipag-usap]]) 22:04, 9 Oktubre 2017 (UTC) Universitat Pompeu Fabra, Barcelona == New print to pdf feature for mobile web readers == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''New print to pdf feature for mobile web readers''' The Readers web team will be deploying a new feature this week to make it [[mw:Reading/Web/Projects/Mobile_PDFs|easier to download PDF versions of articles on the mobile website]]. Providing better offline functionality was one of the highlighted areas from [[m:New_Readers/Offline|the research done by the New Readers team in Mexico, Nigeria, and India]]. The teams created a prototype for mobile PDFs which was evaluated by user research and community feedback. The [[m:New_Readers/Offline#Concept_testing_for_mobile_web|prototype evaluation]] received positive feedback and results, so development continued. For the initial deployment, the feature will be available to Google Chrome browsers on Android. Support for other mobile browsers to come in the future. For Chrome, the feature will use the native Android print functionality. Users can choose to download a webpage as a PDF. [[mw:Reading/Web/Projects/Print_Styles#Mobile_Printing|Mobile print styles]] will be used for these PDFs to ensure optimal readability for smaller screens. The feature is available starting Wednesday, Nov 15. For more information, see [[mw:Reading/Web/Projects/Mobile_PDFs|the project page on MediaWiki.org]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} </div> [[m:User:CKoerner (WMF)|CKoerner (WMF)]] ([[m:User talk:CKoerner (WMF)|talk]]) 22:07, 20 Nobyembre 2017 (UTC) <!-- Message sent by User:CKoerner (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:CKoerner_(WMF)/Mobile_PDF_distribution_list&oldid=17448927 --> == Call for Wikimania 2018 Scholarships == Hi all, We wanted to inform you that scholarship applications for [[:wm2018:Wikimania 2018|Wikimania 2018]] which is being held in Cape Town, South Africa on July 18–22, 2018 are now being accepted. '''Applications are open until Monday, 22 January 2018 23:59 UTC.''' Applicants will be able to apply for a partial or full scholarship. A full scholarship will cover the cost of an individual's round-trip travel, shared accommodation, and conference registration fees as arranged by the Wikimedia Foundation. A partial scholarship will cover conference registration fees and shared accommodation. Applicants will be rated using a pre-determined selection process and selection criteria established by the Scholarship Committee and the Wikimedia Foundation, who will determine which applications are successful. To learn more about Wikimania 2018 scholarships, please visit: [[:wm2018:Scholarships]]. To apply for a scholarship, fill out the multi-language application form on: '''https://scholarships.wikimedia.org/apply''' It is highly recommended that applicants review all the material on the Scholarships page and [[:wm2018:Scholarships/FAQ|the associated FAQ]] before submitting an application. If you have any questions, please contact: wikimania-scholarships at wikimedia.org or leave a message at: [[:wm2018:Talk:Scholarships]]. Please help us spread the word and translate pages! Best regards, [[:m:User:Slashme|David Richfield]] and [[:m:DerHexer|Martin Rulsch]] for the [[:wm2018:Scholarship Committee|Scholarship Committee]] 19:24, 20 Disyembre 2017 (UTC) <!-- Message sent by User:DerHexer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_Wikipedia_delivery&oldid=17300722 --> == User group for Military Historians == Greetings, "Military history" is one of the most important subjects when speak of sum of all human knowledge. To support contributors interested in the area over various language Wikipedias, we intend to form a user group. It also provides a platform to share the best practices between military historians, and various military related projects on Wikipedias. An initial discussion was has been done between the coordinators and members of WikiProject Military History on English Wikipedia. Now this discussion has been taken to Meta-Wiki. Contributors intrested in the area of military history are requested to share their feedback and give suggestions at [[:m:Talk:Discussion to incubate a user group for Wikipedia Military Historians|Talk:Discussion to incubate a user group for Wikipedia Military Historians]]. [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|makipag-usap]]) 10:46, 21 Disyembre 2017 (UTC) <!-- Message sent by User:Krishna Chaitanya Velaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_Wikipedia_delivery&oldid=17565441 --> == ESEAP Conference 2018 == Hello Philippine Wikipedians, Scholarship applications for '''[[metawiki:ESEAP_Conference_2018|ESEAP Conference 2018]]''' is now open! '''[[metawiki:ESEAP_Conference_2018|ESEAP Conference 2018]]''' is a regional conference for Wikimedia communities around the ESEAP regions. ESEAP stands for East, Southeast Asia, and Pacific. Taking place in Bali, Indonesia on 5-6 May 2018, this is the first regional conference for the Wikimedia communities around the regions. Full scholarships are subject to quotas, maximum two people per country and your country is eligible to apply, visit [[metawiki:ESEAP_Conference_2018/Attend|this page]]. We also accept [[metawiki:ESEAP_Conference_2018/Submissions|submissions]] of several formats, including: *'''Workshop & Tutorial''': these are presentations with a focus on practical work directed either to acquiring a specific skill or doing a specific task. Sessions are 55 minutes led by the presenters in a classroom space suitable for laptops and work. *'''Posters''': A2-size format to give news, share your community event/program, set out an idea, propose a concept, or explain a problem. The poster itself must be uploaded to Wikimedia Commons with a suitable license. *'''Short Presentation/Sharing talks''': 10-15 minutes presentation on certain topic. Deadline for submissions and scholarship applications is on 15 March 2018. Best regards, [[Tagagamit:Filipinayzd|Filipinayzd]] ([[Usapang tagagamit:Filipinayzd|makipag-usap]]) 16:06, 19 Enero 2018 (UTC) == Ask for your kind cooperation about the message I got == Hello from Wikidata / Japanese Wikipedia. Someone left [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_tagagamit:Ohtani_tanya&oldid=1621626 the message] on my talk page in tlwp, but I can't understand because I can't read Tagalog (I couldn't get anything even though I used machine translation). Do I have to do anything following this message or not? I'm happy if someone tell me what is written in this message, and what I have to do. Thank you and best regards. --[[Tagagamit:Ohtani tanya|Ohtani tanya]] ([[Usapang tagagamit:Ohtani tanya|makipag-usap]]) 00:23, 20 Enero 2018 (UTC)（[[:ja:利用者‐会話:Ohtani tanya|My talk page in JAWP]]） :I think it's a technical problem where a certain page revision pointed to a red-linked article. Hmm... I guess more technical dudes could take a look at that but I'm not sure we can do anything about it --[[User:Lenticel|<span style="color: teal; background: white; font-weight: bold">Lenticel</span>]] ^{([[User talk:Lenticel|<span style="color: green; font-weight: bold">usapan</span>]])} 02:08, 22 Enero 2018 (UTC) == Wikipedia:All Nippon airways == {{tl|Mungkahi-burahin}} --Abdul Ufesoj Shimin 13:56, 7 Marso 2018 (UTC) Kung pwede Po , napamali ako ng pindot sa computer, dapat Sana All Nippon airways lang Ang pamahalaan ng article kaso napindot ko Doon sa hugot pa -> ilipat. Salamat Po [[Wikipedia:all Nippon airways]] == translation ng (language) script sa tagalog == Hi po.. Ano po ba ang dapat gamitin na salitang tagalog para sa salitang script? Titik o alpabeto o panitik? Balak ko kasing lumathala ng artikulo na patungkol sa mga script na wala pa sa tlwiki. Salamat [[User: ShiminUfesoj|<font color= "#0038A8"><b>Shimin</b></font>]] [[User talk: ShiminUfesoj I|<font color="#CE1126"><b>Ufesoj</b></font>]] 01:13, 25 Marso 2018 (UTC) :Sa tingin ko, ang ''script'' (as in writing) ay maiaangkop sa 'sulat'. -- [[User:Namayan|Namayan]] 12:45, 26 Marso 2018 (UTC) == AdvancedSearch == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> From May 8, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:AdvancedSearch|AdvancedSearch]] will be available as a [[mw:Special:MyLanguage/Beta Features|beta feature]] in your wiki. The feature enhances the [[Special:Search|search page]] through an advanced parameters form and aims to make [[m:WMDE_Technical_Wishes/AdvancedSearch/Functional_scope|existing search options]] more visible and accessible for everyone. AdvancedSearch is a project by [[m:WMDE Technical Wishes/AdvancedSearch|WMDE Technical Wishes]]. Everyone is invited to test the feature and we hope that it will serve you well in your work! </div> [[m:User:Birgit Müller (WMDE)|Birgit Müller (WMDE)]] 14:53, 7 Mayo 2018 (UTC) <!-- Message sent by User:Birgit Müller (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_2&oldid=17995461 --> == New Wikipedia Library Accounts Available Now (May 2018) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hello Wikimedians! [[File:Wikipedia_Library_owl.svg|thumb|upright|The TWL OWL says sign up today!]] [[m:The Wikipedia Library|The Wikipedia Library]] is announcing signups today for free, full-access, accounts to research and tools as part of our [[m:The_Wikipedia_Library/Journals|Publisher Donation Program]]. You can sign up for new accounts and research materials on the [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/ Library Card platform]: * '''[https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/69/ Rock's Backpages]''' – Music articles and interviews from the 1950s onwards - 50 accounts * '''[https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/68/ Invaluable]''' – Database of more than 50 million auctions and over 500,000 artists - 15 accounts * '''[https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/70/ Termsoup]''' – Translation tool '''Expansions''' * '''[https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/43/ Fold3]''' – Available content has more than doubled, now including new military collections from the UK, Australia, and New Zealand. * '''[https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/52/ Oxford University Press]''' – The Scholarship collection now includes [http://www.e-enlightenment.com/ Electronic Enlightenment] * '''[https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/60/ Alexander Street Press]''' – [https://alexanderstreet.com/products/women-and-social-movements-library Women and Social Movements Library] now available * '''[https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/58/ Cambridge University Press]''' – [http://orlando.cambridge.org/ Orlando Collection] now available Many other partnerships with accounts available are listed on [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/ our partners page], including [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/47/ Baylor University Press], [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/41/ Loeb Classical Library], [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/46/ Cairn], [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/55/ Gale] and [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/61/ Bloomsbury]. Do better research and help expand the use of high quality references across Wikipedia projects: sign up today! <br>--[[w:en:Wikipedia:TWL/Coordinators|The Wikipedia Library Team]] 18:03, 30 Mayo 2018 (UTC) :''You can host and coordinate signups for a Wikipedia Library branch in your own language. Please contact [[m:User:Ocaasi_(WMF)|Ocaasi (WMF)]].''<br> :<small>This message was delivered via the [https://meta.wikimedia.org/wiki/MassMessage#Global_message_delivery Global Mass Message] tool to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Library The Wikipedia Library Global Delivery List].</small> </div> <!-- Message sent by User:Samwalton9@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Library&oldid=18064061 --> == Global preferences are available == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Global preferences are now available, you can set them by visiting your new [[Special:GlobalPreferences|global preferences page]]. Visit [[mw:Help:Extension:GlobalPreferences|mediawiki.org for information on how to use them]] and [[mw:Help talk:Extension:GlobalPreferences|leave feedback]]. -- [[User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) </div> 19:20, 10 Hulyo 2018 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=17968247 --> == New user group for editing sitewide CSS / JS == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> ''({{int:please-translate}})'' Hi all! To improve the security of our readers and editors, permission handling for CSS/JS pages has changed. (These are pages like <code dir="ltr">MediaWiki:Common.css</code> and <code dir="ltr">MediaWiki:Vector.js</code> which contain code that is executed in the browsers of users of the site.) A new user group, <code dir="ltr">[[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface-admin]]</code>, has been created. Starting four weeks from now, only members of this group will be able edit CSS/JS pages that they do not own (that is, any page ending with <code dir="ltr">.css</code> or <code dir="ltr">.js</code> that is either in the <code dir="ltr">MediaWiki:</code> namespace or is another user's user subpage). You can learn more about the motivation behind the change [[m:Special:MyLanguage/Creation of separate user group for editing sitewide CSS/JS|here]]. Please add users who need to edit CSS/JS to the new group (this can be done the same way new administrators are added, by stewards or local bureaucrats). This is a dangerous permission; a malicious user or a hacker taking over the account of a careless interface-admin can abuse it in far worse ways than admin permissions could be abused. Please only assign it to users who need it, who are trusted by the community, and who follow common basic password and computer security practices (use strong passwords, do not reuse passwords, use two-factor authentication if possible, do not install software of questionable origin on your machine, use antivirus software if that's a standard thing in your environment). Thanks! <br/><span dir="ltr">[[m:User:Tgr|Tgr]] ([[m:User talk:Tgr|talk]]) 17:45, 30 Hulyo 2018 (UTC) <small>(via [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|global message delivery]])</small></span> </div> <!-- Message sent by User:Tgr@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tgr/massmessage-T139380-ifadmin&oldid=18255968 --> == Editing of sitewide CSS/JS is only possible for interface administrators from now == ''({{int:please-translate}})'' <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hi all, as [[m:Special:MyLanguage/Creation of separate user group for editing sitewide CSS/JS/announcement 2|announced previously]], permission handling for CSS/JS pages has changed: only members of the <code>[[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface-admin]]</code> ({{int:group-interface-admin}}) group, and a few highly privileged global groups such as stewards, can edit CSS/JS pages that they do not own (that is, any page ending with .css or .js that is either in the MediaWiki: namespace or is another user's user subpage). This is done to improve the security of readers and editors of Wikimedia projects. More information is available at [[m:Special:MyLanguage/Creation of separate user group for editing sitewide CSS/JS|Creation of separate user group for editing sitewide CSS/JS]]. If you encounter any unexpected problems, please contact me or file a bug. Thanks!<br /> [[m:User:Tgr|Tgr]] ([[m:User talk:Tgr|talk]]) 12:40, 27 Agosto 2018 (UTC) <small>(via [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|global message delivery]])</small> </div> <!-- Message sent by User:Tgr@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=18258712 --> == Read-only mode for up to an hour on 12 September and 10 October == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch 2018|Read this message in another language]] • {{int:please-translate}} The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will be testing its secondary data centre. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. To make sure everything is working, the Wikimedia Technology department needs to do a planned test. This test will show if they can reliably switch from one data centre to the other. It requires many teams to prepare for the test and to be available to fix any unexpected problems. They will switch all traffic to the secondary data center on '''Wednesday, 12 September 2018'''. On '''Wednesday, 10 October 2018''', they will switch back to the primary data center. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop when we switch. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' *You will not be able to edit for up to an hour on Wednesday, 12 September and Wednesday, 10 October. The test will start at [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20170503T14 14:00 UTC] (15:00 BST, 16:00 CEST, 10:00 EDT, 07:00 PDT, 23:00 JST, and in New Zealand at 02:00 NZST on Thursday 13 September and Thursday 11 October). *If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': *Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. *There will be code freezes for the weeks of 10 September 2018 and 8 October 2018. Non-essential code deployments will not happen. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch Datacenter#Schedule for 2018 switch|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. There will be more notifications about this. '''Please share this information with your community.''' /<span dir=ltr>[[m:User:Johan (WMF)|User:Johan(WMF)]] ([[m:User talk:Johan (WMF)|talk]])</span> </div></div> 13:33, 6 Setyembre 2018 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=18333489 --> == Tulong po sa pagsasalin == Magandag araw po! Kung maaari o may sinumang tagagamit na aktibo o ''available'', humihingi ako ng tulong parasa pagsasalin ng iba pang bahagi ng aking "page-in-progress" na Tagagamit:JWilz12345/Talaan ng mga iniulat na pinagmumultuhang lugar sa Pilipinas upang mailagay na ito sa ''article mainspace'' sa lalong madaling panahon. Salamat po! [[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 01:56, 1 Nobyembre 2018 (UTC) :'''UPDATE:''' Ito po ay nasa ''mainspace articles'' na po (bilang '''[[Talaan ng mga iniulat na pinagmumultuhang lugar sa Pilipinas]]'''), upang mas-mapadali ang pag-''access'' nito ng mga nais na magsalin sa artikulong ito. Salamat![[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 11:05, 20 Nobyembre 2018 (UTC) == Change coming to how certain templates will appear on the mobile web == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Change coming to how certain templates will appear on the mobile web''' {{int:please-translate}} [[File:Page_issues_-_mobile_banner_example.jpg|thumb|Example of improvements]] Hello, In a few weeks the Readers web team will be changing how some templates look on the mobile web site. We will make these templates more noticeable when viewing the article. We ask for your help in updating any templates that don't look correct. What kind of templates? Specifically templates that notify readers and contributors about issues with the content of an article – the text and information in the article. Examples like [[wikidata:Q5962027|Template:Unreferenced]] or [[Wikidata:Q5619503|Template:More citations needed]]. Right now these notifications are hidden behind a link under the title of an article. We will format templates like these (mostly those that use Template:Ambox or message box templates in general) to show a short summary under the page title. You can tap on the "Learn more" link to get more information. For template editors we have [[mw:Recommendations_for_mobile_friendly_articles_on_Wikimedia_wikis#Making_page_issues_(ambox_templates)_mobile_friendly|some recommendations on how to make templates that are mobile-friendly]] and also further [[mw:Reading/Web/Projects/Mobile_Page_Issues|documentation on our work so far]]. If you have questions about formatting templates for mobile, [[mw:Talk:Reading/Web/Projects/Mobile_Page_Issues|please leave a note on the project talk page]] or [https://phabricator.wikimedia.org/maniphest/task/edit/form/1/?projects=Readers-Web-Backlog file a task in Phabricator] and we will help you. {{Int:Feedback-thanks-title}} </div> [[m:User:CKoerner (WMF)|CKoerner (WMF)]] ([[m:User talk:CKoerner (WMF)|talk]]) 19:35, 13 Nobyembre 2018 (UTC) <!-- Message sent by User:CKoerner (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=18543269 --> == Advanced Search == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[m:WMDE_Technical_Wishes/AdvancedSearch|Advanced Search]] will become a default feature on your wiki on November 28. This new interface allows you to perform specialized searches on the [[Special:Search|search page]], even if you don’t know any [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch|search syntax]]. Advanced Search originates from the [[m:WMDE_Technical_Wishes|German Community’s Technical Wishes project]]. It's already a default feature on German, Arabic, Farsi and Hungarian Wikipedia. Besides, more than 40.000 users across all wikis have tested the beta version. Feedback is welcome on the [[mw:Help talk:Extension:AdvancedSearch|central feedback page]].</div> [[m:User:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]] ([[m:User talk:Johanna Strodt (WMDE)|talk]]) 11:03, 26 Nobyembre 2018 (UTC) <!-- Message sent by User:Johanna Strodt (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_2&oldid=18363910 --> == New Wikimedia password policy and requirements == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> {{int:please-translate}} The Wikimedia Foundation security team is implementing a new [[m:Password policy|password policy and requirements]]. [[mw:Wikimedia_Security_Team/Password_strengthening_2019|You can learn more about the project on MediaWiki.org]]. These new requirements will apply to new accounts and privileged accounts. New accounts will be required to create a password with a minimum length of 8 characters. Privileged accounts will be prompted to update their password to one that is at least 10 characters in length. These changes are planned to be in effect on December 13th. If you think your work or tools will be affected by this change, please let us know on [[mw:Talk:Wikimedia_Security_Team/Password_strengthening_2019|the talk page]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} </div> [[m:User:CKoerner (WMF)|CKoerner (WMF)]] ([[m:User talk:CKoerner (WMF)|talk]]) 20:03, 6 Disyembre 2018 (UTC) <!-- Message sent by User:CKoerner (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=18639017 --> == Invitation from Wiki Loves Love 2019 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:please-translate}} [[File:WLL Subtitled Logo (transparent).svg|right|frameless]] Love is an important subject for humanity and it is expressed in different cultures and regions in different ways across the world through different gestures, ceremonies, festivals and to document expression of this rich and beautiful emotion, we need your help so we can share and spread the depth of cultures that each region has, the best of how people of that region, celebrate love. [[:c:Commons:Wiki Loves Love|Wiki Loves Love (WLL)]] is an international photography competition of Wikimedia Commons with the subject love testimonials happening in the month of February. The primary goal of the competition is to document love testimonials through human cultural diversity such as monuments, ceremonies, snapshot of tender gesture, and miscellaneous objects used as symbol of love; to illustrate articles in the worldwide free encyclopedia Wikipedia, and other Wikimedia Foundation (WMF) projects. The theme of 2019 iteration is '''''Celebrations, Festivals, Ceremonies and rituals of love.''''' Sign up your affiliate or individually at [[:c:Commons:Wiki Loves Love 2019/Participants|Participants]] page. To know more about the contest, check out our [[:c:Commons:Wiki Loves Love 2019|Commons Page]] and [[:c:Commons:Wiki Loves Love 2018/FAQ|FAQs]] There are several prizes to grab. Hope to see you spreading love this February with Wiki Loves Love! Kind regards, [[:c:Commons:Wiki Loves Love 2018/International Team|Wiki Loves Love Team]] Imagine... the sum of all love! </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|makipag-usap]]) 10:13, 27 Disyembre 2018 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=18639017 --> == FileExporter beta feature == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Logo for FileExporter.svg|thumb|Coming soon: the beta feature [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons|FileExporter]]]] A new beta feature will soon be released on all wikis: The [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons|FileExporter]]. It allows exports of files from a local wiki to Wikimedia Commons, including their file history and page history. Which files can be exported is defined by each wiki's community: '''Please check your wiki's [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons/Configuration file documentation|configuration file]]''' if you want to use this feature. The FileExporter has already been a beta feature on [https://www.mediawiki.org mediawiki.org], [https://meta.wikimedia.org meta.wikimedia], deWP, faWP, arWP, koWP and on [https://wikisource.org wikisource.org]. After some functionality was added, it's now becoming a beta feature on all wikis. Deployment is planned for January 16. More information can be found [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons|on the project page]]. As always, feedback is highly appreciated. If you want to test the FileExporter, please activate it in your [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|user preferences]]. The best place for feedback is the [[mw:Help_talk:Extension:FileImporter|central talk page]]. Thank you from Wikimedia Deutschland's [[m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes project]]. </div> [[User:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]] 09:41, 14 Enero 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:Johanna Strodt (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&oldid=18782700 --> == No editing for 30 minutes on 17 January == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You will '''not be able to edit''' the wikis for up to 30 minutes on '''[https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190117T07 17 January 07:00 UTC]'''. This is because of a database problem that has to be fixed immediately. You can still read the wikis. Some wikis are not affected. They don't get this message. You can see which wikis are '''not''' affected [[:m:User:Johan (WMF)/201901ReadOnlyPage|on this page]]. Most wikis are affected. The time you can not edit might be shorter than 30 minutes. /[[User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]</div> 18:55, 16 Enero 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/201901ReadOnly/Targets8&oldid=18789240 --> == Talk to us about talking == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:OOjs_UI_icon_speechBubbles-rtl.svg|alt="icon depicting two speech Bubbles"|frameless|right|120px]] The Wikimedia Foundation is planning a [[mw:Talk pages consultation 2019|global consultation about communication]]. The goal is to bring Wikimedians and wiki-minded people together to improve tools for communication. We want all contributors to be able to talk to each other on the wikis, whatever their experience, their skills or their devices. We are looking for input from as many different parts of the Wikimedia community as possible. It will come from multiple projects, in multiple languages, and with multiple perspectives. We are currently planning the consultation. We need your help. '''We need volunteers to help talk to their communities or user groups.''' You can help by hosting a discussion at your wiki. Here's what to do: # First, [[mw:Talk pages consultation 2019/Participant group sign-up|sign up your group here.]] # Next, create a page (or a section on a Village pump, or an e-mail thread – whatever is natural for your group) to collect information from other people in your group. This is not a vote or decision-making discussion: we are just collecting feedback. # Then ask people what they think about communication processes. We want to hear stories and other information about how people communicate with each other on and off wiki. Please consider asking these five questions: ## When you want to discuss a topic with your community, what tools work for you, and what problems block you? ## What about talk pages works for newcomers, and what blocks them? ## What do others struggle with in your community about talk pages? ## What do you wish you could do on talk pages, but can't due to the technical limitations? ## What are the important aspects of a "wiki discussion"? # Finally, please go to [[mw:Talk:Talk pages consultation 2019|Talk pages consultation 2019 on Mediawiki.org]] and report what you learned from your group. Please include links if the discussion is available to the public. '''You can also help build the list of the many different ways people talk to each other.''' Not all groups active on wikis or around wikis use the same way to discuss things: it can happen on wiki, on social networks, through external tools... Tell us [[mw:Talk pages consultation 2019/Tools in use|how your group communicates]]. You can read more about [[mw:Talk pages consultation 2019|the overall process]] on mediawiki.org. If you have questions or ideas, you can [[mw:Talk:Talk pages consultation 2019|leave feedback about the consultation process]] in the language you prefer. Thank you! We're looking forward to talking with you. </div> [[user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 15:01, 21 Pebrero 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=18639017 --> == New Wikipedia Library Accounts Available Now (March 2019) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hello Wikimedians! [[File:Wikipedia_Library_owl.svg|thumb|upright|The TWL OWL says sign up today!]] [[m:The Wikipedia Library|The Wikipedia Library]] is announcing signups today for free, full-access, accounts to published research as part of our [[m:The_Wikipedia_Library/Journals|Publisher Donation Program]]. You can sign up for new accounts and research materials on the [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/ Library Card platform]: * '''[https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/72/ Kinige]''' – Primarily Indian-language ebooks - 10 books per month * '''[https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/55/ Gale]''' – Times Digital Archive collection added (covering 1785-2013) * '''[https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/54/ JSTOR]''' – New applications now being taken again Many other partnerships with accounts available are listed on [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/ our partners page], including [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/47/ Baylor University Press], [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/10/ Taylor & Francis], [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/46/ Cairn], [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/32/ Annual Reviews] and [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/61/ Bloomsbury]. You can request new partnerships on our [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/suggest/ Suggestions page]. Do better research and help expand the use of high quality references across Wikipedia projects: sign up today! <br>--[[w:en:Wikipedia:TWL/Coordinators|The Wikipedia Library Team]] 17:40, 13 Marso 2019 (UTC) :''You can host and coordinate signups for a Wikipedia Library branch in your own language. Please contact [[m:User:Ocaasi_(WMF)|Ocaasi (WMF)]].''<br> :<small>This message was delivered via the [https://meta.wikimedia.org/wiki/MassMessage#Global_message_delivery Global Mass Message] tool to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Library The Wikipedia Library Global Delivery List].</small> </div> <!-- Message sent by User:Samwalton9@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Library&oldid=18873404 --> == About tl.wikibooks == Sorry to write in English, but it seems that [[b:|Wikibooks in your language]] has a lot of vandalism. Please pay some attention to this project. -- Regards,<span style="text-shadow:0 1px 5px #99FFFF">[[m:User:94rain|<font color="#6495ED">94rain</font>]] [[m:User_talk:94rain|^{<font color="gold">'''Talk'''</font>}]] </span> 06:26, 2 Abril 2019 (UTC) :{{ping|94rain}} I agree with you. I cannot "clean-up" all of vandalized articles there. From the glance at some articles of El Filibusterismo (most especially Chapter 16 or ''Kabanata 16''), there's a tremendous amount of vandalism. I cleaned up three of the articles but I presume there are too many vandalized articles. I hope more tlwiki users will help in cleaning up the vandalized articles.[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 14:01, 8 Abril 2019 (UTC) ::Salamat sa pabatid. / Thanks for the information. <font color="maroon">[[User:Estudyante|Estudyante]]</font> <font color="yellow">''[[User talk:Estudyante|(usapan)]]''</font> ^{<small> <font color="green">[[Special:Contributions/Estudyante|(mga ginawa)]]</font></small>} 11:44, 19 Mayo 2019 (UTC) == Read-only mode for up to 30 minutes on 11 April == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You will '''not be able to edit''' most Wikimedia wikis for up to 30 minutes on '''[https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190411T05 11 April 05:00 UTC]'''. This is because of a hardware problem. You can still read the wikis. You [[phab:T220080|can see which wikis are affected]]. The time you can not edit might be shorter than 30 minutes. /[[User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]</div></div></div> 10:56, 8 Abril 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=18979889 --> == Wikimedia Foundation Medium-Term Plan feedback request == {{int:please-translate}} <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The Wikimedia Foundation has published a [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Medium-term_plan_2019|Medium-Term Plan proposal]] covering the next 3–5 years. We want your feedback! Please leave all comments and questions, in any language, on [[m:Talk:Wikimedia_Foundation_Medium-term_plan_2019|the talk page]], by April 20. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[m:User:Quiddity (WMF)|Quiddity (WMF)]] ([[m:User talk:Quiddity (WMF)|talk]]) 17:35, 12 Abril 2019 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=18998727 --> 4vm4kv4r7oi6wunrolqn9wpyxwvjuxd 0 299112 2202905 2201258 2026-04-14T05:40:28Z Ivan P. Clarin 84769 2202905 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Alex Diaz | image = | caption = | birth_name = James Alexander Diaz McDermott | birth_date = {{birth date and age|1993|7|21}} | birth_place = [[Angeles]], [[Pampanga]], [[Pilipinas]] | nationality = [[Pilipino]] | othername = Alexander, Alex | occupation = [[Aktor]], [[modelo]] | years_active = 2013–kasalukuyan | height = {{height|m=1.73}} | agent = Star Magic (2013-kasalukuyan) | website = {{Instagram|@alexandermcdizz}} }} '''James Alexander Diaz McDermott''' o '''Alex Diaz''' (isinilang noong 21 Hulyo 1993) ay isang Kanadyan–Pilipinong aktor at modelo mula sa Pilipinas. Siya ay perform sa harap ng TV (telebisyon) sa Pilipinas noong 2013 at naging isang bahagi sa Star Magic noong 2013, Ginampanan niya ang mga roles sa Got To Believe (2013), Bagito (2015), She's Dating The Gangster (2014), Dagsin (2016), Just The Way You Are (2015) and Wansapanataym (2016), as well as lead roles in Carpool (2019), Oh Mando! (2020), My Fantastic Pag-ibig: My Fairy Tail Romance (2021) at ang US-Produced movie-musical. ==Biograpiya== Si McDermott ay isinilang noong 21, Hulyo 1993 sa lungsod ng Angeles sa Pampanga mula kay Mrs. Jean Diaz McDermott at kanyang Scottish-Irish entrepreneur Michael Alexander McDermott sa edad na 2 siya ay lumipat sa lalawigan ng [[Alberta]] sa [[Canada]] at bumalik/lumaki sa [[Pilipinas]] taong 2007 upang taposin ang pag-aaral at professional acting career. ==Pilmograpiya== ===Telebisyon=== {| class = "wikitable" style = "font-size: 100%;" |- ! Taon !! Pamagat !! Ginampanan |- | rowspan="3"| 2021 || ''Ero'' || Asher Gonzales |- | ''Dear Uge'' || Armand |- | ''My Fantastic Pag-ibig'' || Lantis |- | rowspan="2"| 2020 || ''Carpool'' || Lucho Corpuz |- | ''Oh, Mando!'' || Barry |- | 2018-2014 || ''[[Maalaala Mo Kaya]]'' || Tony/Roxie/Charlie |- | 2016-2015 || ''[[Wansapanataym]]'' || Atom/Henry/Atong |- | 2016 || ''Dagsin'' || Junior |- |2016 |MYX |VJ Alex |- | rowspan="2"| 2015 || ''[[Pangako Sa 'Yo (seryeng pantelebisyon ng 2015)|Pangako Sa'Yo]]'' || Miguel |- | ''[[Ipaglaban Mo!]]'' || James |} ===Pelikula=== * 2024 - ''Glitter and Doom'' bilang Glitter * 2015 - ''[[Just the Way You Are]]'' bilang Marcus * 2014 - ''[[She's Dating the Gangster]]'' bilang Jigs ==Tingnan rin== * [[Kit Thompson]] * [[Yasser Marta]] ==Talababa== * {{IMDb name|5682411}} {{BD|1993||Diaz, Alex}} [[Kategorya:Mga Pilipinong liping-Scotland]] [[Kategorya:Mga Pilipinong liping-Irlandes]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] [[Kategorya:Mga Kapampangan]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga lalaking modelo sa Pilipinas]] [[Kategorya:LGBT mula sa Pilipinas]] o0ban7fan51hpt3y6ogap7ie9pabq4q 0 302249 2202885 2198576 2026-04-14T01:03:19Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2202885 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay talaan ng mga [[comune]] ng Lalawigan ng [[Lalawigan ng Catanzaro|Catanzaro]], [[Calabria]], sa [[Italya]]. {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q747074 . ?item wdt:P131 wd:Q16159 . } |columns=P635:ISTAT,label/it:Comune,P2046:Lawak,P1082:Populasyon |section= |min_section= |sort=P635 |links=text |thumb= |autolist= |references=all |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! ISTAT ! Comune ! Lawak ! Populasyon |- | 079002 | Albi | 29.64<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 790<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079003 | Amaroni | 9.88<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1660<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079004 | Amato | 20.93<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 793<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079005 | Andali | 17.87<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 637<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079007 | Argusto | 6.88<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 444<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079008 | Badolato | 37.07<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2843<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079009 | Belcastro | 53.56<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1231<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079011 | Borgia | 42.38<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 7158<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079012 | Botricello | 15.48<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4993<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079017 | Caraffa di Catanzaro | 24<br/>25.05<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1743<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079018 | Cardinale | 30.12<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1829<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079020 | Carlopoli | 16.41<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1385<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079023 | Catanzaro | 112.72<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 84670<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079024 | Cenadi | 11.92<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 510<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079025 | Centrache | 7.96<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 342<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079027 | Cerva | 21.37<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1086<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079029 | Chiaravalle Centrale | 23.83<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5098<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079030 | Cicala | 9.28<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 887<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079033 | Conflenti | 29.34<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1282<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079034 | Cortale | 30.01<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1866<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079036 | Cropani | 44.81<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4674<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079039 | Curinga | 52.53<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 6501<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079042 | Davoli | 25.03<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5546<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079043 | Decollatura | 50.83<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2855<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079047 | Falerna | 24.04<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3786<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079048 | Feroleto Antico | 22.38<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1955<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079052 | Fossato Serralta | 11.85<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 558<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079055 | Gagliato | 7.04<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 432<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079056 | Gasperina | 6.78<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1884<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079058 | Gimigliano | 33.55<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2985<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079059 | Girifalco | 43.1<br/>43.08<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5495<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079060 | Gizzeria | 37.19<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5065<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079061 | Guardavalle | 60.27<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4117<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079063 | Isca sullo Ionio | 23.56<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1441<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079065 | Jacurso | 21<br/>21.2<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 549<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079068 | Magisano | 31.94<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1106<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079069 | Maida | 58.34<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4396<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079071 | Marcedusa | 15.68<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 380<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079072 | Marcellinara | 20.91<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2146<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079073 | Martirano | 14.9<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 840<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079074 | Martirano Lombardo | 19.84<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 952<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079077 | Miglierina | 13.94<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 722<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079080 | Montauro | 11.74<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1773<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079081 | Montepaone | 16.85<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 5656<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079083 | Motta Santa Lucia | 26.3<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 798<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079087 | Nocera Terinese | 46.58<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4715<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079088 | Olivadi | 7.17<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 488<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079089 | Palermiti | 18.38<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1057<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079092 | Pentone | 12.38<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1887<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079094 | Petrizzi | 21.9<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1010<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079095 | Petronà | 45.79<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2365<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079096 | Pianopoli | 24.65<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2484<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079099 | Platania | 26.84<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1973<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079108 | San Floro | 18.32<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 670<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079110 | San Mango d'Aquino | 6.89<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1442<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079114 | San Pietro a Maida | 16.45<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3772<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079115 | San Pietro Apostolo | 11.72<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1520<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079116 | San Sostene | 32.49<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1401<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079117 | Santa Caterina dello Ionio | 40.69<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1923<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079118 | Sant'Andrea Apostolo dello Ionio | 21.43<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1900<ref name="ref_4101d67916181d7a61079c5a0a35c3ac045efad5d96c3748f8b41a6437aa90b9">''[[:d:Q214195|Istat]]''</ref><br/>1872<ref name="ref_204c1ab4d1a0f46b14b968d13f576127fa86a9e41d1d0ba263037aad950e7ebb">http://demo.istat.it/pop2018/index3.html</ref><br/>1701<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref><br/>1691<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>1759<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>1809<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>2072<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>2329<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>2836<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>3085<ref name="ref_85c53fa19adf081b668ce0bbdf5b4eb33e4ec5822a89e5b2dd5b678fff435836">https://www.citypopulation.de/en/italy/calabria/079__catanzaro/</ref><br/>3324<br/>4016<br/>4912<br/>5170<br/>5497<br/>4868<br/>4594<br/>4011<br/>3360<br/>3539<br/>3211 |- | 079122 | San Vito sullo Ionio | 17.17<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1613<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079123 | Satriano | 21.16<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3364<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079126 | Sellia | 12.81<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 476<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079127 | Sellia Marina | 41.46<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 7615<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079129 | Serrastretta | 41.65<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2923<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079130 | Sersale | 53.3<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4250<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079131 | Settingiano | 14.35<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3260<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079133 | Simeri Crichi | 46.74<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 4722<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079134 | Sorbo San Basile | 59.28<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 754<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079137 | Soverato | 7.79<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 8618<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079138 | Soveria Mannelli | 20.5<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2835<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079139 | Soveria Simeri | 22.28<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1439<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079142 | Squillace | 34.33<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3511<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079143 | Stalettì | 12.11<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2353<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079146 | Taverna | 132.31<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 2522<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079147 | Tiriolo | 29.26<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 3581<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079148 | Torre di Ruggiero | 25.37<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 951<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079151 | Vallefiorita | 13.88<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1503<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079157 | Zagarise | 49.33<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 1425<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |- | 079160 | Lamezia Terme | 162.43<ref name="ref_9437f1d6c0387314824b069620917f9c3c0a7419ec1d92d4ba16f78323dd2dc5">https://www.istat.it/it/archivio/156224</ref> | 67026<ref name="ref_1b601241dd90af30ab3d4acde8c4e9b3a69aa82cd06985501807e9221d46f427">https://demo.istat.it/?l=it</ref> |} ---- &sum; 80 items. {{Wikidata list end}} == Sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Mga lalawigan ng Italya|Catanzaro]] eqg1dhe6pvjukjcwotzfpykadn7fsq8 0 302827 2202880 2003828 2026-04-13T18:47:41Z Ziv 83354 ([[c:GR|GR]]) [[File:Michelangelo Caravaggio 035.jpg]] → [[File:Caravaggio-Nativity(1600).jpg]] → File replacement: Updating from an old version to a newer version with better quality ([[c:c:GR]]) 2202880 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building|building_name=Oratory of Saint Lawrence|width_nave=|groundbreaking=1570 c.|year_completed=|construction_cost=|capacity=|length=|width=|height_max=|architecture_style=[[Sicilian Baroque]]|dome_quantity=|dome_height_outer=|dome_height_inner=|dome_dia_outer=|dome_dia_inner=|spire_quantity=|spire_height=|facade_direction=|architecture_type=|native_name=Oratorio di San Lorenzo {{in lang|it}}|rite=[[Roman Rite]]|image=Oratorio San Lorenzo - Interno.jpg|location=[[Palermo]], Italy|map_type=|map_size=|map_caption=|coordinates={{coord|38|07|00.07|N|13|21|59.15|E|display=inline,title}}|religious_affiliation=[[Roman Catholic]]|province=[[Roman Catholic Archdiocese of Palermo|Archdiocese of Palermo]]|architect=|district=|consecration_year=|status=|functional_status=|heritage_designation=|leadership=|website=|materials=}}Ang '''Oratoryo ng San Lorenzo''' ([[Wikang Italyano|Italyano]]: '''Oratorio di San Lorenzo''') ay isang [[Arkitekturang Baroque|Baroque]] na [[Oratoryo (pagsamba)|oratoryo]] sa [[Lungsod ng Palermo|Palermo]]. Matatagpuan ito malapit sa [[San Francesco d'Assisi, Palermo|Basilika ng San Francisco ng Assisi]], sa [[Sangkapat (pagkakahati ng lungsod)|sangkapat]] ng [[Kalsa]], sa loob ng makasaysayang sentro ng Palermo.<ref>https://www.palermoviva.it/the-oratory-of-san-lorenzo/</ref> Ang oratoryo ay itinatag noong huling bahagi ng ika-16 na siglo. Ang gusali ay ibinigay sa mga [[Conventual Franciscan|Conventual na Franciscano]] upang mapalaganap ang kulto ng mga santong [[Francisco ng Asisi|Francisco]] at [[Lorenzo ng Roma|Lorenzo]]. Noong 1699 isinagawa ni [[Giacomo Serpotta]] isang marangyang dekorasyon ng stucco. Partikular na sikat ang oratoryo dahil sa obra maestrang ''Kapanganakan kasama sina San Francisco at San Lorenzo'' (1600 o 1609) ni [[Caravaggio]]. Ang mahalagang pagpipinta na ito ay ninakaw, marahil ng ''[[Cosa Nostra]]'', noong Oktubre 18, 1969. Noong 2015 isang hi-tech na replika ng altar ang inilagay sa loob ng oratoryo.<ref>[https://www.theguardian.com/artanddesign/2015/dec/10/restitution-lost-beauty-stolen-caravaggio-nativity-replica-brought-palermo ''Restitution of a lost beauty': Caravaggio Nativity replica brought to Palermo'' - ''The Guardian'', 10 December 2015]</ref> [[Talaksan:Caravaggio-Nativity(1600).jpg|left|thumb|[[Caravaggio]], ''[[Kapanganakan kasama sina San Francisco at San Lorenzo]]'']] == Mga sanggunian == {{Reflist}} 3x2vzjaj6cnk4zxweatepfl69wd6qse 0 304144 2202961 1809219 2026-04-14T10:10:45Z Redaktor GLAM 146721 Higher resolution version of image 2202961 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Palazzo Mancini in Rome (5351168).jpg|right|thumb|300x300px| Palazzo Mancini, Roma. Ukit ni [[Giovanni Battista Piranesi]], 1752.]] Ang '''Palazzo Mancini''' ay isang [[palazzo]] sa Roma, Italya.<ref>Guerci, M. (2011) ''Palazzo Mancini''. Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato, Rome, 320 pp. {{ISBN|9788824010580}}</ref> Mula 1737 hanggang 1793 ito ang pangalawang tahanan ng [[Akademiyang Pranses sa Roma]]. Matatagpuan ito sa [[Sa pamamagitan ng del Corso, Roma|Via del Corso]], halos isang bloke sa hilaga ng [[Piazza Venezia]]. == Mga sanggunian == 82e3za95c87w3d09zpysd4gnsq4vxkf 828 309448 2202944 2191689 2026-04-14T09:13:14Z Jojit fb 38 2202944 Scribunto text/plain --[[ |1=, |2=, |3=, |4=, |5=, |6=, |7=, |8=, |9=: Optional unnamed parameters for 0 to 9 items to be listed. Whitespace is trimmed off both ends and the strings are urlencoded as if they were query strings. |article-link=: Optional Wikipedia article name to link to. |article-name=: Optional alternative text to be displayed for |article-link= link in front of catalog link. If not specified, |article-link= is used for display as well. If both parameters are not specified, the prefix is omitted completely. |article-suffix=: Optional symbol to be displayed after article name or link (f.e. ":"; omitted, if not defined). |link-prefix=: Optional prefix portion of url to external catalog item(s). |link-suffix=: Optional suffix portion of url to external catalog item(s). |item-prefix=: Optional text displayed in front of each external link (omitted, if not defined) |item-suffix=: Optional text displayed immediately after each external link (omitted, if not defined) |list-separator=: Optional alternative separator displayed between list items (default: ", ", if not specified). Whitespace must be encoded. |list-leadout=: Optional alternative leadout text displayed between the last two list items (f.e. "and", "or", "as well as", etc., default is the |list-separator= or ", ".) |leadout-suffix=: Optional alternative suffix text of the leadout (see |list-leadout=) displayed between the last two list items. This gets added in front of the last list item instead of the default whitespace which is added without this parameter. This may be necessary if |list-separator= is used not only to define the list separator but also parts of the item prefix (except for the first one). (At present, this is used only to cope with format oddities of the {{MR}} template.) new parameters that support access icons: |allowed_icons= – comma-separated list of keywords: free, limited, registration, subscription, none, all (default; 'all' implied when this parameter empty or omitted) the icons specified in the following parameters are checked agains the list in |allowed-icons=; not in the list? not displayed |url-access-all= – applies specified icon to all items in the list; accepted keywords: free, limited, registration, subscription; |url-accessn= – applies specified icon to item n of the list (the nth positional parameter); accepted keywords: free, limited, registration, subscription; ]] require('strict'); local getArgs = require ('Module:Arguments').getArgs; local lock_icons = { --icon classes are defined in Module:Citation/CS1/styles.css ['free'] = {'id-lock-free', 'Freely accessible'}, ['registration'] = {'id-lock-registration', 'Free registration required'}, ['limited'] = {'id-lock-limited', 'Free access subject to limited trial, subscription normally required'}, ['subscription'] = {'id-lock-subscription', 'Paid subscription required'}, } --[[--------------------------< I S _ S E T >------------------------------------------------------------------ Returns true if argument is set; false otherwise. Argument is 'set' when it exists (not nil) or when it is not an empty string. ]] local function is_set( var ) return not (var == nil or var == ''); end --[=[-------------------------< M A K E _ L A B E L >---------------------------------------------------------- Makes a wikilinked or plain text label from arguments; when both link and display text is provided, makes a wikilink in the form [[L|D]]; if only link is provided, makes a wikilinked label in the form [[L]]; if only display is provided, makes a plain-text label; if neither are provided makes a label from suffix, returns an empty string else. ]=] local function make_label (link, display, suffix) local label = ''; if is_set (link) then if is_set (display) then label = table.concat ({'[[', link, '|', display, ']]'}); -- make [[L|D]] wikilinked label else label = table.concat ({'[[', link, ']]'}); -- make [[L]] wikilinked label end elseif is_set (display) then label = display; -- plain-text label end if is_set (label) then return table.concat ({label, suffix, '&nbsp;'}); -- assemble the complete label else return suffix; -- no space after suffix if no label end end --[[--------------------------< I C O N _ I N D E X _ G E T >-------------------------------------------------- returns index into lock_icons[] if value assigned to |url-access= or |url-access-all= is a valid icon selector (free, limited, registration, subscription) icon selection may be limited to a subset of the icons with: |allow_icons=<comma-separated list of allowed icons> <comma-separated list of allowed icons> may be any of the keywords: free, limited, registration, subscription, none, all keyword 'all' is default condition; 'all' is implied when |allowed=icons= is empty or omitted keyword 'none' for use with identifiers where icons are inappropriate (isbn, issn, oclc) Templates using this module should set: |allow_icons=free for most identifiers; |allow_icons=none for isbn, issn, oclc, etc |url-access= is alias of |url-access1= ]] local function icon_index_get (args, k) local icon; local param_name = (1 == k and is_set (args['url-access']) and 'url-access') or table.concat ({'url-access', k}); -- make an enumerated parameter name if is_set (args['url-access-all']) and lock_icons[args['url-access-all']] then -- if set and valid icon = args['url-access-all']; -- tentatively elseif is_set (args[param_name]) and lock_icons[args[param_name]] then -- if set and valid icon = args[param_name]; -- tentatively else return nil; -- neither |url-access-all= nor |url-accessn= set so return nil end if args['allow_icons'] and args['allow_icons']:find ('none') then -- if 'none' keyword is present return nil; -- icons display not allowed end if not is_set (args['allow_icons']) or args['allow_icons']:find ('all') or args['allow_icons']:find (icon) then --if all allowed or specified icon is allowed return icon; -- return selected icon as index into icon table end end --[[--------------------------< M A I N >---------------------------------------------------------------------- Template entrypoint to this module; arguments come primarily from the parent frame though in templates that use this module, |allowed-icons= is typically set, if needed, in the {{#invoke:}}. ]] local function _main (args, frame) if not frame then frame = mw.getCurrentFrame(); end local out_text = ''; if is_set(args[1]) then local result = {}; local label; local article_suffix = args['article-suffix'] or args['article-postfix'] or ''; local link_prefix = args['link-prefix'] or ''; local link_suffix = args['link-suffix'] or args['link-postfix'] or ''; local item_prefix = args['item-prefix'] or ''; local item_suffix = args['item-suffix'] or args['item-postfix'] or ''; local list_separator = args['list-separator'] or ', '; local leadout_suffix = args['leadout-suffix'] or args['leadout-postfix'] or ' '; local list_leadout; local icon_index; if is_set (args['list-leadout']) then list_leadout = table.concat ({ mw.ustring.gsub (args['list-leadout'], '^(%a)', ' %1'), -- insert leading space if first character is a letter leadout_suffix, }); else list_leadout = ''; end label = make_label (args['article-link'], args['article-name'], article_suffix); for k, item in ipairs (args) do -- for each of the positional parameters item = mw.text.trim (item); -- remove extraneous whitespace if is_set (link_prefix) then -- if there is link prefix... item = table.concat ({ -- create an external link item '[', -- open ext link markup link_prefix, -- url prefix mw.uri.encode (item), -- item is part of url link_suffix, -- url suffix ' ', -- required space between url and label item_prefix, -- label prefix item, -- item as label item_suffix, -- item suffix ']' -- close ext link markup }); icon_index = icon_index_get (args, k); -- set if icon specified and allowed for this item; nil else if icon_index then item = table.concat ({ -- add access icon markup to this item '<span class="', -- open the opening span tag; icon classes are defined in Module:Citation/CS1/styles.css lock_icons[icon_index][1], -- add the appropriate lock icon class '" title="', -- and the title attribute lock_icons[icon_index][2], -- for an appropriate tool tip '">', -- close the opening span tag item, '</span>', -- and close the span }); end else item = table.concat ({ -- create an unlinked item item_prefix, -- label prefix item, -- item as label item_suffix, -- item suffix }); end table.insert (result, item); -- add the item to the result list end out_text = frame:callParserFunction('#tag', {'templatestyles', '', src=table.concat({ 'Module:Citation/CS1', mw.ustring.match(frame:getTitle(), '/sandbox$') or '', '/styles.css', })}); if is_set (args['list-leadout']) then out_text = table.concat ({out_text, label, mw.text.listToText (result, list_separator, list_leadout)}); else out_text = table.concat ({out_text, label, table.concat (result, list_separator)}); end end --is_set (args[1]) return out_text end local function main (frame) local args = getArgs (frame); return _main (args, frame) end return {main = main, _main = _main}; owyg3o4otev5k0vm36la01kif7bv3ap 0 326014 2202881 2202454 2026-04-13T23:57:49Z Da Boauss Ss 115902 /* Mga Imahen ng Birheng Maria na Kinoronahang Episkopal */Pagtatama ng petsa 2202881 wikitext text/x-wiki Ang '''koronasyong episkopal''' o '''koronasyong diyosesana''' ({{lang-en|episcopal coronation}}) ay isang pagkilala ng isang [[Obispo]] o [[Arsobispo]] ng lokal na [[Diyosesis]] (o Arsidiyosesis), na ipinahayag sa pamamagitan ng [[dekreto]] ng koronasyon na inilabas ng lokal na ''Diocesan Chancery'' kung saan kinikilala nito ang debosyon ng isang imahen ng [[Birheng Maria]] sa ilalim ng isang partikular na titulo na iginagalang sa isang partikular na lokalidad. Ang mga kinakailangan para sa isang imahen upang bigyan ng koronasyong episkopal ay halos katulad ng sa [[koronasyong kanonika]]. Ang imahe ay dapat na nakalagak sa isang [[kapilya]], [[parokya]], o dambana; ang pinagmulan ng imahe, ang debosyon sa paligid nito at ang mga himala na nararapat na naitala. Ang mga dokumentong naglalaman ng mga salaysay at dokumentasyon sa kultura ng imahe, kasama ang mga liham ng petisyon na nilagdaan ng mga kilalang tao sa simbahan at ng mga deboto ay isinusumite rin sa mga makabuluhang awtoridad ng simbahan para sa isang rekomendasyon, upang pag-aralan ang mga dokumento at ang pag-apruba ng kahilingan na hahantong sa pagpapalabas ng dekreto ng koronasyon sa imahen.<ref>{{Cite web|url=https://pintakasiph.wordpress.com/2021/01/01/virgen-coronada-diocesana-de-filipinas-the-episcopally-crowned-marian-images-in-the-philippines/|title=Virgenes Coronadas Diocesana de Filipinas - The Episcopally Crowned Marian images in the Philippines - Pintakasi}}</ref> __TOC__ {{clear}} <gallery widths="170" heights="200"> File:Episcopal Coronation of Our Lady of Guibang.jpg | Koronasyong episkopal ng Nuestra Señora de la Visitación ng Guibang noong 26 Mayo 1973. Pinangunahan ni Arsobispo Carmine Rocco ang rito ng pagkokorona. File:DSCN9876Episcopal coronation of La Purisima Concepción de Baliuag 39.jpg | Koronasyong episkopal ng La Purísima Concepción ng Baliwag, Bulacan noong 1 Pebrero 2021. File:24Episcopal Coronation Nuestra Señora del Santisimo Rosario de Hagonoy 14.jpg | Dekreto ng koronasyong episkopal ng Nuestra Señora del Santísimo Rosario ng Hagonoy Bulacan noong 7 Oktubre 2019, na ipinagkaloob noong 29 Hunyo 2019. </gallery> ==Mga Imaheng Kinoronahang Episkopal sa Pilipinas== ===Mga Imahen ng Birheng Maria na Kinoronahang Episkopal=== {| class="wikitable sortable" width="100%" |+ ! Opisyal na Titulo ng Imahen ! Petsa ng Koronasyon ! Lugar ng Pamimintuho ! Pinangunahan ni ! Imahen ng Birheng Maria ! Dambana |- |Nuestra Señora de la O |17 Disyembre 1949 |Parokya ng Nuestra Señora de la Natividad, [[Pangil, Laguna|Pangil]], [[Laguna]] |Obispo [[Alfredo Obviar]] |[[File:Pangil,LagunaChurchjf7598 02.JPG|200px]] |[[File:148Nuestra Señora de la Natividad Parish Church 32.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de Katipanan |28 Hulyo 1963 |Parokya ng Banal na Krus, [[Nabua]], [[Camarines Sur]] |Arsobispo Pedro Paulo Santos ||[[File:Venerada Imagen de Nuestra Señora de Katipanan. Holy Cross Parish, Nabua, Camarines Sur. 2024.jpg|200px]] |[[File:Holy Cross Nabua Church.JPG|200px]] |- |Nuestra Señora del Santísimo Rosario |11 Oktubre 1970 |Parokya ng San Jose de Placer, [[Lungsod ng Iloilo]] |Cardinal Julio Rosales | |[[File:San Jose Placer Church, Iloilo City, Aug 2024.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de Caridad |1 Mayo 1971 |Basilika Minor ng Nuestra Señora de Caridad, [[Agoo]], [[La Union]] |Arsobispo Carmine Rocco |[[File:FvfAgooBalica9285 19.JPG|200px]] |[[File:1547Agoo Basilica 2020 18.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de la Visitación |26 Mayo 1973 |Pambansang Dambana ng Nuestra Señora de la Visitación, Guibang, [[Gamu]], [[Isabela (lalawigan)|Isabela]] |Arsobispo Carmine Rocco |[[File:Our Lady of Guibang.jpg|200px]] | |- |Nuestra Señora del Santísimo Rosario<ref>https://www.facebook.com/photo/?fbid=6070132903011309&set=pcb.6070141229677143</ref> |13 Disyembre 1992 |Parokya ng Mahal na Ina ng Santo Rosaryo, [[Lungsod ng Cebu]] |Cardinal Roger Michael Mahony | | |- |Nuestra Señora de la Asunción |14 Disyembre 1997 |Parokya ng Nuestra Señora de la Asunción, [[Maragondon]], [[Kabite|Cavite]] |Obispo Manuel Cruz Sobreviñas |[[File:Our Lady of the Assumption Parish Church, Magondon, Cavite 01.JPG|200px]] |[[File:Our Lady of the Assumption Parish Church, Magondon, Cavite 14.JPG|200px]] |- |Nuestra Señora de los Desamparados<ref>{{Cite web|url= https://www.olamarikina.com.ph/the-Shrine|title=The Shrine}}</ref> |12 Mayo 2002{{efn|Ang imahen ay ginawaran ng [[koronasyong kanonika]] noong 23 Oktubre 2005.}} |Pandiyosesanang Dambana ng Mahal na Ina ng Walang Mag-ampon, [[Lungsod Marikina]] |Obispo Crisostomo Yalung |[[File:OurLadyoftheAbandonedParishjf9919 12.JPG|200px]] |[[File:Our Lady of the Abandoned Church (V. Gomez, Marikina; 04-07-2023).jpg|200px]] |- |Inmaculada Concepción de Salambao<ref>{{Cite web|url=https://dioceseofmalolos.ph/2023/07/07/sandigang-kasaysayan-260th-anniversary-of-the-discovery-of-the-image-of-our-lady-of-salambao/|title=Sandigang Kasaysayan: 260TH ANNIVERSARY OF THE DISCOVERY OF THE IMAGE OF OUR LADY OF SALAMBAO|date=7 Hulyo 2023}}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |12 Disyembre 2004 |Pambansang Dambana ng Mahal na Ina ng Salambao, [[Obando, Bulacan|Obando]], [[Bulacan]] |Obispo Jose Francisco Oliveros |[[File:National Shrine Obando Church 40.jpg|200px]] |[[File:San Pascual Baylon Church, Obando, Bulacan.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora del Santísimo Rosario |2 Mayo 2009 |Parokya ni San Miguel Arkanghel, [[Bacoor]], [[Kabite|Cavite]] |Cardinal [[Luis Antonio Tagle]] |[[File:4296Bacoor West City Cavite Landmarks Roads 02.jpg|200px]] |[[File:Saint Michael the Archangel Parish Church (Evangelista, Bacoor, Cavite; 09-19-2021).jpg|200px]] |- |Nuestra Señora del Rosario de Fatima |13 Mayo 2009{{Efn|Ginawaran ng [[koronasyong kanonika]] noong ika-1 ng Mayo 2025}} |Pandiyosesanang Dambana ng Mahal na Ina ng Fatima, Binakayan, [[Kawit]], [[Kabite|Cavite]] |Cardinal [[Luis Antonio Tagle]] |[[File:3919Kawit Cavite Church Roads Barangays Landmarks 05.jpg|200px]] |[[File:Our Lady of Fatima Church, Binakayan.JPG|200px]] |- |Nuestra Señora de Lourdes |14 Agosto 2010{{efn|Ang imaheng nasa altar ay ginawaran ng [[koronasyong kanonika]] noong 22 Agosto 2020.}} |Pambansang Dambana ng Mahal na Birhen ng Lourdes, [[Lungsod Quezon]] |Obispo [[Honesto Ongtioco]] |[[File:Lourdeswiki.jpg|200px]] |[[File:National Shrine of Our Lady of Lourdes 01.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de Fatima<ref>{{Cite web|url= https://cbcpnews.net/cbcpnews/diocese-grants-episcopal-coronation-decree-for-marikinas-our-lady-of-fatima/|title=Diocese grants episcopal coronation decree for Marikina’s Our Lady of Fatima|date=20 Agosto 2019}}</ref> |17 Oktubre 2010{{efn|Ang imahen ay ginawaran ng [[koronasyong kanonika]] noong 12 Mayo 2024.}} |Basilika at Pandiyosesanong Dambana ni San Pablo ng Krus, [[Lungsod ng Marikina]] |Obispo Gabriel Villaruz Reyes |[[File:Fatima de Marikina Coronation (001) 2024-05-12.jpg|200px]] |[[File:8581Marikina City Barangays Landmarks 01.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de los Remedios |7 Disyembre 2010 |Parokya ng Nuestra Señora de los Remedios, Labangon, [[Lungsod ng Cebu]] |Cardinal Ricardo Vidal | | |- |Nuestra Señora de Guadalupe |11 Disyembre 2011 |Parokya ni Santa Rita ng Cascia, Santa Rita, [[Olongapo]], [[Zambales]] |Obispo Florentino Lavarias |[[File:La imagen de Nuestra Señora de Guadalupe de Santa Rita, Ciudad Olongapo. 2024.jpg|200px]] |[[File:8715Olongapo City Roads Barangays Zambales 02.jpg|frameless|center|200px]] |- |Nuestra Señora de los Ángeles |2 Agosto 2012 |Parokya ng Mahal na Ina ng mga Anghel, [[Atimonan]], [[Quezon]] |Obispo Emilio Marquez | |[[File:Our Lady of the Angels Parish Facade Atimonan, Quezon.JPG|200px]] |- |Nuestra Señora de la Luz<ref>{{Cite web|url=https://lifestyle.inquirer.net/77717/cainta-to-hold-episcopal-coronation-of-our-lady-of-light-pasig-to-inaugurate-diocesan-museum/|title=Cainta to hold episcopal coronation of Our Lady of Light; Pasig to inaugurate diocesan museum - Lifestyle Inquirer|date=25 Nobyembre 2012}}</ref> |1 Disyembre 2012{{efn|Ang pintang imahen ay ginawaran ng [[koronasyong kanonika]] noong 1 Disyembre 2018.}} |Pandiyosesanang Dambana ng Mahal na Ina ng Kaliwanagan, [[Cainta]], [[Rizal]] |Obispo Gabriel Reyes |[[File:Our Lady of Light of Cainta.jpg|200px]] |[[File:OurLadyofLightParishjf9849 03.JPG|200px]] |- |Nuestra Señora de Guadalupe<br/>(''Imaheng festejada'') |12 Disyembre 2012 |Pandiyosesanang Dambana ng Mahal na Birhen ng Guadalupe, [[Pagsanjan]], [[Laguna]] |Obispo Leo Drona |[[File:Pagsanjanjf4191 24.JPG|200px]] |[[File:Pagsanjan Church in Laguna.jpg|200px]] |- |Ina Poon Bato<ref>{{Cite web|url=https://philippinefaithandheritagetours.com/ina-poon-bato-chapel-botolan-zambales/|title=Ina Poon Bato Chapel (Botolan, Zambales)|access-date=2023-11-30|archive-date=2023-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20231130234104/https://philippinefaithandheritagetours.com/ina-poon-bato-chapel-botolan-zambales/|url-status=dead}}</ref> |23 Enero 2013 |Dambana ng Ina Poon Bato, [[Botolan]], [[Zambales]] |Obispo Florentino Lavarias |[[File:InaPoonBatojf9542 03.JPG|200px]] | [[File:BotolanChurchjf9525 08.JPG|200px]] |- |Nuestra Señora del Santísimo Rosario |7 Oktubre 2013 |Parokya ng Mahal na Ina ng Santo Rosaryo, Dampalit, [[Malabon]] |Reberendo Padre Joey Guinto |[[File:JfSanto Rosario Parish Church Malabonfvf 35.JPG|200px]] |[[File:JfSanto Rosario Parish Church Malabonfvf 05.JPG|200px]] |- |Nuestra Señora de Aránzazu<ref>{{Cite web|url=https://aranzazushrine.ph/index.php/2017/11/10/devotees-commemorate-aranzazus-4th-episcopal-coronation-anniversary/|title=Devotees commemorate Aranzazu's 4th Episcopal Coronation anniversary|access-date=2023-11-30|archive-date=2023-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20231130234104/https://aranzazushrine.ph/index.php/2017/11/10/devotees-commemorate-aranzazus-4th-episcopal-coronation-anniversary/|url-status=dead}}</ref> |9 Nobyembre 2013{{efn|Ang imahen ay ginawaran ng [[koronasyong kanonika]] noong 31 Mayo 2017.}} |Pandiyosesanang Dambana ng Nuestra Señora de Aranzazu, [[San Mateo, Rizal|San Mateo]], [[Rizal]] |Obispo Francisco De Leon |[[File:Our Lady of Aranzazu in Procession at Intramuros Manila, 4 December 2022.jpg|200px]] |[[File:Diocesan Shrine of Our Lady of Aranzazu, San Mateo, Rizal, Mar 2024.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de las Flores |10 Mayo 2014 |Katedral ng Inmaculada Concepción, [[Lungsod ng Pasig]] |Obispo Mylo Hubert Vergara |[[File:Image of the Virgen de las Flores in Pasig Cathedral.jpg|200px]] |[[File:Pasig Cathedral, Feb 2024.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora del Pilar |3 Oktubre 2014{{efn|Ang imahen ay ginawaran ng [[koronasyong kanonika]] noong 11 Oktubre 2015.}} |Pandiyosesanang Dambana ng Nuestra Señora del Pilar, San Isidro, [[Libmanan]], [[Camarines Sur]] |Obispo Jose Rojas Jr. |[[File:Nuestra Señora del Pilar de Libmanan.jpg|200px]] | |- |Nuestra Señora del Santísimo Rosario |13 Oktubre 2014 |Parokya ng Mahal na Ina ng Santo Rosaryo, [[Lungsod ng Pasig]] | Obispo Mylo Hubert Vergara |[[File:527Interior of the Santo Rosario de Pasig Church 17.jpg|200px]] |[[File:0278jfSanto Rosario de Pasig Church Barangay Rosario Ortigas Avenue Extensionfvf 08.jpg|200px]] |- |Inmaculada Concepción |8 Disyembre 2014 |Parokya ng Inmaculada Concepción, [[Santa Maria, Isabela]] |Obispo Joseph Benedict Nacua | | |- |Nuestra Señora del Santo Rosario |7 Oktubre 2016 |Katedral ng Mahal na Ina ng Santo Rosaryo, [[Dipolog]], [[Zamboanga del Norte]] |Obispo Severo Caermare | |[[File:Dipolog City Philippines cathedral.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de Lourdes |11 Pebrero 2017 |Pang-arkidiyosesanang Dambana ng Mahal na Birhen ng Lourdes, Punta Princesa, [[Lungsod ng Cebu]] |Arsobispo Jose Palma | |[[File:Archdiocesan Shrine of Our Lady of Lourdes 2022 09 002.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora del Carmen |20 Pebrero 2017{{efn|Ang imahen ay ginawaran ng [[koronasyong kanonika]] noong 15 Agosto 2020.}} |Basilika Minor ng Mahal na Ina ng Bundok Karmelo, [[Lungsod Quezon]] |Obispo [[Honesto Ongtioco]] |[[File:NS del Carmen de Nueva Manila.jpg|200px]] |[[File:Mount Carmel Shrine facade 2023-07-16.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de Fatima |13 Mayo 2017{{efn|Ang imahen ay ginawaran ng [[koronasyong kanonika]] noong 25 Pebrero 2024.}} |Pambansang Dambana ng Mahal na Birhen ng Fatima, [[Valenzuela, Kalakhang Maynila|Lungsod ng Valenzuela]] |Obispo Jose Francisco Oliveros |[[File:NationalShrineofOurLadyofFatimajf4518 13.JPG|200px]] |[[File:National Shrine of Our Lady of Fatima, Valenzuela City.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de la Soledad |8 Hulyo 2017 |Parokya ng Nuestra Señora de la Soledad, Camba, [[Binondo]], [[Maynila]] |Cardinal [[Luis Antonio Tagle]] |[[File:Soledad de Manila.jpg|200px]] |[[File:09002jfSanta Cruz Tondo Binondo Solitude Church Manila Streets Landmarksfvf 06.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora del Pilar |12 Oktubre 2017{{efn|Ang imahen ay ginawaran ng [[koronasyong kanonika]] noong 10 Oktubre 2018.}} |Parokya ng Nuestra Señora del Pilar, [[Morong, Bataan|Morong]], [[Bataan]] |Obispo Ruperto Cruz Santos |[[File:Our lady of pilar patrona of our town.jpg|200px]] |[[File:Morongchurchjf7247 01.JPG|200px]] |- |La Purísima Concepción de Santa Maria |3 Marso 2018{{efn|Ang imahen ay ginawaran ng [[koronasyong kanonika]] noong 1 Pebrero 2020.}} |Basilika Minor ng La Purísima Concepción, [[Santa Maria, Bulacan|Santa Maria]], [[Bulacan]] |Obispo Jose Francisco Oliveros |[[File:9884Immaculate Conception Parish Church Santa Maria Bulacan 23.jpg|200px]] |[[File:Santa Maria Bulacan CHURCH.png|200px]] |- |Nuestra Señora de Guadalupe de Extremadura |24 Mayo 2018 |Pandiyosesanang Dambana ng Mahal na Birhen ng Guadalupe ng Extremadura, [[Loboc]], [[Bohol]] |Arsobispo Romulo Valles |[[File:San Pedro y Pablo- Virgen de Guadalupe Photo 2.jpg|200px]] |[[File:Loboc Church (Loay Interior Road, Loboc, Bohol; 01-12-2023).jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de la Asunción de Maasin |15 Agosto 2018{{efn|Ginawaran ang imahen ng [[koronasyong kanonika]] noong 13 Agosto 2022.}} |Katedral ng Nuestra Señora de la Asunción, [[Maasin]], [[Katimugang Leyte|Southern Leyte]] |Cardinal [[Luis Antonio Tagle]] |[[File:La imagen de la Señora Nuestra, Virgen de la Asunción de Maasin, Filipinas. 2023.jpg|200px]] |[[File:Maasin Cathedral, Dec. 28, 2019.jpg|200px]] |- |Mater Dolorosa de Tarlac<ref>{{Cite web|url=https://cbcpnews.net/cbcpnews/tarlac-to-hold-1st-episcopal-coronation-of-marian-image/|title=Tarlac to hold 1st episcopal coronation of Marian image|date=2 Setyembre 2018|website=CBCPNews}}</ref> |15 Setyembre 2018{{efn|Ginawaran ang imahen ng [[koronasyong kanonika]] noong 5 Hunyo 2021.}} |Parokya ng Inang Nagdadalamhati, Dolores, [[Capas]], [[Tarlac]] |Obispo Enrique Macaraeg |[[File:Mater Dolorosa de Tarlac.jpg|200px]] |[[File:0142jfDolores Church Parish Roads Welcome Capas Tarlacfvf 08.JPG|200px]] |- |Mary Help of Christians |23 Setyembre 2018 |Parokya ni Maria, Mapag-ampon sa mga Kristiyano, Balimbing, [[Boac]], [[Marinduque]] |Obispo Marcelino Antonio Maralit Jr. | | |- |Nuestra Señora del Santísimo Rosario—La Virgen de Sapao<ref>{{Cite web|url=https://www.manilatimes.net/2018/10/13/public-square/episcopal-coronation-of-our-lady-of-the-holy-rosary-inspires-catholic-faithful/457416|title=Episcopal Coronation of Our Lady of the Holy Rosary inspires Catholic faithful|website=Manila Times|date=13 Oktubre 2018}}</ref> |27 Setyembre 2018{{efn|Ginawaran ang imahen ng [[koronasyong kanonika]] noong 7 Oktubre 2022.}} |Pandiyosesanang Dambana ng Mahal na Ina ng Santo Rosaryo, [[Cardona, Rizal|Cardona]], [[Rizal]] |Obispo Nolly Buco |[[File:La Virgen de Sapao de Cardona.jpg|200px]] |[[File:Cardona Church, Rizal, Nov 2025 (2).jpg|200px]] |- |Nuestra Señora del Pilar |12 Oktubre 2018 |Parokya ng Nuestra Señora del Pilar, [[Pilar, Sorsogon]] |Obispo Arturo Bastes | | |- |Maria Inmaculada de Salawag |8 Disyembre 2018 |Parokya ni Maria Inmaculada, Salawag, [[Dasmariñas]], [[Kabite|Cavite]] |Obispo Reynaldo Evangelista | |[[File:9807Dasmariñas City Landmarks Barangays Roads 26.jpg|200px]] |- |Inmaculada Concepción |8 Disyembre 2018{{efn|Ginawaran ang imahen ng [[koronasyong kanonika]] noong 8 Disyembre 2022.}} |Basilika Minor ng Inmaculada Concepción, [[Lungsod ng Batangas]], [[Batangas]] |Arsobispo Gilbert Garcera |[[File:La Inmaculada Concepción de Ciudad de Batangas 2024-06-29.jpg|200px]] |[[File:Batangas City Basilica 2023-04-05.jpg|200px]] |- style="vertical-align:top; background:#ccc;" |''Nuestra Señora de la Esperanza Macarena—Virgen Dolor de Sariaya''{{efn|Ang imahen ay kinoronahan ng pribadong pagmamay-ari, kaya't masasabi na hindi ito opisyal dahil hindi nakalagak ang imahen sa isang dambana. Ngunit kalaunan ay ibinigay na rin sa parokya ng pamilyang nangangalaga ang Virgen Dolor de Sariaya. Naglabas rin ng dekreto ng koronasyon ang [[Diyosesis ng Lucena]] noong 2018 na nilagdaan ng lubos na kagalang-galang, Mel Uy, [[obispo]] ng Lucena.}} |8 Disyembre 2018 |Pandiyosesanang Dambana ng Santo Cristo de Burgos, [[Sariaya]], [[Quezon]] |Obispo Mel Uy | |[[File:SariayaChurchPlazajf0001 09.JPG|200px]] |- |Nuestra Señora de los Pobres |29 Disyembre 2018 |Parokya ng Mahal na Ina ng mga Mahirap, [[Lungsod ng Taguig]] |Obispo Mylo Hubert Vergara |[[File:Venerada Imagen de Nuestra Señora, Santísima Virgen de los Pobres de Taguig. Ina ng mga Dukha, Manila Cathedral. 2024.jpg|200px]] |[[File:827Western Bicutan, Taguig City 03.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de Candelaria |31 Enero 2019 |Parokya ng Nuestra Señora de Candelaria, [[Silang, Kabite|Silang]], [[Kabite|Cavite]] |Obispo Reynaldo Evangelista |[[File:Our Lady of Candelaria de Silang.jpg|200px]] |[[File:SilangChurchjf0061 12.JPG|200px]] |- |Nuestra Señora de los Dolores<br/>(''Imaheng pamprusisyon'') |12 Abril 2019 |Pambansang Dambana ng Mahal na Ina ng Hapis, [[Dolores, Quezon]] |Obispo Mel Uy |[[File:IGMP 2023. Processional Image of Nuestra Señora de los Dolores de Quezon.jpg|200px]] |[[File:Doloeres,Quezonjf9918 39.JPG|200px]] |- |Nuestra Señora del Carmen |8 Setyembre 2019 |Parokya ng Mahal na Ina ng Bundok Karmelo, Pulong Buhangin, [[Santa Maria, Bulacan]] |Obispo Dennis Villarojo |[[File:Episcopally crowned image of Impo Karmen.jpg|200px]] |[[File:3215Our Lady of Mount Carmel Church in Santa Maria, Bulacan 2021 03.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de las Mercedes |24 Setyembre 2019 |Kapilya ng Mahal na Ina ng Awa, Mercedes, [[Catbalogan]], [[Kanlurang Samar|Western Samar]] |Arsobispo Gabriele Giordano Gaccia | | |- |Nuestra Señora del Santísimo Rosario<ref>{{Cite web|url=https://cbcpnews.net/cbcpnews/hagonoy-holds-episcopal-coronation-of-marian-image/|title=Hagonoy holds episcopal coronation of Marian image|website=CBCPNews|date=10 Oktubre 2019}}</ref> |7 Oktubre 2019 |Parokya ng Mahal na Ina ng Santo Rosaryo, Santo Rosario, [[Hagonoy]], [[Bulacan]] |Obispo Dennis Villarojo |[[File:24Episcopal Coronation Nuestra Señora del Santisimo Rosario de Hagonoy 32.jpg|200px]] |[[File:09403jfRiver Mercado Santo Rosario San Jose Hagonoy Bulacanfvf 11.jpg|200px]] |- |Purísima Concepción Pequeña |8 Disyembre 2019 |Parokya ng Inmaculada Concepción, Concepcion Pequeña, [[Naga, Camarines Sur]] |Arsobispo Rolando Tria-Tirona | |[[File:Immaculate concepcion church.JPG|200px]] |- |Nuestra Señora de la Merced<ref>{{Cite web|url=https://philippines.licas.news/2020/09/04/tarlac-bishop-approves-episcopal-coronation-of-marys-image/|title=Tarlac bishop approves episcopal coronation of Mary's image}}</ref> |24 Setyembre 2020{{efn|Ginawaran ang imahen ng [[koronasyong kanonika]] noong 24 Pebrero 2023.}} |Pandiyosesanang Dambana ng Mahal na Ina ng Awa, Matatalaib, [[Lungsod ng Tarlac]], [[Tarlac]] |Obispo Enrique Macaraeg |[[File:MercedTarlac.jpg|200px]] |[[File:9933Diocesan Shrine Parish Nuestra Señora de la Merced Matatalaib 03.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora del Santísimo Rosario de Amaya |1 Oktubre 2020 |Parokya ng Mahal na Ina ng Santo Rosaryo, Amaya, [[Tanza]], [[Kabite|Cavite]] |Obispo Reynaldo Evangelista |[[File:304Tanza, Cavite Landmarks Barangays Roads 05.jpg|200px]] |[[File:201Tanza, Cavite Landmarks Barangays Roads 41.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora del Santísimo Rosario—La Naval de Pamisaraoan |11 Oktubre 2020 |Parokya ng Banal na Sanggol, [[San Antonio, Zambales]] |Obispo Bartolome Santos Jr. |[[Talaksan:La Naval de Pamisaraoan.jpg|thumb]] |[[File:SanAntonio,Zambalesjf8901 01.JPG|200px]] |- |Nuestra Señora, Patrocinio de Maria Santísima |14 Nobyembre 2020{{efn|Ginawaran ang imahen ng [[koronasyong kanonika]] noong 23 Abril 2022.}} |Pang-arkidiyosesanang Dambana ng Patrocinio de Maria Santisima, [[Boljoon]], [[Cebu]] |Obispo Midyphil Billones | |[[File:Boljoon Church, Cebu.jpg|200px]] |- |Maria, Kagalingan ng mga May-Sakit<br/>(''Madonna Salus Infirmorum'') |16 Nobyembre 2020 |Parokya ni San Isidro Labrador, Bambang, [[Bulakan, Bulacan]] |Obispo Dennis Villarojo |[[File:Madonna Salus Infirmorum de Bambang, Bulakan 02.jpg|200px]] |[[File:0101San Isidro Labrador Parish Church Bambang, Bulakan 20.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de las Flores de Bocaue |21 Nobyembre 2020 |Pandiyosesanang Dambana ng Banal na Krus ng Wawa, [[Bocaue]], [[Bulacan]] |Obispo Dennis Villarojo |[[File:Saint Martin of Tours Parish Church Bocaue Cross 25.jpg|200px]] |[[File:8125Saint Martin of Tours Parish Holy Cross Shrine Bulacan 07.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de la Asunción de Bulakan |28 Nobyembre 2020 |Pandiyosesanang Dambana ng Nuestra Señora de la Asunción, [[Bulakan, Bulacan]] |Obispo Dennis Villarojo |[[File:Our Lady of Assumption Church Bulakan Bulacan Province 16.jpg|200px]] |[[File:Exterior of the Our Lady of the Assumption Parish Church in Bulacan, Bulacan 06.jpg|200px]] |- |La Purísima Concepción de Baliuag - Birhen sa Patio |1 Pebrero 2021 |Pandiyosesanang Dambana ni San Agustin, [[Baliwag]], [[Bulacan]] |Obispo Dennis Villarojo |[[File:9609St. Augustine Parish Church of Baliuag 48.jpg|200px]] |[[File:9603Poblacion Baliuag, Bulacan 05.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora del Mar Cautiva |19 Hulyo 2021 |Parokya ng mga Banal na Anghel, [[Santo Tomas, La Union]] |Obispo Daniel Presto |[[File:Cautivajf.jpg|200px]] |[[File:2636Poblacion, Santo Tomas, La Union 44.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de la Soledad de Maquinaya |22 Agosto 2021 |Parokya ng Inmaculada Concepción, Barretto, [[Olongapo]], [[Zambales]] |Obispo Bartolome Santos Jr. |[[File:Nuestra Señora de la Soledad de Maquinaya.jpg|200px]] | |- |Nuestra Señora del Santísimo Rosario de Olongapo |3 Oktubre 2021 |Kapilya ng Reyna ng Kabanal-banalang Rosaryo, New Kababae, [[Olongapo]], [[Zambales]] |Obispo Bartolome Santos Jr. |[[Talaksan:Santo Rosario de Olongapo.jpg|thumb]] |[[File:Queen of the Most Holy Rosary Chapel, Olongapo City. 2025 (1).jpg|200px]] |- |Nuestra Señora del Santísimo Rosario—La Naval de San Marcelino |10 Oktubre de 2021 |Parokya ni San Guillermo, [[San Marcelino, Zambales]] |Obispo Bartolome Santos Jr. |[[Talaksan:La Naval de San Marcelino.jpg|thumb]] |[[File:195San Marcelino, Zambales Barangays Roads 20.jpg|200px]] |- |Inmaculada Concepción<ref>{{Cite web|url=https://www.sunstar.com.ph/cebu/local-news/cebu-cathedral-honors-mary-with-coronation-procession|title=Cebu Cathedral honors Mary with coronation, procession|date=8 Disyembre 2021}}</ref> |8 Disyembre 2021 |Katedral Metropolitana ng [[Lungsod ng Cebu]] |Obispo Midyphil Billones |[[File:Cebu Metropolitan Cathedral - Front Retablo - Right-Hand Side.jpg|200px]] |[[File:Cebu Metropolitan Cathedral 20180628a.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora del Carmen—La Limpia de Cebu |8 Enero 2022 |Pang-arkidiyosesanang Dambana ng Mahal na Ina ng Bundok Karmelo—La Limpia, [[Lungsod ng Cebu]] |Arsobispo Jose Palma | | |- |Nuestra Señora de la Consolación y Correa<ref>{{Cite web|url=https://palawan-news.com/our-lady-of-cuyo/|title=Our Lady of Cuyo|access-date=2023-11-30|archive-date=2024-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20240224233916/https://palawan-news.com/our-lady-of-cuyo/|url-status=dead}}</ref> |27 Agosto 2022 |Parokya ni San Agustin, [[Cuyo, Palawan]] |Obispo Broderick Pabillo | |[[File:Fort Cuyo.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de la Paz y Buen Viaje |8 Setyembre 2022 |Parokya ng Mahal na Birhen ng Kapayapaan at Mabuting Paglalakbay, Dela Paz, [[Biñan]], [[Laguna]] |Obispo Buenaventura Famadico |[[File:1219Biñan City, Laguna Roads Landmarks 22.jpg|200px]] |[[File:1219Biñan City, Laguna Roads Landmarks 48.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora del Rosario |7 Oktubre 2022 |Parokya ng Santo Rosaryo, [[Malita]], [[Davao Occidental]] |Obispo Guillermo Afable | | |- |Nuestra Señora del Rosario |7 Oktubre 2022 |Katedral ni San Agustin, [[Cagayan de Oro]], [[Misamis Oriental]] |Arsobispo Jose Cabantan | |[[File:San Agustin Cathedral.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de la Esperanza<ref>{{Cite web|url=https://cbcpnews.net/cbcpnews/palos-our-lady-of-hope-gets-episcopal-coronation-on-yolandas-9th-anniversary/|title=Yolanda's 9th anniversary|website=CBCPNews}}</ref> |8 Nobyembre 2022 |Katedral Metropolitana ng [[Palo, Leyte]] |Arsobispo John Du |[[File:Pope Francis Tacloban 12.jpg|200px]] |[[File:Palo Cathedral 01.JPG|200px]] |- |Nuestra Señora de Candelaria de Tondo<ref>{{Cite web|url=https://philippines.licas.news/2022/10/13/tondos-nuestra-senora-de-candelaria-granted-episcopal-coronation/|title=Tondo's Nuestra Señora de Candelaria granted episcopal coronation}}</ref> |18 Nobyembre 2022 |Basilika Menor at Pang-Arkidiyosesanang Dambana ng Banal na Bata, [[Tondo, Maynila]] |Cardinal [[Jose Advincula]] |[[File:TondoChurchjf1282 07.JPG|200px]] |[[File:Tondo Church Manila 2.jpg|200px]] |- |Inmaculada Concepción |7 Disyembre 2022 | Pang-arkidiyosesis na Dambana at Parokya ni Santa Ana, [[Lungsod ng Davao]] |Arsobispo Romulo Valles | |[[File:Santa Ana Shrine Parish Davao City.jpg|200px]] |- |Inmaculada Concepción |8 Disyembre 2022 |Parokya ng Inmaculada Concepción, [[Mataasnakahoy]], [[Batangas]] |Arsobispo Gilbert Garcera |[[File:The original image of Nuestra Señora de la Inmaculada Concepcion de Mataasnakahoy.webp|200px]] |[[File:MataasnaKahoy,Batangasjf0431 13.JPG|200px]] |- |Nuestra Señora de los Ángeles<ref>{{Cite web|url=https://philippines.licas.news/2022/07/03/nuestra-senora-de-los-angeles-of-binangonan-granted-episcopal-coronation/|title='Nuestra Señora de los Angeles' of Binangonan granted episcopal coronation}}</ref> |10 Disyembre 2022{{Efn|Ginawaran ng [[koronasyong kanonika]] noong ika-17 ng Enero 2026}} |Parokya ng Mahal na Ina ng mga Anghel, Pilapila, [[Binangonan]], [[Rizal]] |Obispo Nolly Buco |[[File:Delos Angeles de Binangonan.jpg|200px]] |[[File:9941Nuestra Señora de los Angeles Parish Church 16.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de Lourdes |11 Pebrero 2023 |Parokya ng Mahal na Birhen ng Lourdes, [[Tagaytay]], [[Kabite|Cavite]] |Obispo Reynaldo Evangelista | |[[File:Tagaytay City's Our Lady of Lourdes Church facade.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de la Expiación |25 Marso 2023 |Katedral ng Nuestra Señora de la Expiación, [[Lungsod ng Baguio]] |Obispo Victor Bendico |[[File:Interior de la Catedral de Nuestra Señora de la Expiación. Ciudad Baguio, 2024.jpg|200px]] |[[File:Baguio Cathedral 2023-02-24.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora del Pronto Socorro<ref>{{Cite web|url=https://www.bicolmail.net/single-post/coronation-of-image-of-ol-of-prompt-succor-set-on-may-6|title=Coronation of image of OL of Prompt Succor, set on May 6|website=Bicol Mail|access-date=2023-11-30|archive-date=2023-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20231130235605/https://www.bicolmail.net/single-post/coronation-of-image-of-ol-of-prompt-succor-set-on-may-6|url-status=dead}}</ref> |6 Mayo 2023 |Parokya ni San Francisco ng Assisi, [[Buhi]], [[Camarines Sur]] |Arsobispo Rolando Tria-Tirona | |[[File:St. Francis of Assisi Church, Buhi Camarines Sur.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora del Santísimo Rosario |22 Oktubre 2023 |Parokya ng Mahal na Ina ng Santo Rosaryo, Calmay, [[Dagupan]], [[Pangasinan]] |Arsobispo [[Socrates Villegas]] |[[File:308Calmay Carael, Dagupan, Pangasinan 42.jpg|200px]] |[[File:308Calmay Carael, Dagupan, Pangasinan 54.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de Loreto |1 Disyembre 2023{{efn|Ang imahen ay ginawaran ng [[koronasyong kanonika]] noong 10 Disyembre 2024.}} |Pang-arkidiyosesanang Dambana ng Mahal na Birhen ng Loreto, [[Sampaloc, Maynila]] |Cardinal [[Jose Advincula]] |[[File:Sampaloc Church 02.jpg|200px]] |[[File:Loreto Church, Sampaloc, Manila, April 2023.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de la Soledad |8 Disyembre 2023 |Pang-arkidiyosesanang Dambana ng Nuestra Señora de la Soledad, Tambo, [[Buhi]], [[Camarines Sur]] |Arsobispo Rolando Tria-Tirona |[[File:Nuestra Señora de la Soledad de Buhi.jpg|200px]] | |- |Inmaculada Concepción |8 Disyembre 2023 |Katedral Metropolitana ng Kalinis-linisang Paglilihi. [[Roxas, Capiz|Roxas]], [[Capiz]] |Arsobispo Victor Bendico |[[File:Immaculate Concepcion Metropolitan Cathedral Roxas inside (Rizal Street, Roxas, Capiz; 04-07-2024).jpg|200px]] |[[File:Immaculate Concepcion Metropolitan Cathedral Roxas (Rizal Street, Roxas, Capiz; 10-19-2022).jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de las Saleras |20 Abril 2024 |Pandiyosesanong Dambana at Parokya ng Nuestra Señora de las Saleras, [[Aliaga, Nueva Ecija]] |Obispo Sofronio Bancud |[[File:La Verdadera Imagen de Nuestra Señora de las Saleras, Patrona de Aliaga. Manila Cathedral 2024.jpg|200px]] |[[File:NuestraSeñoradelasSalerasParishChurchjf4956 04.JPG|200px]] |- |Nuestra Señora del Carmen de Alava |16 Hulyo 2024 |Pang-diyosesis na Dambana ng Mahal na Birhen ng Bundok Carmelo, [[Sison, Pangasinan]] |Obispo Jacinto Jose |[[File:La Bendita Imagen de la Santísima Virgen del Carmen de Álava Coronada. Sison, Pangasinan. 2024.jpg|200px]] |[[File:OurLadyofMountCarmelParishChurchjf868.JPG|200px]] |- |Madre de la Divina Gracia |23 Hulyo 2024 |Parokya ni San Miguel Arkanghel, [[Marilao, Bulacan]] |Obispo Dennis Villarojo |[[File:Marilao Church Bulacan 17.jpg|200px]] |[[File:Marilao Church, Bulacan, Mar 2024.jpg|200px]] |- |Sancta Maria Mater et Regina |8 Setyembre 2024 |Seminaryo ng Sancta Maria Mater et Regina, [[Roxas, Capiz|Lungsod Roxas]],[[Capiz]] ||Cardinal [[Jose Advincula]] | | |- |Nuestra Señora del Santísimo Rosario de Paragû |30 Setyembre 2024 |Kapilya ng Birhen ng Rosario, Paragû, [[Tumauini]], [[Isabela (lalawigan)|Isabela]] |Obispo David William Antonio | | |- |Nuestra Señora de la Medalla Milagrosa |27 Nobyembre 2024 |Pang-arkidiyosesis na Dambana ng Ina ng Medalya Milagrosa, [[Ermita, Maynila|Ermita]], [[Maynila]] |Cardinal [[Jose Advincula]] |[[File:SVChurchjf7782 02.JPG|200px]] |[[File:09216jfErmita Adamson University Church Chapel Manila Buildingsfvf 15.jpg|200px]] |- |La Inmaculada Concepción |9 Disyembre 2024 |Parokya ng Inamculada Concepcion, [[Baganga]], [[Davao Oriental]] |Obispo Abel Apigo | | |- |La Inmaculada Concepción de Batanes |9 Disyembre 2024 |Katedral ng La Inmaculada Concepción, [[Basco]], [[Batanes]] |Obispo Danilo Ulep |[[File:Our Lady of the Immaculate Conception of Batanes.jpg|200px]] |[[File:Basco Cathedral 02.JPG|200px]] |- |Nuestra Señora de la Purificacion y Candelaria |1 Pebrero 2025 |Parokya ni San Fernando de Dilao, [[Paco, Maynila|Paco]], [[Maynila]] |Cardinal [[Jose Advincula]] |[[File:Nuestra Señora de la Purificación y Candelaria Coronada.jpg|200px]] |[[File:San Fernando de Dilao Church, Paco, Manila, April 2023.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de Gracia |7 Pebrero 2025 |Parokya ng Ina ng Biyaya, Lower Q. M., [[Baguio|Lungsod ng Baguio]] |Obispo Rafael Cruz | | |- |Nuestra Señora de Fatima de Urduja |2 Marso 2025{{Efn|Ang imahen ay gagawaran ng [[koronasyong kanonika]].}} |Pang-diyosesis na Dambana at Parokya ng Mahal na Birhen ng Fatima, Urduja Village, [[Caloocan|Lungsod ng Caloocan]] |Obispo Roberto Gaa |[[File:Our Lady of Fatima Parish Church Caloocan 36.jpg|200px]] |[[File:Our Lady of Fatima Parish Church Caloocan 02.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de Anunciata |19 Marso 2025 |Basilika Menor at Parokya ni San Juan Bautista, [[Taytay, Rizal|Taytay]], [[Rizal]] |Obispo Ruperto Cruz Santos | |[[File:St. John the Baptist Church, Taytay, Rizal exterior 3.JPG|200px]] |- |Virgen sang Barangay |25 Marso 2025{{Efn|Ang imahen ay ginawaran ng [[koronasyong kanonika]] noong 16 Oktubre 2025.}} |Katedral ni San Sebastian, [[Bacolod]], [[Negros Occidental]] |Obispo Patricio Buzon |[[File:Our Lady of the Barangay (Virgen sang Barangay) - March 25, 2025.jpg|200px]] |[[File:San Sebastian Cathedral Bacolod (Rizal Street, Bacolod, Negros Occidental; 10-31-2022).jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de Fatima de Calamba |13 Mayo 2025 |Parokya ng Birhen ng Fatima, [[Calamba, Laguna|Calamba]], [[Laguna]] |Obispo Marcelino Antonio Maralit |[[Talaksan:Our Lady of Fatima of Calamba City.jpg|thumb]] |[[File:2629Calamba City Laguna Roads Landmarks Barangays 38.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de la Trinidad de Malate |14 Hunyo 2025 |Parokya ng Banal na Santatlo, [[Malate, Maynila|Malate]], [[Maynila]] |Cardinal [[Jose Advincula]] |[[File:Nuestra Señora de la Santisima Trinidad de Malate.jpg|200px]] |[[File:09917jfSantisima Trinidad Parish Church Estrada Dian Streets, Malate, Manila) 27.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de Salvacion de Manila |16 Agosto 2025 |Parokya ng Nuestra Señora de Salvacion, [[Santa Mesa, Maynila|Sta. Mesa]], [[Maynila]] |Cardinal [[Jose Advincula]] |[[File:0646JfSanta Mesa Altrura Church Magsaysay Boulevard Sampaloc Manilafvf 03.jpg|200px]] |[[File:0726JfSanta Mesa Altrura Church Magsaysay Boulevard Sampaloc Manilafvf 14.jpg|200px]] |- |Maria, Mediadora de Todas las Gracias |22 Agosto 2025 |Katedral ni Maria, Tagapamagitan ng Lahat ng Biyaya, [[Digos|Lungsod ng Digos]], [[Davao del Sur]] |Obispo Guillermo Afable | | |- |Maria Bambina |7 Setyembre 2025 |Parokya ng Pagsilang sa Mahal na Birheng Maria, Industrial Valley Complex, [[Marikina|Lungsod ng Marikina]] |Obispo Ruperto Cruz Santos |[[File:357Nativity of Our Lady Parish Church 36.jpg|200px]] |[[File:244Industrial Valley Complex, Marikina City Church School 15.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora del Santísimo Rosario |26 Oktubre 2025 |Parokya ni Sto. Domingo, [[Santo Domingo, Ilocos Sur|Sto. Domingo]], [[Ilocos Sur]] |Obispo Marlo Peralta | |[[File:Sto. Domingo, Ilocos Sur church - Flickr.jpg|200px]] |- |La Inmaculada Concepción |7 Disyembre 2025 |Parokya ng Kalinis-linisang Paglilihi, [[Batan, Aklan|Batan]], [[Aklan]] |Obispo Victor Bendico | | |- |La Inmaculada Concepción |8 Disyembre 2025 |Katedral ng Kalinis-linisang Paglilihi, [[Puerto Princesa]], [[Palawan]] |Obispo Socrates Mesina | |[[File:Immaculate Concepcion Cathedral in Puerto Princesa City.jpeg|200px]] |- |La Inmaculada Concepción |8 Disyembre 2025 |Katedral ng Kalinis-linisang Paglilihi, [[Lungsod ng Kotabato]] |Obispo Charlie Inzon | |[[File:Immaculate Concepcion Metropolitan Cathedral Cotabato (Quezon Avenue, Cotabato City; 08-15-2023).jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de Guia |12 Enero 2026 |Parokya ng Nuestra Señora de Guia, [[Magallanes, Kabite|Magallanes]], [[Kabite|Cavite]] |Obispo Reynaldo Evangelista |[[File:MagallanesChurch,Naic,Cavitejf8164 01.JPG|200px]] |[[File:Magallanes,Kabitejf8104 20.JPG|200px]] |- |Nuestra Señora de la Paz y Buen Viaje |15 Enero 2026 |Pangdiyosesis na Dambana ng Nuestra Señora de la Paz y Buen Viaje, [[La Paz, Tarlac|La Paz]], [[Tarlac]] |Obispo Roberto Mallari |[[File:LaPazChurchjf7503 07.JPG|200px]] |[[File:7804jfLa Paz Church Tarlac Shrinejf 04.JPG|200px]] |- |Nuestra Señora del Sagrado Corazon |31 Mayo 2026 |Parokya ng Kabanal-banalang Manunubos - Brixton Hill, Santol, [[Lungsod Quezon|Lugsod Quezon]] | |[[File:0312jfMost Holy Redeemer Parish Church Brixton Hills Santol Doña Imelda Quezon Cityfvf 04.jpg|200px]] |[[File:0372jfMost Holy Redeemer Parish Church Brixton Hills Santol Doña Imelda Quezon Cityfvf 10.jpg|200px]] |- |Nuestra Señora de la Consolacion y Correa |6 Setyembre 2026 |Parokya ni Santiago Apostol, [[Paombong]], [[Bulacan]] | |[[File:The Nuestra Señora dela Consolacion y Correa de Paombong.jpg|200px]] |[[File:Apaombongjf.JPG|200px]] |- |Virgen la Purisima Concepción de Tanay{{Efn|Ang imaheng nakadambana sa simbahan ay matagal nang tinatawag na Virgen ng Guadalupe ngunit sinasabi ng mga sinaunang mga akda na ang tunay na pamagat ng imahen ay La Purisima Concepcion. Noong ika-20 ng Enero 2025 ay pormal nang itinalaga ang La Purisima Concepcion na ikalawang patrona ng parokya.}} |''Hindi pa tiyak'' |Parokya ni San Ildefonso de Toledo, [[Tanay]], [[Rizal]] | |[[File:LaVirgenGuadalupedeTanay.jpg|200px]] |[[File:San Ildefonso Church2.JPG|200px]] |} ===Mga Imahen ni Kristo na Kinoronahang Episkopal=== {| class="wikitable sortable" width="100%" ! Opisyal na Titulo ng Imahen ! Petsa ng Koronasyon ! Lugar ng Pamimintuho ! Pinangunahan ni ! Imahen ng Batang Hesus ! Dambana |- | Santo Niño de Tacloban | 30 Hunyo 1968 | Pang-arkidiyosesis na Dambana ng Sto. Niño de Tacloban, [[Tacloban]], [[Leyte]] | style="text-align:center;" | Obispo Teotimo Pacis |[[File:Santo Nino Church Tacloban altar (002) 2023-11-19.jpg|200px]] |[[File:Santo Nino Church Tacloban (002) 2023-11-19.jpg|200px]] |} ==Mga tala== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Birheng Maria]] s2517awtf4ulbdnfr040jxfb7rsycy5 0 337485 2202900 2202482 2026-04-14T05:15:09Z Jadewest.catvalentine 41897 2202900 wikitext text/x-wiki {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision | year = 2025 | image = JJ at ESC2025 for Austria 2.jpg | size = 300px | caption = Si JJ, ang kampeon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025 | theme = ''Welcome Home''{{efn|Bagama't ang "United by Music" ang naging permanenteng islogan ng paligsahan sa kabuuan simula noong Nobyembre 2023, ginamit naman ng Swiss host broadcaster na SRG SSR ang "Welcome Home" bilang konsepto at "motto" para sa 2025.}} | semi1 = {{start date|2025|05|13|df=y}} | semi2 = {{start date|2025|05|15|df=y}} | final = {{start date|2025|05|17|df=y}} | venue = {{lang|de|[[St. Jakobshalle]]|italic=unset}}<br />[[Basel]], [[Suwisa]] | organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) | ESC_director = Martin Green | exsupervisor = Martin Österdahl | host_broadcaster = [[Swiss Broadcasting Corporation]] (SRG SSR) | directors = {{Ubl|Robin Hofwander|Fredrik Bäcklund|Myriam von Necker}} | exproducers = {{Ubl|Reto Peritz|Moritz Stadler}} | presenters = {{Ubl|Hazel Brugger|Sandra Studer|Michelle Hunziker (final)}} | entries = 37 | finalists = 26 | debut = | return = {{Flag|Montenegro}} | non-return = {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | winner = {{Flag|Austria}}<br />"Wasted Love" ni [[JJ (musikero)|JJ]] | vote = Ang bawat bansa ay nagbibigay ng isang set sa semi-finals, o dalawang set sa finals na may 12, 10, 8–1 puntos sa sampung kanta.<br/>Sa lahat ng tatlong palabas, ang mga online na boto mula sa mga manonood sa mga bansang hindi kalahok ay pinagsama-sama at iginagawad bilang isang set ng mga puntos. | prev_year = {{Flagicon|Sweden}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|Malmö 2024]] | next_year = {{Flagicon|Austria}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026|Viena 2026]] }} Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025''' ay ang ika-69 na edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]]. Ito ay binubuo ng dalawang semi-final na ginanap noong Mayo 13 at 15, at ng grand final na ginanap noong May 17, 2025. Ginanap ito sa [[St. Jakobshalle]] sa [[Basel]], [[Suwisa]] at hinost nina Hazel Brugger at Sandra Studer, nang kasama si Michelle Hunziker sa final. Inorganisa ito ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[Swiss Broadcasting Corporation]] (SRG SSR), na siyang nag-stage ng paligsahan matapos magwagi ang kantang "The Code" ni Nemo noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]] para sa [[Suwisa]]. Tatlumpu't pitong brodkaster mula sa tatlumpu't pitong bansa ang lumahok sa paligsahan, ang parehong bilang ng nakaraang dalawang edisyon. Bumalik ang [[Montenegro]] matapos ang dalawang taong pagliban, habang umalis naman sa kompetisyon ang [[Moldova]], na orihinal na nagplanong lumahok ngunit umalis dahil sa mga kadahilanang pang-ekonomiya at ang kalidad ng mga kantang lumaban sa pambansang seleksyon nito. Patuloy na nagdulot ng kontrobersiya ang paglahok ng [[Israel]] kaugnay ng [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Gaza]], kung saan nanawagan ang ilang kalahok na brodkaster para sa isang deliberasyon tungkol sa isyu. Ang nanalo ay ang kantang "Wasted Love" ng [[Austria]], na itinanghal ni [[JJ (musikero)|JJ]] at isinulat niya kasama sina Teodora Špirić at Thomas Thurner. Nanalo ang Austria sa pinagsamang boto at sa boto ng mga hurado, habang pumang-apat ito sa televote, na napanalunan ng Israel, na pumangalawa. Ang [[Estonya]], [[Sweden|Suwesya]], at [[Italya]] ang kumukumpleto sa top five. Dahil sa kanyang panalo, itinuring si JJ bilang kauna-unahang kampeon ng Eurovision na may lahi mula sa [[Timog-silangang Asya]] dahil sa kanyang lahing [[Mga Pilipino|Pilipino]]. Itinuring din siyang unang solong kampeon sa Eurovision na ipinanganak noong dekada 2000 at ika-21 siglo. Iniulat ng EBU na ang paligsahan ay may 166 milyong manonood sa telebisyon sa 37 na market sa Europa, isang pagtaas ng tatlong milyong manonood mula sa nakaraang edisyon. == Lokasyon == [[Talaksan:Eurovision Song Contest 2025 ST Jakobshalle.jpg|thumb|left|250px|[[St. Jakobshalle]] sa Basel, venue ng paligsahan noong 2025]] Ginanap ang paligsahan sa [[Basel]], [[Suwisa]] matapos manalo ang kantang "The Code" ni Nemo, na kumatawan sa bansa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]]. Ito ang ikatlong beses na ginanap sa Suwisa ang paligsahan, matapos itong gawin noon para sa unang paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1956|1956]] at noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1989|1989]], na ginanap sa [[Lugano]] at [[Lausanne]] ayon sa pagkakabanggit. Ang napiling venue para sa paligsahan ay ang [[St. Jakobshalle]] na may 12,400 na upuan, na nagsisilbing lugar para sa mga panloob na palakasan at mga konsiyerto. Ang arena ay matatagpuan sa munisipalidad ng Münchenstein sa Basel-Landschaft, sa tabi mismo ng hangganan ng Basel-Stadt. Ang Messe and Congress Center Basel complex ay nagdaos ng ilang mga kaganapan na may kaugnayan sa paligsahan. Ito ang lokasyon ng Eurovision Village, na nagdaos ng mga pagtatanghal mula sa mga kalahok sa paligsahan at mga lokal na artista pati na rin ang mga pagpapalabas ng mga live shows para sa pangkalahatang publiko; at ang EuroClub, na nag-organisa ng mga opisyal na after-party at mga pribadong pagtatanghal mula sa mga kalahok sa paligsahan. Ang kaganapang "Turquoise Carpet" noong ika-11 ng Mayo 2025 ay nagsimula sa Basel Town Hall at dumaan sa Middle Bridge, kung saan ang mga kalahok at ang kanilang mga delegasyon ay iniharap sa harap ng mga accredited press at mga tagahanga, bago ito nagtapos sa Messe Basel, kung saan ginanap ang seremonya ng pagbubukas. Ang istadyum na [[St. Jakob-Park]] ay nagsagawa ng screening ng finals kasama ang mga pagtatanghal ng apat na dating kalahok sa Eurovision,{{efn|Kinabibilangan nina Kate Ryan (kinatawan ng Belhika noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2006|2006]]), Anna Rossinelli (kiantawan ng Suwisa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2011|2011]]), Luca Hänni (kinatawan ng Suwisa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2019|2019]]) at Baby Lasagna (kinatawan ng Croatia noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]]) kasama si DJ Antoine}} na may bayad para sa publiko; ang istadyum ay itinampok din sa live broadcast at tinukoy bilang "Arena Plus" para sa okasyon. Ang Eurovision Street ay matatagpuan sa Steinenvorstadt. Bago piliin ng SRG SSR ang Basel bilang punong lungsod, ang mga sumusunod na lungsod ay nagpahayag ng kanilang interes sa pagho-host ng ika-69 na edisyon ng paligsahan at nagsumite ng mga bid. '''Legend:'''<br /> {{Color box|#CEDFF2|†|border=darkgray}} Napiling punong lungsod {{Color box|#D0F0C0|*|border=darkgray}} Na-shortlist {{Color box|#F2E0CE|^|border=darkgray}} Nagsumite ng bid {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Lungsod ! scope="col" | Venue ! scope="col" | Nota ! scope="col" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! rowspan="2" scope="row" style="background:#CEDFF2" | '''[[Basel]]''' † | [[St. Jakob-Park]] | Naging host ng final ng [[2016 UEFA Europa League]] at magho-host ng mga laban ng [[UEFA Women's Euro 2025]]. Ang alok ay nakadepende sa paggawa ng bubong para matakpan ang istadyum. | rowspan="2" style="background:#CEDFF2" | <ref>{{cite web |last1=Jiandani |first1=Sanjay |title=Eurovision 2025: Basel applies to host the contest |url=https://esctoday.com/195397/eurovision-2025-basel-applies-to-host-the-contest/ |website=ESCToday |date=7 Hunyo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- style="background:#CEDFF2" | '''[[St. Jakobshalle]]''' | Nagho-host ng taunang [[Swiss Indoors]] na mga kampeonato sa tennis. |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE"| [[Bern]] kasama ang [[Biel/Bienne]] ^ | Neue Festhalle | Ang panukala ay nakabatay sa isang nakaplanong venue para sa musika, na itatayo sa loob ng Bernexpo complex. | <ref>{{cite web |last=Granger |first=Anthony |title=Eurovision 2025: Bern & Biel/Bienne Reveal Details of Bid |url=https://eurovoix.com/2024/06/27/eurovision-2025-bern-biel-bienne-bid/ |website=Eurovoix |date=27 Hunyo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- style="background:#D0F0C0" ! scope="row" style="background:#D0F0C0" | [[Geneva]] * | [[Palexpo]] | Naging host ng taunang [[Geneva International Motor Show]]. Naging host din ito ng [[2014 Davis Cup]] semi-finals at ng [[2019 Laver Cup]]. | <ref>{{cite web |last=Granger |first=Anthony |title=Eurovision 2025: Geneva Aims to Host Eurovision 2025 |url=https://eurovoix.com/2024/05/12/%f0%9f%87%a8%f0%9f%87%ad-eurovision-2025-geneva-aims-to-host-eurovision-2025/ |website=Eurovoix |date=12 Mayo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! scope="row" | [[St. Gallen]] | Olma Hall | — | <ref>{{cite web |last=Jiandani |first=Sanjay |title=Eurovision 2025: St. Gallen will not bid to host the contest|url=https://esctoday.com/195423/eurovision-2025-st-gallen-will-not-bid-to-host-the-contest/|website=ESCToday |date=13 Hunyo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- style="background:#F2E0CE" ! rowspan="2" scope="row" style="background:#F2E0CE"| [[Zurich]] ^ | [[Hallenstadion]] | Naging host ng taunang [[Zurich Open]] mula 1993 hanggang 2008. | rowspan="2" | <ref>{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=27 Hunyo 2024 |title=Eurovision 2025: Zurich Reveals Details of Bid |url=https://eurovoix.com/2024/06/27/eurovision-2025-zurich-reveals-details-of-bid/ |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovoix |language=en-GB}}</ref> |- | [[Swiss Life Arena]] | Planadong lugar para sa [[2026 IIHF World Championship]] |} ==Mga kalahok== {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref>{{Cite web |title=Participants of Basel 2025 |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/participants |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! scope="col" colspan="2" | Proseso ng pagpili ! scope="col" rowspan="2" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" |{{Flag|Albanya}} | RTSH | Shkodra Elektronike | "Zjerm" | [[Wikang Albanes|Albanes]]{{efn|Partikular ang Gheg Albanian<ref>{{Cite web |url=https://albaniannight.com/sq/four-beautiful-cultural-elements-in-albanias-eurovision-song-zjerm/ |title=Kultura Shqiptare në Zjarr: 4 Tradita në Këngën Shqiptare të Eurovisionit 2025 “Zjerm” |trans-title=Kulturang Albanian sa isang apoy: 4 na tradisyon sa kantang Albanian noong 2025 Eurovision na "Zjerm" |date=2025 |access-date=25 Marso 2026}}</ref>}} | ''Festivali i Këngës 63'' | Disyembre 22, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Shkodra Elektronike |url=https://eurovision.tv/participant/shkodra_elektronike-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | NDR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}} | Abor & Tynna | "Baller" | [[Wikang Aleman|Aleman]] | ''Chefsache ESC 2025'' | Marso 1, 2025 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Abor & Tynna |url=https://eurovision.tv/participant/abor-tynna-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Armenya}} | AMPTV | Parg | "Survivor" | [[Wikang Ingles|Ingles]], Armenyo | ''Depi Evratesil 2025'' | Pebrero 16, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – PARG |url=https://eurovision.tv/participant/parg-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | İTV | Mamagama | "Run with U" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 4, 2025 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 19, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Mamagama |url=https://eurovision.tv/participant/mamagama-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Australya}} | SBS | Go-Jo | "Milkshake Man" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 25, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Go-Jo |url=https://eurovision.tv/participant/go-jo-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Austria}} | ORF | [[JJ (musikero)|JJ]] | "Wasted Love" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 30, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 6, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – JJ |url=https://eurovision.tv/participant/jj-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | VRT | Red Sebastian | "Strobe Lights" | Ingles | ''Eurosong 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Red Sebastian |url=https://eurovision.tv/participant/red-sebastian-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | Sissal | "Hallucination" | Ingles | ''Dansk Melodi Grand Prix 2025'' | Marso 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Sissal |url=https://eurovision.tv/participant/denmark-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | RTVSLO | Klemen | "How Much Time Do We Have Left" | Ingles | ''EMA 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Klemen |url=https://eurovision.tv/participant/klemen-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Espanya}} | RTVE | Melody | "Esa diva" | [[Wikang Kastila|Kastila]] | ''Benidorm Fest 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Melody |url=https://eurovision.tv/participant/melody-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Estonia|namr=Estonya}} | ERR | Tommy Cash | "Espresso Macchiato" | [[Wikang Italyano|Italyano]],{{efn|Partikular ang diyalektong Broccolino, isang Amerikanong uri ng wikang Italyano}} Ingles | ''Eesti Laul 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Tommy Cash |url=https://eurovision.tv/participant/tommy-cash-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} | ERT | Klavdia | "Asteromata" <small>({{lang|el|Αστερομάτα|i=unset}})</small> | [[Wikang Griyego|Griyego]] | ''Ethnikós Telikós 2025'' | Enero 30, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Klavdia |url=https://eurovision.tv/participant/klavdia-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | Mariam Shengelia | "Freedom" | [[Wikang Heorhiyano|Heorhiyano]], Ingles | Panloob na pagpili | Marso 14, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Mariam Shengelia |url=https://eurovision.tv/participant/mariam-shengelia-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | RTÉ | Emmy | "Laika Party" | Ingles | ''Eurosong 2025'' {{small|(parte ng ''The Late Late Show'')}} | Pebrero 7, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – EMMY |url=https://eurovision.tv/participant/emmy-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | RÚV | Væb | "Róa" | [[Wikang Islandiko|Islandiko]] | ''Söngvakeppnin 2025'' | Pebrero 22, 2025 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web |title=Basel 2025 - VÆB |url=https://eurovision.tv/participant/VÆB-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Yuval Raphael | "New Day Will Rise" | Ingles, [[Wikang Pranses|Pranses]], [[Wikang Hebreo|Hebreo]] | ''HaKokhav Haba'' {{small|(artista)}} Panloob na pagpili {{small|(kanta)}} | Enero 22, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 9, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Yuval Raphael |url=https://eurovision.tv/participant/yuval-raphael-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Italya}} | RAI | Lucio Corsi | "Volevo essere un duro" | Italyano | ''Sanremo Music Festival 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Lucio Corsi |url=https://eurovision.tv/participant/lucio-corsi-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | HRT | Marko Bošnjak | "Poison Cake" | Ingles | ''Dora 2025'' | Marso 2, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Marko Bošnjak |url=https://eurovision.tv/participant/marko-bosnjak-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | LSM | Tautumeitas | "Bur man laimi" | [[Wikang Latbiyano|Latbiyano]] | ''Supernova 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Tautumeitas |url=https://eurovision.tv/participant/tautumeitas-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | Katarsis | "Tavo akys" | [[Wikang Litwano|Litwano]] | ''Eurovizija.LT 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Katarsis |url=https://eurovision.tv/participant/katarsis-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | RTL | Laura Thorn | "La poupée monte le son" | Pranses | ''Luxembourg Song Contest 2025'' | Enero 25, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Laura Thorn |url=https://eurovision.tv/participant/laura-thorn-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | Miriana Conte | "Serving" | Ingles | ''Malta Eurovision Song Contest 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Miriana Conte |url=https://eurovision.tv/participant/miriana-conte-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | RTCG | Nina Žižić | "Dobrodošli" <small>({{lang|cnr-cyrl|Добродошли|i=unset}})</small> | [[Wikang Montenegrin|Montenegrin]] | ''Montesong 2024'' | Nobyembre 27, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Nina Žižić |url=https://eurovision.tv/participant/nina-zizic-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | AVROTROS | Claude | "C'est la vie" | Pranses, Ingles | Panloob na pagpili | Disyembre 19, 2024 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 27, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Claude |url=https://eurovision.tv/participant/claude-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | NRK | Kyle Alessandro | "Lighter" | Ingles | ''Melodi Grand Prix 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Kyle Alessandro |url=https://eurovision.tv/participant/kyle-alessandro-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Erika Vikman | "Ich komme" | [[Wikang Finlandes|Finlandes]], Aleman | ''Uuden Musiikin Kilpailu 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Erika Vikman |url=https://eurovision.tv/participant/erika-vikman-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | Justyna Steczkowska | "Gaja" | [[Wikang Polako|Polako]], Ingles | ''Wielki Finał Polskich Kwalifikacji'' | Pebrero 14, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Justyna Steczkowska |url=https://eurovision.tv/participant/justyna-steczkowska-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | Napa | "Deslocado" | [[Wikang Portuges|Portuges]] | ''Festival da Canção 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – NAPA |url=https://eurovision.tv/participant/napa-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | France Télévisions | Louane | "Maman" | Pranses | Panloob na pagpili | Enero 30, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 15, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Louane |url=https://eurovision.tv/participant/louane-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | [[BBC]] | Remember Monday | "What the Hell Just Happened?" | Ingles | Panloob na pagpili | Marso 7, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Remember Monday |url=https://eurovision.tv/participant/remember-monday-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} | SMRTV | Gabry Ponte{{efn|name=San Marino|Tampok ang mga walang kreditong boses nina Andrea Bonomo at Edwyn Roberts.}} | "Tutta l'Italia" | Italyano | ''San Marino Song Contest 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Gabry Ponte |url=https://eurovision.tv/participant/gabry-ponte-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | RTS | Princ | "Mila" <small>({{lang|sr-cyrl|Мила|i=unset}})</small> | [[Wikang Serbiyo|Serbiyo]] | ''Pesma za Evroviziju 2025'' | Pebrero 28, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Princ |url=https://eurovision.tv/participant/princ-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | KAJ | "Bara bada bastu" | [[Wikang Suweko|Suweko]],{{efn|Partikular ang diyalektong Vörå, isang uri ng Ostrobothnian ng Finland na Swedish na sinasalita sa loob at paligid ng Vörå}} Finlandes | ''Melodifestivalen 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – KAJ |url=https://eurovision.tv/participant/kaj-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | Zoë Më | "Voyage" | Pranses | Panloob na pagpili | Marso 5, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Zoë Më |url=https://eurovision.tv/participant/zoe-me-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | Adonxs | "Kiss Kiss Goodbye" | Ingles | Panloob na pagpili | Disyembre 11, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 7, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – ADONXS |url=https://eurovision.tv/participant/adonxs-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | CyBC | Theo Evan | "Shh" | Ingles | Panloob na pagpili | Setyembre 2, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Theo Evan |url=https://eurovision.tv/participant/theo-evan-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | Suspilne | Ziferblat | "Bird of Pray" | [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]], Ingles | ''Vidbir 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Ziferblat |url=https://eurovision.tv/participant/ziferblat-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |} ==Buod ng paligsahan== ===Unang semi-final=== Ginanap ang unang semi-final noong ika-13 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]].<ref name="calendar">{{Cite web |date=13 Marso 2019 |title=Eurovision Calendar 2025 |url=https://eurovision.tv/calendar |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) }}</ref> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Espanya]], [[Italya]] at [[Suwisa]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw">{{Cite web |date=28 Enero 2025 |title=Eurovision 2025: Semi-Final Draw results |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-semi-final-draw-results |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Unang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="SF1_results">{{Cite web |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/first-semi-final |title=First Semi-Final of Basel 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |access-date=24 Marso 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=Eurovision 2025 Semi-final 1 Results |url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2025/semi-final-1#world |access-date=24 Marso 2026|website=Eurovisionworld |language=en-gb}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Væb | "Róa" |97 |6 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Polonya}} | Justyna Steczkowska | "Gaja" |85 |7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Eslobenya}} | Klemen | "How Much Time Do We Have Left" |23 |13 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | Tommy Cash | "Espresso Macchiato" |113 |5 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Espanya}}'' | ''Melody'' | ''"Esa diva"'' | ''—'' | ''—'' |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Ukranya}} | Ziferblat | "Bird of Pray" |137 |1 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | KAJ | "Bara bada bastu" |118 |4 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Portugal}} | Napa | "Deslocado" |56 |9 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Noruwega}} | Kyle Alessandro | "Lighter" |82 |8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Belhika}} | Red Sebastian | "Strobe Lights" |23 |14 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Italya}}'' | ''Lucio Corsi'' | ''"Volevo essere un duro"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | Mamagama | "Run with U" |7 |15 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|San Marino}} | Gabry Ponte{{efn|name=San Marino}} | "Tutta l'Italia" |46 |10 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Albanya}} | Shkodra Elektronike | "Zjerm" |122 |2 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Claude | "C'est la vie" |121 |3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Marko Bošnjak | "Poison Cake" |28 |12 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Suwisa}}'' | ''Zoë Më'' | ''"Voyage"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Tsipre}} | Theo Evan | "Shh" |44 |11 |} ===Ikalawang semi-final=== Ginanap ang ikalawang semi-final noong ika-15 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST.<ref name="calendar" /> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Alemanya]], [[Pransiya]] at [[United Kingdom|Reyno Unido]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw" /> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Ikalawang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="SF2_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/second-semi-final |title=Second Semi-Final of Basel 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Australya}} | Go-Jo | "Milkshake Man" |41 |11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Montenegro}} | Nina Žižić | "Dobrodošli" |12 |16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Irlanda}} | Emmy | "Laika Party" |28 |13 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Tautumeitas | "Bur man laimi" |130 |2 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Armenya}} | Parg | "Survivor" |51 |10 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Austria}} | [[JJ (musikero)|JJ]] | "Wasted Love" |104 |5 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}'' | ''Remember Monday'' | ''"What the Hell Just Happened?"'' | ''—'' | ''—'' |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Gresya}} | Klavdia | "Asteromata" |112 |4 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Katarsis | "Tavo akys" |103 |6 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Malta}} | Miriana Conte | "Serving" |53 |9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Heorhiya}} | Mariam Shengelia | "Freedom" |28 |15 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Pransiya}}'' | ''Louane'' | ''"Maman"'' | ''—'' | ''—'' |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Dinamarka}} | Sissal | "Hallucination" |61 |8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | Adonxs | "Kiss Kiss Goodbye" |29 |12 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Luxembourg}} | Laura Thorn | "La poupée monte le son" |62 |7 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Israel}} | Yuval Raphael | "New Day Will Rise" |203 |1 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Alemanya}}'' | ''Abor & Tynna'' | ''"Baller"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Princ | "Mila" |28 |14 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Erika Vikman | "Ich komme" |115 |3 |} ===Final=== Ginanap ang final noong ika-17 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST at itinampok ang 26 na bansang kalahok.<ref name="calendar" /> Bumoto sa finals ang lahat ng 37 kalahok na bansa kasama ang hurado at televote, pati na rin ang mga hindi kalahok na bansa sa ilalim ng pinagsama-samang online na boto na "Rest of the World".<ref>{{Cite web |date=17 Marso 2025 |title=Switzerland has been drawn to perform 19th in the Grand Final |url=https://eurovision.tv/story/switzerland-draws-perform-19th-grand-final |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> Ang running order (R/O) ng host nation ay natukoy sa pamamagitan ng random draw noong ika-17 ng Marso sa taunang pagpupulong ng mga pinuno ng mga kalahok na delegasyon. Ang running order para sa mga natitirang finalist ay tinukoy ng mga prodyuser ng paligsahan pagkatapos ng ikalawang semi-final.<ref>{{Cite web |date=16 Mayo 2025 |title=The Running Order of the Eurovision 2025 Grand Final |url=https://eurovision.tv/story/running-order-eurovision-2025-grand-final |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> {{Legend|gold|Kampeon}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="Final_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/grand-final |title=Grand Final of Basel 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Noruwega}} | Kyle Alessandro | "Lighter" | 89 | 18 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Luxembourg}} | Laura Thorn | "La poupée monte le son" | 47 | 22 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | Tommy Cash | "Espresso Macchiato" | 356 | 3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Israel}} | Yuval Raphael | "New Day Will Rise" | 357 | 2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Katarsis | "Tavo akys" | 96 | 16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Espanya}} | Melody | "Esa diva" | 37 | 24 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Ukranya}} | Ziferblat | "Bird of Pray" | 218 | 9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | Remember Monday | "What the Hell Just Happened?" | 88 | 19 |-style="font-weight: bold; background: gold;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Austria}} | [[JJ (musikero)|JJ]] | "Wasted Love" | 436 | 1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Væb | "Róa" | 33 | 25 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Tautumeitas | "Bur man laimi" | 158 | 13 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Claude | "C'est la vie" | 175 | 12 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Erika Vikman | "Ich komme" | 196 | 11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Italya}} | Lucio Corsi | "Volevo essere un duro" | 256 | 5 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Polonya}} | Justyna Steczkowska | "Gaja" | 156 | 14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Alemanya}} | Abor & Tynna | "Baller" | 151 | 15 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 17 | {{Flag|Gresya}} | Klavdia | "Asteromata" | 231 | 6 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 18 | {{Flag|Armenya}} | Parg | "Survivor" | 72 | 20 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 19 | {{Flag|Suwisa}} | Zoë Më | "Voyage" | 214 | 10 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | {{Flag|Malta}} | Miriana Conte | "Serving" | 91 | 17 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | {{Flag|Portugal}} | Napa | "Deslocado" | 50 | 21 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | {{Flag|Dinamarka}} | Sissal | "Hallucination" | 47 | 23 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | KAJ | "Bara bada bastu" | 321 | 4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 24 | {{Flag|Pransiya}} | Louane | "Maman" | 230 | 7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | {{Flag|San Marino}} | Gabry Ponte{{efn|name=San Marino}} | "Tutta l'Italia" | 27 | 26 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 26 | {{Flag|Albanya}} | Shkodra Elektronike | "Zjerm" | 218 | 8 |} ====Buod ng pagboto==== {{Legend|gold|Kampeon}} {| class="wikitable plainrowheaders" style="margin: 10px;" |+ Paghahati-hati ng mga resulta<ref name="finalresults">{{cite web |title=Basel 2025 – Grand Final – Detailed voting results |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/grand-final/results |publisher=Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="col" | Puwesto ! colspan="2" scope="col" | Pinagsama ! colspan="2" scope="col" | Hurado ! colspan="2" scope="col" | Televoting |- ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 1 | bgcolor=gold|{{Flag|Austria}} | bgcolor=gold|436 | bgcolor=gold|{{Flag|Austria}} | bgcolor=gold|258 | {{Flag|Israel}} | 297 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 2 | {{Flag|Israel}} | 357 | {{Flag|Suwisa}} | 214 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 258 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 3 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 356 | {{Flag|Pransiya}} | 180 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 195 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 4 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 321 | {{Flag|Italya}} | 159 | bgcolor=gold|{{Flag|Austria}} | bgcolor=gold|178 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 5 | {{Flag|Italya}} | 256 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | 133 | {{Flag|Albanya}} | 173 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 6 | {{Flag|Gresya}} | 231 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 126 | {{Flag|Ukranya}} | 158 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 7 | {{Flag|Pransiya}} | 230 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 116 | {{Flag|Polonya}} | 139 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 8 | {{Flag|Albanya}} | 218{{efn|name=Pinagsama8|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Ukranya, ang Albanya ay itinuring na ika-8 sa pinagsamang resulta dahil sa mas maraming puntos na natanggap nila sa televote.}} | {{Flag|Gresya}} | 105 | {{Flag|Gresya}} | 126 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 9 | {{Flag|Ukranya}} | 218{{Efn|name=Pinagsama8}} | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 98 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 108 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 10 | {{Flag|Suwisa}} | 214 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 88{{efn|name=Hurado10|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Finland, ang United Kingdom ay itinuring na ika-10 puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Italya}} | 97 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 11 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 196 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 88{{efn|name=Hurado10}} | {{Flag|Alemanya}} | 74 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 12 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | 175 | {{Flag|Malta}} | 83 | {{Flag|Noruwega}} | 67 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 13 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 158 | {{Flag|Alemanya}} | 77 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 62 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 14 | {{Flag|Polonya}} | 156 | {{Flag|Ukranya}} | 60{{efn|name=Hurado14|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Israel, ang Ukranya ay itinuturing na ika-14 na puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Pransiya}} | 50 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 15 | {{Flag|Alemanya}} | 151 | {{Flag|Israel}} | 60{{Efn|name=Hurado14}} | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | 42{{efn|name=Hurado15|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Latvia, ang Nederlandiya ay itinuring na ika-15 puwesto sa televoting dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 16 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 96 | {{Flag|Albanya}} | 45{{Efn|name=Hurado16|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Dinamarka, ang Albanya ay itinuturing na ika-16 sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 42{{Efn|name=Hurado15}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 17 | {{Flag|Malta}} | 91 | {{Flag|Dinamarka}} | 45{{Efn|name=Hurado16}} | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | 33 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 18 | {{Flag|Noruwega}} | 89 | {{Flag|Armenya}} | 42 | {{Flag|Armenya}} | 30 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 19 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 88 | {{Flag|Portugal}} | 37 | {{Flag|Luxembourg}} | 24 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 20 | {{Flag|Armenya}} | 72 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 34 | {{Flag|San Marino}} | 18 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 21 | {{Flag|Portugal}} | 50 | {{Flag|Espanya}} | 27 | {{Flag|Portugal}} | 13 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 22 | {{Flag|Luxembourg}} | 47{{efn|name=Pinagsama22|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Dinamarka, ang Luxembourg ay itinuring na nasa ika-22 puwesto sa pinagsamang resulta dahil sa mas maraming puntos na natanggap nila sa televote.}} | {{Flag|Luxembourg}} | 23 | {{Flag|Espanya}} | 10 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 23 | {{Flag|Dinamarka}} | 47{{Efn|name=Pinagsama22}} | {{Flag|Noruwega}} | 22 | {{Flag|Malta}} | 8 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 24 | {{Flag|Espanya}} | 37 | {{Flag|Polonya}} | 17 | {{Flag|Dinamarka}} | 2 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 25 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | 33 | {{Flag|San Marino}} | 9 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 0{{efn|name=Zero|Sa kabila ng parehong pagtatapos na may 0 puntos, ang mga patakaran sa tiebreaking ay naglagay sa Reyno Unido sa ika-25 na puwesto at sa Suwisa sa ika-26 na puwesto dahil sa kanilang mga posisyon sa running order.}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 26 | {{Flag|San Marino}} | 27 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | 0 | {{Flag|Suwisa}} | 0{{efn|name=Zero}} |} ====Tagapagsalita==== Inihayag ng mga tagapagsalita ang 12-puntong iskor mula sa pambansang hurado ng kani-kanilang bansa sa sumusunod na pagkakasunud-sunod: {{Div col |colwidth=30em}} #{{Flag|Sweden|name=Suwesya}} – Keyyo #{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} – Safura {{small|(kinatawan ng Aserbayan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2010|2010]])}} #{{Flag|Malta}} – Ingrid Sammut #{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} – Chantal Janzen {{small|(isa sa mga host ng paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2021|2021]])}} #{{Flag|Eslobenya}} – Lorella Flego #{{Flag|Armenya}} – Lusine Tovmasyan #{{Flag|Luxembourg}} – Fabienne Zwally #{{Flag|San Marino}} – Senhit {{small|(kinatawan ng San Marino noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2011|2011]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2020|2020]] at [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2021|2021]])}} #{{Flag|Ukranya}} – Jerry Heil {{small|(kinatawan ng Ukranya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Noruwega}} – Tom Hugo {{small|(kinatawan ng Noruwega noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2019|2019]] bilang parte ng Keiino)}} #{{Flag|Austria}} – Philipp Hansa #{{Flag|Pransiya}} – Émilie Mazoyer #{{Flag|Italya}} – Topo Gigio #{{Flag|Portugal}} – Iolanda {{small|(kinatawan ng Portugal noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Dinamarka}} – Sara Bro #{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} – Doris Pinčić #{{Flag|Latvia|name=Letonya}} – Dons {{small|(kinatawan ng Latvia noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Irlanda}} – Nicky Byrne {{small|(kinatawan ng Irlanda noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]])}} #{{Flag|Polonya}} – Aleksandra Budka #{{Flag|Montenegro}} – Marko Vukčević #{{Flag|Gresya}} – Jenny Theona #{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} – Dragana Kosjerina #{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} – Radka Rosická #{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} – Sophie Ellis-Bextor #{{Flag|Espanya}} – Chanel {{small|(kinatawan ng Espanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]])}} #{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} – Jasmin Beloued #{{Flag|Australya}} – Silia Kapsis {{small|(kinatawan ng Tsipre noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Alemanya}} – Michael Schulte {{small|(kinatawan ng Alemanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2018|2018]])}} #{{Flag|Belhika}} – Manu Van Acker #{{Flag|Israel}} – Eden Golan {{small|(kinatawan ng Israel noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Albanya}} – Andri Xhahu #{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} – Silvester Belt {{small|(kinatawan ng Lithuania noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} – Hera Björk {{small|(kinatawan ng Iceland noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Heorhiya}} – Nutsa Buzaladze {{small|(kinatawan ng Heorhiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Tsipre}} – Loukas Hamatsos #{{Flag|Estonia|name=Estonya}} – Kristjan Jakobson {{small|(kinatawan ng Estonia noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]] bilang parte ng 5miinust)}} #{{Flag|Suwisa}} – Mélanie Freymond at Sven Epiney {{small|(hinatid nang live mula sa loob ng "Arena Plus" sa [[St. Jakob-Park]])}} {{Div col end}} ==Ibang mga pagtatanghal== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Iba pang mga tagapagtanghal sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025 |- ! scope="col"| Act ! scope="col"| (Mga) Pangalan ! scope="col" class="unsortable"| (Mga) Kanta |- ! colspan="3" | Unang semi-final |- ! Pambungad | Isang grupo ng mga mananayaw, yodeler at manunugtog ng alphorn | "Tattoo"<br>"Arcade"<br>"Waterloo"<br>"The Code" |- ! rowspan="2" |Interval | Hazel Brugger<br>Sandra Studer<br>Petra Mede | "Made in Switzerland" |- | Marina Satti<br>Jerry Heil<br>Iolanda<br>Silvester Belt | "Ne partez pas sans moi"<br>{{small|(na may pre-recorded na mensahe mula sa orihinal na kumanta ng kanta na si [[Céline Dion]])}} |- ! Reprise | Jørgen Olsen | "Fly on the Wings of Love"{{efn|Itinanghal nang may mga pagbabago sa liriko na tumutukoy sa permanenteng slogan ng paligsahan na "United by Music"}} |- ! colspan="3" | Ikalawang semi-final |- ! Pambungad | Philip | ''Isang monologo tungkol sa mga bagay na nagustuhan niya tungkol sa paligsahan'' |- ! rowspan="2" |Interval | Isang grupo ng mga mananayaw | "On Time" |- | Gjon's Tears<br>The Roop<br>Efendi<br>Destiny | '''Medley ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2020]]'''<br>"Répondez-moi"<br>"On Fire"<br>"Cleopatra"<br>"All of My Love" |- ! Reprise | Sandra Studer | "Insieme: 1992" |- ! colspan="3" | Final |- ! Pambungad | Nemo<br>Top Secret Drum Corps | "The Code" |- ! rowspan="5" |Interval | Sandra Studer | "Canzone per te" |- | Michelle Hunziker | "Nel blu, dipinto di blu" |- | Peter Reber<br>Marc Dietrich<br>Nina Reber<br>Bruno Dietrich<br>[[Paola Del Medico|Paola]]<br>Luca Hänni<br>Gjon's Tears | '''Medley ng mga dating kalahok na Suwiso'''<br>"Io senza te"<br>"Cinéma"<br>"She Got Me"<br>"Tout l'univers" |- | Baby Lasagna<br>Käärijä | "Rim Tim Tagi Dim"<br>"Cha Cha Cha"<br>"#Eurodab" |- | Nemo | "Unexplainable" |} ==Pagpapalabas== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Albanya}} | RTSH | RTSH 1, RTSH Muzikë, Radio Tirana | Lahat ng palabas | Andri Xhahu |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | rowspan="2" |ARD/NDR | One | Semi-finals | rowspan="2" scope="row" | Thorsten Schorn |- | Das Erste | Final |- | ARD/RBB | Radio Eins | Final | Amelie Ernst at Max Spallek |- ! scope="row" | {{Flag|Armenya}} | AMPTV | Armenia 1 | Lahat ng palabas | Hrachuhi Utmazyan at Hamlet Arakelyan |- ! scope="row" | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | colspan="2" | İTV | Lahat ng palabas | Elnara Khalilova at Aga Nadirov |- ! scope="row" | {{Flag|Australya}} | SBS | SBS | Lahat ng palabas | Courtney Act at Tony Armstrong |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Austria}} | rowspan="3" | ORF | ORF 1 | Lahat ng palabas | Andi Knoll |- | FM4 | rowspan="2" | Final | Jan Böhmermann at Olli Schulz |- |Radio Kärnten |Sonja Kleindienst, Ilona Doppler at Rudi Oman |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Belhika}} | rowspan="2" | VRT | VRT 1 | Lahat ng palabas | ''Olandes'': Peter Van de Veire |- | Radio 2 | Final | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- | rowspan="2" | RTBF | La Une | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | ''Pranses'': Jean-Louis Lahaye at Joëlle Scoriels |- |Tipik |{{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | DR1 | Lahat ng palabas | Ole Tøpholm |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | rowspan="4" | RTVSLO | TV SLO 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Mojca Mavec |- | TV SLO 1 | Final |- | rowspan="2" |Radio Val 202 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} | Maj Valerij |- | Final | Maj Valerij at Igor Bračič |- ! scope="row" rowspan="6" | {{Flag|Espanya}} | rowspan="6" | RTVE | La 2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} | rowspan="2" | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | rowspan="2" | La 1 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} |- | Final | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar<br />''Katalan'':{{efn|Ang opsyon sa komentaryo sa wikang Katalan ay makukuha lamang sa Cataluña.}} Sònia Urbano at Xavi Martínez |- | [[TVE Internacional]] | Lahat ng palabas | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | Radio Nacional, Radio Exterior, RNE para todos | rowspan="2" | Final | ''Kastila'': David Asensio, Sara Calvo at Luis Miguel Montes |- | Ràdio 4 | ''Katalan'': Sònia Urbano at Xavi Martínez |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | rowspan="2" | ERR | ETV | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Estonyo'': Marko Reikop |- | ETV+ | ''Ruso'': Julia Kalenda at Aleksandr Hobotov |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Gresya}} | rowspan="2" | ERT | ERT1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas |Maria Kozakou at Giorgos Kapoutzidis |- | Deftero Programma |Dimitris Meidanis |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | First Channel | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | rowspan="2" | RTÉ | RTÉ2 | Semi-finals | rowspan="2" | Marty Whelan |- | RTÉ One | Final |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | rowspan="4" | RÚV | RÚV | Lahat ng palabas | Guðrún Dís Emilsdóttir |- | RÚV 2 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Interpretasyon ng Wikang Senyas ng Iceland'' |- | rowspan="2" | Rás 2 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | Guðrún Dís Emilsdóttir |- | Final | Guðrún Dís Emilsdóttir at Gunnar Birgisson |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Israel}} | rowspan="2" | IPBC | rowspan="2" | Kan 11, Kan 88 | Semi-finals | Asaf Liberman at Akiva Novick |- | Final | Asaf Liberman, Akiva Novick at Keren Peles |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Italya}} | rowspan="3" | RAI | Rai 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Gabriele Corsi at BigMama |- | Rai 1 | rowspan="2" | Final |- |Rai Radio 2 | Diletta Parlangeli at Matteo Osso |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | rowspan="2" | HRT | HRT 1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas | rowspan="2" | Duško Ćurlić |- | HR 2 |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | rowspan="2" | LSM | rowspan="2" | LTV1 | Semi-finals | Toms Grēviņš |- | Final | Toms Grēviņš at Marija Naumova |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | LRT TV, LRT Radijas | Lahat ng palabas | Ramūnas Zilnys |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | rowspan="3" | RTL | RTL Lëtzebuerg | Lahat ng palabas | ''Luksemburges'': Roger Saurfeld at Raoul Roos |- | RTL Today | rowspan="2" | {{abbr|SF2|Ikalawang semi-final}}/Final | ''Ingles'': Melissa Dalton at Meredith Moss |- | RTL Infos | ''Pranses'': Fabien Rodrigues at Jérôme Didelot |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | TVM | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | RTCG | TVCG 1 | Lahat ng palabas | Dražen Bauković |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | rowspan="2" | AVROTROS | NPO 1, BVN | Lahat ng palabas | Cornald Maas |- | NPO Radio 2 | Final | Carolien Borgers |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | rowspan="2" | NRK | NRK1 | Lahat ng palabas | Marte Stokstad |- | NRK P1 | Final | Jon Marius Hyttebakk |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | rowspan="5" | Yle | Yle TV1, TV Finland | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Finlandes'': Mikko Silvennoinen<br />''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | rowspan="2" | Yle Areena | ''Northern Sámi'': Aslak Paltto and ''Inari Sámi'': Heli Huovinen |- | {{abbr|SF2|Ikalawang semi-final}}/Final | ''Ruso'': Levan Tvaltvadze<br />''Ukranyo'': Galina Sergeyeva |- | Yle Radio Suomi | Final | ''Finlandes'': Sanna Pirkkalainen at Toni Laaksonen |- | Yle X3M | Lahat ng palabas | ''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | TVP1, TVP Polonia | Lahat ng palabas | Artur Orzech |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | RTP1, RTP Internacional | Lahat ng palabas{{efn|Ang pagsasahimpapawid ng ikalawang semi-final ay nagsimulang naantala, sa ganap na 10:00 ng gabi (WEST) sa RTP Internacional at RTP Internacional Ásia, at sa ganap na 10:30 ng gabi (WEST) sa RTP1 at RTP Internacional América.}} | José Carlos Malato at Nuno Galopim |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | rowspan="2" |France Télévisions | Culturebox | Semi-finals | Stéphane Bern |- | France 2 | Final | Stéphane Bern at Laurence Boccolini |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | rowspan="5" | [[BBC]] | rowspan="2" | BBC One | Semi-finals | Scott Mills at Rylan |- | Final | Graham Norton |- | BBC Red Button | Lahat ng palabas | ''Interpretasyon ng Wikang Senyas ng Britanya'' |- | rowspan="2" |BBC Radio 2 | Semi-finals | Sara Cox at Richie Anderson |- | Final | Scott Mills at Rylan |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} |SMRTV |San Marino RTV |Lahat ng palabas |Anna Gaspari at Gigi Restivo |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | rowspan="2" | RTS | RTS 1, RTS Svet | Lahat ng palabas | Duška Vučinić |- | Radio Belgrade 1 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}}, Final | Nikoleta Dojčinović at Katarina Tošić |- ! scope="row" rowspan="4" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | rowspan="3" | SVT | rowspan="2" | SVT1 | Semi-finals | Edward af Sillén |- | Final | Edward af Sillén at Petra Mede |- | SVT Play{{efn|Kasama ang opsyon sa komentaryo sa wikang Suweko mula sa SVT1 para sa lahat ng palabas}} | Final | ''Northern Sámi:'' Aslak Paltto at ''Inari Sámi:'' Heli Huovinen{{efn|Sa sabay na broadcast mula sa Yle Areena ng Finland}} |- | SR | Sveriges Radio P4 | Lahat ng palabas | Carolina Norén |- ! rowspan="11" scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | rowspan="11" | SRG SSR | RSI La 1 | Lahat ng palabas | ''Italyano'': Ellis Cavallini at Gian-Andrea Costa |- | rowspan="2" | RTS 1 | Semi-finals | ''Pranses'': Jean-Marc Richard at Nicolas Tanner |- | Final | ''Pranses'': Jean-Marc Richard, Nicolas Tanner at Victoria Turrian |- | SRF 1 | Lahat ng palabas | ''Aleman'': Sven Epiney |- | SRF info | Lahat ng palabas | ''Interpretasyon ng Wikang Senyas Swiss-German'' |- | Play SRF | Final | ''Aleman:'' Patti Basler |- | Play RTS | Lahat ng palabas |''Interpretasyon ng Wikang Senyas Swiss-French'' |- | Radio SRF 3 | rowspan="4" | Final |''Aleman'': Céline Werdelis |- | RTS Première | ''Pranses'': Claire Mudry |- | RSI Rete Tre | ''Italyano'': Davide Gagliardi |- | Radio RTR | ''Romanche'': Elias Tsoutsaios |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | rowspan="2" | ČT | rowspan="2" | ČT1 | Semi-finals | Ondřej Cikán |- | Final | Ondřej Cikán at Aiko |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | rowspan="2" | CyBC | RIK 1, RIK Sat | rowspan="2" | Lahat ng palabas | rowspan="2" | Melina Karageorgiou at Alexandros Taramountas |- | RIK Trito |- ! scope="row" rowspan="6" | {{Flag|Ukranya}} | rowspan="6" | Suspilne | rowspan="4" | Suspilne Kultura | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | Timur Miroshnychenko at Olexandr Pedan |- | {{abbr|SF2|Ikalawang semi-final}} | Timur Miroshnychenko at Vlad Kuran |- | Final | Timur Miroshnychenko at Alyona Alyona |- | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas Ukranyo'': Tetiana Zhurkova, Anfisa Boldusieva, Oleksandr Rudyk at Lada Sokoliuk |- | rowspan="2" | Radio Promin | Semi-finals | Dmytro Zakharchenko at Lesia Antypenko |- | Final | Anna Zakletska at Denys Denysenko |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga broadkasters at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Chile}} | Zapping | Zapping Channel | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Estados Unidos}} | [[NBC]] | Peacock | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|North Macedonia|name=Hilagang Masedonya}} | MRT | MRT 1, Radio Skopje | Lahat ng palabas | Aleksandra Jovanovska |- ! scope="row" | {{Flag|Kapuluang Peroe}} | KVF | KVF 1 | Lahat ng palabas | Gunnar Nolsøe |- ! scope="row" | {{Flag|Kosovo}} | RTK | RTK 1 | Lahat ng palabas | Agron Krasniqi at Egzona Rafuna |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Moldova 1 | Lahat ng palabas | Ion Jalbă at Daniela Crudu |} ==Mga nota== {{notelist}} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] [[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]] [[Kategorya:Europa]] 1ibfvtchp1jddkcunes9bjyrd5omfmk 2202901 2202900 2026-04-14T05:16:06Z Jadewest.catvalentine 41897 2202901 wikitext text/x-wiki {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision | year = 2025 | image = JJ at ESC2025 for Austria 2.jpg | size = 300px | caption = Si JJ, ang kampeon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025 | theme = ''Welcome Home''{{efn|Bagama't ang "United by Music" ang naging permanenteng islogan ng paligsahan sa kabuuan simula noong Nobyembre 2023, ginamit naman ng Swiss host broadcaster na SRG SSR ang "Welcome Home" bilang konsepto at "motto" para sa 2025.}} | semi1 = {{start date|2025|05|13|df=y}} | semi2 = {{start date|2025|05|15|df=y}} | final = {{start date|2025|05|17|df=y}} | venue = {{lang|de|[[St. Jakobshalle]]|italic=unset}}<br />[[Basel]], [[Suwisa]] | organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) | ESC_director = Martin Green | exsupervisor = Martin Österdahl | host_broadcaster = [[Swiss Broadcasting Corporation]] (SRG SSR) | directors = {{Ubl|Robin Hofwander|Fredrik Bäcklund|Myriam von Necker}} | exproducers = {{Ubl|Reto Peritz|Moritz Stadler}} | presenters = {{Ubl|Hazel Brugger|Sandra Studer|Michelle Hunziker (final)}} | entries = 37 | finalists = 26 | debut = | return = {{Flag|Montenegro}} | non-return = {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | winner = {{Flag|Austria}}<br />"Wasted Love" ni [[JJ (musikero)|JJ]] | vote = Ang bawat bansa ay nagbibigay ng isang set sa semi-finals, o dalawang set sa finals na may 12, 10, 8–1 puntos sa sampung kanta.<br/>Sa lahat ng tatlong palabas, ang mga online na boto mula sa mga manonood sa mga bansang hindi kalahok ay pinagsama-sama at iginagawad bilang isang set ng mga puntos. | prev_year = {{Flagicon|Sweden}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|Malmö 2024]] | next_year = {{Flagicon|Austria}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026|Viena 2026]] }} Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025''' ay ang ika-69 na edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]]. Ito ay binubuo ng dalawang semi-final na ginanap noong Mayo 13 at 15, at ng grand final na ginanap noong May 17, 2025. Ginanap ito sa [[St. Jakobshalle]] sa [[Basel]], [[Suwisa]] at hinost nina Hazel Brugger at Sandra Studer, nang kasama si Michelle Hunziker sa final. Inorganisa ito ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[Swiss Broadcasting Corporation]] (SRG SSR), na siyang nag-stage ng paligsahan matapos magwagi ang kantang "The Code" ni Nemo noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]] para sa [[Suwisa]]. Tatlumpu't pitong brodkaster mula sa tatlumpu't pitong bansa ang lumahok sa paligsahan, ang parehong bilang ng nakaraang dalawang edisyon. Bumalik ang [[Montenegro]] matapos ang dalawang taong pagliban, habang umalis naman sa kompetisyon ang [[Moldova|Moldabya]], na orihinal na nagplanong lumahok ngunit umalis dahil sa mga kadahilanang pang-ekonomiya at ang kalidad ng mga kantang lumaban sa pambansang seleksyon nito. Patuloy na nagdulot ng kontrobersiya ang paglahok ng [[Israel]] kaugnay ng [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Gaza]], kung saan nanawagan ang ilang kalahok na brodkaster para sa isang deliberasyon tungkol sa isyu. Ang nanalo ay ang kantang "Wasted Love" ng [[Austria]], na itinanghal ni [[JJ (musikero)|JJ]] at isinulat niya kasama sina Teodora Špirić at Thomas Thurner. Nanalo ang Austria sa pinagsamang boto at sa boto ng mga hurado, habang pumang-apat ito sa televote, na napanalunan ng Israel, na pumangalawa. Ang [[Estonya]], [[Sweden|Suwesya]], at [[Italya]] ang kumukumpleto sa top five. Dahil sa kanyang panalo, itinuring si JJ bilang kauna-unahang kampeon ng Eurovision na may lahi mula sa [[Timog-silangang Asya]] dahil sa kanyang lahing [[Mga Pilipino|Pilipino]]. Itinuring din siyang unang solong kampeon sa Eurovision na ipinanganak noong dekada 2000 at ika-21 siglo. Iniulat ng EBU na ang paligsahan ay may 166 milyong manonood sa telebisyon sa 37 na market sa Europa, isang pagtaas ng tatlong milyong manonood mula sa nakaraang edisyon. == Lokasyon == [[Talaksan:Eurovision Song Contest 2025 ST Jakobshalle.jpg|thumb|left|250px|[[St. Jakobshalle]] sa Basel, venue ng paligsahan noong 2025]] Ginanap ang paligsahan sa [[Basel]], [[Suwisa]] matapos manalo ang kantang "The Code" ni Nemo, na kumatawan sa bansa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]]. Ito ang ikatlong beses na ginanap sa Suwisa ang paligsahan, matapos itong gawin noon para sa unang paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1956|1956]] at noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1989|1989]], na ginanap sa [[Lugano]] at [[Lausanne]] ayon sa pagkakabanggit. Ang napiling venue para sa paligsahan ay ang [[St. Jakobshalle]] na may 12,400 na upuan, na nagsisilbing lugar para sa mga panloob na palakasan at mga konsiyerto. Ang arena ay matatagpuan sa munisipalidad ng Münchenstein sa Basel-Landschaft, sa tabi mismo ng hangganan ng Basel-Stadt. Ang Messe and Congress Center Basel complex ay nagdaos ng ilang mga kaganapan na may kaugnayan sa paligsahan. Ito ang lokasyon ng Eurovision Village, na nagdaos ng mga pagtatanghal mula sa mga kalahok sa paligsahan at mga lokal na artista pati na rin ang mga pagpapalabas ng mga live shows para sa pangkalahatang publiko; at ang EuroClub, na nag-organisa ng mga opisyal na after-party at mga pribadong pagtatanghal mula sa mga kalahok sa paligsahan. Ang kaganapang "Turquoise Carpet" noong ika-11 ng Mayo 2025 ay nagsimula sa Basel Town Hall at dumaan sa Middle Bridge, kung saan ang mga kalahok at ang kanilang mga delegasyon ay iniharap sa harap ng mga accredited press at mga tagahanga, bago ito nagtapos sa Messe Basel, kung saan ginanap ang seremonya ng pagbubukas. Ang istadyum na [[St. Jakob-Park]] ay nagsagawa ng screening ng finals kasama ang mga pagtatanghal ng apat na dating kalahok sa Eurovision,{{efn|Kinabibilangan nina Kate Ryan (kinatawan ng Belhika noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2006|2006]]), Anna Rossinelli (kiantawan ng Suwisa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2011|2011]]), Luca Hänni (kinatawan ng Suwisa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2019|2019]]) at Baby Lasagna (kinatawan ng Croatia noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]]) kasama si DJ Antoine}} na may bayad para sa publiko; ang istadyum ay itinampok din sa live broadcast at tinukoy bilang "Arena Plus" para sa okasyon. Ang Eurovision Street ay matatagpuan sa Steinenvorstadt. Bago piliin ng SRG SSR ang Basel bilang punong lungsod, ang mga sumusunod na lungsod ay nagpahayag ng kanilang interes sa pagho-host ng ika-69 na edisyon ng paligsahan at nagsumite ng mga bid. '''Legend:'''<br /> {{Color box|#CEDFF2|†|border=darkgray}} Napiling punong lungsod {{Color box|#D0F0C0|*|border=darkgray}} Na-shortlist {{Color box|#F2E0CE|^|border=darkgray}} Nagsumite ng bid {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Lungsod ! scope="col" | Venue ! scope="col" | Nota ! scope="col" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! rowspan="2" scope="row" style="background:#CEDFF2" | '''[[Basel]]''' † | [[St. Jakob-Park]] | Naging host ng final ng [[2016 UEFA Europa League]] at magho-host ng mga laban ng [[UEFA Women's Euro 2025]]. Ang alok ay nakadepende sa paggawa ng bubong para matakpan ang istadyum. | rowspan="2" style="background:#CEDFF2" | <ref>{{cite web |last1=Jiandani |first1=Sanjay |title=Eurovision 2025: Basel applies to host the contest |url=https://esctoday.com/195397/eurovision-2025-basel-applies-to-host-the-contest/ |website=ESCToday |date=7 Hunyo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- style="background:#CEDFF2" | '''[[St. Jakobshalle]]''' | Nagho-host ng taunang [[Swiss Indoors]] na mga kampeonato sa tennis. |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE"| [[Bern]] kasama ang [[Biel/Bienne]] ^ | Neue Festhalle | Ang panukala ay nakabatay sa isang nakaplanong venue para sa musika, na itatayo sa loob ng Bernexpo complex. | <ref>{{cite web |last=Granger |first=Anthony |title=Eurovision 2025: Bern & Biel/Bienne Reveal Details of Bid |url=https://eurovoix.com/2024/06/27/eurovision-2025-bern-biel-bienne-bid/ |website=Eurovoix |date=27 Hunyo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- style="background:#D0F0C0" ! scope="row" style="background:#D0F0C0" | [[Geneva]] * | [[Palexpo]] | Naging host ng taunang [[Geneva International Motor Show]]. Naging host din ito ng [[2014 Davis Cup]] semi-finals at ng [[2019 Laver Cup]]. | <ref>{{cite web |last=Granger |first=Anthony |title=Eurovision 2025: Geneva Aims to Host Eurovision 2025 |url=https://eurovoix.com/2024/05/12/%f0%9f%87%a8%f0%9f%87%ad-eurovision-2025-geneva-aims-to-host-eurovision-2025/ |website=Eurovoix |date=12 Mayo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! scope="row" | [[St. Gallen]] | Olma Hall | — | <ref>{{cite web |last=Jiandani |first=Sanjay |title=Eurovision 2025: St. Gallen will not bid to host the contest|url=https://esctoday.com/195423/eurovision-2025-st-gallen-will-not-bid-to-host-the-contest/|website=ESCToday |date=13 Hunyo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- style="background:#F2E0CE" ! rowspan="2" scope="row" style="background:#F2E0CE"| [[Zurich]] ^ | [[Hallenstadion]] | Naging host ng taunang [[Zurich Open]] mula 1993 hanggang 2008. | rowspan="2" | <ref>{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=27 Hunyo 2024 |title=Eurovision 2025: Zurich Reveals Details of Bid |url=https://eurovoix.com/2024/06/27/eurovision-2025-zurich-reveals-details-of-bid/ |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovoix |language=en-GB}}</ref> |- | [[Swiss Life Arena]] | Planadong lugar para sa [[2026 IIHF World Championship]] |} ==Mga kalahok== {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref>{{Cite web |title=Participants of Basel 2025 |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/participants |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! scope="col" colspan="2" | Proseso ng pagpili ! scope="col" rowspan="2" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" |{{Flag|Albanya}} | RTSH | Shkodra Elektronike | "Zjerm" | [[Wikang Albanes|Albanes]]{{efn|Partikular ang Gheg Albanian<ref>{{Cite web |url=https://albaniannight.com/sq/four-beautiful-cultural-elements-in-albanias-eurovision-song-zjerm/ |title=Kultura Shqiptare në Zjarr: 4 Tradita në Këngën Shqiptare të Eurovisionit 2025 “Zjerm” |trans-title=Kulturang Albanian sa isang apoy: 4 na tradisyon sa kantang Albanian noong 2025 Eurovision na "Zjerm" |date=2025 |access-date=25 Marso 2026}}</ref>}} | ''Festivali i Këngës 63'' | Disyembre 22, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Shkodra Elektronike |url=https://eurovision.tv/participant/shkodra_elektronike-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | NDR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}} | Abor & Tynna | "Baller" | [[Wikang Aleman|Aleman]] | ''Chefsache ESC 2025'' | Marso 1, 2025 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Abor & Tynna |url=https://eurovision.tv/participant/abor-tynna-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Armenya}} | AMPTV | Parg | "Survivor" | [[Wikang Ingles|Ingles]], Armenyo | ''Depi Evratesil 2025'' | Pebrero 16, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – PARG |url=https://eurovision.tv/participant/parg-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | İTV | Mamagama | "Run with U" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 4, 2025 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 19, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Mamagama |url=https://eurovision.tv/participant/mamagama-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Australya}} | SBS | Go-Jo | "Milkshake Man" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 25, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Go-Jo |url=https://eurovision.tv/participant/go-jo-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Austria}} | ORF | [[JJ (musikero)|JJ]] | "Wasted Love" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 30, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 6, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – JJ |url=https://eurovision.tv/participant/jj-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | VRT | Red Sebastian | "Strobe Lights" | Ingles | ''Eurosong 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Red Sebastian |url=https://eurovision.tv/participant/red-sebastian-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | Sissal | "Hallucination" | Ingles | ''Dansk Melodi Grand Prix 2025'' | Marso 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Sissal |url=https://eurovision.tv/participant/denmark-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | RTVSLO | Klemen | "How Much Time Do We Have Left" | Ingles | ''EMA 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Klemen |url=https://eurovision.tv/participant/klemen-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Espanya}} | RTVE | Melody | "Esa diva" | [[Wikang Kastila|Kastila]] | ''Benidorm Fest 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Melody |url=https://eurovision.tv/participant/melody-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Estonia|namr=Estonya}} | ERR | Tommy Cash | "Espresso Macchiato" | [[Wikang Italyano|Italyano]],{{efn|Partikular ang diyalektong Broccolino, isang Amerikanong uri ng wikang Italyano}} Ingles | ''Eesti Laul 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Tommy Cash |url=https://eurovision.tv/participant/tommy-cash-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} | ERT | Klavdia | "Asteromata" <small>({{lang|el|Αστερομάτα|i=unset}})</small> | [[Wikang Griyego|Griyego]] | ''Ethnikós Telikós 2025'' | Enero 30, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Klavdia |url=https://eurovision.tv/participant/klavdia-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | Mariam Shengelia | "Freedom" | [[Wikang Heorhiyano|Heorhiyano]], Ingles | Panloob na pagpili | Marso 14, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Mariam Shengelia |url=https://eurovision.tv/participant/mariam-shengelia-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | RTÉ | Emmy | "Laika Party" | Ingles | ''Eurosong 2025'' {{small|(parte ng ''The Late Late Show'')}} | Pebrero 7, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – EMMY |url=https://eurovision.tv/participant/emmy-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | RÚV | Væb | "Róa" | [[Wikang Islandiko|Islandiko]] | ''Söngvakeppnin 2025'' | Pebrero 22, 2025 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web |title=Basel 2025 - VÆB |url=https://eurovision.tv/participant/VÆB-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Yuval Raphael | "New Day Will Rise" | Ingles, [[Wikang Pranses|Pranses]], [[Wikang Hebreo|Hebreo]] | ''HaKokhav Haba'' {{small|(artista)}} Panloob na pagpili {{small|(kanta)}} | Enero 22, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 9, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Yuval Raphael |url=https://eurovision.tv/participant/yuval-raphael-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Italya}} | RAI | Lucio Corsi | "Volevo essere un duro" | Italyano | ''Sanremo Music Festival 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Lucio Corsi |url=https://eurovision.tv/participant/lucio-corsi-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | HRT | Marko Bošnjak | "Poison Cake" | Ingles | ''Dora 2025'' | Marso 2, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Marko Bošnjak |url=https://eurovision.tv/participant/marko-bosnjak-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | LSM | Tautumeitas | "Bur man laimi" | [[Wikang Latbiyano|Latbiyano]] | ''Supernova 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Tautumeitas |url=https://eurovision.tv/participant/tautumeitas-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | Katarsis | "Tavo akys" | [[Wikang Litwano|Litwano]] | ''Eurovizija.LT 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Katarsis |url=https://eurovision.tv/participant/katarsis-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | RTL | Laura Thorn | "La poupée monte le son" | Pranses | ''Luxembourg Song Contest 2025'' | Enero 25, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Laura Thorn |url=https://eurovision.tv/participant/laura-thorn-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | Miriana Conte | "Serving" | Ingles | ''Malta Eurovision Song Contest 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Miriana Conte |url=https://eurovision.tv/participant/miriana-conte-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | RTCG | Nina Žižić | "Dobrodošli" <small>({{lang|cnr-cyrl|Добродошли|i=unset}})</small> | [[Wikang Montenegrin|Montenegrin]] | ''Montesong 2024'' | Nobyembre 27, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Nina Žižić |url=https://eurovision.tv/participant/nina-zizic-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | AVROTROS | Claude | "C'est la vie" | Pranses, Ingles | Panloob na pagpili | Disyembre 19, 2024 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 27, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Claude |url=https://eurovision.tv/participant/claude-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | NRK | Kyle Alessandro | "Lighter" | Ingles | ''Melodi Grand Prix 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Kyle Alessandro |url=https://eurovision.tv/participant/kyle-alessandro-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Erika Vikman | "Ich komme" | [[Wikang Finlandes|Finlandes]], Aleman | ''Uuden Musiikin Kilpailu 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Erika Vikman |url=https://eurovision.tv/participant/erika-vikman-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | Justyna Steczkowska | "Gaja" | [[Wikang Polako|Polako]], Ingles | ''Wielki Finał Polskich Kwalifikacji'' | Pebrero 14, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Justyna Steczkowska |url=https://eurovision.tv/participant/justyna-steczkowska-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | Napa | "Deslocado" | [[Wikang Portuges|Portuges]] | ''Festival da Canção 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – NAPA |url=https://eurovision.tv/participant/napa-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | France Télévisions | Louane | "Maman" | Pranses | Panloob na pagpili | Enero 30, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 15, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Louane |url=https://eurovision.tv/participant/louane-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | [[BBC]] | Remember Monday | "What the Hell Just Happened?" | Ingles | Panloob na pagpili | Marso 7, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Remember Monday |url=https://eurovision.tv/participant/remember-monday-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} | SMRTV | Gabry Ponte{{efn|name=San Marino|Tampok ang mga walang kreditong boses nina Andrea Bonomo at Edwyn Roberts.}} | "Tutta l'Italia" | Italyano | ''San Marino Song Contest 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Gabry Ponte |url=https://eurovision.tv/participant/gabry-ponte-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | RTS | Princ | "Mila" <small>({{lang|sr-cyrl|Мила|i=unset}})</small> | [[Wikang Serbiyo|Serbiyo]] | ''Pesma za Evroviziju 2025'' | Pebrero 28, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Princ |url=https://eurovision.tv/participant/princ-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | KAJ | "Bara bada bastu" | [[Wikang Suweko|Suweko]],{{efn|Partikular ang diyalektong Vörå, isang uri ng Ostrobothnian ng Finland na Swedish na sinasalita sa loob at paligid ng Vörå}} Finlandes | ''Melodifestivalen 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – KAJ |url=https://eurovision.tv/participant/kaj-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | Zoë Më | "Voyage" | Pranses | Panloob na pagpili | Marso 5, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Zoë Më |url=https://eurovision.tv/participant/zoe-me-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | Adonxs | "Kiss Kiss Goodbye" | Ingles | Panloob na pagpili | Disyembre 11, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 7, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – ADONXS |url=https://eurovision.tv/participant/adonxs-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | CyBC | Theo Evan | "Shh" | Ingles | Panloob na pagpili | Setyembre 2, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Theo Evan |url=https://eurovision.tv/participant/theo-evan-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | Suspilne | Ziferblat | "Bird of Pray" | [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]], Ingles | ''Vidbir 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Ziferblat |url=https://eurovision.tv/participant/ziferblat-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |} ==Buod ng paligsahan== ===Unang semi-final=== Ginanap ang unang semi-final noong ika-13 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]].<ref name="calendar">{{Cite web |date=13 Marso 2019 |title=Eurovision Calendar 2025 |url=https://eurovision.tv/calendar |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) }}</ref> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Espanya]], [[Italya]] at [[Suwisa]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw">{{Cite web |date=28 Enero 2025 |title=Eurovision 2025: Semi-Final Draw results |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-semi-final-draw-results |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Unang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="SF1_results">{{Cite web |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/first-semi-final |title=First Semi-Final of Basel 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |access-date=24 Marso 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=Eurovision 2025 Semi-final 1 Results |url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2025/semi-final-1#world |access-date=24 Marso 2026|website=Eurovisionworld |language=en-gb}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Væb | "Róa" |97 |6 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Polonya}} | Justyna Steczkowska | "Gaja" |85 |7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Eslobenya}} | Klemen | "How Much Time Do We Have Left" |23 |13 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | Tommy Cash | "Espresso Macchiato" |113 |5 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Espanya}}'' | ''Melody'' | ''"Esa diva"'' | ''—'' | ''—'' |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Ukranya}} | Ziferblat | "Bird of Pray" |137 |1 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | KAJ | "Bara bada bastu" |118 |4 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Portugal}} | Napa | "Deslocado" |56 |9 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Noruwega}} | Kyle Alessandro | "Lighter" |82 |8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Belhika}} | Red Sebastian | "Strobe Lights" |23 |14 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Italya}}'' | ''Lucio Corsi'' | ''"Volevo essere un duro"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | Mamagama | "Run with U" |7 |15 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|San Marino}} | Gabry Ponte{{efn|name=San Marino}} | "Tutta l'Italia" |46 |10 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Albanya}} | Shkodra Elektronike | "Zjerm" |122 |2 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Claude | "C'est la vie" |121 |3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Marko Bošnjak | "Poison Cake" |28 |12 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Suwisa}}'' | ''Zoë Më'' | ''"Voyage"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Tsipre}} | Theo Evan | "Shh" |44 |11 |} ===Ikalawang semi-final=== Ginanap ang ikalawang semi-final noong ika-15 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST.<ref name="calendar" /> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Alemanya]], [[Pransiya]] at [[United Kingdom|Reyno Unido]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw" /> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Ikalawang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="SF2_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/second-semi-final |title=Second Semi-Final of Basel 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Australya}} | Go-Jo | "Milkshake Man" |41 |11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Montenegro}} | Nina Žižić | "Dobrodošli" |12 |16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Irlanda}} | Emmy | "Laika Party" |28 |13 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Tautumeitas | "Bur man laimi" |130 |2 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Armenya}} | Parg | "Survivor" |51 |10 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Austria}} | [[JJ (musikero)|JJ]] | "Wasted Love" |104 |5 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}'' | ''Remember Monday'' | ''"What the Hell Just Happened?"'' | ''—'' | ''—'' |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Gresya}} | Klavdia | "Asteromata" |112 |4 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Katarsis | "Tavo akys" |103 |6 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Malta}} | Miriana Conte | "Serving" |53 |9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Heorhiya}} | Mariam Shengelia | "Freedom" |28 |15 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Pransiya}}'' | ''Louane'' | ''"Maman"'' | ''—'' | ''—'' |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Dinamarka}} | Sissal | "Hallucination" |61 |8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | Adonxs | "Kiss Kiss Goodbye" |29 |12 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Luxembourg}} | Laura Thorn | "La poupée monte le son" |62 |7 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Israel}} | Yuval Raphael | "New Day Will Rise" |203 |1 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Alemanya}}'' | ''Abor & Tynna'' | ''"Baller"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Princ | "Mila" |28 |14 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Erika Vikman | "Ich komme" |115 |3 |} ===Final=== Ginanap ang final noong ika-17 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST at itinampok ang 26 na bansang kalahok.<ref name="calendar" /> Bumoto sa finals ang lahat ng 37 kalahok na bansa kasama ang hurado at televote, pati na rin ang mga hindi kalahok na bansa sa ilalim ng pinagsama-samang online na boto na "Rest of the World".<ref>{{Cite web |date=17 Marso 2025 |title=Switzerland has been drawn to perform 19th in the Grand Final |url=https://eurovision.tv/story/switzerland-draws-perform-19th-grand-final |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> Ang running order (R/O) ng host nation ay natukoy sa pamamagitan ng random draw noong ika-17 ng Marso sa taunang pagpupulong ng mga pinuno ng mga kalahok na delegasyon. Ang running order para sa mga natitirang finalist ay tinukoy ng mga prodyuser ng paligsahan pagkatapos ng ikalawang semi-final.<ref>{{Cite web |date=16 Mayo 2025 |title=The Running Order of the Eurovision 2025 Grand Final |url=https://eurovision.tv/story/running-order-eurovision-2025-grand-final |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> {{Legend|gold|Kampeon}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="Final_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/grand-final |title=Grand Final of Basel 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Noruwega}} | Kyle Alessandro | "Lighter" | 89 | 18 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Luxembourg}} | Laura Thorn | "La poupée monte le son" | 47 | 22 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | Tommy Cash | "Espresso Macchiato" | 356 | 3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Israel}} | Yuval Raphael | "New Day Will Rise" | 357 | 2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Katarsis | "Tavo akys" | 96 | 16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Espanya}} | Melody | "Esa diva" | 37 | 24 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Ukranya}} | Ziferblat | "Bird of Pray" | 218 | 9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | Remember Monday | "What the Hell Just Happened?" | 88 | 19 |-style="font-weight: bold; background: gold;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Austria}} | [[JJ (musikero)|JJ]] | "Wasted Love" | 436 | 1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Væb | "Róa" | 33 | 25 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Tautumeitas | "Bur man laimi" | 158 | 13 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Claude | "C'est la vie" | 175 | 12 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Erika Vikman | "Ich komme" | 196 | 11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Italya}} | Lucio Corsi | "Volevo essere un duro" | 256 | 5 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Polonya}} | Justyna Steczkowska | "Gaja" | 156 | 14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Alemanya}} | Abor & Tynna | "Baller" | 151 | 15 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 17 | {{Flag|Gresya}} | Klavdia | "Asteromata" | 231 | 6 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 18 | {{Flag|Armenya}} | Parg | "Survivor" | 72 | 20 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 19 | {{Flag|Suwisa}} | Zoë Më | "Voyage" | 214 | 10 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | {{Flag|Malta}} | Miriana Conte | "Serving" | 91 | 17 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | {{Flag|Portugal}} | Napa | "Deslocado" | 50 | 21 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | {{Flag|Dinamarka}} | Sissal | "Hallucination" | 47 | 23 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | KAJ | "Bara bada bastu" | 321 | 4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 24 | {{Flag|Pransiya}} | Louane | "Maman" | 230 | 7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | {{Flag|San Marino}} | Gabry Ponte{{efn|name=San Marino}} | "Tutta l'Italia" | 27 | 26 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 26 | {{Flag|Albanya}} | Shkodra Elektronike | "Zjerm" | 218 | 8 |} ====Buod ng pagboto==== {{Legend|gold|Kampeon}} {| class="wikitable plainrowheaders" style="margin: 10px;" |+ Paghahati-hati ng mga resulta<ref name="finalresults">{{cite web |title=Basel 2025 – Grand Final – Detailed voting results |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/grand-final/results |publisher=Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="col" | Puwesto ! colspan="2" scope="col" | Pinagsama ! colspan="2" scope="col" | Hurado ! colspan="2" scope="col" | Televoting |- ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 1 | bgcolor=gold|{{Flag|Austria}} | bgcolor=gold|436 | bgcolor=gold|{{Flag|Austria}} | bgcolor=gold|258 | {{Flag|Israel}} | 297 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 2 | {{Flag|Israel}} | 357 | {{Flag|Suwisa}} | 214 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 258 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 3 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 356 | {{Flag|Pransiya}} | 180 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 195 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 4 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 321 | {{Flag|Italya}} | 159 | bgcolor=gold|{{Flag|Austria}} | bgcolor=gold|178 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 5 | {{Flag|Italya}} | 256 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | 133 | {{Flag|Albanya}} | 173 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 6 | {{Flag|Gresya}} | 231 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 126 | {{Flag|Ukranya}} | 158 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 7 | {{Flag|Pransiya}} | 230 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 116 | {{Flag|Polonya}} | 139 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 8 | {{Flag|Albanya}} | 218{{efn|name=Pinagsama8|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Ukranya, ang Albanya ay itinuring na ika-8 sa pinagsamang resulta dahil sa mas maraming puntos na natanggap nila sa televote.}} | {{Flag|Gresya}} | 105 | {{Flag|Gresya}} | 126 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 9 | {{Flag|Ukranya}} | 218{{Efn|name=Pinagsama8}} | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 98 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 108 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 10 | {{Flag|Suwisa}} | 214 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 88{{efn|name=Hurado10|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Finland, ang United Kingdom ay itinuring na ika-10 puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Italya}} | 97 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 11 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 196 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 88{{efn|name=Hurado10}} | {{Flag|Alemanya}} | 74 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 12 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | 175 | {{Flag|Malta}} | 83 | {{Flag|Noruwega}} | 67 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 13 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 158 | {{Flag|Alemanya}} | 77 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 62 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 14 | {{Flag|Polonya}} | 156 | {{Flag|Ukranya}} | 60{{efn|name=Hurado14|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Israel, ang Ukranya ay itinuturing na ika-14 na puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Pransiya}} | 50 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 15 | {{Flag|Alemanya}} | 151 | {{Flag|Israel}} | 60{{Efn|name=Hurado14}} | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | 42{{efn|name=Hurado15|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Latvia, ang Nederlandiya ay itinuring na ika-15 puwesto sa televoting dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 16 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 96 | {{Flag|Albanya}} | 45{{Efn|name=Hurado16|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Dinamarka, ang Albanya ay itinuturing na ika-16 sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 42{{Efn|name=Hurado15}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 17 | {{Flag|Malta}} | 91 | {{Flag|Dinamarka}} | 45{{Efn|name=Hurado16}} | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | 33 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 18 | {{Flag|Noruwega}} | 89 | {{Flag|Armenya}} | 42 | {{Flag|Armenya}} | 30 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 19 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 88 | {{Flag|Portugal}} | 37 | {{Flag|Luxembourg}} | 24 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 20 | {{Flag|Armenya}} | 72 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 34 | {{Flag|San Marino}} | 18 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 21 | {{Flag|Portugal}} | 50 | {{Flag|Espanya}} | 27 | {{Flag|Portugal}} | 13 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 22 | {{Flag|Luxembourg}} | 47{{efn|name=Pinagsama22|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Dinamarka, ang Luxembourg ay itinuring na nasa ika-22 puwesto sa pinagsamang resulta dahil sa mas maraming puntos na natanggap nila sa televote.}} | {{Flag|Luxembourg}} | 23 | {{Flag|Espanya}} | 10 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 23 | {{Flag|Dinamarka}} | 47{{Efn|name=Pinagsama22}} | {{Flag|Noruwega}} | 22 | {{Flag|Malta}} | 8 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 24 | {{Flag|Espanya}} | 37 | {{Flag|Polonya}} | 17 | {{Flag|Dinamarka}} | 2 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 25 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | 33 | {{Flag|San Marino}} | 9 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 0{{efn|name=Zero|Sa kabila ng parehong pagtatapos na may 0 puntos, ang mga patakaran sa tiebreaking ay naglagay sa Reyno Unido sa ika-25 na puwesto at sa Suwisa sa ika-26 na puwesto dahil sa kanilang mga posisyon sa running order.}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 26 | {{Flag|San Marino}} | 27 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | 0 | {{Flag|Suwisa}} | 0{{efn|name=Zero}} |} ====Tagapagsalita==== Inihayag ng mga tagapagsalita ang 12-puntong iskor mula sa pambansang hurado ng kani-kanilang bansa sa sumusunod na pagkakasunud-sunod: {{Div col |colwidth=30em}} #{{Flag|Sweden|name=Suwesya}} – Keyyo #{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} – Safura {{small|(kinatawan ng Aserbayan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2010|2010]])}} #{{Flag|Malta}} – Ingrid Sammut #{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} – Chantal Janzen {{small|(isa sa mga host ng paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2021|2021]])}} #{{Flag|Eslobenya}} – Lorella Flego #{{Flag|Armenya}} – Lusine Tovmasyan #{{Flag|Luxembourg}} – Fabienne Zwally #{{Flag|San Marino}} – Senhit {{small|(kinatawan ng San Marino noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2011|2011]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2020|2020]] at [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2021|2021]])}} #{{Flag|Ukranya}} – Jerry Heil {{small|(kinatawan ng Ukranya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Noruwega}} – Tom Hugo {{small|(kinatawan ng Noruwega noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2019|2019]] bilang parte ng Keiino)}} #{{Flag|Austria}} – Philipp Hansa #{{Flag|Pransiya}} – Émilie Mazoyer #{{Flag|Italya}} – Topo Gigio #{{Flag|Portugal}} – Iolanda {{small|(kinatawan ng Portugal noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Dinamarka}} – Sara Bro #{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} – Doris Pinčić #{{Flag|Latvia|name=Letonya}} – Dons {{small|(kinatawan ng Latvia noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Irlanda}} – Nicky Byrne {{small|(kinatawan ng Irlanda noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]])}} #{{Flag|Polonya}} – Aleksandra Budka #{{Flag|Montenegro}} – Marko Vukčević #{{Flag|Gresya}} – Jenny Theona #{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} – Dragana Kosjerina #{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} – Radka Rosická #{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} – Sophie Ellis-Bextor #{{Flag|Espanya}} – Chanel {{small|(kinatawan ng Espanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]])}} #{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} – Jasmin Beloued #{{Flag|Australya}} – Silia Kapsis {{small|(kinatawan ng Tsipre noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Alemanya}} – Michael Schulte {{small|(kinatawan ng Alemanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2018|2018]])}} #{{Flag|Belhika}} – Manu Van Acker #{{Flag|Israel}} – Eden Golan {{small|(kinatawan ng Israel noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Albanya}} – Andri Xhahu #{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} – Silvester Belt {{small|(kinatawan ng Lithuania noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} – Hera Björk {{small|(kinatawan ng Iceland noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Heorhiya}} – Nutsa Buzaladze {{small|(kinatawan ng Heorhiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Tsipre}} – Loukas Hamatsos #{{Flag|Estonia|name=Estonya}} – Kristjan Jakobson {{small|(kinatawan ng Estonia noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]] bilang parte ng 5miinust)}} #{{Flag|Suwisa}} – Mélanie Freymond at Sven Epiney {{small|(hinatid nang live mula sa loob ng "Arena Plus" sa [[St. Jakob-Park]])}} {{Div col end}} ==Ibang mga pagtatanghal== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Iba pang mga tagapagtanghal sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025 |- ! scope="col"| Act ! scope="col"| (Mga) Pangalan ! scope="col" class="unsortable"| (Mga) Kanta |- ! colspan="3" | Unang semi-final |- ! Pambungad | Isang grupo ng mga mananayaw, yodeler at manunugtog ng alphorn | "Tattoo"<br>"Arcade"<br>"Waterloo"<br>"The Code" |- ! rowspan="2" |Interval | Hazel Brugger<br>Sandra Studer<br>Petra Mede | "Made in Switzerland" |- | Marina Satti<br>Jerry Heil<br>Iolanda<br>Silvester Belt | "Ne partez pas sans moi"<br>{{small|(na may pre-recorded na mensahe mula sa orihinal na kumanta ng kanta na si [[Céline Dion]])}} |- ! Reprise | Jørgen Olsen | "Fly on the Wings of Love"{{efn|Itinanghal nang may mga pagbabago sa liriko na tumutukoy sa permanenteng slogan ng paligsahan na "United by Music"}} |- ! colspan="3" | Ikalawang semi-final |- ! Pambungad | Philip | ''Isang monologo tungkol sa mga bagay na nagustuhan niya tungkol sa paligsahan'' |- ! rowspan="2" |Interval | Isang grupo ng mga mananayaw | "On Time" |- | Gjon's Tears<br>The Roop<br>Efendi<br>Destiny | '''Medley ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2020]]'''<br>"Répondez-moi"<br>"On Fire"<br>"Cleopatra"<br>"All of My Love" |- ! Reprise | Sandra Studer | "Insieme: 1992" |- ! colspan="3" | Final |- ! Pambungad | Nemo<br>Top Secret Drum Corps | "The Code" |- ! rowspan="5" |Interval | Sandra Studer | "Canzone per te" |- | Michelle Hunziker | "Nel blu, dipinto di blu" |- | Peter Reber<br>Marc Dietrich<br>Nina Reber<br>Bruno Dietrich<br>[[Paola Del Medico|Paola]]<br>Luca Hänni<br>Gjon's Tears | '''Medley ng mga dating kalahok na Suwiso'''<br>"Io senza te"<br>"Cinéma"<br>"She Got Me"<br>"Tout l'univers" |- | Baby Lasagna<br>Käärijä | "Rim Tim Tagi Dim"<br>"Cha Cha Cha"<br>"#Eurodab" |- | Nemo | "Unexplainable" |} ==Pagpapalabas== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Albanya}} | RTSH | RTSH 1, RTSH Muzikë, Radio Tirana | Lahat ng palabas | Andri Xhahu |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | rowspan="2" |ARD/NDR | One | Semi-finals | rowspan="2" scope="row" | Thorsten Schorn |- | Das Erste | Final |- | ARD/RBB | Radio Eins | Final | Amelie Ernst at Max Spallek |- ! scope="row" | {{Flag|Armenya}} | AMPTV | Armenia 1 | Lahat ng palabas | Hrachuhi Utmazyan at Hamlet Arakelyan |- ! scope="row" | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | colspan="2" | İTV | Lahat ng palabas | Elnara Khalilova at Aga Nadirov |- ! scope="row" | {{Flag|Australya}} | SBS | SBS | Lahat ng palabas | Courtney Act at Tony Armstrong |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Austria}} | rowspan="3" | ORF | ORF 1 | Lahat ng palabas | Andi Knoll |- | FM4 | rowspan="2" | Final | Jan Böhmermann at Olli Schulz |- |Radio Kärnten |Sonja Kleindienst, Ilona Doppler at Rudi Oman |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Belhika}} | rowspan="2" | VRT | VRT 1 | Lahat ng palabas | ''Olandes'': Peter Van de Veire |- | Radio 2 | Final | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- | rowspan="2" | RTBF | La Une | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | ''Pranses'': Jean-Louis Lahaye at Joëlle Scoriels |- |Tipik |{{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | DR1 | Lahat ng palabas | Ole Tøpholm |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | rowspan="4" | RTVSLO | TV SLO 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Mojca Mavec |- | TV SLO 1 | Final |- | rowspan="2" |Radio Val 202 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} | Maj Valerij |- | Final | Maj Valerij at Igor Bračič |- ! scope="row" rowspan="6" | {{Flag|Espanya}} | rowspan="6" | RTVE | La 2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} | rowspan="2" | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | rowspan="2" | La 1 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} |- | Final | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar<br />''Katalan'':{{efn|Ang opsyon sa komentaryo sa wikang Katalan ay makukuha lamang sa Cataluña.}} Sònia Urbano at Xavi Martínez |- | [[TVE Internacional]] | Lahat ng palabas | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | Radio Nacional, Radio Exterior, RNE para todos | rowspan="2" | Final | ''Kastila'': David Asensio, Sara Calvo at Luis Miguel Montes |- | Ràdio 4 | ''Katalan'': Sònia Urbano at Xavi Martínez |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | rowspan="2" | ERR | ETV | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Estonyo'': Marko Reikop |- | ETV+ | ''Ruso'': Julia Kalenda at Aleksandr Hobotov |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Gresya}} | rowspan="2" | ERT | ERT1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas |Maria Kozakou at Giorgos Kapoutzidis |- | Deftero Programma |Dimitris Meidanis |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | First Channel | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | rowspan="2" | RTÉ | RTÉ2 | Semi-finals | rowspan="2" | Marty Whelan |- | RTÉ One | Final |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | rowspan="4" | RÚV | RÚV | Lahat ng palabas | Guðrún Dís Emilsdóttir |- | RÚV 2 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Interpretasyon ng Wikang Senyas ng Iceland'' |- | rowspan="2" | Rás 2 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | Guðrún Dís Emilsdóttir |- | Final | Guðrún Dís Emilsdóttir at Gunnar Birgisson |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Israel}} | rowspan="2" | IPBC | rowspan="2" | Kan 11, Kan 88 | Semi-finals | Asaf Liberman at Akiva Novick |- | Final | Asaf Liberman, Akiva Novick at Keren Peles |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Italya}} | rowspan="3" | RAI | Rai 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Gabriele Corsi at BigMama |- | Rai 1 | rowspan="2" | Final |- |Rai Radio 2 | Diletta Parlangeli at Matteo Osso |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | rowspan="2" | HRT | HRT 1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas | rowspan="2" | Duško Ćurlić |- | HR 2 |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | rowspan="2" | LSM | rowspan="2" | LTV1 | Semi-finals | Toms Grēviņš |- | Final | Toms Grēviņš at Marija Naumova |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | LRT TV, LRT Radijas | Lahat ng palabas | Ramūnas Zilnys |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | rowspan="3" | RTL | RTL Lëtzebuerg | Lahat ng palabas | ''Luksemburges'': Roger Saurfeld at Raoul Roos |- | RTL Today | rowspan="2" | {{abbr|SF2|Ikalawang semi-final}}/Final | ''Ingles'': Melissa Dalton at Meredith Moss |- | RTL Infos | ''Pranses'': Fabien Rodrigues at Jérôme Didelot |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | TVM | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | RTCG | TVCG 1 | Lahat ng palabas | Dražen Bauković |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | rowspan="2" | AVROTROS | NPO 1, BVN | Lahat ng palabas | Cornald Maas |- | NPO Radio 2 | Final | Carolien Borgers |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | rowspan="2" | NRK | NRK1 | Lahat ng palabas | Marte Stokstad |- | NRK P1 | Final | Jon Marius Hyttebakk |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | rowspan="5" | Yle | Yle TV1, TV Finland | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Finlandes'': Mikko Silvennoinen<br />''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | rowspan="2" | Yle Areena | ''Northern Sámi'': Aslak Paltto and ''Inari Sámi'': Heli Huovinen |- | {{abbr|SF2|Ikalawang semi-final}}/Final | ''Ruso'': Levan Tvaltvadze<br />''Ukranyo'': Galina Sergeyeva |- | Yle Radio Suomi | Final | ''Finlandes'': Sanna Pirkkalainen at Toni Laaksonen |- | Yle X3M | Lahat ng palabas | ''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | TVP1, TVP Polonia | Lahat ng palabas | Artur Orzech |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | RTP1, RTP Internacional | Lahat ng palabas{{efn|Ang pagsasahimpapawid ng ikalawang semi-final ay nagsimulang naantala, sa ganap na 10:00 ng gabi (WEST) sa RTP Internacional at RTP Internacional Ásia, at sa ganap na 10:30 ng gabi (WEST) sa RTP1 at RTP Internacional América.}} | José Carlos Malato at Nuno Galopim |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | rowspan="2" |France Télévisions | Culturebox | Semi-finals | Stéphane Bern |- | France 2 | Final | Stéphane Bern at Laurence Boccolini |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | rowspan="5" | [[BBC]] | rowspan="2" | BBC One | Semi-finals | Scott Mills at Rylan |- | Final | Graham Norton |- | BBC Red Button | Lahat ng palabas | ''Interpretasyon ng Wikang Senyas ng Britanya'' |- | rowspan="2" |BBC Radio 2 | Semi-finals | Sara Cox at Richie Anderson |- | Final | Scott Mills at Rylan |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} |SMRTV |San Marino RTV |Lahat ng palabas |Anna Gaspari at Gigi Restivo |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | rowspan="2" | RTS | RTS 1, RTS Svet | Lahat ng palabas | Duška Vučinić |- | Radio Belgrade 1 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}}, Final | Nikoleta Dojčinović at Katarina Tošić |- ! scope="row" rowspan="4" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | rowspan="3" | SVT | rowspan="2" | SVT1 | Semi-finals | Edward af Sillén |- | Final | Edward af Sillén at Petra Mede |- | SVT Play{{efn|Kasama ang opsyon sa komentaryo sa wikang Suweko mula sa SVT1 para sa lahat ng palabas}} | Final | ''Northern Sámi:'' Aslak Paltto at ''Inari Sámi:'' Heli Huovinen{{efn|Sa sabay na broadcast mula sa Yle Areena ng Finland}} |- | SR | Sveriges Radio P4 | Lahat ng palabas | Carolina Norén |- ! rowspan="11" scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | rowspan="11" | SRG SSR | RSI La 1 | Lahat ng palabas | ''Italyano'': Ellis Cavallini at Gian-Andrea Costa |- | rowspan="2" | RTS 1 | Semi-finals | ''Pranses'': Jean-Marc Richard at Nicolas Tanner |- | Final | ''Pranses'': Jean-Marc Richard, Nicolas Tanner at Victoria Turrian |- | SRF 1 | Lahat ng palabas | ''Aleman'': Sven Epiney |- | SRF info | Lahat ng palabas | ''Interpretasyon ng Wikang Senyas Swiss-German'' |- | Play SRF | Final | ''Aleman:'' Patti Basler |- | Play RTS | Lahat ng palabas |''Interpretasyon ng Wikang Senyas Swiss-French'' |- | Radio SRF 3 | rowspan="4" | Final |''Aleman'': Céline Werdelis |- | RTS Première | ''Pranses'': Claire Mudry |- | RSI Rete Tre | ''Italyano'': Davide Gagliardi |- | Radio RTR | ''Romanche'': Elias Tsoutsaios |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | rowspan="2" | ČT | rowspan="2" | ČT1 | Semi-finals | Ondřej Cikán |- | Final | Ondřej Cikán at Aiko |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | rowspan="2" | CyBC | RIK 1, RIK Sat | rowspan="2" | Lahat ng palabas | rowspan="2" | Melina Karageorgiou at Alexandros Taramountas |- | RIK Trito |- ! scope="row" rowspan="6" | {{Flag|Ukranya}} | rowspan="6" | Suspilne | rowspan="4" | Suspilne Kultura | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | Timur Miroshnychenko at Olexandr Pedan |- | {{abbr|SF2|Ikalawang semi-final}} | Timur Miroshnychenko at Vlad Kuran |- | Final | Timur Miroshnychenko at Alyona Alyona |- | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas Ukranyo'': Tetiana Zhurkova, Anfisa Boldusieva, Oleksandr Rudyk at Lada Sokoliuk |- | rowspan="2" | Radio Promin | Semi-finals | Dmytro Zakharchenko at Lesia Antypenko |- | Final | Anna Zakletska at Denys Denysenko |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga broadkasters at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Chile}} | Zapping | Zapping Channel | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Estados Unidos}} | [[NBC]] | Peacock | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|North Macedonia|name=Hilagang Masedonya}} | MRT | MRT 1, Radio Skopje | Lahat ng palabas | Aleksandra Jovanovska |- ! scope="row" | {{Flag|Kapuluang Peroe}} | KVF | KVF 1 | Lahat ng palabas | Gunnar Nolsøe |- ! scope="row" | {{Flag|Kosovo}} | RTK | RTK 1 | Lahat ng palabas | Agron Krasniqi at Egzona Rafuna |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Moldova 1 | Lahat ng palabas | Ion Jalbă at Daniela Crudu |} ==Mga nota== {{notelist}} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] [[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]] [[Kategorya:Europa]] jekkbycr8ukotuwyph3kr5bga4tqfd2 2202903 2202901 2026-04-14T05:32:19Z Jadewest.catvalentine 41897 2202903 wikitext text/x-wiki {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision | year = 2025 | image = JJ at ESC2025 for Austria 2.jpg | size = 300px | caption = Si JJ, ang kampeon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025 | theme = ''Welcome Home''{{efn|Bagama't ang "United by Music" ang naging permanenteng islogan ng paligsahan sa kabuuan simula noong Nobyembre 2023, ginamit naman ng Swiss host broadcaster na SRG SSR ang "Welcome Home" bilang konsepto at "motto" para sa 2025.}} | semi1 = {{start date|2025|05|13|df=y}} | semi2 = {{start date|2025|05|15|df=y}} | final = {{start date|2025|05|17|df=y}} | venue = {{lang|de|[[St. Jakobshalle]]|italic=unset}}<br />[[Basel]], [[Suwisa]] | organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) | ESC_director = Martin Green | exsupervisor = Martin Österdahl | host_broadcaster = [[Swiss Broadcasting Corporation]] (SRG SSR) | directors = {{Ubl|Robin Hofwander|Fredrik Bäcklund|Myriam von Necker}} | exproducers = {{Ubl|Reto Peritz|Moritz Stadler}} | presenters = {{Ubl|Hazel Brugger|Sandra Studer|Michelle Hunziker (final)}} | entries = 37 | finalists = 26 | debut = | return = {{Flag|Montenegro}} | non-return = {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | winner = {{Flag|Austria}}<br />"Wasted Love" ni [[JJ (musikero)|JJ]] | vote = Ang bawat bansa ay nagbibigay ng isang set sa semi-finals, o dalawang set sa finals na may 12, 10, 8–1 puntos sa sampung kanta.<br/>Sa lahat ng tatlong palabas, ang mga online na boto mula sa mga manonood sa mga bansang hindi kalahok ay pinagsama-sama at iginagawad bilang isang set ng mga puntos. | prev_year = {{Flagicon|Sweden}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|Malmö 2024]] | next_year = {{Flagicon|Austria}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026|Viena 2026]] }} Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025''' ay ang ika-69 na edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]]. Ito ay binubuo ng dalawang semi-final na ginanap noong Mayo 13 at 15, at ng grand final na ginanap noong May 17, 2025. Ginanap ito sa [[St. Jakobshalle]] sa [[Basel]], [[Suwisa]] at hinost nina Hazel Brugger at Sandra Studer, nang kasama si Michelle Hunziker sa final. Inorganisa ito ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[Swiss Broadcasting Corporation]] (SRG SSR), na siyang nag-stage ng paligsahan matapos magwagi ang kantang "The Code" ni Nemo noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]] para sa [[Suwisa]]. Tatlumpu't pitong brodkaster mula sa tatlumpu't pitong bansa ang lumahok sa paligsahan, ang parehong bilang ng nakaraang dalawang edisyon. Bumalik ang [[Montenegro]] matapos ang dalawang taong pagliban, habang umalis naman sa kompetisyon ang [[Moldova|Moldabya]], na orihinal na nagplanong lumahok ngunit umalis dahil sa mga kadahilanang pang-ekonomiya at ang kalidad ng mga kantang lumaban sa pambansang seleksyon nito. Patuloy na nagdulot ng kontrobersiya ang paglahok ng [[Israel]] kaugnay ng [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Gaza]], kung saan nanawagan ang ilang kalahok na brodkaster para sa isang deliberasyon tungkol sa isyu. Ang nanalo ay ang kantang "Wasted Love" ng [[Austria]], na itinanghal ni [[JJ (musikero)|JJ]] at isinulat niya kasama sina Teodora Špirić at Thomas Thurner. Nanalo ang Austria sa pinagsamang boto at sa boto ng mga hurado, habang pumang-apat ito sa televote, na napanalunan ng Israel, na pumangalawa. Ang [[Estonya]], [[Sweden|Suwesya]], at [[Italya]] ang kumukumpleto sa top five. Dahil sa kanyang panalo, itinuring si JJ bilang kauna-unahang kampeon ng Eurovision na may lahi mula sa [[Timog-silangang Asya]] dahil sa kanyang lahing [[Mga Pilipino|Pilipino]]. Itinuring din siyang unang solong kampeon sa Eurovision na ipinanganak noong dekada 2000 at ika-21 siglo. Iniulat ng EBU na ang paligsahan ay may 166 milyong manonood sa telebisyon sa 37 na market sa Europa, isang pagtaas ng tatlong milyong manonood mula sa nakaraang edisyon. == Lokasyon == [[Talaksan:Eurovision Song Contest 2025 ST Jakobshalle.jpg|thumb|left|250px|[[St. Jakobshalle]] sa Basel, venue ng paligsahan noong 2025]] Ginanap ang paligsahan sa [[Basel]], [[Suwisa]] matapos manalo ang kantang "The Code" ni Nemo, na kumatawan sa bansa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]]. Ito ang ikatlong beses na ginanap sa Suwisa ang paligsahan, matapos itong gawin noon para sa unang paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1956|1956]] at noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1989|1989]], na ginanap sa [[Lugano]] at [[Lausanne]] ayon sa pagkakabanggit. Ang napiling venue para sa paligsahan ay ang [[St. Jakobshalle]] na may 12,400 na upuan, na nagsisilbing lugar para sa mga panloob na palakasan at mga konsiyerto. Ang arena ay matatagpuan sa munisipalidad ng Münchenstein sa Basel-Landschaft, sa tabi mismo ng hangganan ng Basel-Stadt. Ang Messe and Congress Center Basel complex ay nagdaos ng ilang mga kaganapan na may kaugnayan sa paligsahan. Ito ang lokasyon ng Eurovision Village, na nagdaos ng mga pagtatanghal mula sa mga kalahok sa paligsahan at mga lokal na artista pati na rin ang mga pagpapalabas ng mga live shows para sa pangkalahatang publiko; at ang EuroClub, na nag-organisa ng mga opisyal na after-party at mga pribadong pagtatanghal mula sa mga kalahok sa paligsahan. Ang kaganapang "Turquoise Carpet" noong ika-11 ng Mayo 2025 ay nagsimula sa Basel Town Hall at dumaan sa Middle Bridge, kung saan ang mga kalahok at ang kanilang mga delegasyon ay iniharap sa harap ng mga accredited press at mga tagahanga, bago ito nagtapos sa Messe Basel, kung saan ginanap ang seremonya ng pagbubukas. Ang istadyum na [[St. Jakob-Park]] ay nagsagawa ng screening ng finals kasama ang mga pagtatanghal ng apat na dating kalahok sa Eurovision,{{efn|Kinabibilangan nina Kate Ryan (kinatawan ng Belhika noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2006|2006]]), Anna Rossinelli (kiantawan ng Suwisa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2011|2011]]), Luca Hänni (kinatawan ng Suwisa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2019|2019]]) at Baby Lasagna (kinatawan ng Croatia noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]]) kasama si DJ Antoine}} na may bayad para sa publiko; ang istadyum ay itinampok din sa live broadcast at tinukoy bilang "Arena Plus" para sa okasyon. Ang Eurovision Street ay matatagpuan sa Steinenvorstadt. Bago piliin ng SRG SSR ang Basel bilang punong lungsod, ang mga sumusunod na lungsod ay nagpahayag ng kanilang interes sa pagho-host ng ika-69 na edisyon ng paligsahan at nagsumite ng mga bid. '''Legend:'''<br /> {{Color box|#CEDFF2|†|border=darkgray}} Napiling punong lungsod {{Color box|#D0F0C0|*|border=darkgray}} Na-shortlist {{Color box|#F2E0CE|^|border=darkgray}} Nagsumite ng bid {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Lungsod ! scope="col" | Venue ! scope="col" | Nota ! scope="col" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! rowspan="2" scope="row" style="background:#CEDFF2" | '''[[Basel]]''' † | [[St. Jakob-Park]] | Naging host ng final ng [[2016 UEFA Europa League]] at magho-host ng mga laban ng [[UEFA Women's Euro 2025]]. Ang alok ay nakadepende sa paggawa ng bubong para matakpan ang istadyum. | rowspan="2" style="background:#CEDFF2" | <ref>{{cite web |last1=Jiandani |first1=Sanjay |title=Eurovision 2025: Basel applies to host the contest |url=https://esctoday.com/195397/eurovision-2025-basel-applies-to-host-the-contest/ |website=ESCToday |date=7 Hunyo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- style="background:#CEDFF2" | '''[[St. Jakobshalle]]''' | Nagho-host ng taunang [[Swiss Indoors]] na mga kampeonato sa tennis. |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE"| [[Bern]] kasama ang [[Biel/Bienne]] ^ | Neue Festhalle | Ang panukala ay nakabatay sa isang nakaplanong venue para sa musika, na itatayo sa loob ng Bernexpo complex. | <ref>{{cite web |last=Granger |first=Anthony |title=Eurovision 2025: Bern & Biel/Bienne Reveal Details of Bid |url=https://eurovoix.com/2024/06/27/eurovision-2025-bern-biel-bienne-bid/ |website=Eurovoix |date=27 Hunyo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- style="background:#D0F0C0" ! scope="row" style="background:#D0F0C0" | [[Geneva]] * | [[Palexpo]] | Naging host ng taunang [[Geneva International Motor Show]]. Naging host din ito ng [[2014 Davis Cup]] semi-finals at ng [[2019 Laver Cup]]. | <ref>{{cite web |last=Granger |first=Anthony |title=Eurovision 2025: Geneva Aims to Host Eurovision 2025 |url=https://eurovoix.com/2024/05/12/%f0%9f%87%a8%f0%9f%87%ad-eurovision-2025-geneva-aims-to-host-eurovision-2025/ |website=Eurovoix |date=12 Mayo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! scope="row" | [[St. Gallen]] | Olma Hall | — | <ref>{{cite web |last=Jiandani |first=Sanjay |title=Eurovision 2025: St. Gallen will not bid to host the contest|url=https://esctoday.com/195423/eurovision-2025-st-gallen-will-not-bid-to-host-the-contest/|website=ESCToday |date=13 Hunyo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- style="background:#F2E0CE" ! rowspan="2" scope="row" style="background:#F2E0CE"| [[Zurich]] ^ | [[Hallenstadion]] | Naging host ng taunang [[Zurich Open]] mula 1993 hanggang 2008. | rowspan="2" | <ref>{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=27 Hunyo 2024 |title=Eurovision 2025: Zurich Reveals Details of Bid |url=https://eurovoix.com/2024/06/27/eurovision-2025-zurich-reveals-details-of-bid/ |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovoix |language=en-GB}}</ref> |- | [[Swiss Life Arena]] | Planadong lugar para sa [[2026 IIHF World Championship]] |} ==Mga kalahok== {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref>{{Cite web |title=Participants of Basel 2025 |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/participants |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! scope="col" colspan="2" | Proseso ng pagpili ! scope="col" rowspan="2" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" |{{Flag|Albanya}} | RTSH | Shkodra Elektronike | "Zjerm" | [[Wikang Albanes|Albanes]]{{efn|Partikular ang Gheg Albanian<ref>{{Cite web |url=https://albaniannight.com/sq/four-beautiful-cultural-elements-in-albanias-eurovision-song-zjerm/ |title=Kultura Shqiptare në Zjarr: 4 Tradita në Këngën Shqiptare të Eurovisionit 2025 “Zjerm” |trans-title=Kulturang Albanian sa isang apoy: 4 na tradisyon sa kantang Albanian noong 2025 Eurovision na "Zjerm" |date=2025 |access-date=25 Marso 2026}}</ref>}} | ''Festivali i Këngës 63'' | Disyembre 22, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Shkodra Elektronike |url=https://eurovision.tv/participant/shkodra_elektronike-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | NDR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}} | Abor & Tynna | "Baller" | [[Wikang Aleman|Aleman]] | ''Chefsache ESC 2025'' | Marso 1, 2025 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Abor & Tynna |url=https://eurovision.tv/participant/abor-tynna-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Armenya}} | AMPTV | Parg | "Survivor" | [[Wikang Ingles|Ingles]], Armenyo | ''Depi Evratesil 2025'' | Pebrero 16, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – PARG |url=https://eurovision.tv/participant/parg-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | İTV | Mamagama | "Run with U" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 4, 2025 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 19, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Mamagama |url=https://eurovision.tv/participant/mamagama-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Australya}} | SBS | Go-Jo | "Milkshake Man" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 25, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Go-Jo |url=https://eurovision.tv/participant/go-jo-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Austria}} | ORF | [[JJ (musikero)|JJ]] | "Wasted Love" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 30, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 6, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – JJ |url=https://eurovision.tv/participant/jj-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | VRT | Red Sebastian | "Strobe Lights" | Ingles | ''Eurosong 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Red Sebastian |url=https://eurovision.tv/participant/red-sebastian-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | Sissal | "Hallucination" | Ingles | ''Dansk Melodi Grand Prix 2025'' | Marso 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Sissal |url=https://eurovision.tv/participant/denmark-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | RTVSLO | Klemen | "How Much Time Do We Have Left" | Ingles | ''EMA 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Klemen |url=https://eurovision.tv/participant/klemen-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Espanya}} | RTVE | Melody | "Esa diva" | [[Wikang Kastila|Kastila]] | ''Benidorm Fest 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Melody |url=https://eurovision.tv/participant/melody-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Estonia|namr=Estonya}} | ERR | Tommy Cash | "Espresso Macchiato" | [[Wikang Italyano|Italyano]],{{efn|Partikular ang diyalektong Broccolino, isang Amerikanong uri ng wikang Italyano}} Ingles | ''Eesti Laul 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Tommy Cash |url=https://eurovision.tv/participant/tommy-cash-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} | ERT | Klavdia | "Asteromata" <small>({{lang|el|Αστερομάτα|i=unset}})</small> | [[Wikang Griyego|Griyego]] | ''Ethnikós Telikós 2025'' | Enero 30, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Klavdia |url=https://eurovision.tv/participant/klavdia-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | Mariam Shengelia | "Freedom" | [[Wikang Heorhiyano|Heorhiyano]], Ingles | Panloob na pagpili | Marso 14, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Mariam Shengelia |url=https://eurovision.tv/participant/mariam-shengelia-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | RTÉ | Emmy | "Laika Party" | Ingles | ''Eurosong 2025'' {{small|(parte ng ''The Late Late Show'')}} | Pebrero 7, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – EMMY |url=https://eurovision.tv/participant/emmy-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | RÚV | Væb | "Róa" | [[Wikang Islandiko|Islandiko]] | ''Söngvakeppnin 2025'' | Pebrero 22, 2025 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web |title=Basel 2025 - VÆB |url=https://eurovision.tv/participant/VÆB-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Yuval Raphael | "New Day Will Rise" | Ingles, [[Wikang Pranses|Pranses]], [[Wikang Hebreo|Hebreo]] | ''HaKokhav Haba'' {{small|(artista)}} Panloob na pagpili {{small|(kanta)}} | Enero 22, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 9, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Yuval Raphael |url=https://eurovision.tv/participant/yuval-raphael-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Italya}} | RAI | Lucio Corsi | "Volevo essere un duro" | Italyano | ''Sanremo Music Festival 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Lucio Corsi |url=https://eurovision.tv/participant/lucio-corsi-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | HRT | Marko Bošnjak | "Poison Cake" | Ingles | ''Dora 2025'' | Marso 2, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Marko Bošnjak |url=https://eurovision.tv/participant/marko-bosnjak-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | LSM | Tautumeitas | "Bur man laimi" | [[Wikang Latbiyano|Latbiyano]] | ''Supernova 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Tautumeitas |url=https://eurovision.tv/participant/tautumeitas-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | Katarsis | "Tavo akys" | [[Wikang Litwano|Litwano]] | ''Eurovizija.LT 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Katarsis |url=https://eurovision.tv/participant/katarsis-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | RTL | Laura Thorn | "La poupée monte le son" | Pranses | ''Luxembourg Song Contest 2025'' | Enero 25, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Laura Thorn |url=https://eurovision.tv/participant/laura-thorn-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | Miriana Conte | "Serving" | Ingles | ''Malta Eurovision Song Contest 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Miriana Conte |url=https://eurovision.tv/participant/miriana-conte-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | RTCG | Nina Žižić | "Dobrodošli" <small>({{lang|cnr-cyrl|Добродошли|i=unset}})</small> | [[Wikang Montenegrin|Montenegrin]] | ''Montesong 2024'' | Nobyembre 27, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Nina Žižić |url=https://eurovision.tv/participant/nina-zizic-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | AVROTROS | Claude | "C'est la vie" | Pranses, Ingles | Panloob na pagpili | Disyembre 19, 2024 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 27, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Claude |url=https://eurovision.tv/participant/claude-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | NRK | Kyle Alessandro | "Lighter" | Ingles | ''Melodi Grand Prix 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Kyle Alessandro |url=https://eurovision.tv/participant/kyle-alessandro-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Erika Vikman | "Ich komme" | [[Wikang Finlandes|Finlandes]], Aleman | ''Uuden Musiikin Kilpailu 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Erika Vikman |url=https://eurovision.tv/participant/erika-vikman-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | Justyna Steczkowska | "Gaja" | [[Wikang Polako|Polako]], Ingles | ''Wielki Finał Polskich Kwalifikacji'' | Pebrero 14, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Justyna Steczkowska |url=https://eurovision.tv/participant/justyna-steczkowska-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | Napa | "Deslocado" | [[Wikang Portuges|Portuges]] | ''Festival da Canção 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – NAPA |url=https://eurovision.tv/participant/napa-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | France Télévisions | Louane | "Maman" | Pranses | Panloob na pagpili | Enero 30, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 15, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Louane |url=https://eurovision.tv/participant/louane-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | [[BBC]] | Remember Monday | "What the Hell Just Happened?" | Ingles | Panloob na pagpili | Marso 7, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Remember Monday |url=https://eurovision.tv/participant/remember-monday-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} | SMRTV | Gabry Ponte{{efn|name=San Marino|Tampok ang mga walang kreditong boses nina Andrea Bonomo at Edwyn Roberts.}} | "Tutta l'Italia" | Italyano | ''San Marino Song Contest 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Gabry Ponte |url=https://eurovision.tv/participant/gabry-ponte-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | RTS | Princ | "Mila" <small>({{lang|sr-cyrl|Мила|i=unset}})</small> | [[Wikang Serbiyo|Serbiyo]] | ''Pesma za Evroviziju 2025'' | Pebrero 28, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Princ |url=https://eurovision.tv/participant/princ-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | KAJ | "Bara bada bastu" | [[Wikang Suweko|Suweko]],{{efn|Partikular ang diyalektong Vörå, isang uri ng Ostrobothnian ng Finland na Swedish na sinasalita sa loob at paligid ng Vörå}} Finlandes | ''Melodifestivalen 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – KAJ |url=https://eurovision.tv/participant/kaj-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | Zoë Më | "Voyage" | Pranses | Panloob na pagpili | Marso 5, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Zoë Më |url=https://eurovision.tv/participant/zoe-me-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | Adonxs | "Kiss Kiss Goodbye" | Ingles | Panloob na pagpili | Disyembre 11, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 7, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – ADONXS |url=https://eurovision.tv/participant/adonxs-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | CyBC | Theo Evan | "Shh" | Ingles | Panloob na pagpili | Setyembre 2, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Theo Evan |url=https://eurovision.tv/participant/theo-evan-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | Suspilne | Ziferblat | "Bird of Pray" | [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]], Ingles | ''Vidbir 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Ziferblat |url=https://eurovision.tv/participant/ziferblat-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |} ==Buod ng paligsahan== ===Unang semi-final=== Ginanap ang unang semi-final noong ika-13 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]].<ref name="calendar">{{Cite web |date=13 Marso 2019 |title=Eurovision Calendar 2025 |url=https://eurovision.tv/calendar |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) }}</ref> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Espanya]], [[Italya]] at [[Suwisa]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw">{{Cite web |date=28 Enero 2025 |title=Eurovision 2025: Semi-Final Draw results |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-semi-final-draw-results |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Unang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="SF1_results">{{Cite web |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/first-semi-final |title=First Semi-Final of Basel 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |access-date=24 Marso 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=Eurovision 2025 Semi-final 1 Results |url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2025/semi-final-1#world |access-date=24 Marso 2026|website=Eurovisionworld |language=en-gb}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Væb | "Róa" |97 |6 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Polonya}} | Justyna Steczkowska | "Gaja" |85 |7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Eslobenya}} | Klemen | "How Much Time Do We Have Left" |23 |13 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | Tommy Cash | "Espresso Macchiato" |113 |5 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Espanya}}'' | ''Melody'' | ''"Esa diva"'' | ''—'' | ''—'' |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Ukranya}} | Ziferblat | "Bird of Pray" |137 |1 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | KAJ | "Bara bada bastu" |118 |4 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Portugal}} | Napa | "Deslocado" |56 |9 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Noruwega}} | Kyle Alessandro | "Lighter" |82 |8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Belhika}} | Red Sebastian | "Strobe Lights" |23 |14 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Italya}}'' | ''Lucio Corsi'' | ''"Volevo essere un duro"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | Mamagama | "Run with U" |7 |15 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|San Marino}} | Gabry Ponte{{efn|name=San Marino}} | "Tutta l'Italia" |46 |10 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Albanya}} | Shkodra Elektronike | "Zjerm" |122 |2 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Claude | "C'est la vie" |121 |3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Marko Bošnjak | "Poison Cake" |28 |12 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Suwisa}}'' | ''Zoë Më'' | ''"Voyage"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Tsipre}} | Theo Evan | "Shh" |44 |11 |} ===Ikalawang semi-final=== Ginanap ang ikalawang semi-final noong ika-15 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST.<ref name="calendar" /> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Alemanya]], [[Pransiya]] at [[United Kingdom|Reyno Unido]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw" /> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Ikalawang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="SF2_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/second-semi-final |title=Second Semi-Final of Basel 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Australya}} | Go-Jo | "Milkshake Man" |41 |11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Montenegro}} | Nina Žižić | "Dobrodošli" |12 |16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Irlanda}} | Emmy | "Laika Party" |28 |13 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Tautumeitas | "Bur man laimi" |130 |2 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Armenya}} | Parg | "Survivor" |51 |10 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Austria}} | [[JJ (musikero)|JJ]] | "Wasted Love" |104 |5 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}'' | ''Remember Monday'' | ''"What the Hell Just Happened?"'' | ''—'' | ''—'' |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Gresya}} | Klavdia | "Asteromata" |112 |4 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Katarsis | "Tavo akys" |103 |6 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Malta}} | Miriana Conte | "Serving" |53 |9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Heorhiya}} | Mariam Shengelia | "Freedom" |28 |15 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Pransiya}}'' | ''Louane'' | ''"Maman"'' | ''—'' | ''—'' |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Dinamarka}} | Sissal | "Hallucination" |61 |8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | Adonxs | "Kiss Kiss Goodbye" |29 |12 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Luxembourg}} | Laura Thorn | "La poupée monte le son" |62 |7 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Israel}} | Yuval Raphael | "New Day Will Rise" |203 |1 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Alemanya}}'' | ''Abor & Tynna'' | ''"Baller"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Princ | "Mila" |28 |14 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Erika Vikman | "Ich komme" |115 |3 |} ===Final=== Ginanap ang final noong ika-17 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST at itinampok ang 26 na bansang kalahok.<ref name="calendar" /> Bumoto sa finals ang lahat ng 37 kalahok na bansa kasama ang hurado at televote, pati na rin ang mga hindi kalahok na bansa sa ilalim ng pinagsama-samang online na boto na "Rest of the World".<ref>{{Cite web |date=17 Marso 2025 |title=Switzerland has been drawn to perform 19th in the Grand Final |url=https://eurovision.tv/story/switzerland-draws-perform-19th-grand-final |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> Ang running order (R/O) ng host nation ay natukoy sa pamamagitan ng random draw noong ika-17 ng Marso sa taunang pagpupulong ng mga pinuno ng mga kalahok na delegasyon. Ang running order para sa mga natitirang finalist ay tinukoy ng mga prodyuser ng paligsahan pagkatapos ng ikalawang semi-final.<ref>{{Cite web |date=16 Mayo 2025 |title=The Running Order of the Eurovision 2025 Grand Final |url=https://eurovision.tv/story/running-order-eurovision-2025-grand-final |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> {{Legend|gold|Kampeon}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="Final_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/grand-final |title=Grand Final of Basel 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Noruwega}} | Kyle Alessandro | "Lighter" | 89 | 18 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Luxembourg}} | Laura Thorn | "La poupée monte le son" | 47 | 22 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | Tommy Cash | "Espresso Macchiato" | 356 | 3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Israel}} | Yuval Raphael | "New Day Will Rise" | 357 | 2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Katarsis | "Tavo akys" | 96 | 16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Espanya}} | Melody | "Esa diva" | 37 | 24 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Ukranya}} | Ziferblat | "Bird of Pray" | 218 | 9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | Remember Monday | "What the Hell Just Happened?" | 88 | 19 |-style="font-weight: bold; background: gold;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Austria}} | [[JJ (musikero)|JJ]] | "Wasted Love" | 436 | 1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Væb | "Róa" | 33 | 25 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Tautumeitas | "Bur man laimi" | 158 | 13 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Claude | "C'est la vie" | 175 | 12 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Erika Vikman | "Ich komme" | 196 | 11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Italya}} | Lucio Corsi | "Volevo essere un duro" | 256 | 5 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Polonya}} | Justyna Steczkowska | "Gaja" | 156 | 14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Alemanya}} | Abor & Tynna | "Baller" | 151 | 15 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 17 | {{Flag|Gresya}} | Klavdia | "Asteromata" | 231 | 6 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 18 | {{Flag|Armenya}} | Parg | "Survivor" | 72 | 20 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 19 | {{Flag|Suwisa}} | Zoë Më | "Voyage" | 214 | 10 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | {{Flag|Malta}} | Miriana Conte | "Serving" | 91 | 17 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | {{Flag|Portugal}} | Napa | "Deslocado" | 50 | 21 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | {{Flag|Dinamarka}} | Sissal | "Hallucination" | 47 | 23 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | KAJ | "Bara bada bastu" | 321 | 4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 24 | {{Flag|Pransiya}} | Louane | "Maman" | 230 | 7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | {{Flag|San Marino}} | Gabry Ponte{{efn|name=San Marino}} | "Tutta l'Italia" | 27 | 26 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 26 | {{Flag|Albanya}} | Shkodra Elektronike | "Zjerm" | 218 | 8 |} ====Buod ng pagboto==== {{Legend|gold|Kampeon}} {| class="wikitable plainrowheaders" style="margin: 10px;" |+ Paghahati-hati ng mga resulta<ref name="finalresults">{{cite web |title=Basel 2025 – Grand Final – Detailed voting results |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/grand-final/results |publisher=Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="col" | Puwesto ! colspan="2" scope="col" | Pinagsama ! colspan="2" scope="col" | Hurado ! colspan="2" scope="col" | Televoting |- ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 1 | bgcolor=gold|{{Flag|Austria}} | bgcolor=gold|436 | bgcolor=gold|{{Flag|Austria}} | bgcolor=gold|258 | {{Flag|Israel}} | 297 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 2 | {{Flag|Israel}} | 357 | {{Flag|Suwisa}} | 214 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 258 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 3 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 356 | {{Flag|Pransiya}} | 180 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 195 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 4 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 321 | {{Flag|Italya}} | 159 | bgcolor=gold|{{Flag|Austria}} | bgcolor=gold|178 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 5 | {{Flag|Italya}} | 256 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | 133 | {{Flag|Albanya}} | 173 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 6 | {{Flag|Gresya}} | 231 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 126 | {{Flag|Ukranya}} | 158 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 7 | {{Flag|Pransiya}} | 230 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 116 | {{Flag|Polonya}} | 139 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 8 | {{Flag|Albanya}} | 218{{efn|name=Pinagsama8|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Ukranya, ang Albanya ay itinuring na ika-8 sa pinagsamang resulta dahil sa mas maraming puntos na natanggap nila sa televote.}} | {{Flag|Gresya}} | 105 | {{Flag|Gresya}} | 126 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 9 | {{Flag|Ukranya}} | 218{{Efn|name=Pinagsama8}} | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 98 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 108 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 10 | {{Flag|Suwisa}} | 214 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 88{{efn|name=Hurado10|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Finland, ang United Kingdom ay itinuring na ika-10 puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Italya}} | 97 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 11 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 196 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 88{{efn|name=Hurado10}} | {{Flag|Alemanya}} | 74 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 12 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | 175 | {{Flag|Malta}} | 83 | {{Flag|Noruwega}} | 67 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 13 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 158 | {{Flag|Alemanya}} | 77 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 62 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 14 | {{Flag|Polonya}} | 156 | {{Flag|Ukranya}} | 60{{efn|name=Hurado14|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Israel, ang Ukranya ay itinuturing na ika-14 na puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Pransiya}} | 50 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 15 | {{Flag|Alemanya}} | 151 | {{Flag|Israel}} | 60{{Efn|name=Hurado14}} | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | 42{{efn|name=Hurado15|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Latvia, ang Nederlandiya ay itinuring na ika-15 puwesto sa televoting dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 16 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 96 | {{Flag|Albanya}} | 45{{Efn|name=Hurado16|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Dinamarka, ang Albanya ay itinuturing na ika-16 sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 42{{Efn|name=Hurado15}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 17 | {{Flag|Malta}} | 91 | {{Flag|Dinamarka}} | 45{{Efn|name=Hurado16}} | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | 33 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 18 | {{Flag|Noruwega}} | 89 | {{Flag|Armenya}} | 42 | {{Flag|Armenya}} | 30 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 19 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 88 | {{Flag|Portugal}} | 37 | {{Flag|Luxembourg}} | 24 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 20 | {{Flag|Armenya}} | 72 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 34 | {{Flag|San Marino}} | 18 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 21 | {{Flag|Portugal}} | 50 | {{Flag|Espanya}} | 27 | {{Flag|Portugal}} | 13 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 22 | {{Flag|Luxembourg}} | 47{{efn|name=Pinagsama22|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Dinamarka, ang Luxembourg ay itinuring na nasa ika-22 puwesto sa pinagsamang resulta dahil sa mas maraming puntos na natanggap nila sa televote.}} | {{Flag|Luxembourg}} | 23 | {{Flag|Espanya}} | 10 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 23 | {{Flag|Dinamarka}} | 47{{Efn|name=Pinagsama22}} | {{Flag|Noruwega}} | 22 | {{Flag|Malta}} | 8 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 24 | {{Flag|Espanya}} | 37 | {{Flag|Polonya}} | 17 | {{Flag|Dinamarka}} | 2 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 25 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | 33 | {{Flag|San Marino}} | 9 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 0{{efn|name=Zero|Sa kabila ng parehong pagtatapos na may 0 puntos, ang mga patakaran sa tiebreaking ay naglagay sa Reyno Unido sa ika-25 na puwesto at sa Suwisa sa ika-26 na puwesto dahil sa kanilang mga posisyon sa running order.}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 26 | {{Flag|San Marino}} | 27 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | 0 | {{Flag|Suwisa}} | 0{{efn|name=Zero}} |} ====Tagapagsalita==== Inihayag ng mga tagapagsalita ang 12-puntong iskor mula sa pambansang hurado ng kani-kanilang bansa sa sumusunod na pagkakasunud-sunod: {{Div col |colwidth=30em}} #{{Flag|Sweden|name=Suwesya}} – Keyyo #{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} – Safura {{small|(kinatawan ng Aserbayan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2010|2010]])}} #{{Flag|Malta}} – Ingrid Sammut #{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} – Chantal Janzen {{small|(isa sa mga host ng paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2021|2021]])}} #{{Flag|Eslobenya}} – Lorella Flego #{{Flag|Armenya}} – Lusine Tovmasyan #{{Flag|Luxembourg}} – Fabienne Zwally #{{Flag|San Marino}} – Senhit {{small|(kinatawan ng San Marino noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2011|2011]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2020|2020]] at [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2021|2021]])}} #{{Flag|Ukranya}} – Jerry Heil {{small|(kinatawan ng Ukranya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Noruwega}} – Tom Hugo {{small|(kinatawan ng Noruwega noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2019|2019]] bilang parte ng Keiino)}} #{{Flag|Austria}} – Philipp Hansa #{{Flag|Pransiya}} – Émilie Mazoyer #{{Flag|Italya}} – Topo Gigio #{{Flag|Portugal}} – Iolanda {{small|(kinatawan ng Portugal noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Dinamarka}} – Sara Bro #{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} – Doris Pinčić #{{Flag|Latvia|name=Letonya}} – Dons {{small|(kinatawan ng Latvia noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Irlanda}} – Nicky Byrne {{small|(kinatawan ng Irlanda noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]])}} #{{Flag|Polonya}} – Aleksandra Budka #{{Flag|Montenegro}} – Marko Vukčević #{{Flag|Gresya}} – Jenny Theona #{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} – Dragana Kosjerina #{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} – Radka Rosická #{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} – Sophie Ellis-Bextor #{{Flag|Espanya}} – Chanel {{small|(kinatawan ng Espanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]])}} #{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} – Jasmin Beloued #{{Flag|Australya}} – Silia Kapsis {{small|(kinatawan ng Tsipre noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Alemanya}} – Michael Schulte {{small|(kinatawan ng Alemanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2018|2018]])}} #{{Flag|Belhika}} – Manu Van Acker #{{Flag|Israel}} – Eden Golan {{small|(kinatawan ng Israel noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Albanya}} – Andri Xhahu #{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} – Silvester Belt {{small|(kinatawan ng Lithuania noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} – Hera Björk {{small|(kinatawan ng Iceland noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Heorhiya}} – Nutsa Buzaladze {{small|(kinatawan ng Heorhiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Tsipre}} – Loukas Hamatsos #{{Flag|Estonia|name=Estonya}} – Kristjan Jakobson {{small|(kinatawan ng Estonia noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]] bilang parte ng 5miinust)}} #{{Flag|Suwisa}} – Mélanie Freymond at Sven Epiney {{small|(hinatid nang live mula sa loob ng "Arena Plus" sa [[St. Jakob-Park]])}} {{Div col end}} ==Ibang mga pagtatanghal== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Iba pang mga tagapagtanghal sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025 |- ! scope="col"| Act ! scope="col"| (Mga) Pangalan ! scope="col" class="unsortable"| (Mga) Kanta |- ! colspan="3" | Unang semi-final |- ! Pambungad | Isang grupo ng mga mananayaw, yodeler at manunugtog ng alphorn | "Tattoo"<br>"Arcade"<br>"Waterloo"<br>"The Code" |- ! rowspan="2" |Interval | Hazel Brugger<br>Sandra Studer<br>Petra Mede | "Made in Switzerland" |- | Marina Satti<br>Jerry Heil<br>Iolanda<br>Silvester Belt | "Ne partez pas sans moi"<br>{{small|(na may pre-recorded na mensahe mula sa orihinal na kumanta ng kanta na si [[Céline Dion]])}} |- ! Reprise | Jørgen Olsen | "Fly on the Wings of Love"{{efn|Itinanghal nang may mga pagbabago sa liriko na tumutukoy sa permanenteng slogan ng paligsahan na "United by Music"}} |- ! colspan="3" | Ikalawang semi-final |- ! Pambungad | Philip | ''Isang monologo tungkol sa mga bagay na nagustuhan niya tungkol sa paligsahan'' |- ! rowspan="2" |Interval | Isang grupo ng mga mananayaw | "On Time" |- | Gjon's Tears<br>The Roop<br>Efendi<br>Destiny | '''Medley ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2020]]'''<br>"Répondez-moi"<br>"On Fire"<br>"Cleopatra"<br>"All of My Love" |- ! Reprise | Sandra Studer | "Insieme: 1992" |- ! colspan="3" | Final |- ! Pambungad | Nemo<br>Top Secret Drum Corps | "The Code" |- ! rowspan="5" |Interval | Sandra Studer | "Canzone per te" |- | Michelle Hunziker | "Nel blu, dipinto di blu" |- | Peter Reber<br>Marc Dietrich<br>Nina Reber<br>Bruno Dietrich<br>[[Paola Del Medico|Paola]]<br>Luca Hänni<br>Gjon's Tears | '''Medley ng mga dating kalahok na Suwiso'''<br>"Io senza te"<br>"Cinéma"<br>"She Got Me"<br>"Tout l'univers" |- | Baby Lasagna<br>Käärijä | "Rim Tim Tagi Dim"<br>"Cha Cha Cha"<br>"#Eurodab" |- | Nemo | "Unexplainable" |} ==Pagpapalabas== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Albanya}} | RTSH | RTSH 1, RTSH Muzikë, Radio Tirana | Lahat ng palabas | Andri Xhahu |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | rowspan="2" |ARD/NDR | One | Semi-finals | rowspan="2" scope="row" | Thorsten Schorn |- | Das Erste | Final |- | ARD/RBB | Radio Eins | Final | Amelie Ernst at Max Spallek |- ! scope="row" | {{Flag|Armenya}} | AMPTV | Armenia 1 | Lahat ng palabas | Hrachuhi Utmazyan at Hamlet Arakelyan |- ! scope="row" | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | colspan="2" | İTV | Lahat ng palabas | Elnara Khalilova at Aga Nadirov |- ! scope="row" | {{Flag|Australya}} | SBS | SBS | Lahat ng palabas | Courtney Act at Tony Armstrong |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Austria}} | rowspan="3" | ORF | ORF 1 | Lahat ng palabas | Andi Knoll |- | FM4 | rowspan="2" | Final | Jan Böhmermann at Olli Schulz |- |Radio Kärnten |Sonja Kleindienst, Ilona Doppler at Rudi Oman |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Belhika}} | rowspan="2" | VRT | VRT 1 | Lahat ng palabas | ''Olandes'': Peter Van de Veire |- | Radio 2 | Final | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- | rowspan="2" | RTBF | La Une | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | ''Pranses'': Jean-Louis Lahaye at Joëlle Scoriels |- |Tipik |{{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | DR1 | Lahat ng palabas | Ole Tøpholm |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | rowspan="4" | RTVSLO | TV SLO 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Mojca Mavec |- | TV SLO 1 | Final |- | rowspan="2" |Radio Val 202 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} | Maj Valerij |- | Final | Maj Valerij at Igor Bračič |- ! scope="row" rowspan="6" | {{Flag|Espanya}} | rowspan="6" | RTVE | La 2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} | rowspan="2" | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | rowspan="2" | La 1 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} |- | Final | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar<br />''Katalan'':{{efn|Ang opsyon sa komentaryo sa wikang Katalan ay makukuha lamang sa Cataluña.}} Sònia Urbano at Xavi Martínez |- | [[TVE Internacional]] | Lahat ng palabas | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | Radio Nacional, Radio Exterior, RNE para todos | rowspan="2" | Final | ''Kastila'': David Asensio, Sara Calvo at Luis Miguel Montes |- | Ràdio 4 | ''Katalan'': Sònia Urbano at Xavi Martínez |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | rowspan="2" | ERR | ETV | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Estonyo'': Marko Reikop |- | ETV+ | ''Ruso'': Julia Kalenda at Aleksandr Hobotov |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Gresya}} | rowspan="2" | ERT | ERT1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas |Maria Kozakou at Giorgos Kapoutzidis |- | Deftero Programma |Dimitris Meidanis |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | First Channel | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | rowspan="2" | RTÉ | RTÉ2 | Semi-finals | rowspan="2" | Marty Whelan |- | RTÉ One | Final |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | rowspan="4" | RÚV | RÚV | Lahat ng palabas | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- | RÚV 2 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Interpretasyon ng Wikang Senyas ng Islandiya'' |- | rowspan="2" | Rás 2 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- | Final | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir at Gunnar Birgisson |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Israel}} | rowspan="2" | IPBC | rowspan="2" | Kan 11, Kan 88 | Semi-finals | Asaf Liberman at Akiva Novick |- | Final | Asaf Liberman, Akiva Novick at Keren Peles |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Italya}} | rowspan="3" | RAI | Rai 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Gabriele Corsi at BigMama |- | Rai 1 | rowspan="2" | Final |- |Rai Radio 2 | Diletta Parlangeli at Matteo Osso |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | rowspan="2" | HRT | HRT 1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas | rowspan="2" | Duško Ćurlić |- | HR 2 |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | rowspan="2" | LSM | rowspan="2" | LTV1 | Semi-finals | Toms Grēviņš |- | Final | Toms Grēviņš at Marija Naumova |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | LRT TV, LRT Radijas | Lahat ng palabas | Ramūnas Zilnys |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | rowspan="3" | RTL | RTL Lëtzebuerg | Lahat ng palabas | ''Luksemburges'': Roger Saurfeld at Raoul Roos |- | RTL Today | rowspan="2" | {{abbr|SF2|Ikalawang semi-final}}/Final | ''Ingles'': Melissa Dalton at Meredith Moss |- | RTL Infos | ''Pranses'': Fabien Rodrigues at Jérôme Didelot |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | TVM | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | RTCG | TVCG 1 | Lahat ng palabas | Dražen Bauković |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | rowspan="2" | AVROTROS | NPO 1, BVN | Lahat ng palabas | Cornald Maas |- | NPO Radio 2 | Final | Carolien Borgers |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | rowspan="2" | NRK | NRK1 | Lahat ng palabas | Marte Stokstad |- | NRK P1 | Final | Jon Marius Hyttebakk |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | rowspan="5" | Yle | Yle TV1, TV Finland | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Finlandes'': Mikko Silvennoinen<br />''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | rowspan="2" | Yle Areena | ''Northern Sámi'': Aslak Paltto at ''Inari Sámi'': Heli Huovinen |- | {{abbr|SF2|Ikalawang semi-final}}/Final | ''Ruso'': Levan Tvaltvadze<br />''Ukranyo'': Galina Sergeyeva |- | Yle Radio Suomi | Final | ''Finlandes'': Sanna Pirkkalainen at Toni Laaksonen |- | Yle X3M | Lahat ng palabas | ''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | TVP1, TVP Polonia | Lahat ng palabas | Artur Orzech |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | RTP1, RTP Internacional | Lahat ng palabas{{efn|Ang pagsasahimpapawid ng ikalawang semi-final ay nagsimulang naantala, sa ganap na 10:00 ng gabi (WEST) sa RTP Internacional at RTP Internacional Ásia, at sa ganap na 10:30 ng gabi (WEST) sa RTP1 at RTP Internacional América.}} | José Carlos Malato at Nuno Galopim |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | rowspan="2" |France Télévisions | Culturebox | Semi-finals | Stéphane Bern |- | France 2 | Final | Stéphane Bern at Laurence Boccolini |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | rowspan="5" | [[BBC]] | rowspan="2" | BBC One | Semi-finals | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan |- | Final | ''Ingles:'' Graham Norton |- | BBC Red Button | Lahat ng palabas | ''Interpretasyon ng Wikang Senyas ng Britanya'' |- | rowspan="2" |BBC Radio 2 | Semi-finals | ''Ingles:'' Sara Cox at Richie Anderson |- | Final | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} |SMRTV |San Marino RTV |Lahat ng palabas |Anna Gaspari at Gigi Restivo |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | rowspan="2" | RTS | RTS 1, RTS Svet | Lahat ng palabas | Duška Vučinić |- | Radio Belgrade 1 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}}, Final | Nikoleta Dojčinović at Katarina Tošić |- ! scope="row" rowspan="4" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | rowspan="3" | SVT | rowspan="2" | SVT1 | Semi-finals | ''Suweko:'' Edward af Sillén |- | Final | ''Suweko:'' Edward af Sillén at Petra Mede |- | SVT Play{{efn|Kasama ang opsyon sa komentaryo sa wikang Suweko mula sa SVT1 para sa lahat ng palabas}} | Final | ''Northern Sámi:'' Aslak Paltto at ''Inari Sámi:'' Heli Huovinen{{efn|Sa sabay na broadcast mula sa Yle Areena ng Finland}} |- | SR | Sveriges Radio P4 | Lahat ng palabas | ''Suweko:'' Carolina Norén |- ! rowspan="11" scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | rowspan="11" | SRG SSR | RSI La 1 | Lahat ng palabas | ''Italyano'': Ellis Cavallini at Gian-Andrea Costa |- | rowspan="2" | RTS 1 | Semi-finals | ''Pranses'': Jean-Marc Richard at Nicolas Tanner |- | Final | ''Pranses'': Jean-Marc Richard, Nicolas Tanner at Victoria Turrian |- | SRF 1 | Lahat ng palabas | ''Aleman'': Sven Epiney |- | SRF info | Lahat ng palabas | ''Interpretasyon ng Wikang Senyas Suwiso-Aleman'' |- | Play SRF | Final | ''Aleman:'' Patti Basler |- | Play RTS | Lahat ng palabas |''Interpretasyon ng Wikang Senyas Suwiso-Pranses'' |- | Radio SRF 3 | rowspan="4" | Final |''Aleman'': Céline Werdelis |- | RTS Première | ''Pranses'': Claire Mudry |- | RSI Rete Tre | ''Italyano'': Davide Gagliardi |- | Radio RTR | ''Romanche'': Elias Tsoutsaios |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | rowspan="2" | ČT | rowspan="2" | ČT1 | Semi-finals | Ondřej Cikán |- | Final | Ondřej Cikán at Aiko |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | rowspan="2" | CyBC | RIK 1, RIK Sat | rowspan="2" | Lahat ng palabas | rowspan="2" | Melina Karageorgiou at Alexandros Taramountas |- | RIK Trito |- ! scope="row" rowspan="6" | {{Flag|Ukranya}} | rowspan="6" | Suspilne | rowspan="4" | Suspilne Kultura | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | ''Ukranyo'': Timur Miroshnychenko at Olexandr Pedan |- | {{abbr|SF2|Ikalawang semi-final}} | ''Ukranyo'': Timur Miroshnychenko at Vlad Kuran |- | Final | ''Ukranyo'': Timur Miroshnychenko at Alyona Alyona |- | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas Ukranyo'': Tetiana Zhurkova, Anfisa Boldusieva, Oleksandr Rudyk at Lada Sokoliuk |- | rowspan="2" | Radio Promin | Semi-finals | ''Ukranyo'': Dmytro Zakharchenko at Lesia Antypenko |- | Final | ''Ukranyo'': Anna Zakletska at Denys Denysenko |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga broadkasters at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Chile}} | Zapping | Zapping Channel | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Estados Unidos}} | [[NBC]] | Peacock | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|North Macedonia|name=Hilagang Masedonya}} | MRT | MRT 1, Radio Skopje | Lahat ng palabas | Aleksandra Jovanovska |- ! scope="row" | {{Flag|Kapuluang Peroe}} | KVF | KVF 1 | Lahat ng palabas | Gunnar Nolsøe |- ! scope="row" | {{Flag|Kosovo}} | RTK | RTK 1 | Lahat ng palabas | Agron Krasniqi at Egzona Rafuna |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Moldova 1 | Lahat ng palabas | Ion Jalbă at Daniela Crudu |} ==Mga nota== {{notelist}} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] [[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]] [[Kategorya:Europa]] ohhecnd42qf06m4jlc6u93i3upuja9w 2202965 2202903 2026-04-14T10:20:38Z Jadewest.catvalentine 41897 2202965 wikitext text/x-wiki {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision | year = 2025 | image = JJ at ESC2025 for Austria 2.jpg | size = 300px | caption = Si JJ, ang kampeon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025 | theme = ''Welcome Home''{{efn|Bagama't ang "United by Music" ang naging permanenteng islogan ng paligsahan sa kabuuan simula noong Nobyembre 2023, ginamit naman ng Swiss host broadcaster na SRG SSR ang "Welcome Home" bilang konsepto at "motto" para sa 2025.}} | semi1 = {{start date|2025|05|13|df=y}} | semi2 = {{start date|2025|05|15|df=y}} | final = {{start date|2025|05|17|df=y}} | venue = {{lang|de|[[St. Jakobshalle]]|italic=unset}}<br />[[Basel]], [[Suwisa]] | organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) | ESC_director = Martin Green | exsupervisor = Martin Österdahl | host_broadcaster = [[Swiss Broadcasting Corporation]] (SRG SSR) | directors = {{Ubl|Robin Hofwander|Fredrik Bäcklund|Myriam von Necker}} | exproducers = {{Ubl|Reto Peritz|Moritz Stadler}} | presenters = {{Ubl|Hazel Brugger|Sandra Studer|Michelle Hunziker (final)}} | entries = 37 | finalists = 26 | debut = | return = {{Flag|Montenegro}} | non-return = {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | winner = {{Flag|Austria}}<br />"Wasted Love" ni [[JJ (musikero)|JJ]] | vote = Ang bawat bansa ay nagbibigay ng isang set sa semi-finals, o dalawang set sa finals na may 12, 10, 8–1 puntos sa sampung kanta.<br/>Sa lahat ng tatlong palabas, ang mga online na boto mula sa mga manonood sa mga bansang hindi kalahok ay pinagsama-sama at iginagawad bilang isang set ng mga puntos. | prev_year = {{Flagicon|Sweden}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|Malmö 2024]] | next_year = {{Flagicon|Austria}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026|Viena 2026]] }} Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025''' ay ang ika-69 na edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]]. Ito ay binubuo ng dalawang semi-final na ginanap noong Mayo 13 at 15, at ng grand final na ginanap noong Mayo 17, 2025. Ginanap ito sa [[St. Jakobshalle]] sa [[Basel]], [[Suwisa]] at hinost nina Hazel Brugger at Sandra Studer, nang kasama si Michelle Hunziker sa final. Inorganisa ito ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[Swiss Broadcasting Corporation]] (SRG SSR), na siyang nag-stage ng paligsahan matapos magwagi ang kantang "The Code" ni Nemo noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]] para sa [[Suwisa]]. Tatlumpu't pitong brodkaster mula sa tatlumpu't pitong bansa ang lumahok sa paligsahan, ang parehong bilang ng nakaraang dalawang edisyon. Bumalik ang [[Montenegro]] matapos ang dalawang taong pagliban, habang umalis naman sa kompetisyon ang [[Moldova|Moldabya]], na orihinal na nagplanong lumahok ngunit umalis dahil sa mga kadahilanang pang-ekonomiya at ang kalidad ng mga kantang lumaban sa pambansang seleksyon nito. Patuloy na nagdulot ng kontrobersiya ang paglahok ng [[Israel]] kaugnay ng [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Gaza]], kung saan nanawagan ang ilang kalahok na brodkaster para sa isang deliberasyon tungkol sa isyu. Ang nanalo ay ang kantang "Wasted Love" ng [[Austria]], na itinanghal ni [[JJ (musikero)|JJ]] at isinulat niya kasama sina Teodora Špirić at Thomas Thurner. Nanalo ang Austria sa pinagsamang boto at sa boto ng mga hurado, habang pumang-apat ito sa televote, na napanalunan ng Israel, na pumangalawa. Ang [[Estonya]], [[Sweden|Suwesya]], at [[Italya]] ang kumukumpleto sa top five. Dahil sa kanyang panalo, itinuring si JJ bilang kauna-unahang kampeon ng Eurovision na may lahi mula sa [[Timog-silangang Asya]] dahil sa kanyang lahing [[Mga Pilipino|Pilipino]]. Itinuring din siyang unang solong kampeon sa Eurovision na ipinanganak noong dekada 2000 at ika-21 siglo. Iniulat ng EBU na ang paligsahan ay may 166 milyong manonood sa telebisyon sa 37 na market sa Europa, isang pagtaas ng tatlong milyong manonood mula sa nakaraang edisyon. == Lokasyon == [[Talaksan:Eurovision Song Contest 2025 ST Jakobshalle.jpg|thumb|left|250px|[[St. Jakobshalle]] sa Basel, venue ng paligsahan noong 2025]] Ginanap ang paligsahan sa [[Basel]], [[Suwisa]] matapos manalo ang kantang "The Code" ni Nemo, na kumatawan sa bansa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]]. Ito ang ikatlong beses na ginanap sa Suwisa ang paligsahan, matapos itong gawin noon para sa unang paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1956|1956]] at noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1989|1989]], na ginanap sa [[Lugano]] at [[Lausanne]] ayon sa pagkakabanggit. Ang napiling venue para sa paligsahan ay ang [[St. Jakobshalle]] na may 12,400 na upuan, na nagsisilbing lugar para sa mga panloob na palakasan at mga konsiyerto. Ang arena ay matatagpuan sa munisipalidad ng Münchenstein sa Basel-Landschaft, sa tabi mismo ng hangganan ng Basel-Stadt. Ang Messe and Congress Center Basel complex ay nagdaos ng ilang mga kaganapan na may kaugnayan sa paligsahan. Ito ang lokasyon ng Eurovision Village, na nagdaos ng mga pagtatanghal mula sa mga kalahok sa paligsahan at mga lokal na artista pati na rin ang mga pagpapalabas ng mga live shows para sa pangkalahatang publiko; at ang EuroClub, na nag-organisa ng mga opisyal na after-party at mga pribadong pagtatanghal mula sa mga kalahok sa paligsahan. Ang kaganapang "Turquoise Carpet" noong ika-11 ng Mayo 2025 ay nagsimula sa Basel Town Hall at dumaan sa Middle Bridge, kung saan ang mga kalahok at ang kanilang mga delegasyon ay iniharap sa harap ng mga accredited press at mga tagahanga, bago ito nagtapos sa Messe Basel, kung saan ginanap ang seremonya ng pagbubukas. Ang istadyum na [[St. Jakob-Park]] ay nagsagawa ng screening ng finals kasama ang mga pagtatanghal ng apat na dating kalahok sa Eurovision,{{efn|Kinabibilangan nina Kate Ryan (kinatawan ng Belhika noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2006|2006]]), Anna Rossinelli (kiantawan ng Suwisa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2011|2011]]), Luca Hänni (kinatawan ng Suwisa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2019|2019]]) at Baby Lasagna (kinatawan ng Croatia noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]]) kasama si DJ Antoine}} na may bayad para sa publiko; ang istadyum ay itinampok din sa live broadcast at tinukoy bilang "Arena Plus" para sa okasyon. Ang Eurovision Street ay matatagpuan sa Steinenvorstadt. Bago piliin ng SRG SSR ang Basel bilang punong lungsod, ang mga sumusunod na lungsod ay nagpahayag ng kanilang interes sa pagho-host ng ika-69 na edisyon ng paligsahan at nagsumite ng mga bid. '''Legend:'''<br /> {{Color box|#CEDFF2|†|border=darkgray}} Napiling punong lungsod {{Color box|#D0F0C0|*|border=darkgray}} Na-shortlist {{Color box|#F2E0CE|^|border=darkgray}} Nagsumite ng bid {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Lungsod ! scope="col" | Venue ! scope="col" | Nota ! scope="col" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! rowspan="2" scope="row" style="background:#CEDFF2" | '''[[Basel]]''' † | [[St. Jakob-Park]] | Naging host ng final ng [[2016 UEFA Europa League]] at magho-host ng mga laban ng [[UEFA Women's Euro 2025]]. Ang alok ay nakadepende sa paggawa ng bubong para matakpan ang istadyum. | rowspan="2" style="background:#CEDFF2" | <ref>{{cite web |last1=Jiandani |first1=Sanjay |title=Eurovision 2025: Basel applies to host the contest |url=https://esctoday.com/195397/eurovision-2025-basel-applies-to-host-the-contest/ |website=ESCToday |date=7 Hunyo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- style="background:#CEDFF2" | '''[[St. Jakobshalle]]''' | Nagho-host ng taunang [[Swiss Indoors]] na mga kampeonato sa tennis. |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE"| [[Bern]] kasama ang [[Biel/Bienne]] ^ | Neue Festhalle | Ang panukala ay nakabatay sa isang nakaplanong venue para sa musika, na itatayo sa loob ng Bernexpo complex. | <ref>{{cite web |last=Granger |first=Anthony |title=Eurovision 2025: Bern & Biel/Bienne Reveal Details of Bid |url=https://eurovoix.com/2024/06/27/eurovision-2025-bern-biel-bienne-bid/ |website=Eurovoix |date=27 Hunyo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- style="background:#D0F0C0" ! scope="row" style="background:#D0F0C0" | [[Geneva]] * | [[Palexpo]] | Naging host ng taunang [[Geneva International Motor Show]]. Naging host din ito ng [[2014 Davis Cup]] semi-finals at ng [[2019 Laver Cup]]. | <ref>{{cite web |last=Granger |first=Anthony |title=Eurovision 2025: Geneva Aims to Host Eurovision 2025 |url=https://eurovoix.com/2024/05/12/%f0%9f%87%a8%f0%9f%87%ad-eurovision-2025-geneva-aims-to-host-eurovision-2025/ |website=Eurovoix |date=12 Mayo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! scope="row" | [[St. Gallen]] | Olma Hall | — | <ref>{{cite web |last=Jiandani |first=Sanjay |title=Eurovision 2025: St. Gallen will not bid to host the contest|url=https://esctoday.com/195423/eurovision-2025-st-gallen-will-not-bid-to-host-the-contest/|website=ESCToday |date=13 Hunyo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- style="background:#F2E0CE" ! rowspan="2" scope="row" style="background:#F2E0CE"| [[Zurich]] ^ | [[Hallenstadion]] | Naging host ng taunang [[Zurich Open]] mula 1993 hanggang 2008. | rowspan="2" | <ref>{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=27 Hunyo 2024 |title=Eurovision 2025: Zurich Reveals Details of Bid |url=https://eurovoix.com/2024/06/27/eurovision-2025-zurich-reveals-details-of-bid/ |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovoix |language=en-GB}}</ref> |- | [[Swiss Life Arena]] | Planadong lugar para sa [[2026 IIHF World Championship]] |} ==Mga kalahok== {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref>{{Cite web |title=Participants of Basel 2025 |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/participants |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! scope="col" colspan="2" | Proseso ng pagpili ! scope="col" rowspan="2" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" |{{Flag|Albanya}} | RTSH | Shkodra Elektronike | "Zjerm" | [[Wikang Albanes|Albanes]]{{efn|Partikular ang Gheg Albanian<ref>{{Cite web |url=https://albaniannight.com/sq/four-beautiful-cultural-elements-in-albanias-eurovision-song-zjerm/ |title=Kultura Shqiptare në Zjarr: 4 Tradita në Këngën Shqiptare të Eurovisionit 2025 “Zjerm” |trans-title=Kulturang Albanian sa isang apoy: 4 na tradisyon sa kantang Albanian noong 2025 Eurovision na "Zjerm" |date=2025 |access-date=25 Marso 2026}}</ref>}} | ''Festivali i Këngës 63'' | Disyembre 22, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Shkodra Elektronike |url=https://eurovision.tv/participant/shkodra_elektronike-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | NDR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}} | Abor & Tynna | "Baller" | [[Wikang Aleman|Aleman]] | ''Chefsache ESC 2025'' | Marso 1, 2025 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Abor & Tynna |url=https://eurovision.tv/participant/abor-tynna-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Armenya}} | AMPTV | Parg | "Survivor" | [[Wikang Ingles|Ingles]], Armenyo | ''Depi Evratesil 2025'' | Pebrero 16, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – PARG |url=https://eurovision.tv/participant/parg-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | İTV | Mamagama | "Run with U" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 4, 2025 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 19, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Mamagama |url=https://eurovision.tv/participant/mamagama-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Australya}} | SBS | Go-Jo | "Milkshake Man" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 25, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Go-Jo |url=https://eurovision.tv/participant/go-jo-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Austria}} | ORF | [[JJ (musikero)|JJ]] | "Wasted Love" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 30, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 6, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – JJ |url=https://eurovision.tv/participant/jj-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | VRT | Red Sebastian | "Strobe Lights" | Ingles | ''Eurosong 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Red Sebastian |url=https://eurovision.tv/participant/red-sebastian-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | Sissal | "Hallucination" | Ingles | ''Dansk Melodi Grand Prix 2025'' | Marso 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Sissal |url=https://eurovision.tv/participant/denmark-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | RTVSLO | Klemen | "How Much Time Do We Have Left" | Ingles | ''EMA 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Klemen |url=https://eurovision.tv/participant/klemen-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Espanya}} | RTVE | Melody | "Esa diva" | [[Wikang Kastila|Kastila]] | ''Benidorm Fest 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Melody |url=https://eurovision.tv/participant/melody-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Estonia|namr=Estonya}} | ERR | Tommy Cash | "Espresso Macchiato" | [[Wikang Italyano|Italyano]],{{efn|Partikular ang diyalektong Broccolino, isang Amerikanong uri ng wikang Italyano}} Ingles | ''Eesti Laul 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Tommy Cash |url=https://eurovision.tv/participant/tommy-cash-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} | ERT | Klavdia | "Asteromata" <small>({{lang|el|Αστερομάτα|i=unset}})</small> | [[Wikang Griyego|Griyego]] | ''Ethnikós Telikós 2025'' | Enero 30, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Klavdia |url=https://eurovision.tv/participant/klavdia-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | Mariam Shengelia | "Freedom" | [[Wikang Heorhiyano|Heorhiyano]], Ingles | Panloob na pagpili | Marso 14, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Mariam Shengelia |url=https://eurovision.tv/participant/mariam-shengelia-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | RTÉ | Emmy | "Laika Party" | Ingles | ''Eurosong 2025'' {{small|(parte ng ''The Late Late Show'')}} | Pebrero 7, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – EMMY |url=https://eurovision.tv/participant/emmy-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | RÚV | Væb | "Róa" | [[Wikang Islandiko|Islandiko]] | ''Söngvakeppnin 2025'' | Pebrero 22, 2025 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web |title=Basel 2025 - VÆB |url=https://eurovision.tv/participant/VÆB-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Yuval Raphael | "New Day Will Rise" | Ingles, [[Wikang Pranses|Pranses]], [[Wikang Hebreo|Hebreo]] | ''HaKokhav Haba'' {{small|(artista)}} Panloob na pagpili {{small|(kanta)}} | Enero 22, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 9, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Yuval Raphael |url=https://eurovision.tv/participant/yuval-raphael-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Italya}} | RAI | Lucio Corsi | "Volevo essere un duro" | Italyano | ''Sanremo Music Festival 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Lucio Corsi |url=https://eurovision.tv/participant/lucio-corsi-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | HRT | Marko Bošnjak | "Poison Cake" | Ingles | ''Dora 2025'' | Marso 2, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Marko Bošnjak |url=https://eurovision.tv/participant/marko-bosnjak-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | LSM | Tautumeitas | "Bur man laimi" | [[Wikang Latbiyano|Latbiyano]] | ''Supernova 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Tautumeitas |url=https://eurovision.tv/participant/tautumeitas-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | Katarsis | "Tavo akys" | [[Wikang Litwano|Litwano]] | ''Eurovizija.LT 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Katarsis |url=https://eurovision.tv/participant/katarsis-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | RTL | Laura Thorn | "La poupée monte le son" | Pranses | ''Luxembourg Song Contest 2025'' | Enero 25, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Laura Thorn |url=https://eurovision.tv/participant/laura-thorn-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | Miriana Conte | "Serving" | Ingles | ''Malta Eurovision Song Contest 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Miriana Conte |url=https://eurovision.tv/participant/miriana-conte-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | RTCG | Nina Žižić | "Dobrodošli" <small>({{lang|cnr-cyrl|Добродошли|i=unset}})</small> | [[Wikang Montenegrin|Montenegrin]] | ''Montesong 2024'' | Nobyembre 27, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Nina Žižić |url=https://eurovision.tv/participant/nina-zizic-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | AVROTROS | Claude | "C'est la vie" | Pranses, Ingles | Panloob na pagpili | Disyembre 19, 2024 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 27, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Claude |url=https://eurovision.tv/participant/claude-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | NRK | Kyle Alessandro | "Lighter" | Ingles | ''Melodi Grand Prix 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Kyle Alessandro |url=https://eurovision.tv/participant/kyle-alessandro-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Erika Vikman | "Ich komme" | [[Wikang Finlandes|Finlandes]], Aleman | ''Uuden Musiikin Kilpailu 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Erika Vikman |url=https://eurovision.tv/participant/erika-vikman-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | Justyna Steczkowska | "Gaja" | [[Wikang Polako|Polako]], Ingles | ''Wielki Finał Polskich Kwalifikacji'' | Pebrero 14, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Justyna Steczkowska |url=https://eurovision.tv/participant/justyna-steczkowska-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | Napa | "Deslocado" | [[Wikang Portuges|Portuges]] | ''Festival da Canção 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – NAPA |url=https://eurovision.tv/participant/napa-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | France Télévisions | Louane | "Maman" | Pranses | Panloob na pagpili | Enero 30, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 15, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Louane |url=https://eurovision.tv/participant/louane-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | [[BBC]] | Remember Monday | "What the Hell Just Happened?" | Ingles | Panloob na pagpili | Marso 7, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Remember Monday |url=https://eurovision.tv/participant/remember-monday-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} | SMRTV | Gabry Ponte{{efn|name=San Marino|Tampok ang mga walang kreditong boses nina Andrea Bonomo at Edwyn Roberts.}} | "Tutta l'Italia" | Italyano | ''San Marino Song Contest 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Gabry Ponte |url=https://eurovision.tv/participant/gabry-ponte-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | RTS | Princ | "Mila" <small>({{lang|sr-cyrl|Мила|i=unset}})</small> | [[Wikang Serbiyo|Serbiyo]] | ''Pesma za Evroviziju 2025'' | Pebrero 28, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Princ |url=https://eurovision.tv/participant/princ-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | KAJ | "Bara bada bastu" | [[Wikang Suweko|Suweko]],{{efn|Partikular ang diyalektong Vörå, isang uri ng Ostrobothnian ng Finland na Swedish na sinasalita sa loob at paligid ng Vörå}} Finlandes | ''Melodifestivalen 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – KAJ |url=https://eurovision.tv/participant/kaj-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | Zoë Më | "Voyage" | Pranses | Panloob na pagpili | Marso 5, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Zoë Më |url=https://eurovision.tv/participant/zoe-me-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | Adonxs | "Kiss Kiss Goodbye" | Ingles | Panloob na pagpili | Disyembre 11, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 7, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – ADONXS |url=https://eurovision.tv/participant/adonxs-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | CyBC | Theo Evan | "Shh" | Ingles | Panloob na pagpili | Setyembre 2, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Theo Evan |url=https://eurovision.tv/participant/theo-evan-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | Suspilne | Ziferblat | "Bird of Pray" | [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]], Ingles | ''Vidbir 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Ziferblat |url=https://eurovision.tv/participant/ziferblat-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |} ==Buod ng paligsahan== ===Unang semi-final=== Ginanap ang unang semi-final noong ika-13 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]].<ref name="calendar">{{Cite web |date=13 Marso 2019 |title=Eurovision Calendar 2025 |url=https://eurovision.tv/calendar |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) }}</ref> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Espanya]], [[Italya]] at [[Suwisa]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw">{{Cite web |date=28 Enero 2025 |title=Eurovision 2025: Semi-Final Draw results |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-semi-final-draw-results |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Unang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="SF1_results">{{Cite web |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/first-semi-final |title=First Semi-Final of Basel 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |access-date=24 Marso 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=Eurovision 2025 Semi-final 1 Results |url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2025/semi-final-1#world |access-date=24 Marso 2026|website=Eurovisionworld |language=en-gb}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Væb | "Róa" |97 |6 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Polonya}} | Justyna Steczkowska | "Gaja" |85 |7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Eslobenya}} | Klemen | "How Much Time Do We Have Left" |23 |13 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | Tommy Cash | "Espresso Macchiato" |113 |5 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Espanya}}'' | ''Melody'' | ''"Esa diva"'' | ''—'' | ''—'' |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Ukranya}} | Ziferblat | "Bird of Pray" |137 |1 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | KAJ | "Bara bada bastu" |118 |4 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Portugal}} | Napa | "Deslocado" |56 |9 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Noruwega}} | Kyle Alessandro | "Lighter" |82 |8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Belhika}} | Red Sebastian | "Strobe Lights" |23 |14 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Italya}}'' | ''Lucio Corsi'' | ''"Volevo essere un duro"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | Mamagama | "Run with U" |7 |15 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|San Marino}} | Gabry Ponte{{efn|name=San Marino}} | "Tutta l'Italia" |46 |10 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Albanya}} | Shkodra Elektronike | "Zjerm" |122 |2 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Claude | "C'est la vie" |121 |3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Marko Bošnjak | "Poison Cake" |28 |12 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Suwisa}}'' | ''Zoë Më'' | ''"Voyage"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Tsipre}} | Theo Evan | "Shh" |44 |11 |} ===Ikalawang semi-final=== Ginanap ang ikalawang semi-final noong ika-15 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST.<ref name="calendar" /> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Alemanya]], [[Pransiya]] at [[United Kingdom|Reyno Unido]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw" /> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Ikalawang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="SF2_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/second-semi-final |title=Second Semi-Final of Basel 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Australya}} | Go-Jo | "Milkshake Man" |41 |11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Montenegro}} | Nina Žižić | "Dobrodošli" |12 |16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Irlanda}} | Emmy | "Laika Party" |28 |13 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Tautumeitas | "Bur man laimi" |130 |2 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Armenya}} | Parg | "Survivor" |51 |10 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Austria}} | [[JJ (musikero)|JJ]] | "Wasted Love" |104 |5 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}'' | ''Remember Monday'' | ''"What the Hell Just Happened?"'' | ''—'' | ''—'' |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Gresya}} | Klavdia | "Asteromata" |112 |4 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Katarsis | "Tavo akys" |103 |6 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Malta}} | Miriana Conte | "Serving" |53 |9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Heorhiya}} | Mariam Shengelia | "Freedom" |28 |15 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Pransiya}}'' | ''Louane'' | ''"Maman"'' | ''—'' | ''—'' |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Dinamarka}} | Sissal | "Hallucination" |61 |8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | Adonxs | "Kiss Kiss Goodbye" |29 |12 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Luxembourg}} | Laura Thorn | "La poupée monte le son" |62 |7 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Israel}} | Yuval Raphael | "New Day Will Rise" |203 |1 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Alemanya}}'' | ''Abor & Tynna'' | ''"Baller"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Princ | "Mila" |28 |14 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Erika Vikman | "Ich komme" |115 |3 |} ===Final=== Ginanap ang final noong ika-17 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST at itinampok ang 26 na bansang kalahok.<ref name="calendar" /> Bumoto sa finals ang lahat ng 37 kalahok na bansa kasama ang hurado at televote, pati na rin ang mga hindi kalahok na bansa sa ilalim ng pinagsama-samang online na boto na "Rest of the World".<ref>{{Cite web |date=17 Marso 2025 |title=Switzerland has been drawn to perform 19th in the Grand Final |url=https://eurovision.tv/story/switzerland-draws-perform-19th-grand-final |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> Ang running order (R/O) ng host nation ay natukoy sa pamamagitan ng random draw noong ika-17 ng Marso sa taunang pagpupulong ng mga pinuno ng mga kalahok na delegasyon. Ang running order para sa mga natitirang finalist ay tinukoy ng mga prodyuser ng paligsahan pagkatapos ng ikalawang semi-final.<ref>{{Cite web |date=16 Mayo 2025 |title=The Running Order of the Eurovision 2025 Grand Final |url=https://eurovision.tv/story/running-order-eurovision-2025-grand-final |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> {{Legend|gold|Kampeon}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="Final_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/grand-final |title=Grand Final of Basel 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Noruwega}} | Kyle Alessandro | "Lighter" | 89 | 18 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Luxembourg}} | Laura Thorn | "La poupée monte le son" | 47 | 22 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | Tommy Cash | "Espresso Macchiato" | 356 | 3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Israel}} | Yuval Raphael | "New Day Will Rise" | 357 | 2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Katarsis | "Tavo akys" | 96 | 16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Espanya}} | Melody | "Esa diva" | 37 | 24 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Ukranya}} | Ziferblat | "Bird of Pray" | 218 | 9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | Remember Monday | "What the Hell Just Happened?" | 88 | 19 |-style="font-weight: bold; background: gold;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Austria}} | [[JJ (musikero)|JJ]] | "Wasted Love" | 436 | 1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Væb | "Róa" | 33 | 25 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Tautumeitas | "Bur man laimi" | 158 | 13 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Claude | "C'est la vie" | 175 | 12 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Erika Vikman | "Ich komme" | 196 | 11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Italya}} | Lucio Corsi | "Volevo essere un duro" | 256 | 5 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Polonya}} | Justyna Steczkowska | "Gaja" | 156 | 14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Alemanya}} | Abor & Tynna | "Baller" | 151 | 15 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 17 | {{Flag|Gresya}} | Klavdia | "Asteromata" | 231 | 6 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 18 | {{Flag|Armenya}} | Parg | "Survivor" | 72 | 20 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 19 | {{Flag|Suwisa}} | Zoë Më | "Voyage" | 214 | 10 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | {{Flag|Malta}} | Miriana Conte | "Serving" | 91 | 17 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | {{Flag|Portugal}} | Napa | "Deslocado" | 50 | 21 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | {{Flag|Dinamarka}} | Sissal | "Hallucination" | 47 | 23 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | KAJ | "Bara bada bastu" | 321 | 4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 24 | {{Flag|Pransiya}} | Louane | "Maman" | 230 | 7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | {{Flag|San Marino}} | Gabry Ponte{{efn|name=San Marino}} | "Tutta l'Italia" | 27 | 26 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 26 | {{Flag|Albanya}} | Shkodra Elektronike | "Zjerm" | 218 | 8 |} ====Buod ng pagboto==== {{Legend|gold|Kampeon}} {| class="wikitable plainrowheaders" style="margin: 10px;" |+ Paghahati-hati ng mga resulta<ref name="finalresults">{{cite web |title=Basel 2025 – Grand Final – Detailed voting results |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/grand-final/results |publisher=Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="col" | Puwesto ! colspan="2" scope="col" | Pinagsama ! colspan="2" scope="col" | Hurado ! colspan="2" scope="col" | Televoting |- ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 1 | bgcolor=gold|{{Flag|Austria}} | bgcolor=gold|436 | bgcolor=gold|{{Flag|Austria}} | bgcolor=gold|258 | {{Flag|Israel}} | 297 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 2 | {{Flag|Israel}} | 357 | {{Flag|Suwisa}} | 214 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 258 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 3 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 356 | {{Flag|Pransiya}} | 180 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 195 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 4 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 321 | {{Flag|Italya}} | 159 | bgcolor=gold|{{Flag|Austria}} | bgcolor=gold|178 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 5 | {{Flag|Italya}} | 256 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | 133 | {{Flag|Albanya}} | 173 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 6 | {{Flag|Gresya}} | 231 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 126 | {{Flag|Ukranya}} | 158 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 7 | {{Flag|Pransiya}} | 230 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 116 | {{Flag|Polonya}} | 139 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 8 | {{Flag|Albanya}} | 218{{efn|name=Pinagsama8|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Ukranya, ang Albanya ay itinuring na ika-8 sa pinagsamang resulta dahil sa mas maraming puntos na natanggap nila sa televote.}} | {{Flag|Gresya}} | 105 | {{Flag|Gresya}} | 126 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 9 | {{Flag|Ukranya}} | 218{{Efn|name=Pinagsama8}} | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 98 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 108 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 10 | {{Flag|Suwisa}} | 214 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 88{{efn|name=Hurado10|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Finland, ang United Kingdom ay itinuring na ika-10 puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Italya}} | 97 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 11 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 196 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 88{{efn|name=Hurado10}} | {{Flag|Alemanya}} | 74 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 12 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | 175 | {{Flag|Malta}} | 83 | {{Flag|Noruwega}} | 67 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 13 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 158 | {{Flag|Alemanya}} | 77 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 62 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 14 | {{Flag|Polonya}} | 156 | {{Flag|Ukranya}} | 60{{efn|name=Hurado14|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Israel, ang Ukranya ay itinuturing na ika-14 na puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Pransiya}} | 50 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 15 | {{Flag|Alemanya}} | 151 | {{Flag|Israel}} | 60{{Efn|name=Hurado14}} | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | 42{{efn|name=Hurado15|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Latvia, ang Nederlandiya ay itinuring na ika-15 puwesto sa televoting dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 16 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 96 | {{Flag|Albanya}} | 45{{Efn|name=Hurado16|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Dinamarka, ang Albanya ay itinuturing na ika-16 sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 42{{Efn|name=Hurado15}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 17 | {{Flag|Malta}} | 91 | {{Flag|Dinamarka}} | 45{{Efn|name=Hurado16}} | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | 33 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 18 | {{Flag|Noruwega}} | 89 | {{Flag|Armenya}} | 42 | {{Flag|Armenya}} | 30 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 19 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 88 | {{Flag|Portugal}} | 37 | {{Flag|Luxembourg}} | 24 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 20 | {{Flag|Armenya}} | 72 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 34 | {{Flag|San Marino}} | 18 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 21 | {{Flag|Portugal}} | 50 | {{Flag|Espanya}} | 27 | {{Flag|Portugal}} | 13 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 22 | {{Flag|Luxembourg}} | 47{{efn|name=Pinagsama22|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Dinamarka, ang Luxembourg ay itinuring na nasa ika-22 puwesto sa pinagsamang resulta dahil sa mas maraming puntos na natanggap nila sa televote.}} | {{Flag|Luxembourg}} | 23 | {{Flag|Espanya}} | 10 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 23 | {{Flag|Dinamarka}} | 47{{Efn|name=Pinagsama22}} | {{Flag|Noruwega}} | 22 | {{Flag|Malta}} | 8 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 24 | {{Flag|Espanya}} | 37 | {{Flag|Polonya}} | 17 | {{Flag|Dinamarka}} | 2 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 25 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | 33 | {{Flag|San Marino}} | 9 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 0{{efn|name=Zero|Sa kabila ng parehong pagtatapos na may 0 puntos, ang mga patakaran sa tiebreaking ay naglagay sa Reyno Unido sa ika-25 na puwesto at sa Suwisa sa ika-26 na puwesto dahil sa kanilang mga posisyon sa running order.}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 26 | {{Flag|San Marino}} | 27 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | 0 | {{Flag|Suwisa}} | 0{{efn|name=Zero}} |} ====Tagapagsalita==== Inihayag ng mga tagapagsalita ang 12-puntong iskor mula sa pambansang hurado ng kani-kanilang bansa sa sumusunod na pagkakasunud-sunod: {{Div col |colwidth=30em}} #{{Flag|Sweden|name=Suwesya}} – Keyyo #{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} – Safura {{small|(kinatawan ng Aserbayan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2010|2010]])}} #{{Flag|Malta}} – Ingrid Sammut #{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} – Chantal Janzen {{small|(isa sa mga host ng paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2021|2021]])}} #{{Flag|Eslobenya}} – Lorella Flego #{{Flag|Armenya}} – Lusine Tovmasyan #{{Flag|Luxembourg}} – Fabienne Zwally #{{Flag|San Marino}} – Senhit {{small|(kinatawan ng San Marino noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2011|2011]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2020|2020]] at [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2021|2021]])}} #{{Flag|Ukranya}} – Jerry Heil {{small|(kinatawan ng Ukranya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Noruwega}} – Tom Hugo {{small|(kinatawan ng Noruwega noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2019|2019]] bilang parte ng Keiino)}} #{{Flag|Austria}} – Philipp Hansa #{{Flag|Pransiya}} – Émilie Mazoyer #{{Flag|Italya}} – Topo Gigio #{{Flag|Portugal}} – Iolanda {{small|(kinatawan ng Portugal noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Dinamarka}} – Sara Bro #{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} – Doris Pinčić #{{Flag|Latvia|name=Letonya}} – Dons {{small|(kinatawan ng Latvia noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Irlanda}} – Nicky Byrne {{small|(kinatawan ng Irlanda noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]])}} #{{Flag|Polonya}} – Aleksandra Budka #{{Flag|Montenegro}} – Marko Vukčević #{{Flag|Gresya}} – Jenny Theona #{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} – Dragana Kosjerina #{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} – Radka Rosická #{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} – Sophie Ellis-Bextor #{{Flag|Espanya}} – Chanel {{small|(kinatawan ng Espanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]])}} #{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} – Jasmin Beloued #{{Flag|Australya}} – Silia Kapsis {{small|(kinatawan ng Tsipre noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Alemanya}} – Michael Schulte {{small|(kinatawan ng Alemanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2018|2018]])}} #{{Flag|Belhika}} – Manu Van Acker #{{Flag|Israel}} – Eden Golan {{small|(kinatawan ng Israel noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Albanya}} – Andri Xhahu #{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} – Silvester Belt {{small|(kinatawan ng Lithuania noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} – Hera Björk {{small|(kinatawan ng Iceland noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Heorhiya}} – Nutsa Buzaladze {{small|(kinatawan ng Heorhiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Tsipre}} – Loukas Hamatsos #{{Flag|Estonia|name=Estonya}} – Kristjan Jakobson {{small|(kinatawan ng Estonia noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]] bilang parte ng 5miinust)}} #{{Flag|Suwisa}} – Mélanie Freymond at Sven Epiney {{small|(hinatid nang live mula sa loob ng "Arena Plus" sa [[St. Jakob-Park]])}} {{Div col end}} ==Ibang mga pagtatanghal== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Iba pang mga tagapagtanghal sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025 |- ! scope="col"| Act ! scope="col"| (Mga) Pangalan ! scope="col" class="unsortable"| (Mga) Kanta |- ! colspan="3" | Unang semi-final |- ! Pambungad | Isang grupo ng mga mananayaw, yodeler at manunugtog ng alphorn | "Tattoo"<br>"Arcade"<br>"Waterloo"<br>"The Code" |- ! rowspan="2" |Interval | Hazel Brugger<br>Sandra Studer<br>Petra Mede | "Made in Switzerland" |- | Marina Satti<br>Jerry Heil<br>Iolanda<br>Silvester Belt | "Ne partez pas sans moi"<br>{{small|(na may pre-recorded na mensahe mula sa orihinal na kumanta ng kanta na si [[Céline Dion]])}} |- ! Reprise | Jørgen Olsen | "Fly on the Wings of Love"{{efn|Itinanghal nang may mga pagbabago sa liriko na tumutukoy sa permanenteng slogan ng paligsahan na "United by Music"}} |- ! colspan="3" | Ikalawang semi-final |- ! Pambungad | Philip | ''Isang monologo tungkol sa mga bagay na nagustuhan niya tungkol sa paligsahan'' |- ! rowspan="2" |Interval | Isang grupo ng mga mananayaw | "On Time" |- | Gjon's Tears<br>The Roop<br>Efendi<br>Destiny | '''Medley ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2020]]'''<br>"Répondez-moi"<br>"On Fire"<br>"Cleopatra"<br>"All of My Love" |- ! Reprise | Sandra Studer | "Insieme: 1992" |- ! colspan="3" | Final |- ! Pambungad | Nemo<br>Top Secret Drum Corps | "The Code" |- ! rowspan="5" |Interval | Sandra Studer | "Canzone per te" |- | Michelle Hunziker | "Nel blu, dipinto di blu" |- | Peter Reber<br>Marc Dietrich<br>Nina Reber<br>Bruno Dietrich<br>[[Paola Del Medico|Paola]]<br>Luca Hänni<br>Gjon's Tears | '''Medley ng mga dating kalahok na Suwiso'''<br>"Io senza te"<br>"Cinéma"<br>"She Got Me"<br>"Tout l'univers" |- | Baby Lasagna<br>Käärijä | "Rim Tim Tagi Dim"<br>"Cha Cha Cha"<br>"#Eurodab" |- | Nemo | "Unexplainable" |} ==Pagpapalabas== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Albanya}} | RTSH | RTSH 1, RTSH Muzikë, Radio Tirana | Lahat ng palabas | Andri Xhahu |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | rowspan="2" |ARD/NDR | One | Semi-finals | rowspan="2" scope="row" | Thorsten Schorn |- | Das Erste | Final |- | ARD/RBB | Radio Eins | Final | Amelie Ernst at Max Spallek |- ! scope="row" | {{Flag|Armenya}} | AMPTV | Armenia 1 | Lahat ng palabas | Hrachuhi Utmazyan at Hamlet Arakelyan |- ! scope="row" | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | colspan="2" | İTV | Lahat ng palabas | Elnara Khalilova at Aga Nadirov |- ! scope="row" | {{Flag|Australya}} | SBS | SBS | Lahat ng palabas | Courtney Act at Tony Armstrong |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Austria}} | rowspan="3" | ORF | ORF 1 | Lahat ng palabas | Andi Knoll |- | FM4 | rowspan="2" | Final | Jan Böhmermann at Olli Schulz |- |Radio Kärnten |Sonja Kleindienst, Ilona Doppler at Rudi Oman |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Belhika}} | rowspan="2" | VRT | VRT 1 | Lahat ng palabas | ''Olandes'': Peter Van de Veire |- | Radio 2 | Final | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- | rowspan="2" | RTBF | La Une | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | ''Pranses'': Jean-Louis Lahaye at Joëlle Scoriels |- |Tipik |{{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | DR1 | Lahat ng palabas | Ole Tøpholm |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | rowspan="4" | RTVSLO | TV SLO 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Mojca Mavec |- | TV SLO 1 | Final |- | rowspan="2" |Radio Val 202 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} | Maj Valerij |- | Final | Maj Valerij at Igor Bračič |- ! scope="row" rowspan="6" | {{Flag|Espanya}} | rowspan="6" | RTVE | La 2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} | rowspan="2" | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | rowspan="2" | La 1 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} |- | Final | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar<br />''Katalan'':{{efn|Ang opsyon sa komentaryo sa wikang Katalan ay makukuha lamang sa Cataluña.}} Sònia Urbano at Xavi Martínez |- | [[TVE Internacional]] | Lahat ng palabas | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | Radio Nacional, Radio Exterior, RNE para todos | rowspan="2" | Final | ''Kastila'': David Asensio, Sara Calvo at Luis Miguel Montes |- | Ràdio 4 | ''Katalan'': Sònia Urbano at Xavi Martínez |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | rowspan="2" | ERR | ETV | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Estonyo'': Marko Reikop |- | ETV+ | ''Ruso'': Julia Kalenda at Aleksandr Hobotov |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Gresya}} | rowspan="2" | ERT | ERT1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas |Maria Kozakou at Giorgos Kapoutzidis |- | Deftero Programma |Dimitris Meidanis |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | First Channel | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | rowspan="2" | RTÉ | RTÉ2 | Semi-finals | rowspan="2" | Marty Whelan |- | RTÉ One | Final |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | rowspan="4" | RÚV | RÚV | Lahat ng palabas | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- | RÚV 2 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Interpretasyon ng Wikang Senyas ng Islandiya'' |- | rowspan="2" | Rás 2 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- | Final | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir at Gunnar Birgisson |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Israel}} | rowspan="2" | IPBC | rowspan="2" | Kan 11, Kan 88 | Semi-finals | Asaf Liberman at Akiva Novick |- | Final | Asaf Liberman, Akiva Novick at Keren Peles |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Italya}} | rowspan="3" | RAI | Rai 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Gabriele Corsi at BigMama |- | Rai 1 | rowspan="2" | Final |- |Rai Radio 2 | Diletta Parlangeli at Matteo Osso |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | rowspan="2" | HRT | HRT 1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas | rowspan="2" | Duško Ćurlić |- | HR 2 |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | rowspan="2" | LSM | rowspan="2" | LTV1 | Semi-finals | Toms Grēviņš |- | Final | Toms Grēviņš at Marija Naumova |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | LRT TV, LRT Radijas | Lahat ng palabas | Ramūnas Zilnys |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | rowspan="3" | RTL | RTL Lëtzebuerg | Lahat ng palabas | ''Luksemburges'': Roger Saurfeld at Raoul Roos |- | RTL Today | rowspan="2" | {{abbr|SF2|Ikalawang semi-final}}/Final | ''Ingles'': Melissa Dalton at Meredith Moss |- | RTL Infos | ''Pranses'': Fabien Rodrigues at Jérôme Didelot |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | TVM | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | RTCG | TVCG 1 | Lahat ng palabas | Dražen Bauković |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | rowspan="2" | AVROTROS | NPO 1, BVN | Lahat ng palabas | Cornald Maas |- | NPO Radio 2 | Final | Carolien Borgers |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | rowspan="2" | NRK | NRK1 | Lahat ng palabas | Marte Stokstad |- | NRK P1 | Final | Jon Marius Hyttebakk |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | rowspan="5" | Yle | Yle TV1, TV Finland | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Finlandes'': Mikko Silvennoinen<br />''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | rowspan="2" | Yle Areena | ''Northern Sámi'': Aslak Paltto at ''Inari Sámi'': Heli Huovinen |- | {{abbr|SF2|Ikalawang semi-final}}/Final | ''Ruso'': Levan Tvaltvadze<br />''Ukranyo'': Galina Sergeyeva |- | Yle Radio Suomi | Final | ''Finlandes'': Sanna Pirkkalainen at Toni Laaksonen |- | Yle X3M | Lahat ng palabas | ''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | TVP1, TVP Polonia | Lahat ng palabas | Artur Orzech |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | RTP1, RTP Internacional | Lahat ng palabas{{efn|Ang pagsasahimpapawid ng ikalawang semi-final ay nagsimulang naantala, sa ganap na 10:00 ng gabi (WEST) sa RTP Internacional at RTP Internacional Ásia, at sa ganap na 10:30 ng gabi (WEST) sa RTP1 at RTP Internacional América.}} | José Carlos Malato at Nuno Galopim |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | rowspan="2" |France Télévisions | Culturebox | Semi-finals | Stéphane Bern |- | France 2 | Final | Stéphane Bern at Laurence Boccolini |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | rowspan="5" | [[BBC]] | rowspan="2" | BBC One | Semi-finals | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan |- | Final | ''Ingles:'' Graham Norton |- | BBC Red Button | Lahat ng palabas | ''Interpretasyon ng Wikang Senyas ng Britanya'' |- | rowspan="2" |BBC Radio 2 | Semi-finals | ''Ingles:'' Sara Cox at Richie Anderson |- | Final | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} |SMRTV |San Marino RTV |Lahat ng palabas |Anna Gaspari at Gigi Restivo |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | rowspan="2" | RTS | RTS 1, RTS Svet | Lahat ng palabas | Duška Vučinić |- | Radio Belgrade 1 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}}, Final | Nikoleta Dojčinović at Katarina Tošić |- ! scope="row" rowspan="4" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | rowspan="3" | SVT | rowspan="2" | SVT1 | Semi-finals | ''Suweko:'' Edward af Sillén |- | Final | ''Suweko:'' Edward af Sillén at Petra Mede |- | SVT Play{{efn|Kasama ang opsyon sa komentaryo sa wikang Suweko mula sa SVT1 para sa lahat ng palabas}} | Final | ''Northern Sámi:'' Aslak Paltto at ''Inari Sámi:'' Heli Huovinen{{efn|Sa sabay na broadcast mula sa Yle Areena ng Finland}} |- | SR | Sveriges Radio P4 | Lahat ng palabas | ''Suweko:'' Carolina Norén |- ! rowspan="11" scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | rowspan="11" | SRG SSR | RSI La 1 | Lahat ng palabas | ''Italyano'': Ellis Cavallini at Gian-Andrea Costa |- | rowspan="2" | RTS 1 | Semi-finals | ''Pranses'': Jean-Marc Richard at Nicolas Tanner |- | Final | ''Pranses'': Jean-Marc Richard, Nicolas Tanner at Victoria Turrian |- | SRF 1 | Lahat ng palabas | ''Aleman'': Sven Epiney |- | SRF info | Lahat ng palabas | ''Interpretasyon ng Wikang Senyas Suwiso-Aleman'' |- | Play SRF | Final | ''Aleman:'' Patti Basler |- | Play RTS | Lahat ng palabas |''Interpretasyon ng Wikang Senyas Suwiso-Pranses'' |- | Radio SRF 3 | rowspan="4" | Final |''Aleman'': Céline Werdelis |- | RTS Première | ''Pranses'': Claire Mudry |- | RSI Rete Tre | ''Italyano'': Davide Gagliardi |- | Radio RTR | ''Romanche'': Elias Tsoutsaios |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | rowspan="2" | ČT | rowspan="2" | ČT1 | Semi-finals | Ondřej Cikán |- | Final | Ondřej Cikán at Aiko |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | rowspan="2" | CyBC | RIK 1, RIK Sat | rowspan="2" | Lahat ng palabas | rowspan="2" | Melina Karageorgiou at Alexandros Taramountas |- | RIK Trito |- ! scope="row" rowspan="6" | {{Flag|Ukranya}} | rowspan="6" | Suspilne | rowspan="4" | Suspilne Kultura | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | ''Ukranyo'': Timur Miroshnychenko at Olexandr Pedan |- | {{abbr|SF2|Ikalawang semi-final}} | ''Ukranyo'': Timur Miroshnychenko at Vlad Kuran |- | Final | ''Ukranyo'': Timur Miroshnychenko at Alyona Alyona |- | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas Ukranyo'': Tetiana Zhurkova, Anfisa Boldusieva, Oleksandr Rudyk at Lada Sokoliuk |- | rowspan="2" | Radio Promin | Semi-finals | ''Ukranyo'': Dmytro Zakharchenko at Lesia Antypenko |- | Final | ''Ukranyo'': Anna Zakletska at Denys Denysenko |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga broadkasters at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Chile}} | Zapping | Zapping Channel | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Estados Unidos}} | [[NBC]] | Peacock | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|North Macedonia|name=Hilagang Masedonya}} | MRT | MRT 1, Radio Skopje | Lahat ng palabas | Aleksandra Jovanovska |- ! scope="row" | {{Flag|Kapuluang Peroe}} | KVF | KVF 1 | Lahat ng palabas | Gunnar Nolsøe |- ! scope="row" | {{Flag|Kosovo}} | RTK | RTK 1 | Lahat ng palabas | Agron Krasniqi at Egzona Rafuna |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Moldova 1 | Lahat ng palabas | Ion Jalbă at Daniela Crudu |} ==Mga nota== {{notelist}} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] [[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]] [[Kategorya:Europa]] 9l5zurn7iv7zopgbht15iiiydm5lh6j 0 337715 2202968 2202356 2026-04-14T10:31:11Z TentingZones1 122212 /* Kasaysayan */ 2202968 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Aire |settlement_type = Bayan |image_skyline = Aire (Ardennes) Mairie.JPG |image_caption = Bulwagan ng bayan |image_shield = Blason ville fr Aire (Ardennes).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Aire |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Grand Est]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Ardennes|Ardenas]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Rethel|Rethel]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Olivier Flauzac<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|website=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=2 December 2020|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 6.29 |population_as_of = 2023 |population_total = 251 |population_density_km2 = auto |website = |coordinates = {{coord|49.4822|4.1622|format=dms|display=inline,title}} |population_demonym = |elevation_m = 70 |elevation_min_m = 61 |elevation_max_m = 125 |postal_code_type = Postal code |postal_code = 08190 }} Ang '''Aire''' ay isang bayan sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Ardennes|Ardenas]], sa rehiyon ng [[Grand Est]]. ==Heograpiya== Ang Aire ay matatagpuan 15 km mula sa [[Rethel]], 4 km mula sa [[Asfeld]], at 37 km mula sa [[Reims]]. Ang maliit na luntiang espasyong ito, sa taas na 67 m, ay paikot-ikot paakyat sa isang burol na umaabot sa 100 m. Ang nayon ng Bellevue, na nasa hangganan ng kalapit na nayon ng [[Blanzy-la-Salonnaise]], ay matatagpuan sa loob ng teritoryo ng komyun. ==Pangalan== Ang terminong ''Aire'' ay malamang na nagmula sa salitang aire, sa Latin na ''aera'', na tumutukoy sa lugar para sa paggiik ng mga butil, o sa aira, o canche, na isang damo na karaniwan sa mabuhangin at mabatong lupa. ==Kasaysayan== Ang nayon ay nagdusa noong Digmaan ng Relihiyon sa pagitan ng Liga ng mga Katoliko at ng mga Kalbanista, kasunod ng masaker sa Gomont sa kabilang panig ng Ilog Aisne noong Mayo 1590.<ref name="meyrac">[[Albert Meyrac]], ''Géographie illustrée des Ardennes'', Paris, 1965</ref> Nagdusa rin ito ng mga sunog na sumira sa malaking bahagi ng nayon noong 1770 at 1780.<ref name="meyrac" /> Noong Marso 1, 1789, ang mga naninirahan sa komyun, na bahagi ng balwarte ng Reims, ay bumuo ng isang listahan ng mga hinaing. Ang nayon noon ay may 98 na kabahayan. Kabilang sa mga alalahaning nabanggit sa listahang ito, ilang aktibidad ang itinampok, kabilang ang mga ubasan at pagtatanim ng abaka, na nais ng mga taganayon na itanim muli sa ilog nang walang panghihimasok.<ref>Les cahiers de doléance ardennais, ouvrage, réalisé par les Archives départementales des Ardennes et l’École normale mixte des Ardennes à l'occasion du bicentenaire de la Révolution Française, Publication du conseil général des Ardennes, 1989, ({{ISBN|2-86008-000-7}})</ref> ==Ekonomiya== ===Agrikultura=== Tunay ngang mayroong tatlong sakahan (EARL) na ang punong tanggapan ay nasa Aire, ngunit maraming kabahayan ang mga retiradong magsasaka, o mga aktibong magsasaka na ang punong tanggapan ay nasa kalapit na nayon. Samakatuwid, ang mga magsasaka, mga retiradong magsasaka, at ang kanilang mga pamilya ay bumubuo ng isang malaki, bagama't hindi mayorya, na bahagi ng populasyon ng Aire. Ang pagsasaka ng mga hayop ay nananatiling isang mahalagang aktibidad din. ===Mga Industriya at Serbisyo=== Walang mga industriya sa Aire. <br/> Ang bayan ng Aire ay may kaunting serbisyo lamang: napakaliit nito, at ang mga serbisyo ay medyo komprehensibo na sa Asfeld, apat na kilometro ang layo. Ang Aire ay may garahe, isang tagapag-atip, at isang negosyo ng karpinterya. Ang iba ay nagmumula sa labas ng bayan: ang iba pang mga serbisyo ay ibinibigay sa Asfeld o sa mas malayong lugar. Bukod sa mga magsasaka at artisan na nagtatrabaho sa lokal o sa mga nakapalibot na lugar, ang trabaho sa Aire ay pangunahing nakatuon sa mga bayan ng Rethel at Reims, sa pamamagitan ng pag-commute. Dalawang guesthouse ang nag-aalok ng tirahan sa lawa ng Aire.<ref>[http://www.ardennes.com/aire-les-gites-de-l-etang/aire/tabid/22548/offreid/9fd5cef7-a525-4afe-80fc-d79f46366df8/detail.aspx] Gites d'Aire sur le site du Comité Départemental du Tourisme en Ardennes</ref> ==Lokal na buhay== Ang asosasyong Les Fous volants d'Aire ay pinagsasama-sama ang humigit-kumulang labinlimang mahilig sa aeromodelling, partikular na ang isang paliparan na may sukat na 250 metro por 30 metro.<ref>Association des Fous volants d'Aire, la passion de l'aéromodélisme, La semaine des Ardennes 23 février 2012</ref> ==Mga lugar at monumento== * Simbahan ng Saint-Remi sa Aire na may isang pininturahang galeriya.<ref>Henri Jadart, ''Tribune peinte de l'église d'Aire'', Édition H. Delesques, 1894.</ref> * Lawa ng Aire. * Ang Aire ay isang hintuan sa Route du Porcien. <gallery> Barbe 295.jpg|Peinture de [[Barbe d'Héliopolis|Barbe]] au-dessus de l'autel. Aire (Ardennes) Église.JPG|Église. Aire (Ardennes) Monument aux morts.JPG|Monument aux morts. Aire (Ardennes) Croix de chemin.JPG|Croix de chemin. Estienne 293.jpg|Peinture d'[[Étienne (martyr)|Etienne]] au-dessus de l'autel. </gallery> ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Aire (Ardennes).svg|thumb|Aire]] Magkahanay-kahanay sa nakabaligtad na pares: unang gule na may mga pakpak ng gintong windmill na naka-saltir, pangalawa ay asul na may lumilipad na pilak na kalapati na hawak sa tuka nito ang banal na Ampulla na gawa sa ginto, pangatlo ay may dalawang kulot na asul na fesses at isang pilak na krus ng Huguenot sa kabuuan.<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=21070 Eskudo de armas ng Aire]</ref> ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Aire, Ardennes]] [[Kategorya:Ardennes]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] h6bk1sj04yea1g68gb6eigokxb5g8iw 2202969 2202968 2026-04-14T10:31:51Z TentingZones1 122212 /* Kasaysayan */ 2202969 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Aire |settlement_type = Bayan |image_skyline = Aire (Ardennes) Mairie.JPG |image_caption = Bulwagan ng bayan |image_shield = Blason ville fr Aire (Ardennes).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Aire |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Grand Est]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Ardennes|Ardenas]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Rethel|Rethel]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Olivier Flauzac<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|website=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=2 December 2020|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 6.29 |population_as_of = 2023 |population_total = 251 |population_density_km2 = auto |website = |coordinates = {{coord|49.4822|4.1622|format=dms|display=inline,title}} |population_demonym = |elevation_m = 70 |elevation_min_m = 61 |elevation_max_m = 125 |postal_code_type = Postal code |postal_code = 08190 }} Ang '''Aire''' ay isang bayan sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Ardennes|Ardenas]], sa rehiyon ng [[Grand Est]]. ==Heograpiya== Ang Aire ay matatagpuan 15 km mula sa [[Rethel]], 4 km mula sa [[Asfeld]], at 37 km mula sa [[Reims]]. Ang maliit na luntiang espasyong ito, sa taas na 67 m, ay paikot-ikot paakyat sa isang burol na umaabot sa 100 m. Ang nayon ng Bellevue, na nasa hangganan ng kalapit na nayon ng [[Blanzy-la-Salonnaise]], ay matatagpuan sa loob ng teritoryo ng komyun. ==Pangalan== Ang terminong ''Aire'' ay malamang na nagmula sa salitang aire, sa Latin na ''aera'', na tumutukoy sa lugar para sa paggiik ng mga butil, o sa aira, o canche, na isang damo na karaniwan sa mabuhangin at mabatong lupa. ==Kasaysayan== Ang nayon ay nagdusa noong Digmaan ng Relihiyon sa pagitan ng Liga ng mga Katoliko at ng mga Kalbinista, kasunod ng masaker sa Gomont sa kabilang panig ng Ilog Aisne noong Mayo 1590.<ref name="meyrac">[[Albert Meyrac]], ''Géographie illustrée des Ardennes'', Paris, 1965</ref> Nagdusa rin ito ng mga sunog na sumira sa malaking bahagi ng nayon noong 1770 at 1780.<ref name="meyrac" /> Noong Marso 1, 1789, ang mga naninirahan sa komyun, na bahagi ng balwarte ng Reims, ay bumuo ng isang listahan ng mga hinaing. Ang nayon noon ay may 98 na kabahayan. Kabilang sa mga alalahaning nabanggit sa listahang ito, ilang aktibidad ang itinampok, kabilang ang mga ubasan at pagtatanim ng abaka, na nais ng mga taganayon na itanim muli sa ilog nang walang panghihimasok.<ref>Les cahiers de doléance ardennais, ouvrage, réalisé par les Archives départementales des Ardennes et l’École normale mixte des Ardennes à l'occasion du bicentenaire de la Révolution Française, Publication du conseil général des Ardennes, 1989, ({{ISBN|2-86008-000-7}})</ref> ==Ekonomiya== ===Agrikultura=== Tunay ngang mayroong tatlong sakahan (EARL) na ang punong tanggapan ay nasa Aire, ngunit maraming kabahayan ang mga retiradong magsasaka, o mga aktibong magsasaka na ang punong tanggapan ay nasa kalapit na nayon. Samakatuwid, ang mga magsasaka, mga retiradong magsasaka, at ang kanilang mga pamilya ay bumubuo ng isang malaki, bagama't hindi mayorya, na bahagi ng populasyon ng Aire. Ang pagsasaka ng mga hayop ay nananatiling isang mahalagang aktibidad din. ===Mga Industriya at Serbisyo=== Walang mga industriya sa Aire. <br/> Ang bayan ng Aire ay may kaunting serbisyo lamang: napakaliit nito, at ang mga serbisyo ay medyo komprehensibo na sa Asfeld, apat na kilometro ang layo. Ang Aire ay may garahe, isang tagapag-atip, at isang negosyo ng karpinterya. Ang iba ay nagmumula sa labas ng bayan: ang iba pang mga serbisyo ay ibinibigay sa Asfeld o sa mas malayong lugar. Bukod sa mga magsasaka at artisan na nagtatrabaho sa lokal o sa mga nakapalibot na lugar, ang trabaho sa Aire ay pangunahing nakatuon sa mga bayan ng Rethel at Reims, sa pamamagitan ng pag-commute. Dalawang guesthouse ang nag-aalok ng tirahan sa lawa ng Aire.<ref>[http://www.ardennes.com/aire-les-gites-de-l-etang/aire/tabid/22548/offreid/9fd5cef7-a525-4afe-80fc-d79f46366df8/detail.aspx] Gites d'Aire sur le site du Comité Départemental du Tourisme en Ardennes</ref> ==Lokal na buhay== Ang asosasyong Les Fous volants d'Aire ay pinagsasama-sama ang humigit-kumulang labinlimang mahilig sa aeromodelling, partikular na ang isang paliparan na may sukat na 250 metro por 30 metro.<ref>Association des Fous volants d'Aire, la passion de l'aéromodélisme, La semaine des Ardennes 23 février 2012</ref> ==Mga lugar at monumento== * Simbahan ng Saint-Remi sa Aire na may isang pininturahang galeriya.<ref>Henri Jadart, ''Tribune peinte de l'église d'Aire'', Édition H. Delesques, 1894.</ref> * Lawa ng Aire. * Ang Aire ay isang hintuan sa Route du Porcien. <gallery> Barbe 295.jpg|Peinture de [[Barbe d'Héliopolis|Barbe]] au-dessus de l'autel. Aire (Ardennes) Église.JPG|Église. Aire (Ardennes) Monument aux morts.JPG|Monument aux morts. Aire (Ardennes) Croix de chemin.JPG|Croix de chemin. Estienne 293.jpg|Peinture d'[[Étienne (martyr)|Etienne]] au-dessus de l'autel. </gallery> ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Aire (Ardennes).svg|thumb|Aire]] Magkahanay-kahanay sa nakabaligtad na pares: unang gule na may mga pakpak ng gintong windmill na naka-saltir, pangalawa ay asul na may lumilipad na pilak na kalapati na hawak sa tuka nito ang banal na Ampulla na gawa sa ginto, pangatlo ay may dalawang kulot na asul na fesses at isang pilak na krus ng Huguenot sa kabuuan.<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=21070 Eskudo de armas ng Aire]</ref> ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Aire, Ardennes]] [[Kategorya:Ardennes]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] mo77np5u4ag5y1wor0dcu01t40jor12 0 337769 2202856 2026-04-13T12:33:40Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: {{Infobox settlement |name = Saint-Aunix-Lengros |native_name = |settlement_type = [[Talaan ng mga komyun sa departamento ng Gers|Bayan]] |image_skyline = FR32-SAINT-AUNIX-LENGROS-Mairie001.jpg |image_caption = Ang munisipyo sa Saint-Aunix-Lengros |image_shield = Blason ville fr Saint-Aunix-Lengros (Gers).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Saint-Aunix-Lengros |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 =... 2202856 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Saint-Aunix-Lengros |native_name = |settlement_type = [[Talaan ng mga komyun sa departamento ng Gers|Bayan]] |image_skyline = FR32-SAINT-AUNIX-LENGROS-Mairie001.jpg |image_caption = Ang munisipyo sa Saint-Aunix-Lengros |image_shield = Blason ville fr Saint-Aunix-Lengros (Gers).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Saint-Aunix-Lengros |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Occitanie]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Gers]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Mirande|Mirande]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Sandie Lefetz<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|publisher=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=13 September 2022|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 5.36 |population_as_of = 2023 |population_total = 151 |population_density_km2 = auto |website = |coordinates = {{coord|43.5789|0.0525|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 140 |elevation_min_m = 131 |elevation_max_m = 202 |postal_code = 31260 |postal_code_type = Postal code |shield_link = #Eskudo de armas }} Ang '''Saint-Aunix-Lengros''' ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] ng [[Pransiya]] na matatagpuan sa timog-kanluran ng departamento ng [[Gers]] sa rehiyon ng [[Occitanie]]. Sa kasaysayan at kultura, ang komyun ay nasa rehiyon ng [[Rivière-Basse]], isang teritoryo na umaabot sa gitnang lambak ng [[Adour]], sa punto kung saan ang ilog ay lumiliko sa pagitan ng [[Bigorre]] at [[Gers]]. Dahil nalantad sa isang nabagong klima ng karagatan, ito ay pinadadalhan ng batis ng Larté, batis ng Lanti, at ilan pang maliliit na daluyan ng tubig. Ipinagmamalaki ng komyun ang isang kahanga-hangang likas na pamana, kabilang ang isang protektadong natural na lugar na may interes sa ekolohiya, fauna, at bulaklak. Ang Saint-Aunix-Lengros ay isang komyun sa kanayunan na may populasyon na 151 noong 2023, na umabot sa pinakamataas na bilang ng mga naninirahan na 364 noong 1846. Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na Saint-Aunixois (panlalaki) o Saint-Aunixoises (pambabae). ==Heograpiya== Ang Saint-Aunix-Lengros ay isang ''commune'' sa [[Gascony]] na matatagpuan 38 km hilaga ng [[Tarbes]]. Ang mga kalapit na munisipalidad ay [[Beaumarches]], [[Jû-Belloc]], [[Ladevèze-Rivière]], [[Ladevèze-Ville]], [[Plaisance]] at [[Tieste-Uragnoux]]. ==Pagpaplano ng lungsod== ===Tipolohiya=== Noong Enero 1, 2024, ang Saint-Aunix-Lengros ay ikinategorya bilang isang munisipalidad sa kanayunan na may napakakalat na pabahay, ayon sa bagong pitong-antas na munisipalidad na densidad na tinukoy ng INSEE noong 2022. Ito ay matatagpuan sa labas ng mga yunit ng urbano at sa labas ng impluwensya ng mga lungsod. ===Paggamit ng lupa=== Ang paggamit ng lupa sa munisipalidad, gaya ng ipinapakita sa European biophysical land cover database na Corine Land Cover (CLC), ay nailalarawan sa pamamagitan ng malaking dami ng lupang pang-agrikultura (100% noong 2018), isang pagtaas kumpara sa 1990 (98.9%). Ang detalyadong pagkasira noong 2018 ay ang mga sumusunod: magkakaibang mga lugar na pang-agrikultura (51.7%), lupang maaaring sakahin (48.3%). [[File:32362-Saint-Aunix-Lengros-Sols.png|thumb|center|alt=Carte en couleurs présentant l'occupation des sols.|Carte des infrastructures et de l'occupation des sols de la commune en 2018 ([[Corine Land Cover|CLC]]).]] ==Pangalan== ===Saint-Aunix=== Walang sinasabi sina Dauzat at Rostaing, o si Negre tungkol kay Saint-Aunix. Ang pangalan ng simbahan ay [[San Juan Bautista]] at marahil ang Saint Aunix ay hindi isang agionime. ===Lengros=== Walang sinasabi sina Dauzat, Rostaing, o Negre tungkol kay Lengros. ==Kasaysayan== Isang rehistro ng lupa mula sa Saint-Aunix ang itinatago sa mga [[archive ng departamento ng Gers]], para sa taong 1752.<ref>E 2531.</ref> ==Mga lugar at monumento== * Simbahan ni [[San Juan Bautista]] <gallery mode="packed" heights="180px"> FR32-SAINT-AUNIX-LENGROS-Monument001.jpg|Monument aux morts FR32-SAINT-AUNIX-LENGROS-Mairie002.jpg|Mairie FR32-SAINT-AUNIX-LENGROS-Eglise002.jpg|Eglise et cimetière </gallery> ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Saint-Aunix-Lengros (Gers).svg|thumb|Saint-Aunix-Lengros]] ''Magkahanay-kahanay na may nakabaligtad na pares: unang asul na may pilak na kordero ng Paskuwa, ang ulo ay nakatagilid, may hawak na gintong krus na may pilak na bandila na may pulang kruslet, pangalawa ay kulay abo na may pulang leon, pangatlong bertikal na may kumpol ng mga ubas na may tangkay at dahon.''<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=21157 Eskudo de armas ng Saint-Aunix-Lengros]</ref> ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Saint-Aunix-Lengros]] [[Kategorya:Gers]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] te2zpr0sb8zgwlmnbhashf07xewsvjd 2202967 2202856 2026-04-14T10:21:39Z TentingZones1 122212 /* Kasaysayan */ 2202967 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Saint-Aunix-Lengros |native_name = |settlement_type = [[Talaan ng mga komyun sa departamento ng Gers|Bayan]] |image_skyline = FR32-SAINT-AUNIX-LENGROS-Mairie001.jpg |image_caption = Ang munisipyo sa Saint-Aunix-Lengros |image_shield = Blason ville fr Saint-Aunix-Lengros (Gers).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Saint-Aunix-Lengros |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Occitanie]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Gers]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Mirande|Mirande]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Sandie Lefetz<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|publisher=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=13 September 2022|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 5.36 |population_as_of = 2023 |population_total = 151 |population_density_km2 = auto |website = |coordinates = {{coord|43.5789|0.0525|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 140 |elevation_min_m = 131 |elevation_max_m = 202 |postal_code = 31260 |postal_code_type = Postal code |shield_link = #Eskudo de armas }} Ang '''Saint-Aunix-Lengros''' ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] ng [[Pransiya]] na matatagpuan sa timog-kanluran ng departamento ng [[Gers]] sa rehiyon ng [[Occitanie]]. Sa kasaysayan at kultura, ang komyun ay nasa rehiyon ng [[Rivière-Basse]], isang teritoryo na umaabot sa gitnang lambak ng [[Adour]], sa punto kung saan ang ilog ay lumiliko sa pagitan ng [[Bigorre]] at [[Gers]]. Dahil nalantad sa isang nabagong klima ng karagatan, ito ay pinadadalhan ng batis ng Larté, batis ng Lanti, at ilan pang maliliit na daluyan ng tubig. Ipinagmamalaki ng komyun ang isang kahanga-hangang likas na pamana, kabilang ang isang protektadong natural na lugar na may interes sa ekolohiya, fauna, at bulaklak. Ang Saint-Aunix-Lengros ay isang komyun sa kanayunan na may populasyon na 151 noong 2023, na umabot sa pinakamataas na bilang ng mga naninirahan na 364 noong 1846. Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na Saint-Aunixois (panlalaki) o Saint-Aunixoises (pambabae). ==Heograpiya== Ang Saint-Aunix-Lengros ay isang ''commune'' sa [[Gascony]] na matatagpuan 38 km hilaga ng [[Tarbes]]. Ang mga kalapit na munisipalidad ay [[Beaumarches]], [[Jû-Belloc]], [[Ladevèze-Rivière]], [[Ladevèze-Ville]], [[Plaisance]] at [[Tieste-Uragnoux]]. ==Pagpaplano ng lungsod== ===Tipolohiya=== Noong Enero 1, 2024, ang Saint-Aunix-Lengros ay ikinategorya bilang isang munisipalidad sa kanayunan na may napakakalat na pabahay, ayon sa bagong pitong-antas na munisipalidad na densidad na tinukoy ng INSEE noong 2022. Ito ay matatagpuan sa labas ng mga yunit ng urbano at sa labas ng impluwensya ng mga lungsod. ===Paggamit ng lupa=== Ang paggamit ng lupa sa munisipalidad, gaya ng ipinapakita sa European biophysical land cover database na Corine Land Cover (CLC), ay nailalarawan sa pamamagitan ng malaking dami ng lupang pang-agrikultura (100% noong 2018), isang pagtaas kumpara sa 1990 (98.9%). Ang detalyadong pagkasira noong 2018 ay ang mga sumusunod: magkakaibang mga lugar na pang-agrikultura (51.7%), lupang maaaring sakahin (48.3%). [[File:32362-Saint-Aunix-Lengros-Sols.png|thumb|center|alt=Carte en couleurs présentant l'occupation des sols.|Carte des infrastructures et de l'occupation des sols de la commune en 2018 ([[Corine Land Cover|CLC]]).]] ==Pangalan== ===Saint-Aunix=== Walang sinasabi sina Dauzat at Rostaing, o si Negre tungkol kay Saint-Aunix. Ang pangalan ng simbahan ay [[San Juan Bautista]] at marahil ang Saint Aunix ay hindi isang agionime. ===Lengros=== Walang sinasabi sina Dauzat, Rostaing, o Negre tungkol kay Lengros. ==Kasaysayan== Isang rehistro ng lupa mula sa Saint-Aunix ang itinatago sa mga [[arkibo ng departamento ng Gers]], para sa taong 1752.<ref>E 2531.</ref> ==Mga lugar at monumento== * Simbahan ni [[San Juan Bautista]] <gallery mode="packed" heights="180px"> FR32-SAINT-AUNIX-LENGROS-Monument001.jpg|Monument aux morts FR32-SAINT-AUNIX-LENGROS-Mairie002.jpg|Mairie FR32-SAINT-AUNIX-LENGROS-Eglise002.jpg|Eglise et cimetière </gallery> ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Saint-Aunix-Lengros (Gers).svg|thumb|Saint-Aunix-Lengros]] ''Magkahanay-kahanay na may nakabaligtad na pares: unang asul na may pilak na kordero ng Paskuwa, ang ulo ay nakatagilid, may hawak na gintong krus na may pilak na bandila na may pulang kruslet, pangalawa ay kulay abo na may pulang leon, pangatlong bertikal na may kumpol ng mga ubas na may tangkay at dahon.''<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=21157 Eskudo de armas ng Saint-Aunix-Lengros]</ref> ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Saint-Aunix-Lengros]] [[Kategorya:Gers]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] 6yofxbait39hja5cycst5d03rgnqgcu 0 337770 2202867 2026-04-13T13:16:28Z Yivan000 85905 Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Wikang Caluyanon]] sa [[Wikang Kaluyanën]]: move to official KWF name 2202867 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wikang Kaluyanën]] tvnj4yddjt3opkfanjhwajre1e9gup3 0 337771 2202874 2026-04-13T14:48:59Z Yivan000 85905 Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Wikang pasenyas ng mga Pilipino]] sa [[Wikang Senyas ng mga Pilipino]]: move to official KWF non-english name 2202874 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Wikang Senyas ng mga Pilipino]] kwqxm75c33015bo0yjbdetyklvk1gqa 1 337772 2202876 2026-04-13T14:48:59Z Yivan000 85905 Inilipat ni Yivan000 ang pahinang [[Usapan:Wikang pasenyas ng mga Pilipino]] sa [[Usapan:Wikang Senyas ng mga Pilipino]]: move to official KWF non-english name 2202876 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Usapan:Wikang Senyas ng mga Pilipino]] r8zwg2zmsfjr4mqn7nycubi1uyxseok 10 337773 2202887 2026-04-14T03:54:29Z Jojit fb 38 Bagong pahina: {{#if:{{{1|}}} |{{#switch:{{{1|}}} |def={{{name|MISSING FIELD NAME}}}{{#if:{{{short|}}}|{{nbsp}}({{{short|}}})}}{{colon}} {{{length|MISSING FIELD LENGTH}}}{{#if:{{{constraint|}}}|{{;}} {{{constraint|}}}}} :{{#if:{{{text|}}}|{{{text|}}}}} |end={{end}} |start={{APHD/header|{{{title|}}}|{{{header|}}}}} |#default={{#ifeq:{{#expr:{{{1|}}} + 0}}|{{{1|}}}| {{!-}} !style="width:35px;"{{!}}{{#ifeq:{{{1|}}}|999|{{#if:{{{hoctets|}}}|{{#tag:span|''{{{hoctets|}}... 2202887 wikitext text/x-wiki {{#if:{{{1|}}} |{{#switch:{{{1|}}} |def={{{name|MISSING FIELD NAME}}}{{#if:{{{short|}}}|{{nbsp}}({{{short|}}})}}{{colon}} {{{length|MISSING FIELD LENGTH}}}{{#if:{{{constraint|}}}|{{;}} {{{constraint|}}}}} :{{#if:{{{text|}}}|{{{text|}}}}} |end={{end}} |start={{APHD/header|{{{title|}}}|{{{header|}}}}} |#default={{#ifeq:{{#expr:{{{1|}}} + 0}}|{{{1|}}}| {{!-}} !style="width:35px;"{{!}}{{#ifeq:{{{1|}}}|999|{{#if:{{{hoctets|}}}|{{#tag:span|''{{{hoctets|}}}''|style='white-space: nowrap;'}}|&vellip;}}|{{#expr:({{{1|}}} + 0)}}}} !style="width:30px;"{{!}}{{#ifeq:{{{1|}}}|999|{{#if:{{{hbits|}}}|{{#tag:span|''{{{hbits|}}}''|style='white-space: nowrap;'}}|&vellip;}}|{{#expr:({{{1|}}} + 0) * 8}}}} {{APHD/field|{{{bits1|}}}|{{{color1|}}}|{{{background1|}}}|{{{border1|}}}|{{{field1|{{#if:{{{vfield1|}}}|{{Vertical text|{{{vfield1|}}}}}}}}}}|{{{hint1|}}}|{{{value1|}}}}} {{#ifexpr:{{{bits1|}}} < 1|<!-- Zero indicates an unspecified number of bits. --> {{!-}} !{{#ifeq:{{{1|}}}|999|&vellip;|{{#expr:({{{1|}}} + 4)}}}} !{{#ifeq:{{{1|}}}|999|&vellip;|{{#expr:({{{1|}}} + 4) * 8}}}} {{!-}} !&vellip; !&vellip; |{{#ifexpr:{{{bits1|}}} > 128| {{!-}} !&vellip; !&vellip; {{!-}} !{{#expr:{{{1|}}} + ({{{bits1|}}} - 32) / 8}} !{{#expr:{{{1|}}} * 8 + {{{bits1|}}} - 32}}| {{#ifexpr:{{{bits1|}}} > 32| {{!-}} !{{#ifeq:{{{1|}}}|999|&vellip;|{{#expr:({{{1|}}} + 4)}}}} !{{#ifeq:{{{1|}}}|999|&vellip;|{{#expr:({{{1|}}} + 4) * 8}}}} {{#ifexpr:{{{bits1|}}} > 64| {{!-}} !{{#expr:({{{1|}}} + 8)}} !{{#expr:({{{1|}}} + 8) * 8}} }} {{#ifexpr:{{{bits1|}}} > 96| {{!-}} !{{#expr:({{{1|}}} + 12)}} !{{#expr:({{{1|}}} + 12) * 8}} }} | {{APHD/field|{{{bits2|}}}|{{{color2|}}}|{{{background2|}}}|{{{border2|}}}|{{{field2|{{#if:{{{vfield2|}}}|{{Vertical text|{{{vfield2|}}}}}}}}}}|{{{hint2|}}}|{{{value2|}}}}} {{APHD/field|{{{bits3|}}}|{{{color3|}}}|{{{background3|}}}|{{{border3|}}}|{{{field3|{{#if:{{{vfield3|}}}|{{Vertical text|{{{vfield3|}}}}}}}}}}|{{{hint3|}}}|{{{value3|}}}}} {{APHD/field|{{{bits4|}}}|{{{color4|}}}|{{{background4|}}}|{{{border4|}}}|{{{field4|{{#if:{{{vfield4|}}}|{{Vertical text|{{{vfield4|}}}}}}}}}}|{{{hint4|}}}|{{{value4|}}}}} {{APHD/field|{{{bits5|}}}|{{{color5|}}}|{{{background5|}}}|{{{border5|}}}|{{{field5|{{#if:{{{vfield5|}}}|{{Vertical text|{{{vfield5|}}}}}}}}}}|{{{hint5|}}}|{{{value5|}}}}} {{APHD/field|{{{bits6|}}}|{{{color6|}}}|{{{background6|}}}|{{{border6|}}}|{{{field6|{{#if:{{{vfield6|}}}|{{Vertical text|{{{vfield6|}}}}}}}}}}|{{{hint6|}}}|{{{value6|}}}}} {{APHD/field|{{{bits7|}}}|{{{color7|}}}|{{{background7|}}}|{{{border7|}}}|{{{field7|{{#if:{{{vfield7|}}}|{{Vertical text|{{{vfield7|}}}}}}}}}}|{{{hint7|}}}|{{{value7|}}}}} {{APHD/field|{{{bits8|}}}|{{{color8|}}}|{{{background8|}}}|{{{border8|}}}|{{{field8|{{#if:{{{vfield8|}}}|{{Vertical text|{{{vfield8|}}}}}}}}}}|{{{hint8|}}}|{{{value8|}}}}} {{APHD/field|{{{bits9|}}}|{{{color9|}}}|{{{background9|}}}|{{{border9|}}}|{{{field9|{{#if:{{{vfield9|}}}|{{Vertical text|{{{vfield9|}}}}}}}}}}|{{{hint9|}}}|{{{value9|}}}}} {{APHD/field|{{{bits10|}}}|{{{color10|}}}|{{{background10|}}}|{{{border10|}}}|{{{field10|{{#if:{{{vfield10|}}}|{{Vertical text|{{{vfield10|}}}}}}}}}}|{{{hint10|}}}|{{{value10|}}}}} {{APHD/field|{{{bits11|}}}|{{{color11|}}}|{{{background11|}}}|{{{border11|}}}|{{{field11|{{#if:{{{vfield11|}}}|{{Vertical text|{{{vfield11|}}}}}}}}}}|{{{hint11|}}}|{{{value11|}}}}} {{APHD/field|{{{bits12|}}}|{{{color12|}}}|{{{background12|}}}|{{{border12|}}}|{{{field12|{{#if:{{{vfield12|}}}|{{Vertical text|{{{vfield12|}}}}}}}}}}|{{{hint12|}}}|{{{value12|}}}}} }}}}}}|{{!}}{{#tag:span|first argument not a number|class='error mw-ext-cite-error'}} }} }} }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> iwlia2twktd8k68t5bbz0dwg60aeni4 10 337774 2202889 2026-04-14T03:55:32Z Jojit fb 38 Bagong pahina: {{#if:{{{5|}}}|{{!}}{{#if:{{{1|}}}|colspan="{{#ifexpr:{{{1|}}} < 1 or {{{1|}}} > 32|32|{{{1|}}}}}"{{#ifexpr:{{{1|}}} < 1 or {{{1|}}} > 32| rowspan="{{#ifexpr:{{{1|}}} < 1 or {{{1|}}} > 128|3|{{#expr:{{{1|}}} / 32}}}}"}}}}{{#if:{{{2|}}}{{{3|}}}{{{4|}}}| style="{{#if:{{{2|}}}|color: {{{2|}}};}}{{#if:{{{3|}}}|background: {{{3|}}};}}{{#if:{{{4|}}}|{{#ifeq:{{{4|}}}|top-bottom|border-top: none; border-bottom: none;|border-{{{4|}}}: none;}}}}"}}{{!}}''{{#ifeq:{{{4|}}}|left|{{#tag:sp... 2202889 wikitext text/x-wiki {{#if:{{{5|}}}|{{!}}{{#if:{{{1|}}}|colspan="{{#ifexpr:{{{1|}}} < 1 or {{{1|}}} > 32|32|{{{1|}}}}}"{{#ifexpr:{{{1|}}} < 1 or {{{1|}}} > 32| rowspan="{{#ifexpr:{{{1|}}} < 1 or {{{1|}}} > 128|3|{{#expr:{{{1|}}} / 32}}}}"}}}}{{#if:{{{2|}}}{{{3|}}}{{{4|}}}| style="{{#if:{{{2|}}}|color: {{{2|}}};}}{{#if:{{{3|}}}|background: {{{3|}}};}}{{#if:{{{4|}}}|{{#ifeq:{{{4|}}}|top-bottom|border-top: none; border-bottom: none;|border-{{{4|}}}: none;}}}}"}}{{!}}''{{#ifeq:{{{4|}}}|left|{{#tag:span|&#x21aa;|style='float: left;'}}}}{{#if:{{{6|}}}|{{#tag:abbr|{{{5|}}}|title='{{{6|}}}'}}|{{{5|}}}}}{{#if:{{{7|}}}|{{nbsp}}({{{7|}}})}}''{{#ifeq:{{{4|}}}|right|{{#tag:span|&#x21b4;|style='float: right; font-weight: bold'}}}}}} fuk6avzi8n6be0au3qfnkga4kot2ntt 10 337775 2202890 2026-04-14T03:56:17Z Jojit fb 38 Bagong pahina: {|class="wikitable" style="text-align: center; border: none;" {{#if:{{{1|}}}|{{!}}+{{{1|}}}}} {{!}}- !style="min-width:42px; border-bottom:none; border-right:none;"{{!}}''Offset'' !style="border-left:none;"{{!}}[[Octet (computing)|Octet]] !colspan="8"{{!}}0 !colspan="8"{{!}}1 !colspan="8"{{!}}2 !colspan="8"{{!}}3 {{!}}- !style="min-width: 42px;border-top: none;"{{!}}Octet !style="min-width: 42px;"{{!}}[[Bit]] !style="min-width:11px;"{{!}}0 !style="min-width:11px;"{{!}}1 !styl... 2202890 wikitext text/x-wiki {|class="wikitable" style="text-align: center; border: none;" {{#if:{{{1|}}}|{{!}}+{{{1|}}}}} {{!}}- !style="min-width:42px; border-bottom:none; border-right:none;"{{!}}''Offset'' !style="border-left:none;"{{!}}[[Octet (computing)|Octet]] !colspan="8"{{!}}0 !colspan="8"{{!}}1 !colspan="8"{{!}}2 !colspan="8"{{!}}3 {{!}}- !style="min-width: 42px;border-top: none;"{{!}}Octet !style="min-width: 42px;"{{!}}[[Bit]] !style="min-width:11px;"{{!}}0 !style="min-width:11px;"{{!}}1 !style="min-width:11px;"{{!}}2 !style="min-width:11px;"{{!}}3 !style="min-width:11px;"{{!}}4 !style="min-width:11px;"{{!}}5 !style="min-width:11px;"{{!}}6 !style="min-width:11px;"{{!}}7 !style="min-width:11px;"{{!}}8 !style="min-width:11px;"{{!}}9 !style="min-width:16px;"{{!}}10 !style="min-width:16px;"{{!}}11 !style="min-width:16px;"{{!}}12 !style="min-width:16px;"{{!}}13 !style="min-width:16px;"{{!}}14 !style="min-width:16px;"{{!}}15 !style="min-width:16px;"{{!}}16 !style="min-width:16px;"{{!}}17 !style="min-width:16px;"{{!}}18 !style="min-width:16px;"{{!}}19 !style="min-width:16px;"{{!}}20 !style="min-width:16px;"{{!}}21 !style="min-width:16px;"{{!}}22 !style="min-width:16px;"{{!}}23 !style="min-width:16px;"{{!}}24 !style="min-width:16px;"{{!}}25 !style="min-width:16px;"{{!}}26 !style="min-width:16px;"{{!}}27 !style="min-width:16px;"{{!}}28 !style="min-width:16px;"{{!}}29 !style="min-width:16px;"{{!}}30 !style="min-width:16px;"{{!}}31 <noinclude> |} </noinclude> nh6y69qditln3vwh8en8x0k7wb7dl7w 2202891 2202890 2026-04-14T03:57:44Z Jojit fb 38 2202891 wikitext text/x-wiki {|class="wikitable" style="text-align: center; border: none;" {{#if:{{{1|}}}|{{!}}+{{{1|}}}}} {{!}}- !style="min-width:42px; border-bottom:none; border-right:none;"{{!}}''Offset'' !style="border-left:none;"{{!}}''Octet'' !colspan="8"{{!}}0 !colspan="8"{{!}}1 !colspan="8"{{!}}2 !colspan="8"{{!}}3 {{!}}- !style="min-width: 42px;border-top: none;"{{!}}''Octet'' !style="min-width: 42px;"{{!}}Bit !style="min-width:11px;"{{!}}0 !style="min-width:11px;"{{!}}1 !style="min-width:11px;"{{!}}2 !style="min-width:11px;"{{!}}3 !style="min-width:11px;"{{!}}4 !style="min-width:11px;"{{!}}5 !style="min-width:11px;"{{!}}6 !style="min-width:11px;"{{!}}7 !style="min-width:11px;"{{!}}8 !style="min-width:11px;"{{!}}9 !style="min-width:16px;"{{!}}10 !style="min-width:16px;"{{!}}11 !style="min-width:16px;"{{!}}12 !style="min-width:16px;"{{!}}13 !style="min-width:16px;"{{!}}14 !style="min-width:16px;"{{!}}15 !style="min-width:16px;"{{!}}16 !style="min-width:16px;"{{!}}17 !style="min-width:16px;"{{!}}18 !style="min-width:16px;"{{!}}19 !style="min-width:16px;"{{!}}20 !style="min-width:16px;"{{!}}21 !style="min-width:16px;"{{!}}22 !style="min-width:16px;"{{!}}23 !style="min-width:16px;"{{!}}24 !style="min-width:16px;"{{!}}25 !style="min-width:16px;"{{!}}26 !style="min-width:16px;"{{!}}27 !style="min-width:16px;"{{!}}28 !style="min-width:16px;"{{!}}29 !style="min-width:16px;"{{!}}30 !style="min-width:16px;"{{!}}31 <noinclude> |} </noinclude> mfbacyzo1shp8w02t3vod64odx6ai0l 0 337776 2202899 2026-04-14T04:52:22Z Jadewest.catvalentine 41897 Bagong pahina: {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision | year = 2024 | image = Nemo Eurovision Song Contest 2024 Final dress rehearsal 05.jpg | size = 300px | caption = Si Nemo, ang kampeon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024 | theme = ''United by Music'' | semi1 = {{start date|2024|05|07|df=y}} | semi2 = {{start date|2024|05|09|df=y}} | final = {{start date|2024|05|11|df=y}} | venue = [[Malmö Arena]]<br />[[Malmö]], [[Sweden|Suwesya]] | organizer =... 2202899 wikitext text/x-wiki {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision | year = 2024 | image = Nemo Eurovision Song Contest 2024 Final dress rehearsal 05.jpg | size = 300px | caption = Si Nemo, ang kampeon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024 | theme = ''United by Music'' | semi1 = {{start date|2024|05|07|df=y}} | semi2 = {{start date|2024|05|09|df=y}} | final = {{start date|2024|05|11|df=y}} | venue = [[Malmö Arena]]<br />[[Malmö]], [[Sweden|Suwesya]] | organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) | exsupervisor = Martin Österdahl | host_broadcaster = [[Sveriges Television]] (SVT) | directors = {{Ubl|Robin Hofwander|Daniel Jelinek|Fredrik Bäcklund}} | exproducers = {{Ubl|Ebba Adielsson|Christel Tholse Willers}} | presenters = {{Ubl|Petra Mede|Malin Åkerman}} | entries = 37 | finalists = 25{{Efn|26 na bansa ang nakatakdang magtanghal, ngunit ang [[Netherlands|Nederlandiya]] ay na-disqualify sa paligsahan sa pagitan ng ikalawang semi-final at ng final. Napanatili ng bansa ang karapatang bumoto sa final.}} | debut = | return = {{Flag|Luxembourg}} | disqualified = {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | non-return = {{Flag|Rumanya}} | winner = {{Flag|Suwisa}}<br />"The Code" ni [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | vote = Ang bawat bansa ay nagbibigay ng isang set sa semi-finals, o dalawang set sa finals na may 12, 10, 8–1 puntos sa sampung kanta.<br/>Sa lahat ng tatlong palabas, ang mga online na boto mula sa mga manonood sa mga bansang hindi kalahok ay pinagsama-sama at iginagawad bilang isang set ng mga puntos. | prev_year = {{Flagicon|United Kingdom}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|Liverpool 2023]] | next_year = {{Flagicon|Suwisa}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025|Basel 2025]] }} Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024''' ay ang ika-68 na edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]]. Ito ay binubuo ng dalawang semi-final na ginanap noong Mayo 7 at 9, at ng grand final na ginanap noong May 11, 2025. Ginanap ito sa [[Malmö Arena]] sa [[Malmö]], [[Sweden|Suwesya]] at hinost nina Petra Mede at Malin Åkerman. Inorganisa ito ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[Sveriges Television]] (SVT), na siyang nag-stage ng paligsahan matapos magwagi ang kantang "Tattoo" ni [[Loreen]] noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] para sa [[Suwesya]]. Lumahok sa paligsahan ang mga brodkaster mula sa tatlumpu't pitong bansa, ang parehong bilang ng nakaraang taon. Pinili ng [[Rumanya]] na huwag lumahok, at ang [[Luxembourg]] ay lumahok sa unang pagkakataon simula noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1993|1993]]. Ang nanalo ay ang kantang "The Code" ng [[Suwisa]], na itinanghal ni [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] at isinulat niya kasama sina Benjamin Alasu, Lasse Midtsian Nymann, at Linda Dale. Nanalo ang Suwisa sa pinagsamang boto at boto ng hurado, at pumanglima sa televote. Nanalo ang [[Kroasya]] sa televote at natapos sa pangalawang pwesto, ang pinakamagandang resulta nito sa kasalukuyan bilang isang malayang bansa, matapos manalo noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1989|1989]] bilang bahagi ng [[Yugoslavia]]. Ang [[Ukranya]], [[Pransiya]], at [[Israel]] ang kumukumpleto sa nangungunang lima. Ang paligsahan ay itinuring na pinakakontrobersyal na edisyon sa kasaysayan ng kompetisyon. Ang pagsasama ng Israel sa mga kalahok sa konteksto ng [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Gaza]] ay sinalubong ng kontrobersiya, at ilang mga karagdagang hakbang sa seguridad ay inilagay para sa kaganapan. Samantala, ang [[Netherlands|Nederlandiya]] ay na-disqualify sa paligsahan sa pagitan ng ikalawang semi-final at final dahil sa isang insidente na kinasasangkutan ng isang babaeng camera operator, na nagsampa ng reklamo laban sa kinatawan ng bansa na si Joost Klein sa Swedish Police Authority, na umano'y gumawa siya ng isang pagbabanta laban sa operator. Sa kabila nito, napanatili ng bansa ang karapatang bumoto sa final. Naging isyu rin sa paligsahan ang maling pag-uugali mula sa mga tagahangang Israeli at sa delegasyon ng Israel, pagbabawal ng mga kilos na pro-Palestinian sa entablado, pagbabago sa audio ng broadcast upang i-edit ang mga boo mula sa mga manonood sa venue habang nagaganap ang pagtatanghal sa Israel, at ang umano'y pagbabawal sa ilang watawat sa loob ng venue, kagaya ng watawat ng non-binary at ng watawat ng [[Unyong Europeo]], na iniulat ng kampeon na si Nemo at ng bise-presidente ng [[Komisyong Europeo]] na si Margaritis Schinas. Iniulat ng EBU na ang paligsahan ay may 163 milyong manonood sa telebisyon sa 37 na market sa Europa, isang pagtaas ng isang milyong manonood mula sa nakaraang edisyon, na may dagdag na 7.3 milyong manonood online sa [[YouTube]]. == Lokasyon == [[Talaksan:Eurovision 2024 Malmö Arena external.jpg|thumb|left|250px|[[Malmö Arena]] sa Malmö, venue ng paligsahan noong 2024]] Ginanap ang paligsahan sa Malmö, [[Suwesya]] matapos manalo ang kantang "Tattoo" ni Loreen, na kumatawan sa bansa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]]. Ito ang ika-pitong beses na ginanap sa Suwesya ang paligsahan, matapos itong gawin noon para sa mga paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1975|1975]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1985|1985]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1992|1992]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2000|2000]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]], and [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]]. Ang napiling venue para sa paligsahan ay ang Malmö Arena na may 15,500 na upuan, na nagsisilbing venue para sa paligsahan noong 2013. Ang Malmö Live event center ay nagdaos ng ilang mga kaganapan na may kaugnayan sa paligsahan. Ito ang naging lugar para sa kaganapang "Turquoise Carpet" noong ika-5 ng Mayo 2024, kung saan ang mga kalahok at ang kanilang mga delegasyon ay iniharap sa mga kinikilalang press at tagahanga, at sa mga seremonya ng pagbubukas at pagsasara. Nagdaos din ang lugar ng mga screening ng mga live na palabas, at ang lokasyon ng EuroClub, na nagdaos ng mga opisyal na after-party at mga pribadong pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan. Isang Eurovision Village ang nilikha sa Folkets Park. Nagdaos ito ng mga pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan at mga lokal na artista, pati na rin ang mga screening ng mga live na palabas para sa pangkalahatang publiko. Isang "Eurovision Street" ang itinatag sa Friisgatan, na umaabot mula sa istasyon ng Triangeln hanggang sa Eurovision Village sa Folkets Park. Ang mga nakaplanong pagtatanghal ng musika sa kalye ay naapektuhan ng pag-atras ng ilang artista dahil sa pakikilahok ng Israel sa paligsahan at kalaunan ay inilipat sa Eurovision Village para sa mga kadahilanang pangseguridad. Ang Euro Fan Café ay matatagpuan sa Amiralen. Upang ipagdiwang ang ika-50 anibersaryo ng tagumpay ng ABBA sa patimpalak noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1974|1974]] sa pamamagitan ng "Waterloo", na siyang unang panalo rin ng Sweden, isang espesyal na eksibisyon ng ''ABBA World'' ang ginanap sa Södergatan sa pagitan ng Abril 29 at Mayo 12, 2024. Bago piliin ng SVT ang Malmöbilang punong lungsod, ang mga sumusunod na lungsod ay nagpahayag ng kanilang interes sa pagho-host ng ika-69 na edisyon ng paligsahan at nagsumite ng mga bid. '''Legend:'''<br /> {{Color box|#CEDFF2|†|border=darkgray}} Napiling punong lungsod {{Color box|#D0F0C0|*|border=darkgray}} Na-shortlist {{Color box|#F2E0CE|^|border=darkgray}} Nagsumite ng bid {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Lungsod ! scope="col" | Venue ! scope="col" | Nota ! scope="col" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="row" | [[Eskilstuna]] |[[Stiga Sports Arena]] |Naging host ng Second Chance round ng [[Melodifestivalen]] noong 2020. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng EBU sa kapasidad. |<ref>{{cite news |date=17 May 2023 |title=När Stockholm sviker – Eskilstuna välkomnar Eurovision |language=sv |trans-title=Kung mabigo ang Stockholm, malugod na tatanggapin ng Eskilstuna ang Eurovision |work=Eskilstuna-Kuriren |url=https://ekuriren.se/bli-prenumerant/artikel/r4047voj/ek-2m2kr_s_22 |url-access=subscription |access-date=13 Abril 2026 |archive-date=18 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518141255/https://ekuriren.se/bli-prenumerant/artikel/r4047voj/ek-2m2kr_s_22 |url-status=live }}</ref> |- style="background:#D0F0C0" ! rowspan="3" scope="row" style="background:#D0F0C0" | [[Estokolmo]] * | [[Friends Arena]] | Naging host ng lahat maliban sa isang final ng Melodifestivalen simula noong 2013. Ito ang ginustong lugar ng Konseho ng Lungsod ng Estokolmo. | rowspan="3" | <ref>{{Cite web |last=Washak |first=James |date=16 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Stockholm's Aim is for the Friends Arena to Host the Contest |url=https://eurovoix.com/2023/05/16/eurovision-2024-stockholm-friends-arena-venue/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=16 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230516181148/https://eurovoix.com/2023/05/16/eurovision-2024-stockholm-friends-arena-venue/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last1=Haimi |first1=Elina |last2=Saveland |first2=Amanda |date=20 Hunyo 2023 |title=Stockholm vill bygga ny arena för Eurovision nästa år |trans-title=Nais ng Estokolmo na magtayo ng bagong arena para sa Eurovision sa susunod na taon |url=https://www.dn.se/kultur/stockholm-vill-bygga-ny-arena-for-eurovision-nasta-ar/ |access-date=13 Abril 2026 |newspaper=[[Dagens Nyheter]] |language=sv |archive-date=20 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230620165929/https://escxtra.com/2023/06/20/may-18th-ruled-possible-grand-final/ |url-status=live }}</ref> |- style="background:#D0F0C0" |[[Tele2 Arena]] |— |- style="background:#D0F0C0" |''Pansamantalang arena'' |Nagsimula ang panukala sa pagtatayo ng isang pansamantalang arena sa Frihamnen, na hinimok ng mga pangangailangan sa produksyon ng paligsahan at mga kahirapan sa paghahanap ng mga bakanteng lugar sa mga kinakailangang linggo. |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Gothenburg]] ^ | [[Scandinavium]] | Naging host ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1985|1985]]. Kinailangan ng pagsasaayos sa bubong para sa mga kagamitan sa pag-iilaw. Nakatakdang gibain pagkatapos makumpleto ang pagtatayo ng isang bagong pasilidad ng palakasan sa malapit. | <ref>{{Cite web |last=Andersson |first=Rafaell |date=10 Hunyo 2023 |title=Eurovision 2024: Gothenburg Prepares Bid To Host |url=https://eurovoix.com/2023/06/10/eurovision-2024-gothenburg-prepares-bid-to-host/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=10 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610105241/https://eurovoix.com/2023/06/10/eurovision-2024-gothenburg-prepares-bid-to-host/ |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Jönköping]] |[[Husqvarna Garden]] |Naging host ng mga heat ng Melodifestivalen noong 2007. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng kapasidad ng EBU. |<ref>{{cite AV media |last1=Hermansson |first=Sanna |date=24 Mayo 2023 |title=Jönköping med i striden om Eurovision: "Viktigt att vi vågar sticka ut" |trans-title=Jönköping sa laban para sa Eurovision: "Mahalaga na maglakas-loob tayong mamukod-tangi" |url=https://sverigesradio.se/artikel/jonkoping-med-i-striden-om-eurovision-viktigt-att-vi-vagar-sticka-ut |access-date=13 Abril 2026 |publisher=Sveriges Radio |language=sv |archive-date=26 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230526064937/https://sverigesradio.se/artikel/jonkoping-med-i-striden-om-eurovision-viktigt-att-vi-vagar-sticka-ut |url-status=live }}</ref> |- style="background:#CEDFF2" ! scope="row" style="background:#CEDFF2" | '''[[Malmö]] †''' | '''[[Malmö Arena|Malmö Arena]]''' | Naging host ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]]. |<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=15 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Malmö Prepared to Bid to Host Eurovision |url=https://eurovoix.com/2023/05/15/malmo-prepared-to-bid-to-host-eurovision-2024/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=15 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515185635/https://eurovoix.com/2023/05/15/malmo-prepared-to-bid-to-host-eurovision-2024/ |url-status=live }}</ref> |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Örnsköldsvik]] ^ | [[Hägglunds Arena]] | Naging host ng mga heat ng Melodifestivalen noong 2007, 2010, 2014, 2018 at ng semi-final nito noong 2023. | <ref>{{cite web |last=Åsgård |first=Samuel |date=15 Mayo 2023 |access-date=13 Abril 2026 |title=Norrlandskommunen vill ha Eurovision – 'Skulle ge en annan bild av Sverige' |trans-title=Gusto ng Norrlandskommunen ang Eurovision – "Magbibigay ng ibang imahe ng Sweden" |url=https://www.dagenssamhalle.se/offentlig-ekonomi/kommunal-ekonomi/norrlandskommunen-vill-ha-eurovision---skulle-ge-en-annan-bild-av-sverige/ |work=Dagens Samhälle |language=sv |url-access=subscription |archive-date=15 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515191934/https://www.dagenssamhalle.se/offentlig-ekonomi/kommunal-ekonomi/norrlandskommunen-vill-ha-eurovision---skulle-ge-en-annan-bild-av-sverige/ |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Partille]] | [[Partille Arena]] |Nag-host ng Paligsahan ng mga Koro ng Eurovision 2019. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng EBU sa kapasidad. | <ref>{{cite news |title=Partille öppnar för Eurovision Song Contest 2024: Vi kan arrangera finalen |language=sv |trans-title=Bukas ang Partille sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024: Maaari naming isaayos ang finals |work=Partille Tidning |url=https://www.partilletidning.se/nyheter/partille-oppnar-for-eurovision-song-contest-2024-vi-kan-arrangera-finalen.a7fcd2b1-c4ad-418f-b401-6ec56ccc80d7 |url-access=subscription |access-date=13 Abril 2026 |archive-date=18 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518103158/https://www.partilletidning.se/nyheter/partille-oppnar-for-eurovision-song-contest-2024-vi-kan-arrangera-finalen.a7fcd2b1-c4ad-418f-b401-6ec56ccc80d7 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Sandviken]] |[[Göransson Arena]] |Nagdaos ng isang heat ng Melodifestivalen noong 2010. Kasama sa mga plano ang kooperasyon ng iba pang mga munisipalidad sa Gävleborg. |<ref>{{Cite web |last=Van Waarden |first=Franciska |date=22 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Sandviken City Council to Examine a Potential Hosting Bid |url=https://eurovoix.com/2023/05/22/eurovision-2024-sandviken-potential-hosting-bid/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=22 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230522183441/https://eurovoix.com/2023/05/22/eurovision-2024-sandviken-potential-hosting-bid/ |url-status=live }}</ref> |} ==Mga kalahok== {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024 |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! scope="col" colspan="2" | Proseso ng pagpili ! scope="col" rowspan="2" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" |{{Flag|Albanya}} | RTSH | Besa | "Titan" | [[Wikang Ingles|Ingles]] | ''Festivali i Këngës 63'' | Disyembre 22, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Besa |url=https://eurovision.tv/participant/besa-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=23 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140833/https://eurovision.tv/participant/besa-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | NDR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}} | Isaak | "Always on the Run" | Ingles | ''Chefsache ESC 2025'' | Marso 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – ISAAK |url=https://eurovision.tv/participant/isaak-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402232413/https://eurovision.tv/participant/isaak-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Armenya}} | AMPTV | Ladaniva | "Jako" <small>(Ժակո)</small> | [[Wikang Armenyo|Armenyo]] | ''Depi Evratesil 2025'' | Pebrero 16, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Ladaniva |url=https://eurovision.tv/participant/ladaniva-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=17 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517151408/https://eurovision.tv/participant/ladaniva-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | İTV | Fahree <abbr>feat.</abbr> Ilkin Dovlatov | "Özünlə apar" | Ingles, [[Wikang Aseri|Aseri]] | Panloob na pagpili | Pebrero 4, 2025 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 19, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – FAHREE feat. Ilkin Dovlatov |url=https://eurovision.tv/participant/fahree-ilkin-dovlatov-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/fahree-ilkin-dovlatov-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Australya}} | SBS | Electric Fields | "One Milkali (One Blood)" | Ingles, [[Diyalektong Yankunytjatjara|Yankunytjatjara]] | Panloob na pagpili | Pebrero 25, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Electric Fields |url=https://eurovision.tv/participant/electric-fields-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151529/https://eurovision.tv/participant/electric-fields-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Austria}} | ORF | Kaleen | "We Will Rave" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 30, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 6, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Kaleen |url=https://eurovision.tv/participant/kaleen-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=9 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309235444/https://eurovision.tv/participant/kaleen-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | RTBF | Mustii | "Before the Party's Over" | Ingles | ''Eurosong 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Mustii |url=https://eurovision.tv/participant/mustii-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325044646/https://eurovision.tv/participant/mustii-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | Saba | "Sand" | Ingles | ''Dansk Melodi Grand Prix 2025'' | Marso 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – SABA |url=https://eurovision.tv/participant/saba-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=8 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240408222258/https://eurovision.tv/participant/saba-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | RTVSLO | Raiven | "Veronika" | [[Wikang Esloveno|Esloveno]] | ''EMA 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Raiven |url=https://eurovision.tv/participant/raiven-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=19 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419174036/https://eurovision.tv/participant/raiven-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Espanya}} | RTVE | Nebulossa | "Zorra" | [[Wikang Kastila|Kastila]] | ''Benidorm Fest 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nebulossa |url=https://eurovision.tv/participant/nebulossa-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325045450/https://eurovision.tv/participant/nebulossa-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Estonia|namr=Estonya}} | ERR | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" | [[Wikang Estonyo|Estonyo]] | ''Eesti Laul 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – 5MIINUST x Puuluup |url=https://eurovision.tv/participant/5miinust-and-puuluup-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=9 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240409091103/https://eurovision.tv/participant/5miinust-and-puuluup-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} | ERT | Marina Satti | "Zari" <small>(Ζάρι)</small> | [[Wikang Griyego|Griyego]] | ''Ethnikós Telikós 2025'' | Enero 30, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Marina Satti |url=https://eurovision.tv/participant/marina-satti-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402231149/https://eurovision.tv/participant/marina-satti-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" | Ingles | Panloob na pagpili | Marso 14, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nutsa Buzaladze |url=https://eurovision.tv/participant/nutsa-buzaladze-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151531/https://eurovision.tv/participant/nutsa-buzaladze-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | RTÉ | Bambie Thug | "Doomsday Blue" | Ingles | ''Eurosong 2025'' {{small|(parte ng ''The Late Late Show'')}} | Pebrero 7, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Bambie Thug |url=https://eurovision.tv/participant/bambie-thug-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151529/https://eurovision.tv/participant/bambie-thug-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | RÚV | Hera Björk | "Scared of Heights" | Ingles | ''Söngvakeppnin 2025'' | Pebrero 22, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Hera Björk |url=https://eurovision.tv/participant/hera-bjork-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/hera-bjork-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Eden Golan | "Hurricane" | Ingles, [[Wikang Hebreo|Hebreo]] | ''HaKokhav HaBa 2025'' | Enero 22, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 9, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Eden Golan |url=https://eurovision.tv/participant/eden-golan-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=16 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240316195526/https://eurovision.tv/participant/eden-golan-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Italya}} | RAI | Angelina Mango | "La noia" | [[Wikang Italyano|Italyano]] | ''Sanremo Music Festival 2025'' | February 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Angelina Mango |url=https://eurovision.tv/participant/angelina-mango-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=13 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513133231/https://eurovision.tv/participant/angelina-mango-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | HRT | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" | Ingles | ''Dora 2025'' | Marso 2, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Baby Lasagna |url=https://eurovision.tv/participant/baby-lasagna-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151533/https://eurovision.tv/participant/baby-lasagna-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | LSM | Dons | "Hollow" | Ingles | ''Supernova 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Dons |url=https://eurovision.tv/participant/dons-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=5 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405112202/https://eurovision.tv/participant/dons-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | Silvester Belt | "Luktelk" | [[Wikang Litwano|Litwano]] | ''Eurovizija.LT 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Silvester Belt |url=https://eurovision.tv/participant/silvester-belt-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151532/https://eurovision.tv/participant/silvester-belt-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | RTL | Tali | "Fighter" | [[Wikang Pranses|Pranses]], Ingles | ''Luxembourg Song Contest 2025'' | Enero 25, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – TALI |url=https://eurovision.tv/participant/tali-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=1 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240401050838/https://eurovision.tv/participant/tali-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | Sarah Bonnici | "Loop" | Ingles | ''Malta Eurovision Song Contest 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Sarah Bonnici |url=https://eurovision.tv/participant/sarah-bonnici-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=23 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323144944/https://eurovision.tv/participant/sarah-bonnici-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Natalia Barbu | "In the Middle" | Ingles | ''Montesong 2024'' | Nobyembre 27, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Natalia Barbu |url=https://eurovision.tv/participant/natalia-barbu-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=1 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240401113628/https://eurovision.tv/participant/natalia-barbu-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | AVROTROS | Joost Klein | "Europapa" | [[Wikang Olandes|Olandes]] | Panloob na pagpili | Disyembre 19, 2024 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 27, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Joost Klein |url=https://eurovision.tv/participant/joost-klein-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=24 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240324092210/https://eurovision.tv/participant/joost-klein-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | NRK | Gåte | "Ulveham" | [[Wikang Noruwego|Noruwego]] | ''Melodi Grand Prix 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Gåte |url=https://eurovision.tv/participant/gate-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060842/https://eurovision.tv/participant/gate-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya|Tampok ang mga walang kreditong boses ni Henri Piispanen.}} | "No Rules!" | Ingles | ''Uuden Musiikin Kilpailu 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Windows95man |url=https://eurovision.tv/participant/windows95man-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325105652/https://eurovision.tv/participant/windows95man-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | Luna | "The Tower" | Ingles | ''Wielki Finał Polskich Kwalifikacji'' | Pebrero 14, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – LUNA |url=https://eurovision.tv/participant/luna-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=17 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517151408/https://eurovision.tv/participant/luna-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | Iolanda | "Grito" | [[Wikang Portuges|Portuges]] | ''Festival da Canção 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – iolanda |url=https://eurovision.tv/participant/iolanda-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402232413/https://eurovision.tv/participant/iolanda-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | France Télévisions | Slimane | "Mon amour" | Pranses | Panloob na pagpili | Enero 30, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 15, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Slimane |url=https://eurovision.tv/participant/slimane-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325105713/https://eurovision.tv/participant/slimane-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | [[BBC]] | Olly Alexander | "Dizzy" | Ingles | Panloob na pagpili | Marso 7, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Olly Alexander |url=https://eurovision.tv/participant/olly-alexander-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=22 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240322232329/https://eurovision.tv/participant/olly-alexander-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} | SMRTV | Megara | "11:11" | Kastila | ''San Marino Song Contest 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – MEGARA |url=https://eurovision.tv/participant/megara-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151533/https://eurovision.tv/participant/megara-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | RTS | Teya Dora | "Ramonda" <small>(Рамонда)</small> | [[Wikang Serbiyo|Serbiyo]] | ''Pesma za Evroviziju 2025'' | Pebrero 28, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – TEYA DORA |url=https://eurovision.tv/participant/teya-dora-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151531/https://eurovision.tv/participant/teya-dora-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | Marcus & Martinus | "Unforgettable" | Ingles | ''Melodifestivalen 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Marcus & Martinus |url=https://eurovision.tv/participant/marcus-martinus-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402030258/https://eurovision.tv/participant/marcus-martinus-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" | Pranses | Panloob na pagpili | Marso 5, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nemo |url=https://eurovision.tv/participant/nemo-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=5 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405211607/https://eurovision.tv/participant/nemo-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | Aiko | "Pedestal" | Ingles | Panloob na pagpili | Disyembre 11, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 7, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Aiko |url=https://eurovision.tv/participant/aiko-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325044646/https://eurovision.tv/participant/aiko-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | CyBC | Silia Kapsis | "Liar" | Ingles | Panloob na pagpili | Setyembre 2, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Silia Kapsis |url=https://eurovision.tv/participant/silia-kapsis-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060841/https://eurovision.tv/participant/silia-kapsis-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | Suspilne | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" | [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]], Ingles | ''Vidbir 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – alyona alyona & Jerry Heil |url=https://eurovision.tv/participant/alyona-alyona-and-jerry-heil-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/alyona-alyona-and-jerry-heil-2024 |url-status=live }}</ref> |} ==Buod ng paligsahan== ===Unang semi-final=== Ginanap ang unang semi-final noong ika-7 ng Mayo 2024 sa ganap na 9:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]].<ref name="calendar">{{Cite web |date=13 Marso 2019 |title=Eurovision Calendar 2024 |url=https://eurovision.tv/calendar |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Setyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902202017/https://eurovision.tv/calendar |url-status=live }}</ref> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Alemanya]], [[Reino Unido]] at [[Suwesya]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw">{{Cite web |date=30 Enero 2024 |title=Eurovision 2024: Semi-Final Draw results |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-semi-final-draw-results |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |language=en |archive-date=30 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130182906/https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-semi-final-draw-results |url-status=live }}</ref> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Unang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="SF1_results">{{Cite web |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/first-semi-final |title=First Semi-Final of Basel 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |access-date=24 Marso 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=Eurovision 2025 Semi-final 1 Results |url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2025/semi-final-1#world |access-date=24 Marso 2026|website=Eurovisionworld |language=en-gb}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Tsipre}} | Silia Kapsis | "Liar" |67 |6 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Teya Dora | "Ramonda" |47 |10 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Silvester Belt | "Luktelk" |119 |4 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Irlanda}} | Bambie Thug | "Doomsday Blue" |124 |3 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}'' | ''Olly Alexander'' | ''"Dizzy"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Ukranya}} | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" |173 |2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Polonya}} | Luna | "The Tower" |35 |12 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" |177 |1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Hera Björk | "Scared of Heights" |3 |15 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Alemanya}}'' | ''Isaak'' | ''"Always on the Run"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Eslobenya}} | Raiven | "Veronika" |51 |9 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya}} | "No Rules!" |59 |7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | Natalia Barbu | "In the Middle" |20 |13 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Suwesya}}'' | ''Marcus & Martinus'' | ''"Unforgettable"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | Fahree <abbr>feat.</abbr> Ilkin Dovlatov | "Özünlə apar" |11 |14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Australya}} | Electric Fields | "One Milkali (One Blood)" |41 |11 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Portugal}} | Iolanda | "Grito" |58 |8 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Luxembourg}} | Tali | "Fighter" |117 |5 |} ===Ikalawang semi-final=== Ginanap ang ikalawang semi-final noong ika-9 ng Mayo 2024 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST.<ref name="calendar" /> Labing-anim na bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Espanya]], [[Italya]] at [[Pransiya]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw" /> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Ikalawang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="SF2_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/second-semi-final |title=Second Semi-Final of Basel 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Malta}} | Sarah Bonnici | "Loop" |13 |16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Albanya}} | Besa | "Titan" |14 |15 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Gresya}} | Marina Satti | "Zari" |86 |5 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Suwisa}} | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" |132 |4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | Aiko | "Pedestal" |38 |11 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Pransiya}}'' | ''Slimane'' | ''"Mon amour"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Austria}} | Kaleen | "We Will Rave" |46 |9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Dinamarka}} | Saba | "Sand" |36 |12 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Armenya}} | Ladaniva | "Jako" |137 |3 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Dons | "Hollow" |72 |7 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Espanya}}'' | ''Nebulossa'' | ''"Zorra"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|San Marino}} | Megara | "11:11" |16 |14 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Heorhiya}} | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" |54 |8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Belhika}} | Mustii | "Before the Party's Over" |18 |13 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" |79 |6 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Italya}}'' | ''Angelina Mango'' | ''"La noia"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Israel}} | Eden Golan | "Hurricane" |194 |1 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Noruwega}} | Gåte | "Ulveham" |43 |10 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Joost Klein | "Europapa" |182 |2 |} ===Final=== Ginanap ang final noong ika-17 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST at itinampok ang 26 na bansang kalahok.<ref name="calendar" /> Bumoto sa finals ang lahat ng 37 kalahok na bansa kasama ang hurado at televote, pati na rin ang mga hindi kalahok na bansa sa ilalim ng pinagsama-samang online na boto na "Rest of the World".<ref>{{Cite web |date=17 Marso 2025 |title=Switzerland has been drawn to perform 19th in the Grand Final |url=https://eurovision.tv/story/switzerland-draws-perform-19th-grand-final |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> Ang running order (R/O) ng host nation ay natukoy sa pamamagitan ng random draw noong ika-17 ng Marso sa taunang pagpupulong ng mga pinuno ng mga kalahok na delegasyon.<ref>{{cite web |url=https://eurovision.tv/story/sweden-will-perform-first-in-malmo |title=Sweden have been drawn to open the Grand Final in Malmö |publisher=Eurovision Song Contest |date=11 Marso 2024 |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=11 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240311153152/https://eurovision.tv/story/sweden-will-perform-first-in-malmo |url-status=live }}</ref> Ang running order para sa mga natitirang finalist ay tinukoy ng mga prodyuser ng paligsahan pagkatapos ng ikalawang semi-final.<ref>{{Cite web |date=10 Mayo 2024 |title=Eurovision 2024: The Grand Final running order |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-final-running-order |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=14 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514122837/https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-final-running-order |url-status=live }}</ref> Sa kabila ng pagiging kwalipikado para sa finals, kung saan nakatakda sana itong magtanghal sa ika-5 pwesto, na-disqualify ang Nederlandiya dahil sa isang insidente sa pagitan ng kalahok nitong si Joost Klein at ng isang miyembro ng production team.<ref>{{Cite web |date=11 Mayo 2024 |title=Statement on Dutch participation in the Eurovision Song Contest |url=https://eurovision.tv/mediacentre/release/statement-dutch-participation-eurovision-song-contest |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=14 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514135422/https://eurovision.tv/mediacentre/release/statement-dutch-participation-eurovision-song-contest |url-status=live }}</ref> Napanatili nito ang karapatang bumoto sa finals,<ref>{{Cite web |date=11 Mayo 2024 |title=The Netherlands will take part in the voting in the Final |url=https://escbubble.com/2024/05/the-netherlands-will-take-part-in-the-voting-in-the-final/ |access-date=14 Abril 2026 |website=ESCBubble |language=en-GB |archive-date=12 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240512062323/https://escbubble.com/2024/05/the-netherlands-will-take-part-in-the-voting-in-the-final/ |url-status=live }}</ref> at napanatili ng lahat ng mga bansang nakatakdang magtanghal pagkatapos ng Nederlandiya ang kani-kanilang mga running order number.<ref>{{Cite web |last1=Tiikkaja |first1=Samuli |last2=Pikkarainen |first2=Elina |date=11 May 2024 |title=Euroviisut {{!}} EBU: Hollanti ei osallistu Euroviisujen finaaliin – kappaleiden kilpailunumerot pysyvät ennallaan |trans-title=EBU: Hindi lalahok ang Nederlandiya sa Eurovision final – mananatiling hindi nagbabago ang bilang ng mga kanta sa kompetisyon |url=https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000010419345.html |access-date=13 May 2024 |website=Helsingin Sanomat |language=fi |archive-date=13 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513110358/https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000010419345.html |url-status=live }}</ref> {{Legend|gold|Kampeon}} {{Legend|#FFE6E6|Diskwalipikado}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="Final_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/malmo-2024/grand-final |title=Malmö 2024 – Grand Final – Scoreboard |publisher=Eurovision Song Contest |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=30 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130185816/https://eurovision.tv/event/malmo-2024/grand-final |url-status=live }}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | Marcus & Martinus | "Unforgettable" | 174 | 9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Ukranya}} | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" | 453 | 3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Alemanya}} | Isaak | "Always on the Run" | 117 | 12 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Luxembourg}} | Tali | "Fighter" | 103 | 13 |- style="background: #FFE6E6;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Joost Klein | "Europapa" | — | — |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Israel}} | Eden Golan | "Hurricane" | 375 | 5 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Silvester Belt | "Luktelk" | 90 | 14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Espanya}} | Nebulossa | "Zorra" | 30 | 22 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" | 37 | 20 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Irlanda}} | Bambie Thug | "Róa" | 278 | 6 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Dons | "Hollow" | 64 | 16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Gresya}} | Marina Satti | "Asteromata" | 126 | 11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | Olly Alexander | "Dizzy" | 46 | 18 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Noruwega}} | Gåte | "Ulveham" | 16 | 25 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Italya}} | Angelina Mango | "La noia" | 268 | 7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Teya Dora | "Ramonda" | 54 | 17 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 17 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya}} | "No Rules!" | 38 | 19 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 18 | {{Flag|Portugal}} | Iolanda | "Grito" | 152 | 10 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 19 | {{Flag|Armenya}} | Ladaniva | "Jako" | 183 | 8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | {{Flag|Tsipre}} | Silia Kapsis | "Liar" | 78 | 15 |- style="font-weight: bold; background: gold;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | {{Flag|Suwisa}} | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" | 591 | 1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | {{Flag|Eslobenya}} | Raiven | "Veronika" | 27 | 23 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" | 547 | 2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 24 | {{Flag|Heorhiya}} | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" | 34 | 21 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | {{Flag|Pransiya}} | Slimane | "Mon amour" | 445 | 4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 26 | {{Flag|Austria}} | Kaleen | "We Will Rave" | 24 | 24 |} ====Tagapagsalita==== Inihayag ng mga tagapagsalita ang 12-puntong iskor mula sa pambansang hurado ng kani-kanilang bansa sa sumusunod na pagkakasunud-sunod: {{Div col |colwidth=30em}} #{{Flag|Ukranya}} – Jamala {{small|(kinatawan ng Ukranya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]])}} #{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} – Joanna Lumley #{{Flag|Luxembourg}} – Désirée Nosbusch {{small|(host ng paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1984|1984]])}} #{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} – Aysel Teymurzadeh {{small|(kinatawan ng Aserbayan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2009|2009]] kasama si Arash)}} #{{Flag|San Marino}} – Kida #{{Flag|Malta}} – Matt Blxck #{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} – Ivan Dorian Molnar #{{Flag|Albanya}} – Andri Xhahu #{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} – Radka Rosická #{{Flag|Israel}} – Maya Alkulumbre #{{Flag|Australya}} – Danny Estrin {{small|(kinatawan ng Australya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] bilang parte ng Voyager)}} #{{Flag|Dinamarka}} – Stéphanie Surrugue #{{Flag|Espanya}} – Soraya Arnelas #{{Flag|Noruwega}} – Ingvild Helljesen #{{Flag|Alemanya}} – Ina Müller #{{Flag|Armenya}} – Brunette {{small|(kinatawan ng Armenya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Eslobenya}} – Lorella Flego #{{Flag|Heorhiya}} – Sopho Khalvashi {{small|(kinatawan ng Heorhiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2007|2007]])}} #{{Flag|Suwisa}} – Jennifer Bosshard #{{Flag|Moldova|name=Moldabya}} – Doina Stimpovschi #{{Flag|Gresya}} – Helena Paparizou {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2005|2005]])}} #{{Flag|Estonia|name=Estonya}} – Birgit {{small|(kinatawan ng Estonya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]])}} #{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} – ''Wala'' {{Efn|Dapat sana ay iaanunsyo ni Nikkie de Jager ang mga puntos ng hurado mula sa Nederlandiya, ngunit umatras siya matapos madiskwalipika ang bansa sa finals. Sa halip, inanunsyo ng superbisor tagapagpaganap ng paligsahan na si Martin Österdahl ang mga puntos ng hurado ng bansa.}} #{{Flag|Austria}} – Philipp Hansa #{{Flag|Pransiya}} – Natasha St-Pier {{small|(kinatawan ng Pransiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2001|2001]])}} #{{Flag|Italya}} – Mario Acampa #{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} – Toni Laaksonen #{{Flag|Portugal}} – Mimicat {{small|(kinatawan ng Portugal noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Belhika}} – Livia Dushkoff #{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} – Friðrik Ómar Hjörleifsson {{small|(kinatawan ng Islandiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2008|2008]] bilang parte ng Eurobandið)}} #{{Flag|Latvia|name=Letonya}} – Andrejs Reinis Zitmanis {{small|(kinatawan ng Letonya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] bilang parte ng Sudden Lights)}} #{{Flag|Irlanda}} – Paul Harrington {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1994|1994]] kasama si Charlie McGettigan)}} #{{Flag|Polonya}} – Viki Gabor {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision para sa mga Bata 2019]])}} #{{Flag|Tsipre}} – Loukas Hamatsos #{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} – Monika Linkytė {{small|(kinatawan ng Litwanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} – Konstrakta {{small|(kinatawan ng Serbiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]])}} #{{Flag|Sweden|name=Suwesya}} – Frans {{small|(kinatawan ng Suwesya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]])}} {{Div col end}} ==Ibang mga pagtatanghal== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Iba pang mga tagapagtanghal sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025 |- ! scope="col"| Act ! scope="col"| (Mga) Pangalan ! scope="col" class="unsortable"| (Mga) Kanta |- ! colspan="3" | Unang semi-final |- ! Pambungad | Eleni Foureira<br>Eric Saade<br>Chanel | "Fuego"<br>"Popular"<br>"SloMo" |- ! rowspan="2" |Interval | [[Johnny Logan]] | "Euphoria" |- | Benjamin Ingrosso | "Look Who's Laughing Now"<br>"Kite"<br>"Honey Boy" |- ! colspan="3" | Ikalawang semi-final |- ! Pambungad | Petra Mede<br>Malin Åkerman | "Tattoo" |- ! rowspan="3" |Interval | Helena Paparizou<br>Charlotte Perrelli<br>Sertab Erener | "My Number One"<br>"Take Me to Your Heaven"<br>"Everyway That I Can" |- | Petra Mede<br>Charlotte Perrelli<br>Sarah Dawn Finer <small>(bilang si Lynda Woodruff)</small> | "We Just Love Eurovision Too Much" |- |Käärijä |"Cha Cha Cha" |- ! Reprise | Herreys | "Diggi-Loo Diggi-Ley" |- ! colspan="3" | Final |- ! Pambungad | Björn Skifs | "Hooked on a Feeling" |- ! rowspan="4" |Interval | Sarah Dawn Finer <small>(bilang si Lynda Woodruff)</small> | "Good to Go" |- | Alcazar | "Crying at the Discoteque" |- | Carola<br>Charlotte Perrelli<br>Conchita Wurst | "Waterloo"<br><small>(na may pre-recorded na</small> <small>paglitaw mula sa mga orihinal na kumanta ng kanta na [[ABBA]] bilang mga kanilang mga virtual avatar mula sa kanilang konsiyerto na ABBA Voyage sa [[Londres]])</small> |- | Loreen | "Forever"<br>"Tattoo" |} ==Pagpapalabas== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Albanya}} | RTSH | RTSH 1, RTSH Muzikë, Radio Tirana | Lahat ng palabas | Andri Xhahu |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | rowspan="2" |ARD/NDR | One | Semi-finals | rowspan="2" scope="row" | Thorsten Schorn |- | Das Erste | Final |- | ARD/RBB | Radio Eins | Final | Amelie Ernst at Max Spallek |- ! scope="row" | {{Flag|Armenya}} | AMPTV | Armenia 1 | Lahat ng palabas | Hrachuhi Utmazyan at Sevak Hakobyan |- ! scope="row" | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | colspan="2" | İTV | Lahat ng palabas | Nurlana Jafarova |- ! scope="row" | {{Flag|Australya}} | SBS | SBS | Lahat ng palabas | Myf Warhurst at Joel Creasey |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Austria}} | rowspan="2" | ORF | ORF 1 | Lahat ng palabas | Andi Knoll |- | FM4 | Final | Jan Böhmermann at Olli Schulz |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Belhika}} | rowspan="3" | RTBF | Tipik | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | rowspan="3" | ''Pranses'': Maureen Louys at Jean-Louis Lahaye |- | La Une | {{abbr|SF2|Semi-final 2}}/Final |- |VivaCité |Final |- | rowspan="2" | VRT | VRT 1 | Lahat ng palabas | rowspan="2" | ''Olandes'': Peter Van de Veire |- |Radio 2 |Final |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | DR1 | Lahat ng palabas | Ole Tøpholm |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | rowspan="3" | RTVSLO | TV SLO 1 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | Mojca Mavec |- | TV SLO 2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- |Radio Val 202 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | Maj Valerij at Igor Bračič |- ! rowspan="6" scope="row" | {{Flag|Espanya}} | rowspan="6" | RTVE | La 2 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} | rowspan="2" | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | rowspan="2" | La 1 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- | Final | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar<br />''Katalan'':{{efn|Ang opsyon sa komentaryo sa wikang Katalan ay makukuha lamang sa Cataluña.}} Sònia Urbano at Xavi Martínez |- | [[TVE Internacional]] | Lahat ng palabas | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | Radio Nacional | rowspan="2" | Final | ''Kastila'': David Asensio, Sara Calvo at Luis Miguel Montes |- | Ràdio 4 | ''Katalan'': Sònia Urbano at Xavi Martínez |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | rowspan="3" | ERR | ETV | rowspan="3" | Lahat ng palabas | ''Estonyo'': Marko Reikop |- | ETV+ | ''Ruso'': Julia Kalenda at Aleksandr Hobotov |- |ETV2 |''Interpretasyon ng Wikang Senyas ng Estonya'' |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Gresya}} | rowspan="2" | ERT | ERT1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas |Thanasis Alevras at Jérôme Kaluta |- | Deftero Programma |Dimitris Meidanis |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | First Channel | Lahat ng palabas |Nika Lobiladze |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | rowspan="3" | RTÉ | RTÉ One | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | Marty Whelan |- | RTÉ2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- |RTÉ 2fm |Lahat ng palabas |Zbyszek Zalinski at Neil Doherty |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | rowspan="3" | RÚV | RÚV | rowspan="2" | Lahat ng palabas | Guðrún Dís Emilsdóttir |- | RÚV 2 | ''Interpretasyon ng Wikang Senyas ng Iceland'' |- | Rás 2 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | Guðrún Dís Emilsdóttir |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Israel}} | rowspan="3" | IPBC | rowspan="2" | Kan 11 | Semi-finals | Asaf Liberman at Akiva Novick |- | rowspan="2" | Final | Asaf Liberman, Akiva Novick at Yoav Tzafir |- |Kan 88, Kan Tarbut, Kan Bet | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Italya}} | rowspan="3" | RAI | Rai 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Gabriele Corsi at Mara Maionchi |- | Rai 1 | Final |- |Rai Radio 2 |Lahat ng palabas | Diletta Parlangeli at Matteo Osso |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | rowspan="2" | HRT | HRT 1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas | Duško Ćurlić |- | HR 2 |Zlatko Turkalj |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | rowspan="2" | LSM | rowspan="2" | LTV1 | Semi-finals | Toms Grēviņš |- | Final | Toms Grēviņš at Lauris Reiniks |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | LRT TV, LRT Radijas | Lahat ng palabas | Ramūnas Zilnys |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | rowspan="3" | RTL | RTL Lëtzebuerg, RTL Radio | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Luksemburges'': Raoul Roos at Roger Saurfeld |- | RTL Today | ''Ingles'': Sarah Tapp at Meredith Moss |- | RTL Infos |{{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Pranses'': Jérôme Didelot at Emma Sorgato |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | TVM | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Moldova 1, Radio Moldova | Lahat ng palabas | Ion Jalbă at Elena Stegari |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | rowspan="2" | AVROTROS | NPO 1, BVN | Lahat ng palabas | Cornald Maas at Jacqueline Govaert |- | NPO Radio 2 | Final | Splinter Chabot at Carolien Borgers |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | rowspan="2" | NRK | NRK1 | Lahat ng palabas | Marte Stokstad |- | NRK P1 | Final | Jon Marius Hyttebakk |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | rowspan="5" | Yle | Yle TV1, TV Finland | rowspan="4" | Lahat ng palabas | ''Finlandes'': Mikko Silvennoinen<br />''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | Yle Radio Suomi | ''Finlandes'': Toni Laaksonen at Sanna Pirkkalainen |- |Yle X3M | ''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | rowspan="2" | Yle Areena{{Efn|Kasama ang mga opsyon sa komentaryo sa wikang Finlandes at Suweko mula sa Yle TV1}} | ''Inari Sámi:'' Heli Huovinen at ''Northern Sámi'': Aslak Paltto |- | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Ruso'': Levan Tvaltvadze |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | TVP1, TVP Polonia | Lahat ng palabas | Artur Orzech |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Portugal}} | rowspan="2" | RTP | RTP1, RTP Internacional | Lahat ng palabas{{efn|Ang pagsasahimpapawid ng ikalawang semi-final ay nagsimulang naantala, sa ganap na 10:30 ng gabi (WEST)}} | rowspan="2" | José Carlos Malato at Nuno Galopim |- |RTP África |{{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final{{Efn|Ang pagsasahimpapawid ng final ay nagsimulang naantala, sa ganap na 9:01 ng gabi (WEST)}} |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | rowspan="2" |France Télévisions | Culturebox | Semi-finals | Nicky Doll |- | France 2 | Final | Stéphane Bern at Laurence Boccolini |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | rowspan="5" | [[BBC]] | rowspan="2" | BBC One | Semi-finals | Scott Mills at Rylan Clark |- | Final | Graham Norton |- | BBC Red Button | Lahat ng palabas | ''Interpretasyon ng Wikang Senyas ng Britanya'' |- | rowspan="2" |BBC Radio 2 | Semi-finals | Richie Anderson |- | Final | Scott Mills at Rylan Clark |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} |SMRTV |San Marino RTV |Lahat ng palabas |Lia Fiorio at Gigi Restivo |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | rowspan="3" | RTS | RTS 1{{Efn|Sa pagtatanghal ng Polonya sa unang semi-final, pansamantalang inilipat ang brodkast mula sa RTS1 patungong RTS2, upang maipalabas ng una ang seremonya ng pagdating ni Pangulo at Pangkalahatang Kalihim ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Xi Jinping]], na nagsasagawa ng pagbisitang estado sa Serbiya. Ipinalabas ang RTS2 nang humigit-kumulang 25 minuto ng semi-final, kabilang ang natitirang bahagi ng mga kalahok ng Polonya, mga pagtatanghal mula sa Islandiya, Kroasya, at ang unang bahagi ng pagtatanghal ng Alemanya, bago naibalik ang brodkast sa RTS1.}}, RTS Svet | Lahat ng palabas | Duška Vučinić |- | rowspan="2" | Radio Belgrade 1 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | Katarina Epstein |- |Final |Katarina Epstein at Nikoleta Dojčinović |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | rowspan="2" | SVT | SVT1 | Lahat ng palabas | ''Suweko:'' Tina Mehrafzoon at Edward af Sillén |- | SVT Play{{efn|Kasama ang opsyon sa komentaryo sa wikang Suweko mula sa SVT1 para sa lahat ng palabas}} | Final | ''Inari Sámi:'' Heli Huovinen at ''Northern Sámi'': Aslak Paltto{{efn|Sa sabay na broadcast mula sa Yle Areena ng Finland}} |- | SR | SR P4 | Lahat ng palabas | ''Suweko:'' Carolina Norén |- ! rowspan="6" scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | rowspan="6" | SRG SSR | RSI La 2 | Semi-finals | rowspan="2" | ''Italyano'': Ellis Cavallini at Gian-Andrea Costa |- | RSI La 1 | Final |- |RTS 2 | Semi-finals | rowspan="2" | ''Pranses'': Jean-Marc Richard at Nicolas Tanner |- | RTS 1 | Final |- | SRF zwei | Semi-finals | rowspan="2" | ''Aleman'': Sven Epiney |- | SRF 1 | Final |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | ČT2 | Lahat ng palabas | Vašek Matějovský, Patricie Kaňok Fuxová at Dominika Hašková |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | rowspan="2" | CyBC | RIK 1, RIK Sat | rowspan="2" | Lahat ng palabas | Melina Karageorgiou at Hovig Demirjian |- | RIK Trito | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | rowspan="4" | Suspilne | rowspan="3" | Suspilne Kultura | Semi-finals | ''Ukranyo:'' Timur Miroshnychenko |- | Final | ''Ukranyo:'' Timur Miroshnychenko at Vasyl Baidak |- | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas Ukranyo'': Tetiana Zhurkova, Inna Petrova, Iryna Skolotova, Yuliia Porplik, Anfisa Boldusieva at Lada Sokoliuk |- | Radio Promin | Dmytro Zakharchenko at Lesia Antypenko{{Efn|Ang pagsasahimpapawid ng semi-finals ay kadalasang nagtampok ng komentaryo sa TV ni Miroshnychenko. Tanging ang pangalawang recap (na hindi isinalaysay ni Miroshnychenko sa TV) ang binigyan ng komento nina Zakharchenko at Antypenko. Kasama rin sa mga pagsasahimpapawid ang maiikling talakayan sa studio at maiikling ulat sa mismong lugar ni Anna Zakletska sa pagitan ng pagsasara ng botohan at mga anunsyo ng resulta, na iniharap nina Zakharchenko at Antypenko.}} |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga broadkasters at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Brasil}} | Zapping | Zapping Music Live | Final | Priscila Bertozzi |- ! scope="row" | {{Flag|Chile}} | Zapping | Zapping Channel | Final |Rayén Araya at Ignacio Lira |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobakya}} |RTVS |Rádio FM |Final |Daniel Baláž, Lucia Haverlík, Pavol Hubinák at Juraj Malíček |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Estados Unidos}} | [[NBC]] | Peacock | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- | colspan="2" |WJFD-FM |Final |Ewan Spence at Samantha Ross |- ! scope="row" | {{Flag|North Macedonia|name=Hilagang Masedonya}} | MRT | MRT 1, Radio Skopje | Lahat ng palabas | Aleksandra Jovanovska |- ! scope="row" | {{Flag|Kosovo}} | RTK | RTK 1, Radio Kosovo 2 | Lahat ng palabas | Agron Krasniqi at Egzona Rafuna |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | rowspan="2" |RTCG |TVCG 1 | rowspan="2" |Lahat ng palabas |Ivan Maksimović |- |Radio 98 | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Peru}} | Zapping | Zapping Music Live | Final |Rayén Araya at Ignacio Lira |} ==Mga nota== {{notelist}} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] [[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]] [[Kategorya:Europa]] jyhc06vnhpkt7xsofk14tpkxdl0ln35 2202902 2202899 2026-04-14T05:27:51Z Jadewest.catvalentine 41897 2202902 wikitext text/x-wiki {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision | year = 2024 | image = Nemo Eurovision Song Contest 2024 Final dress rehearsal 05.jpg | size = 300px | caption = Si Nemo, ang kampeon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024 | theme = ''United by Music'' | semi1 = {{start date|2024|05|07|df=y}} | semi2 = {{start date|2024|05|09|df=y}} | final = {{start date|2024|05|11|df=y}} | venue = [[Malmö Arena]]<br />[[Malmö]], [[Sweden|Suwesya]] | organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) | exsupervisor = Martin Österdahl | host_broadcaster = [[Sveriges Television]] (SVT) | directors = {{Ubl|Robin Hofwander|Daniel Jelinek|Fredrik Bäcklund}} | exproducers = {{Ubl|Ebba Adielsson|Christel Tholse Willers}} | presenters = {{Ubl|Petra Mede|Malin Åkerman}} | entries = 37 | finalists = 25{{Efn|26 na bansa ang nakatakdang magtanghal, ngunit ang [[Netherlands|Nederlandiya]] ay na-disqualify sa paligsahan sa pagitan ng ikalawang semi-final at ng final. Napanatili ng bansa ang karapatang bumoto sa final.}} | debut = | return = {{Flag|Luxembourg}} | disqualified = {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | non-return = {{Flag|Rumanya}} | winner = {{Flag|Suwisa}}<br />"The Code" ni [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | vote = Ang bawat bansa ay nagbibigay ng isang set sa semi-finals, o dalawang set sa finals na may 12, 10, 8–1 puntos sa sampung kanta.<br/>Sa lahat ng tatlong palabas, ang mga online na boto mula sa mga manonood sa mga bansang hindi kalahok ay pinagsama-sama at iginagawad bilang isang set ng mga puntos. | prev_year = {{Flagicon|United Kingdom}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|Liverpool 2023]] | next_year = {{Flagicon|Suwisa}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025|Basel 2025]] }} Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024''' ay ang ika-68 na edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]]. Ito ay binubuo ng dalawang semi-final na ginanap noong Mayo 7 at 9, at ng grand final na ginanap noong May 11, 2025. Ginanap ito sa [[Malmö Arena]] sa [[Malmö]], [[Sweden|Suwesya]] at hinost nina Petra Mede at Malin Åkerman. Inorganisa ito ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[Sveriges Television]] (SVT), na siyang nag-stage ng paligsahan matapos magwagi ang kantang "Tattoo" ni [[Loreen]] noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] para sa [[Suwesya]]. Lumahok sa paligsahan ang mga brodkaster mula sa tatlumpu't pitong bansa, ang parehong bilang ng nakaraang taon. Pinili ng [[Rumanya]] na huwag lumahok, at ang [[Luxembourg]] ay lumahok sa unang pagkakataon simula noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1993|1993]]. Ang nanalo ay ang kantang "The Code" ng [[Suwisa]], na itinanghal ni [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] at isinulat niya kasama sina Benjamin Alasu, Lasse Midtsian Nymann, at Linda Dale. Nanalo ang Suwisa sa pinagsamang boto at boto ng hurado, at pumanglima sa televote. Nanalo ang [[Kroasya]] sa televote at natapos sa pangalawang pwesto, ang pinakamagandang resulta nito sa kasalukuyan bilang isang malayang bansa, matapos manalo noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1989|1989]] bilang bahagi ng [[Yugoslavia]]. Ang [[Ukranya]], [[Pransiya]], at [[Israel]] ang kumukumpleto sa nangungunang lima. Ang paligsahan ay itinuring na pinakakontrobersyal na edisyon sa kasaysayan ng kompetisyon. Ang pagsasama ng Israel sa mga kalahok sa konteksto ng [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Gaza]] ay sinalubong ng kontrobersiya, at ilang mga karagdagang hakbang sa seguridad ay inilagay para sa kaganapan. Samantala, ang [[Netherlands|Nederlandiya]] ay na-disqualify sa paligsahan sa pagitan ng ikalawang semi-final at final dahil sa isang insidente na kinasasangkutan ng isang babaeng camera operator, na nagsampa ng reklamo laban sa kinatawan ng bansa na si Joost Klein sa Swedish Police Authority, na umano'y gumawa siya ng isang pagbabanta laban sa operator. Sa kabila nito, napanatili ng bansa ang karapatang bumoto sa final. Naging isyu rin sa paligsahan ang maling pag-uugali mula sa mga tagahangang Israeli at sa delegasyon ng Israel, pagbabawal ng mga kilos na pro-Palestinian sa entablado, pagbabago sa audio ng broadcast upang i-edit ang mga boo mula sa mga manonood sa venue habang nagaganap ang pagtatanghal sa Israel, at ang umano'y pagbabawal sa ilang watawat sa loob ng venue, kagaya ng watawat ng non-binary at ng watawat ng [[Unyong Europeo]], na iniulat ng kampeon na si Nemo at ng bise-presidente ng [[Komisyong Europeo]] na si Margaritis Schinas. Iniulat ng EBU na ang paligsahan ay may 163 milyong manonood sa telebisyon sa 37 na market sa Europa, isang pagtaas ng isang milyong manonood mula sa nakaraang edisyon, na may dagdag na 7.3 milyong manonood online sa [[YouTube]]. == Lokasyon == [[Talaksan:Eurovision 2024 Malmö Arena external.jpg|thumb|left|250px|[[Malmö Arena]] sa Malmö, venue ng paligsahan noong 2024]] Ginanap ang paligsahan sa Malmö, [[Suwesya]] matapos manalo ang kantang "Tattoo" ni Loreen, na kumatawan sa bansa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]]. Ito ang ika-pitong beses na ginanap sa Suwesya ang paligsahan, matapos itong gawin noon para sa mga paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1975|1975]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1985|1985]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1992|1992]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2000|2000]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]], and [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]]. Ang napiling venue para sa paligsahan ay ang Malmö Arena na may 15,500 na upuan, na nagsisilbing venue para sa paligsahan noong 2013. Ang Malmö Live event center ay nagdaos ng ilang mga kaganapan na may kaugnayan sa paligsahan. Ito ang naging lugar para sa kaganapang "Turquoise Carpet" noong ika-5 ng Mayo 2024, kung saan ang mga kalahok at ang kanilang mga delegasyon ay iniharap sa mga kinikilalang press at tagahanga, at sa mga seremonya ng pagbubukas at pagsasara. Nagdaos din ang lugar ng mga screening ng mga live na palabas, at ang lokasyon ng EuroClub, na nagdaos ng mga opisyal na after-party at mga pribadong pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan. Isang Eurovision Village ang nilikha sa Folkets Park. Nagdaos ito ng mga pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan at mga lokal na artista, pati na rin ang mga screening ng mga live na palabas para sa pangkalahatang publiko. Isang "Eurovision Street" ang itinatag sa Friisgatan, na umaabot mula sa istasyon ng Triangeln hanggang sa Eurovision Village sa Folkets Park. Ang mga nakaplanong pagtatanghal ng musika sa kalye ay naapektuhan ng pag-atras ng ilang artista dahil sa pakikilahok ng Israel sa paligsahan at kalaunan ay inilipat sa Eurovision Village para sa mga kadahilanang pangseguridad. Ang Euro Fan Café ay matatagpuan sa Amiralen. Upang ipagdiwang ang ika-50 anibersaryo ng tagumpay ng ABBA sa patimpalak noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1974|1974]] sa pamamagitan ng "Waterloo", na siyang unang panalo rin ng Sweden, isang espesyal na eksibisyon ng ''ABBA World'' ang ginanap sa Södergatan sa pagitan ng Abril 29 at Mayo 12, 2024. Bago piliin ng SVT ang Malmöbilang punong lungsod, ang mga sumusunod na lungsod ay nagpahayag ng kanilang interes sa pagho-host ng ika-69 na edisyon ng paligsahan at nagsumite ng mga bid. '''Legend:'''<br /> {{Color box|#CEDFF2|†|border=darkgray}} Napiling punong lungsod {{Color box|#D0F0C0|*|border=darkgray}} Na-shortlist {{Color box|#F2E0CE|^|border=darkgray}} Nagsumite ng bid {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Lungsod ! scope="col" | Venue ! scope="col" | Nota ! scope="col" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="row" | [[Eskilstuna]] |[[Stiga Sports Arena]] |Naging host ng Second Chance round ng [[Melodifestivalen]] noong 2020. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng EBU sa kapasidad. |<ref>{{cite news |date=17 May 2023 |title=När Stockholm sviker – Eskilstuna välkomnar Eurovision |language=sv |trans-title=Kung mabigo ang Stockholm, malugod na tatanggapin ng Eskilstuna ang Eurovision |work=Eskilstuna-Kuriren |url=https://ekuriren.se/bli-prenumerant/artikel/r4047voj/ek-2m2kr_s_22 |url-access=subscription |access-date=13 Abril 2026 |archive-date=18 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518141255/https://ekuriren.se/bli-prenumerant/artikel/r4047voj/ek-2m2kr_s_22 |url-status=live }}</ref> |- style="background:#D0F0C0" ! rowspan="3" scope="row" style="background:#D0F0C0" | [[Estokolmo]] * | [[Friends Arena]] | Naging host ng lahat maliban sa isang final ng Melodifestivalen simula noong 2013. Ito ang ginustong lugar ng Konseho ng Lungsod ng Estokolmo. | rowspan="3" | <ref>{{Cite web |last=Washak |first=James |date=16 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Stockholm's Aim is for the Friends Arena to Host the Contest |url=https://eurovoix.com/2023/05/16/eurovision-2024-stockholm-friends-arena-venue/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=16 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230516181148/https://eurovoix.com/2023/05/16/eurovision-2024-stockholm-friends-arena-venue/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last1=Haimi |first1=Elina |last2=Saveland |first2=Amanda |date=20 Hunyo 2023 |title=Stockholm vill bygga ny arena för Eurovision nästa år |trans-title=Nais ng Estokolmo na magtayo ng bagong arena para sa Eurovision sa susunod na taon |url=https://www.dn.se/kultur/stockholm-vill-bygga-ny-arena-for-eurovision-nasta-ar/ |access-date=13 Abril 2026 |newspaper=Dagens Nyheter |language=sv |archive-date=20 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230620165929/https://escxtra.com/2023/06/20/may-18th-ruled-possible-grand-final/ |url-status=live }}</ref> |- style="background:#D0F0C0" |[[Tele2 Arena]] |— |- style="background:#D0F0C0" |''Pansamantalang arena'' |Nagsimula ang panukala sa pagtatayo ng isang pansamantalang arena sa Frihamnen, na hinimok ng mga pangangailangan sa produksyon ng paligsahan at mga kahirapan sa paghahanap ng mga bakanteng lugar sa mga kinakailangang linggo. |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Gothenburg]] ^ | [[Scandinavium]] | Naging host ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1985|1985]]. Kinailangan ng pagsasaayos sa bubong para sa mga kagamitan sa pag-iilaw. Nakatakdang gibain pagkatapos makumpleto ang pagtatayo ng isang bagong pasilidad ng palakasan sa malapit. | <ref>{{Cite web |last=Andersson |first=Rafaell |date=10 Hunyo 2023 |title=Eurovision 2024: Gothenburg Prepares Bid To Host |url=https://eurovoix.com/2023/06/10/eurovision-2024-gothenburg-prepares-bid-to-host/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=10 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610105241/https://eurovoix.com/2023/06/10/eurovision-2024-gothenburg-prepares-bid-to-host/ |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Jönköping]] |[[Husqvarna Garden]] |Naging host ng mga heat ng Melodifestivalen noong 2007. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng kapasidad ng EBU. |<ref>{{cite AV media |last1=Hermansson |first=Sanna |date=24 Mayo 2023 |title=Jönköping med i striden om Eurovision: "Viktigt att vi vågar sticka ut" |trans-title=Jönköping sa laban para sa Eurovision: "Mahalaga na maglakas-loob tayong mamukod-tangi" |url=https://sverigesradio.se/artikel/jonkoping-med-i-striden-om-eurovision-viktigt-att-vi-vagar-sticka-ut |access-date=13 Abril 2026 |publisher=Sveriges Radio |language=sv |archive-date=26 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230526064937/https://sverigesradio.se/artikel/jonkoping-med-i-striden-om-eurovision-viktigt-att-vi-vagar-sticka-ut |url-status=live }}</ref> |- style="background:#CEDFF2" ! scope="row" style="background:#CEDFF2" | '''[[Malmö]] †''' | '''[[Malmö Arena|Malmö Arena]]''' | Naging host ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]]. |<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=15 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Malmö Prepared to Bid to Host Eurovision |url=https://eurovoix.com/2023/05/15/malmo-prepared-to-bid-to-host-eurovision-2024/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=15 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515185635/https://eurovoix.com/2023/05/15/malmo-prepared-to-bid-to-host-eurovision-2024/ |url-status=live }}</ref> |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Örnsköldsvik]] ^ | [[Hägglunds Arena]] | Naging host ng mga heat ng Melodifestivalen noong 2007, 2010, 2014, 2018 at ng semi-final nito noong 2023. | <ref>{{cite web |last=Åsgård |first=Samuel |date=15 Mayo 2023 |access-date=13 Abril 2026 |title=Norrlandskommunen vill ha Eurovision – 'Skulle ge en annan bild av Sverige' |trans-title=Gusto ng Norrlandskommunen ang Eurovision – "Magbibigay ng ibang imahe ng Sweden" |url=https://www.dagenssamhalle.se/offentlig-ekonomi/kommunal-ekonomi/norrlandskommunen-vill-ha-eurovision---skulle-ge-en-annan-bild-av-sverige/ |work=Dagens Samhälle |language=sv |url-access=subscription |archive-date=15 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515191934/https://www.dagenssamhalle.se/offentlig-ekonomi/kommunal-ekonomi/norrlandskommunen-vill-ha-eurovision---skulle-ge-en-annan-bild-av-sverige/ |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Partille]] | [[Partille Arena]] |Nag-host ng Paligsahan ng mga Koro ng Eurovision 2019. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng EBU sa kapasidad. | <ref>{{cite news |title=Partille öppnar för Eurovision Song Contest 2024: Vi kan arrangera finalen |language=sv |trans-title=Bukas ang Partille sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024: Maaari naming isaayos ang finals |work=Partille Tidning |url=https://www.partilletidning.se/nyheter/partille-oppnar-for-eurovision-song-contest-2024-vi-kan-arrangera-finalen.a7fcd2b1-c4ad-418f-b401-6ec56ccc80d7 |url-access=subscription |access-date=13 Abril 2026 |archive-date=18 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518103158/https://www.partilletidning.se/nyheter/partille-oppnar-for-eurovision-song-contest-2024-vi-kan-arrangera-finalen.a7fcd2b1-c4ad-418f-b401-6ec56ccc80d7 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Sandviken]] |[[Göransson Arena]] |Nagdaos ng isang heat ng Melodifestivalen noong 2010. Kasama sa mga plano ang kooperasyon ng iba pang mga munisipalidad sa Gävleborg. |<ref>{{Cite web |last=Van Waarden |first=Franciska |date=22 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Sandviken City Council to Examine a Potential Hosting Bid |url=https://eurovoix.com/2023/05/22/eurovision-2024-sandviken-potential-hosting-bid/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=22 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230522183441/https://eurovoix.com/2023/05/22/eurovision-2024-sandviken-potential-hosting-bid/ |url-status=live }}</ref> |} ==Mga kalahok== {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024 |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! scope="col" colspan="2" | Proseso ng pagpili ! scope="col" rowspan="2" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" |{{Flag|Albanya}} | RTSH | Besa | "Titan" | [[Wikang Ingles|Ingles]] | ''Festivali i Këngës 62'' | Disyembre 22, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Besa |url=https://eurovision.tv/participant/besa-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=23 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140833/https://eurovision.tv/participant/besa-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | NDR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}} | Isaak | "Always on the Run" | Ingles | ''Eurovision Song Contest –'' ''Das deutsche Finale'' ''2024'' | Pebrero 16, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – ISAAK |url=https://eurovision.tv/participant/isaak-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402232413/https://eurovision.tv/participant/isaak-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Armenya}} | AMPTV | Ladaniva | "Jako" <small>(Ժակո)</small> | [[Wikang Armenyo|Armenyo]] | Panloob na pagpili | Marso 9, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 13, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Ladaniva |url=https://eurovision.tv/participant/ladaniva-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=17 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517151408/https://eurovision.tv/participant/ladaniva-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | İTV | Fahree <abbr>feat.</abbr> Ilkin Dovlatov | "Özünlə apar" | Ingles, [[Wikang Aseri|Aseri]] | Panloob na pagpili | Marso 7, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 15, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – FAHREE feat. Ilkin Dovlatov |url=https://eurovision.tv/participant/fahree-ilkin-dovlatov-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/fahree-ilkin-dovlatov-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Australya}} | SBS | Electric Fields | "One Milkali (One Blood)" | Ingles, [[Diyalektong Yankunytjatjara|Yankunytjatjara]] | Panloob na pagpili | Marso 5, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Electric Fields |url=https://eurovision.tv/participant/electric-fields-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151529/https://eurovision.tv/participant/electric-fields-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Austria}} | ORF | Kaleen | "We Will Rave" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 16, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 1, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Kaleen |url=https://eurovision.tv/participant/kaleen-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=9 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309235444/https://eurovision.tv/participant/kaleen-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | RTBF | Mustii | "Before the Party's Over" | Ingles | Panloob na pagpili | Agosto 30, 2023 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 20, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Mustii |url=https://eurovision.tv/participant/mustii-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325044646/https://eurovision.tv/participant/mustii-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | Saba | "Sand" | Ingles | ''Dansk Melodi Grand Prix 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – SABA |url=https://eurovision.tv/participant/saba-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=8 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240408222258/https://eurovision.tv/participant/saba-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | RTVSLO | Raiven | "Veronika" | [[Wikang Esloveno|Esloveno]] | Panloob na pagpili | Disyembre 12, 2023 {{small|(artista)}}<br>Enero 20, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Raiven |url=https://eurovision.tv/participant/raiven-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=19 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419174036/https://eurovision.tv/participant/raiven-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Espanya}} | RTVE | Nebulossa | "Zorra" | [[Wikang Kastila|Kastila]] | ''Benidorm Fest 2024'' | Pebrero 3, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nebulossa |url=https://eurovision.tv/participant/nebulossa-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325045450/https://eurovision.tv/participant/nebulossa-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Estonia|namr=Estonya}} | ERR | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" | [[Wikang Estonyo|Estonyo]] | ''Eesti Laul 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – 5MIINUST x Puuluup |url=https://eurovision.tv/participant/5miinust-and-puuluup-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=9 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240409091103/https://eurovision.tv/participant/5miinust-and-puuluup-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} | ERT | Marina Satti | "Zari" <small>(Ζάρι)</small> | [[Wikang Griyego|Griyego]] | Panloob na pagpili | Oktubre 24, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 7, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Marina Satti |url=https://eurovision.tv/participant/marina-satti-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402231149/https://eurovision.tv/participant/marina-satti-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 12, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nutsa Buzaladze |url=https://eurovision.tv/participant/nutsa-buzaladze-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151531/https://eurovision.tv/participant/nutsa-buzaladze-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | RTÉ | Bambie Thug | "Doomsday Blue" | Ingles | ''Eurosong 2024'' {{small|(parte ng ''The Late Late Show'')}} | Enero 26, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Bambie Thug |url=https://eurovision.tv/participant/bambie-thug-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151529/https://eurovision.tv/participant/bambie-thug-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | RÚV | Hera Björk | "Scared of Heights" | Ingles | ''Söngvakeppnin 2024'' | Marso 2, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Hera Björk |url=https://eurovision.tv/participant/hera-bjork-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/hera-bjork-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Eden Golan | "Hurricane" | Ingles, [[Wikang Hebreo|Hebreo]] | ''HaKokhav Haba'' {{small|(artista)}}<br>Panloob na pagpili {{small|(kanta)}} | Pebrero 6, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 10, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Eden Golan |url=https://eurovision.tv/participant/eden-golan-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=16 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240316195526/https://eurovision.tv/participant/eden-golan-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Italya}} | RAI | Angelina Mango | "La noia" | [[Wikang Italyano|Italyano]] | ''Sanremo Music Festival 2024'' | Pebrero 10, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Angelina Mango |url=https://eurovision.tv/participant/angelina-mango-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=13 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513133231/https://eurovision.tv/participant/angelina-mango-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | HRT | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" | Ingles | ''Dora 2024'' | Pebrero 25, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Baby Lasagna |url=https://eurovision.tv/participant/baby-lasagna-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151533/https://eurovision.tv/participant/baby-lasagna-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | LSM | Dons | "Hollow" | Ingles | ''Supernova 2024'' | Pebrero 10, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Dons |url=https://eurovision.tv/participant/dons-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=5 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405112202/https://eurovision.tv/participant/dons-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | Silvester Belt | "Luktelk" | [[Wikang Litwano|Litwano]] | ''Eurovizija.LT 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Silvester Belt |url=https://eurovision.tv/participant/silvester-belt-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151532/https://eurovision.tv/participant/silvester-belt-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | RTL | Tali | "Fighter" | [[Wikang Pranses|Pranses]], Ingles | ''Luxembourg Song Contest 2024'' | Enero 27, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – TALI |url=https://eurovision.tv/participant/tali-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=1 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240401050838/https://eurovision.tv/participant/tali-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | Sarah Bonnici | "Loop" | Ingles | ''Malta Eurovision Song Contest 2024'' | Pebrero 3, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Sarah Bonnici |url=https://eurovision.tv/participant/sarah-bonnici-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=23 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323144944/https://eurovision.tv/participant/sarah-bonnici-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Natalia Barbu | "In the Middle" | Ingles | ''Etapa națională 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Natalia Barbu |url=https://eurovision.tv/participant/natalia-barbu-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=1 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240401113628/https://eurovision.tv/participant/natalia-barbu-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | AVROTROS | Joost Klein | "Europapa" | [[Wikang Olandes|Olandes]] | Panloob na pagpili | Disyembre 11, 2023 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 29, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Joost Klein |url=https://eurovision.tv/participant/joost-klein-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=24 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240324092210/https://eurovision.tv/participant/joost-klein-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | NRK | Gåte | "Ulveham" | [[Wikang Noruwego|Noruwego]] | ''Melodi Grand Prix 2024'' | Pebrero 3, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Gåte |url=https://eurovision.tv/participant/gate-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060842/https://eurovision.tv/participant/gate-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya|Tampok ang mga walang kreditong boses ni Henri Piispanen.}} | "No Rules!" | Ingles | ''Uuden Musiikin Kilpailu 2024'' | Pebrero 10, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Windows95man |url=https://eurovision.tv/participant/windows95man-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325105652/https://eurovision.tv/participant/windows95man-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | Luna | "The Tower" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 19, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – LUNA |url=https://eurovision.tv/participant/luna-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=17 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517151408/https://eurovision.tv/participant/luna-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | Iolanda | "Grito" | [[Wikang Portuges|Portuges]] | ''Festival da Canção 2024'' | Marso 9, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – iolanda |url=https://eurovision.tv/participant/iolanda-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402232413/https://eurovision.tv/participant/iolanda-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | France Télévisions | Slimane | "Mon amour" | Pranses | Panloob na pagpili | Nobyembre 8, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Slimane |url=https://eurovision.tv/participant/slimane-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325105713/https://eurovision.tv/participant/slimane-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | [[BBC]] | Olly Alexander | "Dizzy" | Ingles | Panloob na pagpili | Disyembre 16, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 1, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Olly Alexander |url=https://eurovision.tv/participant/olly-alexander-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=22 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240322232329/https://eurovision.tv/participant/olly-alexander-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} | SMRTV | Megara | "11:11" | Kastila | ''Una voce per San Marino'' ''2024'' | Pebrero 24, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – MEGARA |url=https://eurovision.tv/participant/megara-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151533/https://eurovision.tv/participant/megara-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | RTS | Teya Dora | "Ramonda" <small>(Рамонда)</small> | [[Wikang Serbiyo|Serbiyo]] | ''Pesma za Evroviziju '24'' | Marso 2, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – TEYA DORA |url=https://eurovision.tv/participant/teya-dora-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151531/https://eurovision.tv/participant/teya-dora-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | Marcus & Martinus | "Unforgettable" | Ingles | ''Melodifestivalen 2024'' | Marso 9, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Marcus & Martinus |url=https://eurovision.tv/participant/marcus-martinus-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402030258/https://eurovision.tv/participant/marcus-martinus-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" | Pranses | Panloob na pagpili | Pebrero 29, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nemo |url=https://eurovision.tv/participant/nemo-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=5 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405211607/https://eurovision.tv/participant/nemo-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | Aiko | "Pedestal" | Ingles | ''ESCZ 2024'' | Disyembre 13, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Aiko |url=https://eurovision.tv/participant/aiko-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325044646/https://eurovision.tv/participant/aiko-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | CyBC | Silia Kapsis | "Liar" | Ingles | Panloob na pagpili | Setyembre 25, 2023 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 29, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Silia Kapsis |url=https://eurovision.tv/participant/silia-kapsis-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060841/https://eurovision.tv/participant/silia-kapsis-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | Suspilne | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" | [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]], Ingles | ''Vidbir 2024'' | Pebrero 4, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – alyona alyona & Jerry Heil |url=https://eurovision.tv/participant/alyona-alyona-and-jerry-heil-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/alyona-alyona-and-jerry-heil-2024 |url-status=live }}</ref> |} ==Buod ng paligsahan== ===Unang semi-final=== Ginanap ang unang semi-final noong ika-7 ng Mayo 2024 sa ganap na 9:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]].<ref name="calendar">{{Cite web |date=13 Marso 2019 |title=Eurovision Calendar 2024 |url=https://eurovision.tv/calendar |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Setyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902202017/https://eurovision.tv/calendar |url-status=live }}</ref> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Alemanya]], [[Reino Unido]] at [[Suwesya]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw">{{Cite web |date=30 Enero 2024 |title=Eurovision 2024: Semi-Final Draw results |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-semi-final-draw-results |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |language=en |archive-date=30 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130182906/https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-semi-final-draw-results |url-status=live }}</ref> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Unang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024<ref>{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/malmo-2024/first-semi-final |title=Malmö 2024 – First Semi-Final – Scoreboard |publisher=Eurovision Song Contest |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=30 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130185817/https://eurovision.tv/event/malmo-2024/first-semi-final |url-status=live }}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Tsipre}} | Silia Kapsis | "Liar" |67 |6 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Teya Dora | "Ramonda" |47 |10 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Silvester Belt | "Luktelk" |119 |4 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Irlanda}} | Bambie Thug | "Doomsday Blue" |124 |3 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}'' | ''Olly Alexander'' | ''"Dizzy"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Ukranya}} | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" |173 |2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Polonya}} | Luna | "The Tower" |35 |12 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" |177 |1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Hera Björk | "Scared of Heights" |3 |15 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Alemanya}}'' | ''Isaak'' | ''"Always on the Run"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Eslobenya}} | Raiven | "Veronika" |51 |9 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya}} | "No Rules!" |59 |7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | Natalia Barbu | "In the Middle" |20 |13 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Suwesya}}'' | ''Marcus & Martinus'' | ''"Unforgettable"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | Fahree <abbr>feat.</abbr> Ilkin Dovlatov | "Özünlə apar" |11 |14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Australya}} | Electric Fields | "One Milkali (One Blood)" |41 |11 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Portugal}} | Iolanda | "Grito" |58 |8 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Luxembourg}} | Tali | "Fighter" |117 |5 |} ===Ikalawang semi-final=== Ginanap ang ikalawang semi-final noong ika-9 ng Mayo 2024 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST.<ref name="calendar" /> Labing-anim na bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Espanya]], [[Italya]] at [[Pransiya]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw" /> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Ikalawang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="SF2_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/malmo-2024/second-semi-final/results |title=Malmö 2024 – Second Semi-Final – Detailed voting results |date=11 Mayo 2024 |website=Eurovision Song Contest |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa|EBU]] |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=12 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240512002634/https://eurovision.tv/event/malmo-2024/second-semi-final/results |url-status=live }}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Malta}} | Sarah Bonnici | "Loop" |13 |16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Albanya}} | Besa | "Titan" |14 |15 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Gresya}} | Marina Satti | "Zari" |86 |5 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Suwisa}} | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" |132 |4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | Aiko | "Pedestal" |38 |11 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Pransiya}}'' | ''Slimane'' | ''"Mon amour"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Austria}} | Kaleen | "We Will Rave" |46 |9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Dinamarka}} | Saba | "Sand" |36 |12 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Armenya}} | Ladaniva | "Jako" |137 |3 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Dons | "Hollow" |72 |7 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Espanya}}'' | ''Nebulossa'' | ''"Zorra"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|San Marino}} | Megara | "11:11" |16 |14 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Heorhiya}} | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" |54 |8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Belhika}} | Mustii | "Before the Party's Over" |18 |13 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" |79 |6 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Italya}}'' | ''Angelina Mango'' | ''"La noia"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Israel}} | Eden Golan | "Hurricane" |194 |1 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Noruwega}} | Gåte | "Ulveham" |43 |10 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Joost Klein | "Europapa" |182 |2 |} ===Final=== Ginanap ang final noong ika-17 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST at itinampok ang 26 na bansang kalahok.<ref name="calendar" /> Bumoto sa finals ang lahat ng 37 kalahok na bansa kasama ang hurado at televote, pati na rin ang mga hindi kalahok na bansa sa ilalim ng pinagsama-samang online na boto na "Rest of the World".<ref>{{Cite web |date=17 Marso 2025 |title=Switzerland has been drawn to perform 19th in the Grand Final |url=https://eurovision.tv/story/switzerland-draws-perform-19th-grand-final |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> Ang running order (R/O) ng host nation ay natukoy sa pamamagitan ng random draw noong ika-17 ng Marso sa taunang pagpupulong ng mga pinuno ng mga kalahok na delegasyon.<ref>{{cite web |url=https://eurovision.tv/story/sweden-will-perform-first-in-malmo |title=Sweden have been drawn to open the Grand Final in Malmö |publisher=Eurovision Song Contest |date=11 Marso 2024 |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=11 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240311153152/https://eurovision.tv/story/sweden-will-perform-first-in-malmo |url-status=live }}</ref> Ang running order para sa mga natitirang finalist ay tinukoy ng mga prodyuser ng paligsahan pagkatapos ng ikalawang semi-final.<ref>{{Cite web |date=10 Mayo 2024 |title=Eurovision 2024: The Grand Final running order |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-final-running-order |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=14 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514122837/https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-final-running-order |url-status=live }}</ref> Sa kabila ng pagiging kwalipikado para sa finals, kung saan nakatakda sana itong magtanghal sa ika-5 pwesto, na-disqualify ang Nederlandiya dahil sa isang insidente sa pagitan ng kalahok nitong si Joost Klein at ng isang miyembro ng production team.<ref>{{Cite web |date=11 Mayo 2024 |title=Statement on Dutch participation in the Eurovision Song Contest |url=https://eurovision.tv/mediacentre/release/statement-dutch-participation-eurovision-song-contest |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=14 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514135422/https://eurovision.tv/mediacentre/release/statement-dutch-participation-eurovision-song-contest |url-status=live }}</ref> Napanatili nito ang karapatang bumoto sa finals,<ref>{{Cite web |date=11 Mayo 2024 |title=The Netherlands will take part in the voting in the Final |url=https://escbubble.com/2024/05/the-netherlands-will-take-part-in-the-voting-in-the-final/ |access-date=14 Abril 2026 |website=ESCBubble |language=en-GB |archive-date=12 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240512062323/https://escbubble.com/2024/05/the-netherlands-will-take-part-in-the-voting-in-the-final/ |url-status=live }}</ref> at napanatili ng lahat ng mga bansang nakatakdang magtanghal pagkatapos ng Nederlandiya ang kani-kanilang mga running order number.<ref>{{Cite web |last1=Tiikkaja |first1=Samuli |last2=Pikkarainen |first2=Elina |date=11 May 2024 |title=Euroviisut {{!}} EBU: Hollanti ei osallistu Euroviisujen finaaliin – kappaleiden kilpailunumerot pysyvät ennallaan |trans-title=EBU: Hindi lalahok ang Nederlandiya sa Eurovision final – mananatiling hindi nagbabago ang bilang ng mga kanta sa kompetisyon |url=https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000010419345.html |access-date=13 May 2024 |website=Helsingin Sanomat |language=fi |archive-date=13 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513110358/https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000010419345.html |url-status=live }}</ref> {{Legend|gold|Kampeon}} {{Legend|#FFE6E6|Diskwalipikado}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="Final_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/malmo-2024/grand-final |title=Malmö 2024 – Grand Final – Scoreboard |publisher=Eurovision Song Contest |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=30 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130185816/https://eurovision.tv/event/malmo-2024/grand-final |url-status=live }}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | Marcus & Martinus | "Unforgettable" | 174 | 9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Ukranya}} | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" | 453 | 3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Alemanya}} | Isaak | "Always on the Run" | 117 | 12 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Luxembourg}} | Tali | "Fighter" | 103 | 13 |- style="background: #FFE6E6;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Joost Klein | "Europapa" | — | — |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Israel}} | Eden Golan | "Hurricane" | 375 | 5 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Silvester Belt | "Luktelk" | 90 | 14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Espanya}} | Nebulossa | "Zorra" | 30 | 22 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" | 37 | 20 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Irlanda}} | Bambie Thug | "Róa" | 278 | 6 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Dons | "Hollow" | 64 | 16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Gresya}} | Marina Satti | "Asteromata" | 126 | 11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | Olly Alexander | "Dizzy" | 46 | 18 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Noruwega}} | Gåte | "Ulveham" | 16 | 25 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Italya}} | Angelina Mango | "La noia" | 268 | 7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Teya Dora | "Ramonda" | 54 | 17 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 17 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya}} | "No Rules!" | 38 | 19 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 18 | {{Flag|Portugal}} | Iolanda | "Grito" | 152 | 10 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 19 | {{Flag|Armenya}} | Ladaniva | "Jako" | 183 | 8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | {{Flag|Tsipre}} | Silia Kapsis | "Liar" | 78 | 15 |- style="font-weight: bold; background: gold;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | {{Flag|Suwisa}} | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" | 591 | 1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | {{Flag|Eslobenya}} | Raiven | "Veronika" | 27 | 23 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" | 547 | 2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 24 | {{Flag|Heorhiya}} | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" | 34 | 21 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | {{Flag|Pransiya}} | Slimane | "Mon amour" | 445 | 4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 26 | {{Flag|Austria}} | Kaleen | "We Will Rave" | 24 | 24 |} ====Tagapagsalita==== Inihayag ng mga tagapagsalita ang 12-puntong iskor mula sa pambansang hurado ng kani-kanilang bansa sa sumusunod na pagkakasunud-sunod: {{Div col |colwidth=30em}} #{{Flag|Ukranya}} – Jamala {{small|(kinatawan ng Ukranya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]])}} #{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} – Joanna Lumley #{{Flag|Luxembourg}} – Désirée Nosbusch {{small|(host ng paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1984|1984]])}} #{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} – Aysel Teymurzadeh {{small|(kinatawan ng Aserbayan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2009|2009]] kasama si Arash)}} #{{Flag|San Marino}} – Kida #{{Flag|Malta}} – Matt Blxck #{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} – Ivan Dorian Molnar #{{Flag|Albanya}} – Andri Xhahu #{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} – Radka Rosická #{{Flag|Israel}} – Maya Alkulumbre #{{Flag|Australya}} – Danny Estrin {{small|(kinatawan ng Australya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] bilang parte ng Voyager)}} #{{Flag|Dinamarka}} – Stéphanie Surrugue #{{Flag|Espanya}} – Soraya Arnelas #{{Flag|Noruwega}} – Ingvild Helljesen #{{Flag|Alemanya}} – Ina Müller #{{Flag|Armenya}} – Brunette {{small|(kinatawan ng Armenya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Eslobenya}} – Lorella Flego #{{Flag|Heorhiya}} – Sopho Khalvashi {{small|(kinatawan ng Heorhiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2007|2007]])}} #{{Flag|Suwisa}} – Jennifer Bosshard #{{Flag|Moldova|name=Moldabya}} – Doina Stimpovschi #{{Flag|Gresya}} – Helena Paparizou {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2005|2005]])}} #{{Flag|Estonia|name=Estonya}} – Birgit {{small|(kinatawan ng Estonya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]])}} #{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} – ''Wala'' {{Efn|Dapat sana ay iaanunsyo ni Nikkie de Jager ang mga puntos ng hurado mula sa Nederlandiya, ngunit umatras siya matapos madiskwalipika ang bansa sa finals. Sa halip, inanunsyo ng superbisor tagapagpaganap ng paligsahan na si Martin Österdahl ang mga puntos ng hurado ng bansa.}} #{{Flag|Austria}} – Philipp Hansa #{{Flag|Pransiya}} – Natasha St-Pier {{small|(kinatawan ng Pransiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2001|2001]])}} #{{Flag|Italya}} – Mario Acampa #{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} – Toni Laaksonen #{{Flag|Portugal}} – Mimicat {{small|(kinatawan ng Portugal noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Belhika}} – Livia Dushkoff #{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} – Friðrik Ómar Hjörleifsson {{small|(kinatawan ng Islandiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2008|2008]] bilang parte ng Eurobandið)}} #{{Flag|Latvia|name=Letonya}} – Andrejs Reinis Zitmanis {{small|(kinatawan ng Letonya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] bilang parte ng Sudden Lights)}} #{{Flag|Irlanda}} – Paul Harrington {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1994|1994]] kasama si Charlie McGettigan)}} #{{Flag|Polonya}} – Viki Gabor {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision para sa mga Bata 2019]])}} #{{Flag|Tsipre}} – Loukas Hamatsos #{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} – Monika Linkytė {{small|(kinatawan ng Litwanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} – Konstrakta {{small|(kinatawan ng Serbiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]])}} #{{Flag|Sweden|name=Suwesya}} – Frans {{small|(kinatawan ng Suwesya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]])}} {{Div col end}} ==Ibang mga pagtatanghal== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Iba pang mga tagapagtanghal sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025 |- ! scope="col"| Act ! scope="col"| (Mga) Pangalan ! scope="col" class="unsortable"| (Mga) Kanta |- ! colspan="3" | Unang semi-final |- ! Pambungad | Eleni Foureira<br>Eric Saade<br>Chanel | "Fuego"<br>"Popular"<br>"SloMo" |- ! rowspan="2" |Interval | [[Johnny Logan]] | "Euphoria" |- | Benjamin Ingrosso | "Look Who's Laughing Now"<br>"Kite"<br>"Honey Boy" |- ! colspan="3" | Ikalawang semi-final |- ! Pambungad | Petra Mede<br>Malin Åkerman | "Tattoo" |- ! rowspan="3" |Interval | Helena Paparizou<br>Charlotte Perrelli<br>Sertab Erener | "My Number One"<br>"Take Me to Your Heaven"<br>"Everyway That I Can" |- | Petra Mede<br>Charlotte Perrelli<br>Sarah Dawn Finer <small>(bilang si Lynda Woodruff)</small> | "We Just Love Eurovision Too Much" |- |Käärijä |"Cha Cha Cha" |- ! Reprise | Herreys | "Diggi-Loo Diggi-Ley" |- ! colspan="3" | Final |- ! Pambungad | Björn Skifs | "Hooked on a Feeling" |- ! rowspan="4" |Interval | Sarah Dawn Finer <small>(bilang si Lynda Woodruff)</small> | "Good to Go" |- | Alcazar | "Crying at the Discoteque" |- | Carola<br>Charlotte Perrelli<br>Conchita Wurst | "Waterloo"<br><small>(na may pre-recorded na</small> <small>paglitaw mula sa mga orihinal na kumanta ng kanta na [[ABBA]] bilang mga kanilang mga virtual avatar mula sa kanilang konsiyerto na ABBA Voyage sa [[Londres]])</small> |- | Loreen | "Forever"<br>"Tattoo" |} ==Pagpapalabas== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Albanya}} | RTSH | RTSH 1, RTSH Muzikë, Radio Tirana | Lahat ng palabas | Andri Xhahu |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | rowspan="2" |ARD/NDR | One | Semi-finals | rowspan="2" scope="row" | Thorsten Schorn |- | Das Erste | Final |- | ARD/RBB | Radio Eins | Final | Amelie Ernst at Max Spallek |- ! scope="row" | {{Flag|Armenya}} | AMPTV | Armenia 1 | Lahat ng palabas | Hrachuhi Utmazyan at Sevak Hakobyan |- ! scope="row" | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | colspan="2" | İTV | Lahat ng palabas | Nurlana Jafarova |- ! scope="row" | {{Flag|Australya}} | SBS | SBS | Lahat ng palabas | Myf Warhurst at Joel Creasey |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Austria}} | rowspan="2" | ORF | ORF 1 | Lahat ng palabas | Andi Knoll |- | FM4 | Final | Jan Böhmermann at Olli Schulz |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Belhika}} | rowspan="3" | RTBF | Tipik | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | rowspan="3" | ''Pranses'': Maureen Louys at Jean-Louis Lahaye |- | La Une | {{abbr|SF2|Semi-final 2}}/Final |- |VivaCité |Final |- | rowspan="2" | VRT | VRT 1 | Lahat ng palabas | rowspan="2" | ''Olandes'': Peter Van de Veire |- |Radio 2 |Final |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | DR1 | Lahat ng palabas | Ole Tøpholm |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | rowspan="3" | RTVSLO | TV SLO 1 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | Mojca Mavec |- | TV SLO 2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- |Radio Val 202 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | Maj Valerij at Igor Bračič |- ! rowspan="6" scope="row" | {{Flag|Espanya}} | rowspan="6" | RTVE | La 2 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} | rowspan="2" | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | rowspan="2" | La 1 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- | Final | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar<br />''Katalan'':{{efn|Ang opsyon sa komentaryo sa wikang Katalan ay makukuha lamang sa Cataluña.}} Sònia Urbano at Xavi Martínez |- | [[TVE Internacional]] | Lahat ng palabas | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | Radio Nacional | rowspan="2" | Final | ''Kastila'': David Asensio, Sara Calvo at Luis Miguel Montes |- | Ràdio 4 | ''Katalan'': Sònia Urbano at Xavi Martínez |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | rowspan="3" | ERR | ETV | rowspan="3" | Lahat ng palabas | ''Estonyo'': Marko Reikop |- | ETV+ | ''Ruso'': Julia Kalenda at Aleksandr Hobotov |- |ETV2 |''Wikang Senyas ng Estonya:'' iba't ibang interpreter |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Gresya}} | rowspan="2" | ERT | ERT1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas |Thanasis Alevras at Jérôme Kaluta |- | Deftero Programma |Dimitris Meidanis |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | First Channel | Lahat ng palabas |Nika Lobiladze |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | rowspan="3" | RTÉ | RTÉ One | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | Marty Whelan |- | RTÉ2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- |RTÉ 2fm |Lahat ng palabas |Zbyszek Zalinski at Neil Doherty |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | rowspan="3" | RÚV | RÚV | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- | RÚV 2 | ''Wikang Senyas ng Iceland:'' iba't ibang interpreter |- | Rás 2 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Israel}} | rowspan="3" | IPBC | rowspan="2" | Kan 11 | Semi-finals | Asaf Liberman at Akiva Novick |- | rowspan="2" | Final | Asaf Liberman, Akiva Novick at Yoav Tzafir |- |Kan 88, Kan Tarbut, Kan Bet | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Italya}} | rowspan="3" | RAI | Rai 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Gabriele Corsi at Mara Maionchi |- | Rai 1 | Final |- |Rai Radio 2 |Lahat ng palabas | Diletta Parlangeli at Matteo Osso |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | rowspan="2" | HRT | HRT 1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas | Duško Ćurlić |- | HR 2 |Zlatko Turkalj |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | rowspan="2" | LSM | rowspan="2" | LTV1 | Semi-finals | Toms Grēviņš |- | Final | Toms Grēviņš at Lauris Reiniks |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | LRT TV, LRT Radijas | Lahat ng palabas | Ramūnas Zilnys |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | rowspan="3" | RTL | RTL Lëtzebuerg, RTL Radio | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Luksemburges'': Raoul Roos at Roger Saurfeld |- | RTL Today | ''Ingles'': Sarah Tapp at Meredith Moss |- | RTL Infos |{{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Pranses'': Jérôme Didelot at Emma Sorgato |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | TVM | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Moldova 1, Radio Moldova | Lahat ng palabas | Ion Jalbă at Elena Stegari |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | rowspan="2" | AVROTROS | NPO 1, BVN | Lahat ng palabas | Cornald Maas at Jacqueline Govaert |- | NPO Radio 2 | Final | Splinter Chabot at Carolien Borgers |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | rowspan="2" | NRK | NRK1 | Lahat ng palabas | Marte Stokstad |- | NRK P1 | Final | Jon Marius Hyttebakk |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | rowspan="5" | Yle | Yle TV1, TV Finland | rowspan="4" | Lahat ng palabas | ''Finlandes'': Mikko Silvennoinen<br />''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | Yle Radio Suomi | ''Finlandes'': Toni Laaksonen at Sanna Pirkkalainen |- |Yle X3M | ''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | rowspan="2" | Yle Areena{{Efn|Kasama ang mga opsyon sa komentaryo sa wikang Finlandes at Suweko mula sa Yle TV1}} | ''Inari Sámi:'' Heli Huovinen at ''Northern Sámi'': Aslak Paltto |- | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Ruso'': Levan Tvaltvadze |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | TVP1, TVP Polonia | Lahat ng palabas | Artur Orzech |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Portugal}} | rowspan="2" | RTP | RTP1, RTP Internacional | Lahat ng palabas{{efn|Ang pagsasahimpapawid ng ikalawang semi-final ay nagsimulang naantala, sa ganap na 10:30 ng gabi (WEST)}} | rowspan="2" | José Carlos Malato at Nuno Galopim |- |RTP África |{{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final{{Efn|Ang pagsasahimpapawid ng final ay nagsimulang naantala, sa ganap na 9:01 ng gabi (WEST)}} |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | rowspan="2" |France Télévisions | Culturebox | Semi-finals | Nicky Doll |- | France 2 | Final | Stéphane Bern at Laurence Boccolini |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | rowspan="5" | [[BBC]] | rowspan="2" | BBC One | Semi-finals | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan Clark |- | Final | ''Ingles:'' Graham Norton |- | BBC Red Button | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas ng Britanya:'' iba't ibang interpreter |- | rowspan="2" |BBC Radio 2 | Semi-finals | ''Ingles:'' Richie Anderson |- | Final | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan Clark |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} |SMRTV |San Marino RTV |Lahat ng palabas |Lia Fiorio at Gigi Restivo |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | rowspan="3" | RTS | RTS 1{{Efn|Sa pagtatanghal ng Polonya sa unang semi-final, pansamantalang inilipat ang brodkast mula sa RTS1 patungong RTS2, upang maipalabas ng una ang seremonya ng pagdating ng Pangulo at Pangkalahatang Kalihim ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Xi Jinping]], na nagsasagawa ng pagbisitang estado sa Serbiya. Ipinalabas ang RTS2 nang humigit-kumulang 25 minuto ng semi-final, kabilang ang natitirang bahagi ng mga kalahok ng Polonya, mga pagtatanghal mula sa Islandiya, Kroasya, at ang unang bahagi ng pagtatanghal ng Alemanya, bago naibalik ang brodkast sa RTS1.}}, RTS Svet | Lahat ng palabas | Duška Vučinić |- | rowspan="2" | Radio Belgrade 1 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | Katarina Epstein |- |Final |Katarina Epstein at Nikoleta Dojčinović |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | rowspan="2" | SVT | SVT1 | Lahat ng palabas | ''Suweko:'' Tina Mehrafzoon at Edward af Sillén |- | SVT Play{{efn|Kasama ang opsyon sa komentaryo sa wikang Suweko mula sa SVT1 para sa lahat ng palabas}} | Final | ''Inari Sámi:'' Heli Huovinen at ''Northern Sámi'': Aslak Paltto{{efn|Sa sabay na broadcast mula sa Yle Areena ng Finland}} |- | SR | SR P4 | Lahat ng palabas | ''Suweko:'' Carolina Norén |- ! rowspan="6" scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | rowspan="6" | SRG SSR | RSI La 2 | Semi-finals | rowspan="2" | ''Italyano'': Ellis Cavallini at Gian-Andrea Costa |- | RSI La 1 | Final |- |RTS 2 | Semi-finals | rowspan="2" | ''Pranses'': Jean-Marc Richard at Nicolas Tanner |- | RTS 1 | Final |- | SRF zwei | Semi-finals | rowspan="2" | ''Aleman'': Sven Epiney |- | SRF 1 | Final |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | ČT2 | Lahat ng palabas | Vašek Matějovský, Patricie Kaňok Fuxová at Dominika Hašková |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | rowspan="2" | CyBC | RIK 1, RIK Sat | rowspan="2" | Lahat ng palabas | Melina Karageorgiou at Hovig Demirjian |- | RIK Trito | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | rowspan="4" | Suspilne | rowspan="3" | Suspilne Kultura | Semi-finals | ''Ukranyo:'' Timur Miroshnychenko |- | Final | ''Ukranyo:'' Timur Miroshnychenko at Vasyl Baidak |- | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas Ukranyo'': Tetiana Zhurkova, Inna Petrova, Iryna Skolotova, Yuliia Porplik, Anfisa Boldusieva at Lada Sokoliuk |- | Radio Promin | ''Ukranyo:'' Dmytro Zakharchenko at Lesia Antypenko{{Efn|Ang pagsasahimpapawid ng semi-finals ay kadalasang nagtampok ng komentaryo sa TV ni Miroshnychenko. Tanging ang pangalawang recap (na hindi isinalaysay ni Miroshnychenko sa TV) ang binigyan ng komento nina Zakharchenko at Antypenko. Kasama rin sa mga pagsasahimpapawid ang maiikling talakayan sa studio at maiikling ulat sa mismong lugar ni Anna Zakletska sa pagitan ng pagsasara ng botohan at mga anunsyo ng resulta, na iniharap nina Zakharchenko at Antypenko.}} |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga broadkasters at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Brasil}} | Zapping | Zapping Music Live | Final | Priscila Bertozzi |- ! scope="row" | {{Flag|Chile}} | Zapping | Zapping Channel | Final |Rayén Araya at Ignacio Lira |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobakya}} |RTVS |Rádio FM |Final |Daniel Baláž, Lucia Haverlík, Pavol Hubinák at Juraj Malíček |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Estados Unidos}} | [[NBC]] | Peacock | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- | colspan="2" |WJFD-FM |Final |Ewan Spence at Samantha Ross |- ! scope="row" | {{Flag|North Macedonia|name=Hilagang Masedonya}} | MRT | MRT 1, Radio Skopje | Lahat ng palabas | Aleksandra Jovanovska |- ! scope="row" | {{Flag|Kosovo}} | RTK | RTK 1, Radio Kosovo 2 | Lahat ng palabas | Agron Krasniqi at Egzona Rafuna |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | rowspan="2" |RTCG |TVCG 1 | rowspan="2" |Lahat ng palabas |Ivan Maksimović |- |Radio 98 | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Peru}} | Zapping | Zapping Music Live | Final |Rayén Araya at Ignacio Lira |} ==Mga nota== {{notelist}} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] [[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]] [[Kategorya:Europa]] ediqp1q88j8hzevbntgvafpmafk515v 2202904 2202902 2026-04-14T05:36:20Z Jadewest.catvalentine 41897 /* Mga kalahok */ 2202904 wikitext text/x-wiki {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision | year = 2024 | image = Nemo Eurovision Song Contest 2024 Final dress rehearsal 05.jpg | size = 300px | caption = Si Nemo, ang kampeon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024 | theme = ''United by Music'' | semi1 = {{start date|2024|05|07|df=y}} | semi2 = {{start date|2024|05|09|df=y}} | final = {{start date|2024|05|11|df=y}} | venue = [[Malmö Arena]]<br />[[Malmö]], [[Sweden|Suwesya]] | organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) | exsupervisor = Martin Österdahl | host_broadcaster = [[Sveriges Television]] (SVT) | directors = {{Ubl|Robin Hofwander|Daniel Jelinek|Fredrik Bäcklund}} | exproducers = {{Ubl|Ebba Adielsson|Christel Tholse Willers}} | presenters = {{Ubl|Petra Mede|Malin Åkerman}} | entries = 37 | finalists = 25{{Efn|26 na bansa ang nakatakdang magtanghal, ngunit ang [[Netherlands|Nederlandiya]] ay na-disqualify sa paligsahan sa pagitan ng ikalawang semi-final at ng final. Napanatili ng bansa ang karapatang bumoto sa final.}} | debut = | return = {{Flag|Luxembourg}} | disqualified = {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | non-return = {{Flag|Rumanya}} | winner = {{Flag|Suwisa}}<br />"The Code" ni [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | vote = Ang bawat bansa ay nagbibigay ng isang set sa semi-finals, o dalawang set sa finals na may 12, 10, 8–1 puntos sa sampung kanta.<br/>Sa lahat ng tatlong palabas, ang mga online na boto mula sa mga manonood sa mga bansang hindi kalahok ay pinagsama-sama at iginagawad bilang isang set ng mga puntos. | prev_year = {{Flagicon|United Kingdom}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|Liverpool 2023]] | next_year = {{Flagicon|Suwisa}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025|Basel 2025]] }} Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024''' ay ang ika-68 na edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]]. Ito ay binubuo ng dalawang semi-final na ginanap noong Mayo 7 at 9, at ng grand final na ginanap noong May 11, 2025. Ginanap ito sa [[Malmö Arena]] sa [[Malmö]], [[Sweden|Suwesya]] at hinost nina Petra Mede at Malin Åkerman. Inorganisa ito ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[Sveriges Television]] (SVT), na siyang nag-stage ng paligsahan matapos magwagi ang kantang "Tattoo" ni [[Loreen]] noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] para sa [[Suwesya]]. Lumahok sa paligsahan ang mga brodkaster mula sa tatlumpu't pitong bansa, ang parehong bilang ng nakaraang taon. Pinili ng [[Rumanya]] na huwag lumahok, at ang [[Luxembourg]] ay lumahok sa unang pagkakataon simula noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1993|1993]]. Ang nanalo ay ang kantang "The Code" ng [[Suwisa]], na itinanghal ni [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] at isinulat niya kasama sina Benjamin Alasu, Lasse Midtsian Nymann, at Linda Dale. Nanalo ang Suwisa sa pinagsamang boto at boto ng hurado, at pumanglima sa televote. Nanalo ang [[Kroasya]] sa televote at natapos sa pangalawang pwesto, ang pinakamagandang resulta nito sa kasalukuyan bilang isang malayang bansa, matapos manalo noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1989|1989]] bilang bahagi ng [[Yugoslavia]]. Ang [[Ukranya]], [[Pransiya]], at [[Israel]] ang kumukumpleto sa nangungunang lima. Ang paligsahan ay itinuring na pinakakontrobersyal na edisyon sa kasaysayan ng kompetisyon. Ang pagsasama ng Israel sa mga kalahok sa konteksto ng [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Gaza]] ay sinalubong ng kontrobersiya, at ilang mga karagdagang hakbang sa seguridad ay inilagay para sa kaganapan. Samantala, ang [[Netherlands|Nederlandiya]] ay na-disqualify sa paligsahan sa pagitan ng ikalawang semi-final at final dahil sa isang insidente na kinasasangkutan ng isang babaeng camera operator, na nagsampa ng reklamo laban sa kinatawan ng bansa na si Joost Klein sa Swedish Police Authority, na umano'y gumawa siya ng isang pagbabanta laban sa operator. Sa kabila nito, napanatili ng bansa ang karapatang bumoto sa final. Naging isyu rin sa paligsahan ang maling pag-uugali mula sa mga tagahangang Israeli at sa delegasyon ng Israel, pagbabawal ng mga kilos na pro-Palestinian sa entablado, pagbabago sa audio ng broadcast upang i-edit ang mga boo mula sa mga manonood sa venue habang nagaganap ang pagtatanghal sa Israel, at ang umano'y pagbabawal sa ilang watawat sa loob ng venue, kagaya ng watawat ng non-binary at ng watawat ng [[Unyong Europeo]], na iniulat ng kampeon na si Nemo at ng bise-presidente ng [[Komisyong Europeo]] na si Margaritis Schinas. Iniulat ng EBU na ang paligsahan ay may 163 milyong manonood sa telebisyon sa 37 na market sa Europa, isang pagtaas ng isang milyong manonood mula sa nakaraang edisyon, na may dagdag na 7.3 milyong manonood online sa [[YouTube]]. == Lokasyon == [[Talaksan:Eurovision 2024 Malmö Arena external.jpg|thumb|left|250px|[[Malmö Arena]] sa Malmö, venue ng paligsahan noong 2024]] Ginanap ang paligsahan sa Malmö, [[Suwesya]] matapos manalo ang kantang "Tattoo" ni Loreen, na kumatawan sa bansa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]]. Ito ang ika-pitong beses na ginanap sa Suwesya ang paligsahan, matapos itong gawin noon para sa mga paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1975|1975]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1985|1985]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1992|1992]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2000|2000]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]], and [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]]. Ang napiling venue para sa paligsahan ay ang Malmö Arena na may 15,500 na upuan, na nagsisilbing venue para sa paligsahan noong 2013. Ang Malmö Live event center ay nagdaos ng ilang mga kaganapan na may kaugnayan sa paligsahan. Ito ang naging lugar para sa kaganapang "Turquoise Carpet" noong ika-5 ng Mayo 2024, kung saan ang mga kalahok at ang kanilang mga delegasyon ay iniharap sa mga kinikilalang press at tagahanga, at sa mga seremonya ng pagbubukas at pagsasara. Nagdaos din ang lugar ng mga screening ng mga live na palabas, at ang lokasyon ng EuroClub, na nagdaos ng mga opisyal na after-party at mga pribadong pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan. Isang Eurovision Village ang nilikha sa Folkets Park. Nagdaos ito ng mga pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan at mga lokal na artista, pati na rin ang mga screening ng mga live na palabas para sa pangkalahatang publiko. Isang "Eurovision Street" ang itinatag sa Friisgatan, na umaabot mula sa istasyon ng Triangeln hanggang sa Eurovision Village sa Folkets Park. Ang mga nakaplanong pagtatanghal ng musika sa kalye ay naapektuhan ng pag-atras ng ilang artista dahil sa pakikilahok ng Israel sa paligsahan at kalaunan ay inilipat sa Eurovision Village para sa mga kadahilanang pangseguridad. Ang Euro Fan Café ay matatagpuan sa Amiralen. Upang ipagdiwang ang ika-50 anibersaryo ng tagumpay ng ABBA sa patimpalak noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1974|1974]] sa pamamagitan ng "Waterloo", na siyang unang panalo rin ng Sweden, isang espesyal na eksibisyon ng ''ABBA World'' ang ginanap sa Södergatan sa pagitan ng Abril 29 at Mayo 12, 2024. Bago piliin ng SVT ang Malmöbilang punong lungsod, ang mga sumusunod na lungsod ay nagpahayag ng kanilang interes sa pagho-host ng ika-69 na edisyon ng paligsahan at nagsumite ng mga bid. '''Legend:'''<br /> {{Color box|#CEDFF2|†|border=darkgray}} Napiling punong lungsod {{Color box|#D0F0C0|*|border=darkgray}} Na-shortlist {{Color box|#F2E0CE|^|border=darkgray}} Nagsumite ng bid {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Lungsod ! scope="col" | Venue ! scope="col" | Nota ! scope="col" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="row" | [[Eskilstuna]] |[[Stiga Sports Arena]] |Naging host ng Second Chance round ng [[Melodifestivalen]] noong 2020. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng EBU sa kapasidad. |<ref>{{cite news |date=17 May 2023 |title=När Stockholm sviker – Eskilstuna välkomnar Eurovision |language=sv |trans-title=Kung mabigo ang Stockholm, malugod na tatanggapin ng Eskilstuna ang Eurovision |work=Eskilstuna-Kuriren |url=https://ekuriren.se/bli-prenumerant/artikel/r4047voj/ek-2m2kr_s_22 |url-access=subscription |access-date=13 Abril 2026 |archive-date=18 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518141255/https://ekuriren.se/bli-prenumerant/artikel/r4047voj/ek-2m2kr_s_22 |url-status=live }}</ref> |- style="background:#D0F0C0" ! rowspan="3" scope="row" style="background:#D0F0C0" | [[Estokolmo]] * | [[Friends Arena]] | Naging host ng lahat maliban sa isang final ng Melodifestivalen simula noong 2013. Ito ang ginustong lugar ng Konseho ng Lungsod ng Estokolmo. | rowspan="3" | <ref>{{Cite web |last=Washak |first=James |date=16 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Stockholm's Aim is for the Friends Arena to Host the Contest |url=https://eurovoix.com/2023/05/16/eurovision-2024-stockholm-friends-arena-venue/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=16 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230516181148/https://eurovoix.com/2023/05/16/eurovision-2024-stockholm-friends-arena-venue/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last1=Haimi |first1=Elina |last2=Saveland |first2=Amanda |date=20 Hunyo 2023 |title=Stockholm vill bygga ny arena för Eurovision nästa år |trans-title=Nais ng Estokolmo na magtayo ng bagong arena para sa Eurovision sa susunod na taon |url=https://www.dn.se/kultur/stockholm-vill-bygga-ny-arena-for-eurovision-nasta-ar/ |access-date=13 Abril 2026 |newspaper=Dagens Nyheter |language=sv |archive-date=20 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230620165929/https://escxtra.com/2023/06/20/may-18th-ruled-possible-grand-final/ |url-status=live }}</ref> |- style="background:#D0F0C0" |[[Tele2 Arena]] |— |- style="background:#D0F0C0" |''Pansamantalang arena'' |Nagsimula ang panukala sa pagtatayo ng isang pansamantalang arena sa Frihamnen, na hinimok ng mga pangangailangan sa produksyon ng paligsahan at mga kahirapan sa paghahanap ng mga bakanteng lugar sa mga kinakailangang linggo. |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Gothenburg]] ^ | [[Scandinavium]] | Naging host ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1985|1985]]. Kinailangan ng pagsasaayos sa bubong para sa mga kagamitan sa pag-iilaw. Nakatakdang gibain pagkatapos makumpleto ang pagtatayo ng isang bagong pasilidad ng palakasan sa malapit. | <ref>{{Cite web |last=Andersson |first=Rafaell |date=10 Hunyo 2023 |title=Eurovision 2024: Gothenburg Prepares Bid To Host |url=https://eurovoix.com/2023/06/10/eurovision-2024-gothenburg-prepares-bid-to-host/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=10 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610105241/https://eurovoix.com/2023/06/10/eurovision-2024-gothenburg-prepares-bid-to-host/ |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Jönköping]] |[[Husqvarna Garden]] |Naging host ng mga heat ng Melodifestivalen noong 2007. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng kapasidad ng EBU. |<ref>{{cite AV media |last1=Hermansson |first=Sanna |date=24 Mayo 2023 |title=Jönköping med i striden om Eurovision: "Viktigt att vi vågar sticka ut" |trans-title=Jönköping sa laban para sa Eurovision: "Mahalaga na maglakas-loob tayong mamukod-tangi" |url=https://sverigesradio.se/artikel/jonkoping-med-i-striden-om-eurovision-viktigt-att-vi-vagar-sticka-ut |access-date=13 Abril 2026 |publisher=Sveriges Radio |language=sv |archive-date=26 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230526064937/https://sverigesradio.se/artikel/jonkoping-med-i-striden-om-eurovision-viktigt-att-vi-vagar-sticka-ut |url-status=live }}</ref> |- style="background:#CEDFF2" ! scope="row" style="background:#CEDFF2" | '''[[Malmö]] †''' | '''[[Malmö Arena|Malmö Arena]]''' | Naging host ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]]. |<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=15 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Malmö Prepared to Bid to Host Eurovision |url=https://eurovoix.com/2023/05/15/malmo-prepared-to-bid-to-host-eurovision-2024/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=15 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515185635/https://eurovoix.com/2023/05/15/malmo-prepared-to-bid-to-host-eurovision-2024/ |url-status=live }}</ref> |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Örnsköldsvik]] ^ | [[Hägglunds Arena]] | Naging host ng mga heat ng Melodifestivalen noong 2007, 2010, 2014, 2018 at ng semi-final nito noong 2023. | <ref>{{cite web |last=Åsgård |first=Samuel |date=15 Mayo 2023 |access-date=13 Abril 2026 |title=Norrlandskommunen vill ha Eurovision – 'Skulle ge en annan bild av Sverige' |trans-title=Gusto ng Norrlandskommunen ang Eurovision – "Magbibigay ng ibang imahe ng Sweden" |url=https://www.dagenssamhalle.se/offentlig-ekonomi/kommunal-ekonomi/norrlandskommunen-vill-ha-eurovision---skulle-ge-en-annan-bild-av-sverige/ |work=Dagens Samhälle |language=sv |url-access=subscription |archive-date=15 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515191934/https://www.dagenssamhalle.se/offentlig-ekonomi/kommunal-ekonomi/norrlandskommunen-vill-ha-eurovision---skulle-ge-en-annan-bild-av-sverige/ |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Partille]] | [[Partille Arena]] |Nag-host ng Paligsahan ng mga Koro ng Eurovision 2019. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng EBU sa kapasidad. | <ref>{{cite news |title=Partille öppnar för Eurovision Song Contest 2024: Vi kan arrangera finalen |language=sv |trans-title=Bukas ang Partille sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024: Maaari naming isaayos ang finals |work=Partille Tidning |url=https://www.partilletidning.se/nyheter/partille-oppnar-for-eurovision-song-contest-2024-vi-kan-arrangera-finalen.a7fcd2b1-c4ad-418f-b401-6ec56ccc80d7 |url-access=subscription |access-date=13 Abril 2026 |archive-date=18 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518103158/https://www.partilletidning.se/nyheter/partille-oppnar-for-eurovision-song-contest-2024-vi-kan-arrangera-finalen.a7fcd2b1-c4ad-418f-b401-6ec56ccc80d7 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Sandviken]] |[[Göransson Arena]] |Nagdaos ng isang heat ng Melodifestivalen noong 2010. Kasama sa mga plano ang kooperasyon ng iba pang mga munisipalidad sa Gävleborg. |<ref>{{Cite web |last=Van Waarden |first=Franciska |date=22 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Sandviken City Council to Examine a Potential Hosting Bid |url=https://eurovoix.com/2023/05/22/eurovision-2024-sandviken-potential-hosting-bid/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=22 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230522183441/https://eurovoix.com/2023/05/22/eurovision-2024-sandviken-potential-hosting-bid/ |url-status=live }}</ref> |} ==Mga kalahok== {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024 |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! scope="col" colspan="2" | Proseso ng pagpili ! scope="col" rowspan="2" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" |{{Flag|Albanya}} | RTSH | Besa | "Titan" | [[Wikang Ingles|Ingles]] | ''Festivali i Këngës 62'' | Disyembre 22, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Besa |url=https://eurovision.tv/participant/besa-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=23 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140833/https://eurovision.tv/participant/besa-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | NDR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}} | Isaak | "Always on the Run" | Ingles | ''Eurovision Song Contest –'' ''Das deutsche Finale'' ''2024'' | Pebrero 16, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – ISAAK |url=https://eurovision.tv/participant/isaak-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402232413/https://eurovision.tv/participant/isaak-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Armenya}} | AMPTV | Ladaniva | "Jako" <small>(Ժակո)</small> | [[Wikang Armenyo|Armenyo]] | Panloob na pagpili | Marso 9, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 13, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Ladaniva |url=https://eurovision.tv/participant/ladaniva-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=17 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517151408/https://eurovision.tv/participant/ladaniva-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | İTV | Fahree <abbr>feat.</abbr> Ilkin Dovlatov | "Özünlə apar" | Ingles, [[Wikang Aseri|Aseri]] | Panloob na pagpili | Marso 7, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 15, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – FAHREE feat. Ilkin Dovlatov |url=https://eurovision.tv/participant/fahree-ilkin-dovlatov-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/fahree-ilkin-dovlatov-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Australya}} | SBS | Electric Fields | "One Milkali (One Blood)" | Ingles, [[Diyalektong Yankunytjatjara|Yankunytjatjara]] | Panloob na pagpili | Marso 5, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Electric Fields |url=https://eurovision.tv/participant/electric-fields-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151529/https://eurovision.tv/participant/electric-fields-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Austria}} | ORF | Kaleen | "We Will Rave" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 16, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 1, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Kaleen |url=https://eurovision.tv/participant/kaleen-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=9 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309235444/https://eurovision.tv/participant/kaleen-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | RTBF | Mustii | "Before the Party's Over" | Ingles | Panloob na pagpili | Agosto 30, 2023 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 20, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Mustii |url=https://eurovision.tv/participant/mustii-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325044646/https://eurovision.tv/participant/mustii-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | Saba | "Sand" | Ingles | ''Dansk Melodi Grand Prix 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – SABA |url=https://eurovision.tv/participant/saba-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=8 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240408222258/https://eurovision.tv/participant/saba-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | RTVSLO | Raiven | "Veronika" | [[Wikang Esloveno|Esloveno]] | Panloob na pagpili | Disyembre 12, 2023 {{small|(artista)}}<br>Enero 20, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Raiven |url=https://eurovision.tv/participant/raiven-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=19 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419174036/https://eurovision.tv/participant/raiven-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Espanya}} | RTVE | Nebulossa | "Zorra" | [[Wikang Kastila|Kastila]] | ''Benidorm Fest 2024'' | Pebrero 3, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nebulossa |url=https://eurovision.tv/participant/nebulossa-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325045450/https://eurovision.tv/participant/nebulossa-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Estonia|namr=Estonya}} | ERR | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" | [[Wikang Estonyo|Estonyo]] | ''Eesti Laul 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – 5MIINUST x Puuluup |url=https://eurovision.tv/participant/5miinust-and-puuluup-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=9 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240409091103/https://eurovision.tv/participant/5miinust-and-puuluup-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} | ERT | Marina Satti | "Zari" <small>(Ζάρι)</small> | [[Wikang Griyego|Griyego]] | Panloob na pagpili | Oktubre 24, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 7, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Marina Satti |url=https://eurovision.tv/participant/marina-satti-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402231149/https://eurovision.tv/participant/marina-satti-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 12, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nutsa Buzaladze |url=https://eurovision.tv/participant/nutsa-buzaladze-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151531/https://eurovision.tv/participant/nutsa-buzaladze-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | RTÉ | Bambie Thug | "Doomsday Blue" | Ingles | ''Eurosong 2024'' {{small|(parte ng ''The Late Late Show'')}} | Enero 26, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Bambie Thug |url=https://eurovision.tv/participant/bambie-thug-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151529/https://eurovision.tv/participant/bambie-thug-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | RÚV | Hera Björk | "Scared of Heights" | Ingles | ''Söngvakeppnin 2024'' | Marso 2, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Hera Björk |url=https://eurovision.tv/participant/hera-bjork-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/hera-bjork-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Eden Golan | "Hurricane" | Ingles, [[Wikang Hebreo|Hebreo]] | ''HaKokhav Haba'' {{small|(artista)}}<br>Panloob na pagpili {{small|(kanta)}} | Pebrero 6, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 10, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Eden Golan |url=https://eurovision.tv/participant/eden-golan-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=16 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240316195526/https://eurovision.tv/participant/eden-golan-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Italya}} | RAI | Angelina Mango | "La noia" | [[Wikang Italyano|Italyano]] | ''Sanremo Music Festival 2024'' | Pebrero 10, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Angelina Mango |url=https://eurovision.tv/participant/angelina-mango-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=13 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513133231/https://eurovision.tv/participant/angelina-mango-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | HRT | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" | Ingles | ''Dora 2024'' | Pebrero 25, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Baby Lasagna |url=https://eurovision.tv/participant/baby-lasagna-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151533/https://eurovision.tv/participant/baby-lasagna-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | LSM | Dons | "Hollow" | Ingles | ''Supernova 2024'' | Pebrero 10, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Dons |url=https://eurovision.tv/participant/dons-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=5 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405112202/https://eurovision.tv/participant/dons-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | Silvester Belt | "Luktelk" | [[Wikang Litwano|Litwano]] | ''Eurovizija.LT 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Silvester Belt |url=https://eurovision.tv/participant/silvester-belt-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151532/https://eurovision.tv/participant/silvester-belt-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | RTL | Tali | "Fighter" | [[Wikang Pranses|Pranses]], Ingles | ''Luxembourg Song Contest 2024'' | Enero 27, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – TALI |url=https://eurovision.tv/participant/tali-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=1 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240401050838/https://eurovision.tv/participant/tali-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | Sarah Bonnici | "Loop" | Ingles | ''Malta Eurovision Song Contest 2024'' | Pebrero 3, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Sarah Bonnici |url=https://eurovision.tv/participant/sarah-bonnici-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=23 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323144944/https://eurovision.tv/participant/sarah-bonnici-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Natalia Barbu | "In the Middle" | Ingles | ''Etapa națională 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Natalia Barbu |url=https://eurovision.tv/participant/natalia-barbu-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=1 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240401113628/https://eurovision.tv/participant/natalia-barbu-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | AVROTROS | Joost Klein | "Europapa" | [[Wikang Olandes|Olandes]] | Panloob na pagpili | Disyembre 11, 2023 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 29, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Joost Klein |url=https://eurovision.tv/participant/joost-klein-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=24 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240324092210/https://eurovision.tv/participant/joost-klein-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | NRK | Gåte | "Ulveham" | [[Wikang Noruwego|Noruwego]] | ''Melodi Grand Prix 2024'' | Pebrero 3, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Gåte |url=https://eurovision.tv/participant/gate-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060842/https://eurovision.tv/participant/gate-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya|Tampok ang mga walang kreditong boses ni Henri Piispanen.}} | "No Rules!" | Ingles | ''Uuden Musiikin Kilpailu 2024'' | Pebrero 10, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Windows95man |url=https://eurovision.tv/participant/windows95man-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325105652/https://eurovision.tv/participant/windows95man-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | Luna | "The Tower" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 19, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – LUNA |url=https://eurovision.tv/participant/luna-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=17 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517151408/https://eurovision.tv/participant/luna-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | Iolanda | "Grito" | [[Wikang Portuges|Portuges]] | ''Festival da Canção 2024'' | Marso 9, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – iolanda |url=https://eurovision.tv/participant/iolanda-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402232413/https://eurovision.tv/participant/iolanda-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | France Télévisions | Slimane | "Mon amour" | Pranses | Panloob na pagpili | Nobyembre 8, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Slimane |url=https://eurovision.tv/participant/slimane-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325105713/https://eurovision.tv/participant/slimane-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | [[BBC]] | Olly Alexander | "Dizzy" | Ingles | Panloob na pagpili | Disyembre 16, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 1, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Olly Alexander |url=https://eurovision.tv/participant/olly-alexander-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=22 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240322232329/https://eurovision.tv/participant/olly-alexander-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} | SMRTV | Megara | "11:11" | Kastila | ''Una voce per San Marino'' ''2024'' | Pebrero 24, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – MEGARA |url=https://eurovision.tv/participant/megara-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151533/https://eurovision.tv/participant/megara-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | RTS | Teya Dora | "Ramonda" <small>(Рамонда)</small> | [[Wikang Serbiyo|Serbiyo]] | ''Pesma za Evroviziju '24'' | Marso 2, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – TEYA DORA |url=https://eurovision.tv/participant/teya-dora-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151531/https://eurovision.tv/participant/teya-dora-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | Marcus & Martinus | "Unforgettable" | Ingles | ''Melodifestivalen 2024'' | Marso 9, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Marcus & Martinus |url=https://eurovision.tv/participant/marcus-martinus-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402030258/https://eurovision.tv/participant/marcus-martinus-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 29, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nemo |url=https://eurovision.tv/participant/nemo-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=5 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405211607/https://eurovision.tv/participant/nemo-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | Aiko | "Pedestal" | Ingles | ''ESCZ 2024'' | Disyembre 13, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Aiko |url=https://eurovision.tv/participant/aiko-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325044646/https://eurovision.tv/participant/aiko-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | CyBC | Silia Kapsis | "Liar" | Ingles | Panloob na pagpili | Setyembre 25, 2023 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 29, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Silia Kapsis |url=https://eurovision.tv/participant/silia-kapsis-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060841/https://eurovision.tv/participant/silia-kapsis-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | Suspilne | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" | [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]], Ingles | ''Vidbir 2024'' | Pebrero 4, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – alyona alyona & Jerry Heil |url=https://eurovision.tv/participant/alyona-alyona-and-jerry-heil-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/alyona-alyona-and-jerry-heil-2024 |url-status=live }}</ref> |} ==Buod ng paligsahan== ===Unang semi-final=== Ginanap ang unang semi-final noong ika-7 ng Mayo 2024 sa ganap na 9:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]].<ref name="calendar">{{Cite web |date=13 Marso 2019 |title=Eurovision Calendar 2024 |url=https://eurovision.tv/calendar |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Setyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902202017/https://eurovision.tv/calendar |url-status=live }}</ref> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Alemanya]], [[Reino Unido]] at [[Suwesya]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw">{{Cite web |date=30 Enero 2024 |title=Eurovision 2024: Semi-Final Draw results |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-semi-final-draw-results |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |language=en |archive-date=30 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130182906/https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-semi-final-draw-results |url-status=live }}</ref> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Unang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024<ref>{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/malmo-2024/first-semi-final |title=Malmö 2024 – First Semi-Final – Scoreboard |publisher=Eurovision Song Contest |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=30 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130185817/https://eurovision.tv/event/malmo-2024/first-semi-final |url-status=live }}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Tsipre}} | Silia Kapsis | "Liar" |67 |6 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Teya Dora | "Ramonda" |47 |10 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Silvester Belt | "Luktelk" |119 |4 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Irlanda}} | Bambie Thug | "Doomsday Blue" |124 |3 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}'' | ''Olly Alexander'' | ''"Dizzy"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Ukranya}} | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" |173 |2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Polonya}} | Luna | "The Tower" |35 |12 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" |177 |1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Hera Björk | "Scared of Heights" |3 |15 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Alemanya}}'' | ''Isaak'' | ''"Always on the Run"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Eslobenya}} | Raiven | "Veronika" |51 |9 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya}} | "No Rules!" |59 |7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | Natalia Barbu | "In the Middle" |20 |13 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Suwesya}}'' | ''Marcus & Martinus'' | ''"Unforgettable"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | Fahree <abbr>feat.</abbr> Ilkin Dovlatov | "Özünlə apar" |11 |14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Australya}} | Electric Fields | "One Milkali (One Blood)" |41 |11 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Portugal}} | Iolanda | "Grito" |58 |8 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Luxembourg}} | Tali | "Fighter" |117 |5 |} ===Ikalawang semi-final=== Ginanap ang ikalawang semi-final noong ika-9 ng Mayo 2024 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST.<ref name="calendar" /> Labing-anim na bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Espanya]], [[Italya]] at [[Pransiya]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw" /> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Ikalawang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="SF2_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/malmo-2024/second-semi-final/results |title=Malmö 2024 – Second Semi-Final – Detailed voting results |date=11 Mayo 2024 |website=Eurovision Song Contest |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa|EBU]] |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=12 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240512002634/https://eurovision.tv/event/malmo-2024/second-semi-final/results |url-status=live }}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Malta}} | Sarah Bonnici | "Loop" |13 |16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Albanya}} | Besa | "Titan" |14 |15 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Gresya}} | Marina Satti | "Zari" |86 |5 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Suwisa}} | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" |132 |4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | Aiko | "Pedestal" |38 |11 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Pransiya}}'' | ''Slimane'' | ''"Mon amour"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Austria}} | Kaleen | "We Will Rave" |46 |9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Dinamarka}} | Saba | "Sand" |36 |12 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Armenya}} | Ladaniva | "Jako" |137 |3 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Dons | "Hollow" |72 |7 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Espanya}}'' | ''Nebulossa'' | ''"Zorra"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|San Marino}} | Megara | "11:11" |16 |14 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Heorhiya}} | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" |54 |8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Belhika}} | Mustii | "Before the Party's Over" |18 |13 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" |79 |6 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Italya}}'' | ''Angelina Mango'' | ''"La noia"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Israel}} | Eden Golan | "Hurricane" |194 |1 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Noruwega}} | Gåte | "Ulveham" |43 |10 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Joost Klein | "Europapa" |182 |2 |} ===Final=== Ginanap ang final noong ika-17 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST at itinampok ang 26 na bansang kalahok.<ref name="calendar" /> Bumoto sa finals ang lahat ng 37 kalahok na bansa kasama ang hurado at televote, pati na rin ang mga hindi kalahok na bansa sa ilalim ng pinagsama-samang online na boto na "Rest of the World".<ref>{{Cite web |date=17 Marso 2025 |title=Switzerland has been drawn to perform 19th in the Grand Final |url=https://eurovision.tv/story/switzerland-draws-perform-19th-grand-final |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> Ang running order (R/O) ng host nation ay natukoy sa pamamagitan ng random draw noong ika-17 ng Marso sa taunang pagpupulong ng mga pinuno ng mga kalahok na delegasyon.<ref>{{cite web |url=https://eurovision.tv/story/sweden-will-perform-first-in-malmo |title=Sweden have been drawn to open the Grand Final in Malmö |publisher=Eurovision Song Contest |date=11 Marso 2024 |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=11 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240311153152/https://eurovision.tv/story/sweden-will-perform-first-in-malmo |url-status=live }}</ref> Ang running order para sa mga natitirang finalist ay tinukoy ng mga prodyuser ng paligsahan pagkatapos ng ikalawang semi-final.<ref>{{Cite web |date=10 Mayo 2024 |title=Eurovision 2024: The Grand Final running order |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-final-running-order |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=14 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514122837/https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-final-running-order |url-status=live }}</ref> Sa kabila ng pagiging kwalipikado para sa finals, kung saan nakatakda sana itong magtanghal sa ika-5 pwesto, na-disqualify ang Nederlandiya dahil sa isang insidente sa pagitan ng kalahok nitong si Joost Klein at ng isang miyembro ng production team.<ref>{{Cite web |date=11 Mayo 2024 |title=Statement on Dutch participation in the Eurovision Song Contest |url=https://eurovision.tv/mediacentre/release/statement-dutch-participation-eurovision-song-contest |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=14 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514135422/https://eurovision.tv/mediacentre/release/statement-dutch-participation-eurovision-song-contest |url-status=live }}</ref> Napanatili nito ang karapatang bumoto sa finals,<ref>{{Cite web |date=11 Mayo 2024 |title=The Netherlands will take part in the voting in the Final |url=https://escbubble.com/2024/05/the-netherlands-will-take-part-in-the-voting-in-the-final/ |access-date=14 Abril 2026 |website=ESCBubble |language=en-GB |archive-date=12 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240512062323/https://escbubble.com/2024/05/the-netherlands-will-take-part-in-the-voting-in-the-final/ |url-status=live }}</ref> at napanatili ng lahat ng mga bansang nakatakdang magtanghal pagkatapos ng Nederlandiya ang kani-kanilang mga running order number.<ref>{{Cite web |last1=Tiikkaja |first1=Samuli |last2=Pikkarainen |first2=Elina |date=11 May 2024 |title=Euroviisut {{!}} EBU: Hollanti ei osallistu Euroviisujen finaaliin – kappaleiden kilpailunumerot pysyvät ennallaan |trans-title=EBU: Hindi lalahok ang Nederlandiya sa Eurovision final – mananatiling hindi nagbabago ang bilang ng mga kanta sa kompetisyon |url=https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000010419345.html |access-date=13 May 2024 |website=Helsingin Sanomat |language=fi |archive-date=13 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513110358/https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000010419345.html |url-status=live }}</ref> {{Legend|gold|Kampeon}} {{Legend|#FFE6E6|Diskwalipikado}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="Final_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/malmo-2024/grand-final |title=Malmö 2024 – Grand Final – Scoreboard |publisher=Eurovision Song Contest |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=30 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130185816/https://eurovision.tv/event/malmo-2024/grand-final |url-status=live }}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | Marcus & Martinus | "Unforgettable" | 174 | 9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Ukranya}} | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" | 453 | 3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Alemanya}} | Isaak | "Always on the Run" | 117 | 12 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Luxembourg}} | Tali | "Fighter" | 103 | 13 |- style="background: #FFE6E6;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Joost Klein | "Europapa" | — | — |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Israel}} | Eden Golan | "Hurricane" | 375 | 5 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Silvester Belt | "Luktelk" | 90 | 14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Espanya}} | Nebulossa | "Zorra" | 30 | 22 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" | 37 | 20 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Irlanda}} | Bambie Thug | "Róa" | 278 | 6 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Dons | "Hollow" | 64 | 16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Gresya}} | Marina Satti | "Asteromata" | 126 | 11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | Olly Alexander | "Dizzy" | 46 | 18 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Noruwega}} | Gåte | "Ulveham" | 16 | 25 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Italya}} | Angelina Mango | "La noia" | 268 | 7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Teya Dora | "Ramonda" | 54 | 17 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 17 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya}} | "No Rules!" | 38 | 19 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 18 | {{Flag|Portugal}} | Iolanda | "Grito" | 152 | 10 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 19 | {{Flag|Armenya}} | Ladaniva | "Jako" | 183 | 8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | {{Flag|Tsipre}} | Silia Kapsis | "Liar" | 78 | 15 |- style="font-weight: bold; background: gold;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | {{Flag|Suwisa}} | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" | 591 | 1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | {{Flag|Eslobenya}} | Raiven | "Veronika" | 27 | 23 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" | 547 | 2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 24 | {{Flag|Heorhiya}} | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" | 34 | 21 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | {{Flag|Pransiya}} | Slimane | "Mon amour" | 445 | 4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 26 | {{Flag|Austria}} | Kaleen | "We Will Rave" | 24 | 24 |} ====Tagapagsalita==== Inihayag ng mga tagapagsalita ang 12-puntong iskor mula sa pambansang hurado ng kani-kanilang bansa sa sumusunod na pagkakasunud-sunod: {{Div col |colwidth=30em}} #{{Flag|Ukranya}} – Jamala {{small|(kinatawan ng Ukranya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]])}} #{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} – Joanna Lumley #{{Flag|Luxembourg}} – Désirée Nosbusch {{small|(host ng paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1984|1984]])}} #{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} – Aysel Teymurzadeh {{small|(kinatawan ng Aserbayan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2009|2009]] kasama si Arash)}} #{{Flag|San Marino}} – Kida #{{Flag|Malta}} – Matt Blxck #{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} – Ivan Dorian Molnar #{{Flag|Albanya}} – Andri Xhahu #{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} – Radka Rosická #{{Flag|Israel}} – Maya Alkulumbre #{{Flag|Australya}} – Danny Estrin {{small|(kinatawan ng Australya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] bilang parte ng Voyager)}} #{{Flag|Dinamarka}} – Stéphanie Surrugue #{{Flag|Espanya}} – Soraya Arnelas #{{Flag|Noruwega}} – Ingvild Helljesen #{{Flag|Alemanya}} – Ina Müller #{{Flag|Armenya}} – Brunette {{small|(kinatawan ng Armenya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Eslobenya}} – Lorella Flego #{{Flag|Heorhiya}} – Sopho Khalvashi {{small|(kinatawan ng Heorhiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2007|2007]])}} #{{Flag|Suwisa}} – Jennifer Bosshard #{{Flag|Moldova|name=Moldabya}} – Doina Stimpovschi #{{Flag|Gresya}} – Helena Paparizou {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2005|2005]])}} #{{Flag|Estonia|name=Estonya}} – Birgit {{small|(kinatawan ng Estonya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]])}} #{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} – ''Wala'' {{Efn|Dapat sana ay iaanunsyo ni Nikkie de Jager ang mga puntos ng hurado mula sa Nederlandiya, ngunit umatras siya matapos madiskwalipika ang bansa sa finals. Sa halip, inanunsyo ng superbisor tagapagpaganap ng paligsahan na si Martin Österdahl ang mga puntos ng hurado ng bansa.}} #{{Flag|Austria}} – Philipp Hansa #{{Flag|Pransiya}} – Natasha St-Pier {{small|(kinatawan ng Pransiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2001|2001]])}} #{{Flag|Italya}} – Mario Acampa #{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} – Toni Laaksonen #{{Flag|Portugal}} – Mimicat {{small|(kinatawan ng Portugal noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Belhika}} – Livia Dushkoff #{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} – Friðrik Ómar Hjörleifsson {{small|(kinatawan ng Islandiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2008|2008]] bilang parte ng Eurobandið)}} #{{Flag|Latvia|name=Letonya}} – Andrejs Reinis Zitmanis {{small|(kinatawan ng Letonya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] bilang parte ng Sudden Lights)}} #{{Flag|Irlanda}} – Paul Harrington {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1994|1994]] kasama si Charlie McGettigan)}} #{{Flag|Polonya}} – Viki Gabor {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision para sa mga Bata 2019]])}} #{{Flag|Tsipre}} – Loukas Hamatsos #{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} – Monika Linkytė {{small|(kinatawan ng Litwanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} – Konstrakta {{small|(kinatawan ng Serbiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]])}} #{{Flag|Sweden|name=Suwesya}} – Frans {{small|(kinatawan ng Suwesya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]])}} {{Div col end}} ==Ibang mga pagtatanghal== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Iba pang mga tagapagtanghal sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025 |- ! scope="col"| Act ! scope="col"| (Mga) Pangalan ! scope="col" class="unsortable"| (Mga) Kanta |- ! colspan="3" | Unang semi-final |- ! Pambungad | Eleni Foureira<br>Eric Saade<br>Chanel | "Fuego"<br>"Popular"<br>"SloMo" |- ! rowspan="2" |Interval | [[Johnny Logan]] | "Euphoria" |- | Benjamin Ingrosso | "Look Who's Laughing Now"<br>"Kite"<br>"Honey Boy" |- ! colspan="3" | Ikalawang semi-final |- ! Pambungad | Petra Mede<br>Malin Åkerman | "Tattoo" |- ! rowspan="3" |Interval | Helena Paparizou<br>Charlotte Perrelli<br>Sertab Erener | "My Number One"<br>"Take Me to Your Heaven"<br>"Everyway That I Can" |- | Petra Mede<br>Charlotte Perrelli<br>Sarah Dawn Finer <small>(bilang si Lynda Woodruff)</small> | "We Just Love Eurovision Too Much" |- |Käärijä |"Cha Cha Cha" |- ! Reprise | Herreys | "Diggi-Loo Diggi-Ley" |- ! colspan="3" | Final |- ! Pambungad | Björn Skifs | "Hooked on a Feeling" |- ! rowspan="4" |Interval | Sarah Dawn Finer <small>(bilang si Lynda Woodruff)</small> | "Good to Go" |- | Alcazar | "Crying at the Discoteque" |- | Carola<br>Charlotte Perrelli<br>Conchita Wurst | "Waterloo"<br><small>(na may pre-recorded na</small> <small>paglitaw mula sa mga orihinal na kumanta ng kanta na [[ABBA]] bilang mga kanilang mga virtual avatar mula sa kanilang konsiyerto na ABBA Voyage sa [[Londres]])</small> |- | Loreen | "Forever"<br>"Tattoo" |} ==Pagpapalabas== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Albanya}} | RTSH | RTSH 1, RTSH Muzikë, Radio Tirana | Lahat ng palabas | Andri Xhahu |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | rowspan="2" |ARD/NDR | One | Semi-finals | rowspan="2" scope="row" | Thorsten Schorn |- | Das Erste | Final |- | ARD/RBB | Radio Eins | Final | Amelie Ernst at Max Spallek |- ! scope="row" | {{Flag|Armenya}} | AMPTV | Armenia 1 | Lahat ng palabas | Hrachuhi Utmazyan at Sevak Hakobyan |- ! scope="row" | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | colspan="2" | İTV | Lahat ng palabas | Nurlana Jafarova |- ! scope="row" | {{Flag|Australya}} | SBS | SBS | Lahat ng palabas | Myf Warhurst at Joel Creasey |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Austria}} | rowspan="2" | ORF | ORF 1 | Lahat ng palabas | Andi Knoll |- | FM4 | Final | Jan Böhmermann at Olli Schulz |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Belhika}} | rowspan="3" | RTBF | Tipik | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | rowspan="3" | ''Pranses'': Maureen Louys at Jean-Louis Lahaye |- | La Une | {{abbr|SF2|Semi-final 2}}/Final |- |VivaCité |Final |- | rowspan="2" | VRT | VRT 1 | Lahat ng palabas | rowspan="2" | ''Olandes'': Peter Van de Veire |- |Radio 2 |Final |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | DR1 | Lahat ng palabas | Ole Tøpholm |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | rowspan="3" | RTVSLO | TV SLO 1 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | Mojca Mavec |- | TV SLO 2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- |Radio Val 202 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | Maj Valerij at Igor Bračič |- ! rowspan="6" scope="row" | {{Flag|Espanya}} | rowspan="6" | RTVE | La 2 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} | rowspan="2" | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | rowspan="2" | La 1 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- | Final | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar<br />''Katalan'':{{efn|Ang opsyon sa komentaryo sa wikang Katalan ay makukuha lamang sa Cataluña.}} Sònia Urbano at Xavi Martínez |- | [[TVE Internacional]] | Lahat ng palabas | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | Radio Nacional | rowspan="2" | Final | ''Kastila'': David Asensio, Sara Calvo at Luis Miguel Montes |- | Ràdio 4 | ''Katalan'': Sònia Urbano at Xavi Martínez |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | rowspan="3" | ERR | ETV | rowspan="3" | Lahat ng palabas | ''Estonyo'': Marko Reikop |- | ETV+ | ''Ruso'': Julia Kalenda at Aleksandr Hobotov |- |ETV2 |''Wikang Senyas ng Estonya:'' iba't ibang interpreter |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Gresya}} | rowspan="2" | ERT | ERT1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas |Thanasis Alevras at Jérôme Kaluta |- | Deftero Programma |Dimitris Meidanis |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | First Channel | Lahat ng palabas |Nika Lobiladze |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | rowspan="3" | RTÉ | RTÉ One | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | Marty Whelan |- | RTÉ2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- |RTÉ 2fm |Lahat ng palabas |Zbyszek Zalinski at Neil Doherty |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | rowspan="3" | RÚV | RÚV | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- | RÚV 2 | ''Wikang Senyas ng Iceland:'' iba't ibang interpreter |- | Rás 2 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Israel}} | rowspan="3" | IPBC | rowspan="2" | Kan 11 | Semi-finals | Asaf Liberman at Akiva Novick |- | rowspan="2" | Final | Asaf Liberman, Akiva Novick at Yoav Tzafir |- |Kan 88, Kan Tarbut, Kan Bet | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Italya}} | rowspan="3" | RAI | Rai 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Gabriele Corsi at Mara Maionchi |- | Rai 1 | Final |- |Rai Radio 2 |Lahat ng palabas | Diletta Parlangeli at Matteo Osso |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | rowspan="2" | HRT | HRT 1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas | Duško Ćurlić |- | HR 2 |Zlatko Turkalj |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | rowspan="2" | LSM | rowspan="2" | LTV1 | Semi-finals | Toms Grēviņš |- | Final | Toms Grēviņš at Lauris Reiniks |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | LRT TV, LRT Radijas | Lahat ng palabas | Ramūnas Zilnys |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | rowspan="3" | RTL | RTL Lëtzebuerg, RTL Radio | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Luksemburges'': Raoul Roos at Roger Saurfeld |- | RTL Today | ''Ingles'': Sarah Tapp at Meredith Moss |- | RTL Infos |{{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Pranses'': Jérôme Didelot at Emma Sorgato |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | TVM | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Moldova 1, Radio Moldova | Lahat ng palabas | Ion Jalbă at Elena Stegari |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | rowspan="2" | AVROTROS | NPO 1, BVN | Lahat ng palabas | Cornald Maas at Jacqueline Govaert |- | NPO Radio 2 | Final | Splinter Chabot at Carolien Borgers |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | rowspan="2" | NRK | NRK1 | Lahat ng palabas | Marte Stokstad |- | NRK P1 | Final | Jon Marius Hyttebakk |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | rowspan="5" | Yle | Yle TV1, TV Finland | rowspan="4" | Lahat ng palabas | ''Finlandes'': Mikko Silvennoinen<br />''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | Yle Radio Suomi | ''Finlandes'': Toni Laaksonen at Sanna Pirkkalainen |- |Yle X3M | ''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | rowspan="2" | Yle Areena{{Efn|Kasama ang mga opsyon sa komentaryo sa wikang Finlandes at Suweko mula sa Yle TV1}} | ''Inari Sámi:'' Heli Huovinen at ''Northern Sámi'': Aslak Paltto |- | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Ruso'': Levan Tvaltvadze |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | TVP1, TVP Polonia | Lahat ng palabas | Artur Orzech |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Portugal}} | rowspan="2" | RTP | RTP1, RTP Internacional | Lahat ng palabas{{efn|Ang pagsasahimpapawid ng ikalawang semi-final ay nagsimulang naantala, sa ganap na 10:30 ng gabi (WEST)}} | rowspan="2" | José Carlos Malato at Nuno Galopim |- |RTP África |{{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final{{Efn|Ang pagsasahimpapawid ng final ay nagsimulang naantala, sa ganap na 9:01 ng gabi (WEST)}} |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | rowspan="2" |France Télévisions | Culturebox | Semi-finals | Nicky Doll |- | France 2 | Final | Stéphane Bern at Laurence Boccolini |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | rowspan="5" | [[BBC]] | rowspan="2" | BBC One | Semi-finals | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan Clark |- | Final | ''Ingles:'' Graham Norton |- | BBC Red Button | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas ng Britanya:'' iba't ibang interpreter |- | rowspan="2" |BBC Radio 2 | Semi-finals | ''Ingles:'' Richie Anderson |- | Final | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan Clark |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} |SMRTV |San Marino RTV |Lahat ng palabas |Lia Fiorio at Gigi Restivo |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | rowspan="3" | RTS | RTS 1{{Efn|Sa pagtatanghal ng Polonya sa unang semi-final, pansamantalang inilipat ang brodkast mula sa RTS1 patungong RTS2, upang maipalabas ng una ang seremonya ng pagdating ng Pangulo at Pangkalahatang Kalihim ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Xi Jinping]], na nagsasagawa ng pagbisitang estado sa Serbiya. Ipinalabas ang RTS2 nang humigit-kumulang 25 minuto ng semi-final, kabilang ang natitirang bahagi ng mga kalahok ng Polonya, mga pagtatanghal mula sa Islandiya, Kroasya, at ang unang bahagi ng pagtatanghal ng Alemanya, bago naibalik ang brodkast sa RTS1.}}, RTS Svet | Lahat ng palabas | Duška Vučinić |- | rowspan="2" | Radio Belgrade 1 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | Katarina Epstein |- |Final |Katarina Epstein at Nikoleta Dojčinović |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | rowspan="2" | SVT | SVT1 | Lahat ng palabas | ''Suweko:'' Tina Mehrafzoon at Edward af Sillén |- | SVT Play{{efn|Kasama ang opsyon sa komentaryo sa wikang Suweko mula sa SVT1 para sa lahat ng palabas}} | Final | ''Inari Sámi:'' Heli Huovinen at ''Northern Sámi'': Aslak Paltto{{efn|Sa sabay na broadcast mula sa Yle Areena ng Finland}} |- | SR | SR P4 | Lahat ng palabas | ''Suweko:'' Carolina Norén |- ! rowspan="6" scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | rowspan="6" | SRG SSR | RSI La 2 | Semi-finals | rowspan="2" | ''Italyano'': Ellis Cavallini at Gian-Andrea Costa |- | RSI La 1 | Final |- |RTS 2 | Semi-finals | rowspan="2" | ''Pranses'': Jean-Marc Richard at Nicolas Tanner |- | RTS 1 | Final |- | SRF zwei | Semi-finals | rowspan="2" | ''Aleman'': Sven Epiney |- | SRF 1 | Final |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | ČT2 | Lahat ng palabas | Vašek Matějovský, Patricie Kaňok Fuxová at Dominika Hašková |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | rowspan="2" | CyBC | RIK 1, RIK Sat | rowspan="2" | Lahat ng palabas | Melina Karageorgiou at Hovig Demirjian |- | RIK Trito | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | rowspan="4" | Suspilne | rowspan="3" | Suspilne Kultura | Semi-finals | ''Ukranyo:'' Timur Miroshnychenko |- | Final | ''Ukranyo:'' Timur Miroshnychenko at Vasyl Baidak |- | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas Ukranyo'': Tetiana Zhurkova, Inna Petrova, Iryna Skolotova, Yuliia Porplik, Anfisa Boldusieva at Lada Sokoliuk |- | Radio Promin | ''Ukranyo:'' Dmytro Zakharchenko at Lesia Antypenko{{Efn|Ang pagsasahimpapawid ng semi-finals ay kadalasang nagtampok ng komentaryo sa TV ni Miroshnychenko. Tanging ang pangalawang recap (na hindi isinalaysay ni Miroshnychenko sa TV) ang binigyan ng komento nina Zakharchenko at Antypenko. Kasama rin sa mga pagsasahimpapawid ang maiikling talakayan sa studio at maiikling ulat sa mismong lugar ni Anna Zakletska sa pagitan ng pagsasara ng botohan at mga anunsyo ng resulta, na iniharap nina Zakharchenko at Antypenko.}} |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga broadkasters at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Brasil}} | Zapping | Zapping Music Live | Final | Priscila Bertozzi |- ! scope="row" | {{Flag|Chile}} | Zapping | Zapping Channel | Final |Rayén Araya at Ignacio Lira |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobakya}} |RTVS |Rádio FM |Final |Daniel Baláž, Lucia Haverlík, Pavol Hubinák at Juraj Malíček |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Estados Unidos}} | [[NBC]] | Peacock | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- | colspan="2" |WJFD-FM |Final |Ewan Spence at Samantha Ross |- ! scope="row" | {{Flag|North Macedonia|name=Hilagang Masedonya}} | MRT | MRT 1, Radio Skopje | Lahat ng palabas | Aleksandra Jovanovska |- ! scope="row" | {{Flag|Kosovo}} | RTK | RTK 1, Radio Kosovo 2 | Lahat ng palabas | Agron Krasniqi at Egzona Rafuna |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | rowspan="2" |RTCG |TVCG 1 | rowspan="2" |Lahat ng palabas |Ivan Maksimović |- |Radio 98 | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Peru}} | Zapping | Zapping Music Live | Final |Rayén Araya at Ignacio Lira |} ==Mga nota== {{notelist}} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] [[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]] [[Kategorya:Europa]] fdk96stjfwx4f4y5oq1842pchedxofy 2202906 2202904 2026-04-14T06:18:48Z Jadewest.catvalentine 41897 /* Final */ 2202906 wikitext text/x-wiki {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision | year = 2024 | image = Nemo Eurovision Song Contest 2024 Final dress rehearsal 05.jpg | size = 300px | caption = Si Nemo, ang kampeon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024 | theme = ''United by Music'' | semi1 = {{start date|2024|05|07|df=y}} | semi2 = {{start date|2024|05|09|df=y}} | final = {{start date|2024|05|11|df=y}} | venue = [[Malmö Arena]]<br />[[Malmö]], [[Sweden|Suwesya]] | organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) | exsupervisor = Martin Österdahl | host_broadcaster = [[Sveriges Television]] (SVT) | directors = {{Ubl|Robin Hofwander|Daniel Jelinek|Fredrik Bäcklund}} | exproducers = {{Ubl|Ebba Adielsson|Christel Tholse Willers}} | presenters = {{Ubl|Petra Mede|Malin Åkerman}} | entries = 37 | finalists = 25{{Efn|26 na bansa ang nakatakdang magtanghal, ngunit ang [[Netherlands|Nederlandiya]] ay na-disqualify sa paligsahan sa pagitan ng ikalawang semi-final at ng final. Napanatili ng bansa ang karapatang bumoto sa final.}} | debut = | return = {{Flag|Luxembourg}} | disqualified = {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | non-return = {{Flag|Rumanya}} | winner = {{Flag|Suwisa}}<br />"The Code" ni [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | vote = Ang bawat bansa ay nagbibigay ng isang set sa semi-finals, o dalawang set sa finals na may 12, 10, 8–1 puntos sa sampung kanta.<br/>Sa lahat ng tatlong palabas, ang mga online na boto mula sa mga manonood sa mga bansang hindi kalahok ay pinagsama-sama at iginagawad bilang isang set ng mga puntos. | prev_year = {{Flagicon|United Kingdom}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|Liverpool 2023]] | next_year = {{Flagicon|Suwisa}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025|Basel 2025]] }} Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024''' ay ang ika-68 na edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]]. Ito ay binubuo ng dalawang semi-final na ginanap noong Mayo 7 at 9, at ng grand final na ginanap noong May 11, 2025. Ginanap ito sa [[Malmö Arena]] sa [[Malmö]], [[Sweden|Suwesya]] at hinost nina Petra Mede at Malin Åkerman. Inorganisa ito ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[Sveriges Television]] (SVT), na siyang nag-stage ng paligsahan matapos magwagi ang kantang "Tattoo" ni [[Loreen]] noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] para sa [[Suwesya]]. Lumahok sa paligsahan ang mga brodkaster mula sa tatlumpu't pitong bansa, ang parehong bilang ng nakaraang taon. Pinili ng [[Rumanya]] na huwag lumahok, at ang [[Luxembourg]] ay lumahok sa unang pagkakataon simula noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1993|1993]]. Ang nanalo ay ang kantang "The Code" ng [[Suwisa]], na itinanghal ni [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] at isinulat niya kasama sina Benjamin Alasu, Lasse Midtsian Nymann, at Linda Dale. Nanalo ang Suwisa sa pinagsamang boto at boto ng hurado, at pumanglima sa televote. Nanalo ang [[Kroasya]] sa televote at natapos sa pangalawang pwesto, ang pinakamagandang resulta nito sa kasalukuyan bilang isang malayang bansa, matapos manalo noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1989|1989]] bilang bahagi ng [[Yugoslavia]]. Ang [[Ukranya]], [[Pransiya]], at [[Israel]] ang kumukumpleto sa nangungunang lima. Ang paligsahan ay itinuring na pinakakontrobersyal na edisyon sa kasaysayan ng kompetisyon. Ang pagsasama ng Israel sa mga kalahok sa konteksto ng [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Gaza]] ay sinalubong ng kontrobersiya, at ilang mga karagdagang hakbang sa seguridad ay inilagay para sa kaganapan. Samantala, ang [[Netherlands|Nederlandiya]] ay na-disqualify sa paligsahan sa pagitan ng ikalawang semi-final at final dahil sa isang insidente na kinasasangkutan ng isang babaeng camera operator, na nagsampa ng reklamo laban sa kinatawan ng bansa na si Joost Klein sa Swedish Police Authority, na umano'y gumawa siya ng isang pagbabanta laban sa operator. Sa kabila nito, napanatili ng bansa ang karapatang bumoto sa final. Naging isyu rin sa paligsahan ang maling pag-uugali mula sa mga tagahangang Israeli at sa delegasyon ng Israel, pagbabawal ng mga kilos na pro-Palestinian sa entablado, pagbabago sa audio ng broadcast upang i-edit ang mga boo mula sa mga manonood sa venue habang nagaganap ang pagtatanghal sa Israel, at ang umano'y pagbabawal sa ilang watawat sa loob ng venue, kagaya ng watawat ng non-binary at ng watawat ng [[Unyong Europeo]], na iniulat ng kampeon na si Nemo at ng bise-presidente ng [[Komisyong Europeo]] na si Margaritis Schinas. Iniulat ng EBU na ang paligsahan ay may 163 milyong manonood sa telebisyon sa 37 na market sa Europa, isang pagtaas ng isang milyong manonood mula sa nakaraang edisyon, na may dagdag na 7.3 milyong manonood online sa [[YouTube]]. == Lokasyon == [[Talaksan:Eurovision 2024 Malmö Arena external.jpg|thumb|left|250px|[[Malmö Arena]] sa Malmö, venue ng paligsahan noong 2024]] Ginanap ang paligsahan sa Malmö, [[Suwesya]] matapos manalo ang kantang "Tattoo" ni Loreen, na kumatawan sa bansa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]]. Ito ang ika-pitong beses na ginanap sa Suwesya ang paligsahan, matapos itong gawin noon para sa mga paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1975|1975]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1985|1985]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1992|1992]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2000|2000]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]], and [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]]. Ang napiling venue para sa paligsahan ay ang Malmö Arena na may 15,500 na upuan, na nagsisilbing venue para sa paligsahan noong 2013. Ang Malmö Live event center ay nagdaos ng ilang mga kaganapan na may kaugnayan sa paligsahan. Ito ang naging lugar para sa kaganapang "Turquoise Carpet" noong ika-5 ng Mayo 2024, kung saan ang mga kalahok at ang kanilang mga delegasyon ay iniharap sa mga kinikilalang press at tagahanga, at sa mga seremonya ng pagbubukas at pagsasara. Nagdaos din ang lugar ng mga screening ng mga live na palabas, at ang lokasyon ng EuroClub, na nagdaos ng mga opisyal na after-party at mga pribadong pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan. Isang Eurovision Village ang nilikha sa Folkets Park. Nagdaos ito ng mga pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan at mga lokal na artista, pati na rin ang mga screening ng mga live na palabas para sa pangkalahatang publiko. Isang "Eurovision Street" ang itinatag sa Friisgatan, na umaabot mula sa istasyon ng Triangeln hanggang sa Eurovision Village sa Folkets Park. Ang mga nakaplanong pagtatanghal ng musika sa kalye ay naapektuhan ng pag-atras ng ilang artista dahil sa pakikilahok ng Israel sa paligsahan at kalaunan ay inilipat sa Eurovision Village para sa mga kadahilanang pangseguridad. Ang Euro Fan Café ay matatagpuan sa Amiralen. Upang ipagdiwang ang ika-50 anibersaryo ng tagumpay ng ABBA sa patimpalak noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1974|1974]] sa pamamagitan ng "Waterloo", na siyang unang panalo rin ng Sweden, isang espesyal na eksibisyon ng ''ABBA World'' ang ginanap sa Södergatan sa pagitan ng Abril 29 at Mayo 12, 2024. Bago piliin ng SVT ang Malmöbilang punong lungsod, ang mga sumusunod na lungsod ay nagpahayag ng kanilang interes sa pagho-host ng ika-69 na edisyon ng paligsahan at nagsumite ng mga bid. '''Legend:'''<br /> {{Color box|#CEDFF2|†|border=darkgray}} Napiling punong lungsod {{Color box|#D0F0C0|*|border=darkgray}} Na-shortlist {{Color box|#F2E0CE|^|border=darkgray}} Nagsumite ng bid {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Lungsod ! scope="col" | Venue ! scope="col" | Nota ! scope="col" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="row" | [[Eskilstuna]] |[[Stiga Sports Arena]] |Naging host ng Second Chance round ng [[Melodifestivalen]] noong 2020. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng EBU sa kapasidad. |<ref>{{cite news |date=17 May 2023 |title=När Stockholm sviker – Eskilstuna välkomnar Eurovision |language=sv |trans-title=Kung mabigo ang Stockholm, malugod na tatanggapin ng Eskilstuna ang Eurovision |work=Eskilstuna-Kuriren |url=https://ekuriren.se/bli-prenumerant/artikel/r4047voj/ek-2m2kr_s_22 |url-access=subscription |access-date=13 Abril 2026 |archive-date=18 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518141255/https://ekuriren.se/bli-prenumerant/artikel/r4047voj/ek-2m2kr_s_22 |url-status=live }}</ref> |- style="background:#D0F0C0" ! rowspan="3" scope="row" style="background:#D0F0C0" | [[Estokolmo]] * | [[Friends Arena]] | Naging host ng lahat maliban sa isang final ng Melodifestivalen simula noong 2013. Ito ang ginustong lugar ng Konseho ng Lungsod ng Estokolmo. | rowspan="3" | <ref>{{Cite web |last=Washak |first=James |date=16 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Stockholm's Aim is for the Friends Arena to Host the Contest |url=https://eurovoix.com/2023/05/16/eurovision-2024-stockholm-friends-arena-venue/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=16 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230516181148/https://eurovoix.com/2023/05/16/eurovision-2024-stockholm-friends-arena-venue/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last1=Haimi |first1=Elina |last2=Saveland |first2=Amanda |date=20 Hunyo 2023 |title=Stockholm vill bygga ny arena för Eurovision nästa år |trans-title=Nais ng Estokolmo na magtayo ng bagong arena para sa Eurovision sa susunod na taon |url=https://www.dn.se/kultur/stockholm-vill-bygga-ny-arena-for-eurovision-nasta-ar/ |access-date=13 Abril 2026 |newspaper=Dagens Nyheter |language=sv |archive-date=20 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230620165929/https://escxtra.com/2023/06/20/may-18th-ruled-possible-grand-final/ |url-status=live }}</ref> |- style="background:#D0F0C0" |[[Tele2 Arena]] |— |- style="background:#D0F0C0" |''Pansamantalang arena'' |Nagsimula ang panukala sa pagtatayo ng isang pansamantalang arena sa Frihamnen, na hinimok ng mga pangangailangan sa produksyon ng paligsahan at mga kahirapan sa paghahanap ng mga bakanteng lugar sa mga kinakailangang linggo. |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Gothenburg]] ^ | [[Scandinavium]] | Naging host ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1985|1985]]. Kinailangan ng pagsasaayos sa bubong para sa mga kagamitan sa pag-iilaw. Nakatakdang gibain pagkatapos makumpleto ang pagtatayo ng isang bagong pasilidad ng palakasan sa malapit. | <ref>{{Cite web |last=Andersson |first=Rafaell |date=10 Hunyo 2023 |title=Eurovision 2024: Gothenburg Prepares Bid To Host |url=https://eurovoix.com/2023/06/10/eurovision-2024-gothenburg-prepares-bid-to-host/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=10 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610105241/https://eurovoix.com/2023/06/10/eurovision-2024-gothenburg-prepares-bid-to-host/ |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Jönköping]] |[[Husqvarna Garden]] |Naging host ng mga heat ng Melodifestivalen noong 2007. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng kapasidad ng EBU. |<ref>{{cite AV media |last1=Hermansson |first=Sanna |date=24 Mayo 2023 |title=Jönköping med i striden om Eurovision: "Viktigt att vi vågar sticka ut" |trans-title=Jönköping sa laban para sa Eurovision: "Mahalaga na maglakas-loob tayong mamukod-tangi" |url=https://sverigesradio.se/artikel/jonkoping-med-i-striden-om-eurovision-viktigt-att-vi-vagar-sticka-ut |access-date=13 Abril 2026 |publisher=Sveriges Radio |language=sv |archive-date=26 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230526064937/https://sverigesradio.se/artikel/jonkoping-med-i-striden-om-eurovision-viktigt-att-vi-vagar-sticka-ut |url-status=live }}</ref> |- style="background:#CEDFF2" ! scope="row" style="background:#CEDFF2" | '''[[Malmö]] †''' | '''[[Malmö Arena|Malmö Arena]]''' | Naging host ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]]. |<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=15 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Malmö Prepared to Bid to Host Eurovision |url=https://eurovoix.com/2023/05/15/malmo-prepared-to-bid-to-host-eurovision-2024/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=15 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515185635/https://eurovoix.com/2023/05/15/malmo-prepared-to-bid-to-host-eurovision-2024/ |url-status=live }}</ref> |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Örnsköldsvik]] ^ | [[Hägglunds Arena]] | Naging host ng mga heat ng Melodifestivalen noong 2007, 2010, 2014, 2018 at ng semi-final nito noong 2023. | <ref>{{cite web |last=Åsgård |first=Samuel |date=15 Mayo 2023 |access-date=13 Abril 2026 |title=Norrlandskommunen vill ha Eurovision – 'Skulle ge en annan bild av Sverige' |trans-title=Gusto ng Norrlandskommunen ang Eurovision – "Magbibigay ng ibang imahe ng Sweden" |url=https://www.dagenssamhalle.se/offentlig-ekonomi/kommunal-ekonomi/norrlandskommunen-vill-ha-eurovision---skulle-ge-en-annan-bild-av-sverige/ |work=Dagens Samhälle |language=sv |url-access=subscription |archive-date=15 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515191934/https://www.dagenssamhalle.se/offentlig-ekonomi/kommunal-ekonomi/norrlandskommunen-vill-ha-eurovision---skulle-ge-en-annan-bild-av-sverige/ |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Partille]] | [[Partille Arena]] |Nag-host ng Paligsahan ng mga Koro ng Eurovision 2019. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng EBU sa kapasidad. | <ref>{{cite news |title=Partille öppnar för Eurovision Song Contest 2024: Vi kan arrangera finalen |language=sv |trans-title=Bukas ang Partille sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024: Maaari naming isaayos ang finals |work=Partille Tidning |url=https://www.partilletidning.se/nyheter/partille-oppnar-for-eurovision-song-contest-2024-vi-kan-arrangera-finalen.a7fcd2b1-c4ad-418f-b401-6ec56ccc80d7 |url-access=subscription |access-date=13 Abril 2026 |archive-date=18 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518103158/https://www.partilletidning.se/nyheter/partille-oppnar-for-eurovision-song-contest-2024-vi-kan-arrangera-finalen.a7fcd2b1-c4ad-418f-b401-6ec56ccc80d7 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Sandviken]] |[[Göransson Arena]] |Nagdaos ng isang heat ng Melodifestivalen noong 2010. Kasama sa mga plano ang kooperasyon ng iba pang mga munisipalidad sa Gävleborg. |<ref>{{Cite web |last=Van Waarden |first=Franciska |date=22 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Sandviken City Council to Examine a Potential Hosting Bid |url=https://eurovoix.com/2023/05/22/eurovision-2024-sandviken-potential-hosting-bid/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=22 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230522183441/https://eurovoix.com/2023/05/22/eurovision-2024-sandviken-potential-hosting-bid/ |url-status=live }}</ref> |} ==Mga kalahok== {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024 |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! scope="col" colspan="2" | Proseso ng pagpili ! scope="col" rowspan="2" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" |{{Flag|Albanya}} | RTSH | Besa | "Titan" | [[Wikang Ingles|Ingles]] | ''Festivali i Këngës 62'' | Disyembre 22, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Besa |url=https://eurovision.tv/participant/besa-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=23 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140833/https://eurovision.tv/participant/besa-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | NDR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}} | Isaak | "Always on the Run" | Ingles | ''Eurovision Song Contest –'' ''Das deutsche Finale'' ''2024'' | Pebrero 16, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – ISAAK |url=https://eurovision.tv/participant/isaak-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402232413/https://eurovision.tv/participant/isaak-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Armenya}} | AMPTV | Ladaniva | "Jako" <small>(Ժակո)</small> | [[Wikang Armenyo|Armenyo]] | Panloob na pagpili | Marso 9, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 13, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Ladaniva |url=https://eurovision.tv/participant/ladaniva-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=17 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517151408/https://eurovision.tv/participant/ladaniva-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | İTV | Fahree <abbr>feat.</abbr> Ilkin Dovlatov | "Özünlə apar" | Ingles, [[Wikang Aseri|Aseri]] | Panloob na pagpili | Marso 7, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 15, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – FAHREE feat. Ilkin Dovlatov |url=https://eurovision.tv/participant/fahree-ilkin-dovlatov-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/fahree-ilkin-dovlatov-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Australya}} | SBS | Electric Fields | "One Milkali (One Blood)" | Ingles, [[Diyalektong Yankunytjatjara|Yankunytjatjara]] | Panloob na pagpili | Marso 5, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Electric Fields |url=https://eurovision.tv/participant/electric-fields-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151529/https://eurovision.tv/participant/electric-fields-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Austria}} | ORF | Kaleen | "We Will Rave" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 16, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 1, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Kaleen |url=https://eurovision.tv/participant/kaleen-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=9 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309235444/https://eurovision.tv/participant/kaleen-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | RTBF | Mustii | "Before the Party's Over" | Ingles | Panloob na pagpili | Agosto 30, 2023 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 20, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Mustii |url=https://eurovision.tv/participant/mustii-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325044646/https://eurovision.tv/participant/mustii-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | Saba | "Sand" | Ingles | ''Dansk Melodi Grand Prix 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – SABA |url=https://eurovision.tv/participant/saba-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=8 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240408222258/https://eurovision.tv/participant/saba-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | RTVSLO | Raiven | "Veronika" | [[Wikang Esloveno|Esloveno]] | Panloob na pagpili | Disyembre 12, 2023 {{small|(artista)}}<br>Enero 20, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Raiven |url=https://eurovision.tv/participant/raiven-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=19 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419174036/https://eurovision.tv/participant/raiven-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Espanya}} | RTVE | Nebulossa | "Zorra" | [[Wikang Kastila|Kastila]] | ''Benidorm Fest 2024'' | Pebrero 3, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nebulossa |url=https://eurovision.tv/participant/nebulossa-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325045450/https://eurovision.tv/participant/nebulossa-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Estonia|namr=Estonya}} | ERR | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" | [[Wikang Estonyo|Estonyo]] | ''Eesti Laul 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – 5MIINUST x Puuluup |url=https://eurovision.tv/participant/5miinust-and-puuluup-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=9 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240409091103/https://eurovision.tv/participant/5miinust-and-puuluup-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} | ERT | Marina Satti | "Zari" <small>(Ζάρι)</small> | [[Wikang Griyego|Griyego]] | Panloob na pagpili | Oktubre 24, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 7, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Marina Satti |url=https://eurovision.tv/participant/marina-satti-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402231149/https://eurovision.tv/participant/marina-satti-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 12, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nutsa Buzaladze |url=https://eurovision.tv/participant/nutsa-buzaladze-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151531/https://eurovision.tv/participant/nutsa-buzaladze-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | RTÉ | Bambie Thug | "Doomsday Blue" | Ingles | ''Eurosong 2024'' {{small|(parte ng ''The Late Late Show'')}} | Enero 26, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Bambie Thug |url=https://eurovision.tv/participant/bambie-thug-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151529/https://eurovision.tv/participant/bambie-thug-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | RÚV | Hera Björk | "Scared of Heights" | Ingles | ''Söngvakeppnin 2024'' | Marso 2, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Hera Björk |url=https://eurovision.tv/participant/hera-bjork-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/hera-bjork-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Eden Golan | "Hurricane" | Ingles, [[Wikang Hebreo|Hebreo]] | ''HaKokhav Haba'' {{small|(artista)}}<br>Panloob na pagpili {{small|(kanta)}} | Pebrero 6, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 10, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Eden Golan |url=https://eurovision.tv/participant/eden-golan-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=16 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240316195526/https://eurovision.tv/participant/eden-golan-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Italya}} | RAI | Angelina Mango | "La noia" | [[Wikang Italyano|Italyano]] | ''Sanremo Music Festival 2024'' | Pebrero 10, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Angelina Mango |url=https://eurovision.tv/participant/angelina-mango-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=13 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513133231/https://eurovision.tv/participant/angelina-mango-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | HRT | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" | Ingles | ''Dora 2024'' | Pebrero 25, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Baby Lasagna |url=https://eurovision.tv/participant/baby-lasagna-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151533/https://eurovision.tv/participant/baby-lasagna-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | LSM | Dons | "Hollow" | Ingles | ''Supernova 2024'' | Pebrero 10, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Dons |url=https://eurovision.tv/participant/dons-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=5 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405112202/https://eurovision.tv/participant/dons-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | Silvester Belt | "Luktelk" | [[Wikang Litwano|Litwano]] | ''Eurovizija.LT 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Silvester Belt |url=https://eurovision.tv/participant/silvester-belt-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151532/https://eurovision.tv/participant/silvester-belt-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | RTL | Tali | "Fighter" | [[Wikang Pranses|Pranses]], Ingles | ''Luxembourg Song Contest 2024'' | Enero 27, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – TALI |url=https://eurovision.tv/participant/tali-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=1 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240401050838/https://eurovision.tv/participant/tali-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | Sarah Bonnici | "Loop" | Ingles | ''Malta Eurovision Song Contest 2024'' | Pebrero 3, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Sarah Bonnici |url=https://eurovision.tv/participant/sarah-bonnici-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=23 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323144944/https://eurovision.tv/participant/sarah-bonnici-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Natalia Barbu | "In the Middle" | Ingles | ''Etapa națională 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Natalia Barbu |url=https://eurovision.tv/participant/natalia-barbu-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=1 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240401113628/https://eurovision.tv/participant/natalia-barbu-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | AVROTROS | Joost Klein | "Europapa" | [[Wikang Olandes|Olandes]] | Panloob na pagpili | Disyembre 11, 2023 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 29, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Joost Klein |url=https://eurovision.tv/participant/joost-klein-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=24 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240324092210/https://eurovision.tv/participant/joost-klein-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | NRK | Gåte | "Ulveham" | [[Wikang Noruwego|Noruwego]] | ''Melodi Grand Prix 2024'' | Pebrero 3, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Gåte |url=https://eurovision.tv/participant/gate-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060842/https://eurovision.tv/participant/gate-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya|Tampok ang mga walang kreditong boses ni Henri Piispanen.}} | "No Rules!" | Ingles | ''Uuden Musiikin Kilpailu 2024'' | Pebrero 10, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Windows95man |url=https://eurovision.tv/participant/windows95man-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325105652/https://eurovision.tv/participant/windows95man-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | Luna | "The Tower" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 19, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – LUNA |url=https://eurovision.tv/participant/luna-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=17 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517151408/https://eurovision.tv/participant/luna-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | Iolanda | "Grito" | [[Wikang Portuges|Portuges]] | ''Festival da Canção 2024'' | Marso 9, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – iolanda |url=https://eurovision.tv/participant/iolanda-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402232413/https://eurovision.tv/participant/iolanda-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | France Télévisions | Slimane | "Mon amour" | Pranses | Panloob na pagpili | Nobyembre 8, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Slimane |url=https://eurovision.tv/participant/slimane-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325105713/https://eurovision.tv/participant/slimane-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | [[BBC]] | Olly Alexander | "Dizzy" | Ingles | Panloob na pagpili | Disyembre 16, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 1, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Olly Alexander |url=https://eurovision.tv/participant/olly-alexander-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=22 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240322232329/https://eurovision.tv/participant/olly-alexander-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} | SMRTV | Megara | "11:11" | Kastila | ''Una voce per San Marino'' ''2024'' | Pebrero 24, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – MEGARA |url=https://eurovision.tv/participant/megara-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151533/https://eurovision.tv/participant/megara-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | RTS | Teya Dora | "Ramonda" <small>(Рамонда)</small> | [[Wikang Serbiyo|Serbiyo]] | ''Pesma za Evroviziju '24'' | Marso 2, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – TEYA DORA |url=https://eurovision.tv/participant/teya-dora-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151531/https://eurovision.tv/participant/teya-dora-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | Marcus & Martinus | "Unforgettable" | Ingles | ''Melodifestivalen 2024'' | Marso 9, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Marcus & Martinus |url=https://eurovision.tv/participant/marcus-martinus-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402030258/https://eurovision.tv/participant/marcus-martinus-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 29, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nemo |url=https://eurovision.tv/participant/nemo-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=5 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405211607/https://eurovision.tv/participant/nemo-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | Aiko | "Pedestal" | Ingles | ''ESCZ 2024'' | Disyembre 13, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Aiko |url=https://eurovision.tv/participant/aiko-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325044646/https://eurovision.tv/participant/aiko-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | CyBC | Silia Kapsis | "Liar" | Ingles | Panloob na pagpili | Setyembre 25, 2023 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 29, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Silia Kapsis |url=https://eurovision.tv/participant/silia-kapsis-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060841/https://eurovision.tv/participant/silia-kapsis-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | Suspilne | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" | [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]], Ingles | ''Vidbir 2024'' | Pebrero 4, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – alyona alyona & Jerry Heil |url=https://eurovision.tv/participant/alyona-alyona-and-jerry-heil-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/alyona-alyona-and-jerry-heil-2024 |url-status=live }}</ref> |} ==Buod ng paligsahan== ===Unang semi-final=== Ginanap ang unang semi-final noong ika-7 ng Mayo 2024 sa ganap na 9:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]].<ref name="calendar">{{Cite web |date=13 Marso 2019 |title=Eurovision Calendar 2024 |url=https://eurovision.tv/calendar |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Setyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902202017/https://eurovision.tv/calendar |url-status=live }}</ref> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Alemanya]], [[Reino Unido]] at [[Suwesya]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw">{{Cite web |date=30 Enero 2024 |title=Eurovision 2024: Semi-Final Draw results |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-semi-final-draw-results |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |language=en |archive-date=30 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130182906/https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-semi-final-draw-results |url-status=live }}</ref> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Unang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024<ref>{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/malmo-2024/first-semi-final |title=Malmö 2024 – First Semi-Final – Scoreboard |publisher=Eurovision Song Contest |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=30 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130185817/https://eurovision.tv/event/malmo-2024/first-semi-final |url-status=live }}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Tsipre}} | Silia Kapsis | "Liar" |67 |6 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Teya Dora | "Ramonda" |47 |10 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Silvester Belt | "Luktelk" |119 |4 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Irlanda}} | Bambie Thug | "Doomsday Blue" |124 |3 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}'' | ''Olly Alexander'' | ''"Dizzy"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Ukranya}} | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" |173 |2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Polonya}} | Luna | "The Tower" |35 |12 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" |177 |1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Hera Björk | "Scared of Heights" |3 |15 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Alemanya}}'' | ''Isaak'' | ''"Always on the Run"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Eslobenya}} | Raiven | "Veronika" |51 |9 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya}} | "No Rules!" |59 |7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | Natalia Barbu | "In the Middle" |20 |13 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Suwesya}}'' | ''Marcus & Martinus'' | ''"Unforgettable"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | Fahree <abbr>feat.</abbr> Ilkin Dovlatov | "Özünlə apar" |11 |14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Australya}} | Electric Fields | "One Milkali (One Blood)" |41 |11 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Portugal}} | Iolanda | "Grito" |58 |8 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Luxembourg}} | Tali | "Fighter" |117 |5 |} ===Ikalawang semi-final=== Ginanap ang ikalawang semi-final noong ika-9 ng Mayo 2024 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST.<ref name="calendar" /> Labing-anim na bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Espanya]], [[Italya]] at [[Pransiya]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw" /> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Ikalawang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="SF2_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/malmo-2024/second-semi-final/results |title=Malmö 2024 – Second Semi-Final – Detailed voting results |date=11 Mayo 2024 |website=Eurovision Song Contest |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa|EBU]] |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=12 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240512002634/https://eurovision.tv/event/malmo-2024/second-semi-final/results |url-status=live }}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Malta}} | Sarah Bonnici | "Loop" |13 |16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Albanya}} | Besa | "Titan" |14 |15 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Gresya}} | Marina Satti | "Zari" |86 |5 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Suwisa}} | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" |132 |4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | Aiko | "Pedestal" |38 |11 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Pransiya}}'' | ''Slimane'' | ''"Mon amour"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Austria}} | Kaleen | "We Will Rave" |46 |9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Dinamarka}} | Saba | "Sand" |36 |12 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Armenya}} | Ladaniva | "Jako" |137 |3 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Dons | "Hollow" |72 |7 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Espanya}}'' | ''Nebulossa'' | ''"Zorra"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|San Marino}} | Megara | "11:11" |16 |14 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Heorhiya}} | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" |54 |8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Belhika}} | Mustii | "Before the Party's Over" |18 |13 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" |79 |6 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Italya}}'' | ''Angelina Mango'' | ''"La noia"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Israel}} | Eden Golan | "Hurricane" |194 |1 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Noruwega}} | Gåte | "Ulveham" |43 |10 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Joost Klein | "Europapa" |182 |2 |} ===Final=== Ginanap ang final noong ika-17 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST at itinampok ang 26 na bansang kalahok.<ref name="calendar" /> Bumoto sa finals ang lahat ng 37 kalahok na bansa kasama ang hurado at televote, pati na rin ang mga hindi kalahok na bansa sa ilalim ng pinagsama-samang online na boto na "Rest of the World".<ref>{{Cite web |date=17 Marso 2025 |title=Switzerland has been drawn to perform 19th in the Grand Final |url=https://eurovision.tv/story/switzerland-draws-perform-19th-grand-final |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> Ang running order (R/O) ng host nation ay natukoy sa pamamagitan ng random draw noong ika-17 ng Marso sa taunang pagpupulong ng mga pinuno ng mga kalahok na delegasyon.<ref>{{cite web |url=https://eurovision.tv/story/sweden-will-perform-first-in-malmo |title=Sweden have been drawn to open the Grand Final in Malmö |publisher=Eurovision Song Contest |date=11 Marso 2024 |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=11 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240311153152/https://eurovision.tv/story/sweden-will-perform-first-in-malmo |url-status=live }}</ref> Ang running order para sa mga natitirang finalist ay tinukoy ng mga prodyuser ng paligsahan pagkatapos ng ikalawang semi-final.<ref>{{Cite web |date=10 Mayo 2024 |title=Eurovision 2024: The Grand Final running order |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-final-running-order |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=14 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514122837/https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-final-running-order |url-status=live }}</ref> Sa kabila ng pagiging kwalipikado para sa finals, kung saan nakatakda sana itong magtanghal sa ika-5 pwesto, na-disqualify ang Nederlandiya dahil sa isang insidente sa pagitan ng kalahok nitong si Joost Klein at ng isang miyembro ng production team.<ref>{{Cite web |date=11 Mayo 2024 |title=Statement on Dutch participation in the Eurovision Song Contest |url=https://eurovision.tv/mediacentre/release/statement-dutch-participation-eurovision-song-contest |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=14 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514135422/https://eurovision.tv/mediacentre/release/statement-dutch-participation-eurovision-song-contest |url-status=live }}</ref> Napanatili nito ang karapatang bumoto sa finals,<ref>{{Cite web |date=11 Mayo 2024 |title=The Netherlands will take part in the voting in the Final |url=https://escbubble.com/2024/05/the-netherlands-will-take-part-in-the-voting-in-the-final/ |access-date=14 Abril 2026 |website=ESCBubble |language=en-GB |archive-date=12 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240512062323/https://escbubble.com/2024/05/the-netherlands-will-take-part-in-the-voting-in-the-final/ |url-status=live }}</ref> at napanatili ng lahat ng mga bansang nakatakdang magtanghal pagkatapos ng Nederlandiya ang kani-kanilang mga running order number.<ref>{{Cite web |last1=Tiikkaja |first1=Samuli |last2=Pikkarainen |first2=Elina |date=11 May 2024 |title=Euroviisut {{!}} EBU: Hollanti ei osallistu Euroviisujen finaaliin – kappaleiden kilpailunumerot pysyvät ennallaan |trans-title=EBU: Hindi lalahok ang Nederlandiya sa Eurovision final – mananatiling hindi nagbabago ang bilang ng mga kanta sa kompetisyon |url=https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000010419345.html |access-date=13 May 2024 |website=Helsingin Sanomat |language=fi |archive-date=13 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513110358/https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000010419345.html |url-status=live }}</ref> {{Legend|gold|Kampeon}} {{Legend|#FFE6E6|Diskwalipikado}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="Final_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/malmo-2024/grand-final |title=Malmö 2024 – Grand Final – Scoreboard |publisher=Eurovision Song Contest |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=30 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130185816/https://eurovision.tv/event/malmo-2024/grand-final |url-status=live }}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | Marcus & Martinus | "Unforgettable" | 174 | 9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Ukranya}} | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" | 453 | 3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Alemanya}} | Isaak | "Always on the Run" | 117 | 12 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Luxembourg}} | Tali | "Fighter" | 103 | 13 |- style="background: #FFE6E6;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Joost Klein | "Europapa" | — | — |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Israel}} | Eden Golan | "Hurricane" | 375 | 5 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Silvester Belt | "Luktelk" | 90 | 14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Espanya}} | Nebulossa | "Zorra" | 30 | 22 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" | 37 | 20 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Irlanda}} | Bambie Thug | "Róa" | 278 | 6 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Dons | "Hollow" | 64 | 16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Gresya}} | Marina Satti | "Asteromata" | 126 | 11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | Olly Alexander | "Dizzy" | 46 | 18 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Noruwega}} | Gåte | "Ulveham" | 16 | 25 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Italya}} | Angelina Mango | "La noia" | 268 | 7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Teya Dora | "Ramonda" | 54 | 17 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 17 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya}} | "No Rules!" | 38 | 19 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 18 | {{Flag|Portugal}} | Iolanda | "Grito" | 152 | 10 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 19 | {{Flag|Armenya}} | Ladaniva | "Jako" | 183 | 8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | {{Flag|Tsipre}} | Silia Kapsis | "Liar" | 78 | 15 |- style="font-weight: bold; background: gold;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | {{Flag|Suwisa}} | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" | 591 | 1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | {{Flag|Eslobenya}} | Raiven | "Veronika" | 27 | 23 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" | 547 | 2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 24 | {{Flag|Heorhiya}} | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" | 34 | 21 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | {{Flag|Pransiya}} | Slimane | "Mon amour" | 445 | 4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 26 | {{Flag|Austria}} | Kaleen | "We Will Rave" | 24 | 24 |} ====Buod ng pagboto==== {{Legend|gold|Kampeon}} {{Legend|#FFE6E6|Diskwalipikado}} {| class="wikitable plainrowheaders" style="margin: 10px;" |+ Paghahati-hati ng mga resulta<ref name="finalresults">{{cite web |title=Malmö 2024 – Grand Final – Detailed voting results |url=https://eurovision.tv/event/tmalmo-20249/grand-final/results |publisher=Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa |access-date=14 Abril 2026 }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! rowspan="2" scope="col" | Puwesto ! colspan="2" scope="col" | Pinagsama ! colspan="2" scope="col" | Hurado ! colspan="2" scope="col" | Televoting |- ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 1 | bgcolor=gold|{{Flag|Suwisa}} | bgcolor=gold|591 | bgcolor=gold|{{Flag|Suwisa}} | bgcolor=gold|365 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | 337 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 2 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | 547 | {{Flag|Pransiya}} | 218 | {{Flag|Israel}} | 323 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 3 | {{Flag|Ukranya}} | 453 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | 210 | {{Flag|Ukranya}} | 307 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 4 | {{Flag|Pransiya}} | 445 | {{Flag|Italya}} | 164 | {{Flag|Pransiya}} | 227 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 5 | {{Flag|Israel}} | 375 | {{Flag|Ukranya}} | 146 | bgcolor=gold|{{Flag|Suwisa}} | bgcolor=gold|226 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 6 | {{Flag|Irlanda}} | 278 | {{Flag|Irlanda}} | 142 | {{Flag|Irlanda}} | 136 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 7 | {{Flag|Italya}} | 268 | {{Flag|Portugal}} | 139 | {{Flag|Italya}} | 104 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 8 | {{Flag|Armenya}} | 183 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 125 | {{Flag|Gresya}} | 85 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 9 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 174 | {{Flag|Armenya}} | 101 | {{Flag|Armenya}} | 82 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 10 | {{Flag|Portugal}} | 152 | {{Flag|Alemanya}} | 99 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 58 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 11 | {{Flag|Gresya}} | 126 | {{Flag|Luxembourg}} | 83 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 49 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 12 | {{Flag|Alemanya}} | 117 | {{Flag|Israel}} | 52 | {{Flag|Tsipre}} | 44 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 13 | {{Flag|Luxembourg}} | 103 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 46 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 33 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 14 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 90 | {{Flag|Gresya}} | 41 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | 32 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 15 | {{Flag|Tsipre}} | 78 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 36 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 31 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 16 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 64 | {{Flag|Tsipre}} | 34 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 28 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 17 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | 54 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 32 | {{Flag|Luxembourg}} | 20 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 18 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 46 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | 22 | {{Flag|Heorhiya}} | 19 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 19 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 38 | {{Flag|Espanya}} | 19{{efn|name=Hurado19|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Austria, ang Espanya ay itinuring na ika-19 puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Alemanya}} | 18 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 20 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 37 | {{Flag|Austria}} | 19{{efn|name=Hurado19}} | {{Flag|Portugal}} | 13 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 21 | {{Flag|Heorhiya}} | 34 | {{Flag|Heorhiya}} | 15{{efn|name=Hurado21|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Eslobenya, ang Heorhiya ay itinuring na ika-21 puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Eslobenya}} | 12 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 22 | {{Flag|Espanya}} | 30 | {{Flag|Eslobenya}} | 15{{efn|name=Hurado21}} | {{Flag|Espanya}} | 11 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 23 | {{Flag|Eslobenya}} | 27 | {{Flag|Noruwega}} | 12 | {{Flag|Austria}} | 5 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 24 | {{Flag|Austria}} | 24 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 7 | {{Flag|Noruwega}} | 4 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 25 | {{Flag|Noruwega}} | 16 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 4 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 0 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | — | bgcolor=#FFE6E6|{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | bgcolor=#FFE6E6|— | bgcolor=#FFE6E6|{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | bgcolor=#FFE6E6|— | bgcolor=#FFE6E6|{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | bgcolor=#FFE6E6|— |} ====Tagapagsalita==== Inihayag ng mga tagapagsalita ang 12-puntong iskor mula sa pambansang hurado ng kani-kanilang bansa sa sumusunod na pagkakasunud-sunod: {{Div col |colwidth=30em}} #{{Flag|Ukranya}} – Jamala {{small|(kinatawan ng Ukranya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]])}} #{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} – Joanna Lumley #{{Flag|Luxembourg}} – Désirée Nosbusch {{small|(host ng paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1984|1984]])}} #{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} – Aysel Teymurzadeh {{small|(kinatawan ng Aserbayan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2009|2009]] kasama si Arash)}} #{{Flag|San Marino}} – Kida #{{Flag|Malta}} – Matt Blxck #{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} – Ivan Dorian Molnar #{{Flag|Albanya}} – Andri Xhahu #{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} – Radka Rosická #{{Flag|Israel}} – Maya Alkulumbre #{{Flag|Australya}} – Danny Estrin {{small|(kinatawan ng Australya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] bilang parte ng Voyager)}} #{{Flag|Dinamarka}} – Stéphanie Surrugue #{{Flag|Espanya}} – Soraya Arnelas #{{Flag|Noruwega}} – Ingvild Helljesen #{{Flag|Alemanya}} – Ina Müller #{{Flag|Armenya}} – Brunette {{small|(kinatawan ng Armenya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Eslobenya}} – Lorella Flego #{{Flag|Heorhiya}} – Sopho Khalvashi {{small|(kinatawan ng Heorhiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2007|2007]])}} #{{Flag|Suwisa}} – Jennifer Bosshard #{{Flag|Moldova|name=Moldabya}} – Doina Stimpovschi #{{Flag|Gresya}} – Helena Paparizou {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2005|2005]])}} #{{Flag|Estonia|name=Estonya}} – Birgit {{small|(kinatawan ng Estonya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]])}} #{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} – ''Wala'' {{Efn|Dapat sana ay iaanunsyo ni Nikkie de Jager ang mga puntos ng hurado mula sa Nederlandiya, ngunit umatras siya matapos madiskwalipika ang bansa sa finals. Sa halip, inanunsyo ng superbisor tagapagpaganap ng paligsahan na si Martin Österdahl ang mga puntos ng hurado ng bansa.}} #{{Flag|Austria}} – Philipp Hansa #{{Flag|Pransiya}} – Natasha St-Pier {{small|(kinatawan ng Pransiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2001|2001]])}} #{{Flag|Italya}} – Mario Acampa #{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} – Toni Laaksonen #{{Flag|Portugal}} – Mimicat {{small|(kinatawan ng Portugal noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Belhika}} – Livia Dushkoff #{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} – Friðrik Ómar Hjörleifsson {{small|(kinatawan ng Islandiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2008|2008]] bilang parte ng Eurobandið)}} #{{Flag|Latvia|name=Letonya}} – Andrejs Reinis Zitmanis {{small|(kinatawan ng Letonya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] bilang parte ng Sudden Lights)}} #{{Flag|Irlanda}} – Paul Harrington {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1994|1994]] kasama si Charlie McGettigan)}} #{{Flag|Polonya}} – Viki Gabor {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision para sa mga Bata 2019]])}} #{{Flag|Tsipre}} – Loukas Hamatsos #{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} – Monika Linkytė {{small|(kinatawan ng Litwanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} – Konstrakta {{small|(kinatawan ng Serbiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]])}} #{{Flag|Sweden|name=Suwesya}} – Frans {{small|(kinatawan ng Suwesya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]])}} {{Div col end}} ==Ibang mga pagtatanghal== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Iba pang mga tagapagtanghal sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025 |- ! scope="col"| Act ! scope="col"| (Mga) Pangalan ! scope="col" class="unsortable"| (Mga) Kanta |- ! colspan="3" | Unang semi-final |- ! Pambungad | Eleni Foureira<br>Eric Saade<br>Chanel | "Fuego"<br>"Popular"<br>"SloMo" |- ! rowspan="2" |Interval | [[Johnny Logan]] | "Euphoria" |- | Benjamin Ingrosso | "Look Who's Laughing Now"<br>"Kite"<br>"Honey Boy" |- ! colspan="3" | Ikalawang semi-final |- ! Pambungad | Petra Mede<br>Malin Åkerman | "Tattoo" |- ! rowspan="3" |Interval | Helena Paparizou<br>Charlotte Perrelli<br>Sertab Erener | "My Number One"<br>"Take Me to Your Heaven"<br>"Everyway That I Can" |- | Petra Mede<br>Charlotte Perrelli<br>Sarah Dawn Finer <small>(bilang si Lynda Woodruff)</small> | "We Just Love Eurovision Too Much" |- |Käärijä |"Cha Cha Cha" |- ! Reprise | Herreys | "Diggi-Loo Diggi-Ley" |- ! colspan="3" | Final |- ! Pambungad | Björn Skifs | "Hooked on a Feeling" |- ! rowspan="4" |Interval | Sarah Dawn Finer <small>(bilang si Lynda Woodruff)</small> | "Good to Go" |- | Alcazar | "Crying at the Discoteque" |- | Carola<br>Charlotte Perrelli<br>Conchita Wurst | "Waterloo"<br><small>(na may pre-recorded na</small> <small>paglitaw mula sa mga orihinal na kumanta ng kanta na [[ABBA]] bilang mga kanilang mga virtual avatar mula sa kanilang konsiyerto na ABBA Voyage sa [[Londres]])</small> |- | Loreen | "Forever"<br>"Tattoo" |} ==Pagpapalabas== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Albanya}} | RTSH | RTSH 1, RTSH Muzikë, Radio Tirana | Lahat ng palabas | Andri Xhahu |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | rowspan="2" |ARD/NDR | One | Semi-finals | rowspan="2" scope="row" | Thorsten Schorn |- | Das Erste | Final |- | ARD/RBB | Radio Eins | Final | Amelie Ernst at Max Spallek |- ! scope="row" | {{Flag|Armenya}} | AMPTV | Armenia 1 | Lahat ng palabas | Hrachuhi Utmazyan at Sevak Hakobyan |- ! scope="row" | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | colspan="2" | İTV | Lahat ng palabas | Nurlana Jafarova |- ! scope="row" | {{Flag|Australya}} | SBS | SBS | Lahat ng palabas | Myf Warhurst at Joel Creasey |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Austria}} | rowspan="2" | ORF | ORF 1 | Lahat ng palabas | Andi Knoll |- | FM4 | Final | Jan Böhmermann at Olli Schulz |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Belhika}} | rowspan="3" | RTBF | Tipik | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | rowspan="3" | ''Pranses'': Maureen Louys at Jean-Louis Lahaye |- | La Une | {{abbr|SF2|Semi-final 2}}/Final |- |VivaCité |Final |- | rowspan="2" | VRT | VRT 1 | Lahat ng palabas | rowspan="2" | ''Olandes'': Peter Van de Veire |- |Radio 2 |Final |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | DR1 | Lahat ng palabas | Ole Tøpholm |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | rowspan="3" | RTVSLO | TV SLO 1 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | Mojca Mavec |- | TV SLO 2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- |Radio Val 202 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | Maj Valerij at Igor Bračič |- ! rowspan="6" scope="row" | {{Flag|Espanya}} | rowspan="6" | RTVE | La 2 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} | rowspan="2" | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | rowspan="2" | La 1 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- | Final | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar<br />''Katalan'':{{efn|Ang opsyon sa komentaryo sa wikang Katalan ay makukuha lamang sa Cataluña.}} Sònia Urbano at Xavi Martínez |- | [[TVE Internacional]] | Lahat ng palabas | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | Radio Nacional | rowspan="2" | Final | ''Kastila'': David Asensio, Sara Calvo at Luis Miguel Montes |- | Ràdio 4 | ''Katalan'': Sònia Urbano at Xavi Martínez |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | rowspan="3" | ERR | ETV | rowspan="3" | Lahat ng palabas | ''Estonyo'': Marko Reikop |- | ETV+ | ''Ruso'': Julia Kalenda at Aleksandr Hobotov |- |ETV2 |''Wikang Senyas ng Estonya:'' iba't ibang interpreter |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Gresya}} | rowspan="2" | ERT | ERT1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas |Thanasis Alevras at Jérôme Kaluta |- | Deftero Programma |Dimitris Meidanis |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | First Channel | Lahat ng palabas |Nika Lobiladze |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | rowspan="3" | RTÉ | RTÉ One | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | Marty Whelan |- | RTÉ2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- |RTÉ 2fm |Lahat ng palabas |Zbyszek Zalinski at Neil Doherty |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | rowspan="3" | RÚV | RÚV | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- | RÚV 2 | ''Wikang Senyas ng Iceland:'' iba't ibang interpreter |- | Rás 2 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Israel}} | rowspan="3" | IPBC | rowspan="2" | Kan 11 | Semi-finals | Asaf Liberman at Akiva Novick |- | rowspan="2" | Final | Asaf Liberman, Akiva Novick at Yoav Tzafir |- |Kan 88, Kan Tarbut, Kan Bet | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Italya}} | rowspan="3" | RAI | Rai 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Gabriele Corsi at Mara Maionchi |- | Rai 1 | Final |- |Rai Radio 2 |Lahat ng palabas | Diletta Parlangeli at Matteo Osso |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | rowspan="2" | HRT | HRT 1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas | Duško Ćurlić |- | HR 2 |Zlatko Turkalj |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | rowspan="2" | LSM | rowspan="2" | LTV1 | Semi-finals | Toms Grēviņš |- | Final | Toms Grēviņš at Lauris Reiniks |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | LRT TV, LRT Radijas | Lahat ng palabas | Ramūnas Zilnys |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | rowspan="3" | RTL | RTL Lëtzebuerg, RTL Radio | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Luksemburges'': Raoul Roos at Roger Saurfeld |- | RTL Today | ''Ingles'': Sarah Tapp at Meredith Moss |- | RTL Infos |{{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Pranses'': Jérôme Didelot at Emma Sorgato |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | TVM | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Moldova 1, Radio Moldova | Lahat ng palabas | Ion Jalbă at Elena Stegari |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | rowspan="2" | AVROTROS | NPO 1, BVN | Lahat ng palabas | Cornald Maas at Jacqueline Govaert |- | NPO Radio 2 | Final | Splinter Chabot at Carolien Borgers |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | rowspan="2" | NRK | NRK1 | Lahat ng palabas | Marte Stokstad |- | NRK P1 | Final | Jon Marius Hyttebakk |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | rowspan="5" | Yle | Yle TV1, TV Finland | rowspan="4" | Lahat ng palabas | ''Finlandes'': Mikko Silvennoinen<br />''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | Yle Radio Suomi | ''Finlandes'': Toni Laaksonen at Sanna Pirkkalainen |- |Yle X3M | ''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | rowspan="2" | Yle Areena{{Efn|Kasama ang mga opsyon sa komentaryo sa wikang Finlandes at Suweko mula sa Yle TV1}} | ''Inari Sámi:'' Heli Huovinen at ''Northern Sámi'': Aslak Paltto |- | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Ruso'': Levan Tvaltvadze |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | TVP1, TVP Polonia | Lahat ng palabas | Artur Orzech |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Portugal}} | rowspan="2" | RTP | RTP1, RTP Internacional | Lahat ng palabas{{efn|Ang pagsasahimpapawid ng ikalawang semi-final ay nagsimulang naantala, sa ganap na 10:30 ng gabi (WEST)}} | rowspan="2" | José Carlos Malato at Nuno Galopim |- |RTP África |{{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final{{Efn|Ang pagsasahimpapawid ng final ay nagsimulang naantala, sa ganap na 9:01 ng gabi (WEST)}} |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | rowspan="2" |France Télévisions | Culturebox | Semi-finals | Nicky Doll |- | France 2 | Final | Stéphane Bern at Laurence Boccolini |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | rowspan="5" | [[BBC]] | rowspan="2" | BBC One | Semi-finals | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan Clark |- | Final | ''Ingles:'' Graham Norton |- | BBC Red Button | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas ng Britanya:'' iba't ibang interpreter |- | rowspan="2" |BBC Radio 2 | Semi-finals | ''Ingles:'' Richie Anderson |- | Final | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan Clark |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} |SMRTV |San Marino RTV |Lahat ng palabas |Lia Fiorio at Gigi Restivo |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | rowspan="3" | RTS | RTS 1{{Efn|Sa pagtatanghal ng Polonya sa unang semi-final, pansamantalang inilipat ang brodkast mula sa RTS1 patungong RTS2, upang maipalabas ng una ang seremonya ng pagdating ng Pangulo at Pangkalahatang Kalihim ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Xi Jinping]], na nagsasagawa ng pagbisitang estado sa Serbiya. Ipinalabas ang RTS2 nang humigit-kumulang 25 minuto ng semi-final, kabilang ang natitirang bahagi ng mga kalahok ng Polonya, mga pagtatanghal mula sa Islandiya, Kroasya, at ang unang bahagi ng pagtatanghal ng Alemanya, bago naibalik ang brodkast sa RTS1.}}, RTS Svet | Lahat ng palabas | Duška Vučinić |- | rowspan="2" | Radio Belgrade 1 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | Katarina Epstein |- |Final |Katarina Epstein at Nikoleta Dojčinović |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | rowspan="2" | SVT | SVT1 | Lahat ng palabas | ''Suweko:'' Tina Mehrafzoon at Edward af Sillén |- | SVT Play{{efn|Kasama ang opsyon sa komentaryo sa wikang Suweko mula sa SVT1 para sa lahat ng palabas}} | Final | ''Inari Sámi:'' Heli Huovinen at ''Northern Sámi'': Aslak Paltto{{efn|Sa sabay na broadcast mula sa Yle Areena ng Finland}} |- | SR | SR P4 | Lahat ng palabas | ''Suweko:'' Carolina Norén |- ! rowspan="6" scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | rowspan="6" | SRG SSR | RSI La 2 | Semi-finals | rowspan="2" | ''Italyano'': Ellis Cavallini at Gian-Andrea Costa |- | RSI La 1 | Final |- |RTS 2 | Semi-finals | rowspan="2" | ''Pranses'': Jean-Marc Richard at Nicolas Tanner |- | RTS 1 | Final |- | SRF zwei | Semi-finals | rowspan="2" | ''Aleman'': Sven Epiney |- | SRF 1 | Final |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | ČT2 | Lahat ng palabas | Vašek Matějovský, Patricie Kaňok Fuxová at Dominika Hašková |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | rowspan="2" | CyBC | RIK 1, RIK Sat | rowspan="2" | Lahat ng palabas | Melina Karageorgiou at Hovig Demirjian |- | RIK Trito | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | rowspan="4" | Suspilne | rowspan="3" | Suspilne Kultura | Semi-finals | ''Ukranyo:'' Timur Miroshnychenko |- | Final | ''Ukranyo:'' Timur Miroshnychenko at Vasyl Baidak |- | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas Ukranyo'': Tetiana Zhurkova, Inna Petrova, Iryna Skolotova, Yuliia Porplik, Anfisa Boldusieva at Lada Sokoliuk |- | Radio Promin | ''Ukranyo:'' Dmytro Zakharchenko at Lesia Antypenko{{Efn|Ang pagsasahimpapawid ng semi-finals ay kadalasang nagtampok ng komentaryo sa TV ni Miroshnychenko. Tanging ang pangalawang recap (na hindi isinalaysay ni Miroshnychenko sa TV) ang binigyan ng komento nina Zakharchenko at Antypenko. Kasama rin sa mga pagsasahimpapawid ang maiikling talakayan sa studio at maiikling ulat sa mismong lugar ni Anna Zakletska sa pagitan ng pagsasara ng botohan at mga anunsyo ng resulta, na iniharap nina Zakharchenko at Antypenko.}} |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga broadkasters at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Brasil}} | Zapping | Zapping Music Live | Final | Priscila Bertozzi |- ! scope="row" | {{Flag|Chile}} | Zapping | Zapping Channel | Final |Rayén Araya at Ignacio Lira |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobakya}} |RTVS |Rádio FM |Final |Daniel Baláž, Lucia Haverlík, Pavol Hubinák at Juraj Malíček |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Estados Unidos}} | [[NBC]] | Peacock | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- | colspan="2" |WJFD-FM |Final |Ewan Spence at Samantha Ross |- ! scope="row" | {{Flag|North Macedonia|name=Hilagang Masedonya}} | MRT | MRT 1, Radio Skopje | Lahat ng palabas | Aleksandra Jovanovska |- ! scope="row" | {{Flag|Kosovo}} | RTK | RTK 1, Radio Kosovo 2 | Lahat ng palabas | Agron Krasniqi at Egzona Rafuna |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | rowspan="2" |RTCG |TVCG 1 | rowspan="2" |Lahat ng palabas |Ivan Maksimović |- |Radio 98 | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Peru}} | Zapping | Zapping Music Live | Final |Rayén Araya at Ignacio Lira |} ==Mga nota== {{notelist}} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] [[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]] [[Kategorya:Europa]] dob12rm6w0dr9oqpbwtfnxhusqu46uh 2202907 2202906 2026-04-14T06:20:44Z Jadewest.catvalentine 41897 /* Tagapagsalita */ 2202907 wikitext text/x-wiki {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision | year = 2024 | image = Nemo Eurovision Song Contest 2024 Final dress rehearsal 05.jpg | size = 300px | caption = Si Nemo, ang kampeon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024 | theme = ''United by Music'' | semi1 = {{start date|2024|05|07|df=y}} | semi2 = {{start date|2024|05|09|df=y}} | final = {{start date|2024|05|11|df=y}} | venue = [[Malmö Arena]]<br />[[Malmö]], [[Sweden|Suwesya]] | organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) | exsupervisor = Martin Österdahl | host_broadcaster = [[Sveriges Television]] (SVT) | directors = {{Ubl|Robin Hofwander|Daniel Jelinek|Fredrik Bäcklund}} | exproducers = {{Ubl|Ebba Adielsson|Christel Tholse Willers}} | presenters = {{Ubl|Petra Mede|Malin Åkerman}} | entries = 37 | finalists = 25{{Efn|26 na bansa ang nakatakdang magtanghal, ngunit ang [[Netherlands|Nederlandiya]] ay na-disqualify sa paligsahan sa pagitan ng ikalawang semi-final at ng final. Napanatili ng bansa ang karapatang bumoto sa final.}} | debut = | return = {{Flag|Luxembourg}} | disqualified = {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | non-return = {{Flag|Rumanya}} | winner = {{Flag|Suwisa}}<br />"The Code" ni [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | vote = Ang bawat bansa ay nagbibigay ng isang set sa semi-finals, o dalawang set sa finals na may 12, 10, 8–1 puntos sa sampung kanta.<br/>Sa lahat ng tatlong palabas, ang mga online na boto mula sa mga manonood sa mga bansang hindi kalahok ay pinagsama-sama at iginagawad bilang isang set ng mga puntos. | prev_year = {{Flagicon|United Kingdom}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|Liverpool 2023]] | next_year = {{Flagicon|Suwisa}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025|Basel 2025]] }} Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024''' ay ang ika-68 na edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]]. Ito ay binubuo ng dalawang semi-final na ginanap noong Mayo 7 at 9, at ng grand final na ginanap noong May 11, 2025. Ginanap ito sa [[Malmö Arena]] sa [[Malmö]], [[Sweden|Suwesya]] at hinost nina Petra Mede at Malin Åkerman. Inorganisa ito ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[Sveriges Television]] (SVT), na siyang nag-stage ng paligsahan matapos magwagi ang kantang "Tattoo" ni [[Loreen]] noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] para sa [[Suwesya]]. Lumahok sa paligsahan ang mga brodkaster mula sa tatlumpu't pitong bansa, ang parehong bilang ng nakaraang taon. Pinili ng [[Rumanya]] na huwag lumahok, at ang [[Luxembourg]] ay lumahok sa unang pagkakataon simula noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1993|1993]]. Ang nanalo ay ang kantang "The Code" ng [[Suwisa]], na itinanghal ni [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] at isinulat niya kasama sina Benjamin Alasu, Lasse Midtsian Nymann, at Linda Dale. Nanalo ang Suwisa sa pinagsamang boto at boto ng hurado, at pumanglima sa televote. Nanalo ang [[Kroasya]] sa televote at natapos sa pangalawang pwesto, ang pinakamagandang resulta nito sa kasalukuyan bilang isang malayang bansa, matapos manalo noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1989|1989]] bilang bahagi ng [[Yugoslavia]]. Ang [[Ukranya]], [[Pransiya]], at [[Israel]] ang kumukumpleto sa nangungunang lima. Ang paligsahan ay itinuring na pinakakontrobersyal na edisyon sa kasaysayan ng kompetisyon. Ang pagsasama ng Israel sa mga kalahok sa konteksto ng [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Gaza]] ay sinalubong ng kontrobersiya, at ilang mga karagdagang hakbang sa seguridad ay inilagay para sa kaganapan. Samantala, ang [[Netherlands|Nederlandiya]] ay na-disqualify sa paligsahan sa pagitan ng ikalawang semi-final at final dahil sa isang insidente na kinasasangkutan ng isang babaeng camera operator, na nagsampa ng reklamo laban sa kinatawan ng bansa na si Joost Klein sa Swedish Police Authority, na umano'y gumawa siya ng isang pagbabanta laban sa operator. Sa kabila nito, napanatili ng bansa ang karapatang bumoto sa final. Naging isyu rin sa paligsahan ang maling pag-uugali mula sa mga tagahangang Israeli at sa delegasyon ng Israel, pagbabawal ng mga kilos na pro-Palestinian sa entablado, pagbabago sa audio ng broadcast upang i-edit ang mga boo mula sa mga manonood sa venue habang nagaganap ang pagtatanghal sa Israel, at ang umano'y pagbabawal sa ilang watawat sa loob ng venue, kagaya ng watawat ng non-binary at ng watawat ng [[Unyong Europeo]], na iniulat ng kampeon na si Nemo at ng bise-presidente ng [[Komisyong Europeo]] na si Margaritis Schinas. Iniulat ng EBU na ang paligsahan ay may 163 milyong manonood sa telebisyon sa 37 na market sa Europa, isang pagtaas ng isang milyong manonood mula sa nakaraang edisyon, na may dagdag na 7.3 milyong manonood online sa [[YouTube]]. == Lokasyon == [[Talaksan:Eurovision 2024 Malmö Arena external.jpg|thumb|left|250px|[[Malmö Arena]] sa Malmö, venue ng paligsahan noong 2024]] Ginanap ang paligsahan sa Malmö, [[Suwesya]] matapos manalo ang kantang "Tattoo" ni Loreen, na kumatawan sa bansa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]]. Ito ang ika-pitong beses na ginanap sa Suwesya ang paligsahan, matapos itong gawin noon para sa mga paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1975|1975]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1985|1985]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1992|1992]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2000|2000]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]], and [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]]. Ang napiling venue para sa paligsahan ay ang Malmö Arena na may 15,500 na upuan, na nagsisilbing venue para sa paligsahan noong 2013. Ang Malmö Live event center ay nagdaos ng ilang mga kaganapan na may kaugnayan sa paligsahan. Ito ang naging lugar para sa kaganapang "Turquoise Carpet" noong ika-5 ng Mayo 2024, kung saan ang mga kalahok at ang kanilang mga delegasyon ay iniharap sa mga kinikilalang press at tagahanga, at sa mga seremonya ng pagbubukas at pagsasara. Nagdaos din ang lugar ng mga screening ng mga live na palabas, at ang lokasyon ng EuroClub, na nagdaos ng mga opisyal na after-party at mga pribadong pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan. Isang Eurovision Village ang nilikha sa Folkets Park. Nagdaos ito ng mga pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan at mga lokal na artista, pati na rin ang mga screening ng mga live na palabas para sa pangkalahatang publiko. Isang "Eurovision Street" ang itinatag sa Friisgatan, na umaabot mula sa istasyon ng Triangeln hanggang sa Eurovision Village sa Folkets Park. Ang mga nakaplanong pagtatanghal ng musika sa kalye ay naapektuhan ng pag-atras ng ilang artista dahil sa pakikilahok ng Israel sa paligsahan at kalaunan ay inilipat sa Eurovision Village para sa mga kadahilanang pangseguridad. Ang Euro Fan Café ay matatagpuan sa Amiralen. Upang ipagdiwang ang ika-50 anibersaryo ng tagumpay ng ABBA sa patimpalak noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1974|1974]] sa pamamagitan ng "Waterloo", na siyang unang panalo rin ng Sweden, isang espesyal na eksibisyon ng ''ABBA World'' ang ginanap sa Södergatan sa pagitan ng Abril 29 at Mayo 12, 2024. Bago piliin ng SVT ang Malmöbilang punong lungsod, ang mga sumusunod na lungsod ay nagpahayag ng kanilang interes sa pagho-host ng ika-69 na edisyon ng paligsahan at nagsumite ng mga bid. '''Legend:'''<br /> {{Color box|#CEDFF2|†|border=darkgray}} Napiling punong lungsod {{Color box|#D0F0C0|*|border=darkgray}} Na-shortlist {{Color box|#F2E0CE|^|border=darkgray}} Nagsumite ng bid {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Lungsod ! scope="col" | Venue ! scope="col" | Nota ! scope="col" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="row" | [[Eskilstuna]] |[[Stiga Sports Arena]] |Naging host ng Second Chance round ng [[Melodifestivalen]] noong 2020. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng EBU sa kapasidad. |<ref>{{cite news |date=17 May 2023 |title=När Stockholm sviker – Eskilstuna välkomnar Eurovision |language=sv |trans-title=Kung mabigo ang Stockholm, malugod na tatanggapin ng Eskilstuna ang Eurovision |work=Eskilstuna-Kuriren |url=https://ekuriren.se/bli-prenumerant/artikel/r4047voj/ek-2m2kr_s_22 |url-access=subscription |access-date=13 Abril 2026 |archive-date=18 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518141255/https://ekuriren.se/bli-prenumerant/artikel/r4047voj/ek-2m2kr_s_22 |url-status=live }}</ref> |- style="background:#D0F0C0" ! rowspan="3" scope="row" style="background:#D0F0C0" | [[Estokolmo]] * | [[Friends Arena]] | Naging host ng lahat maliban sa isang final ng Melodifestivalen simula noong 2013. Ito ang ginustong lugar ng Konseho ng Lungsod ng Estokolmo. | rowspan="3" | <ref>{{Cite web |last=Washak |first=James |date=16 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Stockholm's Aim is for the Friends Arena to Host the Contest |url=https://eurovoix.com/2023/05/16/eurovision-2024-stockholm-friends-arena-venue/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=16 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230516181148/https://eurovoix.com/2023/05/16/eurovision-2024-stockholm-friends-arena-venue/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last1=Haimi |first1=Elina |last2=Saveland |first2=Amanda |date=20 Hunyo 2023 |title=Stockholm vill bygga ny arena för Eurovision nästa år |trans-title=Nais ng Estokolmo na magtayo ng bagong arena para sa Eurovision sa susunod na taon |url=https://www.dn.se/kultur/stockholm-vill-bygga-ny-arena-for-eurovision-nasta-ar/ |access-date=13 Abril 2026 |newspaper=Dagens Nyheter |language=sv |archive-date=20 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230620165929/https://escxtra.com/2023/06/20/may-18th-ruled-possible-grand-final/ |url-status=live }}</ref> |- style="background:#D0F0C0" |[[Tele2 Arena]] |— |- style="background:#D0F0C0" |''Pansamantalang arena'' |Nagsimula ang panukala sa pagtatayo ng isang pansamantalang arena sa Frihamnen, na hinimok ng mga pangangailangan sa produksyon ng paligsahan at mga kahirapan sa paghahanap ng mga bakanteng lugar sa mga kinakailangang linggo. |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Gothenburg]] ^ | [[Scandinavium]] | Naging host ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1985|1985]]. Kinailangan ng pagsasaayos sa bubong para sa mga kagamitan sa pag-iilaw. Nakatakdang gibain pagkatapos makumpleto ang pagtatayo ng isang bagong pasilidad ng palakasan sa malapit. | <ref>{{Cite web |last=Andersson |first=Rafaell |date=10 Hunyo 2023 |title=Eurovision 2024: Gothenburg Prepares Bid To Host |url=https://eurovoix.com/2023/06/10/eurovision-2024-gothenburg-prepares-bid-to-host/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=10 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610105241/https://eurovoix.com/2023/06/10/eurovision-2024-gothenburg-prepares-bid-to-host/ |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Jönköping]] |[[Husqvarna Garden]] |Naging host ng mga heat ng Melodifestivalen noong 2007. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng kapasidad ng EBU. |<ref>{{cite AV media |last1=Hermansson |first=Sanna |date=24 Mayo 2023 |title=Jönköping med i striden om Eurovision: "Viktigt att vi vågar sticka ut" |trans-title=Jönköping sa laban para sa Eurovision: "Mahalaga na maglakas-loob tayong mamukod-tangi" |url=https://sverigesradio.se/artikel/jonkoping-med-i-striden-om-eurovision-viktigt-att-vi-vagar-sticka-ut |access-date=13 Abril 2026 |publisher=Sveriges Radio |language=sv |archive-date=26 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230526064937/https://sverigesradio.se/artikel/jonkoping-med-i-striden-om-eurovision-viktigt-att-vi-vagar-sticka-ut |url-status=live }}</ref> |- style="background:#CEDFF2" ! scope="row" style="background:#CEDFF2" | '''[[Malmö]] †''' | '''[[Malmö Arena|Malmö Arena]]''' | Naging host ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]]. |<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=15 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Malmö Prepared to Bid to Host Eurovision |url=https://eurovoix.com/2023/05/15/malmo-prepared-to-bid-to-host-eurovision-2024/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=15 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515185635/https://eurovoix.com/2023/05/15/malmo-prepared-to-bid-to-host-eurovision-2024/ |url-status=live }}</ref> |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Örnsköldsvik]] ^ | [[Hägglunds Arena]] | Naging host ng mga heat ng Melodifestivalen noong 2007, 2010, 2014, 2018 at ng semi-final nito noong 2023. | <ref>{{cite web |last=Åsgård |first=Samuel |date=15 Mayo 2023 |access-date=13 Abril 2026 |title=Norrlandskommunen vill ha Eurovision – 'Skulle ge en annan bild av Sverige' |trans-title=Gusto ng Norrlandskommunen ang Eurovision – "Magbibigay ng ibang imahe ng Sweden" |url=https://www.dagenssamhalle.se/offentlig-ekonomi/kommunal-ekonomi/norrlandskommunen-vill-ha-eurovision---skulle-ge-en-annan-bild-av-sverige/ |work=Dagens Samhälle |language=sv |url-access=subscription |archive-date=15 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515191934/https://www.dagenssamhalle.se/offentlig-ekonomi/kommunal-ekonomi/norrlandskommunen-vill-ha-eurovision---skulle-ge-en-annan-bild-av-sverige/ |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Partille]] | [[Partille Arena]] |Nag-host ng Paligsahan ng mga Koro ng Eurovision 2019. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng EBU sa kapasidad. | <ref>{{cite news |title=Partille öppnar för Eurovision Song Contest 2024: Vi kan arrangera finalen |language=sv |trans-title=Bukas ang Partille sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024: Maaari naming isaayos ang finals |work=Partille Tidning |url=https://www.partilletidning.se/nyheter/partille-oppnar-for-eurovision-song-contest-2024-vi-kan-arrangera-finalen.a7fcd2b1-c4ad-418f-b401-6ec56ccc80d7 |url-access=subscription |access-date=13 Abril 2026 |archive-date=18 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518103158/https://www.partilletidning.se/nyheter/partille-oppnar-for-eurovision-song-contest-2024-vi-kan-arrangera-finalen.a7fcd2b1-c4ad-418f-b401-6ec56ccc80d7 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Sandviken]] |[[Göransson Arena]] |Nagdaos ng isang heat ng Melodifestivalen noong 2010. Kasama sa mga plano ang kooperasyon ng iba pang mga munisipalidad sa Gävleborg. |<ref>{{Cite web |last=Van Waarden |first=Franciska |date=22 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Sandviken City Council to Examine a Potential Hosting Bid |url=https://eurovoix.com/2023/05/22/eurovision-2024-sandviken-potential-hosting-bid/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=22 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230522183441/https://eurovoix.com/2023/05/22/eurovision-2024-sandviken-potential-hosting-bid/ |url-status=live }}</ref> |} ==Mga kalahok== {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024 |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! scope="col" colspan="2" | Proseso ng pagpili ! scope="col" rowspan="2" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" |{{Flag|Albanya}} | RTSH | Besa | "Titan" | [[Wikang Ingles|Ingles]] | ''Festivali i Këngës 62'' | Disyembre 22, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Besa |url=https://eurovision.tv/participant/besa-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=23 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140833/https://eurovision.tv/participant/besa-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | NDR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}} | Isaak | "Always on the Run" | Ingles | ''Eurovision Song Contest –'' ''Das deutsche Finale'' ''2024'' | Pebrero 16, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – ISAAK |url=https://eurovision.tv/participant/isaak-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402232413/https://eurovision.tv/participant/isaak-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Armenya}} | AMPTV | Ladaniva | "Jako" <small>(Ժակո)</small> | [[Wikang Armenyo|Armenyo]] | Panloob na pagpili | Marso 9, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 13, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Ladaniva |url=https://eurovision.tv/participant/ladaniva-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=17 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517151408/https://eurovision.tv/participant/ladaniva-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | İTV | Fahree <abbr>feat.</abbr> Ilkin Dovlatov | "Özünlə apar" | Ingles, [[Wikang Aseri|Aseri]] | Panloob na pagpili | Marso 7, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 15, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – FAHREE feat. Ilkin Dovlatov |url=https://eurovision.tv/participant/fahree-ilkin-dovlatov-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/fahree-ilkin-dovlatov-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Australya}} | SBS | Electric Fields | "One Milkali (One Blood)" | Ingles, [[Diyalektong Yankunytjatjara|Yankunytjatjara]] | Panloob na pagpili | Marso 5, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Electric Fields |url=https://eurovision.tv/participant/electric-fields-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151529/https://eurovision.tv/participant/electric-fields-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Austria}} | ORF | Kaleen | "We Will Rave" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 16, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 1, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Kaleen |url=https://eurovision.tv/participant/kaleen-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=9 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309235444/https://eurovision.tv/participant/kaleen-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | RTBF | Mustii | "Before the Party's Over" | Ingles | Panloob na pagpili | Agosto 30, 2023 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 20, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Mustii |url=https://eurovision.tv/participant/mustii-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325044646/https://eurovision.tv/participant/mustii-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | Saba | "Sand" | Ingles | ''Dansk Melodi Grand Prix 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – SABA |url=https://eurovision.tv/participant/saba-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=8 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240408222258/https://eurovision.tv/participant/saba-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | RTVSLO | Raiven | "Veronika" | [[Wikang Esloveno|Esloveno]] | Panloob na pagpili | Disyembre 12, 2023 {{small|(artista)}}<br>Enero 20, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Raiven |url=https://eurovision.tv/participant/raiven-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=19 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419174036/https://eurovision.tv/participant/raiven-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Espanya}} | RTVE | Nebulossa | "Zorra" | [[Wikang Kastila|Kastila]] | ''Benidorm Fest 2024'' | Pebrero 3, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nebulossa |url=https://eurovision.tv/participant/nebulossa-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325045450/https://eurovision.tv/participant/nebulossa-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Estonia|namr=Estonya}} | ERR | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" | [[Wikang Estonyo|Estonyo]] | ''Eesti Laul 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – 5MIINUST x Puuluup |url=https://eurovision.tv/participant/5miinust-and-puuluup-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=9 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240409091103/https://eurovision.tv/participant/5miinust-and-puuluup-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} | ERT | Marina Satti | "Zari" <small>(Ζάρι)</small> | [[Wikang Griyego|Griyego]] | Panloob na pagpili | Oktubre 24, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 7, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Marina Satti |url=https://eurovision.tv/participant/marina-satti-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402231149/https://eurovision.tv/participant/marina-satti-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 12, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nutsa Buzaladze |url=https://eurovision.tv/participant/nutsa-buzaladze-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151531/https://eurovision.tv/participant/nutsa-buzaladze-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | RTÉ | Bambie Thug | "Doomsday Blue" | Ingles | ''Eurosong 2024'' {{small|(parte ng ''The Late Late Show'')}} | Enero 26, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Bambie Thug |url=https://eurovision.tv/participant/bambie-thug-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151529/https://eurovision.tv/participant/bambie-thug-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | RÚV | Hera Björk | "Scared of Heights" | Ingles | ''Söngvakeppnin 2024'' | Marso 2, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Hera Björk |url=https://eurovision.tv/participant/hera-bjork-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/hera-bjork-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Eden Golan | "Hurricane" | Ingles, [[Wikang Hebreo|Hebreo]] | ''HaKokhav Haba'' {{small|(artista)}}<br>Panloob na pagpili {{small|(kanta)}} | Pebrero 6, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 10, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Eden Golan |url=https://eurovision.tv/participant/eden-golan-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=16 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240316195526/https://eurovision.tv/participant/eden-golan-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Italya}} | RAI | Angelina Mango | "La noia" | [[Wikang Italyano|Italyano]] | ''Sanremo Music Festival 2024'' | Pebrero 10, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Angelina Mango |url=https://eurovision.tv/participant/angelina-mango-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=13 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513133231/https://eurovision.tv/participant/angelina-mango-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | HRT | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" | Ingles | ''Dora 2024'' | Pebrero 25, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Baby Lasagna |url=https://eurovision.tv/participant/baby-lasagna-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151533/https://eurovision.tv/participant/baby-lasagna-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | LSM | Dons | "Hollow" | Ingles | ''Supernova 2024'' | Pebrero 10, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Dons |url=https://eurovision.tv/participant/dons-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=5 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405112202/https://eurovision.tv/participant/dons-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | Silvester Belt | "Luktelk" | [[Wikang Litwano|Litwano]] | ''Eurovizija.LT 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Silvester Belt |url=https://eurovision.tv/participant/silvester-belt-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151532/https://eurovision.tv/participant/silvester-belt-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | RTL | Tali | "Fighter" | [[Wikang Pranses|Pranses]], Ingles | ''Luxembourg Song Contest 2024'' | Enero 27, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – TALI |url=https://eurovision.tv/participant/tali-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=1 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240401050838/https://eurovision.tv/participant/tali-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | Sarah Bonnici | "Loop" | Ingles | ''Malta Eurovision Song Contest 2024'' | Pebrero 3, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Sarah Bonnici |url=https://eurovision.tv/participant/sarah-bonnici-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=23 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323144944/https://eurovision.tv/participant/sarah-bonnici-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Natalia Barbu | "In the Middle" | Ingles | ''Etapa națională 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Natalia Barbu |url=https://eurovision.tv/participant/natalia-barbu-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=1 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240401113628/https://eurovision.tv/participant/natalia-barbu-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | AVROTROS | Joost Klein | "Europapa" | [[Wikang Olandes|Olandes]] | Panloob na pagpili | Disyembre 11, 2023 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 29, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Joost Klein |url=https://eurovision.tv/participant/joost-klein-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=24 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240324092210/https://eurovision.tv/participant/joost-klein-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | NRK | Gåte | "Ulveham" | [[Wikang Noruwego|Noruwego]] | ''Melodi Grand Prix 2024'' | Pebrero 3, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Gåte |url=https://eurovision.tv/participant/gate-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060842/https://eurovision.tv/participant/gate-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya|Tampok ang mga walang kreditong boses ni Henri Piispanen.}} | "No Rules!" | Ingles | ''Uuden Musiikin Kilpailu 2024'' | Pebrero 10, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Windows95man |url=https://eurovision.tv/participant/windows95man-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325105652/https://eurovision.tv/participant/windows95man-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | Luna | "The Tower" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 19, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – LUNA |url=https://eurovision.tv/participant/luna-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=17 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517151408/https://eurovision.tv/participant/luna-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | Iolanda | "Grito" | [[Wikang Portuges|Portuges]] | ''Festival da Canção 2024'' | Marso 9, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – iolanda |url=https://eurovision.tv/participant/iolanda-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402232413/https://eurovision.tv/participant/iolanda-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | France Télévisions | Slimane | "Mon amour" | Pranses | Panloob na pagpili | Nobyembre 8, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Slimane |url=https://eurovision.tv/participant/slimane-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325105713/https://eurovision.tv/participant/slimane-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | [[BBC]] | Olly Alexander | "Dizzy" | Ingles | Panloob na pagpili | Disyembre 16, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 1, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Olly Alexander |url=https://eurovision.tv/participant/olly-alexander-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=22 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240322232329/https://eurovision.tv/participant/olly-alexander-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} | SMRTV | Megara | "11:11" | Kastila | ''Una voce per San Marino'' ''2024'' | Pebrero 24, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – MEGARA |url=https://eurovision.tv/participant/megara-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151533/https://eurovision.tv/participant/megara-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | RTS | Teya Dora | "Ramonda" <small>(Рамонда)</small> | [[Wikang Serbiyo|Serbiyo]] | ''Pesma za Evroviziju '24'' | Marso 2, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – TEYA DORA |url=https://eurovision.tv/participant/teya-dora-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151531/https://eurovision.tv/participant/teya-dora-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | Marcus & Martinus | "Unforgettable" | Ingles | ''Melodifestivalen 2024'' | Marso 9, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Marcus & Martinus |url=https://eurovision.tv/participant/marcus-martinus-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402030258/https://eurovision.tv/participant/marcus-martinus-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 29, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nemo |url=https://eurovision.tv/participant/nemo-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=5 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405211607/https://eurovision.tv/participant/nemo-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | Aiko | "Pedestal" | Ingles | ''ESCZ 2024'' | Disyembre 13, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Aiko |url=https://eurovision.tv/participant/aiko-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325044646/https://eurovision.tv/participant/aiko-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | CyBC | Silia Kapsis | "Liar" | Ingles | Panloob na pagpili | Setyembre 25, 2023 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 29, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Silia Kapsis |url=https://eurovision.tv/participant/silia-kapsis-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060841/https://eurovision.tv/participant/silia-kapsis-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | Suspilne | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" | [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]], Ingles | ''Vidbir 2024'' | Pebrero 4, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – alyona alyona & Jerry Heil |url=https://eurovision.tv/participant/alyona-alyona-and-jerry-heil-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/alyona-alyona-and-jerry-heil-2024 |url-status=live }}</ref> |} ==Buod ng paligsahan== ===Unang semi-final=== Ginanap ang unang semi-final noong ika-7 ng Mayo 2024 sa ganap na 9:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]].<ref name="calendar">{{Cite web |date=13 Marso 2019 |title=Eurovision Calendar 2024 |url=https://eurovision.tv/calendar |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Setyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902202017/https://eurovision.tv/calendar |url-status=live }}</ref> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Alemanya]], [[Reino Unido]] at [[Suwesya]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw">{{Cite web |date=30 Enero 2024 |title=Eurovision 2024: Semi-Final Draw results |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-semi-final-draw-results |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |language=en |archive-date=30 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130182906/https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-semi-final-draw-results |url-status=live }}</ref> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Unang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024<ref>{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/malmo-2024/first-semi-final |title=Malmö 2024 – First Semi-Final – Scoreboard |publisher=Eurovision Song Contest |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=30 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130185817/https://eurovision.tv/event/malmo-2024/first-semi-final |url-status=live }}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Tsipre}} | Silia Kapsis | "Liar" |67 |6 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Teya Dora | "Ramonda" |47 |10 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Silvester Belt | "Luktelk" |119 |4 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Irlanda}} | Bambie Thug | "Doomsday Blue" |124 |3 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}'' | ''Olly Alexander'' | ''"Dizzy"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Ukranya}} | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" |173 |2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Polonya}} | Luna | "The Tower" |35 |12 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" |177 |1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Hera Björk | "Scared of Heights" |3 |15 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Alemanya}}'' | ''Isaak'' | ''"Always on the Run"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Eslobenya}} | Raiven | "Veronika" |51 |9 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya}} | "No Rules!" |59 |7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | Natalia Barbu | "In the Middle" |20 |13 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Suwesya}}'' | ''Marcus & Martinus'' | ''"Unforgettable"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | Fahree <abbr>feat.</abbr> Ilkin Dovlatov | "Özünlə apar" |11 |14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Australya}} | Electric Fields | "One Milkali (One Blood)" |41 |11 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Portugal}} | Iolanda | "Grito" |58 |8 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Luxembourg}} | Tali | "Fighter" |117 |5 |} ===Ikalawang semi-final=== Ginanap ang ikalawang semi-final noong ika-9 ng Mayo 2024 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST.<ref name="calendar" /> Labing-anim na bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Espanya]], [[Italya]] at [[Pransiya]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw" /> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Ikalawang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="SF2_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/malmo-2024/second-semi-final/results |title=Malmö 2024 – Second Semi-Final – Detailed voting results |date=11 Mayo 2024 |website=Eurovision Song Contest |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa|EBU]] |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=12 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240512002634/https://eurovision.tv/event/malmo-2024/second-semi-final/results |url-status=live }}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Malta}} | Sarah Bonnici | "Loop" |13 |16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Albanya}} | Besa | "Titan" |14 |15 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Gresya}} | Marina Satti | "Zari" |86 |5 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Suwisa}} | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" |132 |4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | Aiko | "Pedestal" |38 |11 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Pransiya}}'' | ''Slimane'' | ''"Mon amour"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Austria}} | Kaleen | "We Will Rave" |46 |9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Dinamarka}} | Saba | "Sand" |36 |12 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Armenya}} | Ladaniva | "Jako" |137 |3 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Dons | "Hollow" |72 |7 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Espanya}}'' | ''Nebulossa'' | ''"Zorra"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|San Marino}} | Megara | "11:11" |16 |14 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Heorhiya}} | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" |54 |8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Belhika}} | Mustii | "Before the Party's Over" |18 |13 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" |79 |6 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Italya}}'' | ''Angelina Mango'' | ''"La noia"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Israel}} | Eden Golan | "Hurricane" |194 |1 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Noruwega}} | Gåte | "Ulveham" |43 |10 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Joost Klein | "Europapa" |182 |2 |} ===Final=== Ginanap ang final noong ika-17 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST at itinampok ang 26 na bansang kalahok.<ref name="calendar" /> Bumoto sa finals ang lahat ng 37 kalahok na bansa kasama ang hurado at televote, pati na rin ang mga hindi kalahok na bansa sa ilalim ng pinagsama-samang online na boto na "Rest of the World".<ref>{{Cite web |date=17 Marso 2025 |title=Switzerland has been drawn to perform 19th in the Grand Final |url=https://eurovision.tv/story/switzerland-draws-perform-19th-grand-final |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> Ang running order (R/O) ng host nation ay natukoy sa pamamagitan ng random draw noong ika-17 ng Marso sa taunang pagpupulong ng mga pinuno ng mga kalahok na delegasyon.<ref>{{cite web |url=https://eurovision.tv/story/sweden-will-perform-first-in-malmo |title=Sweden have been drawn to open the Grand Final in Malmö |publisher=Eurovision Song Contest |date=11 Marso 2024 |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=11 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240311153152/https://eurovision.tv/story/sweden-will-perform-first-in-malmo |url-status=live }}</ref> Ang running order para sa mga natitirang finalist ay tinukoy ng mga prodyuser ng paligsahan pagkatapos ng ikalawang semi-final.<ref>{{Cite web |date=10 Mayo 2024 |title=Eurovision 2024: The Grand Final running order |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-final-running-order |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=14 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514122837/https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-final-running-order |url-status=live }}</ref> Sa kabila ng pagiging kwalipikado para sa finals, kung saan nakatakda sana itong magtanghal sa ika-5 pwesto, na-disqualify ang Nederlandiya dahil sa isang insidente sa pagitan ng kalahok nitong si Joost Klein at ng isang miyembro ng production team.<ref>{{Cite web |date=11 Mayo 2024 |title=Statement on Dutch participation in the Eurovision Song Contest |url=https://eurovision.tv/mediacentre/release/statement-dutch-participation-eurovision-song-contest |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=14 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514135422/https://eurovision.tv/mediacentre/release/statement-dutch-participation-eurovision-song-contest |url-status=live }}</ref> Napanatili nito ang karapatang bumoto sa finals,<ref>{{Cite web |date=11 Mayo 2024 |title=The Netherlands will take part in the voting in the Final |url=https://escbubble.com/2024/05/the-netherlands-will-take-part-in-the-voting-in-the-final/ |access-date=14 Abril 2026 |website=ESCBubble |language=en-GB |archive-date=12 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240512062323/https://escbubble.com/2024/05/the-netherlands-will-take-part-in-the-voting-in-the-final/ |url-status=live }}</ref> at napanatili ng lahat ng mga bansang nakatakdang magtanghal pagkatapos ng Nederlandiya ang kani-kanilang mga running order number.<ref>{{Cite web |last1=Tiikkaja |first1=Samuli |last2=Pikkarainen |first2=Elina |date=11 May 2024 |title=Euroviisut {{!}} EBU: Hollanti ei osallistu Euroviisujen finaaliin – kappaleiden kilpailunumerot pysyvät ennallaan |trans-title=EBU: Hindi lalahok ang Nederlandiya sa Eurovision final – mananatiling hindi nagbabago ang bilang ng mga kanta sa kompetisyon |url=https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000010419345.html |access-date=13 May 2024 |website=Helsingin Sanomat |language=fi |archive-date=13 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513110358/https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000010419345.html |url-status=live }}</ref> {{Legend|gold|Kampeon}} {{Legend|#FFE6E6|Diskwalipikado}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="Final_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/malmo-2024/grand-final |title=Malmö 2024 – Grand Final – Scoreboard |publisher=Eurovision Song Contest |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=30 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130185816/https://eurovision.tv/event/malmo-2024/grand-final |url-status=live }}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | Marcus & Martinus | "Unforgettable" | 174 | 9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Ukranya}} | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" | 453 | 3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Alemanya}} | Isaak | "Always on the Run" | 117 | 12 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Luxembourg}} | Tali | "Fighter" | 103 | 13 |- style="background: #FFE6E6;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Joost Klein | "Europapa" | — | — |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Israel}} | Eden Golan | "Hurricane" | 375 | 5 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Silvester Belt | "Luktelk" | 90 | 14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Espanya}} | Nebulossa | "Zorra" | 30 | 22 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" | 37 | 20 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Irlanda}} | Bambie Thug | "Róa" | 278 | 6 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Dons | "Hollow" | 64 | 16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Gresya}} | Marina Satti | "Asteromata" | 126 | 11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | Olly Alexander | "Dizzy" | 46 | 18 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Noruwega}} | Gåte | "Ulveham" | 16 | 25 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Italya}} | Angelina Mango | "La noia" | 268 | 7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Teya Dora | "Ramonda" | 54 | 17 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 17 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya}} | "No Rules!" | 38 | 19 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 18 | {{Flag|Portugal}} | Iolanda | "Grito" | 152 | 10 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 19 | {{Flag|Armenya}} | Ladaniva | "Jako" | 183 | 8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | {{Flag|Tsipre}} | Silia Kapsis | "Liar" | 78 | 15 |- style="font-weight: bold; background: gold;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | {{Flag|Suwisa}} | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" | 591 | 1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | {{Flag|Eslobenya}} | Raiven | "Veronika" | 27 | 23 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" | 547 | 2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 24 | {{Flag|Heorhiya}} | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" | 34 | 21 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | {{Flag|Pransiya}} | Slimane | "Mon amour" | 445 | 4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 26 | {{Flag|Austria}} | Kaleen | "We Will Rave" | 24 | 24 |} ====Buod ng pagboto==== {{Legend|gold|Kampeon}} {{Legend|#FFE6E6|Diskwalipikado}} {| class="wikitable plainrowheaders" style="margin: 10px;" |+ Paghahati-hati ng mga resulta<ref name="finalresults">{{cite web |title=Malmö 2024 – Grand Final – Detailed voting results |url=https://eurovision.tv/event/tmalmo-20249/grand-final/results |publisher=Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa |access-date=14 Abril 2026 }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! rowspan="2" scope="col" | Puwesto ! colspan="2" scope="col" | Pinagsama ! colspan="2" scope="col" | Hurado ! colspan="2" scope="col" | Televoting |- ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 1 | bgcolor=gold|{{Flag|Suwisa}} | bgcolor=gold|591 | bgcolor=gold|{{Flag|Suwisa}} | bgcolor=gold|365 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | 337 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 2 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | 547 | {{Flag|Pransiya}} | 218 | {{Flag|Israel}} | 323 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 3 | {{Flag|Ukranya}} | 453 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | 210 | {{Flag|Ukranya}} | 307 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 4 | {{Flag|Pransiya}} | 445 | {{Flag|Italya}} | 164 | {{Flag|Pransiya}} | 227 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 5 | {{Flag|Israel}} | 375 | {{Flag|Ukranya}} | 146 | bgcolor=gold|{{Flag|Suwisa}} | bgcolor=gold|226 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 6 | {{Flag|Irlanda}} | 278 | {{Flag|Irlanda}} | 142 | {{Flag|Irlanda}} | 136 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 7 | {{Flag|Italya}} | 268 | {{Flag|Portugal}} | 139 | {{Flag|Italya}} | 104 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 8 | {{Flag|Armenya}} | 183 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 125 | {{Flag|Gresya}} | 85 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 9 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 174 | {{Flag|Armenya}} | 101 | {{Flag|Armenya}} | 82 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 10 | {{Flag|Portugal}} | 152 | {{Flag|Alemanya}} | 99 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 58 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 11 | {{Flag|Gresya}} | 126 | {{Flag|Luxembourg}} | 83 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 49 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 12 | {{Flag|Alemanya}} | 117 | {{Flag|Israel}} | 52 | {{Flag|Tsipre}} | 44 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 13 | {{Flag|Luxembourg}} | 103 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 46 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 33 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 14 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 90 | {{Flag|Gresya}} | 41 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | 32 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 15 | {{Flag|Tsipre}} | 78 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 36 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 31 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 16 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 64 | {{Flag|Tsipre}} | 34 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 28 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 17 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | 54 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 32 | {{Flag|Luxembourg}} | 20 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 18 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 46 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | 22 | {{Flag|Heorhiya}} | 19 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 19 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 38 | {{Flag|Espanya}} | 19{{efn|name=Hurado19|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Austria, ang Espanya ay itinuring na ika-19 puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Alemanya}} | 18 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 20 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 37 | {{Flag|Austria}} | 19{{efn|name=Hurado19}} | {{Flag|Portugal}} | 13 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 21 | {{Flag|Heorhiya}} | 34 | {{Flag|Heorhiya}} | 15{{efn|name=Hurado21|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Eslobenya, ang Heorhiya ay itinuring na ika-21 puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Eslobenya}} | 12 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 22 | {{Flag|Espanya}} | 30 | {{Flag|Eslobenya}} | 15{{efn|name=Hurado21}} | {{Flag|Espanya}} | 11 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 23 | {{Flag|Eslobenya}} | 27 | {{Flag|Noruwega}} | 12 | {{Flag|Austria}} | 5 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 24 | {{Flag|Austria}} | 24 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 7 | {{Flag|Noruwega}} | 4 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 25 | {{Flag|Noruwega}} | 16 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 4 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 0 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | — | bgcolor=#FFE6E6|{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | bgcolor=#FFE6E6|— | bgcolor=#FFE6E6|{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | bgcolor=#FFE6E6|— | bgcolor=#FFE6E6|{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | bgcolor=#FFE6E6|— |} ====Tagapagsalita==== Inihayag ng mga tagapagsalita ang 12-puntong iskor mula sa pambansang hurado ng kani-kanilang bansa sa sumusunod na pagkakasunud-sunod: {{Div col |colwidth=30em}} #{{Flag|Ukranya}} – Jamala {{small|(kinatawan ng Ukranya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]])}} #{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} – Joanna Lumley #{{Flag|Luxembourg}} – Désirée Nosbusch {{small|(host ng paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1984|1984]])}} #{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} – Aysel Teymurzadeh {{small|(kinatawan ng Aserbayan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2009|2009]] kasama si Arash)}} #{{Flag|San Marino}} – Kida #{{Flag|Malta}} – Matt Blxck #{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} – Ivan Dorian Molnar #{{Flag|Albanya}} – Andri Xhahu #{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} – Radka Rosická #{{Flag|Israel}} – Maya Alkulumbre #{{Flag|Australya}} – Danny Estrin {{small|(kinatawan ng Australya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] bilang parte ng Voyager)}} #{{Flag|Dinamarka}} – Stéphanie Surrugue #{{Flag|Espanya}} – Soraya Arnelas #{{Flag|Noruwega}} – Ingvild Helljesen #{{Flag|Alemanya}} – Ina Müller #{{Flag|Armenya}} – Brunette {{small|(kinatawan ng Armenya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Eslobenya}} – Lorella Flego #{{Flag|Heorhiya}} – Sopho Khalvashi {{small|(kinatawan ng Heorhiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2007|2007]])}} #{{Flag|Suwisa}} – Jennifer Bosshard #{{Flag|Moldova|name=Moldabya}} – Doina Stimpovschi #{{Flag|Gresya}} – Helena Paparizou {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2005|2005]])}} #{{Flag|Estonia|name=Estonya}} – Birgit {{small|(kinatawan ng Estonya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]])}} #{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} – ''Wala''{{Efn|Dapat sana ay iaanunsyo ni Nikkie de Jager ang mga puntos ng hurado mula sa Nederlandiya, ngunit umatras siya matapos madiskwalipika ang bansa sa finals. Sa halip, inanunsyo ng superbisor tagapagpaganap ng paligsahan na si Martin Österdahl ang mga puntos ng hurado ng bansa.}} #{{Flag|Austria}} – Philipp Hansa #{{Flag|Pransiya}} – Natasha St-Pier {{small|(kinatawan ng Pransiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2001|2001]])}} #{{Flag|Italya}} – Mario Acampa #{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} – Toni Laaksonen #{{Flag|Portugal}} – Mimicat {{small|(kinatawan ng Portugal noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Belhika}} – Livia Dushkoff #{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} – Friðrik Ómar Hjörleifsson {{small|(kinatawan ng Islandiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2008|2008]] bilang parte ng Eurobandið)}} #{{Flag|Latvia|name=Letonya}} – Andrejs Reinis Zitmanis {{small|(kinatawan ng Letonya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] bilang parte ng Sudden Lights)}} #{{Flag|Irlanda}} – Paul Harrington {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1994|1994]] kasama si Charlie McGettigan)}} #{{Flag|Polonya}} – Viki Gabor {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision para sa mga Bata 2019]])}} #{{Flag|Tsipre}} – Loukas Hamatsos #{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} – Monika Linkytė {{small|(kinatawan ng Litwanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} – Konstrakta {{small|(kinatawan ng Serbiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]])}} #{{Flag|Sweden|name=Suwesya}} – Frans {{small|(kinatawan ng Suwesya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]])}} {{Div col end}} ==Ibang mga pagtatanghal== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Iba pang mga tagapagtanghal sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025 |- ! scope="col"| Act ! scope="col"| (Mga) Pangalan ! scope="col" class="unsortable"| (Mga) Kanta |- ! colspan="3" | Unang semi-final |- ! Pambungad | Eleni Foureira<br>Eric Saade<br>Chanel | "Fuego"<br>"Popular"<br>"SloMo" |- ! rowspan="2" |Interval | [[Johnny Logan]] | "Euphoria" |- | Benjamin Ingrosso | "Look Who's Laughing Now"<br>"Kite"<br>"Honey Boy" |- ! colspan="3" | Ikalawang semi-final |- ! Pambungad | Petra Mede<br>Malin Åkerman | "Tattoo" |- ! rowspan="3" |Interval | Helena Paparizou<br>Charlotte Perrelli<br>Sertab Erener | "My Number One"<br>"Take Me to Your Heaven"<br>"Everyway That I Can" |- | Petra Mede<br>Charlotte Perrelli<br>Sarah Dawn Finer <small>(bilang si Lynda Woodruff)</small> | "We Just Love Eurovision Too Much" |- |Käärijä |"Cha Cha Cha" |- ! Reprise | Herreys | "Diggi-Loo Diggi-Ley" |- ! colspan="3" | Final |- ! Pambungad | Björn Skifs | "Hooked on a Feeling" |- ! rowspan="4" |Interval | Sarah Dawn Finer <small>(bilang si Lynda Woodruff)</small> | "Good to Go" |- | Alcazar | "Crying at the Discoteque" |- | Carola<br>Charlotte Perrelli<br>Conchita Wurst | "Waterloo"<br><small>(na may pre-recorded na</small> <small>paglitaw mula sa mga orihinal na kumanta ng kanta na [[ABBA]] bilang mga kanilang mga virtual avatar mula sa kanilang konsiyerto na ABBA Voyage sa [[Londres]])</small> |- | Loreen | "Forever"<br>"Tattoo" |} ==Pagpapalabas== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Albanya}} | RTSH | RTSH 1, RTSH Muzikë, Radio Tirana | Lahat ng palabas | Andri Xhahu |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | rowspan="2" |ARD/NDR | One | Semi-finals | rowspan="2" scope="row" | Thorsten Schorn |- | Das Erste | Final |- | ARD/RBB | Radio Eins | Final | Amelie Ernst at Max Spallek |- ! scope="row" | {{Flag|Armenya}} | AMPTV | Armenia 1 | Lahat ng palabas | Hrachuhi Utmazyan at Sevak Hakobyan |- ! scope="row" | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | colspan="2" | İTV | Lahat ng palabas | Nurlana Jafarova |- ! scope="row" | {{Flag|Australya}} | SBS | SBS | Lahat ng palabas | Myf Warhurst at Joel Creasey |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Austria}} | rowspan="2" | ORF | ORF 1 | Lahat ng palabas | Andi Knoll |- | FM4 | Final | Jan Böhmermann at Olli Schulz |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Belhika}} | rowspan="3" | RTBF | Tipik | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | rowspan="3" | ''Pranses'': Maureen Louys at Jean-Louis Lahaye |- | La Une | {{abbr|SF2|Semi-final 2}}/Final |- |VivaCité |Final |- | rowspan="2" | VRT | VRT 1 | Lahat ng palabas | rowspan="2" | ''Olandes'': Peter Van de Veire |- |Radio 2 |Final |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | DR1 | Lahat ng palabas | Ole Tøpholm |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | rowspan="3" | RTVSLO | TV SLO 1 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | Mojca Mavec |- | TV SLO 2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- |Radio Val 202 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | Maj Valerij at Igor Bračič |- ! rowspan="6" scope="row" | {{Flag|Espanya}} | rowspan="6" | RTVE | La 2 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} | rowspan="2" | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | rowspan="2" | La 1 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- | Final | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar<br />''Katalan'':{{efn|Ang opsyon sa komentaryo sa wikang Katalan ay makukuha lamang sa Cataluña.}} Sònia Urbano at Xavi Martínez |- | [[TVE Internacional]] | Lahat ng palabas | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | Radio Nacional | rowspan="2" | Final | ''Kastila'': David Asensio, Sara Calvo at Luis Miguel Montes |- | Ràdio 4 | ''Katalan'': Sònia Urbano at Xavi Martínez |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | rowspan="3" | ERR | ETV | rowspan="3" | Lahat ng palabas | ''Estonyo'': Marko Reikop |- | ETV+ | ''Ruso'': Julia Kalenda at Aleksandr Hobotov |- |ETV2 |''Wikang Senyas ng Estonya:'' iba't ibang interpreter |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Gresya}} | rowspan="2" | ERT | ERT1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas |Thanasis Alevras at Jérôme Kaluta |- | Deftero Programma |Dimitris Meidanis |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | First Channel | Lahat ng palabas |Nika Lobiladze |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | rowspan="3" | RTÉ | RTÉ One | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | Marty Whelan |- | RTÉ2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- |RTÉ 2fm |Lahat ng palabas |Zbyszek Zalinski at Neil Doherty |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | rowspan="3" | RÚV | RÚV | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- | RÚV 2 | ''Wikang Senyas ng Iceland:'' iba't ibang interpreter |- | Rás 2 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Israel}} | rowspan="3" | IPBC | rowspan="2" | Kan 11 | Semi-finals | Asaf Liberman at Akiva Novick |- | rowspan="2" | Final | Asaf Liberman, Akiva Novick at Yoav Tzafir |- |Kan 88, Kan Tarbut, Kan Bet | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Italya}} | rowspan="3" | RAI | Rai 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Gabriele Corsi at Mara Maionchi |- | Rai 1 | Final |- |Rai Radio 2 |Lahat ng palabas | Diletta Parlangeli at Matteo Osso |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | rowspan="2" | HRT | HRT 1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas | Duško Ćurlić |- | HR 2 |Zlatko Turkalj |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | rowspan="2" | LSM | rowspan="2" | LTV1 | Semi-finals | Toms Grēviņš |- | Final | Toms Grēviņš at Lauris Reiniks |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | LRT TV, LRT Radijas | Lahat ng palabas | Ramūnas Zilnys |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | rowspan="3" | RTL | RTL Lëtzebuerg, RTL Radio | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Luksemburges'': Raoul Roos at Roger Saurfeld |- | RTL Today | ''Ingles'': Sarah Tapp at Meredith Moss |- | RTL Infos |{{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Pranses'': Jérôme Didelot at Emma Sorgato |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | TVM | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Moldova 1, Radio Moldova | Lahat ng palabas | Ion Jalbă at Elena Stegari |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | rowspan="2" | AVROTROS | NPO 1, BVN | Lahat ng palabas | Cornald Maas at Jacqueline Govaert |- | NPO Radio 2 | Final | Splinter Chabot at Carolien Borgers |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | rowspan="2" | NRK | NRK1 | Lahat ng palabas | Marte Stokstad |- | NRK P1 | Final | Jon Marius Hyttebakk |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | rowspan="5" | Yle | Yle TV1, TV Finland | rowspan="4" | Lahat ng palabas | ''Finlandes'': Mikko Silvennoinen<br />''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | Yle Radio Suomi | ''Finlandes'': Toni Laaksonen at Sanna Pirkkalainen |- |Yle X3M | ''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | rowspan="2" | Yle Areena{{Efn|Kasama ang mga opsyon sa komentaryo sa wikang Finlandes at Suweko mula sa Yle TV1}} | ''Inari Sámi:'' Heli Huovinen at ''Northern Sámi'': Aslak Paltto |- | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Ruso'': Levan Tvaltvadze |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | TVP1, TVP Polonia | Lahat ng palabas | Artur Orzech |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Portugal}} | rowspan="2" | RTP | RTP1, RTP Internacional | Lahat ng palabas{{efn|Ang pagsasahimpapawid ng ikalawang semi-final ay nagsimulang naantala, sa ganap na 10:30 ng gabi (WEST)}} | rowspan="2" | José Carlos Malato at Nuno Galopim |- |RTP África |{{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final{{Efn|Ang pagsasahimpapawid ng final ay nagsimulang naantala, sa ganap na 9:01 ng gabi (WEST)}} |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | rowspan="2" |France Télévisions | Culturebox | Semi-finals | Nicky Doll |- | France 2 | Final | Stéphane Bern at Laurence Boccolini |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | rowspan="5" | [[BBC]] | rowspan="2" | BBC One | Semi-finals | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan Clark |- | Final | ''Ingles:'' Graham Norton |- | BBC Red Button | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas ng Britanya:'' iba't ibang interpreter |- | rowspan="2" |BBC Radio 2 | Semi-finals | ''Ingles:'' Richie Anderson |- | Final | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan Clark |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} |SMRTV |San Marino RTV |Lahat ng palabas |Lia Fiorio at Gigi Restivo |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | rowspan="3" | RTS | RTS 1{{Efn|Sa pagtatanghal ng Polonya sa unang semi-final, pansamantalang inilipat ang brodkast mula sa RTS1 patungong RTS2, upang maipalabas ng una ang seremonya ng pagdating ng Pangulo at Pangkalahatang Kalihim ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Xi Jinping]], na nagsasagawa ng pagbisitang estado sa Serbiya. Ipinalabas ang RTS2 nang humigit-kumulang 25 minuto ng semi-final, kabilang ang natitirang bahagi ng mga kalahok ng Polonya, mga pagtatanghal mula sa Islandiya, Kroasya, at ang unang bahagi ng pagtatanghal ng Alemanya, bago naibalik ang brodkast sa RTS1.}}, RTS Svet | Lahat ng palabas | Duška Vučinić |- | rowspan="2" | Radio Belgrade 1 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | Katarina Epstein |- |Final |Katarina Epstein at Nikoleta Dojčinović |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | rowspan="2" | SVT | SVT1 | Lahat ng palabas | ''Suweko:'' Tina Mehrafzoon at Edward af Sillén |- | SVT Play{{efn|Kasama ang opsyon sa komentaryo sa wikang Suweko mula sa SVT1 para sa lahat ng palabas}} | Final | ''Inari Sámi:'' Heli Huovinen at ''Northern Sámi'': Aslak Paltto{{efn|Sa sabay na broadcast mula sa Yle Areena ng Finland}} |- | SR | SR P4 | Lahat ng palabas | ''Suweko:'' Carolina Norén |- ! rowspan="6" scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | rowspan="6" | SRG SSR | RSI La 2 | Semi-finals | rowspan="2" | ''Italyano'': Ellis Cavallini at Gian-Andrea Costa |- | RSI La 1 | Final |- |RTS 2 | Semi-finals | rowspan="2" | ''Pranses'': Jean-Marc Richard at Nicolas Tanner |- | RTS 1 | Final |- | SRF zwei | Semi-finals | rowspan="2" | ''Aleman'': Sven Epiney |- | SRF 1 | Final |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | ČT2 | Lahat ng palabas | Vašek Matějovský, Patricie Kaňok Fuxová at Dominika Hašková |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | rowspan="2" | CyBC | RIK 1, RIK Sat | rowspan="2" | Lahat ng palabas | Melina Karageorgiou at Hovig Demirjian |- | RIK Trito | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | rowspan="4" | Suspilne | rowspan="3" | Suspilne Kultura | Semi-finals | ''Ukranyo:'' Timur Miroshnychenko |- | Final | ''Ukranyo:'' Timur Miroshnychenko at Vasyl Baidak |- | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas Ukranyo'': Tetiana Zhurkova, Inna Petrova, Iryna Skolotova, Yuliia Porplik, Anfisa Boldusieva at Lada Sokoliuk |- | Radio Promin | ''Ukranyo:'' Dmytro Zakharchenko at Lesia Antypenko{{Efn|Ang pagsasahimpapawid ng semi-finals ay kadalasang nagtampok ng komentaryo sa TV ni Miroshnychenko. Tanging ang pangalawang recap (na hindi isinalaysay ni Miroshnychenko sa TV) ang binigyan ng komento nina Zakharchenko at Antypenko. Kasama rin sa mga pagsasahimpapawid ang maiikling talakayan sa studio at maiikling ulat sa mismong lugar ni Anna Zakletska sa pagitan ng pagsasara ng botohan at mga anunsyo ng resulta, na iniharap nina Zakharchenko at Antypenko.}} |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga broadkasters at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Brasil}} | Zapping | Zapping Music Live | Final | Priscila Bertozzi |- ! scope="row" | {{Flag|Chile}} | Zapping | Zapping Channel | Final |Rayén Araya at Ignacio Lira |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobakya}} |RTVS |Rádio FM |Final |Daniel Baláž, Lucia Haverlík, Pavol Hubinák at Juraj Malíček |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Estados Unidos}} | [[NBC]] | Peacock | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- | colspan="2" |WJFD-FM |Final |Ewan Spence at Samantha Ross |- ! scope="row" | {{Flag|North Macedonia|name=Hilagang Masedonya}} | MRT | MRT 1, Radio Skopje | Lahat ng palabas | Aleksandra Jovanovska |- ! scope="row" | {{Flag|Kosovo}} | RTK | RTK 1, Radio Kosovo 2 | Lahat ng palabas | Agron Krasniqi at Egzona Rafuna |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | rowspan="2" |RTCG |TVCG 1 | rowspan="2" |Lahat ng palabas |Ivan Maksimović |- |Radio 98 | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Peru}} | Zapping | Zapping Music Live | Final |Rayén Araya at Ignacio Lira |} ==Mga nota== {{notelist}} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] [[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]] [[Kategorya:Europa]] guaefwxn86db2al1shxudbruia07zre 2202964 2202907 2026-04-14T10:18:59Z Jadewest.catvalentine 41897 2202964 wikitext text/x-wiki {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision | year = 2024 | image = Nemo Eurovision Song Contest 2024 Final dress rehearsal 05.jpg | size = 300px | caption = Si Nemo, ang kampeon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024 | theme = ''United by Music'' | semi1 = {{start date|2024|05|07|df=y}} | semi2 = {{start date|2024|05|09|df=y}} | final = {{start date|2024|05|11|df=y}} | venue = [[Malmö Arena]]<br />[[Malmö]], [[Sweden|Suwesya]] | organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) | exsupervisor = Martin Österdahl | host_broadcaster = [[Sveriges Television]] (SVT) | directors = {{Ubl|Robin Hofwander|Daniel Jelinek|Fredrik Bäcklund}} | exproducers = {{Ubl|Ebba Adielsson|Christel Tholse Willers}} | presenters = {{Ubl|Petra Mede|Malin Åkerman}} | entries = 37 | finalists = 25{{Efn|26 na bansa ang nakatakdang magtanghal, ngunit ang [[Netherlands|Nederlandiya]] ay na-disqualify sa paligsahan sa pagitan ng ikalawang semi-final at ng final. Napanatili ng bansa ang karapatang bumoto sa final.}} | debut = | return = {{Flag|Luxembourg}} | disqualified = {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | non-return = {{Flag|Rumanya}} | winner = {{Flag|Suwisa}}<br />"The Code" ni [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | vote = Ang bawat bansa ay nagbibigay ng isang set sa semi-finals, o dalawang set sa finals na may 12, 10, 8–1 puntos sa sampung kanta.<br/>Sa lahat ng tatlong palabas, ang mga online na boto mula sa mga manonood sa mga bansang hindi kalahok ay pinagsama-sama at iginagawad bilang isang set ng mga puntos. | prev_year = {{Flagicon|United Kingdom}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|Liverpool 2023]] | next_year = {{Flagicon|Suwisa}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025|Basel 2025]] }} Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024''' ay ang ika-68 na edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]]. Ito ay binubuo ng dalawang semi-final na ginanap noong Mayo 7 at 9, at ng grand final na ginanap noong May 11, 2024. Ginanap ito sa [[Malmö Arena]] sa [[Malmö]], [[Sweden|Suwesya]] at hinost nina Petra Mede at Malin Åkerman. Inorganisa ito ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[Sveriges Television]] (SVT), na siyang nag-stage ng paligsahan matapos magwagi ang kantang "Tattoo" ni [[Loreen]] noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] para sa [[Suwesya]]. Lumahok sa paligsahan ang mga brodkaster mula sa tatlumpu't pitong bansa, ang parehong bilang ng nakaraang taon. Pinili ng [[Rumanya]] na huwag lumahok, at ang [[Luxembourg]] ay lumahok sa unang pagkakataon simula noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1993|1993]]. Ang nanalo ay ang kantang "The Code" ng [[Suwisa]], na itinanghal ni [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] at isinulat niya kasama sina Benjamin Alasu, Lasse Midtsian Nymann, at Linda Dale. Nanalo ang Suwisa sa pinagsamang boto at boto ng hurado, at pumanglima sa televote. Nanalo ang [[Kroasya]] sa televote at natapos sa pangalawang pwesto, ang pinakamagandang resulta nito sa kasalukuyan bilang isang malayang bansa, matapos manalo noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1989|1989]] bilang bahagi ng [[Yugoslavia]]. Ang [[Ukranya]], [[Pransiya]], at [[Israel]] ang kumukumpleto sa nangungunang lima. Ang paligsahan ay itinuring na pinakakontrobersyal na edisyon sa kasaysayan ng kompetisyon. Ang pagsasama ng Israel sa mga kalahok sa konteksto ng [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Gaza]] ay sinalubong ng kontrobersiya, at ilang mga karagdagang hakbang sa seguridad ay inilagay para sa kaganapan. Samantala, ang [[Netherlands|Nederlandiya]] ay na-disqualify sa paligsahan sa pagitan ng ikalawang semi-final at final dahil sa isang insidente na kinasasangkutan ng isang babaeng camera operator, na nagsampa ng reklamo laban sa kinatawan ng bansa na si Joost Klein sa Swedish Police Authority, na umano'y gumawa siya ng isang pagbabanta laban sa operator. Sa kabila nito, napanatili ng bansa ang karapatang bumoto sa final. Naging isyu rin sa paligsahan ang maling pag-uugali mula sa mga tagahangang Israeli at sa delegasyon ng Israel, pagbabawal ng mga kilos na pro-Palestinian sa entablado, pagbabago sa audio ng broadcast upang i-edit ang mga boo mula sa mga manonood sa venue habang nagaganap ang pagtatanghal sa Israel, at ang umano'y pagbabawal sa ilang watawat sa loob ng venue, kagaya ng watawat ng non-binary at ng watawat ng [[Unyong Europeo]], na iniulat ng kampeon na si Nemo at ng bise-presidente ng [[Komisyong Europeo]] na si Margaritis Schinas. Iniulat ng EBU na ang paligsahan ay may 163 milyong manonood sa telebisyon sa 37 na market sa Europa, isang pagtaas ng isang milyong manonood mula sa nakaraang edisyon, na may dagdag na 7.3 milyong manonood online sa [[YouTube]]. == Lokasyon == [[Talaksan:Eurovision 2024 Malmö Arena external.jpg|thumb|left|250px|[[Malmö Arena]] sa Malmö, venue ng paligsahan noong 2024]] Ginanap ang paligsahan sa Malmö, [[Suwesya]] matapos manalo ang kantang "Tattoo" ni Loreen, na kumatawan sa bansa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]]. Ito ang ika-pitong beses na ginanap sa Suwesya ang paligsahan, matapos itong gawin noon para sa mga paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1975|1975]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1985|1985]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1992|1992]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2000|2000]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]], and [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]]. Ang napiling venue para sa paligsahan ay ang Malmö Arena na may 15,500 na upuan, na nagsisilbing venue para sa paligsahan noong 2013. Ang Malmö Live event center ay nagdaos ng ilang mga kaganapan na may kaugnayan sa paligsahan. Ito ang naging lugar para sa kaganapang "Turquoise Carpet" noong ika-5 ng Mayo 2024, kung saan ang mga kalahok at ang kanilang mga delegasyon ay iniharap sa mga kinikilalang press at tagahanga, at sa mga seremonya ng pagbubukas at pagsasara. Nagdaos din ang lugar ng mga screening ng mga live na palabas, at ang lokasyon ng EuroClub, na nagdaos ng mga opisyal na after-party at mga pribadong pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan. Isang Eurovision Village ang nilikha sa Folkets Park. Nagdaos ito ng mga pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan at mga lokal na artista, pati na rin ang mga screening ng mga live na palabas para sa pangkalahatang publiko. Isang "Eurovision Street" ang itinatag sa Friisgatan, na umaabot mula sa istasyon ng Triangeln hanggang sa Eurovision Village sa Folkets Park. Ang mga nakaplanong pagtatanghal ng musika sa kalye ay naapektuhan ng pag-atras ng ilang artista dahil sa pakikilahok ng Israel sa paligsahan at kalaunan ay inilipat sa Eurovision Village para sa mga kadahilanang pangseguridad. Ang Euro Fan Café ay matatagpuan sa Amiralen. Upang ipagdiwang ang ika-50 anibersaryo ng tagumpay ng ABBA sa patimpalak noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1974|1974]] sa pamamagitan ng "Waterloo", na siyang unang panalo rin ng Sweden, isang espesyal na eksibisyon ng ''ABBA World'' ang ginanap sa Södergatan sa pagitan ng Abril 29 at Mayo 12, 2024. Bago piliin ng SVT ang Malmöbilang punong lungsod, ang mga sumusunod na lungsod ay nagpahayag ng kanilang interes sa pagho-host ng ika-69 na edisyon ng paligsahan at nagsumite ng mga bid. '''Legend:'''<br /> {{Color box|#CEDFF2|†|border=darkgray}} Napiling punong lungsod {{Color box|#D0F0C0|*|border=darkgray}} Na-shortlist {{Color box|#F2E0CE|^|border=darkgray}} Nagsumite ng bid {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Lungsod ! scope="col" | Venue ! scope="col" | Nota ! scope="col" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="row" | [[Eskilstuna]] |[[Stiga Sports Arena]] |Naging host ng Second Chance round ng [[Melodifestivalen]] noong 2020. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng EBU sa kapasidad. |<ref>{{cite news |date=17 May 2023 |title=När Stockholm sviker – Eskilstuna välkomnar Eurovision |language=sv |trans-title=Kung mabigo ang Stockholm, malugod na tatanggapin ng Eskilstuna ang Eurovision |work=Eskilstuna-Kuriren |url=https://ekuriren.se/bli-prenumerant/artikel/r4047voj/ek-2m2kr_s_22 |url-access=subscription |access-date=13 Abril 2026 |archive-date=18 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518141255/https://ekuriren.se/bli-prenumerant/artikel/r4047voj/ek-2m2kr_s_22 |url-status=live }}</ref> |- style="background:#D0F0C0" ! rowspan="3" scope="row" style="background:#D0F0C0" | [[Estokolmo]] * | [[Friends Arena]] | Naging host ng lahat maliban sa isang final ng Melodifestivalen simula noong 2013. Ito ang ginustong lugar ng Konseho ng Lungsod ng Estokolmo. | rowspan="3" | <ref>{{Cite web |last=Washak |first=James |date=16 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Stockholm's Aim is for the Friends Arena to Host the Contest |url=https://eurovoix.com/2023/05/16/eurovision-2024-stockholm-friends-arena-venue/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=16 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230516181148/https://eurovoix.com/2023/05/16/eurovision-2024-stockholm-friends-arena-venue/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last1=Haimi |first1=Elina |last2=Saveland |first2=Amanda |date=20 Hunyo 2023 |title=Stockholm vill bygga ny arena för Eurovision nästa år |trans-title=Nais ng Estokolmo na magtayo ng bagong arena para sa Eurovision sa susunod na taon |url=https://www.dn.se/kultur/stockholm-vill-bygga-ny-arena-for-eurovision-nasta-ar/ |access-date=13 Abril 2026 |newspaper=Dagens Nyheter |language=sv |archive-date=20 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230620165929/https://escxtra.com/2023/06/20/may-18th-ruled-possible-grand-final/ |url-status=live }}</ref> |- style="background:#D0F0C0" |[[Tele2 Arena]] |— |- style="background:#D0F0C0" |''Pansamantalang arena'' |Nagsimula ang panukala sa pagtatayo ng isang pansamantalang arena sa Frihamnen, na hinimok ng mga pangangailangan sa produksyon ng paligsahan at mga kahirapan sa paghahanap ng mga bakanteng lugar sa mga kinakailangang linggo. |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Gothenburg]] ^ | [[Scandinavium]] | Naging host ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1985|1985]]. Kinailangan ng pagsasaayos sa bubong para sa mga kagamitan sa pag-iilaw. Nakatakdang gibain pagkatapos makumpleto ang pagtatayo ng isang bagong pasilidad ng palakasan sa malapit. | <ref>{{Cite web |last=Andersson |first=Rafaell |date=10 Hunyo 2023 |title=Eurovision 2024: Gothenburg Prepares Bid To Host |url=https://eurovoix.com/2023/06/10/eurovision-2024-gothenburg-prepares-bid-to-host/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=10 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610105241/https://eurovoix.com/2023/06/10/eurovision-2024-gothenburg-prepares-bid-to-host/ |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Jönköping]] |[[Husqvarna Garden]] |Naging host ng mga heat ng Melodifestivalen noong 2007. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng kapasidad ng EBU. |<ref>{{cite AV media |last1=Hermansson |first=Sanna |date=24 Mayo 2023 |title=Jönköping med i striden om Eurovision: "Viktigt att vi vågar sticka ut" |trans-title=Jönköping sa laban para sa Eurovision: "Mahalaga na maglakas-loob tayong mamukod-tangi" |url=https://sverigesradio.se/artikel/jonkoping-med-i-striden-om-eurovision-viktigt-att-vi-vagar-sticka-ut |access-date=13 Abril 2026 |publisher=Sveriges Radio |language=sv |archive-date=26 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230526064937/https://sverigesradio.se/artikel/jonkoping-med-i-striden-om-eurovision-viktigt-att-vi-vagar-sticka-ut |url-status=live }}</ref> |- style="background:#CEDFF2" ! scope="row" style="background:#CEDFF2" | '''[[Malmö]] †''' | '''[[Malmö Arena|Malmö Arena]]''' | Naging host ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]]. |<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=15 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Malmö Prepared to Bid to Host Eurovision |url=https://eurovoix.com/2023/05/15/malmo-prepared-to-bid-to-host-eurovision-2024/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=15 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515185635/https://eurovoix.com/2023/05/15/malmo-prepared-to-bid-to-host-eurovision-2024/ |url-status=live }}</ref> |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Örnsköldsvik]] ^ | [[Hägglunds Arena]] | Naging host ng mga heat ng Melodifestivalen noong 2007, 2010, 2014, 2018 at ng semi-final nito noong 2023. | <ref>{{cite web |last=Åsgård |first=Samuel |date=15 Mayo 2023 |access-date=13 Abril 2026 |title=Norrlandskommunen vill ha Eurovision – 'Skulle ge en annan bild av Sverige' |trans-title=Gusto ng Norrlandskommunen ang Eurovision – "Magbibigay ng ibang imahe ng Sweden" |url=https://www.dagenssamhalle.se/offentlig-ekonomi/kommunal-ekonomi/norrlandskommunen-vill-ha-eurovision---skulle-ge-en-annan-bild-av-sverige/ |work=Dagens Samhälle |language=sv |url-access=subscription |archive-date=15 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515191934/https://www.dagenssamhalle.se/offentlig-ekonomi/kommunal-ekonomi/norrlandskommunen-vill-ha-eurovision---skulle-ge-en-annan-bild-av-sverige/ |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Partille]] | [[Partille Arena]] |Nag-host ng Paligsahan ng mga Koro ng Eurovision 2019. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng EBU sa kapasidad. | <ref>{{cite news |title=Partille öppnar för Eurovision Song Contest 2024: Vi kan arrangera finalen |language=sv |trans-title=Bukas ang Partille sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024: Maaari naming isaayos ang finals |work=Partille Tidning |url=https://www.partilletidning.se/nyheter/partille-oppnar-for-eurovision-song-contest-2024-vi-kan-arrangera-finalen.a7fcd2b1-c4ad-418f-b401-6ec56ccc80d7 |url-access=subscription |access-date=13 Abril 2026 |archive-date=18 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518103158/https://www.partilletidning.se/nyheter/partille-oppnar-for-eurovision-song-contest-2024-vi-kan-arrangera-finalen.a7fcd2b1-c4ad-418f-b401-6ec56ccc80d7 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Sandviken]] |[[Göransson Arena]] |Nagdaos ng isang heat ng Melodifestivalen noong 2010. Kasama sa mga plano ang kooperasyon ng iba pang mga munisipalidad sa Gävleborg. |<ref>{{Cite web |last=Van Waarden |first=Franciska |date=22 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Sandviken City Council to Examine a Potential Hosting Bid |url=https://eurovoix.com/2023/05/22/eurovision-2024-sandviken-potential-hosting-bid/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=22 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230522183441/https://eurovoix.com/2023/05/22/eurovision-2024-sandviken-potential-hosting-bid/ |url-status=live }}</ref> |} ==Mga kalahok== {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024 |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! scope="col" colspan="2" | Proseso ng pagpili ! scope="col" rowspan="2" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" |{{Flag|Albanya}} | RTSH | Besa | "Titan" | [[Wikang Ingles|Ingles]] | ''Festivali i Këngës 62'' | Disyembre 22, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Besa |url=https://eurovision.tv/participant/besa-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=23 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140833/https://eurovision.tv/participant/besa-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | NDR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}} | Isaak | "Always on the Run" | Ingles | ''Eurovision Song Contest –'' ''Das deutsche Finale'' ''2024'' | Pebrero 16, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – ISAAK |url=https://eurovision.tv/participant/isaak-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402232413/https://eurovision.tv/participant/isaak-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Armenya}} | AMPTV | Ladaniva | "Jako" <small>(Ժակո)</small> | [[Wikang Armenyo|Armenyo]] | Panloob na pagpili | Marso 9, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 13, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Ladaniva |url=https://eurovision.tv/participant/ladaniva-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=17 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517151408/https://eurovision.tv/participant/ladaniva-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | İTV | Fahree <abbr>feat.</abbr> Ilkin Dovlatov | "Özünlə apar" | Ingles, [[Wikang Aseri|Aseri]] | Panloob na pagpili | Marso 7, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 15, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – FAHREE feat. Ilkin Dovlatov |url=https://eurovision.tv/participant/fahree-ilkin-dovlatov-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/fahree-ilkin-dovlatov-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Australya}} | SBS | Electric Fields | "One Milkali (One Blood)" | Ingles, [[Diyalektong Yankunytjatjara|Yankunytjatjara]] | Panloob na pagpili | Marso 5, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Electric Fields |url=https://eurovision.tv/participant/electric-fields-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151529/https://eurovision.tv/participant/electric-fields-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Austria}} | ORF | Kaleen | "We Will Rave" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 16, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 1, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Kaleen |url=https://eurovision.tv/participant/kaleen-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=9 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309235444/https://eurovision.tv/participant/kaleen-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | RTBF | Mustii | "Before the Party's Over" | Ingles | Panloob na pagpili | Agosto 30, 2023 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 20, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Mustii |url=https://eurovision.tv/participant/mustii-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325044646/https://eurovision.tv/participant/mustii-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | Saba | "Sand" | Ingles | ''Dansk Melodi Grand Prix 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – SABA |url=https://eurovision.tv/participant/saba-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=8 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240408222258/https://eurovision.tv/participant/saba-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | RTVSLO | Raiven | "Veronika" | [[Wikang Esloveno|Esloveno]] | Panloob na pagpili | Disyembre 12, 2023 {{small|(artista)}}<br>Enero 20, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Raiven |url=https://eurovision.tv/participant/raiven-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=19 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419174036/https://eurovision.tv/participant/raiven-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Espanya}} | RTVE | Nebulossa | "Zorra" | [[Wikang Kastila|Kastila]] | ''Benidorm Fest 2024'' | Pebrero 3, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nebulossa |url=https://eurovision.tv/participant/nebulossa-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325045450/https://eurovision.tv/participant/nebulossa-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Estonia|namr=Estonya}} | ERR | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" | [[Wikang Estonyo|Estonyo]] | ''Eesti Laul 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – 5MIINUST x Puuluup |url=https://eurovision.tv/participant/5miinust-and-puuluup-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=9 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240409091103/https://eurovision.tv/participant/5miinust-and-puuluup-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} | ERT | Marina Satti | "Zari" <small>(Ζάρι)</small> | [[Wikang Griyego|Griyego]] | Panloob na pagpili | Oktubre 24, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 7, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Marina Satti |url=https://eurovision.tv/participant/marina-satti-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402231149/https://eurovision.tv/participant/marina-satti-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 12, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nutsa Buzaladze |url=https://eurovision.tv/participant/nutsa-buzaladze-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151531/https://eurovision.tv/participant/nutsa-buzaladze-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | RTÉ | Bambie Thug | "Doomsday Blue" | Ingles | ''Eurosong 2024'' {{small|(parte ng ''The Late Late Show'')}} | Enero 26, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Bambie Thug |url=https://eurovision.tv/participant/bambie-thug-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151529/https://eurovision.tv/participant/bambie-thug-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | RÚV | Hera Björk | "Scared of Heights" | Ingles | ''Söngvakeppnin 2024'' | Marso 2, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Hera Björk |url=https://eurovision.tv/participant/hera-bjork-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/hera-bjork-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Eden Golan | "Hurricane" | Ingles, [[Wikang Hebreo|Hebreo]] | ''HaKokhav Haba'' {{small|(artista)}}<br>Panloob na pagpili {{small|(kanta)}} | Pebrero 6, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 10, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Eden Golan |url=https://eurovision.tv/participant/eden-golan-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=16 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240316195526/https://eurovision.tv/participant/eden-golan-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Italya}} | RAI | Angelina Mango | "La noia" | [[Wikang Italyano|Italyano]] | ''Sanremo Music Festival 2024'' | Pebrero 10, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Angelina Mango |url=https://eurovision.tv/participant/angelina-mango-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=13 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513133231/https://eurovision.tv/participant/angelina-mango-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | HRT | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" | Ingles | ''Dora 2024'' | Pebrero 25, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Baby Lasagna |url=https://eurovision.tv/participant/baby-lasagna-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151533/https://eurovision.tv/participant/baby-lasagna-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | LSM | Dons | "Hollow" | Ingles | ''Supernova 2024'' | Pebrero 10, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Dons |url=https://eurovision.tv/participant/dons-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=5 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405112202/https://eurovision.tv/participant/dons-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | Silvester Belt | "Luktelk" | [[Wikang Litwano|Litwano]] | ''Eurovizija.LT 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Silvester Belt |url=https://eurovision.tv/participant/silvester-belt-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151532/https://eurovision.tv/participant/silvester-belt-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | RTL | Tali | "Fighter" | [[Wikang Pranses|Pranses]], Ingles | ''Luxembourg Song Contest 2024'' | Enero 27, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – TALI |url=https://eurovision.tv/participant/tali-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=1 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240401050838/https://eurovision.tv/participant/tali-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | Sarah Bonnici | "Loop" | Ingles | ''Malta Eurovision Song Contest 2024'' | Pebrero 3, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Sarah Bonnici |url=https://eurovision.tv/participant/sarah-bonnici-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=23 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323144944/https://eurovision.tv/participant/sarah-bonnici-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Natalia Barbu | "In the Middle" | Ingles | ''Etapa națională 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Natalia Barbu |url=https://eurovision.tv/participant/natalia-barbu-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=1 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240401113628/https://eurovision.tv/participant/natalia-barbu-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | AVROTROS | Joost Klein | "Europapa" | [[Wikang Olandes|Olandes]] | Panloob na pagpili | Disyembre 11, 2023 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 29, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Joost Klein |url=https://eurovision.tv/participant/joost-klein-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=24 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240324092210/https://eurovision.tv/participant/joost-klein-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | NRK | Gåte | "Ulveham" | [[Wikang Noruwego|Noruwego]] | ''Melodi Grand Prix 2024'' | Pebrero 3, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Gåte |url=https://eurovision.tv/participant/gate-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060842/https://eurovision.tv/participant/gate-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya|Tampok ang mga walang kreditong boses ni Henri Piispanen.}} | "No Rules!" | Ingles | ''Uuden Musiikin Kilpailu 2024'' | Pebrero 10, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Windows95man |url=https://eurovision.tv/participant/windows95man-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325105652/https://eurovision.tv/participant/windows95man-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | Luna | "The Tower" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 19, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – LUNA |url=https://eurovision.tv/participant/luna-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=17 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517151408/https://eurovision.tv/participant/luna-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | Iolanda | "Grito" | [[Wikang Portuges|Portuges]] | ''Festival da Canção 2024'' | Marso 9, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – iolanda |url=https://eurovision.tv/participant/iolanda-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402232413/https://eurovision.tv/participant/iolanda-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | France Télévisions | Slimane | "Mon amour" | Pranses | Panloob na pagpili | Nobyembre 8, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Slimane |url=https://eurovision.tv/participant/slimane-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325105713/https://eurovision.tv/participant/slimane-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | [[BBC]] | Olly Alexander | "Dizzy" | Ingles | Panloob na pagpili | Disyembre 16, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 1, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Olly Alexander |url=https://eurovision.tv/participant/olly-alexander-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=22 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240322232329/https://eurovision.tv/participant/olly-alexander-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} | SMRTV | Megara | "11:11" | Kastila | ''Una voce per San Marino'' ''2024'' | Pebrero 24, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – MEGARA |url=https://eurovision.tv/participant/megara-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151533/https://eurovision.tv/participant/megara-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | RTS | Teya Dora | "Ramonda" <small>(Рамонда)</small> | [[Wikang Serbiyo|Serbiyo]] | ''Pesma za Evroviziju '24'' | Marso 2, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – TEYA DORA |url=https://eurovision.tv/participant/teya-dora-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151531/https://eurovision.tv/participant/teya-dora-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | Marcus & Martinus | "Unforgettable" | Ingles | ''Melodifestivalen 2024'' | Marso 9, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Marcus & Martinus |url=https://eurovision.tv/participant/marcus-martinus-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402030258/https://eurovision.tv/participant/marcus-martinus-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 29, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nemo |url=https://eurovision.tv/participant/nemo-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=5 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405211607/https://eurovision.tv/participant/nemo-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | Aiko | "Pedestal" | Ingles | ''ESCZ 2024'' | Disyembre 13, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Aiko |url=https://eurovision.tv/participant/aiko-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325044646/https://eurovision.tv/participant/aiko-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | CyBC | Silia Kapsis | "Liar" | Ingles | Panloob na pagpili | Setyembre 25, 2023 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 29, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Silia Kapsis |url=https://eurovision.tv/participant/silia-kapsis-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060841/https://eurovision.tv/participant/silia-kapsis-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | Suspilne | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" | [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]], Ingles | ''Vidbir 2024'' | Pebrero 4, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – alyona alyona & Jerry Heil |url=https://eurovision.tv/participant/alyona-alyona-and-jerry-heil-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/alyona-alyona-and-jerry-heil-2024 |url-status=live }}</ref> |} ==Buod ng paligsahan== ===Unang semi-final=== Ginanap ang unang semi-final noong ika-7 ng Mayo 2024 sa ganap na 9:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]].<ref name="calendar">{{Cite web |date=13 Marso 2019 |title=Eurovision Calendar 2024 |url=https://eurovision.tv/calendar |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Setyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902202017/https://eurovision.tv/calendar |url-status=live }}</ref> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Alemanya]], [[Reino Unido]] at [[Suwesya]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw">{{Cite web |date=30 Enero 2024 |title=Eurovision 2024: Semi-Final Draw results |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-semi-final-draw-results |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |language=en |archive-date=30 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130182906/https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-semi-final-draw-results |url-status=live }}</ref> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Unang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024<ref>{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/malmo-2024/first-semi-final |title=Malmö 2024 – First Semi-Final – Scoreboard |publisher=Eurovision Song Contest |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=30 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130185817/https://eurovision.tv/event/malmo-2024/first-semi-final |url-status=live }}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Tsipre}} | Silia Kapsis | "Liar" |67 |6 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Teya Dora | "Ramonda" |47 |10 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Silvester Belt | "Luktelk" |119 |4 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Irlanda}} | Bambie Thug | "Doomsday Blue" |124 |3 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}'' | ''Olly Alexander'' | ''"Dizzy"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Ukranya}} | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" |173 |2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Polonya}} | Luna | "The Tower" |35 |12 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" |177 |1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Hera Björk | "Scared of Heights" |3 |15 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Alemanya}}'' | ''Isaak'' | ''"Always on the Run"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Eslobenya}} | Raiven | "Veronika" |51 |9 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya}} | "No Rules!" |59 |7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | Natalia Barbu | "In the Middle" |20 |13 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Suwesya}}'' | ''Marcus & Martinus'' | ''"Unforgettable"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | Fahree <abbr>feat.</abbr> Ilkin Dovlatov | "Özünlə apar" |11 |14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Australya}} | Electric Fields | "One Milkali (One Blood)" |41 |11 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Portugal}} | Iolanda | "Grito" |58 |8 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Luxembourg}} | Tali | "Fighter" |117 |5 |} ===Ikalawang semi-final=== Ginanap ang ikalawang semi-final noong ika-9 ng Mayo 2024 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST.<ref name="calendar" /> Labing-anim na bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Espanya]], [[Italya]] at [[Pransiya]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw" /> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Ikalawang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024<ref name="SF2_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/malmo-2024/second-semi-final/results |title=Malmö 2024 – Second Semi-Final – Detailed voting results |date=11 Mayo 2024 |website=Eurovision Song Contest |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa|EBU]] |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=12 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240512002634/https://eurovision.tv/event/malmo-2024/second-semi-final/results |url-status=live }}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Malta}} | Sarah Bonnici | "Loop" |13 |16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Albanya}} | Besa | "Titan" |14 |15 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Gresya}} | Marina Satti | "Zari" |86 |5 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Suwisa}} | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" |132 |4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | Aiko | "Pedestal" |38 |11 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Pransiya}}'' | ''Slimane'' | ''"Mon amour"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Austria}} | Kaleen | "We Will Rave" |46 |9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Dinamarka}} | Saba | "Sand" |36 |12 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Armenya}} | Ladaniva | "Jako" |137 |3 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Dons | "Hollow" |72 |7 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Espanya}}'' | ''Nebulossa'' | ''"Zorra"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|San Marino}} | Megara | "11:11" |16 |14 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Heorhiya}} | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" |54 |8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Belhika}} | Mustii | "Before the Party's Over" |18 |13 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" |79 |6 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Italya}}'' | ''Angelina Mango'' | ''"La noia"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Israel}} | Eden Golan | "Hurricane" |194 |1 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Noruwega}} | Gåte | "Ulveham" |43 |10 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Joost Klein | "Europapa" |182 |2 |} ===Final=== Ginanap ang final noong ika-11 ng Mayo 2024 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST at itinampok ang 25 na bansang kalahok.<ref name="calendar" /> Bumoto sa finals ang lahat ng 37 kalahok na bansa kasama ang hurado at televote, pati na rin ang mga hindi kalahok na bansa sa ilalim ng pinagsama-samang online na boto na "Rest of the World".<ref>{{Cite web |date=17 Marso 2025 |title=Switzerland has been drawn to perform 19th in the Grand Final |url=https://eurovision.tv/story/switzerland-draws-perform-19th-grand-final |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> Ang running order (R/O) ng host nation ay natukoy sa pamamagitan ng random draw noong ika-17 ng Marso sa taunang pagpupulong ng mga pinuno ng mga kalahok na delegasyon.<ref>{{cite web |url=https://eurovision.tv/story/sweden-will-perform-first-in-malmo |title=Sweden have been drawn to open the Grand Final in Malmö |publisher=Eurovision Song Contest |date=11 Marso 2024 |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=11 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240311153152/https://eurovision.tv/story/sweden-will-perform-first-in-malmo |url-status=live }}</ref> Ang running order para sa mga natitirang finalist ay tinukoy ng mga prodyuser ng paligsahan pagkatapos ng ikalawang semi-final.<ref>{{Cite web |date=10 Mayo 2024 |title=Eurovision 2024: The Grand Final running order |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-final-running-order |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=14 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514122837/https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-final-running-order |url-status=live }}</ref> Sa kabila ng pagiging kwalipikado para sa finals, kung saan nakatakda sana itong magtanghal sa ika-5 pwesto, na-disqualify ang Nederlandiya dahil sa isang insidente sa pagitan ng kalahok nitong si Joost Klein at ng isang miyembro ng production team.<ref>{{Cite web |date=11 Mayo 2024 |title=Statement on Dutch participation in the Eurovision Song Contest |url=https://eurovision.tv/mediacentre/release/statement-dutch-participation-eurovision-song-contest |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=14 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514135422/https://eurovision.tv/mediacentre/release/statement-dutch-participation-eurovision-song-contest |url-status=live }}</ref> Napanatili nito ang karapatang bumoto sa finals,<ref>{{Cite web |date=11 Mayo 2024 |title=The Netherlands will take part in the voting in the Final |url=https://escbubble.com/2024/05/the-netherlands-will-take-part-in-the-voting-in-the-final/ |access-date=14 Abril 2026 |website=ESCBubble |language=en-GB |archive-date=12 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240512062323/https://escbubble.com/2024/05/the-netherlands-will-take-part-in-the-voting-in-the-final/ |url-status=live }}</ref> at napanatili ng lahat ng mga bansang nakatakdang magtanghal pagkatapos ng Nederlandiya ang kani-kanilang mga running order number.<ref>{{Cite web |last1=Tiikkaja |first1=Samuli |last2=Pikkarainen |first2=Elina |date=11 May 2024 |title=Euroviisut {{!}} EBU: Hollanti ei osallistu Euroviisujen finaaliin – kappaleiden kilpailunumerot pysyvät ennallaan |trans-title=EBU: Hindi lalahok ang Nederlandiya sa Eurovision final – mananatiling hindi nagbabago ang bilang ng mga kanta sa kompetisyon |url=https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000010419345.html |access-date=13 May 2024 |website=Helsingin Sanomat |language=fi |archive-date=13 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513110358/https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000010419345.html |url-status=live }}</ref> {{Legend|gold|Kampeon}} {{Legend|#FFE6E6|Diskwalipikado}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024<ref name="Final_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/malmo-2024/grand-final |title=Malmö 2024 – Grand Final – Scoreboard |publisher=Eurovision Song Contest |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=30 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130185816/https://eurovision.tv/event/malmo-2024/grand-final |url-status=live }}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | Marcus & Martinus | "Unforgettable" | 174 | 9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Ukranya}} | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" | 453 | 3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Alemanya}} | Isaak | "Always on the Run" | 117 | 12 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Luxembourg}} | Tali | "Fighter" | 103 | 13 |- style="background: #FFE6E6;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Joost Klein | "Europapa" | — | — |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Israel}} | Eden Golan | "Hurricane" | 375 | 5 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Silvester Belt | "Luktelk" | 90 | 14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Espanya}} | Nebulossa | "Zorra" | 30 | 22 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" | 37 | 20 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Irlanda}} | Bambie Thug | "Róa" | 278 | 6 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Dons | "Hollow" | 64 | 16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Gresya}} | Marina Satti | "Asteromata" | 126 | 11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | Olly Alexander | "Dizzy" | 46 | 18 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Noruwega}} | Gåte | "Ulveham" | 16 | 25 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Italya}} | Angelina Mango | "La noia" | 268 | 7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Teya Dora | "Ramonda" | 54 | 17 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 17 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya}} | "No Rules!" | 38 | 19 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 18 | {{Flag|Portugal}} | Iolanda | "Grito" | 152 | 10 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 19 | {{Flag|Armenya}} | Ladaniva | "Jako" | 183 | 8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | {{Flag|Tsipre}} | Silia Kapsis | "Liar" | 78 | 15 |- style="font-weight: bold; background: gold;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | {{Flag|Suwisa}} | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" | 591 | 1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | {{Flag|Eslobenya}} | Raiven | "Veronika" | 27 | 23 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" | 547 | 2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 24 | {{Flag|Heorhiya}} | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" | 34 | 21 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | {{Flag|Pransiya}} | Slimane | "Mon amour" | 445 | 4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 26 | {{Flag|Austria}} | Kaleen | "We Will Rave" | 24 | 24 |} ====Buod ng pagboto==== {{Legend|gold|Kampeon}} {{Legend|#FFE6E6|Diskwalipikado}} {| class="wikitable plainrowheaders" style="margin: 10px;" |+ Paghahati-hati ng mga resulta<ref name="finalresults">{{cite web |title=Malmö 2024 – Grand Final – Detailed voting results |url=https://eurovision.tv/event/tmalmo-20249/grand-final/results |publisher=Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa |access-date=14 Abril 2026 }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! rowspan="2" scope="col" | Puwesto ! colspan="2" scope="col" | Pinagsama ! colspan="2" scope="col" | Hurado ! colspan="2" scope="col" | Televoting |- ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 1 | bgcolor=gold|{{Flag|Suwisa}} | bgcolor=gold|591 | bgcolor=gold|{{Flag|Suwisa}} | bgcolor=gold|365 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | 337 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 2 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | 547 | {{Flag|Pransiya}} | 218 | {{Flag|Israel}} | 323 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 3 | {{Flag|Ukranya}} | 453 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | 210 | {{Flag|Ukranya}} | 307 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 4 | {{Flag|Pransiya}} | 445 | {{Flag|Italya}} | 164 | {{Flag|Pransiya}} | 227 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 5 | {{Flag|Israel}} | 375 | {{Flag|Ukranya}} | 146 | bgcolor=gold|{{Flag|Suwisa}} | bgcolor=gold|226 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 6 | {{Flag|Irlanda}} | 278 | {{Flag|Irlanda}} | 142 | {{Flag|Irlanda}} | 136 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 7 | {{Flag|Italya}} | 268 | {{Flag|Portugal}} | 139 | {{Flag|Italya}} | 104 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 8 | {{Flag|Armenya}} | 183 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 125 | {{Flag|Gresya}} | 85 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 9 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 174 | {{Flag|Armenya}} | 101 | {{Flag|Armenya}} | 82 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 10 | {{Flag|Portugal}} | 152 | {{Flag|Alemanya}} | 99 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 58 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 11 | {{Flag|Gresya}} | 126 | {{Flag|Luxembourg}} | 83 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 49 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 12 | {{Flag|Alemanya}} | 117 | {{Flag|Israel}} | 52 | {{Flag|Tsipre}} | 44 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 13 | {{Flag|Luxembourg}} | 103 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 46 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 33 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 14 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 90 | {{Flag|Gresya}} | 41 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | 32 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 15 | {{Flag|Tsipre}} | 78 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 36 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 31 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 16 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 64 | {{Flag|Tsipre}} | 34 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 28 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 17 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | 54 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 32 | {{Flag|Luxembourg}} | 20 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 18 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 46 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | 22 | {{Flag|Heorhiya}} | 19 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 19 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 38 | {{Flag|Espanya}} | 19{{efn|name=Hurado19|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Austria, ang Espanya ay itinuring na ika-19 puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Alemanya}} | 18 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 20 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 37 | {{Flag|Austria}} | 19{{efn|name=Hurado19}} | {{Flag|Portugal}} | 13 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 21 | {{Flag|Heorhiya}} | 34 | {{Flag|Heorhiya}} | 15{{efn|name=Hurado21|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Eslobenya, ang Heorhiya ay itinuring na ika-21 puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Eslobenya}} | 12 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 22 | {{Flag|Espanya}} | 30 | {{Flag|Eslobenya}} | 15{{efn|name=Hurado21}} | {{Flag|Espanya}} | 11 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 23 | {{Flag|Eslobenya}} | 27 | {{Flag|Noruwega}} | 12 | {{Flag|Austria}} | 5 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 24 | {{Flag|Austria}} | 24 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 7 | {{Flag|Noruwega}} | 4 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 25 | {{Flag|Noruwega}} | 16 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 4 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 0 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | — | bgcolor=#FFE6E6|{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | bgcolor=#FFE6E6|— | bgcolor=#FFE6E6|{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | bgcolor=#FFE6E6|— | bgcolor=#FFE6E6|{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | bgcolor=#FFE6E6|— |} ====Tagapagsalita==== Inihayag ng mga tagapagsalita ang 12-puntong iskor mula sa pambansang hurado ng kani-kanilang bansa sa sumusunod na pagkakasunud-sunod: {{Div col |colwidth=30em}} #{{Flag|Ukranya}} – Jamala {{small|(kinatawan ng Ukranya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]])}} #{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} – Joanna Lumley #{{Flag|Luxembourg}} – Désirée Nosbusch {{small|(host ng paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1984|1984]])}} #{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} – Aysel Teymurzadeh {{small|(kinatawan ng Aserbayan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2009|2009]] kasama si Arash)}} #{{Flag|San Marino}} – Kida #{{Flag|Malta}} – Matt Blxck #{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} – Ivan Dorian Molnar #{{Flag|Albanya}} – Andri Xhahu #{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} – Radka Rosická #{{Flag|Israel}} – Maya Alkulumbre #{{Flag|Australya}} – Danny Estrin {{small|(kinatawan ng Australya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] bilang parte ng Voyager)}} #{{Flag|Dinamarka}} – Stéphanie Surrugue #{{Flag|Espanya}} – Soraya Arnelas #{{Flag|Noruwega}} – Ingvild Helljesen #{{Flag|Alemanya}} – Ina Müller #{{Flag|Armenya}} – Brunette {{small|(kinatawan ng Armenya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Eslobenya}} – Lorella Flego #{{Flag|Heorhiya}} – Sopho Khalvashi {{small|(kinatawan ng Heorhiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2007|2007]])}} #{{Flag|Suwisa}} – Jennifer Bosshard #{{Flag|Moldova|name=Moldabya}} – Doina Stimpovschi #{{Flag|Gresya}} – Helena Paparizou {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2005|2005]])}} #{{Flag|Estonia|name=Estonya}} – Birgit {{small|(kinatawan ng Estonya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]])}} #{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} – ''Wala''{{Efn|Dapat sana ay iaanunsyo ni Nikkie de Jager ang mga puntos ng hurado mula sa Nederlandiya, ngunit umatras siya matapos madiskwalipika ang bansa sa finals. Sa halip, inanunsyo ng superbisor tagapagpaganap ng paligsahan na si Martin Österdahl ang mga puntos ng hurado ng bansa.}} #{{Flag|Austria}} – Philipp Hansa #{{Flag|Pransiya}} – Natasha St-Pier {{small|(kinatawan ng Pransiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2001|2001]])}} #{{Flag|Italya}} – Mario Acampa #{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} – Toni Laaksonen #{{Flag|Portugal}} – Mimicat {{small|(kinatawan ng Portugal noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Belhika}} – Livia Dushkoff #{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} – Friðrik Ómar Hjörleifsson {{small|(kinatawan ng Islandiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2008|2008]] bilang parte ng Eurobandið)}} #{{Flag|Latvia|name=Letonya}} – Andrejs Reinis Zitmanis {{small|(kinatawan ng Letonya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] bilang parte ng Sudden Lights)}} #{{Flag|Irlanda}} – Paul Harrington {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1994|1994]] kasama si Charlie McGettigan)}} #{{Flag|Polonya}} – Viki Gabor {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision para sa mga Bata 2019]])}} #{{Flag|Tsipre}} – Loukas Hamatsos #{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} – Monika Linkytė {{small|(kinatawan ng Litwanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} – Konstrakta {{small|(kinatawan ng Serbiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]])}} #{{Flag|Sweden|name=Suwesya}} – Frans {{small|(kinatawan ng Suwesya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]])}} {{Div col end}} ==Ibang mga pagtatanghal== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Iba pang mga tagapagtanghal sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024 |- ! scope="col"| Act ! scope="col"| (Mga) Pangalan ! scope="col" class="unsortable"| (Mga) Kanta |- ! colspan="3" | Unang semi-final |- ! Pambungad | Eleni Foureira<br>Eric Saade<br>Chanel | "Fuego"<br>"Popular"<br>"SloMo" |- ! rowspan="2" |Interval | [[Johnny Logan]] | "Euphoria" |- | Benjamin Ingrosso | "Look Who's Laughing Now"<br>"Kite"<br>"Honey Boy" |- ! colspan="3" | Ikalawang semi-final |- ! Pambungad | Petra Mede<br>Malin Åkerman | "Tattoo" |- ! rowspan="3" |Interval | Helena Paparizou<br>Charlotte Perrelli<br>Sertab Erener | "My Number One"<br>"Take Me to Your Heaven"<br>"Everyway That I Can" |- | Petra Mede<br>Charlotte Perrelli<br>Sarah Dawn Finer <small>(bilang si Lynda Woodruff)</small> | "We Just Love Eurovision Too Much" |- |Käärijä |"Cha Cha Cha" |- ! Reprise | Herreys | "Diggi-Loo Diggi-Ley" |- ! colspan="3" | Final |- ! Pambungad | Björn Skifs | "Hooked on a Feeling" |- ! rowspan="4" |Interval | Sarah Dawn Finer <small>(bilang si Lynda Woodruff)</small> | "Good to Go" |- | Alcazar | "Crying at the Discoteque" |- | Carola<br>Charlotte Perrelli<br>Conchita Wurst | "Waterloo"<br><small>(na may pre-recorded na</small> <small>paglitaw mula sa mga orihinal na kumanta ng kanta na [[ABBA]] bilang mga kanilang mga virtual avatar mula sa kanilang konsiyerto na ABBA Voyage sa [[Londres]])</small> |- | Loreen | "Forever"<br>"Tattoo" |} ==Pagpapalabas== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Albanya}} | RTSH | RTSH 1, RTSH Muzikë, Radio Tirana | Lahat ng palabas | Andri Xhahu |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | rowspan="2" |ARD/NDR | One | Semi-finals | rowspan="2" scope="row" | Thorsten Schorn |- | Das Erste | Final |- | ARD/RBB | Radio Eins | Final | Amelie Ernst at Max Spallek |- ! scope="row" | {{Flag|Armenya}} | AMPTV | Armenia 1 | Lahat ng palabas | Hrachuhi Utmazyan at Sevak Hakobyan |- ! scope="row" | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | colspan="2" | İTV | Lahat ng palabas | Nurlana Jafarova |- ! scope="row" | {{Flag|Australya}} | SBS | SBS | Lahat ng palabas | Myf Warhurst at Joel Creasey |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Austria}} | rowspan="2" | ORF | ORF 1 | Lahat ng palabas | Andi Knoll |- | FM4 | Final | Jan Böhmermann at Olli Schulz |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Belhika}} | rowspan="3" | RTBF | Tipik | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | rowspan="3" | ''Pranses'': Maureen Louys at Jean-Louis Lahaye |- | La Une | {{abbr|SF2|Semi-final 2}}/Final |- |VivaCité |Final |- | rowspan="2" | VRT | VRT 1 | Lahat ng palabas | rowspan="2" | ''Olandes'': Peter Van de Veire |- |Radio 2 |Final |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | DR1 | Lahat ng palabas | Ole Tøpholm |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | rowspan="3" | RTVSLO | TV SLO 1 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | Mojca Mavec |- | TV SLO 2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- |Radio Val 202 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | Maj Valerij at Igor Bračič |- ! rowspan="6" scope="row" | {{Flag|Espanya}} | rowspan="6" | RTVE | La 2 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} | rowspan="2" | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | rowspan="2" | La 1 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- | Final | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar<br />''Katalan'':{{efn|Ang opsyon sa komentaryo sa wikang Katalan ay makukuha lamang sa Cataluña.}} Sònia Urbano at Xavi Martínez |- | [[TVE Internacional]] | Lahat ng palabas | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | Radio Nacional | rowspan="2" | Final | ''Kastila'': David Asensio, Sara Calvo at Luis Miguel Montes |- | Ràdio 4 | ''Katalan'': Sònia Urbano at Xavi Martínez |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | rowspan="3" | ERR | ETV | rowspan="3" | Lahat ng palabas | ''Estonyo'': Marko Reikop |- | ETV+ | ''Ruso'': Julia Kalenda at Aleksandr Hobotov |- |ETV2 |''Wikang Senyas ng Estonya:'' iba't ibang interpreter |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Gresya}} | rowspan="2" | ERT | ERT1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas |Thanasis Alevras at Jérôme Kaluta |- | Deftero Programma |Dimitris Meidanis |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | First Channel | Lahat ng palabas |Nika Lobiladze |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | rowspan="3" | RTÉ | RTÉ One | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | Marty Whelan |- | RTÉ2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- |RTÉ 2fm |Lahat ng palabas |Zbyszek Zalinski at Neil Doherty |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | rowspan="3" | RÚV | RÚV | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- | RÚV 2 | ''Wikang Senyas ng Iceland:'' iba't ibang interpreter |- | Rás 2 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Israel}} | rowspan="3" | IPBC | rowspan="2" | Kan 11 | Semi-finals | Asaf Liberman at Akiva Novick |- | rowspan="2" | Final | Asaf Liberman, Akiva Novick at Yoav Tzafir |- |Kan 88, Kan Tarbut, Kan Bet | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Italya}} | rowspan="3" | RAI | Rai 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Gabriele Corsi at Mara Maionchi |- | Rai 1 | Final |- |Rai Radio 2 |Lahat ng palabas | Diletta Parlangeli at Matteo Osso |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | rowspan="2" | HRT | HRT 1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas | Duško Ćurlić |- | HR 2 |Zlatko Turkalj |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | rowspan="2" | LSM | rowspan="2" | LTV1 | Semi-finals | Toms Grēviņš |- | Final | Toms Grēviņš at Lauris Reiniks |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | LRT TV, LRT Radijas | Lahat ng palabas | Ramūnas Zilnys |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | rowspan="3" | RTL | RTL Lëtzebuerg, RTL Radio | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Luksemburges'': Raoul Roos at Roger Saurfeld |- | RTL Today | ''Ingles'': Sarah Tapp at Meredith Moss |- | RTL Infos |{{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Pranses'': Jérôme Didelot at Emma Sorgato |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | TVM | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Moldova 1, Radio Moldova | Lahat ng palabas | Ion Jalbă at Elena Stegari |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | rowspan="2" | AVROTROS | NPO 1, BVN | Lahat ng palabas | Cornald Maas at Jacqueline Govaert |- | NPO Radio 2 | Final | Splinter Chabot at Carolien Borgers |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | rowspan="2" | NRK | NRK1 | Lahat ng palabas | Marte Stokstad |- | NRK P1 | Final | Jon Marius Hyttebakk |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | rowspan="5" | Yle | Yle TV1, TV Finland | rowspan="4" | Lahat ng palabas | ''Finlandes'': Mikko Silvennoinen<br />''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | Yle Radio Suomi | ''Finlandes'': Toni Laaksonen at Sanna Pirkkalainen |- |Yle X3M | ''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | rowspan="2" | Yle Areena{{Efn|Kasama ang mga opsyon sa komentaryo sa wikang Finlandes at Suweko mula sa Yle TV1}} | ''Inari Sámi:'' Heli Huovinen at ''Northern Sámi'': Aslak Paltto |- | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Ruso'': Levan Tvaltvadze |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | TVP1, TVP Polonia | Lahat ng palabas | Artur Orzech |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Portugal}} | rowspan="2" | RTP | RTP1, RTP Internacional | Lahat ng palabas{{efn|Ang pagsasahimpapawid ng ikalawang semi-final ay nagsimulang naantala, sa ganap na 10:30 ng gabi (WEST)}} | rowspan="2" | José Carlos Malato at Nuno Galopim |- |RTP África |{{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final{{Efn|Ang pagsasahimpapawid ng final ay nagsimulang naantala, sa ganap na 9:01 ng gabi (WEST)}} |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | rowspan="2" |France Télévisions | Culturebox | Semi-finals | Nicky Doll |- | France 2 | Final | Stéphane Bern at Laurence Boccolini |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | rowspan="5" | [[BBC]] | rowspan="2" | BBC One | Semi-finals | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan Clark |- | Final | ''Ingles:'' Graham Norton |- | BBC Red Button | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas ng Britanya:'' iba't ibang interpreter |- | rowspan="2" |BBC Radio 2 | Semi-finals | ''Ingles:'' Richie Anderson |- | Final | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan Clark |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} |SMRTV |San Marino RTV |Lahat ng palabas |Lia Fiorio at Gigi Restivo |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | rowspan="3" | RTS | RTS 1{{Efn|Sa pagtatanghal ng Polonya sa unang semi-final, pansamantalang inilipat ang brodkast mula sa RTS1 patungong RTS2, upang maipalabas ng una ang seremonya ng pagdating ng Pangulo at Pangkalahatang Kalihim ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Xi Jinping]], na nagsasagawa ng pagbisitang estado sa Serbiya. Ipinalabas ang RTS2 nang humigit-kumulang 25 minuto ng semi-final, kabilang ang natitirang bahagi ng mga kalahok ng Polonya, mga pagtatanghal mula sa Islandiya, Kroasya, at ang unang bahagi ng pagtatanghal ng Alemanya, bago naibalik ang brodkast sa RTS1.}}, RTS Svet | Lahat ng palabas | Duška Vučinić |- | rowspan="2" | Radio Belgrade 1 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | Katarina Epstein |- |Final |Katarina Epstein at Nikoleta Dojčinović |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | rowspan="2" | SVT | SVT1 | Lahat ng palabas | ''Suweko:'' Tina Mehrafzoon at Edward af Sillén |- | SVT Play{{efn|Kasama ang opsyon sa komentaryo sa wikang Suweko mula sa SVT1 para sa lahat ng palabas}} | Final | ''Inari Sámi:'' Heli Huovinen at ''Northern Sámi'': Aslak Paltto{{efn|Sa sabay na broadcast mula sa Yle Areena ng Finland}} |- | SR | SR P4 | Lahat ng palabas | ''Suweko:'' Carolina Norén |- ! rowspan="6" scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | rowspan="6" | SRG SSR | RSI La 2 | Semi-finals | rowspan="2" | ''Italyano'': Ellis Cavallini at Gian-Andrea Costa |- | RSI La 1 | Final |- |RTS 2 | Semi-finals | rowspan="2" | ''Pranses'': Jean-Marc Richard at Nicolas Tanner |- | RTS 1 | Final |- | SRF zwei | Semi-finals | rowspan="2" | ''Aleman'': Sven Epiney |- | SRF 1 | Final |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | ČT2 | Lahat ng palabas | Vašek Matějovský, Patricie Kaňok Fuxová at Dominika Hašková |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | rowspan="2" | CyBC | RIK 1, RIK Sat | rowspan="2" | Lahat ng palabas | Melina Karageorgiou at Hovig Demirjian |- | RIK Trito | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | rowspan="4" | Suspilne | rowspan="3" | Suspilne Kultura | Semi-finals | ''Ukranyo:'' Timur Miroshnychenko |- | Final | ''Ukranyo:'' Timur Miroshnychenko at Vasyl Baidak |- | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas Ukranyo'': Tetiana Zhurkova, Inna Petrova, Iryna Skolotova, Yuliia Porplik, Anfisa Boldusieva at Lada Sokoliuk |- | Radio Promin | ''Ukranyo:'' Dmytro Zakharchenko at Lesia Antypenko{{Efn|Ang pagsasahimpapawid ng semi-finals ay kadalasang nagtampok ng komentaryo sa TV ni Miroshnychenko. Tanging ang pangalawang recap (na hindi isinalaysay ni Miroshnychenko sa TV) ang binigyan ng komento nina Zakharchenko at Antypenko. Kasama rin sa mga pagsasahimpapawid ang maiikling talakayan sa studio at maiikling ulat sa mismong lugar ni Anna Zakletska sa pagitan ng pagsasara ng botohan at mga anunsyo ng resulta, na iniharap nina Zakharchenko at Antypenko.}} |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga broadkasters at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Brasil}} | Zapping | Zapping Music Live | Final | Priscila Bertozzi |- ! scope="row" | {{Flag|Chile}} | Zapping | Zapping Channel | Final |Rayén Araya at Ignacio Lira |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobakya}} |RTVS |Rádio FM |Final |Daniel Baláž, Lucia Haverlík, Pavol Hubinák at Juraj Malíček |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Estados Unidos}} | [[NBC]] | Peacock | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- | colspan="2" |WJFD-FM |Final |Ewan Spence at Samantha Ross |- ! scope="row" | {{Flag|North Macedonia|name=Hilagang Masedonya}} | MRT | MRT 1, Radio Skopje | Lahat ng palabas | Aleksandra Jovanovska |- ! scope="row" | {{Flag|Kosovo}} | RTK | RTK 1, Radio Kosovo 2 | Lahat ng palabas | Agron Krasniqi at Egzona Rafuna |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | rowspan="2" |RTCG |TVCG 1 | rowspan="2" |Lahat ng palabas |Ivan Maksimović |- |Radio 98 | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Peru}} | Zapping | Zapping Music Live | Final |Rayén Araya at Ignacio Lira |} ==Mga nota== {{notelist}} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] [[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]] [[Kategorya:Europa]] gxdzcb1obs9upa8zb6c2nvb6pzr5yne 2202966 2202964 2026-04-14T10:21:20Z Jadewest.catvalentine 41897 2202966 wikitext text/x-wiki {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision | year = 2024 | image = Nemo Eurovision Song Contest 2024 Final dress rehearsal 05.jpg | size = 300px | caption = Si Nemo, ang kampeon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024 | theme = ''United by Music'' | semi1 = {{start date|2024|05|07|df=y}} | semi2 = {{start date|2024|05|09|df=y}} | final = {{start date|2024|05|11|df=y}} | venue = [[Malmö Arena]]<br />[[Malmö]], [[Sweden|Suwesya]] | organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) | exsupervisor = Martin Österdahl | host_broadcaster = [[Sveriges Television]] (SVT) | directors = {{Ubl|Robin Hofwander|Daniel Jelinek|Fredrik Bäcklund}} | exproducers = {{Ubl|Ebba Adielsson|Christel Tholse Willers}} | presenters = {{Ubl|Petra Mede|Malin Åkerman}} | entries = 37 | finalists = 25{{Efn|26 na bansa ang nakatakdang magtanghal, ngunit ang [[Netherlands|Nederlandiya]] ay na-disqualify sa paligsahan sa pagitan ng ikalawang semi-final at ng final. Napanatili ng bansa ang karapatang bumoto sa final.}} | debut = | return = {{Flag|Luxembourg}} | disqualified = {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | non-return = {{Flag|Rumanya}} | winner = {{Flag|Suwisa}}<br />"The Code" ni [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | vote = Ang bawat bansa ay nagbibigay ng isang set sa semi-finals, o dalawang set sa finals na may 12, 10, 8–1 puntos sa sampung kanta.<br/>Sa lahat ng tatlong palabas, ang mga online na boto mula sa mga manonood sa mga bansang hindi kalahok ay pinagsama-sama at iginagawad bilang isang set ng mga puntos. | prev_year = {{Flagicon|United Kingdom}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|Liverpool 2023]] | next_year = {{Flagicon|Suwisa}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025|Basel 2025]] }} Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024''' ay ang ika-68 na edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]]. Ito ay binubuo ng dalawang semi-final na ginanap noong Mayo 7 at 9, at ng grand final na ginanap noong Mayo 11, 2024. Ginanap ito sa [[Malmö Arena]] sa [[Malmö]], [[Sweden|Suwesya]] at hinost nina Petra Mede at Malin Åkerman. Inorganisa ito ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[Sveriges Television]] (SVT), na siyang nag-stage ng paligsahan matapos magwagi ang kantang "Tattoo" ni [[Loreen]] noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] para sa [[Suwesya]]. Lumahok sa paligsahan ang mga brodkaster mula sa tatlumpu't pitong bansa, ang parehong bilang ng nakaraang taon. Pinili ng [[Rumanya]] na huwag lumahok, at ang [[Luxembourg]] ay lumahok sa unang pagkakataon simula noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1993|1993]]. Ang nanalo ay ang kantang "The Code" ng [[Suwisa]], na itinanghal ni [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] at isinulat niya kasama sina Benjamin Alasu, Lasse Midtsian Nymann, at Linda Dale. Nanalo ang Suwisa sa pinagsamang boto at boto ng hurado, at pumanglima sa televote. Nanalo ang [[Kroasya]] sa televote at natapos sa pangalawang pwesto, ang pinakamagandang resulta nito sa kasalukuyan bilang isang malayang bansa, matapos manalo noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1989|1989]] bilang bahagi ng [[Yugoslavia]]. Ang [[Ukranya]], [[Pransiya]], at [[Israel]] ang kumukumpleto sa nangungunang lima. Ang paligsahan ay itinuring na pinakakontrobersyal na edisyon sa kasaysayan ng kompetisyon. Ang pagsasama ng Israel sa mga kalahok sa konteksto ng [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Gaza]] ay sinalubong ng kontrobersiya, at ilang mga karagdagang hakbang sa seguridad ay inilagay para sa kaganapan. Samantala, ang [[Netherlands|Nederlandiya]] ay na-disqualify sa paligsahan sa pagitan ng ikalawang semi-final at final dahil sa isang insidente na kinasasangkutan ng isang babaeng camera operator, na nagsampa ng reklamo laban sa kinatawan ng bansa na si Joost Klein sa Swedish Police Authority, na umano'y gumawa siya ng isang pagbabanta laban sa operator. Sa kabila nito, napanatili ng bansa ang karapatang bumoto sa final. Naging isyu rin sa paligsahan ang maling pag-uugali mula sa mga tagahangang Israeli at sa delegasyon ng Israel, pagbabawal ng mga kilos na pro-Palestinian sa entablado, pagbabago sa audio ng broadcast upang i-edit ang mga boo mula sa mga manonood sa venue habang nagaganap ang pagtatanghal sa Israel, at ang umano'y pagbabawal sa ilang watawat sa loob ng venue, kagaya ng watawat ng non-binary at ng watawat ng [[Unyong Europeo]], na iniulat ng kampeon na si Nemo at ng bise-presidente ng [[Komisyong Europeo]] na si Margaritis Schinas. Iniulat ng EBU na ang paligsahan ay may 163 milyong manonood sa telebisyon sa 37 na market sa Europa, isang pagtaas ng isang milyong manonood mula sa nakaraang edisyon, na may dagdag na 7.3 milyong manonood online sa [[YouTube]]. == Lokasyon == [[Talaksan:Eurovision 2024 Malmö Arena external.jpg|thumb|left|250px|[[Malmö Arena]] sa Malmö, venue ng paligsahan noong 2024]] Ginanap ang paligsahan sa Malmö, [[Suwesya]] matapos manalo ang kantang "Tattoo" ni Loreen, na kumatawan sa bansa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]]. Ito ang ika-pitong beses na ginanap sa Suwesya ang paligsahan, matapos itong gawin noon para sa mga paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1975|1975]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1985|1985]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1992|1992]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2000|2000]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]], and [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]]. Ang napiling venue para sa paligsahan ay ang Malmö Arena na may 15,500 na upuan, na nagsisilbing venue para sa paligsahan noong 2013. Ang Malmö Live event center ay nagdaos ng ilang mga kaganapan na may kaugnayan sa paligsahan. Ito ang naging lugar para sa kaganapang "Turquoise Carpet" noong ika-5 ng Mayo 2024, kung saan ang mga kalahok at ang kanilang mga delegasyon ay iniharap sa mga kinikilalang press at tagahanga, at sa mga seremonya ng pagbubukas at pagsasara. Nagdaos din ang lugar ng mga screening ng mga live na palabas, at ang lokasyon ng EuroClub, na nagdaos ng mga opisyal na after-party at mga pribadong pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan. Isang Eurovision Village ang nilikha sa Folkets Park. Nagdaos ito ng mga pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan at mga lokal na artista, pati na rin ang mga screening ng mga live na palabas para sa pangkalahatang publiko. Isang "Eurovision Street" ang itinatag sa Friisgatan, na umaabot mula sa istasyon ng Triangeln hanggang sa Eurovision Village sa Folkets Park. Ang mga nakaplanong pagtatanghal ng musika sa kalye ay naapektuhan ng pag-atras ng ilang artista dahil sa pakikilahok ng Israel sa paligsahan at kalaunan ay inilipat sa Eurovision Village para sa mga kadahilanang pangseguridad. Ang Euro Fan Café ay matatagpuan sa Amiralen. Upang ipagdiwang ang ika-50 anibersaryo ng tagumpay ng ABBA sa patimpalak noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1974|1974]] sa pamamagitan ng "Waterloo", na siyang unang panalo rin ng Sweden, isang espesyal na eksibisyon ng ''ABBA World'' ang ginanap sa Södergatan sa pagitan ng Abril 29 at Mayo 12, 2024. Bago piliin ng SVT ang Malmöbilang punong lungsod, ang mga sumusunod na lungsod ay nagpahayag ng kanilang interes sa pagho-host ng ika-69 na edisyon ng paligsahan at nagsumite ng mga bid. '''Legend:'''<br /> {{Color box|#CEDFF2|†|border=darkgray}} Napiling punong lungsod {{Color box|#D0F0C0|*|border=darkgray}} Na-shortlist {{Color box|#F2E0CE|^|border=darkgray}} Nagsumite ng bid {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Lungsod ! scope="col" | Venue ! scope="col" | Nota ! scope="col" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="row" | [[Eskilstuna]] |[[Stiga Sports Arena]] |Naging host ng Second Chance round ng [[Melodifestivalen]] noong 2020. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng EBU sa kapasidad. |<ref>{{cite news |date=17 May 2023 |title=När Stockholm sviker – Eskilstuna välkomnar Eurovision |language=sv |trans-title=Kung mabigo ang Stockholm, malugod na tatanggapin ng Eskilstuna ang Eurovision |work=Eskilstuna-Kuriren |url=https://ekuriren.se/bli-prenumerant/artikel/r4047voj/ek-2m2kr_s_22 |url-access=subscription |access-date=13 Abril 2026 |archive-date=18 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518141255/https://ekuriren.se/bli-prenumerant/artikel/r4047voj/ek-2m2kr_s_22 |url-status=live }}</ref> |- style="background:#D0F0C0" ! rowspan="3" scope="row" style="background:#D0F0C0" | [[Estokolmo]] * | [[Friends Arena]] | Naging host ng lahat maliban sa isang final ng Melodifestivalen simula noong 2013. Ito ang ginustong lugar ng Konseho ng Lungsod ng Estokolmo. | rowspan="3" | <ref>{{Cite web |last=Washak |first=James |date=16 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Stockholm's Aim is for the Friends Arena to Host the Contest |url=https://eurovoix.com/2023/05/16/eurovision-2024-stockholm-friends-arena-venue/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=16 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230516181148/https://eurovoix.com/2023/05/16/eurovision-2024-stockholm-friends-arena-venue/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last1=Haimi |first1=Elina |last2=Saveland |first2=Amanda |date=20 Hunyo 2023 |title=Stockholm vill bygga ny arena för Eurovision nästa år |trans-title=Nais ng Estokolmo na magtayo ng bagong arena para sa Eurovision sa susunod na taon |url=https://www.dn.se/kultur/stockholm-vill-bygga-ny-arena-for-eurovision-nasta-ar/ |access-date=13 Abril 2026 |newspaper=Dagens Nyheter |language=sv |archive-date=20 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230620165929/https://escxtra.com/2023/06/20/may-18th-ruled-possible-grand-final/ |url-status=live }}</ref> |- style="background:#D0F0C0" |[[Tele2 Arena]] |— |- style="background:#D0F0C0" |''Pansamantalang arena'' |Nagsimula ang panukala sa pagtatayo ng isang pansamantalang arena sa Frihamnen, na hinimok ng mga pangangailangan sa produksyon ng paligsahan at mga kahirapan sa paghahanap ng mga bakanteng lugar sa mga kinakailangang linggo. |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Gothenburg]] ^ | [[Scandinavium]] | Naging host ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1985|1985]]. Kinailangan ng pagsasaayos sa bubong para sa mga kagamitan sa pag-iilaw. Nakatakdang gibain pagkatapos makumpleto ang pagtatayo ng isang bagong pasilidad ng palakasan sa malapit. | <ref>{{Cite web |last=Andersson |first=Rafaell |date=10 Hunyo 2023 |title=Eurovision 2024: Gothenburg Prepares Bid To Host |url=https://eurovoix.com/2023/06/10/eurovision-2024-gothenburg-prepares-bid-to-host/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=10 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610105241/https://eurovoix.com/2023/06/10/eurovision-2024-gothenburg-prepares-bid-to-host/ |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Jönköping]] |[[Husqvarna Garden]] |Naging host ng mga heat ng Melodifestivalen noong 2007. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng kapasidad ng EBU. |<ref>{{cite AV media |last1=Hermansson |first=Sanna |date=24 Mayo 2023 |title=Jönköping med i striden om Eurovision: "Viktigt att vi vågar sticka ut" |trans-title=Jönköping sa laban para sa Eurovision: "Mahalaga na maglakas-loob tayong mamukod-tangi" |url=https://sverigesradio.se/artikel/jonkoping-med-i-striden-om-eurovision-viktigt-att-vi-vagar-sticka-ut |access-date=13 Abril 2026 |publisher=Sveriges Radio |language=sv |archive-date=26 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230526064937/https://sverigesradio.se/artikel/jonkoping-med-i-striden-om-eurovision-viktigt-att-vi-vagar-sticka-ut |url-status=live }}</ref> |- style="background:#CEDFF2" ! scope="row" style="background:#CEDFF2" | '''[[Malmö]] †''' | '''[[Malmö Arena|Malmö Arena]]''' | Naging host ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]]. |<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=15 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Malmö Prepared to Bid to Host Eurovision |url=https://eurovoix.com/2023/05/15/malmo-prepared-to-bid-to-host-eurovision-2024/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=15 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515185635/https://eurovoix.com/2023/05/15/malmo-prepared-to-bid-to-host-eurovision-2024/ |url-status=live }}</ref> |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Örnsköldsvik]] ^ | [[Hägglunds Arena]] | Naging host ng mga heat ng Melodifestivalen noong 2007, 2010, 2014, 2018 at ng semi-final nito noong 2023. | <ref>{{cite web |last=Åsgård |first=Samuel |date=15 Mayo 2023 |access-date=13 Abril 2026 |title=Norrlandskommunen vill ha Eurovision – 'Skulle ge en annan bild av Sverige' |trans-title=Gusto ng Norrlandskommunen ang Eurovision – "Magbibigay ng ibang imahe ng Sweden" |url=https://www.dagenssamhalle.se/offentlig-ekonomi/kommunal-ekonomi/norrlandskommunen-vill-ha-eurovision---skulle-ge-en-annan-bild-av-sverige/ |work=Dagens Samhälle |language=sv |url-access=subscription |archive-date=15 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515191934/https://www.dagenssamhalle.se/offentlig-ekonomi/kommunal-ekonomi/norrlandskommunen-vill-ha-eurovision---skulle-ge-en-annan-bild-av-sverige/ |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Partille]] | [[Partille Arena]] |Nag-host ng Paligsahan ng mga Koro ng Eurovision 2019. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng EBU sa kapasidad. | <ref>{{cite news |title=Partille öppnar för Eurovision Song Contest 2024: Vi kan arrangera finalen |language=sv |trans-title=Bukas ang Partille sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024: Maaari naming isaayos ang finals |work=Partille Tidning |url=https://www.partilletidning.se/nyheter/partille-oppnar-for-eurovision-song-contest-2024-vi-kan-arrangera-finalen.a7fcd2b1-c4ad-418f-b401-6ec56ccc80d7 |url-access=subscription |access-date=13 Abril 2026 |archive-date=18 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518103158/https://www.partilletidning.se/nyheter/partille-oppnar-for-eurovision-song-contest-2024-vi-kan-arrangera-finalen.a7fcd2b1-c4ad-418f-b401-6ec56ccc80d7 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Sandviken]] |[[Göransson Arena]] |Nagdaos ng isang heat ng Melodifestivalen noong 2010. Kasama sa mga plano ang kooperasyon ng iba pang mga munisipalidad sa Gävleborg. |<ref>{{Cite web |last=Van Waarden |first=Franciska |date=22 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Sandviken City Council to Examine a Potential Hosting Bid |url=https://eurovoix.com/2023/05/22/eurovision-2024-sandviken-potential-hosting-bid/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=22 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230522183441/https://eurovoix.com/2023/05/22/eurovision-2024-sandviken-potential-hosting-bid/ |url-status=live }}</ref> |} ==Mga kalahok== {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024 |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! scope="col" colspan="2" | Proseso ng pagpili ! scope="col" rowspan="2" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" |{{Flag|Albanya}} | RTSH | Besa | "Titan" | [[Wikang Ingles|Ingles]] | ''Festivali i Këngës 62'' | Disyembre 22, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Besa |url=https://eurovision.tv/participant/besa-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=23 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140833/https://eurovision.tv/participant/besa-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | NDR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}} | Isaak | "Always on the Run" | Ingles | ''Eurovision Song Contest –'' ''Das deutsche Finale'' ''2024'' | Pebrero 16, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – ISAAK |url=https://eurovision.tv/participant/isaak-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402232413/https://eurovision.tv/participant/isaak-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Armenya}} | AMPTV | Ladaniva | "Jako" <small>(Ժակո)</small> | [[Wikang Armenyo|Armenyo]] | Panloob na pagpili | Marso 9, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 13, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Ladaniva |url=https://eurovision.tv/participant/ladaniva-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=17 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517151408/https://eurovision.tv/participant/ladaniva-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | İTV | Fahree <abbr>feat.</abbr> Ilkin Dovlatov | "Özünlə apar" | Ingles, [[Wikang Aseri|Aseri]] | Panloob na pagpili | Marso 7, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 15, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – FAHREE feat. Ilkin Dovlatov |url=https://eurovision.tv/participant/fahree-ilkin-dovlatov-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/fahree-ilkin-dovlatov-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Australya}} | SBS | Electric Fields | "One Milkali (One Blood)" | Ingles, [[Diyalektong Yankunytjatjara|Yankunytjatjara]] | Panloob na pagpili | Marso 5, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Electric Fields |url=https://eurovision.tv/participant/electric-fields-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151529/https://eurovision.tv/participant/electric-fields-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Austria}} | ORF | Kaleen | "We Will Rave" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 16, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 1, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Kaleen |url=https://eurovision.tv/participant/kaleen-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=9 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309235444/https://eurovision.tv/participant/kaleen-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | RTBF | Mustii | "Before the Party's Over" | Ingles | Panloob na pagpili | Agosto 30, 2023 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 20, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Mustii |url=https://eurovision.tv/participant/mustii-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325044646/https://eurovision.tv/participant/mustii-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | Saba | "Sand" | Ingles | ''Dansk Melodi Grand Prix 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – SABA |url=https://eurovision.tv/participant/saba-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=8 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240408222258/https://eurovision.tv/participant/saba-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | RTVSLO | Raiven | "Veronika" | [[Wikang Esloveno|Esloveno]] | Panloob na pagpili | Disyembre 12, 2023 {{small|(artista)}}<br>Enero 20, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Raiven |url=https://eurovision.tv/participant/raiven-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=19 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419174036/https://eurovision.tv/participant/raiven-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Espanya}} | RTVE | Nebulossa | "Zorra" | [[Wikang Kastila|Kastila]] | ''Benidorm Fest 2024'' | Pebrero 3, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nebulossa |url=https://eurovision.tv/participant/nebulossa-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325045450/https://eurovision.tv/participant/nebulossa-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Estonia|namr=Estonya}} | ERR | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" | [[Wikang Estonyo|Estonyo]] | ''Eesti Laul 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – 5MIINUST x Puuluup |url=https://eurovision.tv/participant/5miinust-and-puuluup-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=9 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240409091103/https://eurovision.tv/participant/5miinust-and-puuluup-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} | ERT | Marina Satti | "Zari" <small>(Ζάρι)</small> | [[Wikang Griyego|Griyego]] | Panloob na pagpili | Oktubre 24, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 7, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Marina Satti |url=https://eurovision.tv/participant/marina-satti-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402231149/https://eurovision.tv/participant/marina-satti-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 12, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nutsa Buzaladze |url=https://eurovision.tv/participant/nutsa-buzaladze-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151531/https://eurovision.tv/participant/nutsa-buzaladze-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | RTÉ | Bambie Thug | "Doomsday Blue" | Ingles | ''Eurosong 2024'' {{small|(parte ng ''The Late Late Show'')}} | Enero 26, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Bambie Thug |url=https://eurovision.tv/participant/bambie-thug-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151529/https://eurovision.tv/participant/bambie-thug-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | RÚV | Hera Björk | "Scared of Heights" | Ingles | ''Söngvakeppnin 2024'' | Marso 2, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Hera Björk |url=https://eurovision.tv/participant/hera-bjork-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/hera-bjork-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Eden Golan | "Hurricane" | Ingles, [[Wikang Hebreo|Hebreo]] | ''HaKokhav Haba'' {{small|(artista)}}<br>Panloob na pagpili {{small|(kanta)}} | Pebrero 6, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 10, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Eden Golan |url=https://eurovision.tv/participant/eden-golan-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=16 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240316195526/https://eurovision.tv/participant/eden-golan-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Italya}} | RAI | Angelina Mango | "La noia" | [[Wikang Italyano|Italyano]] | ''Sanremo Music Festival 2024'' | Pebrero 10, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Angelina Mango |url=https://eurovision.tv/participant/angelina-mango-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=13 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513133231/https://eurovision.tv/participant/angelina-mango-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | HRT | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" | Ingles | ''Dora 2024'' | Pebrero 25, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Baby Lasagna |url=https://eurovision.tv/participant/baby-lasagna-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151533/https://eurovision.tv/participant/baby-lasagna-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | LSM | Dons | "Hollow" | Ingles | ''Supernova 2024'' | Pebrero 10, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Dons |url=https://eurovision.tv/participant/dons-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=5 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405112202/https://eurovision.tv/participant/dons-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | Silvester Belt | "Luktelk" | [[Wikang Litwano|Litwano]] | ''Eurovizija.LT 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Silvester Belt |url=https://eurovision.tv/participant/silvester-belt-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151532/https://eurovision.tv/participant/silvester-belt-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | RTL | Tali | "Fighter" | [[Wikang Pranses|Pranses]], Ingles | ''Luxembourg Song Contest 2024'' | Enero 27, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – TALI |url=https://eurovision.tv/participant/tali-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=1 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240401050838/https://eurovision.tv/participant/tali-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | Sarah Bonnici | "Loop" | Ingles | ''Malta Eurovision Song Contest 2024'' | Pebrero 3, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Sarah Bonnici |url=https://eurovision.tv/participant/sarah-bonnici-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=23 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323144944/https://eurovision.tv/participant/sarah-bonnici-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Natalia Barbu | "In the Middle" | Ingles | ''Etapa națională 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Natalia Barbu |url=https://eurovision.tv/participant/natalia-barbu-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=1 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240401113628/https://eurovision.tv/participant/natalia-barbu-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | AVROTROS | Joost Klein | "Europapa" | [[Wikang Olandes|Olandes]] | Panloob na pagpili | Disyembre 11, 2023 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 29, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Joost Klein |url=https://eurovision.tv/participant/joost-klein-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=24 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240324092210/https://eurovision.tv/participant/joost-klein-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | NRK | Gåte | "Ulveham" | [[Wikang Noruwego|Noruwego]] | ''Melodi Grand Prix 2024'' | Pebrero 3, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Gåte |url=https://eurovision.tv/participant/gate-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060842/https://eurovision.tv/participant/gate-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya|Tampok ang mga walang kreditong boses ni Henri Piispanen.}} | "No Rules!" | Ingles | ''Uuden Musiikin Kilpailu 2024'' | Pebrero 10, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Windows95man |url=https://eurovision.tv/participant/windows95man-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325105652/https://eurovision.tv/participant/windows95man-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | Luna | "The Tower" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 19, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – LUNA |url=https://eurovision.tv/participant/luna-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=17 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517151408/https://eurovision.tv/participant/luna-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | Iolanda | "Grito" | [[Wikang Portuges|Portuges]] | ''Festival da Canção 2024'' | Marso 9, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – iolanda |url=https://eurovision.tv/participant/iolanda-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402232413/https://eurovision.tv/participant/iolanda-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | France Télévisions | Slimane | "Mon amour" | Pranses | Panloob na pagpili | Nobyembre 8, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Slimane |url=https://eurovision.tv/participant/slimane-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325105713/https://eurovision.tv/participant/slimane-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | [[BBC]] | Olly Alexander | "Dizzy" | Ingles | Panloob na pagpili | Disyembre 16, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 1, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Olly Alexander |url=https://eurovision.tv/participant/olly-alexander-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=22 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240322232329/https://eurovision.tv/participant/olly-alexander-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} | SMRTV | Megara | "11:11" | Kastila | ''Una voce per San Marino'' ''2024'' | Pebrero 24, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – MEGARA |url=https://eurovision.tv/participant/megara-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151533/https://eurovision.tv/participant/megara-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | RTS | Teya Dora | "Ramonda" <small>(Рамонда)</small> | [[Wikang Serbiyo|Serbiyo]] | ''Pesma za Evroviziju '24'' | Marso 2, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – TEYA DORA |url=https://eurovision.tv/participant/teya-dora-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151531/https://eurovision.tv/participant/teya-dora-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | Marcus & Martinus | "Unforgettable" | Ingles | ''Melodifestivalen 2024'' | Marso 9, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Marcus & Martinus |url=https://eurovision.tv/participant/marcus-martinus-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402030258/https://eurovision.tv/participant/marcus-martinus-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 29, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nemo |url=https://eurovision.tv/participant/nemo-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=5 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405211607/https://eurovision.tv/participant/nemo-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | Aiko | "Pedestal" | Ingles | ''ESCZ 2024'' | Disyembre 13, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Aiko |url=https://eurovision.tv/participant/aiko-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325044646/https://eurovision.tv/participant/aiko-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | CyBC | Silia Kapsis | "Liar" | Ingles | Panloob na pagpili | Setyembre 25, 2023 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 29, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Silia Kapsis |url=https://eurovision.tv/participant/silia-kapsis-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060841/https://eurovision.tv/participant/silia-kapsis-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | Suspilne | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" | [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]], Ingles | ''Vidbir 2024'' | Pebrero 4, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – alyona alyona & Jerry Heil |url=https://eurovision.tv/participant/alyona-alyona-and-jerry-heil-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/alyona-alyona-and-jerry-heil-2024 |url-status=live }}</ref> |} ==Buod ng paligsahan== ===Unang semi-final=== Ginanap ang unang semi-final noong ika-7 ng Mayo 2024 sa ganap na 9:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]].<ref name="calendar">{{Cite web |date=13 Marso 2019 |title=Eurovision Calendar 2024 |url=https://eurovision.tv/calendar |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Setyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902202017/https://eurovision.tv/calendar |url-status=live }}</ref> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Alemanya]], [[Reino Unido]] at [[Suwesya]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw">{{Cite web |date=30 Enero 2024 |title=Eurovision 2024: Semi-Final Draw results |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-semi-final-draw-results |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |language=en |archive-date=30 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130182906/https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-semi-final-draw-results |url-status=live }}</ref> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Unang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024<ref>{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/malmo-2024/first-semi-final |title=Malmö 2024 – First Semi-Final – Scoreboard |publisher=Eurovision Song Contest |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=30 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130185817/https://eurovision.tv/event/malmo-2024/first-semi-final |url-status=live }}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Tsipre}} | Silia Kapsis | "Liar" |67 |6 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Teya Dora | "Ramonda" |47 |10 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Silvester Belt | "Luktelk" |119 |4 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Irlanda}} | Bambie Thug | "Doomsday Blue" |124 |3 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}'' | ''Olly Alexander'' | ''"Dizzy"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Ukranya}} | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" |173 |2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Polonya}} | Luna | "The Tower" |35 |12 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" |177 |1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Hera Björk | "Scared of Heights" |3 |15 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Alemanya}}'' | ''Isaak'' | ''"Always on the Run"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Eslobenya}} | Raiven | "Veronika" |51 |9 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya}} | "No Rules!" |59 |7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | Natalia Barbu | "In the Middle" |20 |13 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Suwesya}}'' | ''Marcus & Martinus'' | ''"Unforgettable"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | Fahree <abbr>feat.</abbr> Ilkin Dovlatov | "Özünlə apar" |11 |14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Australya}} | Electric Fields | "One Milkali (One Blood)" |41 |11 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Portugal}} | Iolanda | "Grito" |58 |8 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Luxembourg}} | Tali | "Fighter" |117 |5 |} ===Ikalawang semi-final=== Ginanap ang ikalawang semi-final noong ika-9 ng Mayo 2024 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST.<ref name="calendar" /> Labing-anim na bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Espanya]], [[Italya]] at [[Pransiya]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw" /> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Ikalawang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024<ref name="SF2_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/malmo-2024/second-semi-final/results |title=Malmö 2024 – Second Semi-Final – Detailed voting results |date=11 Mayo 2024 |website=Eurovision Song Contest |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa|EBU]] |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=12 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240512002634/https://eurovision.tv/event/malmo-2024/second-semi-final/results |url-status=live }}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Malta}} | Sarah Bonnici | "Loop" |13 |16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Albanya}} | Besa | "Titan" |14 |15 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Gresya}} | Marina Satti | "Zari" |86 |5 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Suwisa}} | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" |132 |4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | Aiko | "Pedestal" |38 |11 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Pransiya}}'' | ''Slimane'' | ''"Mon amour"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Austria}} | Kaleen | "We Will Rave" |46 |9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Dinamarka}} | Saba | "Sand" |36 |12 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Armenya}} | Ladaniva | "Jako" |137 |3 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Dons | "Hollow" |72 |7 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Espanya}}'' | ''Nebulossa'' | ''"Zorra"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|San Marino}} | Megara | "11:11" |16 |14 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Heorhiya}} | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" |54 |8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Belhika}} | Mustii | "Before the Party's Over" |18 |13 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" |79 |6 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Italya}}'' | ''Angelina Mango'' | ''"La noia"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Israel}} | Eden Golan | "Hurricane" |194 |1 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Noruwega}} | Gåte | "Ulveham" |43 |10 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Joost Klein | "Europapa" |182 |2 |} ===Final=== Ginanap ang final noong ika-11 ng Mayo 2024 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST at itinampok ang 25 na bansang kalahok.<ref name="calendar" /> Bumoto sa finals ang lahat ng 37 kalahok na bansa kasama ang hurado at televote, pati na rin ang mga hindi kalahok na bansa sa ilalim ng pinagsama-samang online na boto na "Rest of the World".<ref>{{Cite web |date=17 Marso 2025 |title=Switzerland has been drawn to perform 19th in the Grand Final |url=https://eurovision.tv/story/switzerland-draws-perform-19th-grand-final |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> Ang running order (R/O) ng host nation ay natukoy sa pamamagitan ng random draw noong ika-17 ng Marso sa taunang pagpupulong ng mga pinuno ng mga kalahok na delegasyon.<ref>{{cite web |url=https://eurovision.tv/story/sweden-will-perform-first-in-malmo |title=Sweden have been drawn to open the Grand Final in Malmö |publisher=Eurovision Song Contest |date=11 Marso 2024 |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=11 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240311153152/https://eurovision.tv/story/sweden-will-perform-first-in-malmo |url-status=live }}</ref> Ang running order para sa mga natitirang finalist ay tinukoy ng mga prodyuser ng paligsahan pagkatapos ng ikalawang semi-final.<ref>{{Cite web |date=10 Mayo 2024 |title=Eurovision 2024: The Grand Final running order |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-final-running-order |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=14 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514122837/https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-final-running-order |url-status=live }}</ref> Sa kabila ng pagiging kwalipikado para sa finals, kung saan nakatakda sana itong magtanghal sa ika-5 pwesto, na-disqualify ang Nederlandiya dahil sa isang insidente sa pagitan ng kalahok nitong si Joost Klein at ng isang miyembro ng production team.<ref>{{Cite web |date=11 Mayo 2024 |title=Statement on Dutch participation in the Eurovision Song Contest |url=https://eurovision.tv/mediacentre/release/statement-dutch-participation-eurovision-song-contest |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=14 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514135422/https://eurovision.tv/mediacentre/release/statement-dutch-participation-eurovision-song-contest |url-status=live }}</ref> Napanatili nito ang karapatang bumoto sa finals,<ref>{{Cite web |date=11 Mayo 2024 |title=The Netherlands will take part in the voting in the Final |url=https://escbubble.com/2024/05/the-netherlands-will-take-part-in-the-voting-in-the-final/ |access-date=14 Abril 2026 |website=ESCBubble |language=en-GB |archive-date=12 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240512062323/https://escbubble.com/2024/05/the-netherlands-will-take-part-in-the-voting-in-the-final/ |url-status=live }}</ref> at napanatili ng lahat ng mga bansang nakatakdang magtanghal pagkatapos ng Nederlandiya ang kani-kanilang mga running order number.<ref>{{Cite web |last1=Tiikkaja |first1=Samuli |last2=Pikkarainen |first2=Elina |date=11 May 2024 |title=Euroviisut {{!}} EBU: Hollanti ei osallistu Euroviisujen finaaliin – kappaleiden kilpailunumerot pysyvät ennallaan |trans-title=EBU: Hindi lalahok ang Nederlandiya sa Eurovision final – mananatiling hindi nagbabago ang bilang ng mga kanta sa kompetisyon |url=https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000010419345.html |access-date=13 May 2024 |website=Helsingin Sanomat |language=fi |archive-date=13 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513110358/https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000010419345.html |url-status=live }}</ref> {{Legend|gold|Kampeon}} {{Legend|#FFE6E6|Diskwalipikado}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024<ref name="Final_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/malmo-2024/grand-final |title=Malmö 2024 – Grand Final – Scoreboard |publisher=Eurovision Song Contest |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=30 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130185816/https://eurovision.tv/event/malmo-2024/grand-final |url-status=live }}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | Marcus & Martinus | "Unforgettable" | 174 | 9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Ukranya}} | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" | 453 | 3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Alemanya}} | Isaak | "Always on the Run" | 117 | 12 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Luxembourg}} | Tali | "Fighter" | 103 | 13 |- style="background: #FFE6E6;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Joost Klein | "Europapa" | — | — |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Israel}} | Eden Golan | "Hurricane" | 375 | 5 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Silvester Belt | "Luktelk" | 90 | 14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Espanya}} | Nebulossa | "Zorra" | 30 | 22 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" | 37 | 20 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Irlanda}} | Bambie Thug | "Róa" | 278 | 6 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Dons | "Hollow" | 64 | 16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Gresya}} | Marina Satti | "Asteromata" | 126 | 11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | Olly Alexander | "Dizzy" | 46 | 18 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Noruwega}} | Gåte | "Ulveham" | 16 | 25 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Italya}} | Angelina Mango | "La noia" | 268 | 7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Teya Dora | "Ramonda" | 54 | 17 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 17 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya}} | "No Rules!" | 38 | 19 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 18 | {{Flag|Portugal}} | Iolanda | "Grito" | 152 | 10 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 19 | {{Flag|Armenya}} | Ladaniva | "Jako" | 183 | 8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | {{Flag|Tsipre}} | Silia Kapsis | "Liar" | 78 | 15 |- style="font-weight: bold; background: gold;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | {{Flag|Suwisa}} | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" | 591 | 1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | {{Flag|Eslobenya}} | Raiven | "Veronika" | 27 | 23 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" | 547 | 2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 24 | {{Flag|Heorhiya}} | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" | 34 | 21 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | {{Flag|Pransiya}} | Slimane | "Mon amour" | 445 | 4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 26 | {{Flag|Austria}} | Kaleen | "We Will Rave" | 24 | 24 |} ====Buod ng pagboto==== {{Legend|gold|Kampeon}} {{Legend|#FFE6E6|Diskwalipikado}} {| class="wikitable plainrowheaders" style="margin: 10px;" |+ Paghahati-hati ng mga resulta<ref name="finalresults">{{cite web |title=Malmö 2024 – Grand Final – Detailed voting results |url=https://eurovision.tv/event/tmalmo-20249/grand-final/results |publisher=Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa |access-date=14 Abril 2026 }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! rowspan="2" scope="col" | Puwesto ! colspan="2" scope="col" | Pinagsama ! colspan="2" scope="col" | Hurado ! colspan="2" scope="col" | Televoting |- ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 1 | bgcolor=gold|{{Flag|Suwisa}} | bgcolor=gold|591 | bgcolor=gold|{{Flag|Suwisa}} | bgcolor=gold|365 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | 337 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 2 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | 547 | {{Flag|Pransiya}} | 218 | {{Flag|Israel}} | 323 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 3 | {{Flag|Ukranya}} | 453 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | 210 | {{Flag|Ukranya}} | 307 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 4 | {{Flag|Pransiya}} | 445 | {{Flag|Italya}} | 164 | {{Flag|Pransiya}} | 227 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 5 | {{Flag|Israel}} | 375 | {{Flag|Ukranya}} | 146 | bgcolor=gold|{{Flag|Suwisa}} | bgcolor=gold|226 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 6 | {{Flag|Irlanda}} | 278 | {{Flag|Irlanda}} | 142 | {{Flag|Irlanda}} | 136 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 7 | {{Flag|Italya}} | 268 | {{Flag|Portugal}} | 139 | {{Flag|Italya}} | 104 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 8 | {{Flag|Armenya}} | 183 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 125 | {{Flag|Gresya}} | 85 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 9 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 174 | {{Flag|Armenya}} | 101 | {{Flag|Armenya}} | 82 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 10 | {{Flag|Portugal}} | 152 | {{Flag|Alemanya}} | 99 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 58 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 11 | {{Flag|Gresya}} | 126 | {{Flag|Luxembourg}} | 83 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 49 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 12 | {{Flag|Alemanya}} | 117 | {{Flag|Israel}} | 52 | {{Flag|Tsipre}} | 44 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 13 | {{Flag|Luxembourg}} | 103 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 46 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 33 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 14 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 90 | {{Flag|Gresya}} | 41 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | 32 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 15 | {{Flag|Tsipre}} | 78 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 36 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 31 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 16 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 64 | {{Flag|Tsipre}} | 34 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 28 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 17 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | 54 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 32 | {{Flag|Luxembourg}} | 20 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 18 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 46 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | 22 | {{Flag|Heorhiya}} | 19 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 19 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 38 | {{Flag|Espanya}} | 19{{efn|name=Hurado19|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Austria, ang Espanya ay itinuring na ika-19 puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Alemanya}} | 18 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 20 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 37 | {{Flag|Austria}} | 19{{efn|name=Hurado19}} | {{Flag|Portugal}} | 13 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 21 | {{Flag|Heorhiya}} | 34 | {{Flag|Heorhiya}} | 15{{efn|name=Hurado21|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Eslobenya, ang Heorhiya ay itinuring na ika-21 puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Eslobenya}} | 12 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 22 | {{Flag|Espanya}} | 30 | {{Flag|Eslobenya}} | 15{{efn|name=Hurado21}} | {{Flag|Espanya}} | 11 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 23 | {{Flag|Eslobenya}} | 27 | {{Flag|Noruwega}} | 12 | {{Flag|Austria}} | 5 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 24 | {{Flag|Austria}} | 24 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 7 | {{Flag|Noruwega}} | 4 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 25 | {{Flag|Noruwega}} | 16 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 4 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 0 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | — | bgcolor=#FFE6E6|{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | bgcolor=#FFE6E6|— | bgcolor=#FFE6E6|{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | bgcolor=#FFE6E6|— | bgcolor=#FFE6E6|{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | bgcolor=#FFE6E6|— |} ====Tagapagsalita==== Inihayag ng mga tagapagsalita ang 12-puntong iskor mula sa pambansang hurado ng kani-kanilang bansa sa sumusunod na pagkakasunud-sunod: {{Div col |colwidth=30em}} #{{Flag|Ukranya}} – Jamala {{small|(kinatawan ng Ukranya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]])}} #{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} – Joanna Lumley #{{Flag|Luxembourg}} – Désirée Nosbusch {{small|(host ng paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1984|1984]])}} #{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} – Aysel Teymurzadeh {{small|(kinatawan ng Aserbayan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2009|2009]] kasama si Arash)}} #{{Flag|San Marino}} – Kida #{{Flag|Malta}} – Matt Blxck #{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} – Ivan Dorian Molnar #{{Flag|Albanya}} – Andri Xhahu #{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} – Radka Rosická #{{Flag|Israel}} – Maya Alkulumbre #{{Flag|Australya}} – Danny Estrin {{small|(kinatawan ng Australya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] bilang parte ng Voyager)}} #{{Flag|Dinamarka}} – Stéphanie Surrugue #{{Flag|Espanya}} – Soraya Arnelas #{{Flag|Noruwega}} – Ingvild Helljesen #{{Flag|Alemanya}} – Ina Müller #{{Flag|Armenya}} – Brunette {{small|(kinatawan ng Armenya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Eslobenya}} – Lorella Flego #{{Flag|Heorhiya}} – Sopho Khalvashi {{small|(kinatawan ng Heorhiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2007|2007]])}} #{{Flag|Suwisa}} – Jennifer Bosshard #{{Flag|Moldova|name=Moldabya}} – Doina Stimpovschi #{{Flag|Gresya}} – Helena Paparizou {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2005|2005]])}} #{{Flag|Estonia|name=Estonya}} – Birgit {{small|(kinatawan ng Estonya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]])}} #{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} – ''Wala''{{Efn|Dapat sana ay iaanunsyo ni Nikkie de Jager ang mga puntos ng hurado mula sa Nederlandiya, ngunit umatras siya matapos madiskwalipika ang bansa sa finals. Sa halip, inanunsyo ng superbisor tagapagpaganap ng paligsahan na si Martin Österdahl ang mga puntos ng hurado ng bansa.}} #{{Flag|Austria}} – Philipp Hansa #{{Flag|Pransiya}} – Natasha St-Pier {{small|(kinatawan ng Pransiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2001|2001]])}} #{{Flag|Italya}} – Mario Acampa #{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} – Toni Laaksonen #{{Flag|Portugal}} – Mimicat {{small|(kinatawan ng Portugal noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Belhika}} – Livia Dushkoff #{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} – Friðrik Ómar Hjörleifsson {{small|(kinatawan ng Islandiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2008|2008]] bilang parte ng Eurobandið)}} #{{Flag|Latvia|name=Letonya}} – Andrejs Reinis Zitmanis {{small|(kinatawan ng Letonya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] bilang parte ng Sudden Lights)}} #{{Flag|Irlanda}} – Paul Harrington {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1994|1994]] kasama si Charlie McGettigan)}} #{{Flag|Polonya}} – Viki Gabor {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision para sa mga Bata 2019]])}} #{{Flag|Tsipre}} – Loukas Hamatsos #{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} – Monika Linkytė {{small|(kinatawan ng Litwanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} – Konstrakta {{small|(kinatawan ng Serbiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]])}} #{{Flag|Sweden|name=Suwesya}} – Frans {{small|(kinatawan ng Suwesya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]])}} {{Div col end}} ==Ibang mga pagtatanghal== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Iba pang mga tagapagtanghal sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024 |- ! scope="col"| Act ! scope="col"| (Mga) Pangalan ! scope="col" class="unsortable"| (Mga) Kanta |- ! colspan="3" | Unang semi-final |- ! Pambungad | Eleni Foureira<br>Eric Saade<br>Chanel | "Fuego"<br>"Popular"<br>"SloMo" |- ! rowspan="2" |Interval | [[Johnny Logan]] | "Euphoria" |- | Benjamin Ingrosso | "Look Who's Laughing Now"<br>"Kite"<br>"Honey Boy" |- ! colspan="3" | Ikalawang semi-final |- ! Pambungad | Petra Mede<br>Malin Åkerman | "Tattoo" |- ! rowspan="3" |Interval | Helena Paparizou<br>Charlotte Perrelli<br>Sertab Erener | "My Number One"<br>"Take Me to Your Heaven"<br>"Everyway That I Can" |- | Petra Mede<br>Charlotte Perrelli<br>Sarah Dawn Finer <small>(bilang si Lynda Woodruff)</small> | "We Just Love Eurovision Too Much" |- |Käärijä |"Cha Cha Cha" |- ! Reprise | Herreys | "Diggi-Loo Diggi-Ley" |- ! colspan="3" | Final |- ! Pambungad | Björn Skifs | "Hooked on a Feeling" |- ! rowspan="4" |Interval | Sarah Dawn Finer <small>(bilang si Lynda Woodruff)</small> | "Good to Go" |- | Alcazar | "Crying at the Discoteque" |- | Carola<br>Charlotte Perrelli<br>Conchita Wurst | "Waterloo"<br><small>(na may pre-recorded na</small> <small>paglitaw mula sa mga orihinal na kumanta ng kanta na [[ABBA]] bilang mga kanilang mga virtual avatar mula sa kanilang konsiyerto na ABBA Voyage sa [[Londres]])</small> |- | Loreen | "Forever"<br>"Tattoo" |} ==Pagpapalabas== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Albanya}} | RTSH | RTSH 1, RTSH Muzikë, Radio Tirana | Lahat ng palabas | Andri Xhahu |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | rowspan="2" |ARD/NDR | One | Semi-finals | rowspan="2" scope="row" | Thorsten Schorn |- | Das Erste | Final |- | ARD/RBB | Radio Eins | Final | Amelie Ernst at Max Spallek |- ! scope="row" | {{Flag|Armenya}} | AMPTV | Armenia 1 | Lahat ng palabas | Hrachuhi Utmazyan at Sevak Hakobyan |- ! scope="row" | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | colspan="2" | İTV | Lahat ng palabas | Nurlana Jafarova |- ! scope="row" | {{Flag|Australya}} | SBS | SBS | Lahat ng palabas | Myf Warhurst at Joel Creasey |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Austria}} | rowspan="2" | ORF | ORF 1 | Lahat ng palabas | Andi Knoll |- | FM4 | Final | Jan Böhmermann at Olli Schulz |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Belhika}} | rowspan="3" | RTBF | Tipik | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | rowspan="3" | ''Pranses'': Maureen Louys at Jean-Louis Lahaye |- | La Une | {{abbr|SF2|Semi-final 2}}/Final |- |VivaCité |Final |- | rowspan="2" | VRT | VRT 1 | Lahat ng palabas | rowspan="2" | ''Olandes'': Peter Van de Veire |- |Radio 2 |Final |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | DR1 | Lahat ng palabas | Ole Tøpholm |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | rowspan="3" | RTVSLO | TV SLO 1 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | Mojca Mavec |- | TV SLO 2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- |Radio Val 202 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | Maj Valerij at Igor Bračič |- ! rowspan="6" scope="row" | {{Flag|Espanya}} | rowspan="6" | RTVE | La 2 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} | rowspan="2" | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | rowspan="2" | La 1 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- | Final | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar<br />''Katalan'':{{efn|Ang opsyon sa komentaryo sa wikang Katalan ay makukuha lamang sa Cataluña.}} Sònia Urbano at Xavi Martínez |- | [[TVE Internacional]] | Lahat ng palabas | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | Radio Nacional | rowspan="2" | Final | ''Kastila'': David Asensio, Sara Calvo at Luis Miguel Montes |- | Ràdio 4 | ''Katalan'': Sònia Urbano at Xavi Martínez |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | rowspan="3" | ERR | ETV | rowspan="3" | Lahat ng palabas | ''Estonyo'': Marko Reikop |- | ETV+ | ''Ruso'': Julia Kalenda at Aleksandr Hobotov |- |ETV2 |''Wikang Senyas ng Estonya:'' iba't ibang interpreter |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Gresya}} | rowspan="2" | ERT | ERT1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas |Thanasis Alevras at Jérôme Kaluta |- | Deftero Programma |Dimitris Meidanis |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | First Channel | Lahat ng palabas |Nika Lobiladze |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | rowspan="3" | RTÉ | RTÉ One | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | Marty Whelan |- | RTÉ2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- |RTÉ 2fm |Lahat ng palabas |Zbyszek Zalinski at Neil Doherty |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | rowspan="3" | RÚV | RÚV | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- | RÚV 2 | ''Wikang Senyas ng Iceland:'' iba't ibang interpreter |- | Rás 2 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Israel}} | rowspan="3" | IPBC | rowspan="2" | Kan 11 | Semi-finals | Asaf Liberman at Akiva Novick |- | rowspan="2" | Final | Asaf Liberman, Akiva Novick at Yoav Tzafir |- |Kan 88, Kan Tarbut, Kan Bet | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Italya}} | rowspan="3" | RAI | Rai 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Gabriele Corsi at Mara Maionchi |- | Rai 1 | Final |- |Rai Radio 2 |Lahat ng palabas | Diletta Parlangeli at Matteo Osso |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | rowspan="2" | HRT | HRT 1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas | Duško Ćurlić |- | HR 2 |Zlatko Turkalj |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | rowspan="2" | LSM | rowspan="2" | LTV1 | Semi-finals | Toms Grēviņš |- | Final | Toms Grēviņš at Lauris Reiniks |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | LRT TV, LRT Radijas | Lahat ng palabas | Ramūnas Zilnys |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | rowspan="3" | RTL | RTL Lëtzebuerg, RTL Radio | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Luksemburges'': Raoul Roos at Roger Saurfeld |- | RTL Today | ''Ingles'': Sarah Tapp at Meredith Moss |- | RTL Infos |{{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Pranses'': Jérôme Didelot at Emma Sorgato |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | TVM | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Moldova 1, Radio Moldova | Lahat ng palabas | Ion Jalbă at Elena Stegari |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | rowspan="2" | AVROTROS | NPO 1, BVN | Lahat ng palabas | Cornald Maas at Jacqueline Govaert |- | NPO Radio 2 | Final | Splinter Chabot at Carolien Borgers |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | rowspan="2" | NRK | NRK1 | Lahat ng palabas | Marte Stokstad |- | NRK P1 | Final | Jon Marius Hyttebakk |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | rowspan="5" | Yle | Yle TV1, TV Finland | rowspan="4" | Lahat ng palabas | ''Finlandes'': Mikko Silvennoinen<br />''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | Yle Radio Suomi | ''Finlandes'': Toni Laaksonen at Sanna Pirkkalainen |- |Yle X3M | ''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | rowspan="2" | Yle Areena{{Efn|Kasama ang mga opsyon sa komentaryo sa wikang Finlandes at Suweko mula sa Yle TV1}} | ''Inari Sámi:'' Heli Huovinen at ''Northern Sámi'': Aslak Paltto |- | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Ruso'': Levan Tvaltvadze |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | TVP1, TVP Polonia | Lahat ng palabas | Artur Orzech |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Portugal}} | rowspan="2" | RTP | RTP1, RTP Internacional | Lahat ng palabas{{efn|Ang pagsasahimpapawid ng ikalawang semi-final ay nagsimulang naantala, sa ganap na 10:30 ng gabi (WEST)}} | rowspan="2" | José Carlos Malato at Nuno Galopim |- |RTP África |{{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final{{Efn|Ang pagsasahimpapawid ng final ay nagsimulang naantala, sa ganap na 9:01 ng gabi (WEST)}} |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | rowspan="2" |France Télévisions | Culturebox | Semi-finals | Nicky Doll |- | France 2 | Final | Stéphane Bern at Laurence Boccolini |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | rowspan="5" | [[BBC]] | rowspan="2" | BBC One | Semi-finals | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan Clark |- | Final | ''Ingles:'' Graham Norton |- | BBC Red Button | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas ng Britanya:'' iba't ibang interpreter |- | rowspan="2" |BBC Radio 2 | Semi-finals | ''Ingles:'' Richie Anderson |- | Final | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan Clark |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} |SMRTV |San Marino RTV |Lahat ng palabas |Lia Fiorio at Gigi Restivo |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | rowspan="3" | RTS | RTS 1{{Efn|Sa pagtatanghal ng Polonya sa unang semi-final, pansamantalang inilipat ang brodkast mula sa RTS1 patungong RTS2, upang maipalabas ng una ang seremonya ng pagdating ng Pangulo at Pangkalahatang Kalihim ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Xi Jinping]], na nagsasagawa ng pagbisitang estado sa Serbiya. Ipinalabas ang RTS2 nang humigit-kumulang 25 minuto ng semi-final, kabilang ang natitirang bahagi ng mga kalahok ng Polonya, mga pagtatanghal mula sa Islandiya, Kroasya, at ang unang bahagi ng pagtatanghal ng Alemanya, bago naibalik ang brodkast sa RTS1.}}, RTS Svet | Lahat ng palabas | Duška Vučinić |- | rowspan="2" | Radio Belgrade 1 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | Katarina Epstein |- |Final |Katarina Epstein at Nikoleta Dojčinović |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | rowspan="2" | SVT | SVT1 | Lahat ng palabas | ''Suweko:'' Tina Mehrafzoon at Edward af Sillén |- | SVT Play{{efn|Kasama ang opsyon sa komentaryo sa wikang Suweko mula sa SVT1 para sa lahat ng palabas}} | Final | ''Inari Sámi:'' Heli Huovinen at ''Northern Sámi'': Aslak Paltto{{efn|Sa sabay na broadcast mula sa Yle Areena ng Finland}} |- | SR | SR P4 | Lahat ng palabas | ''Suweko:'' Carolina Norén |- ! rowspan="6" scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | rowspan="6" | SRG SSR | RSI La 2 | Semi-finals | rowspan="2" | ''Italyano'': Ellis Cavallini at Gian-Andrea Costa |- | RSI La 1 | Final |- |RTS 2 | Semi-finals | rowspan="2" | ''Pranses'': Jean-Marc Richard at Nicolas Tanner |- | RTS 1 | Final |- | SRF zwei | Semi-finals | rowspan="2" | ''Aleman'': Sven Epiney |- | SRF 1 | Final |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | ČT2 | Lahat ng palabas | Vašek Matějovský, Patricie Kaňok Fuxová at Dominika Hašková |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | rowspan="2" | CyBC | RIK 1, RIK Sat | rowspan="2" | Lahat ng palabas | Melina Karageorgiou at Hovig Demirjian |- | RIK Trito | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | rowspan="4" | Suspilne | rowspan="3" | Suspilne Kultura | Semi-finals | ''Ukranyo:'' Timur Miroshnychenko |- | Final | ''Ukranyo:'' Timur Miroshnychenko at Vasyl Baidak |- | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas Ukranyo'': Tetiana Zhurkova, Inna Petrova, Iryna Skolotova, Yuliia Porplik, Anfisa Boldusieva at Lada Sokoliuk |- | Radio Promin | ''Ukranyo:'' Dmytro Zakharchenko at Lesia Antypenko{{Efn|Ang pagsasahimpapawid ng semi-finals ay kadalasang nagtampok ng komentaryo sa TV ni Miroshnychenko. Tanging ang pangalawang recap (na hindi isinalaysay ni Miroshnychenko sa TV) ang binigyan ng komento nina Zakharchenko at Antypenko. Kasama rin sa mga pagsasahimpapawid ang maiikling talakayan sa studio at maiikling ulat sa mismong lugar ni Anna Zakletska sa pagitan ng pagsasara ng botohan at mga anunsyo ng resulta, na iniharap nina Zakharchenko at Antypenko.}} |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga broadkasters at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Brasil}} | Zapping | Zapping Music Live | Final | Priscila Bertozzi |- ! scope="row" | {{Flag|Chile}} | Zapping | Zapping Channel | Final |Rayén Araya at Ignacio Lira |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobakya}} |RTVS |Rádio FM |Final |Daniel Baláž, Lucia Haverlík, Pavol Hubinák at Juraj Malíček |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Estados Unidos}} | [[NBC]] | Peacock | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- | colspan="2" |WJFD-FM |Final |Ewan Spence at Samantha Ross |- ! scope="row" | {{Flag|North Macedonia|name=Hilagang Masedonya}} | MRT | MRT 1, Radio Skopje | Lahat ng palabas | Aleksandra Jovanovska |- ! scope="row" | {{Flag|Kosovo}} | RTK | RTK 1, Radio Kosovo 2 | Lahat ng palabas | Agron Krasniqi at Egzona Rafuna |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | rowspan="2" |RTCG |TVCG 1 | rowspan="2" |Lahat ng palabas |Ivan Maksimović |- |Radio 98 | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Peru}} | Zapping | Zapping Music Live | Final |Rayén Araya at Ignacio Lira |} ==Mga nota== {{notelist}} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] [[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]] [[Kategorya:Europa]] 0kgvcsiraydno1wn4alfktqqikmwkq5 10 337777 2202939 2026-04-14T09:02:30Z Jojit fb 38 Bagong pahina: {{Infobox | bodyclass = vevent | bodystyle = width:26em; | title = <noinclude>{{{title}}}</noinclude><includeonly>{{#if:{{{title|{{{name|}}}}}}|{{{title|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}</includeonly> | titleclass = summary | labelstyle = white-space: nowrap; width:25%; | subheader = {{#ifeq:{{yesno|{{{is stack|}}}|def=no}}|yes|Istak ng protokol|Protokol ng komunikasyon}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|size={{{logo size|}}}|sized... 2202939 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vevent | bodystyle = width:26em; | title = <noinclude>{{{title}}}</noinclude><includeonly>{{#if:{{{title|{{{name|}}}}}}|{{{title|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}</includeonly> | titleclass = summary | labelstyle = white-space: nowrap; width:25%; | subheader = {{#ifeq:{{yesno|{{{is stack|}}}|def=no}}|yes|Istak ng protokol|Protokol ng komunikasyon}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|size={{{logo size|}}}|sizedefault=64px|alt={{{logo alt|}}}}} | caption = {{{logo caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image size|}}}|sizedefault=300px|alt={{{image alt|}}}}} | caption2 = {{{caption|}}} | label1 = Daglat | data1 = {{{abbreviation<includeonly>|</includeonly>}}} | label2 = Layunin | data2 = {{{purpose<includeonly>|</includeonly>}}} | label3 = (Mga) Gumawa | data3 = {{{developer<includeonly>|</includeonly>}}} | label4 = Pagpapakilala | data4 = {{{date<includeonly>|</includeonly>}}} | label5 = Batay sa | data5 = {{{based on<includeonly>|</includeonly>}}} | label6 = Naimpluwensiyahan | data6 = {{{influenced<includeonly>|</includeonly>}}} <!-- Technical--> | label7 = OSI ''layer'' | data7 = {{{osilayer<includeonly>|</includeonly>}}} | label8 = EtherType | data8 = {{{ethertype<includeonly>|</includeonly>}}} | label9 = Numero ng IP | data9 = {{{ipproto<includeonly>|</includeonly>}}} | label10 = (Mga) port | data10 = {{{ports<includeonly>|</includeonly>}}} | label11 = (Mga) RFC | data11 = {{{rfcs<includeonly>|</includeonly>}}} | label12 = [[Hardware (kompyuter)|Hardware]] | data12 = {{{hardware<includeonly>|</includeonly>}}} | class25 = url | label25 = Websayt | data25 = {{#if:{{{website<includeonly>|</includeonly>}}} |{{#ifeq:{{{website|}}}|hide||{{{website<includeonly>|</includeonly>}}} }} |{{#if:{{#property:P856}} |{{URL|{{#property:P856}}}} }} }} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox networking protocol with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox networking protocol]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| abbreviation | based on | caption | date | developer | hardware | image | image alt | image size | influenced | is stack | logo | logo alt | logo caption | logo size | name | osilayer | ethertype | ipproto | ports | purpose | rfcs | title | website }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> izgdtn97615xjws5pa8cbs6gwhwjvw8 10 337778 2202942 2026-04-14T09:04:32Z Jojit fb 38 Bagong pahina: {{#invoke:RFC|IETF|1={{{1|<noinclude>0</noinclude>}}}}}<noinclude>{{documentation}}<!-- Add categories and interwiki lines to the /doc subpage, not here! --></noinclude> 2202942 wikitext text/x-wiki {{#invoke:RFC|IETF|1={{{1|<noinclude>0</noinclude>}}}}}<noinclude>{{documentation}}<!-- Add categories and interwiki lines to the /doc subpage, not here! --></noinclude> 2b3rifri79mvmomwsctuhgoqr1y1h24 828 337779 2202943 2026-04-14T09:05:26Z Jojit fb 38 Bagong pahina: -- Implements {{Sum RFC}}, {{Ref RFC}}, and {{IETF RFC}} require( 'strict' ) local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local err = require('Module:Error')._error local yesno = require('Module:Yesno') local p = {} local sectionMatch = function (n, t) return '<section%s+begin=rfc' .. n .. t .. '%s*/>(.-)<section%s+end=rfc' .. n .. t .. '%s*/>' end local isblank = function (v) return (v or '') == '' end local function summary(args, dbContent, frame) --implements {{R... 2202943 Scribunto text/plain -- Implements {{Sum RFC}}, {{Ref RFC}}, and {{IETF RFC}} require( 'strict' ) local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local err = require('Module:Error')._error local yesno = require('Module:Yesno') local p = {} local sectionMatch = function (n, t) return '<section%s+begin=rfc' .. n .. t .. '%s*/>(.-)<section%s+end=rfc' .. n .. t .. '%s*/>' end local isblank = function (v) return (v or '') == '' end local function summary(args, dbContent, frame) --implements {{Ref RFC/summary}}, which is only used by {{Sum RFC}} --args.ref(false): add a reference to the summary. --args.plain(false): do not prepend the RFC number with 'RFC'. --args.title(true): include the title of the RFC. --args.status(true): include the status of the RFC. --args.notes(false): include the notes of the RFC. --args.comment(''): add a {{Block indent}} with a comment. if not frame then frame = mw.getCurrentFrame() end local refContent = "" local rfc = isblank(tonumber(args[1])) and 0 or tonumber(args[1]) if not dbContent then dbContent = mw.title.new('Template:Ref RFC/db/' .. math.floor(rfc/100)).content end if yesno(args.ref or false, false) then refContent = p._ref({[1] = rfc, notes = yesno(args.refnotes or true, true) and 'yes' or 'no'}, dbContent, frame) end if yesno(args.plain or false, false) then return p._IETF({[1] = rfc, plainlink = 'yes'}) .. refContent end local output = {} table.insert(output, p._IETF({[1] = rfc, link = 'no'})) if yesno(args.title or true, true) then local titleContent = mw.ustring.match(dbContent, sectionMatch(rfc, 'title')) if rfc < 10000 then table.insert(output, '&numsp;') end if rfc < 1000 then table.insert(output, '&numsp;') end if rfc < 100 then table.insert(output, '&numsp;') end if rfc < 10 then table.insert(output, '&numsp;') end table.insert(output, string.format( '&ndash;&numsp;"%s"%s ', frame:extensionTag('cite', frame:preprocess(titleContent) .. ','), refContent )) if yesno(args.status or true, true) then local statusContent = mw.ustring.match(dbContent, sectionMatch(rfc, 'status')) table.insert(output, "''" .. statusContent .. ".''") end table.insert(output, ' ') if yesno(args.notes or false, false) then local notesContent = mw.ustring.match(dbContent, sectionMatch(rfc, 'notes')) table.insert(output, frame:preprocess(notesContent)) end elseif yesno(args.ref or false, false) then table.insert(output, refContent) end if (not isblank(args.comment)) then table.insert(output, frame:expandTemplate{title = "Block indent", args = {text = args.comment}}) end return table.concat(output) end local function secpage(section, page, pp) --implements {{Ref RFC/secpage}}, which is only used by {{Ref RFC/getref}} local output = {} if not isblank(section) then table.insert(output, 'sec. ' .. section) if not isblank(page) or not isblank(pp) then table.insert(output, ',&nbsp;') end end if not isblank(page) then table.insert(output, 'p. ' .. page) elseif not isblank(pp) then table.insert(output, 'pp. ' .. pp) end if not isblank(page) or not isblank(pp) or not isblank(section) then table.insert(output, '.') end return table.concat(output) end local function getref(rfc, section, page, pp, notes, quote, status, dbContent, frame) -- implements {{Ref RFC/getref}}, which is only used by {{REf RFC}} if not frame then frame = mw.getCurrentFrame() end local output = {} local refContent = mw.ustring.match(dbContent, sectionMatch(rfc, 'ref')) table.insert(output, refContent .. ' ') if yesno(status or true, true) then local statusContent = mw.ustring.match(dbContent, sectionMatch(rfc, 'status')) table.insert(output, "''" .. statusContent .. ".''") end table.insert(output, ' ' .. secpage(section, page, pp) .. ' ') if yesno(notes or true, true) then local notesContent = mw.ustring.match(dbContent, sectionMatch(rfc, 'notes')) table.insert(output, notesContent) end table.insert(output, ' ') if not isblank(quote) then table.insert(output, frame:extensionTag('q', quote)) end return table.concat(output) end function p._IETF(args, frame) -- Implements {{IETF RFC}} if not frame then frame = mw.getCurrentFrame() end if not isblank(args[1]) then local cll = require('Module:Catalog lookup link')._main local cllArgs = { ['link-prefix'] = 'https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc', ['list-leadout'] = args.leadout or '' } for i = 1, 9 do cllArgs[i] = tonumber(args[i]) end if yesno(args.plainlink or false, false) == false and yesno(args.link or true, true) == true then cllArgs['article-link'] = 'RFC (identifier)' end if yesno(args.plainlink or false, false) == false then cllArgs['article-name'] = 'RFC' end return cll(cllArgs, frame) else local errMsg = 'Parameter error in {{[[Template:IETF RFC|IETF RFC]]}}: Missing [[RFC (identifier)|RFC]].' return err({message = errMsg, style = 'font-size:inherit', tag='span'}) end end function p.IETF(frame) return p._IETF(getArgs(frame), frame) end function p._ref(args, dbContent, frame) --implements {{Ref RFC}} if not frame then frame = mw.getCurrentFrame() end local rfc = tonumber(args[1]) if rfc then local db = 'Template:Ref RFC/db/' .. math.floor(rfc/100) if (not dbContent) and rfc then dbContent = mw.title.new(db).content end if dbContent then local refContent = mw.ustring.match(dbContent, sectionMatch(rfc, 'ref')) if refContent then local output = {} if yesno(args['repeat'] or false, false) then output[1] = frame:extensionTag('ref', '', {name='rfc' .. rfc}) else output[1] = getref(rfc, args.section, args.p, args.pp, args.notes, args.quote, args.status, dbContent, frame) if yesno(args.ref or true, true) then local refname = '' if isblank(args.p) and isblank(args.pp) and isblank(args.section) and isblank(args.quote) then refname = 'rfc' .. rfc end output[1] = frame:extensionTag('ref', output[1], {name = refname}) else output[1] = frame:preprocess(output[1]) end end if not isblank(args.rp) then table.insert(output, frame:expandTemplate{title = 'rp', args = {page = args.rp}}) end if not isblank(args.rpp) then table.insert(output, frame:expandTemplate{title = 'rp', args = {pages = args.rpp}}) end if not isblank(args.rsection) then table.insert(output, frame:expandTemplate{title = 'rp', args = {at = '§' ..args.rsection}}) end return table.concat(output) else local errMsg = 'REFERENCE FOR RFC' .. rfc .. ' IS NOT DEFINED YET.' return err({errMsg}) .. ' You are invited to add it [[' .. db .. '|here]].' end else local errMsg = 'REFERENCE FOR RFC' .. rfc .. ' IS NOT DEFINED YET.' return err({errMsg}) .. ' You are invited to add it [[Template:Ref RFC/db|here]].' end else local errMsg = 'Parameter error in {{[[Template:Ref RFC|Ref RFC]]}}: Missing [[RFC (identifier)|RFC]].' return err({message = errMsg, style = 'font-size:inherit', tag='span'}) end end function p.ref(frame) return p._ref(getArgs(frame), nil, frame) end function p._sum(args, frame) --implements {{Sum RFC}} if not frame then frame = mw.getCurrentFrame() end if not isblank(args[1]) then local rfc = tonumber(args[1]) if rfc then local db = 'Template:Ref RFC/db/' .. math.floor(rfc/100) local dbContent = mw.title.new(db).content if dbContent then local titleContent = mw.ustring.match(dbContent, sectionMatch(rfc, 'title')) if titleContent then return summary(args, dbContent, frame) else local errMsg = 'Reference for RFC' .. rfc .. ' is not defined yet.' return err({errMsg}) .. ' You are invited to add it [[' .. db .. '|here]].' end else local errMsg = 'Reference for RFC' .. rfc .. ' is not defined yet.' return err({errMsg}) .. ' You are invited to add it [[Template:Ref RFC/db|here]].' end else local errMsg = 'Parameter error in {{[[Template:Sum RFC|Sum RFC]]}}: "' .. args[1] .. '" is not a number.' return err({message = errMsg, style = 'font-size:inherit', tag='span'}) end else local errMsg = 'Parameter error in {{[[Template:Sum RFC|Sum RFC]]}}: Missing [[RFC (identifier)|RFC]].' return err({message = errMsg, style = 'font-size:inherit', tag='span'}) end end function p.sum(frame) return p._sum(getArgs(frame), frame) end return p m8ben2300zh7ow7q2kjjqrrh5oljdll 14 337780 2202959 2026-04-14T09:54:52Z Jojit fb 38 Bagong pahina: [[Kategorya:Internet]] 2202959 wikitext text/x-wiki [[Kategorya:Internet]] pqgovfm50i54w4rqutm4f2cz5amxmt8 0 337781 2202962 2026-04-14T10:13:48Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: {{Infobox settlement |name = Cabannes |native_name = Cabanas |settlement_type = Bayan |image_skyline = Lavoir à Cabannes.JPG |image_caption = Ang Bahay-hugasan |image_shield = Blason de la ville de Cabannes (13).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Cabannes |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]] |subdivisi... 2202962 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Cabannes |native_name = Cabanas |settlement_type = Bayan |image_skyline = Lavoir à Cabannes.JPG |image_caption = Ang Bahay-hugasan |image_shield = Blason de la ville de Cabannes (13).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Cabannes |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Bouches-sur-Rhône]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Arles|Arles]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Gilles Mourgues<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|website=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=2 December 2020|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 20.91 |population_as_of = 2023 |population_total = 4595 |population_density_km2 = auto |website = https://www.mairie-cabannes.fr/ |coordinates = {{coord|43.8614|4.9517|format=dms|display=inline,title}} |elevation_max_m = 65 |elevation_min_m = 42 |elevation_m = 50 |population_demonym = Cabannais |postal_code_type = Postal code |postal_code = 13440 }} Ang '''Cabannes''' ay isang komyun sa [[Pransiya]], na matatagpuan sa departamento ng [[Bouches-du-Rhône]] sa rehiyon ng [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]]. Ang bayan ay sumasaklaw sa 20.9 km² at mayroong 4,595 na naninirahan noong 2023. Sa densidad ng populasyon na 212.4 na naninirahan bawat km², ang Cabannes ay nakakita ng 1.93% na pagtaas sa populasyon nito kumpara sa 2012. Napapaligiran ng mga bayan ng Saint-Andiol, Noves, at Châteaurenard, ang Cabannes ay matatagpuan 4 na km timog-silangan ng Avignon, ang pinakamalaking kalapit na lungsod. Matatagpuan sa taas na 52 metro, ang [[Ilog Durance]] ang pangunahing daluyan ng tubig na dumadaloy sa bayan ng Cabannes. Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na Cabannais. ==Heograpiya== Ang Cabannes ay matatagpuan sa hilaga ng departamento ng Bouches-du-Rhône. Ang teritoryo nito ay nagmamarka ng hangganan sa departamento ng [[Vaucluse]]. ==Pagpaplano ng lungsod== ===Tipolohiya=== Noong Enero 1, 2024, ang Cabannes ay ikinategorya bilang isang bayan sa kanayunan, ayon sa bagong 7-level na iskala ng densidad ng munisipyo na tinukoy ng INSEE noong 2022. Ito ay kabilang sa urban area ng Avignon, isang inter-regional agglomeration kung saan ito ay isang suburban munisipalidad. Bukod pa rito, ang munisipalidad ay bahagi ng catchment area ng Avignon, kung saan ito ay isang peripheral municipality. ===Paggamit ng lupa=== Ang takip ng lupa sa munisipalidad, gaya ng ipinapakita sa European biophysical land cover database na Corine Land Cover (CLC), ay nailalarawan sa pamamagitan ng malaking presensya ng lupang pang-agrikultura (78.6% noong 2018), isang proporsyon na halos katumbas ng noong 1990 (79%). Ang detalyadong pagkasira noong 2018 ay ang mga sumusunod: permanenteng pananim (72.1%), mga urbanisadong lugar (8.6%), mga heterogeneous na lugar ng agrikultura (6.5%), mga lugar na may palumpong at/o mala-damo na halaman (5.7%), mga bukas na espasyo na may kaunti o walang halaman (5.4%), at mga kagubatan (1.7%). [[File:13018-Cabannes-Sols.png|thumb|center|alt=Mapang may kulay na nagpapakita ng paggamit ng lupa.|Carte des infrastructures et de l'occupation des sols de la commune en 2018 ([[Corine Land Cover|CLC]]).]] ==Pangalan== Mula sa Huling Latin na ''capanna'', na nangangahulugang isang kubo, na siyang pinagmulan ng salitang "cabane" ([[kubo]]). ==Mga kulto at relihiyon== Ang pananampalatayang [[Katoliko]] ay kinakatawan ng mga parokya ng [[Saint-Rémy-de-Provence]], [[Eygalières]], [[Mollégès]], [[Saint-Andiol]], [[Plan-d'Orgon]], [[Verquières]] at Cabannes na pinagsama-sama sa isang pastoral unit.<ref>{{Cite web|url=http://upsaintremy.free.fr/|title= Site du groupement paroissial|website=upsaintremy.free.fr}}</ref> ==Mga lugar at monumento== [[File:Cabannes - Chapelle St Michel 3.jpg|thumb|Kapilya ng Saint-Michel]] * Monumento ng Digmaan (Church Square). * Saint-Michel Church sa Cabannes. * Sainte-Marie-Madeleine Church sa Cabannes. ==Eskudo de armas== [[File:Blason de la ville de Cabannes (13).svg|thumb|Cabannes]] ''Asul, isang sungay sa pangangaso na O, na napapalibutan ng tatlong bilyun-bilyong magkakaparehong sungay na nakaayos sa pangunahin.''<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=7036 Eskudo de armas ng Cabannes]</ref> ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Cabannes]] [[Kategorya:Bouches-du-Rhône]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] d5y1d8qdedhbfp0i9uteefi89inje2x 2202963 2202962 2026-04-14T10:15:25Z TentingZones1 122212 2202963 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Cabannes |native_name = Cabanas |settlement_type = Bayan |image_skyline = Lavoir à Cabannes.JPG |image_caption = Ang Bahay-hugasan |image_shield = Blason de la ville de Cabannes (13).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Cabannes |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Bouches-sur-Rhône]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Arles|Arles]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Gilles Mourgues<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|website=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=2 December 2020|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 20.91 |population_as_of = 2023 |population_total = 4595 |population_density_km2 = auto |website = https://www.mairie-cabannes.fr/ |coordinates = {{coord|43.8614|4.9517|format=dms|display=inline,title}} |elevation_max_m = 65 |elevation_min_m = 42 |elevation_m = 50 |population_demonym = Cabannais |postal_code_type = Postal code |postal_code = 13440 }} Ang '''Cabannes''' ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] sa [[Pransiya]], na matatagpuan sa departamento ng [[Bouches-du-Rhône]] sa rehiyon ng [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]]. Ang bayan ay sumasaklaw sa 20.9 km² at mayroong 4,595 na naninirahan noong 2023. Sa densidad ng populasyon na 212.4 na naninirahan bawat km², ang Cabannes ay nakakita ng 1.93% na pagtaas sa populasyon nito kumpara sa 2012. Napapaligiran ng mga bayan ng Saint-Andiol, Noves, at Châteaurenard, ang Cabannes ay matatagpuan 4 na km timog-silangan ng Avignon, ang pinakamalaking kalapit na lungsod. Matatagpuan sa taas na 52 metro, ang [[Ilog Durance]] ang pangunahing daluyan ng tubig na dumadaloy sa bayan ng Cabannes. Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na Cabannais. ==Heograpiya== Ang Cabannes ay matatagpuan sa hilaga ng departamento ng Bouches-du-Rhône. Ang teritoryo nito ay nagmamarka ng hangganan sa departamento ng [[Vaucluse]]. ==Pagpaplano ng lungsod== ===Tipolohiya=== Noong Enero 1, 2024, ang Cabannes ay ikinategorya bilang isang bayan sa kanayunan, ayon sa bagong 7-level na iskala ng densidad ng munisipyo na tinukoy ng INSEE noong 2022. Ito ay kabilang sa urban area ng Avignon, isang inter-regional agglomeration kung saan ito ay isang suburban munisipalidad. Bukod pa rito, ang munisipalidad ay bahagi ng catchment area ng Avignon, kung saan ito ay isang peripheral municipality. ===Paggamit ng lupa=== Ang takip ng lupa sa munisipalidad, gaya ng ipinapakita sa European biophysical land cover database na Corine Land Cover (CLC), ay nailalarawan sa pamamagitan ng malaking presensya ng lupang pang-agrikultura (78.6% noong 2018), isang proporsyon na halos katumbas ng noong 1990 (79%). Ang detalyadong pagkasira noong 2018 ay ang mga sumusunod: permanenteng pananim (72.1%), mga urbanisadong lugar (8.6%), mga heterogeneous na lugar ng agrikultura (6.5%), mga lugar na may palumpong at/o mala-damo na halaman (5.7%), mga bukas na espasyo na may kaunti o walang halaman (5.4%), at mga kagubatan (1.7%). [[File:13018-Cabannes-Sols.png|thumb|center|alt=Mapang may kulay na nagpapakita ng paggamit ng lupa.|Carte des infrastructures et de l'occupation des sols de la commune en 2018 ([[Corine Land Cover|CLC]]).]] ==Pangalan== Mula sa Huling Latin na ''capanna'', na nangangahulugang isang kubo, na siyang pinagmulan ng salitang "cabane" ([[kubo]]). ==Mga kulto at relihiyon== Ang pananampalatayang [[Katoliko]] ay kinakatawan ng mga parokya ng [[Saint-Rémy-de-Provence]], [[Eygalières]], [[Mollégès]], [[Saint-Andiol]], [[Plan-d'Orgon]], [[Verquières]] at Cabannes na pinagsama-sama sa isang pastoral unit.<ref>{{Cite web|url=http://upsaintremy.free.fr/|title= Site du groupement paroissial|website=upsaintremy.free.fr}}</ref> ==Mga lugar at monumento== [[File:Cabannes - Chapelle St Michel 3.jpg|thumb|Kapilya ng Saint-Michel]] * Monumento ng Digmaan (Church Square). * Saint-Michel Church sa Cabannes. * Sainte-Marie-Madeleine Church sa Cabannes. ==Eskudo de armas== [[File:Blason de la ville de Cabannes (13).svg|thumb|Cabannes]] ''Asul, isang sungay sa pangangaso na O, na napapalibutan ng tatlong bilyun-bilyong magkakaparehong sungay na nakaayos sa pangunahin.''<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=7036 Eskudo de armas ng Cabannes]</ref> ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Cabannes]] [[Kategorya:Bouches-du-Rhône]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] lsr5hvyf3ggv4uibsvy83syrtuubuxw