Wikipedia tlwiki https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Pahina MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Midya Natatangi Usapan Tagagamit Usapang tagagamit Wikipedia Usapang Wikipedia Talaksan Usapang talaksan MediaWiki Usapang MediaWiki Padron Usapang padron Tulong Usapang tulong Kategorya Usapang kategorya Portada Usapang Portada TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 5 3742 2203480 2202979 2026-04-18T08:51:13Z Jojit fb 38 hiding old announcements so that this talk page will focus on community discussions. announcements older than 2 weeks will be hidden 2203480 wikitext text/x-wiki {{Tagagamit:Maskbot/config |maxarchivesize = 55K |counter = 19 |algo = old(90d) |archive = Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan %(counter)d }} <div style="float:right; padding-left:5px; clear:right;"> {| style="text-align:left; border:1px solid #AAA;margin-bottom:4px; margin-left:1em; width: 293px;" bgcolor="#999999" |-padding:5px;padding-top:0.5em;font-size: 95%; |width="100%" bgcolor="gray" style="color: white;"|'''Usapan''' |- |width="100%" align="center" bgcolor="white"| '''<span class="plainlinks"><font size=3>[{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit&section=new}} '''&rArr; Magsimula ng bagong paksang mapag-uusapan.''']</font></span>''' |- |width="100%" bgcolor="gray" style="color: white;"|'''Tuwirang daan''' |- |width="100%" align="center" bgcolor="white"| [[WT:KAPE]], [[UW:KAPE]] ---- <div style="font-size:0.85em;"> __TOC__ </div> |- |width="100%" bgcolor="gray" style="color: white;"|'''Mga sinupan''' |- |width="100%" align="center" bgcolor="white"| <small> [[Wikipedia:Kapihan/Archive 1|01]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 2|02]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 3|03]] | [[Wikipedia:Kapihan/Archive 4|04]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 5|05]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 6|06]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 7|07]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 8|08]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 9|09]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 10|10]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 11|11]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 12|12]] | [[Wikipedia:Kapihan/Arkibo 13|13]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 14|14]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 15|15]] | [[Wikipedia:Kapihan/Sinupan 16|16]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 17|17]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 18|18]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 19|19]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 20|20]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 21|21]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 22|22]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 23|23]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 24|24]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 25|25]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 26|26]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 27|27]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 28|28]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 29|29]] | [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 30|30]] <inputbox> type=fulltext prefix=Usapang Wikipedia:Kapihan/ break=yes width=40 searchbuttonlabel=Maghanap mula sa mga sinupan </inputbox> </small> |} </div> <!-- Ipasok ang inyong mga usapin sa kababaan ng pahina at huwag dito. Huwag kalimutang lumagda gamit ang apat na ~~~~ :). --> == Nakaarkibo na ang nakaraang usapan == Hi, inarkibo ko na ang nakaraang usapan dito sa Kapihan. Kung mayroon pa rin nabinbin na usapan sa nakaraan o kaya may pabatid na kailangan pa rin na nakapaskil, gumawa na lamang kayo ng bagong usapan o paskil dito at maari ninyo na lamang tukuyin ang nakaraang usapan o paskil mula sa [[Usapang Wikipedia:Kapihan/Sinupan 30|arkibo]]. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 02:28, 26 Enero 2026 (UTC) == Request for Image Processing == Hello Filipino wiki-users. Meron po pang astronomer dito? Gumawa ako ng bagong artikulo ukol sa isang bulkan sa Io, isang buwan ng Hupiter. Ang bulkang ito ay pinangalanang [[Kanlaon Patera]]. Ang pangalang ito ay galing sa Bulkang Kanlaon sa Negros, Visayas, Pilipinas. Gusto ko po sanang ma-proseso ang mga filter-image greyscale na imahen ng Io sa baba para mapakita ang itsura ng Kanlaon Patera. Meron po bang marunong magprocessos ng mga filter images ng Galileo. [[Talaksan:Io processing request.png|center]] Maraming salamat. [[Tagagamit:IapetusCallistus|IapetusCallistus]] ([[Usapang tagagamit:IapetusCallistus|kausapin]]) 02:17, 12 Pebrero 2026 (UTC) {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = Reference Previews – experiment | content = == Reference Previews – experiment == Hi, I’m Johannes from [[m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. Sorry for writing in English, please support us by providing a translation! Our team is currently working on [[:m:WMDE Technical Wishes/References|improvements to references]], e.g. [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]]. In 2021 we developed [[:m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] in order to provide a MediaWiki feature to preview references when hovering over the footnote marker. Over the course of our current work we’ve noticed that using Reference Previews doesn’t seem to be intuitive for some readers and we would like to improve this. <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Problem === <div class="mw-collapsible-content"> In our usability tests, we repeatedly notice desktop readers – unaware of Reference Previews or how to use the feature – clicking on footnotes instead of hovering over them. Many are confused when they end up in the reference list and don’t know how to jump back to the text passage they were previously reading. Many readers seem unaware that both the ↑ arrow in the reference list and the ^{a b} (for re-used references) can be used to jump back. This makes jumping to the reference list rather unpleasant, especially in long articles. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Assumption === <div class="mw-collapsible-content"> We assume that most readers do not want to jump to the reference list, but rather want to click on the footnote to open Reference Previews, which provide them with the reference information for the text passage they have just read. At the same time, we believe that some readers – e.g. those who want to delve deeper into a topic rather than just quickly researching a piece of information – are still interested in conveniently accessing the reference list. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Idea === <div class="mw-collapsible-content"> We would like to try adjustments to Reference Previews in order to best meet the needs of different readers. Specifically, we want to prevent readers from accidentally ending up in the individual reference list; jumping there should be a conscious decision. When clicking on a footnote marker, we want to display Reference Previews instead of jumping to the reference list. The pop-up remains permanently visible until clicking on the "x" or anywhere outside the preview to close it. In addition Reference Previews will provide a link to jump to the reference in the reference list. <gallery heights="275" widths="250"> File:Reference Previews mock-up – current version.png|Reference Previews – current version File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed version when '''clicking on a footnote marker''' </gallery> When hovering over a footnote marker without clicking on it, we want to display a simplified version of Reference Previews – without the settings icon and the resulting empty space. When moving the mouse pointer over the pop-up, a note will appear indicating that you can click for further options. This will open the persistent version of Reference Previews with a link to allow users to jump to the reference in the reference list. <gallery heights="275" widths="250"> File:Reference Previews mock-up – hover-state.png|Proposed version when '''hovering over the footnote marker''' File:Reference Previews mock-up – hover-state and options.png|Proposed version when '''hovering over the Reference Preview''' File:Reference Previews mock-up – persistent-state.png|Proposed (persistent) version when '''clicking on the hover preview''' </gallery> By improving the usability of Reference Previews, we also hope to mitigate the issue that reference lists with a large number of (reused) references (or [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]) can be confusing for some readers. In addition, the proposed version when hovering over a footnote marker is more compact than the current version. </div> </div> <div class="mw-collapsible mw-collapse"> === Experiment === <div class="mw-collapsible-content"> We would like to test the proposed changes in an [[:en:A/B testing|A/B test]] on several wikis. We want to measure how many readers click on a footnote marker and then proceed to jump to the reference list using the proposed version of Reference Previews compared to readers who receive the current version of Reference Previews. In addition, we will measure how many readers in both groups access the reference list via the table of contents. This will give us data-based insights into how many clicks on the footnote unintentionally open the reference list and how many readers only want to use Reference Previews. We would like to run our experiment on the following Wikipedia language versions: de, pl, fr, sv, fa, hu, hi, my, tl, lv, fy, hr. 10% of readers will see our modified version of Reference Previews in order to obtain sufficient data. The experiment is expected to run for 1-2 weeks at the end of March. We'll restore the current version of Reference Previews for all readers until we have evaluated the experiment, discussed the results with the community, and decided on further steps. </div> </div> We look forward to your feedback [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|on our talk page]] – or just reply to this post! Once the experiment is ready to go, we will also provide a link that you can use to test the changes yourself. --[[Tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Usapang tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|kausapin]]) 12:23, 20 Pebrero 2026 (UTC) :As indicated on our project page [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/References/Reference_Previews&diff=prev&oldid=30215686], we will only test the proposed change when ''clicking'' on a footnote. Reference Previews will remain ''unchanged when hovering'' over a footnote marker. Reasons for this were concerns that the proposed transition from hover to persistent preview could be disruptive or at least feel unusual when interacting with reference content in the hover preview (e.g. when clicking on links). [[Tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[Usapang tagagamit:Johannes Richter (WMDE)|kausapin]]) 13:30, 9 Marso 2026 (UTC) }} == Help == Hello, I recently created [[Pagpatay ng lahi sa Gaza|this]] article. Can someone help me improve it? [[Tagagamit:جودت|جودت]] ([[Usapang tagagamit:جودت|kausapin]]) 15:46, 23 Pebrero 2026 (UTC) {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! | content = == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> }} {{hidden | style = border: 1px dashed red; width: 100%; | headerstyle = background: #ccccff; font-size: 110%; | header = Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) | content = == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 17:11, 3 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> }} == Bagong mungkahi == Hello po. May bagong mungkahi po ako sa [[Usapang Wikipedia:Mga huling idinagdag]]. Salamat! <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 03:14, 6 Abril 2026 (UTC) == Hinggil sa mga salitang siyokoy == Sang-ayon [https://kwfdiksiyonaryo.ph/?query=siy%C3%B3koy sa Komisyon sa Wikang Filipino], ang mga [[Siyokoy (lingguwistika)|salitang siyokoy]] ay "alinman sa mga anyo ng salita na hindi tiyak ang pinagmulang wika (lalo na kung nakahahawig sa pinagsámang Ingles at Espanyol)." Pinauso marahil ng mga mamamahayag sa radyo ang mga salitang ito na mukhang Kastila pero inspirado pala sa ortograpiyang Ingles o sa di-malinaw na pinanggalingang ortograpiya (pero hindi Kastila). Marapat siguro na ipagbawal ang mga salitang siyokoy dito sa Wikipediang Tagalog, kahit na mas talamak ang mga ito sa pang-araw-araw na pananalita ng nakararami. Makikita sa ''userspace page'' kong [[Tagagamit:JWilz12345/Mga salitang siyokoy]] ang talaan ng mga salitang siyokoy at mga naaangkop na salita sa mga ito. Halimbawa: {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !Imbes na !Naaangkop na (mga) salita |- |adbenturero |abenturero / taong mapagsapalaran |- |aspeto |aspekto / mukha / dako |- |bentahe |bentaha / lamang |- |dayalekto |diyalekto / dayalek / wikain |- |dayalogo |diyalogo / <s>dayalog</s> / salitaan / usapan / pag-uusap |- |endorso |endoso / piliin / pinagtibay / magtagubilin / lumagda / maglipat |- |groserya |groseri / tindahan |- |imahe |imahen / larawan |- |intrigero |intrigante |- |kontemporaryo |kontemporaneo / kontemporanyo / kapanahon / panahong ito |- |konsernado ("''the mother of all ''siyokoy'' words'') |konsernido / nababahala / nababalisa / may kinalaman |- |lebel |nibel / level / antas / taas |- |misyonaryo |misyonero |- |obhektibo |obhetibo |- |parliyamentaryo |parlamentaryo / mambabatas |- |parliyamento |parlamento / batasan |- |pesante |paisano / magbubukid / magsasaka |- |prayoridad |priyoridad / <s>prayoriti</s> / pagkauna / karapatang mauna |- |sirkumstansiya |sirkunstansiya / pangyayari / kalagayan / katayuan / pagkakataon / halimbawa |- |subhektibo |subhetibo |- |subheto |suheto / disiplina |} Ping ko po para sa mga pananaw at ''input'', sina {{ping|Jojit fb|GinawasaHapon|LknFenix}} (ilan sa aktibong mga tagagamit) at sina {{ping|Yivan000|Ysrael214}} (mga nakausap ko po sa [[wiktionary:tl:Wiksiyonaryo:Kapihan/2025/Disyembre#"Kasingkahulugans"]]). <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 12:17, 12 Abril 2026 (UTC) :@[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] Hindi ipagbawal pero dapat iwasan. Dapat may balanse ng kung ano ang irikenomenda at sa maiintindihan pa din ng karamihan. Bagaman buhay ang lengguwahe, hindi ibig sabihin din noon na hahayaan natin ang kolokyalismo ang maging pamantayan. Pero, sana naman sa Tagalog Wikipedia iwasan ang salitang siyokoy sa mga pamagat ng mga konseptongg hindi nagagamit pang-araw-araw lalo na sa mga salitang akademiko. Halimbawa [[Girasyon]], dapat hirasyon kasi ang G ay nagiging H. Siguro mas lenient tayo sa mga madalas gamitin ng media tulad ng responsibilidad o asasinasyon. Basta pag ang salitang siyokoy ay gamit na gamit at maayos ang pagkakabaybay (hal. wag gamitin ang Akkadiano, Akadyano na lang kung maaari), ito ay ayos lang. <span style="color:#330005; font-size:1.65em; vertical-align:middle">𝄽</span> [[User:Ysrael214|ysrael214]] ([[User talk:Ysrael214|kausapin]]) 04:48, 13 Abril 2026 (UTC) {{ping|GinawaSaHapon}} inayos na ping. Pasensiya sa maling baybay. <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 12:22, 12 Abril 2026 (UTC) :@[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]: Ayos lang. :Hindi ako sang-ayon sa pagbabawal. ''Hindi'' dapat pagbawalan ang mga ganitong baybay, kahit na nagmula ito sa KWF. Likas na bahagi yan ng proseso ng pagbuo ng salita. At isa pa, marami sa mga ito ay madalas na'ng gamitin dahil sa midya. Wala tayo sa posisyon para manduhan ang itatakbo ng wika, hindi tayo ang guwardiya ng wika. Trabaho yan ng KWF. Sa pananaw ng hangarin ng Wikipedia, karaniwang paggamit ang mananaig pagdating sa pagbaybay ng mga salita. :Marami sa mga ito ay talamak na at karaniwan na'ng ginagamit ng madla. Halimbawa, ''responsibilidad'', ''prayoridad'', ''kontemporaryo'', ''endorso'', ''sirkumstansiya'', at mas lalo na sa ''imahe'', na kung tutuusin ay halos ginagamit bilang salin ng salitang Ingles na ''image'' ("larawan") (mas ginagamit sa kasalukuyan ang ''imahen'' sa mga banal na larawan, hal. ''imahen ng Birheng Maria''). Sapat din ang paggamit sa mga mapagkakatiwalaang sanggunian para sa ''dayalogo'', ''aspeto'', at ''lebel''. Magmumukhang hiwalay sa realidad ng kasalukuyang ginagamit na wika kung ipipilit natin na "itama" ang mga ito, kahit na sa totoo lang ay likas na bahagi ito ng kahit anong wika. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 12:45, 12 Abril 2026 (UTC) ::@[[Tagagamit:GinawaSaHapon|GinawaSaHapon]] eh paano po ang ''claim'' ng enWiki article para sa TlWiki ([[w:en:Tagalog Wikipedia]]) na nagsasabing umaasa umano ang TlWiki sa ''UP Diksiyonaryong Filipino'' para sa mga saligang depinisyon? ([https://opinion.inquirer.net/9149/%E2%80%98utak%E2%80%99 Ginamit na sanggunian]). <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 13:56, 12 Abril 2026 (UTC) :::@[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] Hindi sa lahat ng pagkakataon ay ganon ang kaso rito. Pangunahing sanggunian ang UPDF, oo, pero hindi ito ang bibliya o saligang-batas ng wiki na ito. Mas mananaig pa rin ang karaniwang pagbaybay ng mga salitang Tagalog, kahit na hindi ito "tama" sa paningin ng iba. Muli, kailangang isalamin ng Wikipediang Tagalog ang kasalukuyang anyo ng wika upang manatili itong accessible sa mga mambabasa. [[Tagagamit:GinawaSaHapon|<span style="border-radius: 3px; background-color:#3366cc; color: white; font-weight: bold; padding: 5px;">GinawaSaHapon</span>]] <span style="font-size:85%;">('''[[Usapang tagagamit:GinawaSaHapon|usap tayo!]]''')</span> 00:39, 13 Abril 2026 (UTC) ::::@[[Tagagamit:GinawaSaHapon|GinawaSaHapon]] Sang-ayon sa dapat manatiling accessible sa mga mambabasa. Huwag ipilit na mag-imbento ng salitang Tagalog rin para lang masabing "naitagalog" ang salita. Ayos lang ang salitang siyokoy, pero kapag neolohismo, ibang usapan na iyon. Ang mga diksiyonaryo ay gabay lamang kung ano ang mas maiintindihan ng mga mambabasa. <span style="color:#330005; font-size:1.65em; vertical-align:middle">𝄽</span> [[User:Ysrael214|ysrael214]] ([[User talk:Ysrael214|kausapin]]) 04:51, 13 Abril 2026 (UTC) :::::Ang nais ko lang sabihin ay kung gagamit ng salitang siyokoy, dapat alam nating gamit din. Hindi tayo mag-iimbento ng bagong salitang siyokoy din. <span style="color:#330005; font-size:1.65em; vertical-align:middle">𝄽</span> [[User:Ysrael214|ysrael214]] ([[User talk:Ysrael214|kausapin]]) 05:51, 13 Abril 2026 (UTC) :Magandang gabi @[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]], :Tulad ni @[[Tagagamit:GinawaSaHapon|GinawaSaHapon]], hindi rin ako sang-ayon sa pagbabawal. :Sa totoo lang, hindi ako sang-ayon sa rekomendasyon ng KWF. Hindi makatotohanang ituring ang mga impluwensiyang Espanyol at Ingles sa ating wika na parang tubig at langis na mapaghihiwalay. Ang mga impluwensyang ito ay matagal nang magkakahabi sa kultura at pagkakakilanlang Pilipino. Tulad ng madalas na pinagsasama sa ating mga kumbensyon sa pagpapangalan ang mga pangalang Ingles at mga apelyidong Espanyol, likas na sumasalamin ang ating wika sa paghahalong ito. Ang tinatawag nilang “salitang siyokoy” ay produkto ng organikong ebolusyon ng wika. :Nakikita ko rin na ang mahigpit na pagsusulong na ibalik sa orihinal na baybay ng Espanyol ang mga salitang hiram mula rito ay hindi praktikal at hindi kinakailangan. Ang nakararaming Pilipino ay hindi nagsasalita ng Espanyol, kaya ang pagpapatupad ng ortograpiyang Espanyol ay nagpapataw ng panlabas na pamantayan na hindi na umaayon sa aktuwal na paggamit ng wika. Nagtataas ito ng tanong: bakit dapat tayong patuloy na sumunod sa mga kumbensyon ng Espanyol na parang isa pa rin tayong kolonya? :Kahit sa mga bansang nagsasalita ng Espanyol sa Amerikang Latino, ang wika ay umunlad sa iba’t ibang paraan na sumasalamin sa mga lokal na konteksto, sa halip na mahigpit na pagsunod sa mga pamantayan ng Espanya. Sa parehong paraan, dapat pahintulutang umunlad ang Filipino sa sarili nitong landas, na hinuhubog ng mga nagsasalita nito, at hindi pinipigilan ng mga lipas na reseta. :Batay sa aking paninindigan, naniniwala ako na dapat payagan ang mga salitang siyokoy kung karaniwang ginagamit ang mga ito. Sa maraming pagkakataon, mas sumasalamin ang mga salitang ito sa likas na paggamit ng wika. :- [[Tagagamit:LknFenix|LknFenix]] ([[Usapang tagagamit:LknFenix|kausapin]]) 14:33, 12 Abril 2026 (UTC) :{{ping|JWilz12345}}, wala na akong maidagdag pa. Sang-ayon ako sa mga argumento nina GinawaSaHapon at LknFenix. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 10:07, 13 Abril 2026 (UTC) :@[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] Ang problema ko dito ay hindi malinaw kung ano ang "siyokoy" (ayon sa Manwal sa Masinop na Pagsulat 4.9) at kung ano ang pwede (ayon sa MMP 4.10). Kahit ako na maigting na binasa ang dokumentong ito ay nalilito pa rin kung ano ang ipinapahiwatig dito — ang "kontemporaryo" ay bawal ("kontemporaneo" dapat) pero ang "siyentista" ay pwede ("siyentipiko" dapat). Walang concrete na definition patungkol sa dalawa, maliban lang sa ilang halimbawng hulapi. Kaya'y ito'y mahirap hustong ipagbawal, dahil maraming lalabas na edge cases. — <span style="font-size:25px">🍕</span> <span style="font-family:'Comic Sans MS';"><span style="color:#FFC83D">Yivan</span><span style="color:#F7894A">000</span> <small>^{[[User:Yivan000|view]]}_{[[User_talk:Yivan000|talk]]}</small></span> 13:34, 13 Abril 2026 (UTC) b8ij30ttwknssuo8t6w6t4mk9g784ed 0 7829 2203365 2199920 2026-04-18T01:57:43Z ~2026-22749-57 160994 2203365 wikitext text/x-wiki <small>''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''</small> {{Infobox Christian denomination |name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |image = Iglesia ni Cristo flag.svg |caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]]. |imagewidth = |main_classification = [[Restorasyonismo]]<br>[[Kontra-Trinidad]]<ref>[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]</ref>{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}<br>[[Protestantismo]]<ref>[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]</ref><ref>[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]</ref> |imagealttext = |orientation = |Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] <small>(Tagapamahalang Pangkalahatan)</small> |polity = |governance = Pamamahalang Sentral |area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory<ref name="incdirectory">{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref>{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.<ref name="incabout">{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref>}})}} |headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]<ref name="Harper 2"/> |founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] |founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,<ref name="increg">{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}</ref> samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.<ref>{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}</ref> Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.<ref name="sec">{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}</ref> Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}<br>{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo) |founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]] |separated_from = |parent = |merger = | separations = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)<ref name="tuggy">{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}</ref><ref name="tripod">{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}</ref><br>Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)<ref name="tuggy"/><br>INC Defenders (2015)<ref>[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]</ref><br>True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)<ref>{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}</ref><br>Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)<ref>[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]</ref><br>Assembly of Yahusha (2021)<ref>[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]</ref> |hospitals = New Era General Hospital |aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc<br>UNLAD International, Inc. |congregations = 178 na distrito<ref name="incabout">{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref><br>3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)<ref>{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref><br>5,968 na kongregasyon<ref name="incdirectory"/><br>2,715 house churches, group worship services, at church extensions<ref name="incdirectory"/> |ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)<ref>{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref> |members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.<ref>{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}</ref> | other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}}, {{lang-es|Iglesia de Cristo}}, {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}} |tertiary = [[New Era University]]<br> College of Evangelical Ministry | website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net] }} Ang '''Iglesia ni Cristo'''<ref>{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}</ref> binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')<ref name="Harper 2">{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}</ref><ref name=yuchen>{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}</ref> na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasama bilang ''corporation sole''.<ref name="nhi2" /><ref name="sophia2" /><ref name="Tipon">Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 "Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary"](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005</ref> Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang nag-iisang tunay na Iglesia at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.<ref name='sophia'>{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}</ref><ref name='Harper 1'>{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}</ref> Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom. Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.<ref name="Sanders">Sanders, Albert J., "An Appraisal of the Iglesia ni Cristo," in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)</ref> Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,<ref name='erdy dead'>{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}</ref> ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.<ref name='eduardo'>{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}</ref> Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).<ref>{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}</ref> Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang "Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo" sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang "palawigin ang kabatiran ng mga tao" sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.<ref name=centennial>{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}</ref> ==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo== Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan<ref>{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref> ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.<ref>{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}</ref> [[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|Rodrigo_Duterte_-_Eduardo_Manalo_meet_(cropped)|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia ni Cristo]] Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan<ref>{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}</ref>, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office<ref>{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}</ref>, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon. [[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]] Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon. Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga. Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar. == Kasaysayan == [[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]] Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|sugo]] ipinadala ng Diyós, ang "anghel mula sa Silangan" na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang "ibong mandaragit" na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.<ref>{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}</ref> [[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]] Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.<ref name="Partridge">Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.</ref> [[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]] Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang "Maestro Cario", ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.<ref name="modesto">{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}</ref> Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].<ref name="reed">{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}</ref> Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.<ref name="Palafox">Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=158&Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=158&Itemid=1|date=2012-02-13}} "National Historical Institute"</ref><ref name="Villanueva">Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)</ref><ref name="GM25Y1993">'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)</ref><ref name="Crisostomo">Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html 'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)</ref>{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}} Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo. [[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.<ref>{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}</ref>]] Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).<ref>[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]</ref> Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon''). Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.<ref name="tripod">{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025}}</ref><ref name="nhi">{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}</ref> Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.<ref>[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]</ref> Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.<ref name="tuggy"/><ref name="zabala">{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng "Iglesya ni Cristo" |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}</ref> Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].<ref name="incdirectory"/> [[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]] Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang "Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw" at "Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan." Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay "Iglesia ni Manalo" at mga "Manalista" dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.<ref name="reed"/> Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.<ref name="zabala"/> Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.<ref name="tuggy"/> [[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]] Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.<ref name="modesto"/> Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.<ref name="Suarez">[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)</ref><ref name="manilatimesopedjul04">[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA, 27 Hulyo 2004)</ref><ref name="filexpress121105">Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)</ref> Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang "deputy executive minister" o II Tagapamahalang Pangkalahatan.<ref name="MBEditorial">"[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]" ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)</ref> Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.<ref name="lurWho">[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}</ref> Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo. ==Gawaing pangmisyonaryo== [[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]] Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&nbsp;kHz, DZEC 1062&nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation. Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang "The Message" na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo. Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na "God's Message" (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba. Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng "Tagumpay Village" at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng "Lingap Sa Mamamayan". Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo. == Pag-anib at mga doktrina == [[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]] Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan. Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras. Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]</ref> Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay "inihahandog" habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC. Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan. Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon. == Central Office == [[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]] [[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]] Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]]. == Politikal na Impluwensya sa Pilipinas == Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan. Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.<ref name="Pasugo1986">[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by "Pepe" 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005</ref><ref name="LoCPACS">[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''</ref><ref name="Tubeza">[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006</ref><ref name="Jurado">[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007</ref> Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas. Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal. ==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo== [[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]] Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan. === Teolohikal na Pagsalungat === Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.<ref>{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, & History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].<ref>{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, & Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> [[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]] Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”<ref>{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}</ref> Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].<ref>{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa "malayong silangan" na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.<ref>{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}</ref> Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].<ref>{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}</ref> [[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]] Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.<ref>{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.<ref>{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}</ref> === Kritika sa Iglesia ni Cristo === Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]]. Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.<ref>{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}</ref> <ref>{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.<ref>{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}</ref> Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]]. Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.<ref>{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}</ref> Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.<ref>{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> <ref>{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.<ref>{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> <ref>{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya. ==Mga tala== {{notelist}} == Mga sanggunian == {{reflist|refs= <ref name="nhi">{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}</ref> <ref name="incmedia-organization">{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}</ref> }} == Mga kawing na panlabas == === Kampi === * [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito. * [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp. * [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message * [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] "Read me's Page", blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp. === Laban === * [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]] * [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo * [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala * [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''"The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether <nowiki>[evangelicals] need to reassess [their]</nowiki> apologetic and evangelistic approach to this group".'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google]) * [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC * [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}. * http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo === Ibang kawing na may kaugnayan === * [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV. * [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas. [[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]] cvxn47vbwegv4f9b2w6vamzewstejcu 2203369 2203365 2026-04-18T02:53:51Z ~2026-19686-31 160491 Kinansela ang pagbabagong 2203365 ni [[Special:Contributions/~2026-22749-57|~2026-22749-57]] ([[User talk:~2026-22749-57|Usapan]]) 2203369 wikitext text/x-wiki <small>''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''</small> {{Infobox Christian denomination |name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |image = Iglesia ni Cristo flag.svg |caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]]. |imagewidth = |main_classification = [[Restorasyonismo]]<br>[[Kontra-Trinidad]]<ref>[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]</ref>{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}<br>[[Protestantismo]]<ref>[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]</ref><ref>[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]</ref> |imagealttext = |orientation = |Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] <small>(Tagapamahalang Pangkalahatan)</small> |polity = |governance = Pamamahalang Sentral |area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory<ref name="incdirectory">{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref>{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.<ref name="incabout">{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref>}})}} |headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]<ref name="Harper 2"/> |founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] |founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,<ref name="increg">{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}</ref> samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.<ref>{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}</ref> Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.<ref name="sec">{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}</ref> Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}<br>{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo) |founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]] |separated_from = |parent = |merger = | separations = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)<ref name="tuggy">{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}</ref><ref name="tripod">{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}</ref><br>Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)<ref name="tuggy"/><br>INC Defenders (2015)<ref>[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]</ref><br>True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)<ref>{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}</ref><br>Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)<ref>[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]</ref><br>Assembly of Yahusha (2021)<ref>[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]</ref> |hospitals = New Era General Hospital |aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc<br>UNLAD International, Inc. |congregations = 178 na distrito<ref name="incabout">{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref><br>3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)<ref>{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref><br>5,968 na kongregasyon<ref name="incdirectory"/><br>2,715 house churches, group worship services, at church extensions<ref name="incdirectory"/> |ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)<ref>{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref> |members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.<ref>{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}</ref> | other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}}, {{lang-es|Iglesia de Cristo}}, {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}} |tertiary = [[New Era University]]<br> College of Evangelical Ministry | website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net] }} Ang '''Iglesia ni Cristo'''<ref>{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}</ref> binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')<ref name="Harper 2">{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}</ref><ref name=yuchen>{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}</ref> na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasama bilang ''corporation sole''.<ref name="nhi2" /><ref name="sophia2" /><ref name="Tipon">Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 "Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary"](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005</ref> Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang nag-iisang tunay na Iglesia at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.<ref name='sophia'>{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}</ref><ref name='Harper 1'>{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}</ref> Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom. Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.<ref name="Sanders">Sanders, Albert J., "An Appraisal of the Iglesia ni Cristo," in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)</ref> Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,<ref name='erdy dead'>{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}</ref> ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.<ref name='eduardo'>{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}</ref> Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).<ref>{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}</ref> Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang "Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo" sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang "palawigin ang kabatiran ng mga tao" sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.<ref name=centennial>{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}</ref> ==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo== Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan<ref>{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref> ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.<ref>{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}</ref> [[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|Rodrigo_Duterte_-_Eduardo_Manalo_meet_(cropped)|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia ni Cristo]] Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan<ref>{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}</ref>, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office<ref>{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}</ref>, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon. [[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]] Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon. Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga. Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar. == Kasaysayan == [[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]] Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta]]ng ipinadala ng Diyós, ang "anghel mula sa Silangan" na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang "ibong mandaragit" na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.<ref>{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}</ref> [[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]] Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.<ref name="Partridge">Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.</ref> [[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]] Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang "Maestro Cario", ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.<ref name="modesto">{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}</ref> Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].<ref name="reed">{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}</ref> Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.<ref name="Palafox">Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=158&Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=158&Itemid=1|date=2012-02-13}} "National Historical Institute"</ref><ref name="Villanueva">Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)</ref><ref name="GM25Y1993">'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)</ref><ref name="Crisostomo">Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html 'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)</ref>{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}} Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo. [[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.<ref>{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}</ref>]] Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).<ref>[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]</ref> Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon''). Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.<ref name="tripod">{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025}}</ref><ref name="nhi">{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}</ref> Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.<ref>[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]</ref> Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.<ref name="tuggy"/><ref name="zabala">{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng "Iglesya ni Cristo" |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}</ref> Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].<ref name="incdirectory"/> [[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]] Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang "Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw" at "Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan." Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay "Iglesia ni Manalo" at mga "Manalista" dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.<ref name="reed"/> Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.<ref name="zabala"/> Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.<ref name="tuggy"/> [[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]] Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.<ref name="modesto"/> Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.<ref name="Suarez">[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)</ref><ref name="manilatimesopedjul04">[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA, 27 Hulyo 2004)</ref><ref name="filexpress121105">Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)</ref> Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang "deputy executive minister" o II Tagapamahalang Pangkalahatan.<ref name="MBEditorial">"[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]" ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)</ref> Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.<ref name="lurWho">[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}</ref> Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo. ==Gawaing pangmisyonaryo== [[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]] Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&nbsp;kHz, DZEC 1062&nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation. Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang "The Message" na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo. Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na "God's Message" (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba. Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng "Tagumpay Village" at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng "Lingap Sa Mamamayan". Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo. == Pag-anib at mga doktrina == [[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]] Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan. Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras. Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]</ref> Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay "inihahandog" habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC. Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan. Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon. == Central Office == [[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]] [[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]] Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]]. == Politikal na Impluwensya sa Pilipinas == Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan. Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.<ref name="Pasugo1986">[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by "Pepe" 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005</ref><ref name="LoCPACS">[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''</ref><ref name="Tubeza">[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006</ref><ref name="Jurado">[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007</ref> Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas. Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal. ==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo== [[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]] Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan. === Teolohikal na Pagsalungat === Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.<ref>{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, & History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].<ref>{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, & Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> [[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]] Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”<ref>{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}</ref> Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].<ref>{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa "malayong silangan" na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.<ref>{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}</ref> Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].<ref>{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}</ref> [[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]] Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.<ref>{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.<ref>{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}</ref> === Kritika sa Iglesia ni Cristo === Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]]. Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.<ref>{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}</ref> <ref>{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.<ref>{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}</ref> Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]]. Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.<ref>{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}</ref> Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.<ref>{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> <ref>{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.<ref>{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> <ref>{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya. ==Mga tala== {{notelist}} == Mga sanggunian == {{reflist|refs= <ref name="nhi">{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}</ref> <ref name="incmedia-organization">{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}</ref> }} == Mga kawing na panlabas == === Kampi === * [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito. * [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp. * [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message * [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] "Read me's Page", blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp. === Laban === * [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]] * [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo * [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala * [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''"The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether <nowiki>[evangelicals] need to reassess [their]</nowiki> apologetic and evangelistic approach to this group".'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google]) * [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC * [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}. * http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo === Ibang kawing na may kaugnayan === * [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV. * [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas. [[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]] 931mh5cwdjtafvx9owsjscvhjpz33n4 2203372 2203369 2026-04-18T02:55:17Z ~2026-19686-31 160491 /*top*/ 2203372 wikitext text/x-wiki <small>''Para sa bersyon ng artikulo na ito sa wikang Ingles tingnan ang [[:en:Iglesia_ni_Cristo|Iglesia ni Cristo]]''</small> {{Infobox Christian denomination |name = Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |image = Iglesia ni Cristo flag.svg |caption = Ang Watawat ng Iglesia ni Cristo na pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]] na may kulay luntian, puti, at pula (unang lumabas ang watawat na ito noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya). Sa gitna ay ang [[menorah]] ng mga [[Hudyo]]. |imagewidth = |main_classification = [[Restorasyonismo]]<br>[[Kontra-Trinidad]]<ref>[https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2014/07/facts-inc-beliefs-and-practices.html?m=1]</ref>{{efn|Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay hindi naniniwala sa Trinidad na katangian ni Hesukristo.}}<br>[[Protestantismo]]<ref>[https://archive.org/details/peopleofphilippi0000laub The People of the Philippines Their Religious Progress and Preparation for Spiritual Leadership in the Far East, 1925.]</ref><ref>[https://catalog.hathitrust.org/Record/001960657 A protestant view of the Iglesia ni Cristo]</ref> |imagealttext = |orientation = |Executive Minister = [[Eduardo V. Manalo]] <small>(Tagapamahalang Pangkalahatan)</small> |polity = |governance = Pamamahalang Sentral |area = 72 [[malayang estado]] {{nowrap|(base sa opisyal na INC Directory<ref name="incdirectory">{{cite web |title=INC Directory |url=https://directory.iglesianicristo.net/ |website=Iglesia Ni Cristo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref>{{efn|Maaaring hindi kasama sa listahan ng INC ang creative access na mga bansa. Ayon sa kanilang website, nasa 166 na bansa at teritoryo na ang INC.<ref name="incabout">{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref>}})}} |headquarters = Blg. 1 Central Avenue, New Era, [[Lunsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]<ref name="Harper 2"/> |founder = [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo]] |founded_date = {{Start date and age|1914|07|27}} (petsa ng pagkarehistro sa [[Pamahalaan ng Pilipinas]] bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK){{efn|Ayon sa Articles of Incorporation ng Iglesia, ang petsa ng pagkakarehistro nito ay Hulyo 13, 1914 bilang Iglesia ni Kristo o INK,<ref name="increg">{{cite web |title=Iglesia ni Kristo Registration Document 1914 |date=July 14, 1914 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiKristoRegistrationDocument1914 |access-date=May 30, 2020}}</ref> samantalang sa Amended Articles of Incorporation nito na isinumite noong 1948 ang nakalagay naman ng petsa ng pagkarehistro ay Hunyo 27, 1914 (bilang Iglesia ni Cristo o INC). Hulyo 27, 1914 na ang nakalagay na petsa sa Amended Articles of Incorporation na isinumite noong 1973.<ref>{{cite web |title=Iglesia Ni Cristo Amended Articles Of Incorporation 1973 |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAmendedArticlesOfIncorporation1973/page/n1/mode/2up |website=Internet Archive |access-date=24 October 2025}}</ref> Ang huling nabanggit na petsa ay nasa websayt na ng [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan|SEC]] ngayon.<ref name="sec">{{cite web |title=SEC company verification system |url=https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |website=Securities and Exchange Commission Philippines |access-date=24 October 2025 |archive-date=8 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808162452/https://checkwithsec.sec.gov.ph/check-with-sec/index |url-status=dead }}</ref> Ito rin ang ginugunita ng Iglesia ngayon na petsa (Hulyo 27).}}<br>{{Start date and age|1913|12|25}} (petsa ng [[bautismo]] ng mga unang kaanib ng Iglesia ni Cristo) |founded_place = Punta, Santa Ana, [[Maynila]], [[Pilipinas]] |separated_from = |parent = |merger = | separations = Iglesia Verdadera de Cristo Jesus (1922, later renamed as The Most Holy Church of God in Christ Jesus)<ref name="tuggy">{{cite book |last1=Tuggy |first1=Arthur Leonard |title=Iglesia Ni Cristo A Study In Independent Church Dynamics |date=1976 |publisher=Conservative Baptist Publishing |location=Quezon City |url=https://archive.org/details/IglesiaNiCristoAStudyInIndependentChurchDynamics/IglesiaNiCristo-AStudyInIndependentChurchDynamics/page/n3/mode/2up |access-date=24 October 2025}}</ref><ref name="tripod">{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=The Most Holy Church of God in Christ Jesus |url=https://mostholychurch.com/ |access-date=23 October 2025}}</ref><br>Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus (1928, later renamed as Iglesia ng Dios kay Cristo Jesus, Haligi at Suhay ng Katotohanan)<ref name="tuggy"/><br>INC Defenders (2015)<ref>[https://www.incdefenders.org/ INC Defenders]</ref><br>True Church of Christ (2015, also known as Small Remnant)<ref>{{Cite web |url=https://smallremnant.org/index.php/en/ |title=Small Remnant |access-date=2025-11-10 |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128014842/https://smallremnant.org/index.php/en/ |url-status=dead }}</ref><br>Church of Yahusha 1914 Ministries (2020)<ref>[https://churchofyahusha.org/ Church of Yahusha (Church of Yahusha 1914 Ministries)]</ref><br>Assembly of Yahusha (2021)<ref>[https://www.aoy.today/ Assembly of Yahusha]</ref> |hospitals = New Era General Hospital |aid = Felix Y. Manalo Foundation, Inc<br>UNLAD International, Inc. |congregations = 178 na distrito<ref name="incabout">{{cite web |title=About the Iglesia Ni Cristo |url=https://iglesianicristo.net/about-us/ |website=Iglesia Ni Cristo About Us |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref><br>3,222 na lokasyon (karamihan ay kapilya)<ref>{{cite web |title=Thousands gather for Worldwide Evangelical Mission |url=https://www.pasugo.com.ph/thousands-gather-for-worldwide-evangelical-mission/ |website=Pasugo |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref><br>5,968 na kongregasyon<ref name="incdirectory"/><br>2,715 house churches, group worship services, at church extensions<ref name="incdirectory"/> |ministers = 5,252 (naordenahan hanggang sa taong 2025)<ref>{{cite web |title=Ordination of Ministers, Recognitions, and 41st Commencement Exercises |url=https://incmedia.org/ordination-of-ministers-recognitions-and-41st-commencement-exercises/ |website=INC Media |publisher=Iglesia Ni Cristo |access-date=23 October 2025}}</ref> |members = Noong 2020, tinatayang 2.8 milyon ang bilang sa Pilipinas lamang, at humigit-kumulang 3 milyon ang populasyon sa buong mundo.<ref>{{cite web |last1=Bullard |first1=Eric |title=Iglesia ni Cristo |url=https://www.ebsco.com/research-starters/religion-and-philosophy/iglesia-ni-cristo |website=EBSCO |access-date=23 October 2025}}</ref> | other_names = INC, Iglesia, {{lang-en|Church of Christ}}, {{lang-es|Iglesia de Cristo}}, {{lang-ger|Kirche Christi}}, {{lang-fr|Eglise du Christ}}, {{lang-pt|Igreja de Cristo}} |tertiary = [[New Era University]]<br> College of Evangelical Ministry | website = [http://www.incmedia.org www.incmedia.org] [http://www.iglesianicristo.net www.iglesianicristo.net] }} Ang '''Iglesia ni Cristo'''<ref>{{cite journal |date=May 2007 |title=The official name of the church with upper case ''I'' in ''Iglesia'' and ''C'' in ''Cristo'' and lower case ''n'' in ''ni'', as it appears on the copyright notice of the magazine Pasugo - Felix' Message |journal=Pasugo - Message |location=Quezon City, Philippines |publisher=Iglesia ni Cristo |volume=59 |issue=5 |issn=0116-1636}}</ref> binibigkas na [ʔɪɡˌlɛː.ʃɐ nɪ ˈkɾiːs.to] (Ingles: Church of Christ; daglat '''INC''') ay isang bagong kilusang relihiyoso (''new religious movement'')<ref name="Harper 2">{{cite journal|url=http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |pages=1–3 |journal=STJ's Encyclopedia of New Religious Movements |author=Anne C. Harper |title=Iglesia ni Cristo |publisher=Sacred Tribes Press |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005190812/http://www.sacredtribesjournal.org/stj/images/Encyclopedia/Iglesia_Cristo.pdf |archive-date=October 5, 2011}}</ref><ref name=yuchen>{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |page=471 |doi=10.3390/rel16040471 |doi-access=free }}</ref> na itinatag sa Pilipinas noong 1913 at narehistro noong Hulyo 27, 1914 sa pangunguna ni [[Felix Manalo]] at ng kanyang mga kasama bilang ''corporation sole''.<ref name="nhi2" /><ref name="sophia2" /><ref name="Tipon">Tipon, Emmanuel (Hulyo 28, 2004). [https://web.archive.org/web/20071013143118/http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 "Iglesia ni Cristo celebrates 90th anniversary"](sininop mula sa [http://philippinenews.com/news/view_article.html?article_id=586e5943f3ab9a2049e883c382ca1842 orihinal] noong 2007-10-13). ''PhilippineNews.com''. Hinango noong Agosto 19, 2005</ref> Si Felix Ysagun Manalo ang unang Tagapamahalang Pangkalahatan at tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo. Inilalarawan ng Iglesia ni Cristo ang kanilang sarili bilang nag-iisang tunay na Iglesia at nagsasabing sila ang muling pagbangon ng tunay na Iglesia na itinatag ni [[Hesus]], at ayon sa doktrinang INC ay nawala sa loob ng libo-libong taon.<ref name='sophia'>{{cite journal | url = http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | title = A Historical Analysis of the Iglesia ni Cristo: Christianity in the Far East, Philippine Islands Since 1914 | author = Adriel Obar Meimban | publisher = Sophia University | location = Tokyo | pages = 98–134 | year = 1994 | issue = 12 | journal = The Journal of Sophia Asian Studies | access-date = 2014-02-26 | archive-date = 2016-03-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160308064719/http://repository.cc.sophia.ac.jp/dspace/bitstream/123456789/5124/1/200000079942_000012000_95.pdf | url-status = dead }}</ref><ref name='Harper 1'>{{cite book | title = The Iglesia ni Cristo and Evangelical Christianity | author = Anne C. Harper | date = 2001-03-01 | accessdate = 2011-06-12 | pages = 101–119 | publisher = The Network for Strategic Missions | url = http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | archive-date = 2011-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110927131325/http://www.strategicnetwork.org/pdf/kb06048.pdf | url-status = dead }}</ref> Sinasaad sa mga tala na ang opisyal na pagkakatala ng Iglesia ni Cristo sa pamahalaang Pilipinas noong 27 Hulyo 1914 sa pamamagitan ni [[Felix Manalo|Felix Y. Manalo.]] Ayon sa pananaw ng mga theologians, scholars, at iba pa, ang Iglesia ni Cristo ay may paniniwalang exclusivism, ibig sabihin naniniwala sila na sila lamang ang maliligtas sa araw ng paghuhukom. Noong si Felix Y. Manalo ay pumanaw noong 1963, ang Iglesia ni Cristo ay isa nang pambansang simbahan na mayroong 1,250 kongregasyon, at 35 malalaking konkretong katedral.<ref name="Sanders">Sanders, Albert J., "An Appraisal of the Iglesia ni Cristo," in Studies in ''Philippine Church History'', ed. Anderson, Gerald H. (Cornell University Press, 1969)</ref> Ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] ang sumunod na tagapanguna ng simbahan at nanguna sa kilusang pagpapalaganap sa buong mundo hanggang siya ay pumanaw noong 31 Agosto 2009,<ref name='erdy dead'>{{cite news | url = http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | title = Iglesia ni Cristo leader Eraño Manalo dies | author = Arlyn dela Cruz | newspaper = Philippine Daily Inquirer | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-06-07 | archive-date = 2012-02-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120204223359/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view/20090902-223133/Iglesia-ni-Cristo-leader-Erao-Manalo-dies | url-status = dead }}</ref> ang kanya namang anak na si [[Eduardo V. Manalo]] ang humalili sa kanya bilang tagapamahalang pangkalahatan.<ref name='eduardo'>{{cite web | url = http://abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | publisher = ABS–CBN News | title = No shifts seen when Ka Erdie's son takes over INC | author = Aries Rufo | date = 2009-09-02 | accessdate = 2011-10-07 | archive-date = 2011-08-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110808083108/http://www.abs-cbnnews.com/nation/09/01/09/no-shifts-seen-when-ka-erdies-son-takes-over-inc | url-status = dead }}</ref> Noong 2020, ang [[senso]] ng Pilipinas mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) ay nakapagtala ng 2.6 na bahagdan (2.6%) ng populasyon na nagpapakilalang mga kaanib sa Iglesia ni Cristo. Dahil dito, ang INC ang sinasabing panglima sa pinakamalaking samahang panrelihiyon sa Pilipinas kasunod ng [[Simbahang Katoliko]] (Roman Catholic Church) (78.8%), [[Islam]] (6.4%), Ebangheliko (Evangelical) (4.8%), at [[Protestante]] (Protestant) (2.8%).<ref>{{Cite web |title=Religious Affiliation in the Philippines (2020 Census of Population and Housing) - Statistical Tables |url=https://psa.gov.ph/system/files/phcd/3_Statistical%20Table%20for%20Religious%20Affiliation%20%28for%20Posting%29_RML_12082022_PMMJ_CRD_1.xlsx |website=Phillipine Statistics Authority}}</ref> Noong Hulyo 2, 2014, idineklara ng pamahalaan ng Pilipinas ang taong 2014 bilang "Taon ng Sentenaryo ng Iglesia Ni Cristo" sa bisa ng Proklamasyon Blg. 815. Inilabas ang proklamasyong ito upang "palawigin ang kabatiran ng mga tao" sa mga naiambag ng INC sa pambansang pagsulong.<ref name=centennial>{{cite news|last1=Tan|first1=Kimberly Jane|title=PNoy forms task force for Iglesia ni Cristo centennial celebration|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/368657/news/nation/pnoy-forms-task-force-for-iglesia-ni-cristo-centennial-celebration|accessdate=July 4, 2014|publisher=GMA News|date=July 4, 2014}}</ref> ==Antasan at pangangasiwa ng Iglesia ni Cristo== Ang Iglesia Ni Cristo (INC) ay may maugnaying kayarian ng pamamahala na nakabatay sa isang antasan<ref>{{Cite web |date=2025-12-27 |title=Definition of HIERARCHY |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hierarchy |access-date=2025-12-30 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref> ng mga posisyon mula sa sentral na pamunuan hanggang sa lokal na kongregasyon. Ang Iglesia ni Cristo ay nakatuon sa pagkakaroon ng direksyon ng doktrina, pangangaral, at nagpapaganap na pamahalaan sa mga sangay nito.<ref>{{Cite web |title=The Church Administration – Iglesia Ni Cristo (Church Of Christ) |url=https://iglesianicristo.net/beliefs/the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |language=en-US}}</ref> [[Talaksan:Rodrigo Duterte - Eduardo Manalo meet (cropped).jpg|Rodrigo_Duterte_-_Eduardo_Manalo_meet_(cropped)|thumb|Si Eduardo Villanueva Manalo ang kasalukuyang tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia ni Cristo]] Ang pinakamataas na antas ng antasan ang tagapamahalang pangkalahatan<ref>{{Cite web |last=Cascante |first=Paul Matthew |date=2019-09-02 |title=The essential role of the Church Administration |url=https://www.pasugo.com.ph/the-essential-role-of-the-church-administration/ |access-date=2025-12-30 |website=Pasugo God's Message |language=en-US}}</ref>, na itinuturing na pangunahing pinuno ng Iglesia ni Cristo. Ang tungkulin ng tagapamahalang pangkalahatan ay mamahala at magbigay ng pangunahing tagubilin o desisyon. Katuwang niya ang Deputy Executive Minister, na nagsisilbing sumusuporta at maaaring umako ng mga tungkulin kapag kinakailangan. Mula sa posisyong ito nagmumula ang karamihan sa mga desisyon at patakaran na ipinatutupad sa iba’t ibang antas ng Iglesia. Nasa ilalim ng pamunuan ang Central Administration o Central Office<ref>{{Citation |title=INC Central Temple |date=2025-11-16 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=INC_Central_Temple&oldid=1322505805 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-12-30}}</ref>, na nagsisilbing pangunahing administrative hub. Sa tanggapang ito matatagpuan ang mga departamento at opisina na responsable sa iba’t ibang gawain, tulad ng pangangasiwa sa pananalapi, pangangaral, edukasyon sa teolohiya, komunikasyon, at iba pang operasyon. Ang tungkulin ng mga sangay na ito ay ipatupad ang mga tagubilin ng pamunuan at tiyaking maipapadala ang mga ito sa bawat distrito at lokal na kongregasyon. [[Talaksan:Iglesia ni Cristo (34381678065).jpg|thumb|Ang Templo Central ay isa sa pangunahing gusali ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo]] Ang Iglesia ay nahahati sa mga Ecclesiastical Districts, na pinangungunahan ng District Supervising Ministers. Ang kanilang papel ay mag-coordinate sa pagitan ng Central Administration at ng mga lokal na kongregasyon sa nasasakupan nila. Sa lokal na antas naman ay naroon ang Local Ministers, na may responsibilidad sa pangaraw-araw na gawaing pang-espiritwal at administratibo sa kani-kanilang kongregasyon. Sa ibaba ng lokal na pamunuan ay ang iba’t ibang Church Officers, gaya ng mga diakono, diakonesa, kalihim, choir members, at iba pang opisyal. Ang mga tungkulin nila ay suportahan ang operasyon ng lokal, kabilang na ang paghahanda ng mga serbisyong panrelihiyon, gawaing pang-organisasyon, at iba pang gawaing itinalaga. Sa kabuuan, ang hirarkiya at administrasyon ng Iglesia Ni Cristo ay nagbibigay-diin sa sentralisadong pamumuno na nanatili sa pamilyang Manalo at malinaw na pagkakahati ng tungkulin. Ang estrukturang ito ay iniulat na ginagamit upang mapanatili ang konsistensiya sa doktrina, patakaran, at pamamahala sa mga kongregasyon sa iba’t ibang lugar. == Kasaysayan == [[Talaksan:felixManalo.jpg|thumb|170px|left|Larawan ni Felix Y. Manalo sa pabalat ng ''Pasugo''.]] Ayon sa paniniwala ng INC, si Felix Manalo ang pinaniniwalaang hulíng [[propeta|propetang]] ipinadala ng Diyós, ang "anghel mula sa Silangan" na nasasaad sa Apocalipsis 7:1-3, at ang "ibong mandaragit" na nasasaad sa Isaias 46:11. Mula noong namatay si Manalo noong 1963, may dalawa na sa pamilya Manalo ang humalili sa kanyang tungkulin.<ref>{{cite journal |last1=Ma |first1=Yuchen |title=New Religious Movements in the Philippines: Their Development, Political Participation, and Impact |journal=Religions |date=7 April 2025 |volume=16 |issue=4 |access-date=23 October 2025}}</ref> [[File:Physical logo of Iglesia ni Cristo.jpg|thumb|Pisikal na larawan ng logo ng Iglesia ni Cristo, na may baliktad na tatsulok sa disenyo.]] Ang nilalaman ng kasaysayan ng Iglesia ni Cristo ay nakasalalay at umiikot sa ika-dalawampung siglo, na makikilala sa pagbangon ng mga kilusang laban sa kolonyalismo sa mga kanayunan, na kadalasan ay may temang pananampalataya. Sa panahong ito, ang mga dayuhang misyonaryong mula sa Amerika ay nagpakilala sa kulturang Pilipino ng mga mapagpipilian sa [[Katolisismo]] na siya namang pamana ng mga Kastila.<ref name="Partridge">Partridge, Christopher (Ed.) (2004). ''Encyclopedia of new religions, new religious movements, sects and alternative spiritualities''. (Oxford: Lion Publishing, 2004) {{ISBN|0-7459-5073-6}}.</ref> [[Talaksan:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Tondo.jpg|thumb|Ang Lokal ng Tondo, na itinatag noong Nobyembre 6, 1915, ang pangalawang pinakamatandang kongregasyon ng Iglesia ni Kristo matapos ang nabuo sa Punta, Santa Ana. Ang kasalukuyang bahay pananambahan nito ay nabuo noong 1967.]] Sa edad na pito, lumahok siya sa mga klase ng isang "Maestro Cario", ngunit bunsod ng [[Himagsikang Pilipino]] ay hindi nakapagtapos ng pag-aaral si Felix Manalo. Sa halip, siya ay natutong magsaka at gumawa ng mga sombrero.<ref name="modesto">{{cite journal |last1=Modesto |first1=Salvador Trani |title=The Iglesia Ni Kristo |journal=Unitas |date=October–December 1958 |volume=31 |issue=4 |url=https://digilib.ust.edu.ph/digital/collection/unitas/id/16887/rec/2 |access-date=24 October 2025}}</ref> Sa kaniyang pagsasaliksik sa teolohiya mula pagkabata, si [[Felix Manalo]] ay nagpalipat-lipat sa iba't ibang samahang panrelihiyon. Matapos iwanan ang [[Katolisismo]], umanib siya sa mga Kolorum, isang pangkat ng mga relihiyosong pinagsama ang paniniwalang [[Kristiyano]] at [[Animismo]] ng mga sinaunang Pilipino. Sinubukan niyang aralin ang mga iba't ibang turo ng kanyang nasamahang relihiyon, una ang mga [[Metodista]], sunod ay ang mga [[Presbiterianismo|Presbyteriano]], mga [[Restorasyonismo|Discipulos]] (Iglesia Ni Cristo na naitatag sa Pilipinas ng Mision Cristiana noong 1901), at mga [[Adbentista]]. Kaya lamang, ayon kay Manalo, sa bawat isa ay mayroon siyang nasasabing mga kakulangan sa kanilang doktrina. Sa kanyang pagkabigo ay sinubukan din niya ang mga samahang [[ateista]] at [[agnostiko]].<ref name="reed">{{Cite journal | url = http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | title = The Iglesia ni Cristo, 1914-2000. From obscure Philippine faith to global belief system | date = 2001 | author = Robert R. Reed | journal = Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia and Oceania | publisher = Royal Netherlands of Southeast Asian and Caribbean Studies | location = Leiden | volume = 157 | issue = 3 | pages = 561–608 | format = PDF | access-date = June 7, 2011 | archive-date = April 2, 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120402090624/http://www.kitlv-journals.nl/index.php/btlv/article/viewFile/1659/2420 | url-status = dead }}</ref> Subalit maging ang mga ito ay hindi napunan ang kaniyang pangangailangang espiritwal. Isang araw, gamit ang mga panitikang teolohiyang naipon niya mula sa mga relihiyong kanyang nasamahan, at dala maging ang iba't ibang salin ng bibliya, siya ay nagkulong sa isang silid at doon sinimulan niya ang pansariling pagsasaliksik sa teolohiya. Pagkatapos ng tatlong araw at gabi habang nag-aayuno, lumabas siya dala ang mga aral na siyang magiging pundasyon ng mga turo ng Iglesia ni Kristo noong Nobyembre 1913. Binautismuhan ang mga unang kaanib ng Iglesia noong Disyembre 25, 1913. Inimbitahan din ni Manalo ang mga kakilala sa mga Simbahang Protestante na umanib sa kanyang bagong tatag na samahan, katulad ni Justino Casanova ng Iglesia Ni Cristo (1901) at ni Obispo Nicolas Zamora ng mga Metodista. Sumama si Casanova kay Manalo, samantalang tinanggihan ni Zamora ang alok sa kanya.<ref name="Palafox">Palafox, Quennie Ann J. [http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=158&Itemid=1 'First Executive Minister of the Iglesia ni Cristo (Church of Christ)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120213230302/http://www.nhi.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=158&Itemid=1|date=2012-02-13}} "National Historical Institute"</ref><ref name="Villanueva">Villanueva, Robert C. ''The Untold Story of the Iglesia ni Cristo'' (Philippine Panorama, 1992)</ref><ref name="GM25Y1993">'25 Years in the West, ''God's Message'' (Manila: 1993)</ref><ref name="Crisostomo">Crisostomo, Isabelo T. [http://www.iglesianicristo.us/fymbio.html 'Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo'], ''Pasugo'' (Mayo-Hunyo 1986)</ref>{{efn|Ayon sa INC, kasapi si Manalo ng kongregasyong Metodista na pinamumunuan ni Zamora noong 1904. Hindi gaanong natatalakay ng INC or ng mga Metodista kung ano man ang koneksyon nila Zamora at Manalo. Yumao si Zamora noong Setyembre 14, 1914, dalawang buwan matapos irehistro ni Manalo ang ''Iglesia ni Kristo''.}} Noong Hulyo 27, 1914, bunsod ng mga paniniwalang ilegal ang pamamalakaya at pamamahayag ni Felix Manalo kung walang nakarehistrong simbahan, inirehistro niya sa [[Kagawaran ng Pananalapi|Kagawaran ng Komersyo]] ang Iglesia Ni Kristo (INK), kung saan si Manalo ang naging Tagapamahalang Pangkalahatan. Ipinalaganap ni Felix Manalo ang kanyang mensahe sa kanyang pook at unti-unti niyang napalaki ang Iglesia. Hindi gaanong pinansin ng mga umiiral ng mga simbahan ang pag-usbong ng Iglesia ni Cristo na itinatag ni Felix Manalo. [[Image:Punta.jpg|220px|left|thumb|Itinayo noong 1937, ang dating kapilya ng Lokal ng Punta sa Santa Ana, [[Manila]] ay ginawa nang INC Museum ngayon. Kapansin-pansin ang mga titik na '''INK''' sa bakod ng nasabing gusali, ang daglat ng ''Iglesia ni Kristo'' na orihinal na pangalang ipinarehistro ni Felix Manalo noong 1914.<ref>{{cite web|title=Punta And The Iglesia ni Cristo|url=http://www.theurbanroamer.com/tag/punta/|website=www.theurbanroamer.com|publisher=The Urban Roamer|access-date=August 24, 2014}}</ref>]] Ang paglaki ng Iglesia ay maaring dahil sa pagnanais ng ibang mga Pilipinong Kristiyano na magkaroon ng malayang samahang Kristiyano, ngunit sa ilang taong buhay ang Iglesia ni Kristo ay hindi pa ganap na ministro si Felix Manalo. Kaya naman noong Disyembre 25, 1918, sa ikalimang anibersaryo ng Iglesia ni Kristo, inordernahan si Manalo ng mga sumusunod na mga obispo at pastor: Alejandro Reyes ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia Evangelica Metodista en las Islas Filipinas o IEMELIF]]), Victoriano Mariano ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|IEMELIF]]), Gil Domingo ([[Sangguniang Pambansa ng mga Simbahan sa Pilipinas|Iglesia de los Cristianos Filipinos]]), Guillermo Zarco ([[Presbiterianismo|Simbahang Presbyteriano]]), Emiliano Quijano (Iglesia ni Cristo 1901){{efn|Maliban sa sermon ng pasasalamat sa okasyong ito, si Quijano rin ang nagkasal kay Manalo sa kanyang naging asawa. Ang simbahang itinatag ng Mision Cristiana (Discipulos) sa Pilipinas noong 1901 ay '''Iglesia Ni Cristo'''. Upang makilala ang pagkakaiba sa Iglesia Ni Kristo na itinatag ni Felix Manalo noong 1914, dinagdag ang taon ng pagkakatatag. Mangyaring maalala na ang simbahan ni Manalo ay nairehistro bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK.}}, Nicolas Fajardo ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]), Roque Bautista ([[Cosmopolitan Church|Evangelical Church]]).<ref>[https://archive.org/details/IglesiaNiKristo5thYearAnniversaryAndOrdinationOfFelixY.ManaloDatedDecember251918 Iglesia Ni Kristo 5th Year Anniversary Letter of Invitation And Ordination Of Felix Y. Manalo Dated December 25, 1918]</ref> Ilang buwan ang nakalipas, noong Mayo 1919, inordenahan naman ni Manalo ang tatlong unang ministro ng INC na sina Justino Casanova (''pangulo ng lupon''), Federico Inocencio (''kagawad ng lupon''), at Teodoro Santiago (''kalihim ng lupon''). Bago lumisan patungo sa Estados Unidos noong Agosto 1919, dinalaw ni Manalo ang lahat ng kanilang mga kongregasyon at iniwan ang pamamahala sa mga bagong ordenang mga ministro hanggang sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas noong 1921. Dalawang beses pumunta sa Estados Unidos si Manalo, noong 1919 at noong 1938.<ref name="tripod">{{cite web |title=Felix Y. Manalo and the Iglesia ni Cristo |url=https://student631.tripod.com/id7.html |access-date=23 October 2025}}</ref><ref name="nhi">{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = June 7, 2011 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = December 4, 2013 | df = mdy-all}}</ref> Ayon sa INC, nag-aral si Manalo sa seminaryong [[Protestante]] na Pacific School of Religion (PSR), isang institusyon na kaanib ng United Church of Christ (sa Amerika). Si Manalo mismo ay may alaalang nakaaway niyang kaklaseng Hapones roon. Kaya lamang, wala sa mga tala ng PSR na naging mag-aaral nila si Manalo sa kahit anong taon.<ref>[https://www.psr.edu/ Pacific School of Religion]</ref> Habang wala sa Pilipinas si Manalo, may mga pagbabago na isinagawa sa loob ng Iglesia, katulad ng pagkakaroon ng midweek worship service (samba kapag Miyerkules). Pagbalik ni Manalo, nagustuhan nito ang pagkakaroon ng dalawang araw na sapilitang pagsamba kada linggo, kaya lamang imbes na Miyerkules ay ginawa niya itong Huwebes. Tinanggal rin ang kasanayan ng mga ministrong INC na pagsusuot ng sutana, na makikitang suot ng mga Katolikong pari at Protestanteng ministro.<ref name="tuggy"/><ref name="zabala">{{cite book |last1=Igmidio |first1=Zabala |title=Ako'y naging ministro ng "Iglesya ni Cristo" |date=1959 |publisher=L. Cribe Press}}</ref> Sa kasalukuyan, iba-iba na ang araw ng pagsambang isinasagawa ng Iglesia. Depende sa lokal, may pagsamba na rin kada Miyerkules, Biyernes, at Sabado. May mga pagkakataon ring sinuspinde ng Pamamahala ng Iglesia ang pagsamba sa Linggo, araw na tinuturing na nararapat na [[Pagsamba sa simbahan|araw ng pagsamba]] sa [[Kristiyanismo]].<ref name="incdirectory"/> [[File:Iglesia ni Cristo Lokal ng San Francisco del Monte.jpg|thumb|Nakumpleto noong Hulyo 27, 1962, ang INC Lokal ng San Francisco del Monte, na kilala rin bilang ''Lokal ng Frisco'', ay isa sa mga malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Ito rin ang isa sa mga huling kapilya na pinasinayaan ng tagapagtatag ng Iglesia ni Cristo na si [[Felix Manalo]], na kalaunan ay magiging pook ng kanyang burol noong 1963. Bago ang pagtatayo ng kasalukuyang gusali ng INC Lokal ng Tondo (1967) at ng INC Lokal ng Templo Central (1984), ang INC Lokal ng Frisco ang pinakamalaking kapilya ng Iglesia base sa seating capacity nitong 3,200.]] Ang unang malaking pagsubok sa Iglesia ni Cristo (na kilala pa rin sa panahong ito bilang ''Iglesia ni Kristo'' o INK) ay ang paghiwalay ng ilan sa mga naunang ministro nito gaya nila Teofilo Ora, Januario Ponce, at Basilio Santiago noong 1922. Nahati ang Iglesia lalo na sa mga lalawigan tulad ng [[Bulacan]] at [[Nueva Ecija]] dahil na rin sa hindi pagkakaunawaan ng pangkat nila Ora at pangkat nila Manalo pagdating sa doktrina. Ayon kila Ora, hindi nagiging mahalaga si [[Hesus]] sa mga paksa, mali ang nagiging pag-unawa sa mga teksto, at hindi maayos ang nagiging pamamalakad ng Iglesia, lalo na sa mga pagpapasya ukol sa nauulat na pang-aabuso at imoralidad. Dahil na rin sa tindi ng naging epekto ng paghiwalay nila Ora, naisipan ni Manalo na ipangaral ang kanyang sarili bilang "Huling Sugo ng Diyos sa mga Huling Araw" at "Ang Tanging Sugo na may Dalawang Pagkahalal sa Karapatan." Bunsod na rin nitong pagbabago sa doktrina, lalong humigipit ang hawak ni Manalo sa Iglesia at sa buhay ng kanyang mga miyembro. Ang tawag na sa mga kaanib ng mga taga-labas ay "Iglesia ni Manalo" at mga "Manalista" dahil na rin sa panatiko nilang pagsunod sa Pamamahala.<ref name="reed"/> Ilang taon lamang ang lumipas, sinundan naman ito ng kampanya para sa reporma ni Nicolas Perez noong 1928. Nagprotesta si Perez laban sa mga abuso sa Iglesia, ang pabago-bagong mga doktrina, lalo na tungkol sa mga bisyo at pagsusuot ng alahas, at ang matinding pagkontrol ng Iglesia sa kanilang mga kaanib, sa puntong sinisira na nito ang kanilang kapasidad sa bukas at [[kritikal na pag-iisip]]. Noong nagsimula ang Iglesia, pinagbabawal ni Manalo ang mga bisyo gaya ng paninigarilyo, pag-iinom, pati na soft drinks, at ang pagsusuot ng alahas. Kalaunan, sa pagdami ng mga may-kayang mga kaanib at dahil na rin sa hirap ipatupad sa mga bagong miyembro ang mahigpit na pagbabawal na ito, pinalitan rin ang doktrina ukol sa mga bisyo at alahas. Sa kanyang paghiwalay mula sa Iglesia, nagdala rin si Perez ng ilang daang mga miyembro na iniwan rin ang Iglesia.<ref name="zabala"/> Ayon kay Teodoro Santiago, ministro ng INC, nagsimulang hayagan na itakwil ni Manalo ang pagkadiyos ni [[Kristo]] noong 1932, ngunit pinanindigan pa rin ni Manalo na si [[Hesus]] ay Panginoon.<ref name="tuggy"/> [[File:Iglesia ni Cristo chapel, Bago Bantay.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Bago Bantay, na natapos itayo noong Disyembre 4, 1964, ang natatanging kapilya ng Iglesia ni Cristo sa kahabaan ng [[EDSA]].]] Ang mga unang kaanib ng Iglesia, pati na mga ministro, ay sinasabing walang pinag-aralan, hindi nakakapagbasa, at karamihan ay galing sa laylayan ng lipunan.<ref name="modesto"/> Nagpatuloy ang paglaki ng Iglesia maging sa gitna ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Inalok ng mga mananakop na Hapon si Felix Manalo na mamuno sa binabalak nilang Iglesia Evangelica (Evangelical Church) na ipinares sa binuo noon ng mga Amerikano. Nang tanggihan nito ni Manalo, umigting ang suspetsa at pagbabantay nila kay Manalo, hanggang sa mapilitang itong sumunod sa mga nais ng Hapon na bumaba siya sa kanyang tungkulin. Sa isang sirkular na inilabas at nilagdaan ni Manalo mismo noong Hunyo 29, 1942, itinalaga si Prudencio Vasquez, ministro ng Nueva Ecija at kalaunan ay ng Bicol, bilang Tagapamahalang Pangkalahatan. Nagbalik si Manalo sa kanyang tungkulin matapos ang digmaan.<ref name="Suarez">[http://www.mb.com.ph/MTNN2005072640351.html 'Iglesia ni Cristo turns 91 today']{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Manila Bulletin'' (27 Hulyo 2005)</ref><ref name="manilatimesopedjul04">[http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm Manila Times Editorial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003185130/http://www.newsflash.org/2004/02/ht/ht004553.htm |date=2009-10-03 }}(MANILA, 27 Hulyo 2004)</ref><ref name="filexpress121105">Filipino Express, The ''CBCP recognizes INC, El Shaddai'' Filipino Express, The (12-11-2005 MANILA)</ref> Malayo na ang narating ng Iglesia mula ng pagkatatag nito. Nang lumalaki na ang bilang ng kongregasyon, humirang ang pamunuan ng INC ng mga delegado para magpakilala ng paniniwala ng Iglesia ni Cristo sa iba't ibang lupain, kabilang na ang mga nasa labas ng bansa. Noong pumanaw si Felix Y. Manalo, taong 1963, ang kaniyang anak na si [[Eraño Manalo]] naman ang siyang humalili bilang ehekutibong ministro o Tagapamahalang Pangkalahatan at si [[Eduardo V. Manalo]] naman ang "deputy executive minister" o II Tagapamahalang Pangkalahatan.<ref name="MBEditorial">"[http://www.mb.com.ph/issues/2006/07/27/OPED2006072770196.html 'Iglesia ni Cristo 92nd Anniversary]" ''Manila Bulletin Online'' (27 Hulyo 2006)</ref> Umabot na sa limang libo apat na raan (5,400) kongregasyon na kung tawagin ay lokal sa mahigit na 90 na bansa at teritoryo sa buong mundo ang inaabot ng Iglesia ni Cristo.<ref name="lurWho">[http://www.letusreason.org/Iglesia1.htm 'Who Are They' ''Let Us Reason Ministries (2002)'']; cited by the [http://www.adherents.com/Na/Na_322.html Adherents.com religious geography citations database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930200741/http://www.adherents.com/Na/Na_322.html |date=2007-09-30 }}</ref> Kilala rin ang Iglesia ni Cristo sa Hawaii at California, dalawang estadong kilala sa dami ng imigranteng Pilipino. Bagamat hindi naglalabas ang Iglesia ni Cristo ng bilang ng kanilang miyembro, ang ibang mga mananaliksik ay naniniwala na sila ay umabot na sa 3 milyon sa buong mundo. ==Gawaing pangmisyonaryo== [[File:Cover page of Pasugo, July 1966.jpg|thumb|Si Pangulong [[Ferdinand Marcos]] kasama si [[Eraño Manalo]] ng Iglesia ni Cristo (INC) habang nasa presidential visit sa Barrio Maligaya, [[Nueva Ecija]].]] Sa Pilipinas, may programang itinatanghal at sumasahimpapawid sa radyo DZEM-AM-954&nbsp;kHz, DZEC 1062&nbsp;kHz-AM at telebisyon Net 25, dalawang estasyong pag-aari ng INC at maging sa GEM-TV Channel 49-UHF ng Eagle Broadcasting Corporation. Sa Hilagang America, isang programang pantelebisyon ang may pangalang "The Message" na ''produced'' naman ng Iglesia ni Cristo sa San Francisco Bay Area. Sa kasalukuyan ito ay naisasahimpapawid sa Estados Unidos at Canada at sa ilang bahagi ng Europa. Ang tatlumpong minutong programang ito ay tinatampukan ng ibat ibang pagtalakay ukol sa mga aral na sinasampalatayanang aral ng Iglesia Ni Cristo. Mayroon ding magasin para sa kongregasyon sa buong mundo na may pamagat na "God's Message" (kilala rin sa dating tawag na Pasugo). Ang God's Message ay naipiprinta sa Tagalog at Ingles na edisyon. Mayroong mga edisyon na parehong may Tagalog at Ingles. Ang magasin na ito ay binubuo ng mga liham sa editor, balita sa mga lokal sa buong mundo, relihiyosong tula, at mga artikulo hinggil sa pananampalatayang pang Iglesia ni Cristo, direktoryo ng mga lokal sa labas ng Pilipinas, at nagpapalabas din ng mga talapalabas ng mga serbisyong pagsamba. May mga pamphlets din na ibinibigay sa mga miyembro na nagpapakilala sa mga paunahing tagapagsalita tuwing mayroong nakatakdang pagsamba. Mayroon ding gawaing naglalayon nang pagtulong sa mahihirap. Nakapagtatag na sila ng pabahay gaya ng "Tagumpay Village" at nagbibigay ng libreng gamutan at serbisyong dental sa mga proyektong gaya ng "Lingap Sa Mamamayan". Mayroon ring pabahay ang Iglesia ni Cristo para sa mga ministro nito at sa kanilang mga pamilya. Bukod dito, mayroon rin silang mga serbisyong pangkomunidad gaya ng paglilins ng [[lansangan]], pagtatanim (tree planting project) at pag-dodonate ng dugo. == Pag-anib at mga doktrina == [[File:JfCiudadINC9814PhilArenafvf 11.JPG|thumb|Ang logo o tatak ng Iglesia ni Cristo (INC) ay binubuo ng maraming elemento. Ang ''Agnus Dei'' o [[Kordero ng Diyos (pamagat)|Kordero ng Diyos]] ay kumakatawan kay [[Hesus]]. Ang pagkakaiba nito sa simbulong [[Protestante]] ay ang pagpapalit ng INC sa tangang watawat at [[Krusipiksiyon|krus]] ng [[timbang|timbangan]] at [[Aguhon (sa pagguhit)|aguhon]] (''Square and Compasses'') ng Masoneriya. Ang [[kalapati]] naman ay kumakatawan sa [[Espiritu Santo]], habang kapansin-pansin na wala sa logo ng INC ang [[Diyos Ama]]. Samantala, ang [[kalasag]] na may kulay luntian, puti, at pula ay pinaniniwalaang hango sa tricolor na bandera ng [[Italya]], na unang lumabas noong panahon na nasakop ni [[Napoleon I ng Pransiya]] ang Italya (1796).]] Ang Iglesia ni Cristo ay aktibo sa paghikayat ng mga panibagong miyembro, lalo na sa panahon ng mga gawain ng ebanhelikal na pamamahayag. Bago maging opisyal na miyembro at mabautismuhan, ang mga naghahangad na sumapi ay dumaraan sa pagdodoktrina sa loob ng anim na buwan. Ang ilang kasapi ay boluntaryong nakikibahagi sa pagpapalaganap ng aral ng simbahan. Ayon sa INC, ang pag-anib sa kanilang simbahan ang daan tungo sa kaligtasan. Ang pagsapi sa Iglesia ni Cristo ay ibinibigay sa pamamagitan ng bautismo, hindi sa pananampalataya o pagtanggap kay [[Hesus]] o sa Kanyang naging misyon sa mundo. Ang sinuman na gustong mabautismuhan ay dapat munang sumailalim sa mga Bible study on doctrines, kung saan itinuturo ang dalawampu't lima na doktrina, matapos nito ay susubukin sila sa mga pagsamba na inaabot ng anim na buwan o mahigit pa kung hindi tuloy-tuloy. At kung ang aanib ay nagpasya na at tiyak nang sumasampalataya sa mga doktrina ay saka lamang sila tatanggap ng banal na bautismo. Kapag sya ay nakarehistro na sa kanilang lokal, sya ay binibigyan ng tarheta kung saan ay dapat itaob tuwing sasamba. Sa [[Estados Unidos]], meron tatlong karagdagang aral na itinuturo na karamihan ay naglalaman ng impormasyon ukol sa bahay sambahan at ang pagsisimula nito sa Pilipinas. Ang mga aral na ito ay nakasulat sa libro ng doktrina na isinulat ni [[Eraño G. Manalo]] na pinamagatang [[Fundamental Beliefs of the Iglesia ni Cristo]]. Ang libro ay ibinibigay sa mga ministro, ebanhelikal na mangagawa, at mga estudyanteng ministro ng INC. Bawat aral ay madalas na nagtatagal ng kalahati hanggang isang oras. Matapos na marinig ang lahat ng aral, ang mga bagong aanib ay pumapasok sa probisyonaryong period kung saan sila ay obligado na lumahok sa labing limang prayer meeting o panata na ginaganap isang beses sa isang linggo. Dito ay itinuturo sa kanila ang pananalangin at sila ay ginagabayan habang isinasa-ayon nila ang kanilang pamumuhay sa INC. Kadalasang kasama ang Tagapamahalang Pangkalahatan sa panalangin ng mga kaanib ng Iglesia ni Cristo.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=5R_2d7ndN_A Inside the Iglesia Ni Cristo: What They Really Believe]</ref> Dahil kailangan ng sapat na pagkakaunawa bago sila mabautismuhan sa INC, ang minimum na antas ng edad para lumahok sa bautismo ay labing dalawang taong gulang o kung sya ay nasa ika-anim na baitang. Para sa mga bagong panganak na sanggol, sila ay "inihahandog" habang ginaganap ang pagsamba. Ang pag-hahandog ng sanggol sa INC ay idinadaan sa pananalangin na pinamumunuan ng isang ministro ng INC. Ang Iglesia ni Cristo ay naniniwala na ang kaligtasan ay nakukuha lamang sa pamamagitan ng muling pagkabuhay at pagiging aktibong kaanib sa INC. Dahil dto, kapag ang isang miyembro ag pumanaw, hindi na siya itinuturing na kaanib, sapagkat wala na siyang pagkakataong makilahok sa bihay espirituwal at mga sakramento ng simbahan. Sa doktrina ng INC, ipinagbabawal ang pag-aalala sa mga yumao, halimbawa ay pagdiriwang ng anibersaryo ng kamatayan, pagdarasal o pag-aalay at iba pa, dahil naniniwala sila na ang mga yumao ay wala ng kamalayan. Ang mga kasapi ng Iglesia ni Cristo ay puwedeng matiwalag kung hindi nila sinusunod ang mga doktrina at alituntunin ng simbahan. Karaniwang unang hakbang ang pagbibigay ng babala o pagpapayo. Ang pagtanggal mula sa pagiging miyembro ay maaaring sanhi ng paglabag sa doktrina at aral ng INC, katulad ng pagkain ng dugo, pagtanggi sa sakramento ng bautismo, o pagsuway sa estruktura ng pamamahala ng simbahan. Maaari rin itong kaugnay sa pakikipag-ugnayan o pakikipagrelasyon sa mga hindi miyembro. Ang patuloy na pagsuway sa mga obligasyon ng kaanib gaya ng hindi pagdalo sa obligadong pagsamba o panata, o pagtanggi sa pamahalaan ng simbahan, tulad ng hindi pagsunod sa Tagapamahalang Pangkalahatan o hindi pagtanggap sa pangunahing paniniwala. Matapos ang babala at pagsubok na itama ang paglabag, ang tuloy-tuloy na paglabag ay maaaring magdulot sa pagkatanggal o ekskomunikasyon. == Central Office == [[File:Iglesia Ni Cristo Lokal ng Cubao.jpg|thumb|Nakumpleto noong 1954, ang Iglesia Ni Cristo (INC) Lokal ng Cubao sa [[Lungsod Quezon]] ang unang malaking kapilya na dinisenyo ng arkitektong Pilipino na si Carlos A. Santos-Viola para sa INC. Dahil na rin sa [[arkitektura]] nito, pinaniniwalaang naging inspirasyon ito ng sumunod pang mga bahay sambahan na itinayo ng Iglesia Ni Cristo sa buong [[Pilipinas]].]] [[File:Iglesia ni Cristo chapel, Makati.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Palanan, na dating kilala bilang INC Lokal ng [[Makati]], ay nabuo bilang isang kongregasyon noong 1955 mula sa mga kaanib na galing sa mga lokal sa [[Pasay]] at [[Maynila]]. Matapos mawasak ng apoy, ang nakatirik na gusaling sambahan sa kasalukuyan ay inayos at muling pinasinayaan noong 2011. Bunsod nito, naging isa ito sa mga unang bahay sambahan sa [[Pilipinas]] na tampok ang modernong disenyo sa arkitektura ng mga kapilya ng INC ngayon.]] Ang pangunahing tanggapan ng Iglesia ni Cristo ay ang Iglesia ni Cristo Central Office; kabilang ito sa isang malaki at nababantayang kompleks na matatagpuan sa [[Abenidang Komonwelt]], New Era, [[Lungsod ng Quezon]], [[Pilipinas]]. Isang editoryal sa isyu ng [[Philippine Panorama Magazine]] noong 25 Enero 2004 ang naglarawan rin sa kompleks ang mga sumusunod: ang anim na palapag na Central Office Building; ang [[Templo|Central Temple]] na may 7,000 na upuan; ang [[Tabernakulo|Tabernacle]]; isang multi-purpose na hall; ang Central Pavilion na meron kapasidad na 70,000 upuan; ang College of Evangelical Ministry; ang New Era General Hospital; at ang [[New Era University]]. Matatagpuan rin dito ang bahay ng pamilya ng Executive Minister na si [[Eduardo V. Manalo]]. == Politikal na Impluwensya sa Pilipinas == Ang impluwensiyang pampolitika ng Iglesia ni Cristo ay unti-unting lumalakas mula kalagitnaan ng ika-20 siglo. Noong dekada 1950 hanggang 1960, napansin ng mga politiko ang pagkakaisa ng mga kaanib sa pagboto, na kalauna’y naging kilalang bloc voting. Sa mga sumunod na dekada, lalo na noong panahon ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos|Marcos]], nakilala ang INC bilang isa sa mga grupong may organisadong suporta tuwing halalan. Kilala ang mga kaanib ng Iglesia ni Cristo sa kanilang praktis ng bloc voting sa panahon ng halalan.<ref name="Pasugo1986">[http://128.32.250.15:8080/pepesblog/2005/02/21 an article in ''Pasugo'' (Manila: Iglesia ni Kristo, 1986) cited by "Pepe" 'Iglesia ni Kristo - religion and politics in Philippine society' ''Pepeslog'' (Berkeley: University of California, 21 Pebrero 2001)]{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Hinango noong 3 Hulyo 2005</ref><ref name="LoCPACS">[http://countrystudies.us/philippines/48.htm 'Indigenous Christian Churches' ''Philippines: A Country Study'', (Washington, DC: US Library of Congress, 1993 4th ed.)] ''A representative of the INC Administration states that this site contains gross inaccuracies.''</ref><ref name="Tubeza">[http://www.inq7.net/nat/2004/apr/01/nat_5-1.htm Tubeza, Philip C. 'SC ruling sought on sects' vote', ''Inquirer News Service'', (Manila: 1 Abril 2004)]. Hinango noong 6 Pebrero 2006</ref><ref name="Jurado">[http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 Jurado, Emil. 'The so-called command votes', ''Manila Standard Today'', (Manila: 7 Marso 2007)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162736/http://www.manilastandardtoday.com/?page=emilJurado_mar7_2007 |date=13 Oktubre 2007 }}. Hinango noong 13 Agosto 2007</ref> Ayon sa mga pag-aaral ng mga [[Journalism|Mananaliksik]], malaking bahagi ng mga miyembro ng INC tinatayang nasa pagitan ng 68% hanggang 84% ang bumoboto ayon sa rekomendasyon ng pamunuan ng Iglesia ni Cristo. Itinuturing nila itong pagpapahayag ng doktrina ng pagkakaisa, na isang mahalagang bahagi ng kanilang pananampalataya. Dahil dito, madalas na ituring ng mga tagamasid sa politika na may makabuluhang papel ang INC sa mga halalan sa Pilipinas. Itinuturing ng mga tagamasid sa politika na may impluwensiya ang bloc voting ng Iglesia ni Cristo sa resulta ng ilang halalan sa Pilipinas. Ayon sa ilang ulat sa [[Pamamahayag|midya]], ang suporta ng INC ay madalas na hinahangad ng mga kandidato dahil sa inaasahang pagkakaisa ng kanilang mga kaanib na botante. Gayunpaman, may mga pagkakataon din na ang ilang politiko ay tumanggi sa naturang suporta upang mapanatili ang kanilang kalayaan sa paninindigang pampolitika. Iba-iba ang pananaw ng mga mananaliksik at mamamahayag hinggil sa lawak ng aktuwal na impluwensiyang ito, ngunit karaniwang kinikilala ang INC bilang isa sa mga relihiyosong samahan na may organisadong ugnayan sa larangan ng politikal na impluwensya sa Pilipinas. Ito ang nagbigay sa INC ng malaking impluwensiyang pampolitika sa mga naihalal na opisyal. ==Teolohikal na pagsalungat at kritisismo== [[File:Iglesia ni Cristo chapel (Maynila), Washington.jpg|thumb|Ang INC Lokal ng Washington ([[Sampaloc, Maynila]]) ang unang kapilyang [[kongkreto]] na itinayo ng Iglesia ni Cristo. Nakumpleto ito noong 1948. Galing sa INC Lokal ng Tayuman ang karamihan ng mga naunang kasapi ng kongregasyon na ito.]] Ang Iglesia ni Cristo ay humaharap sa mga pagsusuri at teolohikal na pagsalungat mula sa mga apologist, theologian, scholar, at ibang denominasyong Kristiyano. Tulad ng ibang relihiyosong tradisyon, may mga tagamasid at eksperto na nagbibigay ng alterntibong interpretasyon at kritikal na pananaw sa mga turo at doktrina ng INC. Bukod sa usaping teolohikal, tinatalakay din ng ilang tagapag-aral ang impluwensya ng samahan sa lipunan at politika sa Pilipinas at pandaigdig-digan. === Teolohikal na Pagsalungat === Ayon sa pananaw ng [[Santatlo|Trinitarian]] [[Kristiyanismo|Christianity]], itinuturing na salungat sa ilang turo ng Bibliya ang paniniwala ng INC na si [[Hesus|Hesukristo]] ay hindi Diyos kundi isang tao, sugo, at tagapamagitan na ipinadala ng Diyos. Binibigyang-diin ng mga [[Teolohiya|theologian]] at iskolar na maraming talata sa Kasulatan ang kanilang binabasa bilang patunay sa pagka-Diyos ni Kristo.<ref>{{Cite web |date=2025-10-28 |title=Trinity {{!}} Definition, Theology, & History {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Sa kabilang panig, itinuturo ng Iglesia ni Cristo na si Hesus ay taong walang kasalanan na isinugo upang itatag ang tunay na Iglesia at gampanan ang kaniyang tungkulin bilang tagapagligtas sa pamamagitan ng sakripisyo sa [[Krusipiksiyon|krus]].<ref>{{Cite web |date=2025-10-22 |title=Crucifixion {{!}} Description, History, Punishment, & Jesus {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/crucifixion-capital-punishment |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> [[File:Shield of Trinity in hexagon English.svg-squared.png|thumb|Ang dayagram ng Trinidad, na binubuo ng [[Diyos Ama]], [[Diyos Anak]] na si [[Hesus]], at Diyos Espiritu Santo na Kalasag ay hindi nilayong maging isang eskematiko na dayagram ng kayarian ng Diyos, kundi nagpapakita ito ng isang serye ng mga pahayag tungkol sa ugnayan sa pagitan ng mga persona ng [[Santatlo|Trinidad]].]] Tungkol sa pagkasugo ni Felix Y. Manalo, may mga theologian, historian, at religious observer na hindi sumasang-ayon sa pananaw ng INC na siya ang “huling sugo ng Diyos.”<ref>{{Cite web |title=Prophethood - (World Religions) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/hs-world-religions/prophethood |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}</ref> Ayon sa kanila, walang sapat na batayan upang ituring siyang propeta o apostol batay sa pamantayan ng Bibliya. Gayunman, tinuturing siya ng mga iskolar bilang isang Pilipinong restorasyonista na nagtayo ng independyenteng kilusang Kristiyano noong [[Ika-20 dantaon|ika-20 siglo]].<ref>{{Citation |title=Christianity in the 20th century |date=2025-09-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Christianity_in_the_20th_century&oldid=1311056128 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> Sa panig naman ng Iglesia ni Cristo, itinuturo na si Felix Manalo ay instrumento ng Diyos sa muling pagtatatag ng tunay na Iglesia na nawala matapos ang panahon ng mga apostol, bilang pagtupad sa propesiya hinggil sa pagbabalik ng Iglesia sa "malayong silangan" na ayon sa doktrina ng Iglesia ni Cristo ay tumutukoy sa Pilipinas.<ref>{{Cite web |last=Mandirigma |first=Iglesia Ni Cristo: Ibong |date=2019-04-23 |title=WHY FAR EAST IS CORRECT IN ISAIAH 43:5, MOFFAT TRANSLATION? |url=https://iglesianicristoibongmandirigma.wordpress.com/2019/04/23/why-far-east-is-correct-in-isaiah-435-moffat-translation/ |access-date=2025-11-06 |website=Iglesia ni Cristo: Ibong Mandirigma |language=en}}</ref> Sa kontekstong [[Hudaismo|Hudyo]], ang Malayong Silangan ay hindi lamang heograpikal na hangganan kundi isang larangan ng pakikisalamuha sa kapangyarihang banyaga. Sa [[Persian Empire|Persia]], nakita ng mga Hudyo ang kamay ng Diyos sa pagpapalaya sa kanila mula sa pagkabihag sa [[Babilonya]] sa ilalim ni [[Cyrus|Haring Ciro]]. Naging sagisag ito ng muling pagbangon at pag-asa. Samantala, ang Cyprus ay nagsilbing tulay sa pagitan ng Kanluran at Silangan isang pook ng kalakalan, paglalakbay, at palitan ng kultura. Sa ganitong tanaw, ang Malayong Silangan ay naging bahagi ng mas malawak na kwento ng diaspora, pagbabalik, at patuloy na paghahanap ng identidad ng [[Mga Hudyo|bayang Hudyo]].<ref>{{Cite web |date=2025-10-14 |title=Cyrus the Great {{!}} Biography & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Cyrus-the-Great |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2016-10-03 |title=Persia In the Bible – Amazing Bible Timeline with World History |url=https://amazingbibletimeline.com/blog/persia-in-the-bible/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US}}</ref> [[File:Tissot The Flight of the Prisoners.jpg|thumb|''The Flight of the Prisoners'' (1896) pininta ni [[James Tissot]]; Ipinapakita ang mga Hudyo na pinipilit lisanin ang kanilang bayan sa [[Judea]] nang sakupin ito ng [[Babilonya|Kaharian ng Babylonya]].]] Itinuturo ng Iglesia ni Cristo na ang kaligtasan ay matatamo lamang sa pamamagitan ng pagiging kaanib sa kanilang samahan, sapagkat tanging sa loob ng tunay na Iglesia matatagpuan ang ganap na pagpapatawad at pag-asa ng buhay na walang hanggan.<ref>{{Cite web |title=Exclusivism {{!}} religion {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/exclusivism |access-date=2025-11-06 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Sa kabilang banda, may mga teolohiyang inklusibo na nagsasabing ang awa at hustisya ng Diyos ay hindi limitado sa anumang institusyon o samahan, at sa huli, ang Diyos lamang ang makapaghahatol kung sino ang maliligtas.<ref>{{Cite web |title=Topical Bible: The Inclusivity of Salvation |url=https://biblehub.com/topical/t/the_inclusivity_of_salvation.htm#:~:text=Old%20Testament%20Foundations,God's%20salvation%20to%20all%20peoples. |access-date=2025-11-06 |website=biblehub.com}}</ref> === Kritika sa Iglesia ni Cristo === Ang Iglesia ni Cristo ay isa sa mga matatag na [[Relihiyon|institusyong panrelihiyon]] sa Pilipinas. Sa loob ng mahigit isang siglo, ito ay kinilala sa disiplina, organisasyon, at kakayahang panatilihin ang pagkakaisa ng mga kasapi. Gayunman, ayon sa mga iskolar, tagamasid ng relihiyon, at mga sektor ng midya, hindi rin ito ligtas sa mga kritika na tumutukoy sa mga usapin ng kalayaan, pamumuno, at impluwensiya sa [[Politika ng Pilipinas|politika]]. Base sa mga pag-aaral sa [[sosyolohiya]] at [[Agham pampolitika|political science]], ang istruktura ng INC ay inilalarawan bilang lubhang [[mwod:hierarchism|hierarkikal]] at [https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority sentralisado]. Ang awtoridad ay nakatuon sa sentralisasyon ng kapangyarihan ng Dinastiyang Manalo, partikular sa antas ng Church Administration. Ayon sa mga analista, nagdudulot ito ng mataas na antas ng disiplina at pagkakaisa, ngunit binabawasan ang espasyo para sa malayang diskurso. Ang ilang dating kasapi at kritiko ay nagsasaad na ang bukas na pagtutol sa mga doktrina o patakaran ay maaaring magbunga ng parusang pagsususpende sa mga aktibidad o pagtiwalag.<ref>{{Cite web |title=Centralized Authority - (Intro to Anthropology) - Vocab, Definition, Explanations {{!}} Fiveable |url=https://fiveable.me/key-terms/intro-anthropology/centralized-authority |access-date=2025-11-06 |website=fiveable.me |language=en}}</ref> <ref>{{Citation |title=Iglesia ni Cristo |date=2025-11-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iglesia_ni_Cristo&oldid=1320652396 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> Inilalarawan ng mga tagapagmasid sa larangan ng [[komunikasyon]] na ang ganitong kalagayan ay nagreresulta sa tinatawag na suppression of [[Kalayaan sa pananalita|freedom of speech]] sa loob ng samahan. Sa ganitong sistema, ang pagsunod sa pamunuan ay madalas na inuuna kaysa sa malayang pagpapahayag ng saloobin o opinyon.<ref>{{Cite web |title=Suppression of dissent: definitions |url=https://documents.uow.edu.au/~bmartin/dissent/intro/definitions.html |access-date=2025-11-06 |website=documents.uow.edu.au}}</ref> Gayunpaman, binabanggit din ng ilang neutral na iskolar na maaaring ituring ng INC ang ganitong kalakaran bilang paraan ng pagpapanatili ng pagkakaisa at disiplina, na sentro ng kanilang [[pananampalataya]]. Ayon sa mga ulat ng midya at komentaryong pampulitika, madalas ding iugnay sa INC ang usapin ng dinastikong pamumuno, sapagkat mula pa noong pagkakatatag nito ay nanatili sa pamilyang Manalo ang pinakamataas na posisyon sa pamunuan ng Iglesia. Para sa mga tagasuri, ito ay nagpapakita ng konsolidasyon ng kapangyarihan at kahalintulad ng pamumunong monarkikal sa istruktura. Subalit, ipinapaliwanag ng mga tagapagtanggol ng sistema na ito ay simbolo ng tuloy-tuloy na pamumuno at pagkakaisa ng doktrina.<ref>{{Cite web |date=2009-12-15 |title=The Iglesia ni Cristo: Dynasty in the Iglesia ni Cristo? |url=https://iglesianicristoreadme.blogspot.com/2009/12/dynasty-in-iglesia-ni-cristo.html |access-date=2025-11-06 |website=The Iglesia ni Cristo}}</ref> Sa larangan naman ng politika, itinuturo ng mga politikal na analista at mamamahayag na ang bloc voting ng INC ay may malaking epekto sa resulta ng halalan. Ang ganitong patakaran ay itinuturing ng Iglesia bilang ekspresyon ng espiritwal na pagkakaisa, subalit inilalarawan ng mga kritiko ito bilang potensyal na instrumento ng impluwensiya o negosasyon sa mga kandidatong pampolitika. Ang ganitong gawain ay patuloy na pinag-aaralan ng mga eksperto bilang halimbawa ng ugnayan ng relihiyon at [[halalan]] sa bansa.<ref>{{Citation |title=Block voting |date=2025-05-08 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Block_voting&oldid=1289403961 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> <ref>{{Citation |title=Election |date=2025-11-05 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Election&oldid=1320556470 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> Base sa ilang panlipunang pag-aaral, may mga tagamasid din na tumutukoy sa pagkakaroon ng cult of personality sa loob ng INC, dahil sa matinding pagtuon sa karisma at awtoridad ng mga pinuno, lalo na sa tagapamahalang pangkalahatan ng Iglesia. Gayunpaman, ipinapaliwanag ng ilang eksperto sa relihiyon na ang ganitong katangian ay hindi natatangi sa INC, kundi karaniwan sa mga denominasyon, relihiyosong kilusan na binibigyang-diin ang sakral na [[Awtoritarismo|awtoridad]] ng pamunuan.<ref>{{Citation |title=Cult of personality |date=2025-10-27 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cult_of_personality&oldid=1319015436 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2025-11-06}}</ref> <ref>{{Cite web |title=1987 Constitution {{!}} Senate Electoral Tribunal |url=https://www.set.gov.ph/resources/philippine-constitutions/1987-constitution/ |access-date=2025-11-06 |language=en-US }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sa huli, inilalarawan ng mga akademiko at komentarista ang mga kritikang ito bilang bahagi ng mas malawak na diskurso hinggil sa balanse ng awtoridad at [[kalayaan]] sa loob ng mga institusyong panlipunan. Ang INC, sa pananaw nila, ay hindi lamang isang simbahan kundi isang modelo ng organisasyong [[Pilipinong|Pilipino]] mahigpit, kolektibo, at nakaugat sa ideya ng pagkakaisa bilang kabalikat ng pananampalataya. ==Mga tala== {{notelist}} == Mga sanggunian == {{reflist|refs= <ref name="nhi">{{cite web | url = http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | title = 122nd Birth Anniversary of Ka Felix Y. Manalo | author = Quennie Ann J. Palafox | publisher = National Historical Commission of the Philippines | pages = 1–2 | access-date = 2011-06-07 | url-status=dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131204003308/http://nhcp.gov.ph/122nd-birth-anniversary-of-ka-felix-manalo/ | archive-date = Disyembre 4, 2013 }}</ref> <ref name="incmedia-organization">{{cite web|url=http://incmedia.org/inc/history.html|title=Iglesia ni Cristo - Church of Christ - Official Website|work=Organization|publisher=Iglesia ni Cristo|page=Independent|access-date=25 Marso 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821051154/http://www.incmedia.org/inc/history.html|archive-date=Agosto 21, 2012|df=mdy-all}}</ref> }} == Mga kawing na panlabas == === Kampi === * [http://www.uniquebiblestudy.com/ Unique bible study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006004003/http://www.uniquebiblestudy.com/ |date=2007-10-06 }} Isang bible study na naglalaman ng tipikal na doktrina ng INC at may tanong at sagot na pagkaka-ayos tulad nang ginagamit ng kanilang mga ministro. Walang malinaw na tukoy sa Iglesia ni Cristo sa website na ito. * [https://web.archive.org/web/20070523024458/http://www.geocities.com/truthfinder_inc/ Truthfinder's INC Page] Site ng isang miyembro ng INC: INC profile, mga panimulang turo, kasaysayan, atbp. * [http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm Food for the Soul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311082058/http://www.taestensen.com/robert/fft_doc/2f_main.htm |date=2007-03-11 }} Mga tula at panibagong limbag ng artikulo ng God's Message * [http://www.readmeinc.blogspot.com/ The Iglesia Ni Cristo] "Read me's Page", blog ng isang miyembro ng INC: tungkol sa INC atbp. === Laban === * [[iarchive:ThePowerAndTheGloryTheCultOfManalo/|The Power and the Glory: The Cult Of Manalo]] * [http://www.examineiglesianicristo.com Examine Iglesia Ni Cristo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080807161900/http://www.examineiglesianicristo.com/ |date=2008-08-07 }} - Ebandyelikong kritika ng INC base sa mga nakasulat sa Pasugo * [http://www.letusreason.org/igleidir.htm LetUsReason.org: Iglesia Ni Cristo] - Mga artikulo tungkol sa INC at kanilang mga paniniwala * [http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf The Iglesia ni Cristo and evangelical Christianity] - artikulong isinulat ni Anne C. Harper. Ayon sa kanyang panlalarawan:''"The purpose of this paper is to explore the INC's view of Evangelicals and to consider whether <nowiki>[evangelicals] need to reassess [their]</nowiki> apologetic and evangelistic approach to this group".'' (Kailangan ng [[Portable Document Format|PDF]] reader, [http://web.archive.org/web/20040715165549/http://www.apts.edu/jam/01-1/a-harper.pdf HTML na salin hatid Google]) * [http://iglesiaexposed.i8.com/ Iglesia ni Cristo in a nutshell - Doctrines exposed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013214510/http://iglesiaexposed.i8.com/ |date=2007-10-13 }} - Mga post ni Cultic Research, ginawa noong 2002/2003 sa isang forum na walang moderator tungkol sa mga aspeto ng INC * [http://incworld.faithweb.com/ INCWorld at FaithWeb.com] - Isang hindi opisyal na website na naglalaman ng mga artikulong bumabatikos sa INC, huwag ikalito sa [[Intranet]] site na [http://www.incworld.org/ INCWorld.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007113342/http://www.incworld.org/ |date=2007-10-07 }}. * http://www.truthcaster.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006131558/http://www.truthcaster.com/ |date=2007-10-06 }} - Isang 24/7 na broadband channel na mayroong live webcast kung saan ibinubunyag ang mga hindi maka-bibliyang doktrina ng Iglesia ni Cristo === Ibang kawing na may kaugnayan === * [http://www.gem-tv.net/index.html GEM-tv ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818041959/http://www.gem-tv.net/index.html |date=2007-08-18 }} Global Exansion Media Television - Nagpapasahimpapawid ng mga relihiyosong programa maliban sa balita at panlibang. Channel 2068 sa Direct TV. * [http://www.net-25.com/howtolisten.html DZEC live audio webcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929044526/http://www.net-25.com/howtolisten.html |date=2007-09-29 }} - mga tagalog na relihiyosong programa na isinasahimpapawid tuwing karaniwang araw, 8:00 p.m. hanggang 12:00&nbsp;ng hatinggabi sa lokal na oras ng Pilipinas. [[Kategorya:Mga bagong kilusang relihiyosong Kristiyano]] dkg6va0ppfurtg4wyjl5zukpnj9qb8f 0 8241 2203510 2197500 2026-04-18T10:50:32Z Ryomaandres 8044 2203510 wikitext text/x-wiki {{featured article}} :{{For|iba pang gamit|Roma (paglilinaw)}}{{Confuse|Rumano|Rumanya|Rumana}} <!-- Ia-update yung Infobox settlement, masyadong outdated e. Aayusin ko yung lead. -GinawaSaHapon -->{{Infobox Settlement |name = Roma |established_title = Pagkatatag |established_date = 21 Abril, 753 {{abbr|BK|bago karaniwan}} (tradisyonal) |nickname = Ang Walang-Hanggang Lungsod <br /> ''The Eternal City'' |motto = ''Senātus Populusque Rōmānus''&nbsp;([[SPQR]]){{spaces|2}}<small>([[Latin]])</small> |website = |image_skyline = File:Rome Montage 2017.png |image_flag = Flag of Rome.svg |image_shield = Insigne Romanum coronatum.svg |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = [[Italya]] |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Italya|Rehiyon]] |subdivision_type2 = [[Mga lalawigan ng Italya|Lalawigan]] |subdivision_name1 = [[Lazio]] |subdivision_name2 = [[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Roma]] (RM) |leader_title = [[Talaan ng mga Alkalde ng Roma|Alkalde]] |leader_name = [[Virginia Raggi]] |area_magnitude = 1 E8 |area_total_km2 = 1285.3 |population_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://demo.istat.it/bilmens2008gen/index_e.html|title=Monthly demographic balance Enero-Nobyembre 2008|author=[[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]|accessdate=2009-04-27|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303214347/http://demo.istat.it/bilmens2008gen/index_e.html|url-status=dead}}</ref> |population_as_of = 31 Enero 2009 |population_total = 2722907 |population_urban = 3457690 |population_metro = 3700000 |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |population_density_km2 = auto |timezone = [[Central European Time|Oras sa Gitnang Europa]] |utc_offset = +1 |timezone_DST = [[Central European Summer Time|Oras sa Gitnang Europa sa Tag-init]] |utc_offset_DST = +2 |coordinates = {{coord|41|54|N|12|30|E|region:IT-62_type:city(3000000)|display=inline,title}} |elevation_m = +20 |elevation_ft = 66 |postal_code_type = Postal codes |postal_code = 00121 hanggang 00199 |area_code = 06 |blank_name =Mga santong patron |blank_info =[[Saint Peter|San Pedro]] at [[Saint Paul|San Pablo]] |footnotes = }} Ang '''Roma''' ({{IPA-it|ˈroːma|pron}})<ref name="Biblia">{{cite-Biblia|Roma}}</ref> ay ang punong-lungsod ng bansang [[Italya]] at isang espesyal na [[komuna]] ng bansa (pinangalanang ''Comune di Roma Capitale,'' "Ang Komuna ng Punong Lungsod ng Roma"). Nagsisilbi rin itong punong-lungsod ng [[Mga rehiyon ng Italya|rehiyon]] ng [[Lazio]]. Tatlong milenyo nang tinitirahan ito ng mga tao, simula noong unang itinatag ito, ayon sa tradisyon, noong 753 {{Abbr|BK|bago karaniwan}}. Matatagpuan ito sa mga ilog [[Ilog Tevere|Tiber]] at [[Aniene]], malapit sa [[Dagat Mediterranean|Dagat Mediteraneo]]. Makikita sa loob nito ang [[Lungsod ng Vatikan|Lungsod ng Vaticano]], isang malayang bansang kinikilala pandaigdig, at nagsisilbing punong-tanggapan ng [[Simbahang Katoliko|Simbahang Katolika]] at ang tirahan ng [[Papa|Santo Papa]]. Ang Roma ay ang pinakamalaking lungsod sa Italya at isa rin sa mga pinakamalalaki sa [[Europa]], na may lawak na 1,285&nbsp;kilometro kuwadrado (496.1&nbsp;mi kuw). Ito ang sentro ng [[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Kalakhang Lungsod ng Roma]], na may populasyon ng 4,355,725 (2020) naninirahan, at may katayuan bilang ang pinakamataong [[mga kalakhang lungsod ng Italya|kalakhang lungsod]] sa Italya.<ref>http://dati.istat.it/Index.aspx?DataSetCode=DCIS_POPRES1 Popolazione residente al 1° gennaio"</ref> May [[Kabuuan ng Gawang Katutubo|KGK]] ito ng €75 bilyon—higit na mataas pa sa [[New Zealand|Bagong Zeeland]] at katumbas ng [[Singapore]]—noong taong 2001. Ibinubunga ng bayan ng Roma ang 6.5% ng pangkalahatang KGK ng Italya, ang pinakamalaking halaga sa lahat ng lungsod ng bansa. Umaabot ang kasaysayan ng lungsod nang 2,800 taon, kung kailan ito ay naging sentro ng [[sinaunang Roma]] ([[Kahariang Romano]], [[Republikang Romano]], at [[Imperyong Romano]]), at sunod ng [[Estado ng Simbahan|Estadong Papal]], [[Kaharian ng Italya]], at ngayon ng [[Italy|Republikang Italyano]]. == Etimolohiya == [[Talaksan:0142_-_Roma_-_Piazza_del_Campidoglio_-_Statua_del_Tevere_-_Foto_Giovanni_Dall'Orto,_7-Apr-2008.jpg|right|thumb|Ang representasyong Romano ng Tiber bilang isang [[diyos]], [[Burol Capitolino]] sa Roma]] Ayon sa [[mitolohiya ng pagkakatatag]] ng lungsod mula mismo sa mga Sinaunang Romano,<ref name="livy17973">{{cite book|publisher=Printed for A.Strahan|last=Livy|others=George Baker (trans.)|title=The history of Rome|year=1797}}</ref> ang matagal nang tradisyon ng pinagmulan ng pangalang ''Roma'' ay pinaniniwalaang nagmula sa tagapagtatag at unang [[Rex (titulo)|''rex'']] (hari) ng lungsod na si [[Romulus at Remus|Romulo]].<ref>{{cite encyclopedia|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/509038/Romulus-and-Remus|title=Romulus and Remus|encyclopedia=Britannica.com|date=25 Nobyembre 2014|accessdate=9 Marso 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150317100831/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/509038/Romulus-and-Remus|archivedate=17 Marso 2015}}</ref> Gayumpaman, may posibilidad na ang pangalang Romulo ay nagmula sa Roma mismo.<ref>Cf. Jaan Puhvel: ''Comparative mythology.'' The Johns Hopkins University Press, Baltimore and London 1989, p. 287.</ref> Kahit noong ika-4 na siglo, mayroong mga alternatibong teoryang iminungkahi sa pinagmulan ng pangalang ''Roma''. Maraming pagpapalagay ang inihapag na tumututok sa mga ugat lingguwistiko na kung saan gayunpaman ang usapan ay nananatiling nagpapatuloy:<ref>Claudio Rendina: ''Roma Ieri, Oggi, Domani''. Newton Compton, Roma, 2007, p. 17.</ref> * mula sa ''Rumon'' o ''Rumen'', luma nang pangalan ng [[Ilog Tiber|Tiber]], na kung saan ay kaugnay umano sa salitang Griyego na ῥέω (''rhéō'') na 'dumaloy, pag-agos' at ang pandiwang Latin ''ruō na'' 'magmadali'; {{Efn|This hypothesis originates from the Roman Grammarian [[Maurus Servius Honoratus]]. However, the Greek verb descends from the [[Proto-Indo-European root]] [[wikt:Reconstruction:Proto-Indo-European/srew-|''*srew-'']] (compare Ancient Greek ῥεῦμα (''rheûma'') 'a stream, flow, current', the Thracian river name Στρυμών (''Strumṓn'') and Proto-Germanic ''*strauma-'' 'stream'; if it was related, however, the Latin river name would be expected to begin with **''Frum-'', like Latin ''[[wikt:frigeo|frīgeō]]'' 'to freeze' from the root ''*sreyHg-'') and the Latin verb from [[wikt:Reconstruction:Proto-Indo-European/h₃rew-|''*h₃rew-'']].}} * mula sa salitang [[Wikang Etrusko|Etrusko]] na 𐌓𐌖𐌌𐌀 (''ruma''), na ang ugat ay ''*rum-'' "utong", na may posibleng sumasangguni alinman sa [[Pagkakatatag ng Roma|totem na lobong nag-ampon at nagpasuso]] sa kambal na sina [[Romulo at Remo]], o sa hugis ng [[Burol Palatino]] at [[Burol Aventino]]; * mula sa salitang Griyego na ῥώμη (''rhṓmē''), na nangangahulugang ''lakas''.{{Efn|This hypothesis originates from [[Plutarch]].}} == Kasaysayan == {{Main|Kasaysayan ng Roma}} === Pinakaunang kasaysayan === Habang may mga natuklasan nang arkeolohikal na katibayan ng pananahan sa lugar ng Roma mula sa humigit-kumulang na 14,000 taon na ang nakalilipas, ang siksik na layer ng mga mas maagang labi ang bumabaon sa mga lugar [[Paleolitiko|Palaeolitiko]] at [[Neolitiko]].<ref name="Heiken, G. 2005">Heiken, G., Funiciello, R. and De Rita, D. (2005), ''The Seven Hills of Rome: A Geological Tour of the Eternal City''. Princeton University Press.</ref> Ang ebidensiya ng mga kagamitang bato, palayok, at sandatang bato ay nagpapatunay sa halos 10,000 taong pananahan ng tao. Sinusuportahan ng maraming paghuhukay ang pananaw na ang Roma ay lumago mula sa mga paninirahang [[Pastoralismo|pastoral]] sa [[Burol Palatino]] na itinayo sa itaas ng lugar na magiging [[Forum ng Roma|Foro ng Roma]]. Sa pagitan ng pagtatapos ng [[Panahon ng Tansong Pula]] at pagsisimula ng [[Panahon ng Bakal]], ang bawat burol sa pagitan ng dagat at ng Capitolino ay pinangunahan ng isang nayon (sa Burol Capitolino, isang nayon ang napatunayan nang naroon mula noong pagtapos ang ika-14 na siglo BK).<ref name="coa9">Coarelli (1984) p. 9</ref> Gayunpaman, wala sa kanila ang maihahalintulad sa isang lungsod.<ref name="coa9" /> Mayroong malawak na pinagkasunduan ngayon na ang lungsod ay unti-unting nabuo sa pamamagitan ng pagsasama-sama ("[[sinoesismo]]") ng maraming nayon sa paligid ng pinakamalaki, ang nasa tuktok ng Palatino.<ref name="coa9" /> Ang pagsasama-sama na ito ay napadali ng pagdaragdag ng pagiging produktibo ng agrikultura na umangat mula sa [[Ekonomiya ng pamumuhay|antas ng pamumuhay]], na pinapayagan din ang pagtatag ng mga [[Sekundaryong sektor ng ekonomiya|sekundaryo]] at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|tersiyaryong gawain]]. Ang mga ito naman ay nagpalakas ng pag-unlad ng kalakal sa mga kolonya ng Gresya sa [[katimugang Italya]] (pangunahin sa [[Ischia]] at [[Cumae]]).<ref name="coa9" /> Ang mga pagpapaunlad na ito, na ayon sa ebidensiyang arkeolohikal ng mga pangyayari noong kalagitnaan ng ikawalong siglo BK, ay maaaring isaalang-alang bilang "kapanganakan" ng lungsod.<ref name="coa9" /> Sa kabila ng mga kamakailang paghuhukay sa burol Palatino, ang pananaw na ang Roma ay sadyang itinatag noong kalagitnaan ng ikawalong siglo BK, tulad ng iminungkahi ng alamat ng Romulo, ay nananatiling isang teoryang nasa laylayan.<ref name="foundation2">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/06/12/science/12rome.html|title=More Clues in the Legend (or Is It Fact?) of Romulus|first=John Nobel|last=Wilford|date=12 June 2007|work=New York Times|accessdate=11 Agosto 2008|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090417112437/http://www.nytimes.com/2007/06/12/science/12rome.html|archivedate=17 Marso 2009}}</ref> ===== Alamat ng pagkakatatag ng Roma ===== [[Talaksan:Kapitolinische_Wölfin_Museum_Capitolini.jpg|thumb|Ang{{Dead link|date=Mayo 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''[[Lobong Capitolino]]'', isang eskultura ng [[Babaeng lobo (mitolohiyang Romano)|kathang-isip na babaeng lobo]] na nagpapasuso ng kambal na sanggol na sina [[Romulus at Remus|Romulo at Remo]]]] Ang mga tradisyonal na kuwentong pinagpasahan ng mga mismong [[sinaunang Roma]]no ang nagpapaliwanag ng pinakamaagang [[Kasaysayan ng Roma|kasaysayan ng kanilang lungsod]] na makikita sa mga [[alamat]] at [[mito]]. Ang pinakapamilyar sa mga alamat na ito, at marahil ang pinakatanyag sa lahat ng [[mitolohiyang Romano]], ay ang kuwento nina [[Romulus at Remus|Romulo at Remo]], ang kambal na pinasuso ng isang [[Babaeng lobo (mitolohiyang Romano)|babaeng lobo]].<ref name="livy17973"/> Nagpasya silang magtayo ng isang lungsod, ngunit pagkatapos ng pagtatalo, pinatay ni [[Romulus|Romulo]] ang kaniyang kapatid at tinawag ang lungsod mula sa kaniyang pangalan. Ayon sa mga Romanong [[analista]], nangyari ito noong Abril 21, 753 BK.{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Ang alamat na ito ay kinailangang ipagkasundo sa isang dalawahang tradisyon, na itinakda nang mas maagang panahon, nang [[Digmaang Troya|tumakas]] ang [[Digmaang Troya|Troyang]] si [[Aineias]] papunta sa Italya at itinatag ang linya ng mga Romano sa pamamagitan ng kaniyang anak na si [[Ascanius|Iulus]], kung kanino ipinangalanan ang [[dinastiyang Julio-Claudio]].<ref name="livy20052">{{Cite book|publisher=Penguin Books Ltd|isbn=978-0-14-196307-5|last=Livy|title=The Early History of Rome|year=2005}}</ref> Ito ay nagawa ng makatang Romano na si [[Virgil]] noong unang siglo BC. Dagdag, binabanggit ni [[Strabo|Estrabon]] ang isang mas matandang kuwento, na ang lungsod ay isang kolonya ng [[Arcadia (sinaunang rehiyon)|Arcadia]] na itinatag ni [[Evandro]]. Isinulat din ni Estrabon na si [[Lucius Coelius Antipater]] ay naniniwalagngang ang Roma ay itinatag ng mga Griyego.<ref>{{cite web|url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=urn:cts:greekLit:tlg0099.tlg001.perseus-grc1:5.3.3|title=Strabo, Geography, book 5, chapter 3, section 3|website=www.perseus.tufts.edu}}</ref><ref>{{cite web|url=http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/5C*.html|title=LacusCurtius • Strabo's Geography — Book V Chapter 3|website=penelope.uchicago.edu}}</ref> === Kaharian at republika === {{Main|Sinaunang Roma|Kahariang Romano|Republikang Romano|Imperyong Romano}} {{multiple image|align=right|caption_align=center|image1=Statue-Augustus.jpg|width1=155|caption1=[[Augusto]]|image2=Gaius Iulius Caesar (Vatican Museum).jpg|width2=128|caption2=[[Julio Cesar]]}}Matapos ang maalamat na pagkakatatag ni Romulo,{{sfn|Kinder|Hilgemann|1964|p=73}} ang Roma ay pinasiyahan sa loob ng 244 na taon ng isang sistemang monarkiya, nagmula sa mga soberanong nagmula sa mga [[Mga Latin (Italikong tribo)|Latin]] at [[Mga Sabino|Sabino]], na kalaunan ay mga haring [[Kabihasnang Etrusko|Etrusko]]. Ang tradisyon ay naglatag ng pitong hari: [[Romulo]], [[Numa Pompilius]], [[Tullus Hostilius]], [[Ancus Marcius]], [[Lucius Tarquinius Priscus|Tarquinius Priscus]], [[Servius Tullius]], at [[Tarquinius Superbus]].{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Noong 509 BC, pinabaksak ng mga Romano ang huling hari mula sa kanilang lungsod at nagtatag ng isang [[Oligarkiya|oligarkong]] [[republika]]. Sa gayon ay nagsimula na ng Roma sa isang panahong naisasalarawan bilang alitan sa pagitan ng mga [[Patricio (sinaunang Roma)|patricio]] (aristokrata) at mga [[Mga Plebo|plebo]] (maliit na may-ari ng lupa), at sa pamamagitan ng patuloy na pakikidigma laban sa mga populasyon ng gitnang Italya: mga Etrusko, Latin, [[mga Volsco|Volsco]], [[mga Ecuo|Ecuo]], at [[Marsi|Marso]]{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Matapos maging pinuno ng [[Latium]], pinangunahan ng Roma ang maraming digmaan (laban sa mga [[Mga Galo|Galo]], [[Mga Osco|Osco]]-[[Mga Samnita|Samnita]] at kolonyang Griyego ng [[Tarento]], kaalyado ni [[Piro ng Epiro|Piro]], hari ng [[Epiro]]) na humantong sa pananakop sa [[tangway ng Italya]], mula sa gitna hanggang sa [[Magna Graecia]].{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Ang ikatlo at ikalawang siglo BK ay kakikitaan ang pagtatatag ng Romanong ehemoniya sa buong [[Dagat Mediteraneo|Mediteraneo]] at sa mga [[Balkan]], bunga ng tatlong [[Mga Digmaang Puniko|Digmaang Puniko]] (264–146 BC) na dumigma sa lungsod ng [[Kartago]], at ng tatlong Digmaang [[Mga digmaang Macedoniko|Macedoniko]] (212–168 BK) laban sa [[Kaharian ng Masedonya|Macedonia]].{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Ang mga unang [[lalawigang Romano]] ay itinatag sa panahong ito: [[Sicilia (lalawigang Romano)|Sicilia]], [[Sardinia at Corsica]], [[Hispania]], [[Macedonia (lalawigang Romano)|Macedonia]], [[Achaea (lalawiganng Romano)|Achaea]], at [[Africa (lalawigang Romano)|Africa]].{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}}[[Talaksan:Palatino_(Palatine_Hill,_Rome).jpg|thumb|Ang mga palasyo ng Sinaunang-Imperyal-Romano ng Palatino, isang serye ng mga palasyo na matatagpuan sa [[Burol Palatino]], litaw na nagpapahayag ng kapangyarihan at kayamanan ng mga emperador mula kay Augusto hanggang sa ika-4 na siglo.]] Mula sa pagsisimula ng ika-2 siglo BK, naglabanan ng kapangyarihan ang dalawang pangkat ng aristokrata: ang [[optimates]], na kumakatawan sa konserbatibong bahagi ng [[Senado ng Roma|Senado]], at ang mga [[populares]], na umaasa sa suporta ng mga [[Mga Plebo|plebo]] (urbanong mababang uri) upang makakuha ng kapangyarihan. Sa parehong panahon, ang pagkalugi ng maliliit na magsasaka at ang pagtatatag ng malalaking lupain pang-alipin ay naging sanhi ng malakihang paglipat sa lungsod. Ang tuloy-tuloy na digmaan ay humantong sa paglalatatag ng isang propesyonal na hukbo, na naging mas tapat sa mga heneral nito kaysa republika. Dahil dito, sa ikalawang kalahati ng ikalawang siglo at noong unang siglo BK, mayroong mga salungatan kapuwa laban sa ibang bansa at sa loob nito. Matapos ang nabigong pagtatangka ng repormang panlipunan ng populares na sina [[Tiberius Gracchus|Tiberius]] at [[Gaius Gracchus]],{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} at giyera laban kay [[Jugurtha|Jugurta]],{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} nagkaroon ng [[Unang digmaang sibil ni Sulla|unang digmaang sibil]] sa pagitan nina [[Gaius Marius]] at [[Lucius Cornelius Sulla|Sulla]].{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Isang [[Ikatlong Digmaang Servil|pangunahing pag-aalsa ng mga alipin]] sa ilalim ni [[Spartacus]] ang sumunod,{{sfn|Kinder|Hilgemann|1964|p=91}} at pagkatapos ay ang pagkakatatag ng [[unang Triunvirato]] kasama sina [[Julio Cesar|Cesar]], [[Pompey]], at [[Marcus Crassus|Crassus]].{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} [[Talaksan:Trajansmärkte_Forum.jpg|left|thumb|Ang{{Dead link|date=Mayo 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} mga [[Mga imperyal na foro|imperyal na foro]] na kabilang sa isang serye ng mga monumental na foro (mga pampublikong plaza) na itinayo sa Roma ng mga emperador. Makikita rin sa imahen ang [[Palengke ni Trajano]].]] Ang pananakop sa mga [[mga Galo|Galo]] ang nagpakalakas at nagpasikat kay Cesar, na humantong sa [[Digmaang Sibil ni Cesar|pangalawang digmaang sibil]] laban sa Senado at kay Pompey. Matapos ang kaniyang tagumpay, itinatag ni Cesar ang kaniyang sarili bilang [[Diktador perpetuo|panghabangbuhay na diktador]].{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Ang pagpaslang sa kaniya ay humantong sa isang [[ikalawang Triunvirato]] sa pagitan nina [[Cesar Augusto|Octavio]] (apo at tagapagmana ni Cesar), [[Marcus Antonius|Marco Antonio]], at [[Marcus Aemilius Lepidus (triunviro)|Lepido]], at sa [[Huling digmaang ng Republikang Romano|isa pang digmaang sibil]] sa pagitan nina Octavio at Antonio.{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} === Imperyo === [[Talaksan:Vue maquette de Gismondi, J.-P. Dalbéra.jpg|left|thumb|Rekonstruksiyon ng sinaunang Roma sa panahon ng Imperyo.]] Noong 27 BK, si Octavio ang naging ''[[Princeps|princeps civitatis]]'' at kinuha ang titulong [[Cesar Augusto|''Augustus'']], na itinatag ang [[prinsipado]], isang [[diarkiya]] sa pagitan ng mga ''princeps'' at ng senado.{{sfn|Kinder|Hilgemann|1964|p=93}} Sa panahon ng paghahari ni [[Nero]], napakalaking bahagi ng lungsod ang nasira pagkatapos ng [[Dakilang Sunog ng Roma]], at sinimulan ang [[Pag-uusig sa mga Kristiyano sa Imperyong Romano|pang-uusig sa mga Kristiyano]].<ref>{{Cite web|url=http://www.pbs.org/wnet/secrets/great-fire-rome-background/1446/|title=The Great Fire of Rome {{!}} Background {{!}} Secrets of the Dead {{!}} PBS|date=29 Mayo 2014|website=Secrets of the Dead|language=en-US|access-date=7 Marso 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.nationalgeographic.org/thisday/jul19/great-fire-rome/|title=Great Fire of Rome|last=Society|first=National Geographic|date=18 Hunyo 2014|website=National Geographic Society|language=en|access-date=7 Marso 2019}}</ref><ref>{{Cite book|title=Egypt, Greece, and Rome : civilizations of the ancient Mediterranean|last=Freeman, Charles, 1947-|isbn=978-0-19-965191-7|edition=Third|location=Oxford|oclc=868077503|date= Marso 2014}}</ref> Ang Roma ay itinatag bilang isang [[de facto]] na imperyo, na umabot sa pinakadakilang paglawak nito noong ikalawang siglo sa ilalim ng Emperado [[Trajano]]. Ang Roma ay itinuring bilang [[caput Mundi]], ibig sabihin, ang kabesera ng kilalang mundo, isang kataga na ginagamit pa kahit noong panahon ng Republika. Sa unang dalawang dantaon nito, ang imperyo ay pinamunuan ng mga emperador mula sa mga dinastiyang [[Dinastiyang Julio-Claudio|Julio-Claudio]],{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} [[Dinastiyang Flavio|Flavio]] (na nagtayo rin ng isang kapangalang ampiteatro, na kilala bilang [[Koliseo]]),{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} at [[Dinastiyang Nerva-Antonina|Antonina]].{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Ang panahong ito ay nailalarawan din dahil sa pagkalat ng relihiyong Kristiyano, na ipinangaral ni [[Hesus|Hesucristo]] sa [[Judea]] noong unang kalahati ng unang siglo (sa ilalim ng [[Tiberio]]) at ikinalat ng kaniyang mga [[apostol]] sa loob at labas ng imperyo.{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Ang panahong Antonina ay itinuturing na rurok ng Imperyo, na ang teritoryo ay mula sa [[Karagatang Atlantiko|Dagat Atlantiko]] hanggang sa [[Eufrates]] at mula sa [[Gran Britanya|Britanya]] hanggang [[Ehipto]].{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} [[Talaksan:Roman_Empire_Trajan_117AD.png|right|thumb|Ang Imperyong Romano sa pinakamalawak na sakop nito noong 117 AD, humigit-kumulang na {{Convert|6.5|e6km2|e6sqmi|1}}<ref>Parker, Philip, "The Empire Stops Here". p. 2.</ref> lupain.]] [[Talaksan:Foro_Romano_Forum_Romanum_Roman_Forum_(8043630550).jpg|right|thumb|Ang [[Forum ng Roma|Foro ng Roma]] ay ang labi ng mga gusaling iyon na sa karamihan ng panahon ng Sinaunang Roma ay kumakatawan sa sentro ng politika, batas, relihiyon, at ekonomiya ng lungsod at ang neuralhikong sentro ng lahat ng sibilisasyong Romano.<ref>{{cite web|title=The Roman Forum|website=Ancient History Encyclopedia|date=18 Enero 2012|url=https://www.ancient.eu/article/26/the-roman-forum/|access-date=22 Agosto 2019}}</ref>]] [[Talaksan:Rione_X_Campitelli,_00186_Roma,_Italy_-_panoramio_(128).jpg|right|thumb|[[Haligi ni Trajano]], haligi ng tagumpay at lugar kung saan inilagak ang mga labi ni [[Trajano|Emperador Trajano]].]]Matapos ng Dinastiyang Severo noong 235, ang Imperyo ay pumasok sa isang 50 taong panahon na kilala bilang [[Krisis ng Ikatlong Siglo]] kung saan maraming lupon ng heneral ang naghahangad na protektahan ang rehiyon ng imperyo na ipinagkatiwala sa kanila buhat ng kahinaan ng sentral na awtoridad sa Roma. Nariyan ang tinaguriang Imperyong Galo mula 260 hanggang 274 at ang pag-aalsa ni Zenobia at ng kaniyang ama mula sa kalagitnaan ng 260s na naghahangad na hadlangan ang mga pagsalakay ng Persia. Ang ilang rehiyon–Britanya, Espanya, at Hilagang Africa–ay halos hindi naapektuhan. Ang kawalang-tatag ay naging sanhi ng pagkasira ng ekonomiya, at nagkaroon ng mabilis na pagtaas ng implasyon habang naging lalong magastos ang pamamahala upang matugunan ang mga gastos. Ang mga [[Talaan ng mga sinaunang taong Aleman|tribong Aleman]] sa may Rin at sa hilaga ng Balkan ay nagsagawa ng malulubha, ngunit hindi koordinadong pagsalakay mula 250 hanggang 280 na itinuring bilang malalaking pagsalakay sa mga grupo kaysa mga pagtatangkang manirahan. Ang [[Dinastiyang Sasanida|Imperyong Persia]] ay sumalakay mula sa silangan nang maraming beses sa panahon ng 230s hanggang 260s ngunit kalaunan ay tinalo.{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Isinagawa ni Emperado [[Diocleciano]] (284) ang pagpapanumbalik ng Estado. Tinapos niya ang Principado at ipinakilala ang [[Tetrarkiya]] na naghahangad na dagdagan ang kapangyarihan ng estado. Ang pinakatampok na salik nito ay ang walang-habas na interbensiyon ng Estado hanggang sa antas-lungsod. Kung dati, ang Estado ay nagsumite ng isang panukalang pagbubuwis sa isang lungsod at hinayaan ng lungsod na magpasya sa ibabayad, mula sa kaniyang paghahari ay ginawa ito ng Estado hanggang sa antas ng nayon. Sa isang walang kabuluhang pagtatangka upang makontrol ang implasyon, nagpataw siya ng mga [[Mga kontrol sa presyo|kontrol sa presyo]] na hindi tumagal. Siya o si Constantino ang nagrehiyonalisa ng pangangasiwa ng imperyo na pangunahing nagbago sa paraan ng pamamahala nito sa pamamagitan ng paglikha ng mga rehiyonal na diyosesis. Ang pagkakaroon ng mga panrehiyong yunit ng pananalapi mula 286 ay nagsilbing modelo para sa walang-habas na pagbabagong ito. Pinabilis ng emperador ang proseso ng pag-alis ng utos-militar mula sa mga gobernador. Mula noon, ang administrasyong sibilyan at ang utos-militar ay magkahiwalay. Binigyan niya ang mga gobernador ng higit na tungkulin sa pananalapi at inatasan sila na pangasiwaan ang sistema ng suporta sa lohistika ng hukbo bilang pagtatangka na kontrolin ito sa pamamagitan ng pag-aalis ng sistema ng suporta mula sa kontrol nito. Pinamunuan ni Diocleciano ang silangang kalahati at tumira sa [[Nicomedia]], habang iniangat niya si [[Maximiano]] sa antas ''Augusto'' ng kanlurang kalahati, kung saan pinamumunuan niya ang karamihan mula sa [[Mediolanum]] kapag hindi nag-iikot.{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Noong 292, lumikha siya ng dalawang 'nakababatang' emperador, ang mga Cesar, isa para sa bawat Augusto. Ang mga ito ay sina Constantius para sa Britanya, Galia, at Espanya na ang luklukan ng kapangyarihan ay nasa [[Trier]] at si Licinius sa [[Sirmium]] sa Balkan. Hindi bago ang pagtatalaga ng isang Cesar: Sinubukan ni Diocleciano ang isang sistemang 'di-dinastikong pagkakasunud-sunod. Sa pagbaba sa puwesto noong 305, umangat ang mga Cesar at sila naman ay humirang ng dalawang kasamahan para sa kanilang sarili.{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} [[Talaksan:Piazza_di_porta_san_Paolo_102_2167.jpg|left|thumb|Ang [[Piramide ni Cestius|Piramide ni Gaius Cestius]] at ang mga [[Mga Pader Aureliano|Pader Aureliano]]]] Matapos ang pagbaba sa puwesto nina Diocleciano at Maximiano noong 305 at isang serye ng mga digmaang sibil sa pagitan ng mga karibal na nag-aangkin sa kapangyarihan ng imperyo, sa mga taon ng 306-313, ang Tetrarkiya ay inabandona. Nagsagawa si Constantinong Dakila ng isang pangunahing reporma ng burukrasya, hindi sa pamamagitan ng pagbabago ng estruktura ngunit sa pamamagitan ng rasyonalisasyon ng mga kakayahan ng maraming ministro sa mga taong 325-330, matapos niyang talunin si [[Licinius]], ang emperador sa Silangan, sa pagtatapos ng 324. Ang tinatawag na [[Kautusan ng Milano]] ng 313, sa katunayan ay isang piraso ng liham mula kay Licinius sa mga gobernador ng mga silangang lalawigan, ay pagbibigay ng kalayaan sa pagsamba ninuman, kasama na sa mga Kristiyano, at inatasan ang pagpapanumbalik ng mga nakumpiskang pag-aari ng simbahan sa petisyon sa mga bagong nilikha na vicario ng mga diyosesis. Pinondohan niya ang pagtatayo ng maraming simbahan at pinayagan ang kleriko na kumilos bilang mga tagapamagitan sa mga alitang sibil (isang batas na winakasan bago matapos ang pamumuno niya, ngunit ibinalik din). Binago niya ang bayan ng [[Byzantium]] bilang kaniyang bagong luklukan, kung saan, gayunpaman, ay hindi opisyal na anupaman kaysa isang tirahan ng imperyo tulad ng Milano o Trier o Nicomedia hanggang sa bigyan ng isang prepekto ng lungsod noong Mayo 359 ni Constantius II, at naging [[Constantinopla]].{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Ang Kristiyanismo sa anyo ng Kredong Niceno ang naging opisyal na relihiyon ng imperyo noong 380, sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Tesalonica]] na inilabas sa ngalan ng tatlong emperador–Gratian, Valentiniano II, at [[Theodosius I|Theodosius I–]]<nowiki/>na malinaw na si Theodosius ang nagtutulak dito. Siya ang huling emperador ng pinag-isang imperyo. Pagkamatay niya noong 395, hinati ng kaniyang mga anak na sina [[Arcadius]] at [[Honorius]] ang imperyo sa [[Kanlurang Imperyong Romano|isang kanluran]] at [[Silangang Imperyong Romano|isang silangang]] bahagi. Ang luklukan ng pamahalaan sa Kanlurang Imperyong Romano ay inilipat sa [[Lungsod ng Ravenna|Ravenna]] pagkatapos ng [[Pagkubkob ng Milano]] noong 402. Noong ika-5 siglo, ang karamihan sa mga emperador mula 430 ay nanirahan sa kabeserang lungsod, Roma.{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Ang Roma, na nawala ang pangunahing papel nito sa pamamahala ng imperyo, ay [[Pandarambong sa Roma (410)|dinambong noong 410]] ng mga [[Visigodo]]ng pinamunuan ni [[Alarico I]],{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} ngunit napakaliit na pinsalang pisikal ang nagawa, na ang karamihan ay inayos din. Ang hindi madaling mapalitan ay ang mga natangay na bagay tulad ng likhang sining na pinalamutian at mga bagay sa tahanan na ninakaw. Pinaganda ng mga papa ang lungsod ng mga naglalakihang basilika, tulad ng [[Basilika ni Santa Maria la Mayor|Santa Maria Maggiore]] (sa pakikipagtulungan ng mga emperador). Ang populasyon ng lungsod ay bumagsak mula 800,000 hanggang 450-500,000 sa panahong ang lungsod ay dinambong noong 455 ni [[Genseric]]o, hari ng mga [[Lahing Bandalo|Bandalo]].{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Hindi napigilian ng mahihinang emperador ng ikalimang siglo ang pagkabulok, na humantong sa pagtitiwalag kay [[Romulo Augustulo]] noong 22 Agosto 476, na minarkahan ang pagtatapos ng Kanlurang Imperyong Romano at, para sa maraming istoryador, ang simula ng [[Gitnang Kapanahunan]].{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Ang pagbagsak ng populasyon ng lungsod ay sanhi ng pagkawala ng pang-angkat ng trigo mula sa Hilagang Africa, mula 440 pataas, at ang pagkaayaw ng mga senador na panatilihin ang mga donasyon upang suportahan ang isang populasyon na masyadong malaki para sa limitadong rekurso. Gayumpaman, pinagsumikapang panatilihin ang monumental na sentro, ang Palatino, at ang mga pinakamalaking paliguan, na patuloy na pinagana hanggang sa pagkubkob ng mga Gotiko noong 537. Ang malalaking paliguang Constantino sa Quirinal ay iniayos pa noong 443, at ang lawak ng pinsala ay ginawang eksaherasyon.<ref>''Rome, An Urban History from Antiquity to the Present'', Rabun Taylor, Katherine W. Rinne and Spiro Kostof, 2016 pp.&nbsp;160–179</ref> Gayumpaman, ang hitsura ng lungsod ay ang pangkalahatang pagkabalaho at pagkaagnas dahil sa malalawak na lugar na inabandona at sa pagbaba ng populasyon. Ang populasyon ay bumaba mula sa 500,000&nbsp;ng 452 patungo sa 100,000&nbsp;ng 500 AD (marahil ay mas malaki, kahit na walang tiyak na bilang ang maaaring malaman). Matapos ang pagkubkob ng mga Gotiko noong 537, ang populasyon ay bumaba pa sa 30,000 ngunit tumaas sa 90,000 sa ilalim ng pagka-papa ni [[Papa Gregorio I|Gregorio ang Dakila]].<ref>''Rome, Profile of a City: 321–1308'', [[Richard Krautheimer]], p.&nbsp;165</ref> Ang pagbaba ng populasyon ay sumabay sa pangkalahatang pagbagsak ng urbanong pamumuhay sa Kanluran noong ikalima at ikaanim na siglo, na may kaunting mga natatangi. Ang pamamahagi ng trigo ng estado na umaakay sa mas mahirap na mga kasapi ng lipunan ay nagpatuloy hanggang sa ikaanim na siglo at marahil ay pinigilan ang lalong pagbagsak ng populasyon.<ref>''Rome, Urban History'', pp.&nbsp;184–185</ref> Ang mga numero ng 450,000-500,000 ay batay sa dami ng baboy, 3,629,000&nbsp;lbs. ipinamahagi sa mas mahihirap na Romano sa loob ng limang buwan ng taglamig sa tantos ng limang Romanong lbs bawat tao bawat buwan, sapat para sa 145,000 katao o 1/4 o 1/3&nbsp;ng kabuuang populasyon.<ref>Novel 36, 2, Emperor Valeninian III</ref> Ang pamamahagi ng butil sa 80,000 may hawak ng boleto nang sabay-sabay ay nagmumungkahi ng 400,000 (itinakda ni Augusto ang bilang sa 200,000 o ikalimang bahagi ng populasyon). === Gitnang Panahon === [[Talaksan:Sack_of_Rome_by_Alaric_-_sacred_vessels_are_brought_to_a_church_for_safety_(2nd_of_2).jpg|right|thumb|Paglalarawan noong ika-15 siglo na naglalarawan ng [[Pandarambong sa Roma (410)]] ng haring [[Mga Visigodo|Visigodo]] na si [[Alarico I]]]] Ang Obispo ng Roma, na tinawag na [[Papa|Santo Papa]], ay mahalaga mula pa noong mga unang araw ng Kristiyanismo dahil sa pagkamartir doon ng parehong apostol na sina [[San Pedro|Pedro]] at [[Apostol Pablo|Pablo]]. Ang mga Obispo ng Roma ay nakita rin (at nakikita pa rin ng mga Katoliko) bilang kahalili ni Pedro, na itinuturing na unang Obispo ng Roma. Sa gayon ang lungsod ay nagkaroon ng mas nakaangat na halaga bilang sentro ng [[Simbahang Katolika Romana|Simbahang Katolika]]. Matapos ang [[pagbagsak ng Kanlurang Imperyong Romano]] noong 476 AD, ang Roma ay unang nasa ilalim ng kontrol ni [[Odoacer]] at pagkatapos ay naging bahagi ng [[Kahariang Ostrogodo]] bago bumalik sa kontrol ng [[Silangang Imperyong Romano|Silangang Romano]] pagkatapos ng [[Digmaang Gotiko (535–554)|Digmaang Gotiko]], na sumalanta sa lungsod [[Pandarambong sa Roma (546)|546]] at [[Pagkubkob sa Roma (549-550)|550]]. Ang populasyon nito ay bumulusok mula sa higit sa isang milyon noong 210 AD hanggang 500,000 noong 273<ref name="Editors">{{cite web|last=Editors|first=Mandatory|url=http://www.mandatory.com/2013/01/24/the-16-greatest-cities-in-human-history/9|title=travel, history, civilizations, greatest cities, largest cities, Rome|publisher=Mandatory|date=24 Enero 2013|accessdate=12 Marso 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130130090938/http://www.mandatory.com/2013/01/24/the-16-greatest-cities-in-human-history/9|archivedate=30 Enero 2013}}</ref> hanggang 35,000 pagkatapos ng Digmaang Gotiko (535-554).<ref name="Editors"/> Nabawasan ang dating malawak na lungsod at naging mga pangkat ng mga tinitirahang gusali na magkakalayo at pinapalibutan ng malalaking pook ng mga labi, masusukal na lugar, anihan ng vino, at mga palengkeng halamanan.<ref>Norman John Greville Pounds. ''An Historical Geography of Europe 450 B.C.–A.D. 1330''. p. 192.</ref> Pangkalahatang itinuturing na ang populasyon ng lungsod hanggang 300 AD ay 1 milyon (tinatayang mula 2 milyon hanggang 750,000) na bumababa sa 750–800,000 noong 400 AD, 450-500,000 noong 450 AD, at bumaba sa 80-100,000 noong 500 AD (bagaman maaaring dalawang beses ito).<ref>''Rome in Late Antiquity'', Bernard Lancon, 2001, pp.&nbsp;14, pp. 115–119 {{ISBN|0-415-92976-8}}; ''Rome Profile of a City'', Richard Krautheimer, 2000, pp.&nbsp;4, 65 {{ISBN|0-691-04961-0}}; ''Ancient Rome, The Archaeology of the Eternal City'', Editors Jon Coulston and Hazel Dodge, pp. 142–165 {{ISBN|978-0-947816-55-1}}</ref> Matapos ang [[Mga Lombardo|pagsalakay ng mga Lombardo sa Italya]], ang lungsod ay nanatiling Bisantino sa pangalan, ngunit sa totoo, ang mga papa ay sumunod sa isang patakaran ng balanse sa pagitan ng mga [[Silangang Imperyong Romano|Bisantino]], [[Mga Franco|Franco]], at [[Mga Lombardo|Lombardo]].{{Sfn|Bertarelli|1925}} Noong 729, ibinigay ng Lombardong hari na si [[Liutprand, Hari ng mga Lombardo|Liutprand]] ang hilagang bayan ng Latium ng [[Sutri]] sa Simbahan, ang simula ng temporal na kapangyarihan nito.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Noong 756, matapos talunin ni [[Pepin ang Maikli]] ang Lombardo, ay ibininigay sa Papa ang temoral na kapangyarihan sa Dukadong Romano at sa [[Exarcado ng Ravenna|Exarkado ng Ravenna]], sa gayon nalikha ang [[Estado ng Simbahan]].{{Sfn|Bertarelli|1925}} Mula sa panahong ito, sinubukan ng tatlong kapangyarihan na mamuno sa lungsod: ang papa, ang maharlika (kasama ang mga pinuno ng mga milisya, ang mga hukom, ang Senado at ang populasyon), at ang haring Franco, bilang hari ng mga Lombardo, patricius, at Emperador.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Ang tatlong partidong ito (teokratiko, republikano, at imperyal) ay isang katangian ng buhay Romano sa buong Gitnang Kapanahunan.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Noong gabi ng Pasko ng 800, si [[Carlomagno]] ay kinoronahan sa Roma bilang emperador ng [[Banal na Imperyong Romano]] ni [[Papa Leo III]]. Sa pagkakataong iyon, ang lungsod ay naglatag sa kauna-unahang pagkakataon ng dalawang kapangyarihan na ang pakikibaka para sa kontrol ay magiging madalas sa Gitnang Kapanahunan.{{Sfn|Bertarelli|1925}} [[Talaksan:Detail_coronation_Charles_the_Great_(Francis_1st_of_France)_by_Pope_Leo_III_(Leo_X)_Vatican_11.jpg|left|thumb|Detalye ng obra ni [[Rafael Sanzio|Raphael]] na naglalarawan ng pagkokorona kay [[Carlomagno]] sa [[Lumang Basilika ni San Pedro]], noong 25 Disyembre 800]] Noong 846, ang mga Arabong Muslim ay nagkaroon ng [[Pagsalakay ng mga Arabo sa Roma|hindi matagumpay na pagsugod sa mga pader ng lungsod]], ngunit nagawang mandambong sa basilika ni [[Lumang Basilika ni San Pedro|San Pedro]] at San Pablo, parehong nasa labas ng pader ng lungsod.<ref>{{cite web|url=http://www.metmuseum.org/toah/ht/06/eust/ht06eust.htm|title=Italian Peninsula, 500–1000 A.D.|date=5 Disyembre 2008|website=[[Metropolitan Museum of Art|The Metropolitan Museum of Art]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205030647/http://www.metmuseum.org/toah/ht/06/eust/ht06eust.htm|archive-date=5 Disyembre 2008|url-status=dead|access-date=22 Agosto 2019}}</ref> Matapos ang pag-agnas ng [[Imperyong Carolingio|kapangyarihang Carolingio]], ang Roma ay nabiktima ng kaguluhang piyudal: maraming marangal na pamilya ang nagtunggalian sa pagkapapa, sa pagka-emperador, at sa bawat isa. Ito ang mga panahon nina [[Theodora (senatrix)|Teodora]] at kaniyang anak na si [[Marozia]], mga kerida at ina ng ilang papa, at ni [[Crescentius ang Nakababata|Crescentius]], isang makapangyarihang piyudal na panginoon, na nilabanan ang sina Emperador [[Otto II, Banal na Emperador ng Roma|Otto II]] at [[Otto III, Banal na Emperador ng Roma|Otto III]].{{Sfn|Bertarelli|1925}} Ang mga eskandalo sa panahong ito ang nagtulak upang ireporma ng papado ang sarili nito. Ang halalan ng papa ay inilaan na lamang sa mga kardinal, at sinubukan ang reporma ng klero. Ang puwersa sa likod ng pagpapanibago na ito ay ang mongheng si [[Papa Gregorio VII|Ildebrando da Soana]], na dating nahalal ng papa sa ilalim ng pangalang [[Papa Gregorio VII|Gregoryo VII]] at naging kasangkot sa [[Kontrobersiyang Investiduras]] laban kay Emperador [[Henry IV, Banal na Emperador ng Roma|Henry IV]].{{Sfn|Bertarelli|1925}} Kasunod nito, ang Roma ay [[Pandarambong sa Roma (1084)|dimambong at sinunog]] ng mga [[Mga Normando|Normando]] sa ilalim ni [[Robert Guiscard]] na pumasok sa lungsod nang may suporta sa Papa, at matapos ay kinubkob ang [[Castel Sant'Angelo]].{{Sfn|Bertarelli|1925}} Sa panahong ito, ang lungsod ay nagsasariling pinamunuan ng isang ''senatore'' o ''patrizio'' . Noong ika-12 siglo, ang pamamahala na ito, tulad ng ibang mga lungsod sa Europa, ay umunlad at naging [[Medyebal na komuna|komuna]], isang bagong anyo ng organisasyong panlipunan na kinokontrol ng mga bagong mayamang uri.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Nakipaglaban si Papa [[Papa Lucio II|Lucio II]] laban sa komunang Romano, at ang pakikibaka ay ipinagpatuloy ng kaniyang kahalili na si [[Papa Eugenio III]]: sa yugtong ito, ang komuna, kaalyado ng aristokrasya, ay suportado ni [[Arnaldo da Brescia]], isang monghe na isang relihiyoso at repormistang panlipunan.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Pagkamatay ng papa, si Arnaldo ay dinala ng ibinilanggo ni [[Papa Adriano IV|Adriano IV]], at minarkahan ang pagtatapos ng awtonomiya ng komuna.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Sa ilalim ni [[Papa Inocencio III]], na ang pamamahala ay minarkahan ang rurok ng papado, nilusaw ng komuna ang senado, at pinalitan ito ng isang ''Senatore'', na napapailalim sa papa.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Sa panahong ito, ang pagkapapa ay gumampan ng isang sekular na halaga sa [[Kanlurang Europa]], na madalas na kumikilos bilang mga tagapamagitan sa pagitan ng mga Kristiyanong [[monarko]] at gumagamit ng mga karagdagang kapangyarihang pampolitika.<ref name="Faus">Faus, José Ignacio Gonzáles. "''Autoridade da Verdade – Momentos Obscuros do Magistério Eclesiástico''". Capítulo VIII: Os papas repartem terras – Pág.: 64–65 e Capítulo VI: O papa tem poder temporal absoluto – Pág.: 49–55. Edições Loyola. {{ISBN|85-15-01750-4}}. Embora Faus critique profundamente o poder temporal dos papas ("''Mais uma vez isso salienta um dos maiores inconvenientes do status político dos sucessores de Pedro''" – pág.: 64), ele também admite um papel secular positivo por parte dos papas ("''Não podemos negar que intervenções papais desse gênero evitaram mais de uma guerra na Europa''" – pág.: 65).</ref><ref name="Papal Arbitration2">{{cathEncy|wstitle=Papal Arbitration|author=Jarrett, Bede}}</ref><ref>Such as regulating the [[colonization]] of the [[New World]]. See [[Treaty of Tordesillas]] and [[Inter caetera]].</ref> Noong 1266, si [[Carlos ng Anjou]], na patungo sa timog upang labanan ang [[Hohenstaufen]] sa ngalan ng papa, ay hinirang na Senador. Itinatag ni Carlos ang [[Unibersidad ng Roma La Sapienza|Sapienza]], ang unibersidad ng Roma.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Sa panahong iyon namatay ang papa, at ang mga kardinal, na ipinatawag sa [[Viterbo]], ay hindi mapagsang-ayon sa kaniyang kahalili. Nagalit ang mga tao sa lungsod, at tinapyasan ng bubong ang gusali kung saan sila nagtipon hanggang sila ay magnomina ng bagong papa. Minarkahan nito ang pagsilang ng [[kongklabe]].{{Sfn|Bertarelli|1925}} Sa panahong ito ang lungsod ay nasira rin ng tuloy-tuloy na labanan sa pagitan ng mga maharlikang pamilya: [[Pamilya Annibaldi|Annibaldi]], [[Caetani]], [[Pamilyang Colonna|Colonna]], [[Pamilya Orsini|Orsini]], [[Conti di Segni|Conti]], nakapugad sa kanilang mga [[portipikasyon|kuta]] na itinayo sa itaas ng mga sinaunang gusaling Romano, at nilabanan ang bawat isa upang makontrol ang papado.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Si [[Papa Bonifacio VIII]], ipinanganak na Caetani, ay ang huling papa na lumaban para sa [[unibersal na pamumuno]] ng simbahan; ipinahayag niya ang isang krusada laban sa [[pamilyang Colonna|pamilya Colonna]] at, noong 1300, tumawag para sa unang [[Hubileo ng Kristiyanismo]], na nagdala ng milyon-milyong [[Peregrinasyong Kristiyano|peregrino]] sa Roma.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Gayunpaman, ang kaniyang pag-asa ay dinurog ng haring Pransiya na si [[Felipe IV ng Pransiya|Felipe ang Patas]], na kinulong siya at pinatay sa [[Anagni]].{{Sfn|Bertarelli|1925}} Pagkatapos, isang bagong papa na matapat sa Pranses ang hinalal, at ang papado ay pansamantalang [[Papado sa Avignon|inilipat]] sa [[Avignon]] (1309–1377).{{Sfn|Bertarelli|1925}} Sa panahong ito ay napabayaan ang Roma, hanggang sa isang plebong si [[Cola di Rienzo]], ang iniluklok.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Isang idealista at mahilig sa sinaunang Roma, ipinangarap ni Cola ang muling pagsilang ng Imperyong Romano. Matapos angkinin ang kapangyarihang may titulong ''[[Tribune|Tribuno]]'', ang kaniyang mga reporma ay tinanggihan ng mamamayan.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Sapilitang pinalayas, si Cola ay bumalik bilang bahagi ng kasamahan ni Kardinal [[Gil Álvarez Carrillo de Albornoz|Albornoz]], kung kanino pinaubaya ang pagpapanumbalik ng kapangyarihan ng Simbahan sa Italya.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Bumalik sa kapangyarihan para sa isang maikling panahon, sa lalong madaling panahon, si Cola ay tinugis ng mamamayan, at sinakop ni Albornoz ang lungsod. Noong 1377, ang Roma ay naging luklukan muli ng papado sa ilalim ni [[Papa Gregorio XI|Gregorio XI]].{{Sfn|Bertarelli|1925}} Ang pagbabalik ng papa sa Roma sa taong iyon ay nagpakawala ng [[Paghahating Kanluranin]] (1377–1418), at sa susunod na apatnapung taon, ang lungsod ay naapektuhan ng mga pagkakahati-hating umuga sa Simbahan.{{Sfn|Bertarelli|1925}} === Maagang modernong kasaysayan === {{Main|2=Renasimiyentong Romano}} [[Talaksan:Wolf-Dietrich-Klebeband_Städtebilder_G_123_III.jpg|thumb|Halos{{Dead link|date=Mayo 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 500 taong gulang, ang mapa ng Roma na ito ni [[Mario Cartaro]] ay nagpapakita ng mga pangunahing mga monumento ng lungsod.]] [[Talaksan:0_Castel_et_pont_Sant'Angelo_(1).JPG|right|thumb|Ang [[Castel Sant'Angelo]] o Mausoleo ni Adriano, ay isang monumentong Romano na radikal na binago noong Gitnang Kapanahunan at Renasimiyento na itinayo noong 134 AD at nakoronahan ng mga estatwa mula sa ika-16 at ika-17 siglo.]] [[Talaksan:Fontana_della_Barcaccia_restaurata,_guardando_verso_Piazza_Mignanelli.jpg|thumb|[[Fontana della Barcaccia]] ni [[Gian Lorenzo Bernini]] noong 1629]] Noong 1418, inayos ng [[Konseho ng Constancia]] ang [[Paghahating Kanluranin]], at isang Romanong papa, si [[Papa Martin V|Martin V]], ang hinalal.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Dinala nito sa Roma ang isang siglo ng panloob na kapayapaan, na minarkahan ang pagsisimula ng [[Renasimiyento]].{{Sfn|Bertarelli|1925}} Ang naghaharing papa hanggang sa unang kalahati ng ika-16 na siglo, mula kay [[Papa Nicolas V|Nicolas V]], tagapagtatag ng [[Aklatang Vaticano]], hanggang kay [[Papa Pío II|Pío II]], humanista at palabasa, mula kay [[Papa Sixto IV|Sixto IV]], isang mandirigmang papa, hanggang kay [[Papa Alejandro VI|Alejandro VI]], imoral at [[Nepotismo|nepotista]], mula kay [[Papa Julio II|Julio II]], sundalo at tagapagtaguyod, hanggang kay [[Papa Leo X|Leo X]], na nagbigay ng kaniyang pangalan sa panahong ito ("ang siglo ni Leo X"), lahat ay nagbuhos ng kanilang lakas para sa kadakilaan at kagandahan ng Walang-hanggang Lungsod at sa pagtangkilik ng mga sining.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Sa mga taong iyon, ang sentro ng [[Renasimiyentong Italyano]] ay lumipat mula sa Florencia tungo sa Roma. Ang mga kamangha-manghang obra, tulad ng bagong [[Basilika ni San Pedro]], ang [[Kapilya Sistina]], at ''[[Ponte Sisto]]'' (ang unang tulay na itinayo sa buong [[Ilog Tiber|Tiber]] mula pa noong unang panahon, bagaman ay nakatayo sa mga Romanong pundasyon) ay itinayo. Upang magawa iyon, ang Papa ay nakipagsalamuha sa mga pinakamahusay na artista ng panahong iyon, kasama sina [[Michelangelo Buonarroti|Michelangelo]], [[Pietro Perugino|Perugino]], [[Rafael Sanzio|Raphael]], [[Domenico Ghirlandaio|Ghirlandaio]], [[Luca Signorelli]], [[Sandro Botticelli|Botticelli]], at [[Cosimo Rosselli]]. Ang panahon ay kasumpa-sumpa rin dahil sa katiwalian ng mga papa, na may maraming ama na kamag-anak, na kasangkot sa [[nepotismo]] at [[Simoiya|simoniya]]. Humantong ito sa [[Repormang Protestante|Repormasyon]] at, sa kabilang banda, ang [[Kontra-Reporma]] ay bunga na rin ng katiwalian ng mga Santo Papa at ang malaking gastos para sa kanilang mga proyekto. Sa ilalim ng kalabisan at kayamanan ng mga papa, ang Roma ay nabago bilang isang sentro ng sining, tula, musika, panitikan, edukasyon, at kultura. Nagawang makipagkumpitensiya ng Roma sa iba pang pangunahing lungsod ng Europa ng panahong iyon sa mga salik ng kayamanan, kadakilaan, mga sining, pag-aaral, at arkitektura. Lubos na binago ng Renasimiyento ang hitsura ng Roma, na may mga obra tulad ng [[Pietà (Michelangelo)|Pietà]] ni Michelangelo at mga fresco sa mga [[Mga Apartamentong Borgia|Apartamentong Borgia]]. Narating ng Roma ang rurok na karangalan sa ilalim ni [[Papa Julio II]] (1503–1513) at ng mga kahalili na sina [[Papa Leo X|Leo X]] at [[Papa Clemente VII|Clemente VII]], kapuwa mga miyembro ng [[pamilya Medici]]. [[Talaksan:Lingelbach_Karneval_in_Rom_001a.jpg|thumb|[[Karnabal]] sa Roma, {{circa|1650}}]] [[Talaksan:View_of_the_Piazza_Navona,_Rome_LACMA_49.17.3.jpg|thumb|''Isang Tanaw ng Piazza Navona, Roma'', [[Hendrik Frans van Lint]], {{circa|1730}}]] Sa dalawampung taong panahong ito, ang Roma ay naging isa sa pinakadakilang sentro ng sining sa buong mundo. Ang lumang Basilika ng San Pedro na itinayo ni Emperador Dakilang [[Dakilang Constantino|Constantino]] (na noon ay nasa isang sira-sira nang kalagayan) ay giniba at muling itinayo. Ang lungsod ay naging tahanan ng mga artista tulad ng [[Ridolfo Ghirlandaio|Ghirlandaio]], [[Pietro Perugino|Perugino]], [[Sandro Botticelli|Botticelli]], at [[Donato Bramante|Bramante]], na nagtayo ng templo ng [[San Pietro in Montorio]] at nagplano ng isang mahusay na proyekto upang ayusin ang Vaticano. Si Rafael, na sa Roma ay naging isa sa mga pinakatanyag na pintor ng Italya, ay lumikha ng mga fresco sa [[Villa Farnesina]], ang mga [[Mga Kuwarto ni Raphael|Kuwarto ni Rafael]], at maraming pang ibang tanyag na pinta. Sinimulan ni Michelangelo ang dekorasyon ng kisame ng Kapilya Sistina at inukit ang sikat na estatwa ng [[Moises]] para sa nitso ng Julio II. Naging mayabong ang ekonomiya nito, dahil na rin sa pagkakaroon ng maraming mananalaping Tuscano, kasama na si [[Agostino Chigi]], na kaibigan ni Rafael at isang tagapagtaguyod ng sining. Bago ang kaniyang maagang pagkamatay, isinulong din ni Rafael sa kauna-unahang pagkakataon ang pangangalaga sa mga sinaunang labi. Ang [[Digmaan ng Liga ng Cognac]] ay naging sanhi ng unang pandarambong ng lungsod sa higit sa limang daang taon mula noong [[Pandarambong sa Roma (1084)|nakaraang insidente]]; noong 1527, [[Pandarambong sa Roma (1527)|dinambong]] ng mga [[Landsknecht]] ni Emperador [[Carlos V, Banal na Emperador Romano|Carlos V]] ang lungsod, na nagdulot ng biglaang pagtatapos sa ginintuang panahon ng Renasimiyento sa Roma.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Simula sa [[Konsilyo ng Trento]] noong 1545, sinimulan ng Simbahan ang Kontra-Reporma bilang tugon sa Repormasyon. Ito ay isang malakihang alitan hinggil sa awtoridad ng Simbahan sa mga bagay na espiritwal at mga ugnayan sa gobyerno. Ang pagkawala ng kumpiyansang ito ay humantong sa pangunahing pagbabago ng kapangyarihang palayo sa Simbahan.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Sa ilalim ng mga papa mula kay [[Papa Pio IV|Pio IV]] hanggang sa [[Papa Sixto V|Sixto V]], ang Roma ay naging sentro ng repormang Katolisismo at nakita ang pagbuo ng mga bagong monumento na ipinagdiriwang ang papado.{{sfn|Bertarelli|1925|p=23}} Ang mga papa at kardinal ng ika-17 at unang bahagi ng ika-18 siglo ay nagpatuloy sa kilusan sa pamamagitan ng pagpapayaman sa tanawin ng lungsod ng mga gusaling baroko.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Ito ay isa pang panahon ng nepotismo. Ang mga bagong maharlikang pamilya ([[Pamilya Barberini|Barberini]], [[Pamilya Pamphili|Pamphili]], [[Pamilya Chigi|Chigi]], [[Pamilya Rospigliosi|Rospigliosi]], [[Pamilya Altieri|Altieri]], [[Erba-Odescalchi|Odescalchi]]) ay protektado ng kani-kanilang papa, na nagtayo ng malalaking gusaling baroko para sa kanilang mga kamag-anak.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Sa [[Panahon ng Pagkamulat]], ang mga bagong idea ay umabot sa Walang-Hanggang Lungsod, kung saan suportado ng papado ang mga arkeolohikong pag-aaral at pinahusay ang kapakanan ng mga tao.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Ngunit hindi lahat ay naging maayos para sa Simbahan sa panahon ng Kontra-Reporma. Mayroong mga kakulangan sa mga pagtatangka na igiit ang kapangyarihan ng Simbahan, isang kapansin-pansin na halimbawa noong 1773 nang pilitin ng mga puwersang sekular si Papa Clemento XIV na [[Pang-uusig sa Kapisanan ni Hesus|usigin ang ordeng Heswita]].{{Sfn|Bertarelli|1925}} === Kasalukuyang moderno === Ang pamamahala ng mga Papa ay nagambala ng panandaliang [[Republikang Romano (ika-18 siglo)|Republikang Romano]] (1798-1800), na itinaiag sa ilalim ng impluwensiya ng [[Himagsikang Pranses]]. Ang mga [[Estado ng Simbahan|Estadong ng Simbahan]] ay naibalik noong Hunyo 1800, ngunit sa panahon ng paghahari ni [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon]], ang Roma ay isinama bilang isang [[Roma (departamento)|''Département'']] ng [[Unang Imperyong Pranses|Imperyo ng Pransiya]]: una bilang ''Département du Tibre'' (1808-1810) at pagkatapos ay bilang ''Département Rome'' (1810–1814). Matapos ang pagbagsak ni Napoleon, ang mga Estadong ng Simbahan ay muling itinatag ng isang desisyon ng [[Kongreso ng Vienna]] noong 1814. Noong 1849, isang [[Republikang Romano (ika-19 na siglo)|pangalawang Republikang Romano]] ang ipinahayag sa loob ng isang taon ng mga [[Mga rebolusyon noong 1848|rebolusyon noong 1848]]. Ang dalawa sa mga pinakamaimpluwensiyang pigura ng [[pag-iisa ng Italya]], na sina [[Giuseppe Mazzini]] at [[Giuseppe Garibaldi]], ay lumaban para sa pansamantalang republika. Naging pokus ang Roma buhat ng pag-asang mapag-isa ang Italya matapos mapag-isa ang mga natitirang bahagi ng Italya bilang [[Kaharian ng Italya]] noong 1861 nang may pansamantalang kapital sa [[Florencia]]. Sa taong iyon idineklara ang Roma na kabesera ng Italya kahit na nasa ilalim pa rin ito ng kontrol ng Papa. Noong 1860s, ang huling mga bahid ng mga Estadong Papa ay nasa ilalim ng proteksiyon ng Pransiya buhat ng [[patakarang panlabas]] ni [[Napoleon III]]. Ang mga hukbo ng Pransiya ay nakadestino sa rehiyon sa ilalim ng kontrol ng Papa. Noong 1870 ang hukbong Pranses ay umatras dahil sa pagsiklab ng [[Digmaang Prangko-Pruso]]. Nakuha ng mga hukbong Italyano ang [[Pagkubkob sa Roma|Roma]] na pumapasok sa lungsod sa pamamagitan ng isang butas malapit sa [[Porta Pia]]. Ipinahayag ni [[Papa Pio IX]] na siya ay isang [[bilanggo sa Vaticano]]. Noong 1871 ang kabesera ng Italya ay inilipat mula sa Florencia patungong Roma.{{fact}} Noong 1870 ang populasyon ng lungsod ay 212,000, marami na ring nakatira lampas sa mga hangganan ng sinaunang lungsod. Noong 1920, ang populasyon ay 660,000. Ang isang makabuluhang bahagi ay nanirahan sa labas ng mga pader sa hilaga at sa pagtawid ng Tiber sa lugar ng Vaticano. [[Talaksan:Bombardamento_di_Roma.gif|right|thumb|Pambobomba sa Roma ng mga [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyadong]] eroplano, 1943]] Makalipas ang ilang sandali matapos ang [[Unang Digmaang Pandaigdig]], sa huling bahagi ng 1922, nasaksihan ng Roma ang paglakas ng [[Pasismong Italyano]] pinangunahan ni [[Benito Mussolini]], na namuno sa isang [[Martsa sa Roma|martsa sa lungsod]]. Inalis niya ang demokrasya noong 1926, at kalaunan ay nagdeklara ng isang bagong [[Heteo|Imperyo ng Italya]] at nakikipag-alyansa ito sa [[Alemanyang Nazi]] noong 1938. Giniba ni Mussolini ang malalaking bahagi ng sentro ng lungsod upang makapagtayo ng malalawak na mga daan at mga plaza upang ipagdiwang ang pasistang rehimen, muling pagkabuhay, at pagluwalhati ng klasikong Roma.{{fact}} Ang panahon sa pagitan ng mga digmaan ay kakikitaan ng isang mabilis na paglaki ng populasyon ng lungsod na lumampas sa isang milyong naninirahan makalipas ang 1930. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, dahil sa mga iniingatan at pinahahalagahang yamang-sining at sa pag-iral ng Vaticano, higit na nakatakas ang Roma sa kalunus-lunos na sinapit ng iba pang lungsod sa Europa. Gayunpaman, noong ika-19&nbsp;ng Hulyo 1943, ang [[Quartiere San Lorenzo|distrito ng San Lorenzo]] ay [[Pambobomba sa Roma sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig|binomba ng mga puwersang Anglo-Amerikano]], na nagresulta sa halos 3,000 agarang pagkamatay at 11,000 sugatan kung saan 1,500 pa ang namatay. Si Mussolini ay inaresto noong Hulyo 25. Sa petsa ng [[Armistisyo ng Cassibile|Italyanong Armistisyo]], 8 Setyembre 1943, ang lungsod ay sinakop ng mga Aleman. Idineklara ng Papa na ang Roma ay isang [[bukas na lungsod]]. Ito ay napalaya noong 4 Hunyo 1944. Ang Roma ay lubos na umunlad pagkatapos ng digmaan bilang bahagi ng "[[ekonomikong himala ng Italya]]" buhat ng rekonstruksiyon at modernisasyon noong 1950s at unang bahagi ng 1960. Sa panahong ito, sa mga taon ng ''la dolce vita'' ("ang matamis na buhay"), ang Roma ay naging isang kaakit-akit na lungsod, na may mga tanyag na klasikong pelikula tulad ng ''[[Ben-Hur (pelikula ng 1959)|Ben Hur]]'', ''[[Quo Vadis (1951 na pelikula)|Quo Vadis]]'', ''[[Roman Holiday]],'' at ''[[La Dolce Vita]],'' na kinunan sa tanyag na [[Cinecittà|Estudyong Cinecittà]] ng lungsod. Ang paglago ng populasyon ay nagpatuloy hanggang sa kalagitnaan ng 1980s nang ang ''komuna'' ay mayroong higit sa 2.8 milyong mga residente. Pagkatapos nito, ang populasyon ay mabagal na bumaba nang nagsilipat ang mga tao sa mga kalapit na mga suburb. === EUR (''Esposizione Universale Roma'') === Ang EUR (inisyal na itinalagang E 42) ay pook pantirahan at pangnegosyo sa timog-kanluran ng sentro ng lungsod. Ang rehiyon ay orihinal na pinili noong 1930s bilang pook ng 1942 World Fair, na planong buksan ni [[Benito Mussolini]] upang ipagdiwang ang 20 taon ng [[pasismo]]. Ang mga titik na EUR ay nangangahulugang ''Esposizione Universale Roma''. Ang EUR ay idinisenyo rin upang idirekta ang pagpapalawak ng lungsod sa timog-kanluran at dagat at upang maging isang bagong sentro ng lungsod sa Roma. Ang huling disenyo ay ipinakita noong 1939 ngunit dahil sa [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ang eksibisyon ay hindi kailanman nangyari at ang konstruksiyon ay itinigil noong 1942. Matapos ang giyera, ang hindi natapos na mga pasilidad ng EUR ay malubhang napinsala. Gayumpaman, nagpasya ang mga awtoridad ng Roma na ang EUR ay maaaring maging simula ng isang sentro ng negosyo sa lunsod, at ang mga hindi natapos na mga gusali mula sa panahong pasista ay nakumpleto noong 1950s at 1960s. Ang mga mas bagong gusali ay itinayo rin para sa paggamit ng mga tanggapan at serbisyo ng gobyerno, sa gitna ng malalaking hardin at parke. Ang EUR ay halos buong nakumpleto para sa mga [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 1960|Palarong Olimpiko noong 1960]]. == Pamahalaan == === Lokal na pamahalaan === Ang Roma ay bumubuo ng isang komunang ''[[Komuna|speciale]]'', na pinangalanang ''"Roma Capitale"'',<ref>{{cite web|url=http://www.comune.roma.it/wps/portal/pcr?contentId=NEW151061&jp_pagecode=newsview.wp&ahew=contentId:jp_pagecode|title=Roma diventa Capitale|accessdate=6 Marso 2012|language=Italian|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120205130517/http://www.comune.roma.it/wps/portal/pcr?contentId=NEW151061&jp_pagecode=newsview.wp&ahew=contentId:jp_pagecode|archivedate=5 Pebrero 2012}}</ref> at ang pinakamalaki kapuwa sa lawak at sa populasyon sa 8,101 ''comuni'' ng Italya. Ito ay pinamamahalaan ng isang alkalde at isang konseho ng lungsod. Ang luklukan ng komuna ay ang ''Palazzo Senatorio'' sa [[Burol Capitolino]], ang makasaysayang luklukan ng pamahalaang lungsod. Ang lokal na administrasyon sa Roma ay karaniwang tinutukoy bilang ''"Campidoglio"'', ang Italyanong pangalan ng burol. ==== Mga pang-administratibo at lumang paghahati ==== [[Talaksan:Roma_-_Municipi_numerata.png|thumb|Ang ''municipi'' ng Roma]] [[Talaksan:Piazza Esedra 2022.jpg|thumb|Ang [[Piazza della Repubblica, Roma]]]] Mula pa noong 1972, ang lungsod ay hinati sa mga lugar pang-administratibo, na tinatawag na ''municipi'' (isahan ''Municipio'') (hanggang 2001 na pinangalanang ''circoscrizioni'').<ref>{{cite web|title=Territorio|publisher=Comune di Roma|accessdate=5 Oktubre 2009|url=http://www.comune.roma.it/was/wps/portal/!ut/p/_s.7_0_A/7_0_21L?menuPage=/Area_di_navigazione/Sezioni_del_portale/Dipartimenti_e_altri_uffici/Dipartimento_XV/www-9-romastatistica-9-it/Territorio/&flagSub=|language=Italian|archive-date=2020-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728111816/https://sso.comune.roma.it/oamsso-bin/loginSPID.pl?contextType=external&username=string&OverrideRetryLimit=0&password=secure_string&challenge_url=https%3A%2F%2Fsso.comune.roma.it%2Foamsso-bin%2FloginSPID.pl&DCCCtxCookieMaxLength=8192&creds=userid+password&request_id=283093623976930103&authn_try_count=0&locale=en_US&resource_url=http%253A%252F%252Fwww.comune.roma.it%252Fwas%252Fwps%252Fportal%252F%2521ut%252Fp%252F_s.7_0_A%252F7_0_21L%253FmenuPage%253D%25252FArea_di_navigazione%25252FSezioni_del_portale%25252FDipartimenti_e_altri_uffici%25252FDipartimento_XV%25252Fwww-9-romastatistica-9-it%25252FTerritorio%25252F%2526flagSub%253D|url-status=dead}}</ref> Sa mga kadahilanang pang-administratibo, nilikha ang mga ito upang mapalawig ang [[desentralisasyon]] sa lungsod. Ang bawat ''municipio'' ay pinamamahalaan ng isang pangulo at isang konseho ng dalawampu't limang miyembro na inihahalal ng mga residente nito bawat limang taon. Ang ''municipi ay'' madalas na tumatawid sa mga hangganang tradisyonal, di-pang-administratibong mga dibisyon ng lungsod. Ang municipi ay orihinal na 20, pagkatapos ay ginawang 19,<ref>In 1992 after a [[referendum]] the XIX Circoscrizione became the ''[[Comune]]'' of [[Fiumicino]]</ref> at noong 2013, ang kanilang bilang ay binawasan at naging 15.<ref>{{cite news|title=Roma, sì all'accorpamento dei municipi: il Consiglio li riduce da 19 a 15|url=http://www.ilmessaggero.it/roma/campidoglio/roma_municipi_accorpamento_consiglio_s_riduzione/notizie/257651.shtml#|accessdate=13 Marso 2013|newspaper=Il Messaggero|date=11 Marso 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130316064219/http://www.ilmessaggero.it/roma/campidoglio/roma_municipi_accorpamento_consiglio_s_riduzione/notizie/257651.shtml|archivedate=16 Marso 2013}}</ref> Ang Roma ay nahahati rin sa magkakaibang uri ng mga di-administratibong yunit. Ang makasaysayang sentro ay nahahati sa 22 ''[[Rioni ng Roma|rioni]]'', na ang lahat ay matatagpuan sa loob ng [[mga Pader Aureliano]] maliban sa [[Prati]] at [[Borgo (rione ng Roma)|Borgo]]. Nagmula ang mga ito mula sa [[14 na rehiyon ng Augustong Roma]], na binago noong Gitnang Kapanahunan hanggang maging [[14 na rehiyon ng Medyebal na Roma|medyebal na rioni]].<ref>{{cite web|url=http://www.romeartlover.it/Rioni.html|title=The "Rioni" of Rome|publisher=Romeartlover.it|accessdate=3 Pebrero 2010|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090519060423/http://www.romeartlover.it/Rioni.html|archivedate=19 May 2009}}</ref> Sa [[Renasimiyento|Renasiiyento]], sa ilalim ng Papa [[Papa Sixto V|Sixto V]], umabot ulit sa labing-apat, at ang kanilang mga hangganan sa wakas ay itinakda sa ilalim ni [[Papa Benedicto XIV]] noong 1743. Naging pansamantala ang isang bagong pagkakahati ng lungsod sa ilalim ni [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon]], at walang seryosong pagbabago sa pag-oorganisa ng lungsod hanggang noong 1870 nang ang Roma ay naging ikatlong kabesera ng Italya. Ang mga pangangailangan ng bagong kabesera ay humantong sa isang matinding paglaki kapuwa sa urbanisasyon at sa populasyon sa loob at labas ng mga [[Mga Pader Aureliano|pader Aureliano]]. Noong 1874, isang labinlimang rione, ang [[Esquilino (rione ng Roma)|Esquilino]], ay nilikha sa bagong urbanisadong sona ng [[Monti (rione ng Roma)|Monti]]. Sa simula ng ika-20 siglo, ang iba pang rioni ay nilikha (ang huli ay si Prati–ang nag-iisa sa labas ng mga Pader ni [[Urbano VIII|Papa Urbano VIII]]–noong 1921). Pagkatapos, para sa mga bagong pagkakahating pang-administratibo ng lungsod, ginamit na ang terminong "quartiere". Ngayon ang lahat ng rioni ay bahagi ng unang Municipio, na samakatuwid ay ganap na nag-tutugma sa ''makasaysayang lungsod'' (''Centro Storico''). === Kalakhang at panrehiyong pamahalaan === Ang Roma ay ang pangunahing bayan ng [[Metropolitanong Lungsod ng Roma Capital|Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]], na sinimulang pairalin noong Enero 1, 2015. Pinalitan ng Kalakhang Lungsod ang dating [[Roma (lalawigan)|provincia di Roma]], na kinabibilangan ng lugar ng kalakhang kinasasakupan ng lungsod at umaabot pa sa hilaga hanggang sa [[Civitavecchia]]. Ang Kalakhang Lungsod ng Roma ang may pinakamalaking lupaing sakop sa Italya. Sa {{Convert|5352|km2}}, ang mga sukat nito ay maihahambing sa rehiyon ng [[Liguria]]. Bukod dito, ang lungsod ay ang kabesera rin ng rehiyon ng [[Lazio]].<ref>Artour. [https://ar-tour.com/guides/in-sea-there-are-crocodiles/rome.aspx Rome] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201128112717/https://ar-tour.com/guides/in-sea-there-are-crocodiles/rome.aspx |date=2020-11-28 }}. Nakuha noong Agosto 25th, 2020.</ref> === Pambansang pamahalaan === [[Talaksan:Quirinale palazzo e obelisco con dioscuri Roma.jpg|right|thumb|Ang [[Palasyo Quirinal|Palazzo del Quirinale]], ngayon ay luklukan ng [[Pangulo ng Italya|Pangulo ng Republika ng Italya]]]]Ang Roma ang pambansang kabesera ng Italya at ang luklukan ng [[Politika ng Italya|Pamahalaang Italyano]]. Ang mga opisyal na tirahan ng [[Pangulo ng Italya|Pangulo ng Republikang Italyano]] at ng [[Punong Ministro ng Italya]], ang mga luklukan ng parehong tanggapan ng [[Parlamentong Italyano]] at ng [[Konstitusyonal na Korte ng Italya]] ay matatagpuan sa sentrong pangkasaysayan. Ang mga ministro ng estado ay nakakalat sa lungsod; kasama rito ang Ministro ng Ugnayang Panlabas, na matatagpuan sa [[Palazzo della Farnesina]] malapit sa estadio Olimpiko. == Heograpiya == === Lokasyon === Ang Roma ay nasa rehiyon ng [[Lazio]] ng [[gitnang Italya]] sa [[Ilog Tiber]] ({{Lang-it|Tevere}}). Ang orihinal na kapitbahayan ay umunlad sa mga burol na nakaharap sa isang tawiran ng ilog sa tabi ng [[Pulo ng Tiber]], ang tanging natural na tawiran ng ilog sa lugar na ito. Ang Roma ng mga Hari ay itinayo sa pitong burol: ang [[Burol Aventino]], [[Burol Celio]], [[Burol Capitolino]], [[Burol Esquilino]], [[Burol Palatino]], [[Burol Quirinal]], at [[Burol Viminal]]. Ang modernong Roma ay sumasakop din ng isa pang ilog, ang [[Aniene]], na dumadaloy papuntang Tiber sa hilaga ng sentrong pangkasaysayan. Kahit na ang sentro ng lungsod ay nasa 24 kilometro (15&nbsp;mi) papaloob mula sa [[Dagat Tireno|Daga Tireno]], ang teritoryo ng lungsod ay sakop hanggang sa baybayin na kung saan naroon ang timog-kanlurang distrito ng [[Ostia (Roma)|Ostia]]. Ang altitudo ng sentrong bahagi ng Roma ay mula 13 metro (43 talampakan) [[Taas mula sa nibel ng dagat|taas mula]] [[Taas mula sa nibel ng dagat|sa nibel ng dagat]] (sa kinatatayuan ng [[Panteon]]) hanggang 139 metro (456 talampakan) [[Taas mula sa nibel ng dagat|taas mula]] [[Taas mula sa nibel ng dagat|sa nibel ng dagat]] (sa tuktok ng [[Monte Mario]]).<ref>{{cite book|last1=Ravaglioli|first1=Armando|title=Roma anno 2750 ab Urbe condita|publisher=Tascabili Economici Newton|year=1997|location=Rome|language=Italian|isbn=978-88-8183-670-3}}</ref> Ang Komuna ng Roma ay sumasakop sa kabuuang lawak ng 1,285 kilometro kuwadrado (496 me kuw), kasama ang maraming parke at mapupunong lugar. === Topograpiya === [[Talaksan:Satellite_view_of_Rome_2001.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Roma]] [[Talaksan:Roma_dall'aereo.JPG|right|thumb|Tanaw sa himpapawid ng bahaging ''Centro Storico'' ng Roma]] Sa buong kasaysayan ng Roma, ang mga hangganan ng lungsod ay itinuturing na lugar sa loob ng mga pader ng lungsod. Orihinal, ang mga ito ay binubuo ng [[Pader Serviano]], na itinayo labindalawang taon pagkatapos ng pandarambong ng mga [[mga Galo|Galo]] sa lungsod noong 390 BK. Naglalaman ito ng karamihan sa mga burol ng Esquilino at Celio, pati na rin sa kabuuan ng natitirang lima. Lumaki ng Roma labas ng Pader Serviano, ngunit wala nang pader ang itinayo hanggang sa halos 700 taong lumipas, nang, noong 270 AD, sinimulan ng Emperor [[Aurelian]]o ang pagtatayo ng [[mga Pader Aureliano]]. Ito ay halos {{Convert|19|km|0}} haba, at naging pader pa rin na kinailangang butasin ng mga hukbo ng [[Kaharian ng Italya]] noong 1870. Ang urbanong kinasasakupan ng lungsod ay hinahati sa dalawa sa pamamagitan ng daang singsing nito, ang ''[[Grande Raccordo Anulare]]'' ("GRA"), na natapos noong 1962, kung saan binilog ang sentro ng lungsod sa distanisya na mga {{Convert|10|km|0}}. Bagaman nang nakumpleto ang singsing ang karamihan sa mga bahagi ng lugar na tinitirhan ay napapaloob nito (bukod sa dating nayon ng [[Ostia (Roma)|Ostia]], na nasa baybayin ng Tireno), may mga baryo na ng lungsod na itinayo hanggang sa {{Convert|20|km|0}} lagpas nito. Sakop ng ''komuna'' ang isang lugar na halos tatlong beses sa kabuuang lugar sa loob ng ''Raccordo'' at maihahalintulad sa lugar sa buong kalakhang lungsod ng [[Milano]] at [[Napoles]], at sa isang lugar na anim na beses na laki ng teritoryo ng mga lungsod na ito. Kasama rin dito ang malalaking lugar ng inabandunang latiang hindi angkop para sa agrikultura o para sa kaunlarang urbano. Bilang kahihinatnan, ang densidad ng ''komuna'' ay hindi ganoon kataas, ang teritoryo nito ay nahahati sa pagitan ng mga matataong lugar at mga lugar na itinalaga bilang mga parke, mga [[reserbang pangkalikasan]], at pang-agrikultura. == Klima == Ang Roma ay mayroong [[klimang Mediteraneo]] ([[kategoryang Köppen sa klima]]: ''Csa''),<ref>{{cite web|url=http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/|title=World Map of Köppen−Geiger Climate Classification|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100906034159/http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/|archivedate=6 Setyembre 2010}}</ref> may mainit, tuyong tag-init, at banayad, mabanas na taglamig. Ang pangkaraniwang taunang temperatura ay higit sa {{Convert|21|°C|°F}} sa araw at {{Convert|9|°C|°F}} sa gabi. Sa pinakamalamig na buwan, Enero, ang pangkaraniwang temperatura ay {{Convert|12.6|°C|°F}} sa araw at {{Convert|2.1|°C|°F}} sa gabi. Sa pinakamainit na buwan, Agosto, ang pangkaraniwan temperatura ay {{Convert|31.7|°C|°F}} sa araw at {{Convert|17.3|°C|°F}} sa gabi. Disyembre, Enero, at Pebrero ang mga pinakamalamig na buwan, na may pang-araw-araw na temperatura na tinatayang {{Convert|8|°C|°F}}. Ang mga temperatura sa mga buwang ito sa pangkalahatan ay nag-iiba sa pagitan ng {{Convert|10|and|15|C|F}} sa araw at sa pagitan ng {{Convert|3|and|5|C|F}} sa gabi, na may mas malamig o mas maiinit na rurok na madalas na nangyayari. Ang pag-ulan ng niyebe ay bihira, na may mahihinang pag-ulan o bugso na nangyayari sa ilang taglamig. Sa pangkalahatan nang walang akumulasyon, at ang mga malakas na pag-ulan ng niyebe ay bihira (ang mga pinakahuling nangyari ay noong 2018, 2012, at 1986).<ref>{{cite web|url=http://www.meteo-net.it/articoli/storiconeve.aspx|title=Storia della neve a Roma|accessdate=2 Oktubre 2014|archivedate=27 Hulyo 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130727130551/http://www.meteo-net.it/articoli/storiconeve.aspx}}</ref><ref>{{cite web|title=Snow startles Rome on Europe's coldest day of the winter|website=The Mercury News|date=26 Pebrero 2018|url=https://www.mercurynews.com/2018/02/26/europe-snow-rome-coldest-winter-top-wire/|access-date=22 Agosto 2019}}</ref><ref>{{cite web|title=Roma, tutte le nevicate storiche in città dal ‘56 ad oggi|website=Corriere della sera|date=26 Pebrero 2018|url=https://roma.corriere.it/cronaca/cards/roma-tutte-nevicate-storiche-citta-56-ad-oggi/grande-nevicata-56-piazza-san-pietro.shtml|access-date=13 Hulyo 2020}}</ref> Ang pangkaraniwang [[relatibong kahalumigmigan]] ay 75%, nag-iiba mula 72% sa Hulyo hanggang 77% sa Nobyembre. Ang temperatura ng dagat ay nag-iiba mula sa isang mababang {{Convert|13.9|°C|°F}} sa Pebrero sa isang mataas na {{Convert|25.0|°C|°F}} sa Agosto.<ref name="seatemperature.org2">[http://www.seatemperature.org/europe/italy/tor-san-lorenzo-december.htm Monthly Tor San Lorenzo water temperature chart], seatemperature.org.</ref>{{Weather box|location=[[Paliparang Rome Urbe]] <small>(altitude: 24 m sl, 7 km north from Colosseum [http://toolserver.org/~geohack/geohack.php?pagename=Rome_Urbe_Airport&params=41.9519_N_12.4989_E_dim:10000_region:IT-RM_type:airport satellite view])</small>|Feb precipitation mm=75.8|year precipitation mm=798.5|Dec precipitation mm=84.4|Nov precipitation mm=109.9|Oct precipitation mm=107.0|Sep precipitation mm=71.8|Aug precipitation mm=34.1|Jul precipitation mm=21.0|Jun precipitation mm=40.7|May precipitation mm=49.1|Apr precipitation mm=76.2|Mar precipitation mm=59.0|Jan precipitation mm=69.5|Feb precipitation days=7.4|precipitation colour=green|year record low C=-9.8|Dec record low C=-5.4|Nov record low C=-7.2|Oct record low C=0.0|Sep record low C=5.4|Aug record low C=8.6|Jul record low C=9.8|Jun record low C=6.2|May record low C=3.7|Apr record low C=-2.5|Jan precipitation days=7.6|Mar precipitation days=7.8|Feb record low C=-6.0|Mar sun=167.4|source 1=[[Servizio Meteorologico]]<ref name=ServizioMeteorologico3>[http://clima.meteoam.it/AtlanteClimatico/pdf/(235)Roma%20Urbe.pdf Tabelle climatiche 1971–2000 della stazione meteorologica di Roma-Urbe Ponente dall'Atlante Climatico 1971–2000], Servizio Meteorologico dell'Aeronautica Militare.</ref> (1971–2000)|year sun=2473|Dec sun=111.6|Nov sun=129.0|Oct sun=195.3|Sep sun=237.0|Aug sun=297.6|Jul sun=331.7|Jun sun=285.0|May sun=263.5|Apr sun=201.0|Feb sun=132.8|Apr precipitation days=8.8|Jan sun=120.9|unit precipitation days=1&nbsp;mm|year precipitation days=77.7|Dec precipitation days=8.5|Nov precipitation days=9.1|Oct precipitation days=7.7|Sep precipitation days=5.6|Aug precipitation days=3.2|Jul precipitation days=2.3|Jun precipitation days=4.1|May precipitation days=5.6|Mar record low C=-9.0|Jan record low C=-9.8|metric first=Yes|Dec record high C=22.8|Oct high C=22.4|Sep high C=27.5|Aug high C=31.7|Jul high C=31.5|Jun high C=28.1|May high C=23.9|Apr high C=18.9|Mar high C=16.5|Feb high C=14.0|Jan high C=12.6|year record high C=40.0|Nov record high C=26.0|Dec high C=13.2|Oct record high C=31.4|Sep record high C=37.6|Aug record high C=39.6|Jul record high C=40.0|Jun record high C=36.8|May record high C=33.1|Apr record high C=28.3|Mar record high C=27.0|Feb record high C=23.6|Jan record high C=20.2|single line=Yes|Nov high C=16.5|year high C=21.4|year low C=9.1|Jan low C=2.1|Dec low C=3.1|Nov low C=5.8|Oct low C=10.5|Sep low C=14.3|Aug low C=17.3|Jul low C=16.9|Jun low C=14.3|May low C=10.8|Apr low C=6.8|Mar low C=4.3|Feb low C=2.7|year mean C=15.3|Jan mean C=7.4|Dec mean C=8.2|Nov mean C=11.2|Oct mean C=16.4|Sep mean C=20.9|Aug mean C=24.5|Jul mean C=24.2|Jun mean C=21.2|May mean C=17.3|Apr mean C=12.9|Mar mean C=10.4|Feb mean C=8.4|date=Disyembre 2014}} == Demograpiya == {{Historical populations|1861|18=1651754|31=2017|30=2617175|29=2011|28=2663182|27=2001|26=2775250|25=1991|24=2840259|23=1981|22=2781993|21=1971|20=2188160|19=1961|17=1951|194500|16=1150589|15=1936|14=930926|13=1931|12=660235|11=1921|10=518917|9=1911|8=422411|7=1901|6=273952|5=1881|4=212432|1871|32=2876051}}Noong 550 BK, ang Roma ang pangalawang pinakamalaking lungsod sa Italya, kung saan ang [[Taranto|Tarentum]] ang pinakamalaki.&nbsp; Mayroon itong lugar na humigit-kumulang na {{Convert|285|ha}} at tinatayang populasyon na 35,000. Ang iba pang nagmumukhahi ay naglalatag ng populasyon na nasa ilalim lamang ng 100,000 mula 600 hanggang 500 BK.<ref>Cornell (1995) 204–205</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=vL2ntMk7j-4C&pg=PA78|title=Floods of the Tiber in Ancient Rome|author=Gregory S. Aldrete|date=30 Enero 2007|accessdate=13 Hulyo 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151130043744/https://books.google.com/books?id=vL2ntMk7j-4C&pg=PA78|archivedate=30 Nobyembre 2015|isbn=978-0-8018-8405-4}}</ref> Nang maitatag ang Republika noong 509 BK ang senso ay nagtala ng populasyon na 130,000. Kasama sa republika ang mismong lungsod at ang agarang nakapalibot. Ang iba pang sanggunian ay nagmumungkahi ng isang populasyon ng 150,000 noong 500 BK. Lumagpas ito sa 300,000 noong 150 BK.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=fHtvowE9bt8C&pg=PA168|title=The History of Human Populations: Forms of growth and decline|author=P.M.G. Harris|accessdate=13 Hulyo 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160101113738/https://books.google.com/books?id=fHtvowE9bt8C&pg=PA168|archivedate=1 Enero 2016|isbn=978-0-275-97131-1|year=2001}}</ref><ref>{{cite journal|last=Herreros|first=Francisco|url=https://www.academia.edu/1458998|title=Size and Virtue|journal=European Journal of Political Theory|volume=6|issue=4|pages=463–482|accessdate=13 Hulyo 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150904013536/http://www.academia.edu/1458998/Size_and_Virtue|archivedate=4 Setyembre 2015|doi=10.1177/1474885107080651|year=2007| issn = 1474-8851 }}</ref><ref>{{cite journal|jstor=295257|title=Roman Population, Territory, Tribe, City, and Army Size from the Republic's Founding to the Veientane War, 509 B.C.–400 B.C.|first=Lorne H.|last=Ward|date=1 Enero 1990|journal=The American Journal of Philology|volume=111|issue=1|pages=5–39|doi=10.2307/295257}}</ref><ref>{{cite web|url=http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/14/14443392/1444339214.pdf|title=Archived copy|accessdate=24 Setyembre 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160127113433/http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/14/14443392/1444339214.pdf|archivedate=27 Enero 2016}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cg7JYZO_nEMC&pg=PA81|title=Cities and Economic Development: From the Dawn of History to the Present|author=Paul Bairoch|date=18 Hunyo 1991|accessdate=13 Hulyo 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160101113738/https://books.google.com/books?id=Cg7JYZO_nEMC&pg=PA81|archivedate=1 Enero 2016|isbn=978-0-226-03466-9}}</ref> Ang laki populasyon ng lungsod sa panahon ng Emperador [[Cesar Augusto|Augusto]] ay pagtatantiya, na mayroong mga batay sa pamamahagi ng palay, pag-angkat ng palay, kapasidad ng akwedukto, hangganan ng lungsod, kapal ng populasyon, mga ulat sa senso, at mga pagpapalagay tungkol sa bilang ng mga hindi naiulat na kababaihan, bata, at mga alipin na nagbibigay ng isang napakalawak na saklaw. Tinantiya ni Glenn Storey ang 450,000 katao, tinatantiya ng Whitney Oates ang 1.2 milyon. Nagbibigay si Neville Morely ng isang malabong pagtatantiya ng 800,000 at ibinukod ang naunang mga mungkahi ng 2 milyon.<ref>N.Morley, ''Metropolis and Hinterland'' (Cambridge, 1996) 33–39</ref><ref>{{cite book|last1=Duiker|first1=William|last2=Spielvogel|first2=Jackson|title=World History|date=2001|publisher=Wadsworth|isbn=978-0-534-57168-9|url=https://archive.org/details/worldhistoryto1500duik/page/149|url-access=registration|page=149|edition=Third}}</ref><ref>{{cite journal|last=Storey|first=Glenn R.|year=1997|title=The population of ancient Rome|url=|journal=Antiquity|publisher=Cambridge University Press|volume=71|issue=274|pages=966–978|doi=10.1017/s0003598x00085859|issn=0003-598X|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal|last=Oates|first=Whitney J.|url=http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Journals/CP/29/2/Population_of_Rome*.html|title=The Population of Rome|journal=Classical Philology|publisher=University of Chicago Press|volume=29|issue=2|year=1934|issn=0009-837X|doi=10.1086/361701|pages=101–116}}</ref> Paiba-iba ang mga tantiya ng populasyon ng lungsod. Tinantiya ni A.H.M. Jones ang populasyon sa 650,000 sa kalagitnaan ng ikalimang siglo. Ang pinsalang dulot ng mga pandarambong ay maaaring pagmamalabis. Ang populasyon ay nagsimula nang lumiit mula sa huling bahagi ng ika-apat na siglo pataas, bagaman sa kalagitnaan ng ikalimang siglo, tila ang Roma ay nananatiling pinakapopular na lungsod ng dalawang bahagi ng Imperyo.<ref>Arnold HM Jones The Decline of the Ancient World, Lonmans, Green and Co. Ltd, London 1966</ref> Ayon kay Krautheimer malapit pa rin ito sa 800,000 noong 400 AD; at bumaba sa 500,000 noong 452, at marahil bumababa pa sa 100,000 noong 500 AD. Matapos ang mga Digmaang Gotiko, 535–552, ang populasyon ay maaaring bumulusok pansamantala sa 30,000. Sa panahon ng papado ni [[Papa Gregorio I]] (590-604), maaaring umabot ito sa 90,000, na dinagdagan ng mga takas.<ref>Richard Krautheimer, Rome, Profile of a City, 312-1308, 2000 p. 65 {{ISBN|0-691-04961-0}}</ref> Tinantiya ni Lancon na 500,000 ang populasyon batay sa bilang ng 'incisi' na nakatala bilang karapat-dapat makatanggap ng mga rasyon ng tinapay, langis, at vino; ang bilang ay bumagsak sa 120,000 sa [[reporma ng 419]].<ref>Bernard Lancon, Rome in Late Antiquity, 2001 p. 14 {{ISBN|0-415-92976-8}}</ref> Si Neil Christie, na sumasangguni sa libreng rasyon para sa pinakamahirap, ay nagtantiya ng 500,000 sa kalagitnaan ng ikalimang siglo at isang sangkapat pa rin ng isang milyon sa pagtatapos ng siglo.<ref>Neil Christie, From Constantine to Charlemagne, An Archaeology of Italy 300-800 A.D. 2006 p. 61, {{ISBN|978-1-85928-421-6}}</ref> Ang Nobela 36 ni Emperador [[Valentiniano III]] ay nagtala ng 3.629 milyong libra ng baboy na ibabahagi sa mga nangangailangan sa 5 libra bawat buwan para sa limang buwan ng taglamig, sapat para sa 145,000 na tatanggap. Ginamit ito upang magmungkahi ng populasyon na mas mababa sa 500,000 lamang. Ang mga daloy ng butil ay nanatiling matatag hanggang sa pag-agaw ng mga natitirang lalawigan ng Hilagang Africa noong 439&nbsp;ng mga [[Lahing Bandalo|Bandalo]], at maaaring bahagyang nagpatuloy nang ganito. Ang populasyon ng lungsod ay bumulusok pa sa mas mababa sa 50,000 katao noong [[Maagang Gitnang Kapanahunan]] mula 700 AD pataas. Nagpatuloy ito sa pagtimik o pag-urong hanggang sa [[Renasimiyento]].<ref>P. Llewellyn, ''Rome in the Dark Ages'' (London 1993), p. 97.</ref> Nang salakayin ng [[Kaharian ng Italya]] ang Roma noong 1870, ang lungsod ay may populasyon na humigit-kumulang 225,000. Mas mababa sa kalahati ng lungsod sa loob ng mga pader ang naitayo noong 1881 nang ang populasyon na naitala ay 275,000. Ito ay tumaas sa 600,000 sa bisperas ng Unang Digmaang Pandaigdig. Sinubukan ng [[Pasismo|pasistang]] rehimen ng Mussolini na pigilan ang labis na pagtaas ng demograpiko ng lungsod ngunit nabigong pigilan ito nang maabot ang isang milyong katao noong unang bahagi ng 1930.{{Linawin|why?}} Nagpatuloy ang paglaki ng populasyon pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, sa pamamagitan ng paglakas ng ekonomiya pagkatapos ng giyera. Ang pagdami ng konstruksiyon ay lumikha din ng maraming suburb noong 1950s at 1960s. Noong kalagitnaan ng 2010, mayroong 2,754,440 residente sa mismong lungsod, habang ilang 4.2&nbsp;milyong katao pa ang nanirahan sa mas malawak na lugar ng Roma (na maaaring ituring bilang bahagi ng administratibong kalakhang lungsod, na may densidad ng populasyon na halos 800 mga naninirahan/km² na saklaw ang {{Cvt|5,000|km2}}). Ang mga menor de edad (batang may edad 18 at mas bata) ay umabot sa 17.00% ng populasyon kumpara sa mga pensiyonado na may bilang na 20.76%. Kumpara ito sa pangkaraniwan sa Italya na 18.06% (menor de edad) at 19.94% (pensiyonado). Ang pangkaraniwang edad ng isang residenteng Romano ay 43 kumpara sa pangkaraniwan sa Italya na 42. Sa limang taon sa pagitan ng 2002 at 2007, ang populasyon ng Roma ay lumago nang 6.54%, habang ang Italya sa kabuuan ay lumago ng 3.56%.<ref>{{cite web|url=http://demo.istat.it/bil2007/index.html|title=Statistiche demografiche ISTAT|publisher=Demo.istat.it|accessdate=3 Pebrero 2010|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090426215446/http://demo.istat.it/bil2007/index.html|archivedate=26 Marso 2009}}</ref> Ang kasalukuyang tantos ng kapanganakan ng Roma ay 9.10 ipinapanganak sa bawat 1,000 naninirahan kumpara sa pangkaraniwan sa Italya na 9.45 ang ipinapanganak. Ang urbanong sakop ng Roma ay lumalagpas sa mga administratibong hangganan lungsod na may populasyon na halos 3.9 milyon.<ref name="World_Urban_Areas2">{{Cite web|url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|title=Demographia World Urban Areas|date= Enero 2015|website=demographia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517065701/http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|archive-date=17 Mayo 2017|url-status=unfit}}</ref> Sa pagitan ng 3.2 at 4.2 milyong tao ang naninirahan sa [[metropolitanong sakop ng Roma]].<ref>{{cite web|url=https://www.espon.eu/programme/projects/espon-2006/studies-and-scientific-support-projects/study-urban-functions|title=Study on Urban Functions (Project 1.4.3)|date=2006|website=[[European Spatial Planning Observation Network]]|at=Ch. 3|access-date=22 Agosto 2019|archive-date=22 Agosto 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190822032242/https://www.espon.eu/programme/projects/espon-2006/studies-and-scientific-support-projects/study-urban-functions|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=Total population in Urban Audit cities, Larger Urban Zone|title=Total population in Urban Audit cities, Larger Urban Zone|date=2009|website=[[Eurostat]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120924142951/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tgs00080&plugin=1|archive-date=24 Setyembre 2012|url-status=unfit|access-date=22 Agosto 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://esa.un.org/wup2009/unup/index.asp?panel=2|title=World Urbanization Prospects (2009 revision)|date=2010|website=[[United Nations]] Department of Economic and Social Affairs|at=(Table A.12. Data for 2007)|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425020103/http://esa.un.org/wup2009/unup/index.asp?panel=2|archive-date=25 Marso 2010|url-status=dead|access-date=22 Agosto 2019}}</ref><ref>{{cite book|author=OECD|authorlink=Organisation for Economic Co-operation and Development|title=OECD Territorial Reviews Competitive Cities in the Global Economy|url=https://books.google.com/books?id=kBsfY-Pe2Q4C|year=2006|publisher=OECD Publishing|location=Table 1.1|isbn=978-92-64-02708-4|archive-url=https://web.archive.org/web/20151016032356/https://books.google.com/books?id=kBsfY-Pe2Q4C|archive-date=16 Oktubre 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/world/Agglomerations.html|title=Major Agglomerations of the World|last=Brinkoff|first=Thomas|date=1 Enero 2019|website=Population Statistics and Maps|archive-url=https://web.archive.org/web/20100704112702/http://www.citypopulation.de/world/Agglomerations.html|archive-date=4 Hulyo 2010|url-status=unfit}}</ref> === Mga pangkat-etniko === [[Talaksan:Esquilino_da_s_M_Maggiore_1240961.JPG|right|thumb|Ang [[Esquilino (rione ng Roma)|Esquilino]] ''[[Rioni ng Roma|rione]]'']] Ayon sa pinakabagong estadistikang isinasagawa ng ISTAT, humigit-kumulang na 9.5% ng populasyon ay binubuo ng mga hindi Italyano. Halos kalahati ng populasyong migrante ay binubuo ng iba`t ibang pinagmulan sa Europa (higit sa lahat Rumano, Polako, Ukranyo, at Albanes) na bilang ng pinagsamang kabuuang 131,118 o 4.7% ng populasyon. Ang natitirang 4.8% ay may di-Europeong pinagmulan, higit sa lahat ang mga Pilipino (26,933), Bangladesi (12,154), at Tsino (10,283). Ang [[Esquilino (rione ng Roma)|Esquilino]] ''[[Rioni ng Roma|rione]]'', sa labas ng [[Himpilan ng Termini (Roma)|Himpilan ng Tren ng Termini]], ay umunlad sa isang malakihang kapitbahayan ng mga migrante. Ito ay tinutukoy bilang Chinatown ng Roma. Ang mga migrante mula sa higit sa isang daang iba't ibang bansa ay naninirahan doon. Isang komersiyal na distrito, naglalaman ang Esquilino ng mga restawran na nagtatampok ng maraming uri ng lutuing pandaigdigan. May mga tindahan ng pakyawan sa damit. Sa 1,300 o higit pang komersiyal na establisimiyento sa distrito, 800 ay pag-aari ng mga Tsino; bandang 300 ay pinamamahalaan ng mga migrante mula sa ibang bansa sa buong mundo; 200 ang pagmamay-ari ng mga Italyano.<ref>{{cite web|last=Pretto|first=Emiliano|title=Rome Post – what's happening in Rome|website=romepost.it|date=21 Hunyo 2009|url=http://www.romepost.it/Rioni_of_Rome_Esquilino.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20090621033439/http://www.romepost.it/Rioni_of_Rome_Esquilino.htm|archive-date=21 Hunyo 2009|url-status=unfit|access-date=22 Agosto 2019}}</ref> === Relihiyon === [[Talaksan:San Giovanni in Laterano 2021.jpg|thumb|Ang [[Basilika ni San Juan de Letran|Arsobasilika ni San Juan de Letran]], ang Katedral ng Roma, na itinayo noong 324, at bahagyang itinayo muli sa pagitan ng 1660 at 1734]] {{bar box|title=Relihiyon sa Roma (2015), Porsiyento<ref>{{cite web |url=http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/droma.html |title=Diocese of Roma – Statistics |date=11 Hulyo 2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://roma.corriere.it/roma/notizie/cronaca/14_gennaio_21/a-roma-provincia-immigrati-10percento-abitanti-guida-religioni-645b3982-827c-11e3-9102-882f8e7f5a8c.shtml |title=A Roma e Provincia, immigrati il 10% degli abitanti: una guida alle religioni |date=11 Hulyo 2019}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.neodemos.info/articoli/roma-citta-italiana-presenza-musulmana/ |title=Roma prima città italiana per presenza Musulmana |date=11 Hulyo 2019}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.visiterome.com/visite_rome_ita/scheda_ghetto_roma.php?ref=5 |title=Gli Ebrei a Roma |date=11 Hulyo 2019 |access-date=11 Hulyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100929131918/http://www.visiterome.com/visite_rome_ita/scheda_ghetto_roma.php?ref=5 |archive-date=29 Setyembre 2010 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.caritasroma.it/2014/01/luoghi-di-incontro-e-di-preghiera-degli-immigrati-a-roma/ |title=Luoghi di incontro e di preghiera degli immigrati a Roma |date=14 Pebrero 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.comuniecitta.it/statistiche-demografiche/roma-c58091 |title=Popolazione Roma 2004–2016 |date=11 Hulyo 2019}}</ref>|titlebar=#ddd|float=right|bars={{bar percent|[[Katolisismo]]|gold|83|82.0}} {{bar percent|[[Denominasyong panrelihiyon|Iba]] or [[Walang-relihiyon|hindi relihiyoso]]|black|9|8.0}} {{bar percent|[[Silangang Ortodokso]]|purple|5|4.0}} {{bar percent|[[Islam]]|Green|4.8|3.8}} {{bar percent|[[Protestantismo]]|pink|1.8|0.8}} {{bar percent|[[Hudaismo]]|darkblue|1.7|0.7}} {{bar percent|[[Hinduismo]]|orange|1.4|0.4}} {{bar percent|[[Budismo]]|brown|1.3|0.3}}}}Tulad ng natitirang bahagi ng Italya, ang Roma ay higit sa lahat ay [[Kristiyanismo|Kristiyano]], at ang lungsod ay naging isang mahalagang sentro ng relihiyon at [[Kristiyanong peregrinasyon|peregrinasyon]] sa loob ng maraming siglo. Narito ang batayan ng sinaunang relihiyon ng Roma na may [[Pontifex Maximus|pontifex maximus]] at kalaunan, ito ang naging luklukan ng [[Banal na Luklukan|Vaticano]] at ng papa. Bago dumating ang mga Kristiyano sa Roma, ang [[Relihiyon sa Sinaunang Roma|Religio Romana]] (literal, ang "Relihiyong Romano") ay ang pangunahing relihiyon ng lungsod sa klasikong sinaunang panahon. Ang mga unang diyos na itinatalaga ng mga Romano ay si [[Hupiter (mitolohiya)|Hupiter]], ang Kataas-taasan, at si [[Marte (mitolohiya)|Marte]], ang diyos ng giyera, at ama ng mga kambal nagtatag ng Roma, sina [[Romulus at Remus]], ayon sa tradisyon. Ang ibang mga diyos tulad nina [[Vesta (mitolohiya)|Vesta]] at [[Minerva]] ay pinarangalan. Kumalat din sa Roma ang maraming misteryong kulto, tulad ng [[Mga misteryong Mitraiko|Mitraismo]]. Sa kalaunan, matapos maging martir sa lungsod sina [[San Pedro]] at [[Apostol Pablo|San Pablo]], at ang unang mga Kristiyano ay nagsimulang dumating, ang Roma ay naging Kristiyano, at ang [[Lumang Basilika ni San Pedro]] ay itinayo noong 313 AD. Sa kabila ng ilang pagkakagambala (tulad ng [[papado sa Avignon]]), ang Roma ay ilang daang siglo nang tahanan ng [[Simbahang Katolika Romana]] at ng [[Papa|Obispo ng Roma]], na kilala bilang Papa. [[Talaksan:Basilica di Santa Maria Maggiore - Roma.jpg|left|thumb|Ang [[Basilika ni Santa Maria la Mayor|Basilica di Santa Maria Maggiore]], isa sa apat na papal na [[Mga basilika sa Simbahang Katolika|basilika mayor]] at may maraming estilo ng arkitektura, na itinayo sa pagitan ng ika-4 na siglo at 1743]] Sa kabila ng katotohanang ang Roma ay tahanan ng [[Lungsod ng Vaticano]] at Basilica ni San Pedro, ang katedral ng Roma ay ang [[Basilika ni San Juan de Letran|Arsobasilika ni San Juan de Letran]], sa timog-silangan ng sentro ng lungsod. Mayroong halos 900 mga simbahan sa Roma sa kabuuan. Bukod sa mismong katedral, kasama sa ilang iba pang kilala ay ang [[Basilika ni Santa Maria la Mayor|Basilica di Santa Maria Maggiore]], ang [[Basilika ni San Pablo Extramuros]], ang [[San Clemente al Laterano|Basilica di San Clemente]], [[Simbahan ng San Carlo alle Quattro Fontane|San Carlo Al Quattro Fontane]], at ang [[Simbahan ng Gesù]]. Mayroon ding mga sinaunang [[Mga catacumba ng Roma|Catacumba ng Roma]] sa ilalim ng lungsod. Maraming institusyong pang-edukasyong pang-relihiyoso din ang nasa Roma, tulad ng [[Pontipikal na Lateranong Unibersidad]], [[Pontipikal na Suriang Biblikal]], [[Pontipikal na Gregoriong Unibersidad]], at [[Pontipikal na Suriang Oriental]]. Sa mga nagdaang taon, nagkaroon ng paglago sa pamayanang [[Muslim]] ng Roma, higit sa lahat dahil sa imigrasyon mula sa Hilagang Africa at Gitnang Silangan papunta sa lungsod.{{Linawin|date=Hunyo 2017}} Bilang resulta ng pagtaas ng mga lokal na tagapagsanay ng pananampalatayang [[Islam]], isinulong ng ''komuna'' ang pagtatayo ng [[Mosque ng Roma]], na kung saan ito ang pinakamalaking mosque sa [[Kanlurang Europa]], na dinisenyo ng arkitektong si [[Paolo Portoghesi]] at pinasinayaan noong Hunyo 21, 1995. Mula nang natapos ang [[Republikang Romano]], ang Roma ay sentro rin ng isang mahalagang pamayanan ng mga [[Mga Hudyo|Hudyo]],<ref>Coarelli, p. 308.</ref> na dating nakabase sa [[Trastevere]], at kalaunan sa [[Ghetto ng Roma]]. Nariyan din ang pangunahing sinagoga sa Roma, ang ''[[Dakilang Sinagoga ng Roma|Tempio Maggiore]]''. === Lungsod ng Vaticano === {{Main|Lungsod ng Vaticano}}{{Wide image|Vatikan Kolonaden Petersdom.jpg|1000px|[[Piazza San Pietro]] sa Lungsod ng Vaticano}}Ang teritoryo ng Lungsod ng Vaticano ay bahagi ng ''Mons Vaticanus'' ([[Burol Vaticano]]), at ng katabing dating Parang ng Vaticano, kung saan ang [[Basilika ni San Pedro]], ang [[Apostolikong Palasyo]], ang [[Kapilya Sistina]], at mga museo ay itinayo, kasama ang iba`t ibang gusali. Ang lugar ay bahagi ng Romanong [[rione]] ng [[Borgo (rione ng Roma)|Borgo]] hanggang 1929. Bilang hiwalay mula sa lungsod sa kanlurang pampang ng [[Ilog Tiber|Tiber]], ang lugar ay isang suburb na protektado dahil pinaloob sa mga pader ni [[Papa Leo IV|Leo IV]], na kalaunan ay pinalawak ang hanggang sa kasalukuyang kutang pader nina [[Papa Pablo III|Pablo III]], [[Papa Pio IV|Pio IV]], at [[Urbano VIII]]. Nang iniaayos ang [[Tratadong Letran]] na lumikha estado ng Vaticano noong 1929, ang mga hangganan ng iminungkahing teritoryo ay naiimpluwensiyahan buhat ng kalakhan nito ay napapaloob sa pabilog na ito. Walang pader sa ilang hangganan, ngunit ang linya ng ilang gusali ang ginagamit na bahagi ng hangganan, at mayroon ding maliit na bahagi ng bagong pader na itinayo. Kasama sa teritoryo ang [[Piazza San Pietro]], na hiwlay mula sa teritoryo ng Italya sa pamamagitan lamang ng isang puting linya sa hangganan ng plaza, kung saan ang hangganan ay sa Piazza Pio XII. Ang Piazza San Pietro ay naabot sa pamamagitan ng [[Via della Conciliazione]], na mula sa Tiber hanggang sa Basilika ni San Pedro. Ang engrandeng tunguhin na ito ay dinisenyo ng mga arkitektong sina [[Marcello Piacentini|Piacentini]] at Spaccarelli, sa mga tagubilin ni [[Benito Mussolini]] at alinsunod sa simbahan, matapos ng [[Kasunduang Laterano|Tratadong Letran]]. Ayon sa Kasunduan, ang ilang [[mga pag-aari ng Banal na Luklukan]] na matatagpuan sa teritoryo ng Italya, higit sa lahat ang [[Papal na Palasyo ng Castel Gandolfo]] at mga [[Mga basilika sa Simbahang Katolika|basilika mayor]], ay nagtatamasa ng katayuang ekstrateritoryal na katulad ng mga banyagang [[Misyong diplomatiko|embahada]]. === Peregrinasyon === [[Talaksan:Petersdom_bei_Nacht_Via_della_Conciliazione_in_Rome.jpg|right|thumb|Basilika ni San Pedro sa gabi mula sa [[Via della Conciliazione]] sa Roma]] Ang Roma ay naging pangunahing pook ng [[Kristiyanong peregrinasyon|peregrinasyong Kristiyano]] mula pa noong [[Gitnang Kapanahunan]]. Ang mga tao mula sa buong [[Kakristiyanuhan]] ay bumibisita sa Lungsod ng Vaticano, sa loob ng lungsod ng Roma, ang luklukan ng papado. Ang lungsod ay naging isang pangunahing lugar ng [[peregrinasyon]] sa panahon ng Gitnang Kapanahunan. Liban sa maikling panahon bilang isang malayang lungsod sa panahon ng [[Gitnang Kapanahunan|Gitnang Panahon]], pinanatili ng Roma ang katayuan nito bilang Papal na kabesera at banal na lungsod sa loob ng maraming siglo, kahit na noong [[Papado sa Avignon|sandaling lumipat]] ang Papado sa [[Avignon]] (1309–1377). Naniniwala ang mga Katoliko na ang Vaticano ay ang huling hantungan ni San Pedro. Ang mga peregrinasyon sa Roma ay maaaring may kasamang mga pagbisita sa maraming pook, kapuwa sa loob ng Lungsod ng Vaticano at sa teritoryo ng Italya. Ang isang tanyag na pinupuntahan ay ang [[Scala Sancta|hagdanan ni Pilato]]. Ayon sa tradisyong Kristiyano ito ay ang mga hakbang na humantong sa [[praetorium]] ng [[Poncio Pilato]] sa [[Herusalem]], na kung saan tumayo si [[Hesus|Hesukristo]] sa kaniyang [[Pasyon (Kristiyanismo)|Pasyon]] hapapunta sa kaniyang hatol.<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1554541/Steps-Jesus-walked-to-trial-restored-to-glory.html|title=Steps Jesus walked to trial restored to glory|last=Moore|first=Malcolm|date=13 Hunyo 2007|work=Telegraph.co.uk|access-date=22 Agosto 2019|language=en-GB|issn=0307-1235}}</ref> Ang mga hagdan ay sinasabing dinala sa Roma ni [[Santa Elena (emperatris)|Elena ng Constantinopla]] noong ika-apat na siglo. Sa loob ng daang siglo, ang ''Scala Santa'' ay umakit ng mga Kristiyanong peregrino na nagnanais na parangalan ang Pasyon ni Hesus. Kasama sa iba pang lugar na pinupuntahan ng mga peregrino ay ang catacumba na itinayo noong panahong imperyal, kung saan nagdarasal ang mga Kristiyano, inilibing ang kanilang mga patay, at nagsagawa ng pagsamba sa mga panahon ng pag-uusig, at iba't ibang [[Mga pambansang simbahan sa Roma|pambansang simbahan]] (kasama ng mga ito ang [[San Luigi dei Francesi|San Luigi dei francesi]] at [[Santa Maria dell'Anima]]), o mga simbahang nauugnay na may indibidwal na mga ordeng panrelihiyon, tulad ng sa mga [[Kapisanan ni Hesus|Heswita]] [[Simbahan ng Gesù]] at [[Sant'Ignazio]]. Ayon sa tradisyon, ang mga peregrino sa Roma (pati na rin ang mga debotong Romano) ay bumibisita sa [[Pitong Simbahang Pamperegrino ng Roma|pitong simbahang pamperegrino]] ({{Lang-it|Le sette chiese}}) sa loob ng 24 na oras. Ang pasadyang ito, ipinag-uutos para sa bawat manlalakbay noong Gitnang Kapanahunan, ay isinakodigo noong ika-16 na siglo ni San [[Felipe Neri]]. Ang pitong simbahan ay ang apat na basilika mayor ([[Basilika ni San Pedro|San Pedro sa Vaticano]], [[Basilika ni San Pablo Extramuros|St Pablo Extramuros]], [[Basilika ni San Juan de Letran|San Juan de Letran]] at [[Basilika ni Santa Maria la Mayor|Santa Maria Maggiore]]), habang ang tatlo pa ay ang [[San Lorenzo fuori le mura]] (isang [[Kasaysayan ng Kristiyanismo|Maagang Kristiyanong]] basilika), [[Santa Croce in Gerusalemme]] (isang simbahang itinatag ni [[Santa Elena (emperatris)|Elena]], ang ina ni Constantino, na naglalaman ng mga labi ng kahoy na sinasabing mula sa banal na krus) at [[San Sebastiano fuori le mura]] (na nasa [[Daang Apia]] at itinayo sa itaas ng [[mga Catacumba ni San Sebastian]]). == Tanawin == === Arkitektura === {{Main|Mga simbahan ng Roma}} [[Talaksan:Colosseo_Romano_Rome_04_2016_6289.jpg|left|thumb|Ang [[Koliseo]] ay nananatiling pinakamalaking [[Amphitheater|ampiteatro]] sa buong mundo.<ref>{{cite news|url=http://www.guinnessworldrecords.com/records-3000/largest-amphitheatre/|title=Colosseum: The Largest Amphitheatre|work=Guinnesworldrecords.com|date=6 Marso 2013|access-date=12 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20141027170257/http://www.guinnessworldrecords.com/records-3000/largest-amphitheatre/|archive-date=27 Oktubre 2014|url-status=dead}}</ref> Ginamit ito para sa mga palabas ng mga [[gladyador]] at iba pang pampublikong pagdiriwang (mga palabas hinggil sa pangangaso, pagsasabuhay ng mga sikat na labanan at drama batay sa mitolohiyang klasiko).]] [[Talaksan:ThePantheon.jpg|thumb|Ang [[Panteon]], na itinayo bilang isang templo na alay sa "lahat ng mga diyos ng nakaraan, kasalukuyan, at hinaharap"]] Ang arkitektura ng Roma sa mga nagdaang siglo ay lubos na umunlad, lalo na mula sa mga estilong Klasiko at Imperyal Romano hanggang sa modernong [[Pasistang arkitektura|arkitekturang pasista]]. Ang Roma ay isa noong sentro ng [[arkitekturang klasiko]], na bumuo ng mga bagong anyo tulad ng [[arko]], [[Lungaw|simboryo]], at [[boveda]].<ref name="Eyewitness">Eyewitness Travel (2006), pp. 36–37.</ref> Ang estilong [[Arkitekturang Romaniko|Romaniko]] noong ika-11, ika-12, at ika-13 siglo ay malawakang ginamit din sa arkitekturang Romano, at kalaunan ang lungsod ay naging isa sa pangunahing sentro ng arkitekturang [[Renasimiyento]], [[Arkitekturang Baroko|Baroko]], at [[Arkitekturang Neoklasiko|Neoklasiko]].<ref name="Eyewitness" /> ==== Sinaunang Roma ==== {{Main|Talaan ng mga sinaunang monumento sa Roma|Sinaunang arkitekturang Romano}}Ang isa sa mga simbolo ng Roma ay ang [[Koliseo]] (70-80 AD), ang pinakamalaking [[Amphitheater|ampiteatro]] na itinayo sa Imperyong Romano. Orihinal na may kakayahang magpaupo ng 60,000 manonood, ginamit ito para sa labanang [[gladyador]]. Kabilang sa mga mahahalagang monumento at lugar ng sinaunang Roma ang [[Foro ng Roma]], ang [[Domus Aurea]], ang [[Panteon]], [[Haligi ni Trajano]], [[Palengke ni Trajano]], ang mga [[Mga Catacumba ng Roma|Catacumba]], ang [[Sirko Maximo]], ang mga [[Mga Paliguan ni Caracalla|Paliguan ni Caracalla]], [[Castel Sant'Angelo]], ang [[Mausoleo ni Augusto]], ang [[Ara Pacis]], ang [[Arko ni Constantino]], ang [[Piramide ni Cestius|Pyramide ni Cestius]], at ang [[Bocca della Verità]]. ==== Medyebal ==== Ang mga tanyag na kuwarto ng lungsod ng medieval, na matatagpuan higit sa lahat sa paligid ng Capitolino, ay lubos na giniba sa pagitan ng pagtatapos ng ika-19 na siglo at ng panahong pasista, ngunit maraming kapansin-pansin na mga gusali ang nananatili. Ang mga Basilika na nagmula pa sa [[Kasaysayan ng Kristiyanismo|sinaunang Kristiyanismo]] ay gaya ng [[Basilika ni Santa Maria la Mayor|Santa Maria la Mayor]] at [[Basilika ni San Pablo Extramuros|San Pablo Extramuros]] (ang huli ay muling itinayo noong ika-19 na siglo), kapuwa naglalaman ng mga mosaic ng ika-apat na siglo AD. Kapansin-pansin sa kalaunan ang mga medyebal na mosaic at fresco na matatagpuan din sa mga simbahan ng [[Santa Maria in Trastevere]], [[Santi Quattro Coronati]], at [[Santa Prassede]]. Kasama sa mga sekular na gusali ang mga tore, ang pinakamalaki ay ang [[Torre delle Milizie]] at [[Torre dei Conti]], kapuwa katabi ng Forum ng Roma, at ang malaking panlabas na hagdanan patungo sa basilika ng [[Santa Maria in Ara Coeli|Santa Maria in Aracoeli]]. ==== Renasimiyento at Baroko ==== {{Wide image|Piazza del Campidoglio panoramic view 39948px.jpg|800px|Panoramong tanaw ng [[Piazza del Campidoglio]], na may kopya ng [[Ekwestreng Estatwa ni Marcus Aurelius]]}}Marami sa mga sikat na plaza ng lungsod–marami ay malalaki, marilag, at madalas na pinalamutian ng mga [[Talaan ng mga obelisko sa Roma|obelisko]], ilan ay maliliit at kaakit-akit–ay hinubog noong panahon ng Renasimiyento at Baroko. Ang mga pangunahin ay [[Piazza Navona]], [[mga Hagdang Espanyol]], [[Campo de' Fiori]], [[Piazza Venezia]], [[Palazzo Farnese|Piazza Farnese]], [[Piazza della Rotonda]], at [[Santa Maria sopra Minerva|Piazza della Minerva]]. Ang isa sa mga pinakasagisag na halimbawa ng sining Baroko ay ang [[Bukal Trevi]] ni [[Nicola Salvi]]. Ang iba pang kilalang mga [[Arkitekturang Baroko|palasyong baroko]] ng ika-17 siglo ay ang [[Palazzo Madama]], ngayon ang luklukan ng [[Senado ng Republika (Italya)|Italyanong Senado]], at ang [[Palazzo Montecitorio]], na ngayon ay ang luklukan ng [[Kamara ng mga Deputado (Italya)|Kamara ng mga Deputado ng Italya]]. ==== Neoklasisismo ==== [[Talaksan:Altar della Patria September 2015-1.jpg|thumb|Ang [[Monumento ni Victor Emmanuel II]]]] Noong 1870, ang Roma ang naging kabeserang lungsod ng bagong [[Kaharian ng Italya]]. Sa panahong ito, ang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasisismo]], isang estilo ng arkitektura na naiimpluwensiyahan buhat ng arkitektura ng [[Sinaunang klasiko|unang panahon]], ang naging pangunahing impluwensiya sa arkitekturang Romano. Sa panahong ito, maraming dakilang palasyo sa neoklasikong estilo ang itinayo upang maging luklukan ng mga ministeryo, embahada, at iba pang mga ahensiya ng gobyerno. Ang isa sa mga kilalang simbolo ng Romanong neoklasisismo ay ang [[Monumento ni Victor Emmanuel II|Monumento ni Vittorio Emanuele II]] o "Altar ng Ama ng Bayan", kung saan matatagpuan ang [[Monumento ni Victor Emmanuel II#Libingan ng Di-kilalang Sundalo|Libingan ng Di-kilalang Sundalo]], na kumakatawan sa 650,000 Italyanong sundalo na namatay sa Unang Digmaang Pandaigdig. == Ekonomiya == Bilang kabesera ng Italya, ang Roma ay tahanan ng lahat ng punong institusyon ng bansa, kabilang ang Pagkapangulo ng Republika, ang gobyerno (at ang solong ''Ministeri''), ang Parlamento, ang pangunahing korteng panghukuman, at ang mga kinatawang diplomatiko ng lahat ng mga bansa para sa estado ng Italya at sa Lungsod ng Vaticano. Maraming pandaigdigang institusyon ang matatagpuan sa Roma. Kapansin-pansin ang mga pangkultura at pang-agham, tulad ng Suriang Amerikano, Paaralang Briton, Akademyang Pranses, mga Suriang Escandinava, at Suriang Arkeolohikong Aleman. Mayroon ding mga dalubhasang ahensiya ng mga Nagkakaisang Bansa, tulad ng [[Organisasyon ng Pagkain at Agrikultura]] (''Food and Agriculture Organization'' o FAO). Nasa Roma rin mga pangunahing pandaigdigang organisasyong pampolitika at pangkultura, tulad ng [[Pandaigdigang Pondo para sa Kaunlarang Agrikultural]] (''International Fund for Agricultural Development'' o IFAD), [[Pandaigdigang Programa sa Pagkain|Pandaigdigang Program sa Pagkain]] (''World Food Programme'' o WFP), ang [[Kolehiyong Pangdepensa ng NATO]] (''NATO Defense College'') at ang [[Pandaigdigang Sentro para sa Pag-aaral ng Pagpapanatili at Pagpapanumbalik ng Pagmamay-aring Pangkultura]] (''International Centre for the Study of the Preservation and Restoration of Cultural Property'' o ICCROM). == Edukasyon == [[Talaksan:Sapienza_entrance_(20040201351).jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Roma La Sapienza]], itinatag noong 1303]] Ang Roma ay isang pangunahing pambansa at pandaigdigang sentro para sa mas mataas na edukasyon, at naglalaman ng maraming akademya, kolehiyo, at unibersidad. Ipinagmamalaki nito ang sari-saring akademya at kolehiyo, at itinuturing ito bilang isang pangunahing sentrong intelektuwal at pang-edukasyon sa buong mundo, lalo noong panahon ng [[Sinaunang Roma]] at ng [[Renasimiyento]], kasama ang Florencia.<ref name="Roman Academies">{{cite encyclopedia|url=http://www.newadvent.org/cathen/01083b.htm|encyclopedia=Catholic Encyclopedia|title=Roman Academies|publisher=Newadvent.org|date=1 Marso 1907|accessdate=3 Pebrero 2010|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100112132437/http://www.newadvent.org/cathen/01083b.htm|archivedate=12 Enero 2010}}</ref> Ayon sa City Brands Index, ang Roma ay itinuturing na pangalawa sa pinakamakasaysayan, pinakaaral, at pinakakultural na kabigha-bighani at magandang lungsod.<ref name="Roman Academies"/> Maraming unibersidad at kolehiyo sa Roma Ang unang unibersidad nito, ang [[Unibersidad ng Roma La Sapienza|La Sapienza]] (itinatag noong 1303), ay isa sa pinakamalaki sa buong mundo, na may higit sa 140,000 dumadalong mag-aaral; noong 2005, inihanay ito bilang ang ika-33 pinakamahusay na unibersidad sa Europa<ref>{{Cite web|url=http://www.arwu.org/rank/2005/ARWU2005_TopEuro.htm|title=Top 100 European Universities|date=2005|website=Academic Ranking of World Universities|archive-url=https://web.archive.org/web/20090129082351/http://www.arwu.org/rank/2005/ARWU2005_TopEuro.htm|archive-date=29 Enero 2009|url-status=dead}}</ref> at noong 2013 ang Pamantasang Sapienza ng Roma ay ang ika-62 sa buong mundo at nangunguna sa Italya sa ''World University Rankings''<ref>{{Cite web|url=https://cwur.org/2013.php|title=Top 100 Universities|date=2013|website=Center for World University Rankings|access-date=22 Agosto 2019}}</ref> at may katayuan bilang isa sa pangunahing 50 sa Europa at pangunahing 150 pinakamahusay na kolehiyo sa buong mundo.<ref>{{cite web|url=http://www.arwu.org/rank2008/ARWU2008_TopEuro%28EN%29.htm|title=Top 100 European Universities|date=2008|website=Academic Ranking of World Universities|archive-url=https://web.archive.org/web/20090521224840/http://www.arwu.org/rank2008/ARWU2008_TopEuro%28EN%29.htm|archive-date=21 Mayo 2009|url-status=dead|access-date=22 Agosto 2019}}</ref> Upang mabawasan ang kasikipan sa La Sapienza, dalawang bagong pamantasang pampubliko ang itinatag noong mga huling dekada: [[Unibersidad ng Roma Tor Vergata|Tor Vergata]] noong 1982, at [[Pamantasang Roma Tre|Roma Tre]] noong 1992. Nasa Roma rin ng LUISS School of Government,<ref>{{cite web|title=LUISS School of Government|website=sog.luiss.it|url=http://www.sog.luiss.it/|language=it|access-date=22 Agosto 2019}}</ref> pinakamahalagang gradwadong unibersidad ng Italya sa mga larangan ng mga ugnayang panlabas at araling Europeo pati na rin ang [[LUISS Business School]], ang pinakamahalagang paaralan ng negosyo sa Italya. Ang Rome [[Istituto superiore per le industrie artistiche (ISIA)|ISIA]] ay itinatag noong 1973 ni [[Giulio Carlo Argan]] at ang pinakalumang institusyon ng Italya sa larangan ng [[disenyong pang-industriya]]. == Kultura == === Aliwan at sining-pagtatanghal === [[Talaksan:Teatro_dell'Opera,_Roma.jpg|right|thumb|Ang [[Teatro dell'Opera di Roma]] sa Piazza Beniamino Gigli]] Ang Roma ay isang mahalagang sentro para sa musika, at mayroon itong matinding eksenang musikal, kabilang ang maraming prestihiyosong konserbatoryong pangmusika at sinehan. Kabilang dito nag [[Accademia Nazionale di Santa Cecilia]] (itinatag noong 1585), kung saan ang mga bagong bulwagang konsiyerto nito ay itinayo sa bagong [[Parco della Musica]], isa sa pinakamalaking pinagdadausan ng musika sa buong mundo. Ang Roma ay mayroon ding isang opera house, ang [[Teatro dell'Opera di Roma]], pati na rin ang ilang mga maliliit na institusyong musikal. Isinagawa rin dito ang sa [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision ng 1991|Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] noong 1991 at ang [[MTV Europe Music Awards 2004|MTV Europe Music Awards]] noong 2004. Nagkaroon din ng kapansing-pansing epekto ang Roma sa kasaysayan ng musika. Ang [[Paaralang Romano]] ay isang pangkat ng mga kompositor ng primaryang sagradong muskika, na aktibo sa lungsod noong ika-16 at ika-17 siglo, samakatuwid ay sumasaklaw sa huling bahagi ng [[Musikang Renasimiyento|Renasimiyento]] at maagang panahon ng [[Musikang Baroko|Baroko]]. Ang termino ay tumutukoy din sa musikang kanilang ginawa. Marami sa mga kompositor ay may direktang koneksiyon sa [[Banal na Luklukan|Vaticano]] at sa [[Kapilya Sistina|kapilya ng papa]], kahit na nagtatrabaho sila sa maraming simbahan. Sila ay madalas na naiiba sa mga kompositor ng [[Paaralang Veneciano (musika)|Paaralang Veneciano]], isang kasabay na kilusan na mas naging progresibo. Sa ngayon ang pinakatanyag na kompositor ng Paaralang Romano ay si [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]], na ang pangalan ay naiugnay sa loob ng apat na raang taong may makinis, malinaw, perpekto, at [[Polifonia|polyfoniang]] perpeksiyon. Gayunpaman, may iba pang kompositor na nagtatrabaho sa Roma, at sa iba't ibang estilo at anyo. === Turismo === [[Talaksan:Piazza_di_Spagna,_Roma_-_scalinata_fc03.jpg|thumb|Ang mga [[Mga Hakbang Espanyol|Hakbang Espanyol]]]] [[Talaksan:Faber_Village,_Lido_di_Ostia_RM,_Lazio,_Italy_-_panoramio_(3).jpg|thumb|[[Ostia (Roma)|Dalampasigang Ostia Lido]]]] Ang Roma ngayon ay isa sa pinakamahalagang tunguhin ng mga turista sa mundo, dahil sa di-mabilang na mga arkeolohikal at artistikong kayamanan nito, pati na rin para sa kagandahan ng mga natatanging tradisyon nito, kagandahan ng mga malalawak na tanawin, at karangyaan ng kamangha-mangha nitong mga "villa" (mga parke). Kabilang sa mga pinakamahalaga rito ay ang maraming museo–Musei Capitolini, ang mga Museo ng Vaticano, at ang Galleria Borghese at iba pa na nakatuon sa moderno at kapanahon na sining–mga [[akwedukto]], [[balong]], [[Mga simbahan ng Roma|simbahan]], [[palasyo]], makasaysayang, mga [[monumento]] at mga labi ng [[Foro ng Roma|Forum ng Roma]], at ang [[Catacumba]]. Ang Roma ang pangatlong pinakabinibisitang lungsod sa EU, pagkatapos ng Londres at Paris, at tumatanggap ng tinatayang na 7-10&nbsp;milyong turista sa isang taon, na kung minsan ay dumodoble sa mga banal na taon. Ang Koliseo (4&nbsp;milyong turista) at ang [[Mga Museong Batikano|Museong Vaticano]] (4.2&nbsp;milyong turista) ang ika-39 at ika-37 (ayon sa pagkakasunud-sunod) na pinakapinapasyal na mga lugar sa mundo, ayon sa isang kamakailang pag-aaral.<ref name="itvnews.tv2">{{cite web|title=The 50 Most Visited Places in The World|website=itvnews.tv|date=2 Oktubre 2009|url=http://www.itvnews.tv/Blog/Blog/the-50-most-visited-places.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20091002073926/http://www.itvnews.tv/Blog/Blog/the-50-most-visited-places.html|archive-date=2 Oktubre 2009|url-status=dead|access-date=22 Agosto 2019}}</ref> Ang Roma ay isang pangunahing sentrong arkeolohiko, at isa sa pangunahing sentro ng [[Arkeolohiya|pagsasaliksik sa arkeolohiya]] sa buong mundo. Maraming mga surian ng kultura at pananaliksik ang matatagpuan sa lungsod, tulad ng [[Suriang Amerikano sa Roma]],<ref name="Romanculture.org">{{cite web|url=http://www.romanculture.org/index.php?page=airc-hc-rome-program-in-archaeology-and-classical-studies|title=AIRC-HC Program in Archaeology, Classics, and Mediterranean Culture|publisher=Romanculture.org|accessdate=3 Pebrero 2010|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100329144605/http://www.romanculture.org/index.php?page=airc-hc-rome-program-in-archaeology-and-classical-studies|archivedate=29 Marso 2010}}</ref> at ang Suriang Suwesa sa Roma.<ref name="Romanculture.org"/> Naglalaman ang Roma ng maraming [[Talaan ng mga sinaunang monumento sa Roma|sinaunang pook]], kabilang ang [[Foro ng Roma|Forum Romanum]], [[Palengke ni Trajano]], [[Foro ni Trajano]],<ref>{{Cite magazine|magazine=Archaeology}}</ref> ang [[Koliseo]], ang [[Panteon]], at napakarami pang iba. Ang [[Koliseo]], masasabing isa sa pinakatanyag na mga arkeolohikal na pook ng Roma, ay itinuturing na isang [[Mga Kahanga-hangang Pook ng Mundo|kahanga-hangang pook ng mundo]].<ref name="brewers">I H Evans (reviser), ''Brewer's Dictionary of Phrase and Fable'' (Centenary edition Fourth impression (corrected); London: Cassell, 1975), p. 1163</ref><ref name="miller2">{{cite book|url=http://catalog.hathitrust.org/api/volumes/oclc/1538646.html|year=1915|author-link4=Theodore Roosevelt|author-link3=William Howard Taft|author-link2=Woodrow Wilson|author-link=Francis Trevelyan Miller|oclc=679498513|page=201|isbn=|publisher=W. T. Blaine|title=America, the Land We Love|first4=Theodore|last4=Roosevelt|first3=William Howard Taft|last3=Taft|first2=Woodrow|last2=Wilson|first1=Francis Trevelyan|last1=Miller|access-date=22 Agosto 2019}}</ref> Naglalaman ang Roma ng isang malawak at kamangha-manghang koleksiyon ng sining, eskultura, [[balong]], [[mosaic]], [[fresco]], at mga pinta, mula sa lahat ng iba't ibang panahon. Ang Roma ay unang naging isang pangunahing masining na sentro sa panahon ng sinaunang Roma, na may mga porma ng mahalagang [[Romanong sining]] tulad ng sa [[Sinaunang arkitekturang Romano|arkitektura]], pagpipinta, eskultura, at gawaing [[mosaic]]. Ang [[gawaing metal]], [[pagpapanday ng barya]], at pag-ukit ng hiyas, mga larawang [[garing]], salaming pigurin, [[Sinaunang Romanong pagpapalayok|palayok]], at mga guhit sa libro ay itinuturing na iba pang likha sa Roma.<ref name="Toynbee 439–442">{{cite journal|doi=10.1017/S0009840X00221331|last=Toynbee|first=J.M.C.|date=Disyembre 1971|title=Roman Art|url=https://archive.org/details/sim_classical-review_1971-12_21_3/page/439|journal=The Classical Review|volume=21|issue=3|pages=439–442|issn=0009-840X|jstor=708631}}</ref> Nang maglaon ang Roma ay naging isang pangunahing sentro ng sining ng [[Renasimiyento]], dahil ang mga papa ay gumastos ng malaking halaga para sa mga konstruksiyon ng matatayog na [[basilika]], [[palasyo]], [[Plaza|piazza]], at mga pampublikong gusali sa pangkalahatan. Ang Roma ay naging isa sa mga pangunahing sentro ng likhang sining ng Renasimiyento sa Europa, pangalawa lamang sa [[Florencia]], at maihahalintulad sa iba pang pangunahing lungsod at sentro ng kultura, tulad ng Paris at [[Lungsod ng Venezia|Venezia]]. Ang lungsod ay malubhang naapektuhan ng [[Italyanong Baroko|baroko]], at ang Roma ay naging tahanan ng maraming artista at arkitekto, tulad nina [[Gian Lorenzo Bernini|Bernini]], [[Caravaggio]], [[Annibale Carracci|Carracci]], [[Francesco Borromini|Borromini]], at [[Cortona]].<ref name="Toynbee 439–442"/> Noong huling bahagi ng ika-18 siglo at simula ng ika-19 na siglo, ang lungsod ay isa sa mga sentro ng [[Dakilang Pasyal]],<ref name="Matt Rosenberg">{{cite web|title=Grand Tour of Europe: The Travels of 17th & 18th Century Twenty-Somethings|author=Matt Rosenberg|publisher=About.com|url=http://geography.about.com/od/historyofgeography/a/grandtour.htm|accessdate=3 Pebrero 2010|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205235817/http://geography.about.com/od/historyofgeography/a/grandtour.htm|archivedate=5 Disyembre 2010}}</ref> na kung saan ang nakababata at mayayamang Ingles at iba pang mga aristokrata sa Europa ay bumisita sa lungsod upang alamin ang [[Kultura ng sinaunang Roma|sinaunang kultura]], sining, pilosopiya, at arkitektura ng Roma. Naging tahanan din ang Roma ng maraming neoklasiko at rococo na artista, tulad nina [[Giovanni Paolo Pannini|Pannini]] at [[Bernardo Bellotto]]. Ngayon, ang lungsod ay isang pangunahing sentro ng sining, na may maraming suriang pansining<ref name="Matt Rosenberg"/> at mga museo.{{Wide image|Panoramic photograph of interior of Colosseum.jpg|600px|Tanaw sa loob ng Koliseo}} [[Talaksan:Vatican_Museums_Spiral_Staircase_2012.jpg|right|thumb|Ang [[Mga Museong Batikano|mga Museong Vaticano]] ay ang [[Listahan ng pinakabinibisitang museo ng sining|ika-3]] pinakapinapasyal na museo ng sining sa buong mundo.]] Ang Roma ay may lumalagong kaban ng kontemporaneo at modernong sining at arkitektura. Ang Pambansang Galeriya ng Modernong Sining ay may mga obra nina Balla, Morandi, Pirandello, Carrà, De Chirico, De Pisis, Guttuso, Fontana, Burri, Mastroianni, Turcato, Kandisky, at Cézanne sa permanenteng eksibisyon. Sa 2010 binuksan ang pinakabagong pundasyon ng sining ng Roma, isang napapanahong sining at arkitektura ng galeriya na idinisenyo ng kinikilalang Iraqi na arkitektong si Zaha Hadid. Kilala bilang [[MAXXI - Pambansang Museyo ng 21st Century Arts|MAXXI - Pambansang Museo ng Sining ng Ika-21 SIglo]] binabalik nito ang isang sira na lugar na may kapansin-pansin na modernong arkitektura. Nagtatampok ang Maxxi<ref>{{cite web|url=http://www.maxxi.beniculturali.it/english/|title=Maxxi_Museo Nazionale Delle Arti Del Xxi Secolo|publisher=Maxxi.beniculturali.it|accessdate=25 Marso 2010|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100211132529/http://www.maxxi.beniculturali.it/english/|archivedate=11 Pebrero 2010}}</ref> ng campus na nakatuon sa kultura, mga pang-eksperimentong mga laboratoryo sa pananaliksik, palitan sa internasyonal at pag-aaral at pagsasaliksik. Ito ay isa sa pinakaambisyosong modernong proyekto sa arkitektura kasabay ng Auditorium Parco della Musica ni [[Renzo Piano]]<ref>{{cite web|url=http://www.auditorium.com/|title=Auditorium Parco della Musica|publisher=Auditorium.com|accessdate=25 Marso 2010|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100323151419/http://www.auditorium.com/|archivedate=23 Marso 2010}}</ref> at Rome Convention Center, Centro Congressi Italia EUR, sa distrito ng EUR, [[Massimiliano Fuksas]] na magbubukas sa 2016.<ref>{{cite news|last1=Pelati|first1=Manuela|title=Eur spa, Diacetti: «La nuvola di Fuksas sarà completata entro il 2016|url=http://roma.corriere.it/notizie/cronaca/15_settembre_30/eur-spa-diacetti-la-nuvola-fuksas-sara-completata-entro-2016-c4b647de-678d-11e5-9bc4-2d55534839fc.shtml|accessdate=5 Disyembre 2015|work=Corriere della Sera|date=30 Setyembre 2015|language=Italian|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208165359/http://roma.corriere.it/notizie/cronaca/15_settembre_30/eur-spa-diacetti-la-nuvola-fuksas-sara-completata-entro-2016-c4b647de-678d-11e5-9bc4-2d55534839fc.shtml|archivedate=8 Disyembre 2015}}</ref> Tampok sa convention center ang isang malaking translucent na lalagyan sa loob kung saan nasuspinde ang isang estrukturang bakal at teflon na kahawig ng ulap at naglalaman ng mga silid pagpupulong at isang awditoryum na may dalawang piazza na nagbubukas sa kapitbahayan sa magkabilang panig. === Moda === [[Talaksan:Fontana.della.barcaccia.arp.jpg|thumb|[[Via Condotti]]]] Ang Roma ay malawak ding kinikilala bilang isang [[kabesera ng moda]]. Bagaman hindi ganoong kasinghalaga ng Milano, ang Roma ang pang-apat na pinakamahalagang sentro para sa moda sa buong mundo, ayon sa 2009 [[Global Monitor ng Wika|Global Language Monitor]] pagkatapos ng [[Milano]], Bagong York, at Paris, na hinigitan pa ang Londres.<ref>{{cite web|url=http://www.languagemonitor.com/popular-culture/fashion|title=The Global Language Monitor » Fashion|publisher=Languagemonitor.com|date=20 Hulyo 2009|accessdate=17 Oktubre 2009|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091101191133/http://www.languagemonitor.com/popular-culture/fashion|archivedate=1 Nobyembre 2009}}</ref> Ang mga pangunahing marangyang brand ng moda at alahas, tulad ng [[Valentino SpA|Valentino]], [[Bulgari]], [[Fendi]],<ref>{{cite web|url=http://www.fendi.com/|title=Fendi|publisher=fendi.com|accessdate=17 Oktubre 2009|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100131001741/http://www.fendi.com/|archivedate=31 Enero 2010}}</ref> [[Laura Biagiotti]], [[Brioni (tatak)|Brioni]], at [[Renato Balestra]], ay may punong tanggapan o tinatag sa lungsod. Ang iba pang pangunahing label, tulad ng [[Gucci]], [[Chanel]], [[Prada]], [[Dolce & Gabbana]], [[Armani]], at [[Versace]] ay may boutique sa Roma, pangunahin kasama ang prestihiyoso at marangyang [[Via Condotti|Via dei Condotti]]. === Lutuin === [[Talaksan:Spaghetti_alla_Carbonara.jpg|thumb|''Spaghetti [[Carbonara|alla Carbonara]]'', isang tipikal na Romanong putahe]] [[Talaksan:Concia_di_zucchine.jpg|thumb|Ang ''Concia di zucchine'', isang halimbawa ng lutuing Romano-Hudyo]] Ang lutuin ng Roma ay umunlad sa daang siglo at panahon ng mga pagbabago sa lipunan, kultura, at politika. Ang Roma ay naging pangunahing sentrong gastronomo sa [[Sinaunang Roma|sinaunang Panahon]]. Ang [[sinaunang lutuing Romano]] ay lubos na naimpluwensiyahan ng kultura ng Sinaunang Griyego, at pagkatapos, ang lubos na pagpapalawak ng imperyo ay nagbukas sa mga Romano sa maraming bago, pamprobinsiyang gawi at paraan ng pagluluto. Nang maglaon, sa panahon ng [[Renasimiyento]], ang Roma ay naging kilala bilang isang sentro ng altang lutuin, dahil ang ilan sa pinakamahusay na chef ng panahong iyon ay nagtatrabaho para sa mga papa. Ang isang halimbawa nito ay si [[Bartolomeo Scappi]], na isang chef na nagtatrabaho para kay [[Papa Pio IV|Pio IV]] sa kusina ng Vaticano. Natamo niya ng katanyagan noong 1570 nang mailathala ang kaniyang librong lutuing ''Opera'' ''dell'arte del cucinare''. Nagtala siya sa aklat ng humigit-kumulang na 1000 recipe ng [[Ulam|lutuing]] Renasimiyento at inilarawan ang mga deskarte at kagamitan sa pagluluto, na nagbibigay ng unang kilalang larawan ng isang [[tinidor]].<ref>{{cite book|last=Rolland|first=Jacques|title=The food encyclopedia|url=https://archive.org/details/foodencyclopedia0000roll|publisher=Robert Rose|location=Toronto|year=2006|isbn=0-7788-0150-0|oclc=70176309|page=[https://archive.org/details/foodencyclopedia0000roll/page/273 273]}}</ref> Sa modernong panahon, ang lungsod ay bumuo ng sarili nitong kakaibang lutuin, batay sa mga produkto ng kalapit na [[Romanong Campagna|Campagna]], tulad ng tupa at gulay (madalas gamitin ang mga [[Cynara scolymus|alkatsopas]]).<ref>{{cite book|title=Culinaria Italy|url=https://archive.org/details/culinariaitalypa0000unse_m5x4|first=Claudia|last=Piras|publisher=Culinaria Konemann|year=2000|isbn=3-8290-2901-2|oclc=881159457|page=[https://archive.org/details/culinariaitalypa0000unse_m5x4/page/291 291]}}</ref> Sa kahanay, ang mga Romanong Hudyo - naninirahan na sa lungsod mula pa noong ika-1 siglo BK–ay nagpaunlad ng kanilang sariling lutuin, ang ''cucina giudaico-romanesca''. Kasama sa mga halimbawa ng Romanong lutuin ang "''[[Saltimbocca]] alla Romana''"–isang hati ng karne ng baka, estilong Romano; tinapunan ng hilaw na hamon at sambong at nilagyan ng puting alak at mantikilya; "''[[Carciofi alla romana]]''"–alkatsopas sa estilong Romano; tinanggal ang mga panlabas na dahon, pinalamanan ng menta, bawang, mga tirang tinapay; "''[[Carciofi alla giudia]]''"–mga alkatsopas na pinirito sa langis ng oliba, tipikal ng pagluluto ng Romanong Hudyo; tinanggal ang mga panlabas na dahon, pinalamanan ng menta, bawang, mga tirang tinapay; "''[[Carbonara|Spaghetti alla carbonara]]''"–[[Ispageti|spaghetti]] na may [[bacon]], [[itlog]], at [[pecorino]], at "''[[Niyoki|Gnocchi]] di semolino alla romana'' "–[[semolina]] dumpling, estilong Romano, at marami pang iba.<ref>{{cite book|last=Carnacina|author2=Buonassisi, Vincenzo|first=Luigi|title=Roma in Cucina|publisher=Giunti Martello|location=Milano|year=1975|language=Italian}}</ref> === Pelikula === [[Talaksan:Audrey_Hepburn_and_Gregory_Peck_on_Vespa_in_Roman_Holiday_trailer.jpg|thumb|''[[Roman Holiday]]'' kasama sina [[Audrey Hepburn]] at [[Gregory Peck]], 1953]] Tahanan ang Roma ng [[Cinecittà|mga Estudyo ng Cinecittà]],<ref name="romefile12">{{cite web|url=http://www.romefile.com/culture/cinecitta.php|title=History of Cinecittà Studios in Rome|publisher=Romefile|date=|accessdate=17 Oktubre 2009|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090501020709/http://www.romefile.com/culture/cinecitta.php|archivedate=1 May 2009}}</ref> ang pinakamalaking pasilidad sa paggawa ng pelikula at telebisyon sa kontinental na Europa at ang sentro ng [[sinehang Italyano]], kung saan marami sa mga pinakamalaking hit sa box office ngayon ang kinukunan. Ang {{Convert|99|acre|ha}} na complex ng estudio na {{Convert|9.0|km|mi}} mula sa gitna ng Roma ay bahagi ng isa sa pinakamalaking pamayanan ng produksiyon sa mundo, pangalawa lamang sa [[Hollywood]], na may higit sa 5,000 propesyonal–mula sa mga tagagawa ng kasuotan ng sinaunang panahon hanggang sa mga espesyalista sa visual effects. Mahigit sa 3,000 produksiyon ang ginawa na rito, mula sa mga kamakailang tampok tulad ng ''[[Ang Passion of the Christ|The Passion of the Christ]]'', ''[[Mga gang ng New York|Gangs of New York]]'', [[Roma (serye sa TV)|HBO's ''Rome'']], ''[[Ang Life Aquatic kasama si Steve Zissou|The Life Aquatic]]'' at ''[[Ang Decameron|Decameron]]'' ni [[Dino De Laurentiis]], hanggang sa mga klasiko sa sinehan tulad ng ''[[Ben-Hur (pelikula ng 1959)|Ben-Hur]]'', ''[[Cleopatra (pelikula ng 1963)|Cleopatra]]'', at ang mga pelikula ni [[Federico Fellini]]. Itinatag noong 1937 ni [[Benito Mussolini]], ang mga estudio ay binobomba ng mga [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyadong Kanluranin]] noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Noong 1950s, ang Cinecittà ang lokasyon ng paggawa ng pelikula para sa maraming malalaking produksyon ng pelikula sa Amerika, at pagkatapos ay naging estudyong pinakanauugnay kay [[Federico Fellini]]. Ngayon, ang Cinecittà ay ang nag-iisang studio sa buong mundo na may paunang paggawa, produksiyon, at buong pasilidad ng post-production sa iisang lote, na pinapayagan ang mga direktor at prodyuser na maglakad kasama ang kanilang manuskrito at "mag-walkout" nang may isang nakumpletong pelikula.{{Fact|date=Hulyo 2020}} === Wika === [[Talaksan:DM_TI_Claudius_Tiberinus.jpg|thumb|Inskripsiyong [[Wikang Latin|Latin]], [[Pambansang Museong Romano]]]] {{Main|Latin}}Bagaman naiugnay lamang ngayon sa Latin, ang sinaunang Roma ay sa katunayan multilingual. Sa pinakamataas na sinaunang panahon, kabahagi ng mga tribo ng [[Mga Sabino|Sabino]] ang lugar ng Roma ngayon sa mga tribong Latin. Ang wikang Sabino ay isa sa [[Mga wikang italiko|Italikong]] pangkat ng mga sinaunang wikang Italyano, kasama ang Etrusko, na kung saan ay magiging pangunahing wika ng huling tatlong haring namuno sa lungsod hanggang sa itatag ang Republika noong 509 BK. Si Urganilla, o [[Plautia Urgulanilla]], asawa ni Emperador Claudio, ay sinasabing nagsasalita ng Etrusko maraming siglo pagkatapos ng petsang ito, ayon sa entrada ni Suetonius kay Claudio. Gayunpaman ang Latin, sa iba't ibang umuusbong na porma, ay ang pangunahing wikang klasiko na Roma, ngunit dahil ang lungsod ay may mga imigrante, alipin, residente, embahador mula sa maraming bahagi ng mundo, ito rin ay maraming wika. Maraming edukadong Romano ang nagsasalita rin ng Griyego, at mayroong isang malaking Griyego, Siriaco, at Hudyong populasyon sa mga bahagi ng Roma bago pa man ang Imperyo. Ang [[Wikang Latin|Latin]] ay nagbago sa panahon ng Gitnang Kapanahunan tungo sa isang bagong wika, ang "''volgare'' ". Ang huli ay umusbong bilang pagtatagpo ng iba't ibang panrehiyong diyalekto, na dominado ng [[Wikaing Toscano|diyalektong Toscano]], ngunit ang populasyon ng Roma ay nakabuo din ng kanilang sariling [[diyalekto]], ang [[Diyalektong Romanesko|Romanesko]]. Ang ''Romanesco na'' sinalita sa panahon ng Gitnang Kapanahunan ay katulad ng isang diyalekto ng katimugang Italya, napakalapit sa [[wikang Napolitano]] ng [[Campania]]. Ang impluwensiya ng kulturang [[Florencia|Florentino]] sa panahon ng [[renasimiyento]], at higit sa lahat, ang imigrasyon sa Roma ng dalawang magkasunod na Florentinong Papang [[Medici]] ([[Papa Leo X|Leo X]] at [[Papa Clemente VII|Clemente VII]]) ang naging sanhi ng isang pangunahing pagbabago sa diyalekto, na nagsimulang maging mas kawangis ng mga diyalektong Toscano. Ito ay nanatiling higit na nakakubli sa Roma hanggang sa ika-19 na siglo, ngunit pagkatapos ay lumawak sa iba pang mga sona ng [[Lazio]] ([[Civitavecchia]], [[Latina, Lazio|Latina]], at iba pa), mula sa simula ng ika-20 siglo, bunga ng tumataas na populasyon ng Roma at sa pagpapabuti ng mga sistema ng transportasyon. Bilang kahihinatnan ng edukasyon at media tulad ng radyo at telebisyon, ang Romanesko ay naging mas katulad sa karaniwang Italyanong diyalekto. Ang panitikan ng diyalekto sa tradisyonal na anyo ng Romanesko ay kasama ang mga akda ng naturang mga manunulat gaya nina [[Giuseppe Gioachino Belli]] (isa sa pinakamahalagang makatang Italyano sa buo), [[Trilussa]], at [[Cesare Pascarella]]. Ito ay nararapat tandaan kahit na ang Romanesko ay isang "''lingua vernacola''" (wikang bernakular), nangangahulugang sa daang siglo, wala itong nakasulat na anyo ngunit sinalita lamang ito sa populasyon. Ang kontemporaneong Romanesco ay pangunahing kinakatawan ng mga tanyag na artista, tulad nina [[Alberto Sordi]], [[Aldo Fabrizi]], [[Anna Magnani]], [[Si Carlo Verdone|Carlo Verdone]], [[Enrico Montesano]], [[Gigi Proietti]], at [[Nino Manfredi]]. == Palakasan == [[Talaksan:Stadio Olimpico e Stadio dei Marmi.jpg|thumb|Ang [[Stadio Olimpico]], tahanan ng [[AS Roma]] at [[SS Lazio]], ay isa sa pinakamalaki sa Europa, na may kapasidad na higit sa 70,000.<ref>{{cite web|url=http://www.maspostatevilaregina.com/2009/05/05/brief-guide-to-olympic-stadium-of-rome/|title=Brief Guide to Olympic Stadium of Rome &#124; Spostare le Finale da Roma? No! Grazie|publisher=Maspostatevilaregina.com|date=23 Marso 2009|accessdate=30 Enero 2011|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110512172341/http://www.maspostatevilaregina.com/2009/05/05/brief-guide-to-olympic-stadium-of-rome/|archivedate=12 Mayo 2011}}</ref>]] [[Futbol]] ang pinakatanyag na sport sa Roma, tulad ng sa ibang bahagi ng bansa. Ang lungsod ay nagtanghal ng mga huling laro ng [[Pandaigdigang Kopa ng Futbol 1934|1934]] at [[Pandaigdigang Kopa ng Futbol 1990]]. Ang huli ay isinagawa sa [[Stadio Olimpico]], na tahanang estadio na hinihiram ng kapuwa [[Serie A]] klub na [[SS Lazio]], na itinatag noong 1900, at ang [[AS Roma]], na itinatag noong 1927, na ang ribalan sa [[Derby della Capitale]] ay tanyag na sa kulturang pangkalakasang Romano.<ref>{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2008/SPORT/football/10/22/first11.derbies/index.html|title=Football First 11: Do or die derbies|publisher=CNN|date=22 Oktubre 2008|accessdate=5 Oktubre 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141017011443/http://edition.cnn.com/2008/SPORT/football/10/22/first11.derbies/index.html|archivedate=17 Oktubre 2014}}</ref> Ang mga manlalaro ng futbol na naglalaro para sa mga koponan na ito na ipinanganak din sa lungsod ay nagiging bantog, tulad nina [[Francesco Totti]] at [[Daniele De Rossi]] (kapuwa para sa AS Roma), at [[Alessandro Nesta]] (para sa SS Lazio). [[Talaksan:Roma_-_Stadio_Olimpico_-_Stadio_dei_Marmi_-_Andrea_-_panoramio.jpg|right|thumb|[[Stadio dei Marmi]]]] Ang Roma ay nagtaghal ng [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 1960]], na lubhang nagtagumpay, gamit ang maraming sinaunang pook tulad ng [[Villa Borghese]] at ang [[mga Paliguan ni Caracalla]] bilang mga pinagdausan. Para sa Palarong Olimpiko maraming mga bagong pasilidad ang itinayo, kapansin-pansin ang bagong malaking Olimpikong Estadio (na kung saan ay pinalaki at binago upang itanghal ang ilang kompetisyon at ang huli sa [[Pandaigdigang Kopa ng Futbol 1990]]), ang [[Stadio Flaminio]], ang Villaggio Olimpico (Pamayanang Olimpiko, nilikha upang itanghal ang mga atleta at muling isinaayos pagkatapos ng mga laro bilang isang distritong pantirahan), ecc. [[Paanyaya ng Roma para sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2020|Nagpaanyaya]] ang Roma upang maging tahanan ng [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2020]] ngunit inatras ito bago ang deadline sa pagtatala ng mga aplikante.<ref name="olympic.org2">{{cite web|url=http://www.olympic.org/media?articleid=138217|title=Media|publisher=Olympic.org|accessdate=15 Setyembre 2011|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111019052200/http://www.olympic.org/media?articleid=138217|archivedate=19 Oktubre 2011}}</ref><ref name="Bladesplace.id.au2">{{cite web|url=http://www.bladesplace.id.au/olympic-games-candidates.html|title=Candidate Cities for Future Olympic Games|publisher=Bladesplace.id.au|accessdate=17 Oktubre 2009|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091012174517/http://www.bladesplace.id.au/olympic-games-candidates.html|archivedate=12 Oktubre 2009}}</ref> Dagdag dito, itinanghal sa Roma ng [[1991 EuroBasket]] at tahanan ng kinikilalang internasyonal na koponan ng basketball na [[Pallacanestro Virtus Roma|Virtus Roma]]. Ang [[rugby]] ay nakakakuha ng mas maraming manlalaro. Hanggang sa 2011 ang [[Stadio Flaminio]] ay ang tahanang estadyo para sa [[pambansang koponan ng unyong rugby ng Italya]], na naglalaro sa [[Anim na Nations Championship|Six Nations Championship]] mula pa noong 2000. Ang koponan ay naglalaro ngayon ng mga laro sa bahay sa Stadio Olimpico sapagkat ang Stadio Flaminio ay nangangailangan ng mga gawaing pagsasaayos upang mapabuti ang kapasidad at kaligtasan nito. Ang Roma ay tahanan ng mga lokal na koponan ng unyong rugby tulad ng [[Rugby Roma Olimpic|Rugby Roma]] (itinatag noong 1930 at nagwagi ng limang kampeonatong Italyano, ang huli noong 1999–2000), [[Unione Rugby Capitolina]], at [[SS Lazio Rugby 1927|SS Lazio 1927]] (sangay ng unyong rugby ng multisport club SS Lazio). Tuwing Mayo, isinasagawa sa Roma ang torneong tennis ng [[ATP World Tour Masters 1000|ATP Masters Series]] sa mga luwad na korte ng [[Foro Italico]]. Ang pagbibisikleta ay popular matapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ngunit ang katanyagan ay nawawala. Ang Roma ay nagtanghal ng huling bahagi ng [[Giro d'Italia]] nang tatlong beses, noong 1911, 1950, at 2009. Ang Roma ay tahanan din ng iba pang mga koponan sa palakasan, kabilang ang volleyball ([[M. Roma Volley]]), [[Handball ng koponan|handball]], o [[Water polo|waterpolo]]. == Transportasyon == [[Talaksan:Rom_Fiumicino_2011-by-RaBoe-02.jpg|right|thumb|Ang [[Paliparang Leonardo da Vinci–Fiumicino|Paliparang Roma–Fiumicino]] ay ang [[Talaan ng mga pinakaabalang paliparan sa Europa|pang-sampung pinakaabalang paliparan sa Europa]] noong 2016.]] [[Talaksan:Giorcescivitavecchia3.JPG|right|thumb|[[Daungan ng Civitavecchia]]]] Ang Roma ay nasa gitna ng paikot na network ng mga kalsada na halos sumusunod sa mga linya ng mga sinaunang kalsadang Romano na nagsimula sa [[Burol Capitolino]] na iniugnay ang Roma sa imperyo nito. Ngayon ang Roma ay binilog, sa layo na halos {{Convert|10|km|mi|0}} mula sa Capitol, sa pamamagitan ng daang-singsing (ang ''[[Grande Raccordo Anulare]]'' o ''GRA''). Dahil sa lokasyon nito sa gitna ng tangway ng Italya, ang Roma ang punong pusod ng riles para sa gitnang Italya. Ang pangunahing estasyon ng riles ng Roma, ang [[Himpilang Termini ng Roma|Termini]], ay isa sa pinakamalaking estasyon ng riles sa Europa at ang pinakaginagamit sa Italya, na may halos 400 libong manlalakbay na dumadaan araw-araw. Ang pangalawang pinakamalaking estasyon sa lungsod, ang [[Himpilan ng riles ng Tiburtina, Roma|Roma Tiburtina]], ay pinaunlad bilang isang [[High-speed rail sa Italya|high-speed rail]] terminus.<ref>{{Cite web|url=http://eurostar-av.trenitalia.com/it/progetto/stazioni_rinnovate/roma_tiburtina.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20061203063001/http://eurostar-av.trenitalia.com/it/progetto/stazioni_rinnovate/roma_tiburtina.html|url-status=dead|archive-date=3 Disyembre 2006|title=Eurostar Italia Alta Velocità|date=3 Disyembre 2006}}</ref> Gaya ng sa madalas na high-speed na tren sa lahat ng pangunahing Italyanong lungsod, ang Roma ay nauugnay gabi-gabi sa pamamagitan ng mga serbisyong 'boat train' sleeper papuntang Sicilia, at sa buong mundo sa pamamagitan ng serbisyong overnight sleeper papuntang Munich at Vienna buhat ng ÖBB Austrian railways. Ang Roma ay pinaglilingkuran ng tatlong paliparan. Ang interkontinental na [[Paliparang Leonardo da Vinci-Fiumicino|Pandaigdigang Panliparang Leonardo da Vinci]], ang punong paliparan ng Italya ay matatagpuan sa loob ng kalapit na [[Fiumicino]], timog-kanluran ng Roma. Ang mas matandang [[Paliparan sa Roma Ciampino|Paliparan ng Roma Ciampino]] ay sabayang paliparang sibilyan at militar. Ito ay karaniwang tinutukoy bilang "Paliparang Ciampino", dahil matatagpuan ito sa tabi ng [[Ciampino]], timog-silangan ng Roma. Ang pangatlong paliparan, ang Paliparang [[Roma-Urbe]], ay isang maliit, mababang trapiko na paliparan na matatagpuan mga {{Convert|6|km|0}} hilaga ng sentro ng lungsod, na humahawak ng karamihan sa helikopter at mga pribadong lipad. Bagaman ang lungsod ay may sariling baryo sa Dagat Mediteraneo ([[Lido di Ostia]]), mayroon lamang itong marina at isang maliit na daungan para sa mga bangka sa pangingisda. Ang pangunahing daungang naglilingkod sa Roma ay ang [[Daungan ng Civitavecchia]], na matatagpuan mga {{Convert|62|km}} hilagang-kanluran ng lungsod.<ref>{{cite web|title=Porti di Roma|url=http://www.port-of-rome.org/|accessdate=6 Marso 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150307140526/http://www.port-of-rome.org/|archivedate=7 Marso 2015}}</ref> == Mga pandaigdigang entidad, samahan, at pakikilahok == [[Talaksan:Food and Agriculture Organization HQ 2008.jpg|thumb|Ang punong-tanggapan ng [[Organisasyon ng Pagkain at Agrikultura]] (''Food and Agriculture Organization'' o FAO) sa Roma, Circo Massimo]] [[Talaksan:WFP_Headquarters_in_Rome.jpg|thumb|[[Pandaigdigang Programa sa Pagkain]] (''World Food Programme'' o WFP)]] Kabilang sa mga [[Mga pandaigdigang lungsod|pandaigdigang lungsod]], ang Roma ay natatangi sa pagkakaroon ng dalawang umiiral na soberanong matatagpuan sa loob ng mga hangganan ng lungsod, ang Banal na Luklukan, na kinakatawan ng Estado ng Lungsod ng Vaticano, at ang mas maliit na [[Soberanong Ordeng Militar ng Malta|Soberanong Militar ng Malta]]. Ang Vaticano ay isang engklabo ng [[Kabisera|kabeserang lungsod]] ng Italya at isang may kapangyarihan sa pag-aari ng [[Banal na Luklukan]], na siyang Diyosesis ng Roma at ang kataas-taasang pamahalaan ng [[Simbahang Katolika Romana]]. Samakatuwid, ang Roma ay tahanan ng mga banyagang embahada sa gobyerno ng Italya, sa Banal na Luklukan, sa [[Soberanong Ordeng Militar ng Malta|Orden ng Malta]] at sa ilang organisasyong pangdaigdigan. Maraming mga pandaigdigang [[Mga Kolehiyong Romano|Kolehiyong Romano]] at [[Mga Pontipikal na Unibersidad sa Roma|Pontipikal na Unibersidad]] ang matatagpuan sa Roma. Ang Santo Papa ay ang [[Papa|Obispo ng Roma]] at ang opisyal na lulukan nito ay ang [[Basilika ni San Juan de Letran|Arsobasilika ni San Juan de Letran]] (kung saan ang [[Pangulo ng Pransiya|Pangulo ng Republika ng Pransiya]] ay ''[[ex officio]]'' na "una at nag-iisang [[Kanonigo (pari)|onoraryong kanonigo]]", isang titulo na pinanghahawakan ng mga pinuno ng estado ng Pransiya mula pa kay [[Henry IV ng Pransiya|Haring Henry IV ng Pransiya]]). Ang isa pang pangkat, ang [[Soberanong Ordeng Militar ng Malta]] (SMOM), ay sumilong sa Roma noong 1834, dahil sa pananakop ni [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon]] sa Malta noong 1798. Kung minsan ay napapabilang ito bilang isang soberanya, ngunit hindi umaangkin sa anumang teritoryo sa Roma o kahit saan man, samakatuwid ay humahantong sa pagtatalo sa aktuwal nitong katayuang soberano. Ang Roma ay ang luklukan ng tinaguriang '''Polo Romano<ref>{{Cite web|url=http://www.parlamento.it/application/xmanager/projects/parlamento/file/repository/affariinternazionali/osservatorio/approfondimenti/PI0093.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402143221/http://www.parlamento.it/application/xmanager/projects/parlamento/file/repository/affariinternazionali/osservatorio/approfondimenti/PI0093.pdf|url-status=dead|title=parlamento.it|archivedate=2 Marso 2015}}</ref>''' binubuo ng tatlong pangunahing ahensyang internasyonal ng [[mga Nagkakaisang Bansa]]: [[Organisasyon ng Pagkain at Agrikultura]] (''Food and Agriculture Organization'' o FAO), [[Pandaigdigang Programa sa Pagkain|Pandaigdigang Program sa Pagkain]] (''World Food Programme'' o WFP), at ng [[Pandaigdigang Pondo para sa Kaunlarang Agrikultural]] (''International Fund for Agricultural Development'' o IFAD). Tradisyonal na kasangkot ang Roma sa proseso ng integrasyong pampolitika sa Europa. Ang mga [[Mga Kasunduan ng Unyong Europeo|Kasunduan ng EU]] ay matatagpuan sa [[Palazzo della Farnesina]], ang luklukan ng [[Ministro ng Ugnayang Panlabas (Italya)|Ministro ng Ugnayang Panlabas]], sapagkat ang gobyerno ng Italya ang taguan ng mga kasunduang ito. Noong 1957 ang lungsod ay naging pook ng paglagda ng [[Tratado ng Roma]], na nagtatag ng [[Pamayanang Pang-ekonomikong Europeo]] (na pinalitan ng [[Unyong Europeo]]), at naging pook din sa opisyal na paglagda ng panukalang [[Ang kasunduan sa pagtaguyod ng isang Saligang Batas para sa Europa|Konstitusyong Europeo]] noong Hulyo 2004. Ang Roma ay ang luklukan ng [[Mga Europeong Olimpikong Komite|Lupong Olimpikong Europeo]] at ng [[Kolehiyong Pangdepensa ng NATO]] (''NATO Defense College''). Ang lungsod ay ang lugar kung saan nabuo ang [[Kautusan ng Pandaigdigang Korteng Kriminal]] at ang [[Europeong Kapulungan sa Karapatang Pantao]]. Tahanan din ang lungsod ng iba pang mahahalagang pandaigdigang organisasyon tulad ng [[Pandaigdigang Samahan sa Batas Pangkaunlaran]] (''International Development Law Organization'' o IDLO), ang [[Pandaigdigang Sentro para sa Pag-aaral ng Pagpapanatili at Pagpapanumbalik ng Pagmamay-aring Pangkultura]] (''International Centre for the Study of the Preservation and Restoration of Cultural Property'' o ICCROM), at ang Pandaigdigang Surian para sa Pagkakaisa ng Pribadong Batas (''Internatonal Institute for the Unification of Private Law'' o UNIDROIT). == Mga kapatid na lungsod == Ang Roma ay may isang tanging Kapatid na Lungsod at maraming ka-partner na lungsod: === Kapatid na Lungsod (''Sister city'') === * {{flagicon|FRA}} [[Paris]], [[Pransiya]] ({{lang-fr|Seule Paris est digne de Rome; seule Rome est digne de Paris}}; {{lang-it|Solo Parigi è degna di Roma; solo Roma è degna di Parigi}}; {{lang-tl|Tanging Paris ang karapat-dapat sa Roma; tanging Roma ang karapat-dapat sa Paris}}).<ref>{{cite web |url=http://www.v1.paris.fr/EN/city_government/international/special_partners.asp |title=International relations: Special partners |work=Portal of the City of Paris |date= |accessdate=2008-11-09 |archive-date=2007-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070208155021/http://www.v1.paris.fr/EN/City_government/international/special_partners.ASP |url-status=dead }}</ref> === Katuwang na Lungsod === {| cellpadding="10" |- style="vertical-align:top;" | * {{flagicon|Bolivia}} [[Achacachi]], [[Bolivia]].<!--<ref>http://www.liberazione.it/giornale/051129/LB12D6D0.asp - Short newspaper article on the Rome / Achacachi twinning</ref> --> * {{flagicon|Algeria}} [[Algiers]], [[Algeria|Alherya]]. * {{flagicon|People's Republic of China}} [[Beijing]], [[People's Republic of China|Tsina]].<ref>{{cite web|url=http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/|title=Sister Cities|publisher=Beijing Municipal Government|accessdate=2009-06-23|archive-date=2012-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20120818133858/http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.paris.fr/portail/accueil/Portal.lut?page_id=6587&document_type_id=5&document_id=16467&portlet_id=14974 |title=Le jumelage avec Rome |accessdate=2008-07-09 |publisher=Municipalité de Paris |language=French |archive-date=2008-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216141833/http://www.paris.fr/portail/accueil/Portal.lut?page_id=6587&document_type_id=5&document_id=16467&portlet_id=14974 |url-status=dead }}</ref> * {{flagicon|Serbia}} [[Belgrade]], [[Serbia]]. * {{flagicon|Brazil}} [[Brasília]], [[Brazil]]. * {{flagicon|Egypt}} [[Cairo]], [[Ehipto]]. || || * {{flagicon|United States}} [[Cincinnati]], [[Estados Unidos]]. * {{flagicon|UKR}} [[Kiev]], [[Ukraine|Ukranya]]. * {{flagicon|UK}} [[London|Londres]], [[United Kingdom]] * {{flagicon|Spain}} [[Madrid]], [[Espanya]]<ref name="hermanadas">{{cite web | title = Mapa Mundi de las ciudades hermanadas | publisher = Ayuntamiento de Madrid | url = http://www.munimadrid.es/portal/site/munimadrid/menuitem.dbd5147a4ba1b0aa7d245f019fc08a0c/?vgnextoid=4e84399a03003110VgnVCM2000000c205a0aRCRD&vgnextchannel=4e98823d3a37a010VgnVCM100000d90ca8c0RCRD&vgnextfmt=especial1&idContenido=1da69a4192b5b010VgnVCM100000d90ca8c0RCRD}}</ref> * {{flagicon|Spain}} [[Marbella]], [[Espanya]]. * {{flagicon|Canada}} [[Montreal]], [[Canada]]. || || * {{flagicon|United States}} [[New York City]], [[Estados Unidos]].<ref>{{cite web |title=NYC's Sister Cities |publisher=Sister City Program of the City of New York |year=2006 |url=http://www.nyc.gov/html/unccp/scp/html/sc/main.shtml |accessdate=2008-09-01 |archive-date=2008-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080521052322/http://www.nyc.gov/html/unccp/scp/html/sc/main.shtml |url-status=dead }}</ref> * {{flagicon|Bulgaria}} [[Plovdiv]], [[Bulgaria]]. * {{flagicon|South Korea}} [[Seoul]], [[South Korea|Timog Korea]]. * {{flagicon|Australia}} [[Sydney]], [[Australia]]. * {{flagicon|Albania}} [[Tirana]], [[Albania]].<ref name="International relations">{{cite web |url=http://www.tirana.gov.al/common/images/International%20Relations.pdf |title=Twinning Cities: International Relations |accessdate=2009-06-23 |work=Municipality of Tirana |publisher=www.tirana.gov.al |format=PDF |archive-date=2008-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216035358/http://www.tirana.gov.al/common/images/International%20Relations.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>Twinning Cities: International Relations. Municipality of Tirana. www.tirana.gov.al. Nakuha noong 2008-01-25.</ref> * {{flagicon|JPN}} [[Tokyo]], [[Japan|Hapon]]. || * {{flagicon|BEL}} [[Tongeren]], [[Belgium|Belhika]]. * {{flagicon|Tunisia}} [[Tunis]], [[Tunisia]]<ref name="Tunis">{{cite web|url=http://www.commune-tunis.gov.tn/fr/mairie_cooperation1.htm|title=Cooperation Internationale|publisher=© 2003-2009 City of Tunis Portal|language=French|accessdate=2009-07-31|archive-date=2008-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20080508191341/http://www.commune-tunis.gov.tn/fr/mairie_cooperation1.htm|url-status=dead}}</ref> * {{flagicon|PAK}} [[Multan]], [[Pakistan]]<ref>http://www.thenews.com.pk/daily_detail.asp?id=145013{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} ==Tala== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} == Bibliograpiya == {{refbegin|30em}} * {{cite book|last=Bertarelli|first=Luigi Vittorio|title=Guida d'Italia|volume=IV|year=1925|publisher=CTI|location=Rome|oclc=552570307|language=it|ref=harv}} * {{Cite book|last=Brilliant|first=Richard|year=2006|title=Roman Art. An American's View|publisher=Di Renzo Editore|location=Rome|isbn=978-88-8323-085-1}} * {{Cite book|last=Coarelli|first=Filippo|title=Guida archeologica di Roma|publisher=Arnoldo Mondadori Editore|year=1984|language=Italian|location=Milano}} * {{cite journal|last1=De Muro|first1=Pasquale|last2=Monni|first2=Salvatore|last3=Tridico|first3=Pasquale|title=Knowledge-Based Economy and Social Exclusion: Shadow and Light in the Roman Socio-Economic Model|journal=International Journal of Urban and Regional Research|volume=35|issue=6|year=2011|pages=1212–1238|issn=0309-1317|doi=10.1111/j.1468-2427.2010.00993.x}} * {{Cite book|title=Rome – Eyewitness Travel|publisher=DK|year=2006|isbn=978-1-4053-1090-1}} * {{Cite book|last=Hughes|first=Robert|year=2011|title=Rome|volume=|publisher=Weidenfeld & Nicolson|location=}} * {{cite book|last1=Kinder|first1=Hermann|last2=Hilgemann|first2=Werner|title=Dtv-Atlas zur Weltgeschichte|volume=1|publisher=Dtv|year=1964|oclc=887765673|language=de|ref=harv}} * {{Cite book|last=Lucentini|first=Mario|year=2002|title=La Grande Guida di Roma|publisher=Newton & Compton Editori|location=Rome|isbn=978-88-8289-053-7|language=Italian}} * {{Cite book|last=Rendina|first=Mario|year=2007|title=Roma ieri, oggi, domani|publisher=Newton & Compton Editori|location=Rome|language=Italian}} * {{Cite book|last=Spoto|first=Salvatore|year=1999|title=Roma Esoterica|publisher=Newton & Compton Editori|location=Rome|isbn=978-88-8289-265-4|language=Italian}} {{refend}} == Mga kawing panlabas == {{commons|Roma}} *{{wikivoyage|it:Roma|Roma}} {{it icon}} *{{osmrelation-inline|41485}} *[http://wikitravel.org/it/Roma Wikitravel - Roma] {{it icon}} * {{Official website}} {{it icon}} {{Authority control}} {{Kalakhang Lungsod ng Roma Capital}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon|state=expanded}}{{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Lungsod ng Roma| ]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Roma]] [[Kategorya:Italya]] cjan1csvtd3fqah6xoaah08qtqaoj1n 4 9923 2203449 2201606 2026-04-18T07:14:33Z Ryomaandres 8044 /* Supnayan ng mga napiling Alam ba ninyo? */ 2203449 wikitext text/x-wiki {{ABNkahon}} Ito ang mga huling bagong artikulo sa [[Wikipedia]] na napili sa [[Unang Pahina]] bilang bahagi ng ''[[Template:UnangPahinaAlam|Alam ba ninyo?]]'' Tingnan ang [[Special:Newpages|mga bagong pahina]] para sa kumpletong tala ng mga bagong pahina. May sinusunod na panuntunan ang Wikipediang Tagalog hinggil sa pagdagdag sa "Alam ba ninyo?", subalit maaaring magdagdag ang kahit sino basta ba susundin ang panuntunan na ito. Maaari mong ilagay o idagdag ang iyong mungkahing '''paksa''' (ito ang pangalan ng pahina o ang pamagat ng artikulo) at '''pamukaw na tanong''' sa '''''[[Wikipedia:Paghahanda at mga mungkahi para sa Alam Ba Ninyo|paghahanda at mga mungkahi para sa Alam Ba Ninyo?]]''''' ng mga maaaring gamitin para sa "Alam ba ninyo?". Doon sa handaang iyon kumuha ng pamalit na pangkat para sa ''Unang Pahina''. Basahin sa ibaba kung ilan ang dapat na laman ng bawat pangkat. Pero, ''inuulit po lamang'', na pakibasa muna ang mga hakbang at panuntunan na nasa ibaba bago ito gawin. O, kaya maaaring magmungkahi muna kayo sa ''[[Usapang Wikipedia:Mga huling idinagdag|Usapan hinggil sa mungkahi at paghahanda para sa Alam Ba Ninyo?]]''. ==Mga hakbang at panuntunan== Ito hakbang at panuntunan sa pagdagdag ng paksa sa "Alam ba ninyo?": ====Unang hakbang: Pumili==== *Tumingin ng mga bagong pahina sa [[Special:Newpages|Natatangi: Mga Bagong Pahina]] (o ''[[Special:Newpages]]'') para maidagdag. *Dapat na may '''sanggunian''' ang artikulo o lathalain. Kung wala pa, pakihanapan at pakilagyan. *Bilang tulong at ambag sa Tagalog na Wikipedia, pumili o magsulat po sana ng artikulong hindi bababa sa '''3,000''' titik o karakter (mga 4 ''kilobyte'') ang nilalaman ng katawan ng artikulo hindi kabilang ang pamagat o pangalan ng pahina, mga pamagat ng seksiyon, mga titik na nasa sanggunian, kawing na panlabas, mga kapsyon ng larawan, mga kahon ng impormasyon (''infobox''), talaan, tabla, kategorya, at mga katulad. Isa lamang pong '''''mungkahi''''' at '''''panukala''''' ang mga ito para sa kapakanan ng mga mambabasa at tagagamit ng Tagalog na Wikipedia. Maaari mong bilangin ang mga nilalamang titik ng iyong artikulo sa pamamagitan ng pagkopya nito patungo sa isang pahinang pandokumento ng ''[[Microsoft Windows|Microsoft Word]]'' sa tulong ng ''Tools'' (kasangkapang-kagamitan) kung saan matatagpuan ang ''word count'' o pambilang. Maaari ka ring gumamit ng ibang programa na [[pangkompyuter]], kung ibig. Sa ibang paraan ng pagpapaliwanag: mas mainam ang mahigit sa isang '''dangkal''' na haba ng lathalain kaysa ''kalahating dangkal'' lamang. Mas lalong nakaaangat ang lampas pa sa dalawang dangkal. *Kung minsan, maaari pa rin kayong makakita ng maiikling artikulo sa "Alam ba ninyo?", depende sa bilang ng mga kandidato sa loob ng isang panahon. Sa kasong iyon, hinihiling po na tumulong kayo sa pagpapahaba, pagpapalawig, at pagpapaunlad ng artikulo hanggang sa maabot o malampasan ang hinihinging bilang, maging ang kalidad. Lalo na kung [[:Category:Stub|usbong]] (''[[:Category:Stub|stub]]'') pa ito. Ngunit talaga pong higit na mas mainam kung umabot na sa bilang at pamantayan ang artikulo bago ito mailagay dito sa ''Alam Ba Ninyo?'' dahil mas nakatutulong na sa tagabasa. *Dapat na nakapupukaw ng pansin ang '''pamukaw na tanong''' na gagamitin (tingnan ang mga halimbawang nasa supnayan na nasa ibaba). *Hindi isang pangkalahatang seksiyon ng tribya (''trivia'') ang "Alam ba ninyo?". *Ninumungkahi na dapat nasa loob ng nakaraang 30 araw (isang buwan) ng [[Special:Newpages|Mga Bagong Pahina]] ang artikulo na idadagdag. Hindi mahigpit ang pagsasali ng lahok sa "Alam ba ninyo?" ayon sa tagal ng pagkakalikha nito basta't hindi ito nauulit. *Nasa artikulo dapat ang binanggit sa "Alam ba ninyo?" *Kung minsan, maaaring '''muling mapili''' ang isang lumang artikulo, lalo na kung napalawig ito ng may ikatlong ulit ang haba (''mungkahi'') o higit pa, at may kahalagahan at nakapupukaw ng isipan ang mga nadagdag na kaalamang maipapamahagi nito sa mambabasa. ====Ikalawang hakbang: Ilagay ang lahok sa Padron ng "Alam ba ninyp?"==== *Kapag handa ka nang idagdag ang lahok, idagdag ito sa [[Padron:Unang Pahina/Alam ba ninyo]]. Sa pangkalahatan, nakalimita lamang sa mula '''TATLO''' hanggang '''LIMANG''' (5) paksa, ngunit kung anumang kaso maaaring mahigit dito ngunit hindi lalampas sa '''WALO''' (8). Siguraduhin lamang na susukat ito sa pahina noong mga panahong iyon. Gamitin ang inyong ''sintido kumon'' o "karaniwang kaisipan". *Kailangang may larawan ang isa sa mga lahok at ipahawatig na ito ay nakalarawan sa pamamagitan ng paglalagay ng teksto ito na naka panaklong – (''nakalarawan''). Nasa 100px lamang ang laki ng larawan. *Dapat naka-<nowiki>'''BOLD'''</nowiki> (<nowiki>'''MAKAKAPAL ANG MGA TITIK'''</nowiki>) ng titulo ng bagong dinagdag na paksa sa "Alam ba ninyo?" ====Ikatlong hakbang: Maglagay ng tag sa usapang pahina==== *Pagkatapos ilagay ang lahok, lagyan ng ''tag'' o tatakan ng {{[[Suleras:AlamBaNinyoUsapan]]}} ang pahina ng usapan ng artikulo bilang rekord. :Halimbawa: <tt><nowiki>{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 3|2007}}</nowiki></tt> ::{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 3|2007}}. ====Ikaapat na hakbang: Magpadala na abiso sa lumikha. Opsyonal kung sariling-gawa==== *Bukod sa itaas, maaari mong padalhan ng isang mensahe ang may-akda o nagsimula ng artikulo sa pamamagitan ng paggamit ng suleras na ito: <tt><nowiki>{{subst:AlamBaNinyoUsapan2|Abril 3|2008|Pangalan ng artikulo}} --~~~~</nowiki></tt> (nagmula sa: {{[[Suleras:AlamBaNinyoUsapan2]]}}), upang maipagbigay-alam sa may-akda ang pagkakapili ng kaniyang artikulo. Kung sakaling wala pang panagutan ang nag-ambag ng artikulo, ipadala pa rin ang mensahe upang mahikayat siyang gumawa ng sariling akawnt. Huwag mong kalimutang lumagda sa pahina ng usapan ng pinagbigyan ng mensahe. Ganito ang mababasa ng pinadalhan ng mensahe: ::{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan2|Marso 30|2008}} *Opsyonal ito kung artikulo mo ang nilalahok mo. ====Ikalimang hakbang: Idagdag ang naidagdag sa supnayan==== *Idagdag dito sa '''supnayan''' sa ibaba ang mga paksang tinanggal (ayon sa petsa: buwan at taon) - ''dahil nagamit na'' - para sa "Alam ba ninyo?". Pakiusap, maglagay ng patlang o puwang sa pagitan ng bawat pangungusap. *Nilalagay na sa '''mga sinupan''' (ayon sa taon; nasa ibaba, sa gawing kanan) ang mga dating nasupnay dito sa ibaba kapag tapos na ang kasalukuyang taon, o kung masyado nang mahaba ang tala ng supnayan sa ibaba. == Supnayan ng mga napiling ''Alam ba ninyo?'' == <!--SIMULA NG KAHONG SINUPAN (ARKIBO)--> {| class="infobox plainlinks" style="width:238px; background:#addfad; border:1px solid #4F7942; -moz-border-radius:8px;" | style="padding-top:4px; text-align:center;"| [[file:Replacement filing cabinet.svg|center|30px|]] [[/Sinupan 2025|2025]] · [[/Sinupan 2024|2024]] · [[/Sinupan 2023|2023]] · [[/Sinupan 2022|2022]] · [[/Sinupan 2021|2021]] · [[/Sinupan 2020|2020]] · [[/Sinupan 2019|2019]] · [[/Sinupan 2018|2018]] · [[/Sinupan 2017|2017]] · [[/Sinupan 2015|2015]] · [[/Sinupan 2014|2014]] · [[/Sinupan 2013|2013]] · [[/Sinupan 2012|2012]] · [[/Sinupan 2011|2011]] · [[/Sinupan 2010|2010]] · [[/Sinupan 2009|2009]] · [[/Sinupan 2008|2008]] · [[/Sinupan 2007|2007]] · [[/Sinupan 2006|2006]] · [[/Sinupan 2005|2005]] <!---{{Archive list long}}----> |}<!--TAPOS NG KAHONG SINUPAN--> '''''Alam ba ninyo...''''' <!--SA IBABA NITO IDAGDAG ANG MGA KADARAAN LAMANG NA MGA PANG-ALAM BA NINYO! SALAMAT PO--> === Abril 2026 === *...na ang [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya|Pandaigdigang Pamanang Pook]] na '''[[Cinque Terre]]''' ay nangangahulugang 'Limang Lupain' ay tumutukoy sa mga [[comune|bayan]] at [[frazione|bayan]] ng '''[[Monterosso al Mare]]''', '''[[Vernazza]]''', '''[[Corniglia]]''', '''[[Manarola]]''', at '''[[Riomaggiore]]'''? *...na ang Pilipinas ay ang kauna-unahang bansa sa mundo na nagdeklara ng '''[[Krisis sa enerhiya sa Pilipinas noong 2026|krisis sa enerhiya]]''' bunga ng [[digmaan sa Iran noong 2026]]? === Marso 2026 === *...na ang dating konserbatibo na ang hinaharap na santo na si '''[[Óscar Romero|Padre Óscar Romero]]''' ay tatalima sa '''[[teolohiya ng pagpapalaya]]''' bunsod ng pagpaslang ng militar sa kaniyang kaibigang si '''[[Rutilio Grande|Padre Rutillo Grande]]'''? *...na ang hinihinalang pinagmulan ng [[tiramisù]], ang '''[[Treviso]]''', ay tinirhan ng mga '''[[Mga Veneto|Veneto]]''' bago ang '''[[Pananakop ng mga Romano sa Italya|pananakop ng mga Romano]]'''? *...na ang '''[[Palasyo ng Golestan]]''' sa [[Teheran]] ay isa sa mga '''[[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Iran|Pandaigdigang Pamanang Pook]]''' na nadamay buhat ng nangyayaring '''[[Digmaan sa Iran noong 2026|Digmaan sa Iran]]'''? *...na naimpluwensiya si '''[[Susenyos I|Haring Susenyos I]]''' ng Etiopia na maging [[Simbahang Katolika|Katoliko]] sa pamamagitan ni Padre '''[[Pedro Páez]]'''? *...na ang '''[[Sundarbans]]''' ay isang '''[[kagubatan ng bakawan]]''' na nabuo sa tagpuan ng mga ilog [[Ilog Ganges|Ganges]], '''[[Ilog Brahmaputra|Brahmaputra]]''', at '''[[Ilog Meghna|Meghna]]'''? <!---Nasa ibaba ang kaurian at mga interwiki--> [[Kaurian:Alam Ba Ninyo ng Wikipedia]] kt6p7njcsx9i4vc7stujsrgep2852ae 2203452 2203449 2026-04-18T07:15:13Z Ryomaandres 8044 /* Supnayan ng mga napiling Alam ba ninyo? */ 2203452 wikitext text/x-wiki {{ABNkahon}} Ito ang mga huling bagong artikulo sa [[Wikipedia]] na napili sa [[Unang Pahina]] bilang bahagi ng ''[[Template:UnangPahinaAlam|Alam ba ninyo?]]'' Tingnan ang [[Special:Newpages|mga bagong pahina]] para sa kumpletong tala ng mga bagong pahina. May sinusunod na panuntunan ang Wikipediang Tagalog hinggil sa pagdagdag sa "Alam ba ninyo?", subalit maaaring magdagdag ang kahit sino basta ba susundin ang panuntunan na ito. Maaari mong ilagay o idagdag ang iyong mungkahing '''paksa''' (ito ang pangalan ng pahina o ang pamagat ng artikulo) at '''pamukaw na tanong''' sa '''''[[Wikipedia:Paghahanda at mga mungkahi para sa Alam Ba Ninyo|paghahanda at mga mungkahi para sa Alam Ba Ninyo?]]''''' ng mga maaaring gamitin para sa "Alam ba ninyo?". Doon sa handaang iyon kumuha ng pamalit na pangkat para sa ''Unang Pahina''. Basahin sa ibaba kung ilan ang dapat na laman ng bawat pangkat. Pero, ''inuulit po lamang'', na pakibasa muna ang mga hakbang at panuntunan na nasa ibaba bago ito gawin. O, kaya maaaring magmungkahi muna kayo sa ''[[Usapang Wikipedia:Mga huling idinagdag|Usapan hinggil sa mungkahi at paghahanda para sa Alam Ba Ninyo?]]''. ==Mga hakbang at panuntunan== Ito hakbang at panuntunan sa pagdagdag ng paksa sa "Alam ba ninyo?": ====Unang hakbang: Pumili==== *Tumingin ng mga bagong pahina sa [[Special:Newpages|Natatangi: Mga Bagong Pahina]] (o ''[[Special:Newpages]]'') para maidagdag. *Dapat na may '''sanggunian''' ang artikulo o lathalain. Kung wala pa, pakihanapan at pakilagyan. *Bilang tulong at ambag sa Tagalog na Wikipedia, pumili o magsulat po sana ng artikulong hindi bababa sa '''3,000''' titik o karakter (mga 4 ''kilobyte'') ang nilalaman ng katawan ng artikulo hindi kabilang ang pamagat o pangalan ng pahina, mga pamagat ng seksiyon, mga titik na nasa sanggunian, kawing na panlabas, mga kapsyon ng larawan, mga kahon ng impormasyon (''infobox''), talaan, tabla, kategorya, at mga katulad. Isa lamang pong '''''mungkahi''''' at '''''panukala''''' ang mga ito para sa kapakanan ng mga mambabasa at tagagamit ng Tagalog na Wikipedia. Maaari mong bilangin ang mga nilalamang titik ng iyong artikulo sa pamamagitan ng pagkopya nito patungo sa isang pahinang pandokumento ng ''[[Microsoft Windows|Microsoft Word]]'' sa tulong ng ''Tools'' (kasangkapang-kagamitan) kung saan matatagpuan ang ''word count'' o pambilang. Maaari ka ring gumamit ng ibang programa na [[pangkompyuter]], kung ibig. Sa ibang paraan ng pagpapaliwanag: mas mainam ang mahigit sa isang '''dangkal''' na haba ng lathalain kaysa ''kalahating dangkal'' lamang. Mas lalong nakaaangat ang lampas pa sa dalawang dangkal. *Kung minsan, maaari pa rin kayong makakita ng maiikling artikulo sa "Alam ba ninyo?", depende sa bilang ng mga kandidato sa loob ng isang panahon. Sa kasong iyon, hinihiling po na tumulong kayo sa pagpapahaba, pagpapalawig, at pagpapaunlad ng artikulo hanggang sa maabot o malampasan ang hinihinging bilang, maging ang kalidad. Lalo na kung [[:Category:Stub|usbong]] (''[[:Category:Stub|stub]]'') pa ito. Ngunit talaga pong higit na mas mainam kung umabot na sa bilang at pamantayan ang artikulo bago ito mailagay dito sa ''Alam Ba Ninyo?'' dahil mas nakatutulong na sa tagabasa. *Dapat na nakapupukaw ng pansin ang '''pamukaw na tanong''' na gagamitin (tingnan ang mga halimbawang nasa supnayan na nasa ibaba). *Hindi isang pangkalahatang seksiyon ng tribya (''trivia'') ang "Alam ba ninyo?". *Ninumungkahi na dapat nasa loob ng nakaraang 30 araw (isang buwan) ng [[Special:Newpages|Mga Bagong Pahina]] ang artikulo na idadagdag. Hindi mahigpit ang pagsasali ng lahok sa "Alam ba ninyo?" ayon sa tagal ng pagkakalikha nito basta't hindi ito nauulit. *Nasa artikulo dapat ang binanggit sa "Alam ba ninyo?" *Kung minsan, maaaring '''muling mapili''' ang isang lumang artikulo, lalo na kung napalawig ito ng may ikatlong ulit ang haba (''mungkahi'') o higit pa, at may kahalagahan at nakapupukaw ng isipan ang mga nadagdag na kaalamang maipapamahagi nito sa mambabasa. ====Ikalawang hakbang: Ilagay ang lahok sa Padron ng "Alam ba ninyp?"==== *Kapag handa ka nang idagdag ang lahok, idagdag ito sa [[Padron:Unang Pahina/Alam ba ninyo]]. Sa pangkalahatan, nakalimita lamang sa mula '''TATLO''' hanggang '''LIMANG''' (5) paksa, ngunit kung anumang kaso maaaring mahigit dito ngunit hindi lalampas sa '''WALO''' (8). Siguraduhin lamang na susukat ito sa pahina noong mga panahong iyon. Gamitin ang inyong ''sintido kumon'' o "karaniwang kaisipan". *Kailangang may larawan ang isa sa mga lahok at ipahawatig na ito ay nakalarawan sa pamamagitan ng paglalagay ng teksto ito na naka panaklong – (''nakalarawan''). Nasa 100px lamang ang laki ng larawan. *Dapat naka-<nowiki>'''BOLD'''</nowiki> (<nowiki>'''MAKAKAPAL ANG MGA TITIK'''</nowiki>) ng titulo ng bagong dinagdag na paksa sa "Alam ba ninyo?" ====Ikatlong hakbang: Maglagay ng tag sa usapang pahina==== *Pagkatapos ilagay ang lahok, lagyan ng ''tag'' o tatakan ng {{[[Suleras:AlamBaNinyoUsapan]]}} ang pahina ng usapan ng artikulo bilang rekord. :Halimbawa: <tt><nowiki>{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 3|2007}}</nowiki></tt> ::{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 3|2007}}. ====Ikaapat na hakbang: Magpadala na abiso sa lumikha. Opsyonal kung sariling-gawa==== *Bukod sa itaas, maaari mong padalhan ng isang mensahe ang may-akda o nagsimula ng artikulo sa pamamagitan ng paggamit ng suleras na ito: <tt><nowiki>{{subst:AlamBaNinyoUsapan2|Abril 3|2008|Pangalan ng artikulo}} --~~~~</nowiki></tt> (nagmula sa: {{[[Suleras:AlamBaNinyoUsapan2]]}}), upang maipagbigay-alam sa may-akda ang pagkakapili ng kaniyang artikulo. Kung sakaling wala pang panagutan ang nag-ambag ng artikulo, ipadala pa rin ang mensahe upang mahikayat siyang gumawa ng sariling akawnt. Huwag mong kalimutang lumagda sa pahina ng usapan ng pinagbigyan ng mensahe. Ganito ang mababasa ng pinadalhan ng mensahe: ::{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan2|Marso 30|2008}} *Opsyonal ito kung artikulo mo ang nilalahok mo. ====Ikalimang hakbang: Idagdag ang naidagdag sa supnayan==== *Idagdag dito sa '''supnayan''' sa ibaba ang mga paksang tinanggal (ayon sa petsa: buwan at taon) - ''dahil nagamit na'' - para sa "Alam ba ninyo?". Pakiusap, maglagay ng patlang o puwang sa pagitan ng bawat pangungusap. *Nilalagay na sa '''mga sinupan''' (ayon sa taon; nasa ibaba, sa gawing kanan) ang mga dating nasupnay dito sa ibaba kapag tapos na ang kasalukuyang taon, o kung masyado nang mahaba ang tala ng supnayan sa ibaba. == Supnayan ng mga napiling ''Alam ba ninyo?'' == <!--SIMULA NG KAHONG SINUPAN (ARKIBO)--> {| class="infobox plainlinks" style="width:238px; background:#addfad; border:1px solid #4F7942; -moz-border-radius:8px;" | style="padding-top:4px; text-align:center;"| [[file:Replacement filing cabinet.svg|center|30px|]] [[/Sinupan 2025|2025]] · [[/Sinupan 2024|2024]] · [[/Sinupan 2023|2023]] · [[/Sinupan 2022|2022]] · [[/Sinupan 2021|2021]] · [[/Sinupan 2020|2020]] · [[/Sinupan 2019|2019]] · [[/Sinupan 2018|2018]] · [[/Sinupan 2017|2017]] · [[/Sinupan 2015|2015]] · [[/Sinupan 2014|2014]] · [[/Sinupan 2013|2013]] · [[/Sinupan 2012|2012]] · [[/Sinupan 2011|2011]] · [[/Sinupan 2010|2010]] · [[/Sinupan 2009|2009]] · [[/Sinupan 2008|2008]] · [[/Sinupan 2007|2007]] · [[/Sinupan 2006|2006]] · [[/Sinupan 2005|2005]] <!---{{Archive list long}}----> |}<!--TAPOS NG KAHONG SINUPAN--> '''''Alam ba ninyo...''''' <!--SA IBABA NITO IDAGDAG ANG MGA KADARAAN LAMANG NA MGA PANG-ALAM BA NINYO! SALAMAT PO--> === Abril 2026 === *...na ang [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya|Pandaigdigang Pamanang Pook]] na '''[[Cinque Terre]]''' na nangangahulugang 'Limang Lupain' ay tumutukoy sa mga [[comune|bayan]] at [[frazione|bayan]] ng '''[[Monterosso al Mare]]''', '''[[Vernazza]]''', '''[[Corniglia]]''', '''[[Manarola]]''', at '''[[Riomaggiore]]'''? *...na ang Pilipinas ay ang kauna-unahang bansa sa mundo na nagdeklara ng '''[[Krisis sa enerhiya sa Pilipinas noong 2026|krisis sa enerhiya]]''' bunga ng [[digmaan sa Iran noong 2026]]? === Marso 2026 === *...na ang dating konserbatibo na ang hinaharap na santo na si '''[[Óscar Romero|Padre Óscar Romero]]''' ay tatalima sa '''[[teolohiya ng pagpapalaya]]''' bunsod ng pagpaslang ng militar sa kaniyang kaibigang si '''[[Rutilio Grande|Padre Rutillo Grande]]'''? *...na ang hinihinalang pinagmulan ng [[tiramisù]], ang '''[[Treviso]]''', ay tinirhan ng mga '''[[Mga Veneto|Veneto]]''' bago ang '''[[Pananakop ng mga Romano sa Italya|pananakop ng mga Romano]]'''? *...na ang '''[[Palasyo ng Golestan]]''' sa [[Teheran]] ay isa sa mga '''[[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Iran|Pandaigdigang Pamanang Pook]]''' na nadamay buhat ng nangyayaring '''[[Digmaan sa Iran noong 2026|Digmaan sa Iran]]'''? *...na naimpluwensiya si '''[[Susenyos I|Haring Susenyos I]]''' ng Etiopia na maging [[Simbahang Katolika|Katoliko]] sa pamamagitan ni Padre '''[[Pedro Páez]]'''? *...na ang '''[[Sundarbans]]''' ay isang '''[[kagubatan ng bakawan]]''' na nabuo sa tagpuan ng mga ilog [[Ilog Ganges|Ganges]], '''[[Ilog Brahmaputra|Brahmaputra]]''', at '''[[Ilog Meghna|Meghna]]'''? <!---Nasa ibaba ang kaurian at mga interwiki--> [[Kaurian:Alam Ba Ninyo ng Wikipedia]] 9ilx79lel3t13k9kszkho89npcrx5fk 2203453 2203452 2026-04-18T07:15:26Z Ryomaandres 8044 /* Abril 2026 */ 2203453 wikitext text/x-wiki {{ABNkahon}} Ito ang mga huling bagong artikulo sa [[Wikipedia]] na napili sa [[Unang Pahina]] bilang bahagi ng ''[[Template:UnangPahinaAlam|Alam ba ninyo?]]'' Tingnan ang [[Special:Newpages|mga bagong pahina]] para sa kumpletong tala ng mga bagong pahina. May sinusunod na panuntunan ang Wikipediang Tagalog hinggil sa pagdagdag sa "Alam ba ninyo?", subalit maaaring magdagdag ang kahit sino basta ba susundin ang panuntunan na ito. Maaari mong ilagay o idagdag ang iyong mungkahing '''paksa''' (ito ang pangalan ng pahina o ang pamagat ng artikulo) at '''pamukaw na tanong''' sa '''''[[Wikipedia:Paghahanda at mga mungkahi para sa Alam Ba Ninyo|paghahanda at mga mungkahi para sa Alam Ba Ninyo?]]''''' ng mga maaaring gamitin para sa "Alam ba ninyo?". Doon sa handaang iyon kumuha ng pamalit na pangkat para sa ''Unang Pahina''. Basahin sa ibaba kung ilan ang dapat na laman ng bawat pangkat. Pero, ''inuulit po lamang'', na pakibasa muna ang mga hakbang at panuntunan na nasa ibaba bago ito gawin. O, kaya maaaring magmungkahi muna kayo sa ''[[Usapang Wikipedia:Mga huling idinagdag|Usapan hinggil sa mungkahi at paghahanda para sa Alam Ba Ninyo?]]''. ==Mga hakbang at panuntunan== Ito hakbang at panuntunan sa pagdagdag ng paksa sa "Alam ba ninyo?": ====Unang hakbang: Pumili==== *Tumingin ng mga bagong pahina sa [[Special:Newpages|Natatangi: Mga Bagong Pahina]] (o ''[[Special:Newpages]]'') para maidagdag. *Dapat na may '''sanggunian''' ang artikulo o lathalain. Kung wala pa, pakihanapan at pakilagyan. *Bilang tulong at ambag sa Tagalog na Wikipedia, pumili o magsulat po sana ng artikulong hindi bababa sa '''3,000''' titik o karakter (mga 4 ''kilobyte'') ang nilalaman ng katawan ng artikulo hindi kabilang ang pamagat o pangalan ng pahina, mga pamagat ng seksiyon, mga titik na nasa sanggunian, kawing na panlabas, mga kapsyon ng larawan, mga kahon ng impormasyon (''infobox''), talaan, tabla, kategorya, at mga katulad. Isa lamang pong '''''mungkahi''''' at '''''panukala''''' ang mga ito para sa kapakanan ng mga mambabasa at tagagamit ng Tagalog na Wikipedia. Maaari mong bilangin ang mga nilalamang titik ng iyong artikulo sa pamamagitan ng pagkopya nito patungo sa isang pahinang pandokumento ng ''[[Microsoft Windows|Microsoft Word]]'' sa tulong ng ''Tools'' (kasangkapang-kagamitan) kung saan matatagpuan ang ''word count'' o pambilang. Maaari ka ring gumamit ng ibang programa na [[pangkompyuter]], kung ibig. Sa ibang paraan ng pagpapaliwanag: mas mainam ang mahigit sa isang '''dangkal''' na haba ng lathalain kaysa ''kalahating dangkal'' lamang. Mas lalong nakaaangat ang lampas pa sa dalawang dangkal. *Kung minsan, maaari pa rin kayong makakita ng maiikling artikulo sa "Alam ba ninyo?", depende sa bilang ng mga kandidato sa loob ng isang panahon. Sa kasong iyon, hinihiling po na tumulong kayo sa pagpapahaba, pagpapalawig, at pagpapaunlad ng artikulo hanggang sa maabot o malampasan ang hinihinging bilang, maging ang kalidad. Lalo na kung [[:Category:Stub|usbong]] (''[[:Category:Stub|stub]]'') pa ito. Ngunit talaga pong higit na mas mainam kung umabot na sa bilang at pamantayan ang artikulo bago ito mailagay dito sa ''Alam Ba Ninyo?'' dahil mas nakatutulong na sa tagabasa. *Dapat na nakapupukaw ng pansin ang '''pamukaw na tanong''' na gagamitin (tingnan ang mga halimbawang nasa supnayan na nasa ibaba). *Hindi isang pangkalahatang seksiyon ng tribya (''trivia'') ang "Alam ba ninyo?". *Ninumungkahi na dapat nasa loob ng nakaraang 30 araw (isang buwan) ng [[Special:Newpages|Mga Bagong Pahina]] ang artikulo na idadagdag. Hindi mahigpit ang pagsasali ng lahok sa "Alam ba ninyo?" ayon sa tagal ng pagkakalikha nito basta't hindi ito nauulit. *Nasa artikulo dapat ang binanggit sa "Alam ba ninyo?" *Kung minsan, maaaring '''muling mapili''' ang isang lumang artikulo, lalo na kung napalawig ito ng may ikatlong ulit ang haba (''mungkahi'') o higit pa, at may kahalagahan at nakapupukaw ng isipan ang mga nadagdag na kaalamang maipapamahagi nito sa mambabasa. ====Ikalawang hakbang: Ilagay ang lahok sa Padron ng "Alam ba ninyp?"==== *Kapag handa ka nang idagdag ang lahok, idagdag ito sa [[Padron:Unang Pahina/Alam ba ninyo]]. Sa pangkalahatan, nakalimita lamang sa mula '''TATLO''' hanggang '''LIMANG''' (5) paksa, ngunit kung anumang kaso maaaring mahigit dito ngunit hindi lalampas sa '''WALO''' (8). Siguraduhin lamang na susukat ito sa pahina noong mga panahong iyon. Gamitin ang inyong ''sintido kumon'' o "karaniwang kaisipan". *Kailangang may larawan ang isa sa mga lahok at ipahawatig na ito ay nakalarawan sa pamamagitan ng paglalagay ng teksto ito na naka panaklong – (''nakalarawan''). Nasa 100px lamang ang laki ng larawan. *Dapat naka-<nowiki>'''BOLD'''</nowiki> (<nowiki>'''MAKAKAPAL ANG MGA TITIK'''</nowiki>) ng titulo ng bagong dinagdag na paksa sa "Alam ba ninyo?" ====Ikatlong hakbang: Maglagay ng tag sa usapang pahina==== *Pagkatapos ilagay ang lahok, lagyan ng ''tag'' o tatakan ng {{[[Suleras:AlamBaNinyoUsapan]]}} ang pahina ng usapan ng artikulo bilang rekord. :Halimbawa: <tt><nowiki>{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 3|2007}}</nowiki></tt> ::{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 3|2007}}. ====Ikaapat na hakbang: Magpadala na abiso sa lumikha. Opsyonal kung sariling-gawa==== *Bukod sa itaas, maaari mong padalhan ng isang mensahe ang may-akda o nagsimula ng artikulo sa pamamagitan ng paggamit ng suleras na ito: <tt><nowiki>{{subst:AlamBaNinyoUsapan2|Abril 3|2008|Pangalan ng artikulo}} --~~~~</nowiki></tt> (nagmula sa: {{[[Suleras:AlamBaNinyoUsapan2]]}}), upang maipagbigay-alam sa may-akda ang pagkakapili ng kaniyang artikulo. Kung sakaling wala pang panagutan ang nag-ambag ng artikulo, ipadala pa rin ang mensahe upang mahikayat siyang gumawa ng sariling akawnt. Huwag mong kalimutang lumagda sa pahina ng usapan ng pinagbigyan ng mensahe. Ganito ang mababasa ng pinadalhan ng mensahe: ::{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan2|Marso 30|2008}} *Opsyonal ito kung artikulo mo ang nilalahok mo. ====Ikalimang hakbang: Idagdag ang naidagdag sa supnayan==== *Idagdag dito sa '''supnayan''' sa ibaba ang mga paksang tinanggal (ayon sa petsa: buwan at taon) - ''dahil nagamit na'' - para sa "Alam ba ninyo?". Pakiusap, maglagay ng patlang o puwang sa pagitan ng bawat pangungusap. *Nilalagay na sa '''mga sinupan''' (ayon sa taon; nasa ibaba, sa gawing kanan) ang mga dating nasupnay dito sa ibaba kapag tapos na ang kasalukuyang taon, o kung masyado nang mahaba ang tala ng supnayan sa ibaba. == Supnayan ng mga napiling ''Alam ba ninyo?'' == <!--SIMULA NG KAHONG SINUPAN (ARKIBO)--> {| class="infobox plainlinks" style="width:238px; background:#addfad; border:1px solid #4F7942; -moz-border-radius:8px;" | style="padding-top:4px; text-align:center;"| [[file:Replacement filing cabinet.svg|center|30px|]] [[/Sinupan 2025|2025]] · [[/Sinupan 2024|2024]] · [[/Sinupan 2023|2023]] · [[/Sinupan 2022|2022]] · [[/Sinupan 2021|2021]] · [[/Sinupan 2020|2020]] · [[/Sinupan 2019|2019]] · [[/Sinupan 2018|2018]] · [[/Sinupan 2017|2017]] · [[/Sinupan 2015|2015]] · [[/Sinupan 2014|2014]] · [[/Sinupan 2013|2013]] · [[/Sinupan 2012|2012]] · [[/Sinupan 2011|2011]] · [[/Sinupan 2010|2010]] · [[/Sinupan 2009|2009]] · [[/Sinupan 2008|2008]] · [[/Sinupan 2007|2007]] · [[/Sinupan 2006|2006]] · [[/Sinupan 2005|2005]] <!---{{Archive list long}}----> |}<!--TAPOS NG KAHONG SINUPAN--> '''''Alam ba ninyo...''''' <!--SA IBABA NITO IDAGDAG ANG MGA KADARAAN LAMANG NA MGA PANG-ALAM BA NINYO! SALAMAT PO--> === Abril 2026 === *...na ang [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya|Pandaigdigang Pamanang Pook]] na '''[[Cinque Terre]]''' na nangangahulugang 'Limang Lupain' ay tumutukoy sa mga [[comune|bayan]] at [[frazione|nayon]] ng '''[[Monterosso al Mare]]''', '''[[Vernazza]]''', '''[[Corniglia]]''', '''[[Manarola]]''', at '''[[Riomaggiore]]'''? *...na ang Pilipinas ay ang kauna-unahang bansa sa mundo na nagdeklara ng '''[[Krisis sa enerhiya sa Pilipinas noong 2026|krisis sa enerhiya]]''' bunga ng [[digmaan sa Iran noong 2026]]? === Marso 2026 === *...na ang dating konserbatibo na ang hinaharap na santo na si '''[[Óscar Romero|Padre Óscar Romero]]''' ay tatalima sa '''[[teolohiya ng pagpapalaya]]''' bunsod ng pagpaslang ng militar sa kaniyang kaibigang si '''[[Rutilio Grande|Padre Rutillo Grande]]'''? *...na ang hinihinalang pinagmulan ng [[tiramisù]], ang '''[[Treviso]]''', ay tinirhan ng mga '''[[Mga Veneto|Veneto]]''' bago ang '''[[Pananakop ng mga Romano sa Italya|pananakop ng mga Romano]]'''? *...na ang '''[[Palasyo ng Golestan]]''' sa [[Teheran]] ay isa sa mga '''[[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Iran|Pandaigdigang Pamanang Pook]]''' na nadamay buhat ng nangyayaring '''[[Digmaan sa Iran noong 2026|Digmaan sa Iran]]'''? *...na naimpluwensiya si '''[[Susenyos I|Haring Susenyos I]]''' ng Etiopia na maging [[Simbahang Katolika|Katoliko]] sa pamamagitan ni Padre '''[[Pedro Páez]]'''? *...na ang '''[[Sundarbans]]''' ay isang '''[[kagubatan ng bakawan]]''' na nabuo sa tagpuan ng mga ilog [[Ilog Ganges|Ganges]], '''[[Ilog Brahmaputra|Brahmaputra]]''', at '''[[Ilog Meghna|Meghna]]'''? <!---Nasa ibaba ang kaurian at mga interwiki--> [[Kaurian:Alam Ba Ninyo ng Wikipedia]] 2p61ru74b5wvi2x9pve132rgnxwblsx 2203461 2203453 2026-04-18T07:19:33Z Ryomaandres 8044 /* Abril 2026 */ 2203461 wikitext text/x-wiki {{ABNkahon}} Ito ang mga huling bagong artikulo sa [[Wikipedia]] na napili sa [[Unang Pahina]] bilang bahagi ng ''[[Template:UnangPahinaAlam|Alam ba ninyo?]]'' Tingnan ang [[Special:Newpages|mga bagong pahina]] para sa kumpletong tala ng mga bagong pahina. May sinusunod na panuntunan ang Wikipediang Tagalog hinggil sa pagdagdag sa "Alam ba ninyo?", subalit maaaring magdagdag ang kahit sino basta ba susundin ang panuntunan na ito. Maaari mong ilagay o idagdag ang iyong mungkahing '''paksa''' (ito ang pangalan ng pahina o ang pamagat ng artikulo) at '''pamukaw na tanong''' sa '''''[[Wikipedia:Paghahanda at mga mungkahi para sa Alam Ba Ninyo|paghahanda at mga mungkahi para sa Alam Ba Ninyo?]]''''' ng mga maaaring gamitin para sa "Alam ba ninyo?". Doon sa handaang iyon kumuha ng pamalit na pangkat para sa ''Unang Pahina''. Basahin sa ibaba kung ilan ang dapat na laman ng bawat pangkat. Pero, ''inuulit po lamang'', na pakibasa muna ang mga hakbang at panuntunan na nasa ibaba bago ito gawin. O, kaya maaaring magmungkahi muna kayo sa ''[[Usapang Wikipedia:Mga huling idinagdag|Usapan hinggil sa mungkahi at paghahanda para sa Alam Ba Ninyo?]]''. ==Mga hakbang at panuntunan== Ito hakbang at panuntunan sa pagdagdag ng paksa sa "Alam ba ninyo?": ====Unang hakbang: Pumili==== *Tumingin ng mga bagong pahina sa [[Special:Newpages|Natatangi: Mga Bagong Pahina]] (o ''[[Special:Newpages]]'') para maidagdag. *Dapat na may '''sanggunian''' ang artikulo o lathalain. Kung wala pa, pakihanapan at pakilagyan. *Bilang tulong at ambag sa Tagalog na Wikipedia, pumili o magsulat po sana ng artikulong hindi bababa sa '''3,000''' titik o karakter (mga 4 ''kilobyte'') ang nilalaman ng katawan ng artikulo hindi kabilang ang pamagat o pangalan ng pahina, mga pamagat ng seksiyon, mga titik na nasa sanggunian, kawing na panlabas, mga kapsyon ng larawan, mga kahon ng impormasyon (''infobox''), talaan, tabla, kategorya, at mga katulad. Isa lamang pong '''''mungkahi''''' at '''''panukala''''' ang mga ito para sa kapakanan ng mga mambabasa at tagagamit ng Tagalog na Wikipedia. Maaari mong bilangin ang mga nilalamang titik ng iyong artikulo sa pamamagitan ng pagkopya nito patungo sa isang pahinang pandokumento ng ''[[Microsoft Windows|Microsoft Word]]'' sa tulong ng ''Tools'' (kasangkapang-kagamitan) kung saan matatagpuan ang ''word count'' o pambilang. Maaari ka ring gumamit ng ibang programa na [[pangkompyuter]], kung ibig. Sa ibang paraan ng pagpapaliwanag: mas mainam ang mahigit sa isang '''dangkal''' na haba ng lathalain kaysa ''kalahating dangkal'' lamang. Mas lalong nakaaangat ang lampas pa sa dalawang dangkal. *Kung minsan, maaari pa rin kayong makakita ng maiikling artikulo sa "Alam ba ninyo?", depende sa bilang ng mga kandidato sa loob ng isang panahon. Sa kasong iyon, hinihiling po na tumulong kayo sa pagpapahaba, pagpapalawig, at pagpapaunlad ng artikulo hanggang sa maabot o malampasan ang hinihinging bilang, maging ang kalidad. Lalo na kung [[:Category:Stub|usbong]] (''[[:Category:Stub|stub]]'') pa ito. Ngunit talaga pong higit na mas mainam kung umabot na sa bilang at pamantayan ang artikulo bago ito mailagay dito sa ''Alam Ba Ninyo?'' dahil mas nakatutulong na sa tagabasa. *Dapat na nakapupukaw ng pansin ang '''pamukaw na tanong''' na gagamitin (tingnan ang mga halimbawang nasa supnayan na nasa ibaba). *Hindi isang pangkalahatang seksiyon ng tribya (''trivia'') ang "Alam ba ninyo?". *Ninumungkahi na dapat nasa loob ng nakaraang 30 araw (isang buwan) ng [[Special:Newpages|Mga Bagong Pahina]] ang artikulo na idadagdag. Hindi mahigpit ang pagsasali ng lahok sa "Alam ba ninyo?" ayon sa tagal ng pagkakalikha nito basta't hindi ito nauulit. *Nasa artikulo dapat ang binanggit sa "Alam ba ninyo?" *Kung minsan, maaaring '''muling mapili''' ang isang lumang artikulo, lalo na kung napalawig ito ng may ikatlong ulit ang haba (''mungkahi'') o higit pa, at may kahalagahan at nakapupukaw ng isipan ang mga nadagdag na kaalamang maipapamahagi nito sa mambabasa. ====Ikalawang hakbang: Ilagay ang lahok sa Padron ng "Alam ba ninyp?"==== *Kapag handa ka nang idagdag ang lahok, idagdag ito sa [[Padron:Unang Pahina/Alam ba ninyo]]. Sa pangkalahatan, nakalimita lamang sa mula '''TATLO''' hanggang '''LIMANG''' (5) paksa, ngunit kung anumang kaso maaaring mahigit dito ngunit hindi lalampas sa '''WALO''' (8). Siguraduhin lamang na susukat ito sa pahina noong mga panahong iyon. Gamitin ang inyong ''sintido kumon'' o "karaniwang kaisipan". *Kailangang may larawan ang isa sa mga lahok at ipahawatig na ito ay nakalarawan sa pamamagitan ng paglalagay ng teksto ito na naka panaklong – (''nakalarawan''). Nasa 100px lamang ang laki ng larawan. *Dapat naka-<nowiki>'''BOLD'''</nowiki> (<nowiki>'''MAKAKAPAL ANG MGA TITIK'''</nowiki>) ng titulo ng bagong dinagdag na paksa sa "Alam ba ninyo?" ====Ikatlong hakbang: Maglagay ng tag sa usapang pahina==== *Pagkatapos ilagay ang lahok, lagyan ng ''tag'' o tatakan ng {{[[Suleras:AlamBaNinyoUsapan]]}} ang pahina ng usapan ng artikulo bilang rekord. :Halimbawa: <tt><nowiki>{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 3|2007}}</nowiki></tt> ::{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 3|2007}}. ====Ikaapat na hakbang: Magpadala na abiso sa lumikha. Opsyonal kung sariling-gawa==== *Bukod sa itaas, maaari mong padalhan ng isang mensahe ang may-akda o nagsimula ng artikulo sa pamamagitan ng paggamit ng suleras na ito: <tt><nowiki>{{subst:AlamBaNinyoUsapan2|Abril 3|2008|Pangalan ng artikulo}} --~~~~</nowiki></tt> (nagmula sa: {{[[Suleras:AlamBaNinyoUsapan2]]}}), upang maipagbigay-alam sa may-akda ang pagkakapili ng kaniyang artikulo. Kung sakaling wala pang panagutan ang nag-ambag ng artikulo, ipadala pa rin ang mensahe upang mahikayat siyang gumawa ng sariling akawnt. Huwag mong kalimutang lumagda sa pahina ng usapan ng pinagbigyan ng mensahe. Ganito ang mababasa ng pinadalhan ng mensahe: ::{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan2|Marso 30|2008}} *Opsyonal ito kung artikulo mo ang nilalahok mo. ====Ikalimang hakbang: Idagdag ang naidagdag sa supnayan==== *Idagdag dito sa '''supnayan''' sa ibaba ang mga paksang tinanggal (ayon sa petsa: buwan at taon) - ''dahil nagamit na'' - para sa "Alam ba ninyo?". Pakiusap, maglagay ng patlang o puwang sa pagitan ng bawat pangungusap. *Nilalagay na sa '''mga sinupan''' (ayon sa taon; nasa ibaba, sa gawing kanan) ang mga dating nasupnay dito sa ibaba kapag tapos na ang kasalukuyang taon, o kung masyado nang mahaba ang tala ng supnayan sa ibaba. == Supnayan ng mga napiling ''Alam ba ninyo?'' == <!--SIMULA NG KAHONG SINUPAN (ARKIBO)--> {| class="infobox plainlinks" style="width:238px; background:#addfad; border:1px solid #4F7942; -moz-border-radius:8px;" | style="padding-top:4px; text-align:center;"| [[file:Replacement filing cabinet.svg|center|30px|]] [[/Sinupan 2025|2025]] · [[/Sinupan 2024|2024]] · [[/Sinupan 2023|2023]] · [[/Sinupan 2022|2022]] · [[/Sinupan 2021|2021]] · [[/Sinupan 2020|2020]] · [[/Sinupan 2019|2019]] · [[/Sinupan 2018|2018]] · [[/Sinupan 2017|2017]] · [[/Sinupan 2015|2015]] · [[/Sinupan 2014|2014]] · [[/Sinupan 2013|2013]] · [[/Sinupan 2012|2012]] · [[/Sinupan 2011|2011]] · [[/Sinupan 2010|2010]] · [[/Sinupan 2009|2009]] · [[/Sinupan 2008|2008]] · [[/Sinupan 2007|2007]] · [[/Sinupan 2006|2006]] · [[/Sinupan 2005|2005]] <!---{{Archive list long}}----> |}<!--TAPOS NG KAHONG SINUPAN--> '''''Alam ba ninyo...''''' <!--SA IBABA NITO IDAGDAG ANG MGA KADARAAN LAMANG NA MGA PANG-ALAM BA NINYO! SALAMAT PO--> === Abril 2026 === *...na ang [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya|Pandaigdigang Pamanang Pook]] na '''[[Cinque Terre]]''', na nangangahulugang 'Limang Lupain', ay tumutukoy sa mga [[comune|bayan]] at [[frazione|nayon]] ng '''[[Monterosso al Mare]]''', '''[[Vernazza]]''', '''[[Corniglia]]''', '''[[Manarola]]''', at '''[[Riomaggiore]]'''? *...na ang Pilipinas ay ang kauna-unahang bansa sa mundo na nagdeklara ng '''[[Krisis sa enerhiya sa Pilipinas noong 2026|krisis sa enerhiya]]''' bunga ng [[digmaan sa Iran noong 2026]]? === Marso 2026 === *...na ang dating konserbatibo na ang hinaharap na santo na si '''[[Óscar Romero|Padre Óscar Romero]]''' ay tatalima sa '''[[teolohiya ng pagpapalaya]]''' bunsod ng pagpaslang ng militar sa kaniyang kaibigang si '''[[Rutilio Grande|Padre Rutillo Grande]]'''? *...na ang hinihinalang pinagmulan ng [[tiramisù]], ang '''[[Treviso]]''', ay tinirhan ng mga '''[[Mga Veneto|Veneto]]''' bago ang '''[[Pananakop ng mga Romano sa Italya|pananakop ng mga Romano]]'''? *...na ang '''[[Palasyo ng Golestan]]''' sa [[Teheran]] ay isa sa mga '''[[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Iran|Pandaigdigang Pamanang Pook]]''' na nadamay buhat ng nangyayaring '''[[Digmaan sa Iran noong 2026|Digmaan sa Iran]]'''? *...na naimpluwensiya si '''[[Susenyos I|Haring Susenyos I]]''' ng Etiopia na maging [[Simbahang Katolika|Katoliko]] sa pamamagitan ni Padre '''[[Pedro Páez]]'''? *...na ang '''[[Sundarbans]]''' ay isang '''[[kagubatan ng bakawan]]''' na nabuo sa tagpuan ng mga ilog [[Ilog Ganges|Ganges]], '''[[Ilog Brahmaputra|Brahmaputra]]''', at '''[[Ilog Meghna|Meghna]]'''? <!---Nasa ibaba ang kaurian at mga interwiki--> [[Kaurian:Alam Ba Ninyo ng Wikipedia]] k1rfehv5zb8sulon2qz7aq51so3wgpo 0 10323 2203422 1903050 2026-04-18T06:21:29Z Jojit fb 38 Inilipat ni Jojit fb ang pahinang [[Kathy de la Cruz]] sa [[Katy de la Cruz]] 1903050 wikitext text/x-wiki {{POV|date=Marso 2007}} {{Infobox person/Wikidata}} Si '''Kathy dela Cruz''' ay isang batikang [[mamamayang Filipino|Filipinong]] mang-aawit ng [[Jazz]] noong bago pa ang [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. Siya ay ipinanganak noong 1905 at kasalukuyang imigrante na ng [[Estados Unidos]]. Nakagawa siya ng ilang pelikula at karamihan dito ay sa ilalim ng [[Sampaguita Pictures]]. ==Pelikula== * ''[[4 na Taga]]'' (1953) - [[Sampaguita Pictures]] * ''[[Vod-a-Vil]]'' (1953) - [[Sampaguita Pictures]] * ''[[Kaming mga Makasalanan]]'' (1960) - [[Sampaguita Pictures]] ==Plaka== * [[Pacing]] 1968 - [[Jonell Record]] {{DEFAULTSORT:Cruz, Kathy de la}} [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Pilipinas]] {{Pilipinas-artista-stub}} fjsnfi8y6wudzk0g1opdgfry4bbzk0e 0 19250 2203505 2038367 2026-04-18T10:48:44Z Ryomaandres 8044 2203505 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement/Wikidata}} Ang '''Venecia''' ([[Wikang Veneto|Veneto]]: ''Venezsia'') ang [[kabisera]] ng rehiyon ng [[Veneto]]. May populasyon ito na 271,663 (ayon sa palagay ng sensus ng [[Enero 1]], [[2004]]). Bahagi ang lungsod, kasama ng [[Lungsod ng Padova|Padova]], ng Kalakhang Padova-Venezia, na may populasyon na 1,600,000. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Veneto}} {{Province of Venice}} {{World Heritage Sites in Italy}}{{Stub|Italya}} [[Kaurian:Mga bayan at lungsod ng Veneto|Venezia]] jenqcve3cshfropaccjrx5o4eet8m50 0 20637 2203507 2056458 2026-04-18T10:49:07Z Ryomaandres 8044 2203507 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Assisi|native_name=|image_skyline=Panorama di Assisi, PG, Umbria, agosto 2012.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Panorama ng Assisi|image_flag=Flag of Assisi.svg|image_shield=Assisi-Stemma.svg|shield_size=|shield_alt=|image_map=|mapsize=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=Italy Umbria#Italy#Europe|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|43|04|33|N|12|37|03|E|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Umbria]]|province=[[Lalawigan ng Perugia|Perugia]] (PG)|frazioni=[[Armenzano]], [[Capodacqua, Assisi|Capodacqua]], [[Castelnuovo, Assisi|Castelnuovo]], [[Palazzo, Assisi|Palazzo]], [[Petrignano]], [[Rivotorto]], [[Santa Maria degli Angeli, Assisi|Santa Maria degli Angeli]], [[San Vitale, Assisi|San Vitale]], [[Sterpeto]], [[Torchiagina]], [[Tordandrea]], [[Tordibetto]], <!-- italic -> very little frazioni -->''Col d'Erba'', ''Col d'Erba III'', ''Collicello'', ''[[Passaggio di Assisi]]'', ''Pian della Pieve'', ''[[Pieve San Nicolò]]'', ''Podere Casanova'', ''Ponte Grande'', ''Renaiola'', ''[[Rocca Sant'Angelo]]'', ''San Damiano'', ''[[San Gregorio (Assisi)|San Gregorio]]'', ''San Martino'', ''San Martino Basso'', ''[[San Presto]]'', ''Santa Tecla'', ''Tomba'', ''Tombetta'', ''Valecchie''|mayor_party=[[Democratic Party (Italy)|PD]]|mayor=Stefania Proietti|area_footnotes=|area_total_km2=186.8|population_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en |title=Resident population |author=<!--Not stated--> |website=demo |publisher=Istituto Nazionale di Statistica |access-date=10 November 2022}}</ref>|population_demonym=Assisiani/Assisiati|elevation_footnotes=|elevation_m=424|elevation_min_m=|elevation_max_m=|saint=[[Rufino ng Asis|San Rufino ng Asis]]|day=Agosto 12|postal_code=06081|area_code=075|website={{official URL}}|footnotes={{Infobox UNESCO World Heritage Site |child = yes |Official_name = Asis, ang Basilika ng San Francesco at iba pang Pook Franciscano |ID = 990 |Year = 2000 |Criteria = Cultural: i, ii, iii, iv, vi |Area = 14,563.25 ha |Buffer_zone = 4,086.7 ha |Includes = [[San Damiano, Assisi|San Damiano]], [[Eremo delle Carceri]], [[Rivotorto#Monuments and places of interest|Santuario di Rivotorto]], [[Papal Basilica of Saint Mary of the Angels in Assisi|Basilica of Santa Maria degli Angeli]] and [[Palazzo del Capitano del Perdono]] }}}} Ang '''Asis''' o '''Assisi''' (bigkas [as·sí·zi]) ay isang lungsod ng 26,196 tao sa lalawigan ng [[Perugia]], gitnang [[Italya]]. Ito ay karaniwang itinuturing na lugar ng kapanganakan ng Latin na makata na si [[Propercio]], ipinanganak noong mga 50–45 BK. Ito ang lugar ng kapanganakan ni [[Francisco ng Asisi|San Francisco]], na nagtatag ng [[Franciscano|Franciscanong]] relihiyosong orden sa bayan noong 1208, at [[Clara ng Assisi|Santa Clara]] (Chiara d'Offreducci), na kasama ni San Francisco ang nagtatag ng Mahihirap na Hermana, na kalaunan ay naging Order of Poor Clares. pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ang ika-19 na siglong San [[Gabriel ng Mahal na Ina ng Dolores]] ay isinilang din sa Assisi. == Kasaysayan == Ngayon ang lugar ng maraming peregrinasyon, ang Asis ay nauugnay sa alamat kasama ang kaniyang katutubong anak, si San Francisco. Itinatag ng banayad na santo ang orden ng Pransiskano at ibinahagi niya ang mga parangal kay [[Catalina ng Siena|Santa Catalina ng Siena]] bilang [[Santong patron|patron]] ng Italya. Siya ay naaalala ng marami, kahit na mga hindi Kristiyano, bilang isang mahilig sa kalikasan (ang kanyang pangangaral sa mga manonood ng mga ibon ay isa sa mga alamat ng kaniyang buhay). == Mga pangyayari == Ang Pista ng Calendimaggio ay nangyayari sa unang apat na araw ng Mayo na magtatapos sa isang Sabado. Ang pagdiriwang ay isang pagsasabuhay ng medyebal at renasimyentong buhay sa anyo ng isang hamon sa pagitan ng mataas na paksiyon (parte de sopra) na may asul na bandila at ang mababang paksiyon ng bayan (parte de sotto) na may pulang bandila. Kabilang dito ang mga prusisyon, mga pagtatanghal sa teatro, mga koro, [[balyesta]], pagwawagayway ng bandila, at mga paligsahan sa pagsayaw. == Mga sanggunian == <references />[[Talaksan:Assisi Panorama.JPG|center|thumb|800px|{{center|Panorama ng Assisi}}]]{{Commons|Assisi}} {{stub}} {{Province of Perugia}}{{World Heritage Sites in Italy}} [[Kaurian:Mga bayan at lungsod ng Umbria|Assisi]] 9dhvrbxn56a9i577czttvdp28eg1nqc 2203535 2203507 2026-04-18T11:12:05Z Ryomaandres 8044 2203535 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Assisi|native_name=|image_skyline=Panorama di Assisi, PG, Umbria, agosto 2012.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Panorama ng Assisi|image_flag=Flag of Assisi.svg|image_shield=Assisi-Stemma.svg|shield_size=|shield_alt=|image_map=|mapsize=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=Italy Umbria#Italy#Europe|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|43|04|33|N|12|37|03|E|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Umbria]]|province=[[Lalawigan ng Perugia|Perugia]] (PG)|frazioni=[[Armenzano]], [[Capodacqua, Assisi|Capodacqua]], [[Castelnuovo, Assisi|Castelnuovo]], [[Palazzo, Assisi|Palazzo]], [[Petrignano]], [[Rivotorto]], [[Santa Maria degli Angeli, Assisi|Santa Maria degli Angeli]], [[San Vitale, Assisi|San Vitale]], [[Sterpeto]], [[Torchiagina]], [[Tordandrea]], [[Tordibetto]], <!-- italic -> very little frazioni -->''Col d'Erba'', ''Col d'Erba III'', ''Collicello'', ''[[Passaggio di Assisi]]'', ''Pian della Pieve'', ''[[Pieve San Nicolò]]'', ''Podere Casanova'', ''Ponte Grande'', ''Renaiola'', ''[[Rocca Sant'Angelo]]'', ''San Damiano'', ''[[San Gregorio (Assisi)|San Gregorio]]'', ''San Martino'', ''San Martino Basso'', ''[[San Presto]]'', ''Santa Tecla'', ''Tomba'', ''Tombetta'', ''Valecchie''|mayor_party=[[Democratic Party (Italy)|PD]]|mayor=Stefania Proietti|area_footnotes=|area_total_km2=186.8|population_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en |title=Resident population |author=<!--Not stated--> |website=demo |publisher=Istituto Nazionale di Statistica |access-date=10 November 2022}}</ref>|population_demonym=Assisiani/Assisiati|elevation_footnotes=|elevation_m=424|elevation_min_m=|elevation_max_m=|saint=[[Rufino ng Asis|San Rufino ng Asis]]|day=Agosto 12|postal_code=06081|area_code=075|website={{official URL}}|footnotes={{Infobox UNESCO World Heritage Site |child = yes |Official_name = Asis, ang [[Basilika ng San Francisco ng Asis|Basilika ng San Francesco]] at iba pang Pook Franciscano |ID = 990 |Year = 2000 |Criteria = Cultural: i, ii, iii, iv, vi |Area = 14,563.25 ha |Buffer_zone = 4,086.7 ha |Includes = [[San Damiano, Assisi|San Damiano]], [[Eremo delle Carceri]], [[Rivotorto#Monuments and places of interest|Santuario di Rivotorto]], [[Papal Basilica of Saint Mary of the Angels in Assisi|Basilica of Santa Maria degli Angeli]] and [[Palazzo del Capitano del Perdono]] }}}} Ang '''Asis''' o '''Assisi''' (bigkas [as·sí·zi]) ay isang lungsod ng 26,196 tao sa lalawigan ng [[Perugia]], gitnang [[Italya]]. Ito ay karaniwang itinuturing na lugar ng kapanganakan ng Latin na makata na si [[Propercio]], ipinanganak noong mga 50–45 BK. Ito ang lugar ng kapanganakan ni [[Francisco ng Asisi|San Francisco]], na nagtatag ng [[Franciscano|Franciscanong]] relihiyosong orden sa bayan noong 1208, at [[Clara ng Assisi|Santa Clara]] (Chiara d'Offreducci), na kasama ni San Francisco ang nagtatag ng Mahihirap na Hermana, na kalaunan ay naging Order of Poor Clares. pagkatapos ng kanyang kamatayan. Ang ika-19 na siglong San [[Gabriel ng Mahal na Ina ng Dolores]] ay isinilang din sa Assisi. == Kasaysayan == Ngayon ang lugar ng maraming peregrinasyon, ang Asis ay nauugnay sa alamat kasama ang kaniyang katutubong anak, si San Francisco. Itinatag ng banayad na santo ang orden ng Pransiskano at ibinahagi niya ang mga parangal kay [[Catalina ng Siena|Santa Catalina ng Siena]] bilang [[Santong patron|patron]] ng Italya. Siya ay naaalala ng marami, kahit na mga hindi Kristiyano, bilang isang mahilig sa kalikasan (ang kanyang pangangaral sa mga manonood ng mga ibon ay isa sa mga alamat ng kaniyang buhay). == Mga pangyayari == Ang Pista ng Calendimaggio ay nangyayari sa unang apat na araw ng Mayo na magtatapos sa isang Sabado. Ang pagdiriwang ay isang pagsasabuhay ng medyebal at renasimyentong buhay sa anyo ng isang hamon sa pagitan ng mataas na paksiyon (parte de sopra) na may asul na bandila at ang mababang paksiyon ng bayan (parte de sotto) na may pulang bandila. Kabilang dito ang mga prusisyon, mga pagtatanghal sa teatro, mga koro, [[balyesta]], pagwawagayway ng bandila, at mga paligsahan sa pagsayaw. == Mga sanggunian == <references />[[Talaksan:Assisi Panorama.JPG|center|thumb|800px|{{center|Panorama ng Assisi}}]]{{Commons|Assisi}} {{stub}} {{Province of Perugia}}{{World Heritage Sites in Italy}} [[Kaurian:Mga bayan at lungsod ng Umbria|Assisi]] 2ofiyjh8d205x7vuo37cha1fop5ksqh 0 20859 2203511 2026214 2026-04-18T10:50:55Z Ryomaandres 8044 2203511 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Siena | official_name = Cittia di Siena | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=TOS}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=SI}} (PD) | frazioni = | mayor_party = | mayor = | area_footnotes = | area_total_km2 = | population_footnotes = <ref name="istat">Ang lahat ng mga demograpiya at iba pang istadistkita: Italian statistical institute [[Istat]].</ref><ref>{{cite web |last= |first= |url=http://demo.istat.it/bilmens2006/index.html |title=Istat - Monthly demographic balance (January–December 2006) |publisher=Istituto Nazionale di Statistica. |accessdate=2006-07-05 |archive-date=2016-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325075131/http://www.demo.istat.it/bilmens2006/index.html |url-status=dead }}</ref> | population_total = - | population_as_of = Dec. 2004 }} Ang '''Siena''' ay isang [[lungsod]] sa lalawigan ng [[Lalawigan ng Siena|Siena]], Rehiyon ng [[Toscana]], sa bansang [[Italya]]. == Pisikal na heograpiya == === Teritoryo === Matatagpuan ang Siena sa gitnang Toscana sa gitna ng malawak na maburol na tanawin, sa pagitan ng mga lambak ng mga ilog ng [[Arbia (ilog)|Arbia]] sa timog, [[Merse]] sa timog-kanluran, at [[Elsa (ilog)|Elsa]] sa hilaga, sa pagitan ng [[mga burol ng Chianti]] sa hilaga-silangan, ang [[Montagnola senese|Montagnola]] sa kanluran, at ang [[Crete Sienesi]] sa timog-silangan. == Kasaysayan == === Mga pinagmulan === Sa tuktok ng burol ay tinatanaw ang nayon ng Torri sa [[Sovicille]], ay ang sinaunang [[Neolitiko|Neolitikong]] paninirahan ng Sienavecchia. Ang pangalan ng Sienavecchia ay tila aktuwal na nagmula sa sinaunang multisentrikong grupo ng Etruskong Saenae.<ref>''Diario sanese, in cui si veggono tutti gli avvenimenti della città, e stato di Siena, con la notizia di molte nobili famiglie di Essa''. Girolamo Gigli 1723.</ref> == Ekonomiya == Ang mga pangunahing aktibidad ay turismo, serbisyo, agrikultura, sining, at magaan na industriya. === Agrikultura === Ang agrikultura ay mayroong 919 na sakahan para sa kabuuang lawak na 10,755 ektarya para sa isang UAA (Useful Agricultural Surface) na 6,954 ektarya, ibig sabihin, humigit-kumulang 1/30 ng kabuuang lugar ng munisipal na teritoryo (ISTAT datos na nauugnay sa ika-5 Senso sa Agrikultura 2000). == Talababa == {{reflist}} {{Tuscany}} {{Lalawigan ng Siena}}{{World Heritage Sites in Italy}}{{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Siena]] [[Kaurian:Siena]] fchj8dx2zkmahtmy6gxj1rfqlexwg96 0 20901 2203497 2196478 2026-04-18T10:39:28Z Ryomaandres 8044 2203497 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Genoa|image_flag=Flag of Genoa.svg|istat=010025|saint=[[Juan Bautista]]|day=Hunyo 24|website=[http://www.comune.genova.it www.comune.genova.it]|imagesize=270px|image_alt=|shield_alt=|telephone=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map_alt=|pushpin_map=Italy Liguria#Italy#Europe|coordinates={{coord|44|24|40|N|8|55|58|E|region:IT-GE_type:city(620000)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|postal_code=16121-16167|population_demonym=Genoese, Genovese|native_name={{native name|it|Genova}}<br/>{{native name|lij|Zêna}}|region=[[Liguria]]|official_name=Comune di Genova|image_skyline={{Photomontage |border=0 |size=275 |spacing=2 |color=none |photo1a=Genua - Piazza De Ferrari.jpg|photo2a=|photo2b=|photo4b=Genova-Palazzo San Giorgio-DSCF7691.JPG|photo4a=Genova-via XX Settembre-DSCF7019mod.JPG |photo5a=Genova panorama centro storico da villetta Di Negro.jpg}}|image_caption=Mula sa taas pababa, kaliwa pakanan: [[Piazza De Ferrari]], Kalye XX Settembre, makaysaysang sentro, panoramikong tanaw ng lungsod mula sa kuwarto ng [[Castelletto (Genova)|Castelletto]].|image_shield=Stemma di Genova.svg|image_map=|pushpin_label_position=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Genova|Genova]] (GE)|area_total_km2=240.29|frazioni=|mayor=[[Marco Bucci (politiko)|Marco Bucci]]|mayor_party=|elevation_footnotes=|elevation_m=20|area_footnotes=|area_code=010}} Ang '''Genova''' ({{IPAc-en|ˈ|dʒ|ɛ|n|oʊ|ə}} {{Respell|JEN|oh|ə}}; {{Lang-it|Genova}}  [ˈdʒɛːnova] ({{Lang-lij|Zêna}} [ˈzeːna]; Ingles, sa kasaysayan, at {{Lang-la|Genua}}) ay ang kabesera ng [[Mga rehiyon ng Italya|rehiyon]] ng [[Liguria|Italya]] ng Liguria at ang [[Talaan ng mga lungsod sa Italya|ikaanim na pinakamalaking lungsod sa Italya]]. Noong 2015, 594,733 katao ang naninirahan sa loob ng mga administratibong limitasyon ng lungsod.<ref>{{cite web|url=http://data.un.org/Data.aspx?d=POP&f=tableCode%3A240|title=UNdata|date=3 February 2017|website=United Nations|publisher=United Nations Statistic Division|access-date=24 March 2017}}</ref> Noong senso ng Italya noong 2011, ang [[Lalawigan ng Genova|Lalawigan ng Genoa]], na noong 2015 ay naging [[Kalakhang Lungsod ng Genova|Metropolitan City ng Genoa]],<ref>{{cite web|url=http://www.ilsole24ore.com/art/notizie/2014-04-03/addio-vecchie-provice-e-legge-ddl-delrio-144336.shtml?uuid=ABRoQ37&refresh_ce=1|title=Addio alle vecchie Province|website=Il Sole 24 ORE|publisher=Il Sole 24 Ore|access-date=24 March 2017}}</ref> ay mayroong 855,834 na residente.<ref>{{cite web|url=http://dati-censimentopopolazione.istat.it/Index.aspx?lang=en|title=Resident population and present population|website=Istat Statistics|publisher=ISTAT|access-date=24 March 2017|archive-date=1 Septiyembre 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220901000914/http://dati-censimentopopolazione.istat.it/Index.aspx?lang=en|url-status=dead}}</ref> Higit sa 1.5&nbsp;milyong tao ang nakatira sa mas malawak na kalakhang pook na umaabot sa kahabaan ng [[Italianong Riviera]].<ref name="UrbanismiInItalia32">{{Cite web|url=http://www.cityrailways.it/storage/pdf/01_urbanismi%20ITALIA_2011.pdf|title=Urbanismi, Cluster urbani e aree metropolitane – volume primo, Italia|access-date=23 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006092229/http://www.cityrailways.it/storage/pdf/01_urbanismi%20ITALIA_2011.pdf|archive-date=6 October 2014|url-status=dead|language=it}}</ref> Nasa [[Golpo ng Genova]] sa [[Dagat Liguria]], ang Genova ay naging isa sa pinakamahalagang daungan sa [[Dagat Mediteraneo|Mediteraneo]] sa kasaysayan: ito ang kasalukuyang pinaka-abalang sa [[Italya]] at sa Dagat Mediteraneo at ikalabindalawang pinaka-abala sa [[Unyong Europeo]].<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Genoa-Italy|title=Genoa|website=Encyclopædia Britannica|publisher=Encyclopædia Britannica, inc.|access-date=24 March 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Maritime_ports_freight_and_passenger_statistics|title=Maritime ports freight and passenger statistics|website=Eurostat|publisher=Eurostat|access-date=24 March 2017}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Kalakhang Lungsod ng Genova}}{{World Heritage Sites in Italy}} 7y8lt7qih9x80yucinj5etek4pk5f1n 0 20906 2203524 2082634 2026-04-18T10:54:47Z Ryomaandres 8044 2203524 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bergamo|province=[[Lalawigan ng Bergamo]] (BG)|area_code=(+39) 035|postal_code=24100|population_demonym=Bergamasque<br />''Bergamaschi'' (Italian)<br />''Bergamàsch'' (Eastern Lombard)|population_footnotes=|elevation_m=249|elevation_footnotes=|area_total_km2=40.16|area_footnotes=|mayor=[[Giorgio Gori]]|mayor_party=[[Democratic Party (Italy)|PD]]|frazioni=|region=[[Lombardia]]|official_name=Città di Bergamo|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|45|41|42|N|9|40|12|E|region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map=Italy Lombardy#Italy|map_caption=Mapa ng lumang pinapaderang Mataas na Lungsod ng Bergamo|image_map=Bergamo,_citt%C3%A0_alta.jpg|nickname=Città dei Mille ("Lungsod ng [[Ekspedisyon ng Sanglibo|Sanglibo]]")|image_shield=BERGAMO.png|image_flag=Flag of Bergamo.svg|image_caption=Ang tanawin ng portipikadong Mataas na Lungsod|image_skyline=Sunrise at Bergamo old town, Lombardy, Italy.jpg|native_name=|website={{Official URL}}}} Ang '''Bergamo''' ({{IPA-it|ˈbɛrɡamo|lang|It-Bergamo.ogg}}; {{lang-lmo|Bèrghem}}; mula sa proto[[Mga wikang Aleman|Alemanong]] elementong * ''berg +*heim'', ang "tahanan sa bundok"<ref>{{Cite news|url=https://rinabrundu.com/2013/11/03/letimologia-di-bergamo/|title=L'ETIMOLOGIA DI BERGAMO|date=2013-11-03|work=ROSEBUD - Arts, Critique, Journalism|access-date=2018-08-15|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.comune.bergamo.it/servizi/Menu/dinamica.aspx?idSezione=3786&idArea=1181&idCat=1190&ID=1471&TipoElemento=pagina|title=Comune di Bergamo (BG)|website=comune.bergamo.it|access-date=2018-08-15|archive-date=2014-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20140503020058/http://www.comune.bergamo.it/servizi/Menu/dinamica.aspx?idSezione=3786&idArea=1181&idCat=1190&ID=1471&TipoElemento=pagina|url-status=dead}}</ref>) ay isang lungsod sa [[Alpes|rehiyon ng Alpinong]] [[Lombardia]] ng hilagang Italya, humigit-kumulang {{Convert|40|km|0}} hilagang-silangan ng [[Milan]], at mga {{Convert|30|km|0}} mula sa Suwisa, ang mga [[alpinong lawa]] ng [[Lawa Como|Como]] at [[Lawa Iseo|Iseo]] at 70&nbsp;km (43&nbsp;mi) mula sa [[Lawa Garda|Garda]] at [[Lawa Maggiore|Maggiore]]. Ang [[Alpes Bergamasco]] (''Alpi Orobie'') ay nagsisimula kaagad sa hilaga ng lungsod. May populasyon na humigit-kumulang 120,000, ang Bergamo ay ang pang-apat na pinakamalaking lungsod sa Lombardia. Ang Bergamo ay ang luklukan ng [[Lalawigan ng Bergamo]]. Ang [[kalakhang pook]] ng Bergamo ay lumampas sa mga limitasyon ng administratibong lungsod, na sumasaklaw sa isang makapal na urbanisadong lugar na may bahagyang mas mababa sa 500,000 mga naninirahan.<ref name="UrbanismiInItalia2">{{cite web|url=http://www.cityrailways.it/storage/pdf/01_urbanismi%20ITALIA_2011.pdf|title=Urbanismi in Italia, 2011|website=cityrailways.it|language=Italian|trans-title=|access-date=4 November 2014}}</ref> Ang kalakhang pook ng Bergamo metropolitan ay bahagi mismo ng mas malawak na [[kalakhang pook ng Milan]], tahanan ng mahigit 8 milyong tao.<ref>{{cite web|url=http://www.oecdbookshop.org/oecd/get-it.asp?REF=0406051E.PDF&TYPE=browse|title=OECD Territorial Review - Milan, Italy}}{{dead link|date=November 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://urbact.eu/fileadmin/subsites/Metrogov/pdf/Milan_s2.pdf|title=Archived copy|access-date=2015-03-22|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205140422/http://urbact.eu/fileadmin/subsites/Metrogov/pdf/Milan_s2.pdf|archive-date=5 December 2008}}</ref><ref>{{Cite web |title=ISTAT |url=http://demo.istat.it/bilmens2013gen/index.html |access-date=2021-12-26 |archive-date=2018-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226013210/http://demo.istat.it/bilmens2013gen/index.html%20 |url-status=dead }}</ref> Ang lungsod ng Bergamo ay binubuo ng isang lumang pinaderang bag-as, na kilala bilang ''Città Alta'' ("Mataas na Bayan"), na matatagpuan sa loob ng isang [[Parco dei Colli di Bergamo|sistema ng mga burol]], at ang modernong pagpapalawak sa mga kapatagan sa ibaba. Ang itaas na bayan ay napapalibutan ng napakalaking [[Republika ng Venecia|Venecianong]] [[Mga Venecianong Itinayong Pandepensa sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: Stato da Terra – kanlurang Stato da Mar|sistema ng pagtatanggol]] na isa nang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]] mula noong 9 Hulyo 2017.<ref>{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/331/|title=The city of Bergamo - UNESCO World Heritage Centre|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=whc.unesco.org|language=en|access-date=2017-11-02}}</ref> [[Talaksan:Città-alta.jpg|thumb|425x425px| Ang Città Alta]] ==Mga sanggunian==  {{Reflist}} {{Lalawigan ng Bergamo}}{{World Heritage Sites in Italy}} a1756ucwkvgd7lff0l1ld2ik4asjo6c 0 20907 2203498 2096103 2026-04-18T10:42:50Z Ryomaandres 8044 2203498 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Mantua|province=[[Lalawigan ng Mantua|Mantua]] (MN)|website={{URL|www.comune.mantova.it/}}|area_code=0376|postal_code=46100|day=Marso 18|saint=[[Anselmo ng Lucca|San Anselmo]]|elevation_m=19|elevation_footnotes=|population_demonym=* Mantovano <small>(maramihan: mantovani)</small> * Virgiliano <small>(maramihan: virgiliani)</small>|population_footnotes=|area_total_km2=63.97|area_footnotes=|mayor=[[Mattia Palazzi]]|mayor_party=[[Democratic Party (Italya)|PD]]|frazioni=Castelletto Borgo, Cittadella, Curtatone, Formigosa, Frassino, Gambarara, Lunetta, Virgiliana|region=[[Lombardia]]|native_name={{native name|it|Mantova}}|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|45|9|23|N|10|47|30|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Mantova-Stemma.svg|image_caption=Panorama ng Mantua|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Mantova Skyline.jpg|official_name=Comune di Mantova|footnotes=}} Ang '''Mantua''' ({{IPAc-en|ˈ|m|æ|n|tj|u|ə}} {{Respell|MAN|tew|ə}} ; {{Lang-it|Mantova}}  [ˈmantova]; [[Wikang Lombardo|Lombardo]] at {{Lang-la|Mantua}}) ay isang lungsod at [[komuna]] sa [[Lombardia]], Italya, at kabesera ng [[Lalawigan ng Mantua|lalawigang may kaparehong pangalan]]. Noong 2016, itinalaga ang Mantua bilang Italyanong Kabesera ng Kultura. Noong 2017, pinangalanan ito bilang Europeong Kabesera ng Gastronomiya, kasama sa Silangang Distriong Lombarida (kasama ang mga lungsod ng [[Bergamo]], [[Brescia]], at [[Cremona]]). Noong 2017, inihanay ng [[Legambiente]] ang Mantua bilang pinakamahusay na lungsod sa Italya para sa kalidad ng buhay at kapaligiran.<ref>{{cite web|url=https://www.legambiente.it/ecosistema-urbano/|title=Ecosistema Urbano ⋆ Legambiente|date=29 October 2018|access-date=26 Disyembre 2021|archive-date=5 Disyembre 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201205172712/https://www.legambiente.it/ecosistema-urbano/|url-status=dead}}</ref> == Kasaysayan == Ang Mantua ay isang islang pamayanan na unang itinatag noong mga taong 2000 BK sa pampang ng [[Ilog Mincio]], na dumadaloy mula sa [[Lawa ng Garda]] hanggang sa [[Dagat Adriatico]]. Noong ika-6 na siglo BK, ang Mantua ay isang nayong [[Kabihasnang Etrusko|Etrusko]] na, sa tradisyong Etrusko, ay muling itinatag ni [[Ocnos]].<ref>Fagles, Robert, ed.: ''The Aeneid'' (2006), 10.242, Penguin Group, {{ISBN|0-670-03803-2}}</ref><ref>Lucchini, Daniele: ''Rise and fall of a capital. The history of Mantua in the words of who wrote about it'' (2013), {{ISBN|978-1-291-78388-9}}</ref> == Kakambal na bayan – kapatid na lungsod == Ang Mantua ay kakambal sa:<ref>{{cite web|title=Gemellaggi|url=https://www.comune.mantova.gov.it/index.php/cultura/mantova-citta-di-cultura/gemellaggi|website=comune.mantova.gov.it|publisher=Mantova|language=it|access-date=2019-12-16}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} *{{flagicon|FRA}} [[Charleville-Mézières]], Pransiya, 1959 *{{flagicon|FRA}} [[Nevers]], Pransiya, 1959 *{{flagicon|RUS}} [[Pushkin, San Petersburgo|Pushkin]], Rusya, 1993 *{{flagicon|GER}} [[Weingarten, Württemberg|Weingarten]], Alemanya, 1998 *{{flagicon|USA}} [[Madison, Wisconsin|Madison]], Estados Unidos, 2001 *{{flagicon|JPN}} [[Ōmihachiman]], Hapon, 2005 *{{flagicon|ROU}} [[Oradea]], Romania, 2005 {{div col end}} == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Mantua}}{{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]] 7iozf8fd7rdsjt1y8mqzqriacpyieg4 0 20908 2203514 2192940 2026-04-18T10:52:00Z Ryomaandres 8044 2203514 wikitext text/x-wiki {{featured article}} {{about|isang pangunahing lungsod sa Italya|lalawigan na kinabibilangan ng lungsod na ito|Lalawigan ng Napoles|sa Filipinang negosyante na inugnay sa panloloko sa pork barrel|Janet Lim-Napoles}} {{redirect|Naples|}} {{Infobox settlement/Wikidata}} Ang '''Napoles''' (bigkas: ''NA-po-les''; {{lang-it|Napoli}}, {{lang-en|Naples}}) ay isang lungsod sa [[Italya]]; ito ang kabisera ng rehiyon ng [[Campania]] at gayundin ng [[Kalakhang Lungsod ng Napoles|kasimpangalang kalakhang lungsod]] nito. Kilala sa mayamang kasaysayan, sining, kultura, arkitektura, musika, at mga lutuin, ang Napoles ay gumanap ng mahalagang papel sa Tangway ng Italya at iba pa<ref>Gleijeses, Vittorio (1977). The History of Naples, since Origins to Modern Times. Naples.</ref> sa mahabang panahon ng pag-iral nito, na nagsimula ng mahigit na 2,800 taon nang nakaraan. Matatagpuan sa kanlurang baybay ng Italya katabi ng Golpo ng Napoles, ang lungsod ay namamagitan sa dalawang dakong mabulkan: ang Bulkang [[Vesubio]] at ang mga [[Larangang Flegreo]]. Ito ay may populasyon ng 963,357 noong 2009.<ref>http://demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html=Monthly{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Unang tinirhan ng mga Griyego noong [[Unang milenyo BC|unang milenyo BK]], ang Napoles ang isa sa pinakamatandang tuluyang tinitirhan na urbanong pook sa mundo.<ref>{{cite book|author1=David J. Blackman|author2=Maria Costanza Lentini|title=Ricoveri per navi militari nei porti del Mediterraneo antico e medievale: atti del Workshop, Ravello, 4–5 novembre 2005|url=https://books.google.com/books?id=GhB4VDYuJXsC&pg=PA99|year=2010|publisher=Edipuglia srl|isbn=978-88-7228-565-7|page=99}}</ref> Sa ika-9 na siglo BK, isang kolonya na kilala bilang Parthenope ({{lang-grc|Παρθενόπη}}) ang itinatag sa [[Castel dell'Ovo|Pulo ng Megaride]].<ref name="Greek Naples2">{{cite web|url=http://www.naplesldm.com/Greek_Naples.php|title=Greek Naples|publisher=naplesldm.com|access-date=9 Mayo 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170321000245/http://www.naplesldm.com/Greek_Naples.php|archive-date=21 Marso 2017}}</ref> Noong ika-6 na siglo BK, muli itong itinatag bilang Neápolis.<ref>Daniela Giampaola, Francesca Longobardo (2000). ''Naples Greek and Roman''. Electa.</ref> Ang lungsod ay isang mahalagang bahagi ng [[Magna Graecia]], at may mahalagang papel sa pagsasanib ng lipunang Griyego at Romano, at naging mahalagang sentrong pangkultura sa ilalim ng mga Romano.<ref>{{cite web|url=http://www.naplesldm.com/virgil.php|title=Virgil in Naples|publisher=naplesldm.com|access-date=9 Mayo 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170402144355/http://www.naplesldm.com/virgil.php|archive-date=2 Abril 2017}}</ref> Naging kabisera ito ng [[Dukado ng Napoles]] (661–1139), at matapos ng [[Kaharian ng Napoles]] (1262–1816), at sa huli ng [[Kaharian ng Dalawang Sicilia|Dalawang Sicilia]] hanggang sa [[pag-iisa ng Italya]] noong 1861. Ang Napoles ay tinagurian ding kabisera ng [[Estilong Baroko|Baroko]], na nagsimula sa karera ni [[Caravaggio]] noong ika-17 siglo, at sa rebolusyong pansining na kaniyang naitulak.<ref>Alessandro Giardino (2017), ''Corporeality and Performativity in Baroque Naples. The Body of Naples.'' Lexington.</ref> Naging mahalagang sentro rin ito ng [[Renasimyentong humanismo|humanismo]] at [[Panahon ng Kaliwanagan|Pagkamulat]].<ref>{{Cite web|title=Umanesimo in "Enciclopedia dei ragazzi"|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/umanesimo_(Enciclopedia-dei-ragazzi)|access-date=2020-12-28|website=www.treccani.it|language=it-IT}}</ref><ref>{{Cite book|last=Musi|first=Aurelio|title=Napoli, una capitale e il suo regno|publisher=Touring|year=|isbn=|location=|pages=118, 156|language=it}}</ref> Ang lungsod ay naging pandaigdigang pook-sanggunian ng klasikong muskika at opera sa pamamagitan ng [[Paaralang Napolitano]].<ref>{{Cite book|last=Florimo|first=Francesco|title=Cenno Storico Sulla Scuola Musicale De Napoli|publisher=Nabu Press|year=|isbn=|location=|pages=|language=it}}</ref> Sa pagitan ng 1925 hanggang 1936, ang Napoles ay pinalawak at iniangat lalo ng pamahalaan ni [[Benito Mussolini]]. Sa mga huling taon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], tuloy-tuloy itong nawasak mula sa [[Pambobomba sa Napoles noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig|pambobomba ng mga Alyado]] habang nilusob nila ang tangway. Lubos na nakatanggap ng malawakang muling-pagtatayo ang lungsod matapos ang 1945.<ref name="wii2">{{cite news|url=http://www.naplesldm.com/Naples%20bombing.php|publisher=naplesldm.com|title=Bombing of Naples|date=7 Oktubre 2007|access-date=9 Mayo 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170627154455/http://naplesldm.com/Naples%20bombing.php|archive-date=27 Hunyo 2017}}</ref> Mula noong huling bahagi ng ika-20 siglo, ang Napoles ay nagkaroon ng makabuluhang paglago ng ekonomiya, sa tulong ng pagtatayo ng distritong pangnegosyo ng [[Centro Direzionale (Napoles)|Centro Direzionale]] at isang abanteng ugnayan ng transportasyon, na kinabibilangan ng mabilisang ugnayang riles ng [[Treno Alta Velocità|Alta Velocità]] sa Roma at [[Salerno]] at isang pinalawak na [[Metro ng Napoles|ugnayang subteraneo]]. Ang Napoles ay ang pangatlong pinakamalaking ekonomiyang urbano sa Italya, pagkatapos ng [[Milan]] at [[Roma]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sr-m.it/wp-content/uploads/2015/09/rs-rota-napoli-15luglio-5agosto-20141.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20180208004809/https://www.sr-m.it/wp-content/uploads/2015/09/rs-rota-napoli-15luglio-5agosto-20141.pdf|url-status=dead|title=Sr-m.it|archive-date=8 Pebrero 2018}}</ref> Ang [[Pantalan ng Napoles]] ay isa sa pinakamahalaga sa Europa. Bilang karagdagan sa mga komersiyal na aktibidad, tahanan ito ng [[Allied Joint Force Command Naples]], ang katawan ng NATO na nangangasiwa sa [[Hilagang Aprika|Hilagang Africa]], [[Sahel]], at [[Gitnang Silangan]].<ref>{{Cite web|url=http://napoli.repubblica.it/cronaca/2017/09/05/foto/napoli_l_inaugurazione_dell_hub_di_direzione_strategica_della_nato-174693807/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170905204428/http://napoli.repubblica.it/cronaca/2017/09/05/foto/napoli_l_inaugurazione_dell_hub_di_direzione_strategica_della_nato-174693807/1/|url-status=dead|title=Napoli, l'inaugurazione dell'Hub di Direzione Strategica della Nato|date=5 Setyembre 2017|archive-date=5 Setyembre 2017|website=La Repubblica}}</ref> Ang makasaysayang sentro ng lungsod ng Napoles ay ang pinakamalaking uri nito sa Europa at itinalaga bilang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng UNESCO. Kabilang sa mga kalapit na mahalagang pook pangkultura at pangkasaysayan ang [[Maharlikang Palasyo ng Caserta|Palasyo ng Caserta]] at ang mga Romanong guho ng [[Pompeya]] at [[Herculano]]. Kilala rin ang Napoles sa mga likas na kagandahan nito, tulad ng [[Posillipo]], [[mga Larangang Flegreo]], [[Nisida]], at [[Vesubio]].<ref>{{Cite web|url=http://www.rivistameridiana.it/files/Napoli-sostenibile.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20141226053257/http://www.rivistameridiana.it/files/Napoli-sostenibile.pdf|url-status=dead|title=Rivistameridiana.it|archive-date=26 Disyembre 2014}}</ref> Ang [[lutuing Napolitano]] ay kilala sa pagkakaugnay nito sa [[pizza]], na nagmula sa lungsod, pati na rin ang maraming iba pang lokal na lutuin. Ang mga restawran sa lugar ng Napoles ay nakakuha ng pinakamaraming bituin mula sa [[Michelin Guide]] ng anumang lalawigan ng Italya.<ref>{{cite web|url=https://www.touringclub.it/notizie-di-viaggio/quali-sono-i-ristoranti-stellati-in-italia-ecco-la-guida-michelin-2021|title=Quali sono i ristoranti stellati in Italia? Ecco la guida Michelin 2021|work=Touring Club Itlaiano|url-status=live}}</ref> Ang skyline ng Naples sa [[Centro direzionale di Napoli|Centro Direzionale]] ay ang unang skyline ng Italya, na itinayo noong 1994, at sa loob ng 15 taon ay ito lamang ang nag-iisa hanggang 2009. Ang kilalang koponan sa sports sa Napoles ay ang [[Serie A]] football club na [[SSC Napoli]], ay dalawang beses na Italyanong kampeon na naglalaro sa [[Stadio San Paolo]] sa timog-kanluran ng lungsod, sa kuwarto ng [[Fuorigrotta]]. == Kasaysayan == {{Main|Kasaysayan ng Napoles|Kronolohiya ng kasaysayan ng Napoles}} === Pananakop ng mga Griyego at Romano === {{See also|Magna Graecia|Sinaunang Roma}} [[Talaksan:Monte Echia, Napoli, Italia - 2024.jpg|left|thumb|Mount Echia, ang lugar kung saan umunlad [[Kasaysayan ng Napoles|polis ng Partenope]].]] [[Talaksan:ColonneDioscuriNapoli.jpg|left|thumb|Ang Mga Haligi ng [[c:Category:Temple of Dioscuri (Naples)|Templo ng Echador at Polux]] ay isinama sa patsada ng [[San Paolo Maggiore]].]] [[Talaksan:Odysseus-siren_Parthenope,_the_mythological_founder_of_Naples.jpg|thumb|Isang eksenang nagtatampok ng [[Sirena (mitolohiya)|sirenang]] [[Partenope (sirena)|Partenope]], ang mitolohikong nagtatag ng Napoles.{{fact}}]] Ang Napoles ay tinirhan mula pa noong panahong [[Neolitiko]].<ref>[http://members.virtualtourist.com/m/938ff/23f84/6/?o=3 "Neapolis Station – Archaeological Yards"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130520161439/http://members.virtualtourist.com/m/938ff/23f84/6/?o=3|date=20 Mayo 2013}}.</ref> Ang mga pinakamaagang [[Sinaunang Gresya|Griyegong]] tirahan ay itinatag sa pook ng Napoles noong [[unang milenyo BK]]. Ang mga mandaragat mula sa isla ng [[Rodas]] ng Gresya nagtatag ng isang maliit na pantalang pangkomersiyo na tinatawag na [[Kasaysayan ng Napoles|Parthenope]] ({{Lang|grc|Παρθενόπη}}, nangangahulugang "mga Purong Mata", isang Sirena sa [[mitolohiyang Griyego]]ng) sa [[Castel dell'Ovo|pulo ng Megaride]] noong ikasiyam na siglo BK.<ref>[http://www.worldportsource.com/ports/ITA_Port_of_Napoli_1073.php "Port of Naples"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120428091233/http://www.worldportsource.com/ports/ITA_Port_of_Napoli_1073.php|date=28 Abril 2012}}.</ref><ref>Attilio Wanderlingh (2010).</ref> Sa ikawalong siglo BK, ang tirahan ay pinalawak upang isama ang Monte Echia.<ref>[http://www.archemail.it/notizie2011.htm#21/10/2011_Napoli,_Gli_scavi_della_Linea_6_portano_alla_luce_una_novit%C3%A0_clamorosa:_la_Napoli_greca_%C3%A8_stata_fondata_nell%C2%B4ottavo_secolo_a._C.,_non_nel_settimo__%28Repubblica%29 Archemail.it] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130329184949/http://www.archemail.it/notizie2011.htm|date=29 Marso 2013}}.</ref> Sa ika-anim na siglo BK ang lungsod ay muling itinatag bilang Neápolis ({{Lang|grc|Νεάπολις}}), sa kalaunan ay naging isa sa pinakamahalagang lungsod ng Magna Graecia. Ang lungsod ay mabilis na lumago dahil sa impluwensiya ng makapangyarihang Griyegong [[lungsod-estado]] ng [[Siracusa]],<ref name="Greek Naples2"/> at naging kapanalig ng [[Republikang Romano]] laban sa [[Kartago|Cartago]]. Sa panahon ng [[mga Digmaang Samnita]], ang lungsod, na ngayon ay isang mataong sentro ng kalakal, ay [[Pagkuha ng Neapolis|nasakop]] ng mga [[Samnio]];<ref>{{cite news|url=https://books.google.com/books?id=u23MlfA8pcoC&q=campanian+people|publisher=Touring Club of Italy|title=Touring Club of Italy, Naples: The City and Its Famous Bay, Capri, Sorrento, Ischia, and the Amalfi, Milano|isbn=88-365-2836-8|page=11|year=2003}}</ref> subalit, hindi nagtagal ay nakuha ng mga Romano ang lungsod mula sa kanila at ginawang isang [[Mga kolonya noong sinaunang panahon|kolonyang Romano]].<ref name="rome2">{{cite news|url=http://naples.rome-in-italy.com/history_naples_1.html|publisher=Naples.Rome-in-Italy.com|title=Antic Naples|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081225013134/http://naples.rome-in-italy.com/history_naples_1.html|archive-date=25 Disyembre 2008}}</ref> Sa panahon ng [[mga Digmaang Puniko]], itinulak ng malalakas na pader na nakapalibot sa Neápolis ang mga sumasalakay na puwersa ng Cartagong heneral na si [[Hannibal|Anibal]].{{fact}} Ang Napoles ay lubos na tinitingala ng mga Romano bilang isang ruro ng [[Panahong Elenistiko|kulturang Elenistiko]]. Sa panahong Romano pinanatili ng mga mamamayan ng Napoles ang kanilang [[Wikang Griyego|Griyegong wika]] at kaugalian, habang ang lungsod ay pinalawak ng mga magagarang Romanong [[villa]], [[Romanong akwedukto|akwedukto]], at [[Thermae|pampublikong paliguan]]. Ang mga palatandaan tulad ng [[Castor at Pollux|Templo ni Dioscuros]] ay itinayo, at maraming emperador ang pumili na magbakasyon sa lungsod, kasama sina [[Claudio (emperador)|Claudio]] at [[Tiberio]].{{fact}} Si [[Virgilio]], may-akda ng [[pambansang epiko]] ng Roma, ang ''[[Aeneis]]'', ay nakatanggap ng bahagi ng kaniyang pag-aaral sa lungsod, at kalaunan ay naninirahan sa mga paligid nito. Sa panahong ito unang dumating ang Kristiyanismo sa Napoles; sina [[apostol]] [[San Pedro|Pedro]] at [[Apostol Pablo|Pablo]] ay sinasabing nangangaral sa lungsod. Si [[Jenaro ng Napoles|Jenaro]], na magiging [[santong patron]] ng Napoles, ay minartir doon noong ika-4 na siglo AD.<ref name="catholi">{{CathEncy|wstitle=Naples}}</ref> Ang huling emperador ng [[Kanlurang Imperyong Romano]], si [[Romulo Augustulo]], ay [[Pagpapatapon|ipinatapon]] sa Napoles ng Alemanong hari na si [[Odoacro]] noong ika-5 siglo AD. === Dukado ng Napoles === [[Talaksan:Gothic_Battle_of_Mons_Lactarius_on_Vesuvius.jpg|thumb|Ang [[Digmaang Gotiko (535–554)|Gotikong]] [[Digmaang ng Mons Lactarius]] sa [[Vesubio]], ipininta ni [[Alexander Zick]].]] {{Main|Dukado ng Napoles|Talaan ng mga Duke ng Napoles}}Kasunod ng pagbagsak ng [[Kanlurang Imperyong Romano]], ang Napoles ay dinakip ng mga [[Mga Ostrogodo|Ostrogodo]], isang [[Mga taong Hermaniko|grupong Hermaniko]], at isinama sa [[Kahariang Ostrogodo]].<ref name="ostrogoths3">{{cite book|last=Wolfram|first=Herwig|title=The Roman Empire and Its Germanic Peoples|publisher=University of California Press|url=https://books.google.com/books?id=F33naMdrcs8C&q=mons+lactarius+naples&pg=PA238|isbn=978-0-520-08511-4|year=1997}}</ref> Gayunpaman, muling sinakop ni [[Belisario]] ng [[Silangang Imperyong Romano|Imperyong Bisantino]] ang Napoles noong 536, matapos na makapasok sa lungsod sa pamamagitan ng isang akwedukto.<ref>{{cite news|url=http://historymedren.about.com/od/bentries/a/11_belisarius.htm|publisher=About.com|title=Belisarius – Famous Byzantine General|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090419124422/http://historymedren.about.com/od/bentries/a/11_belisarius.htm|archive-date=19 Abril 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090419124422/http://historymedren.about.com/od/bentries/a/11_belisarius.htm |date=19 Abril 2009 }}</ref> Noong 543, sa panahon ng [[Mga Digmaang Gotiko (535–554)|mga Digmaang Gotiko]], sinakop ni [[Totila]] ang lungsod para sa Ostrogodo, ngunit sinakop ng mga Bisantino ang pook kasunod ng [[Labanan ng Mons Lactarius]] sa mga dalisdis ng [[Vesubio]].<ref name="ostrogoths3"/> Inaasahang ang Napoles na makipag-ugnay sa [[Eksarkado ng Ravena]], na siyang sentro ng kapangyarihang Bisantino sa [[Tangway ng Italya]].<ref name="byz3">{{cite book|last=Kleinhenz|first=Christopher|title=Medieval Italy: An Encyclopedia|publisher=Routledge|url=https://books.google.com/books?id=2SBRqpIVtEUC&q=duchy+of+naples&pg=PA755|isbn=978-0-415-22126-9|year=2004}}</ref> Matapos ang pagbagsak ng [[eksarka]], isang [[Dukado ng Napoles]] ang nilikha. Kahit na nanatili ang [[Mundong Grekorromano|Grekorromano]] sa Napoles, kalaunang lumipat ang katapatan mula [[Constantinopla]] patungo sa Rome sa ilalim Duke [[Esteban II ng Napoles|Esteban II]], paglalagay nito sa ilalim ng [[suzeraniya]] ng [[papa]] noong 763.<ref name="byz3"/> Ang mga taon sa pagitan ng 818 at 832 ay magulo hinggil sa relasyon ng Napoles sa [[Talaan ng mga Emperador Bisantino|Bisantinong Emperador]], na may maraming lokal na nagpapanggap na nakikipagtunggalian para sa pagkakaroon ng trono ng dukal.<ref name="duchy2">{{cite book|last=McKitterick|first=Rosamond|author-link=Rosamond McKitterick|title=The New Cambridge Medieval History|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=2SBRqpIVtEUC&q=duchy+of+naples&pg=PA755|isbn=978-0-521-85360-6|year=2004}}</ref> Si [[Teoctisto ng Napoles|Teoctisto]] hinirang nang walang pag-apruba ng imperyo; kalaunan ay binawi ang kaniyang pagtipan at pumalit sa kaniya si [[Talaan ng mga Duke ng Napoles|Teodoro II]]. Gayumpaman, ang hindi nasisiyahang pangkalahatang populasyon ay hinabol siya palabas ng lungsod, at sa halip ay inihalal si [[Esteban III ng Napoles|Esteban III]], isang nagpanday ng mga barya gamit ang kaniyang sariling mga inisyal, kaysa mga Bisantinong Emperador. Nakamit ng Napoles ang kumpletong kalayaan noong unang bahagi ng ikasiyam na siglo.{{fact}} Nakipag-alyansa ang Napoles sa mga Muslim na [[Saraseno]] noong 836, at humiling ng kanilang suporta upang itaboy ang pagkubkob ng mga [[Mga Lombardo|hukbong Lombardo]] na nagmula sa karatig na [[Dukado ng Benevento]]. Gayumpaman, noong dekada 850, pinangunahan ni [[Muhammad I Abu 'l-Abbas]] ang pananakop ng mga Arabe-[[Muslim]] sa lungsod, at dinambong ito at kinuha ang malaking halaga ng yaman nito.<ref name="mag">{{Harvard citation no brackets|Magnusson|Goring|1990}}</ref><ref>Hilmar C. Krueger.</ref> Ang dukado ay nasa ilalim ng direktang kontrol ng mga [[Mga Lombardo|Lombardo]] sa isang maikling panahon, matapos ang pagkuha ni [[Pandulfo IV ng Capua|Pandulfo IV]] ng [[Prinsipalidad ng Capua]], isang pangmatagalang karibal ni Napoles; subalit, ang rehimeng ito ay tumagal ng tatlong taon lamang bago ibalik ang mga impluwensiya ng mga Grecorromanong duke.{{fact}} Pagsapit ng ika-11 siglo, sinimulan ng Napoles na gamitin ang mga tauhang [[Mga Normando|Normando]] upang labanan ang kanilang mga karibal; Kinuha ni Duke [[Sergio IV ng Napoles|Sergio IV]] si [[Rainulf Drengot]] upang idigma ang Capua para sa kaniya.<ref>{{cite book|last=Bradbury|first=Jim|author-link=Jim Bradbury|title=The Routledge Companion to Medieval Warfare|publisher=Routledge|url=https://books.google.com/books?id=1C54r8GgrUIC&q=Sergius+IV+hired+Rainulf+Drengot&pg=PA75|isbn=978-0-415-22126-9|date=8 Abril 2004}}</ref> Pagsapit ng 1137, ang mga Normando ay nakamit ang malaking impluwensya sa Italya, na kinokontrol ang dating malalayang prinsipalidad at dukado tulad ng [[Prinsipalidad ng Capua|Capua]], [[Dukado ng Benevento|Benevento]], [[Prinsipalidad ng Salerno|Salerno]], [[Dukado ng Amalfi|Amalfi]], [[Dukado ng Sorrento|Sorrento]], at [[Dukado ng Gaeta|Gaeta]]; sa taong ito na ang Napoles, ang huling malayong dukado sa katimugang bahagi ng tangwa, ay napasailalim sa Normandong kontrol. Ang huling namumunong duke ng dukado na si [[Sergio VII ng Napoles|Sergio VII]], ay napilitang sumuko kay [[Roger II ng Sicilia|Roger II]], na ipinroklamang [[Talaan ng mga Sicilianong monarko|Hari ng Sicilia]] ng [[Antipapa Anacleto II]] pitong taon na ang nakalilipas. Samakatuwid sumali ang Napoles sa [[Kaharian ng Sicilia]], na ang [[Lungsod ng Palermo|Palermo]] ang naging kabesera.<ref>{{cite news|url=http://www.britannica.com/eb/topic-542840/Kingdom-of-Sicily|archive-url=https://web.archive.org/web/20071026135034/http://www.britannica.com/eb/topic-542840/Kingdom-of-Sicily|archive-date=26 Oktubre 2007|work=Encyclopædia Britannica|title=Kingdom of Sicily, or Trinacria|date=8 Enero 2008}}</ref> === Bilang bahagi ng Kaharian ng Sicilia === {{Main|Kaharian ng Sicilia}} [[Talaksan:Palazzo_Reale_di_Napoli_-_Federico_II.jpg|left|thumb|271x271px|[[Federico II, Banal na Emperador ng Roma|Federico II]]]] Matapos ang isang panahon ng pamumunong Normando, noong 1189, ang [[Kaharian ng Sicilia]] nasa isang alitan hinggil sa pagkakasunod sa pagitan ni [[Tancredo, Hari ng Sicilia]] na anak sa labas at sa mga [[Hohenstaufen]], isang Alemanong [[Dinastiya|maharlikang pamilya]],<ref>{{cite news|url=http://www.naplesldm.com/swabian.php|publisher=naplesldm.com|title=Swabian Naples|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319225929/http://www.naplesldm.com/swabian.php|archive-date=19 Marso 2017|access-date=9 Mayo 2017}}</ref> dahil ang Prinsipe Enrique nito ay ikinasal kay [[Constanza, Reyna ng Sicilia|Prinsesa Constanza]], ang huling lehitimong tagapagmana ng trono ng Sicilia. Noong 1191 sinalakay ni Enrique ang Sicilia matapos na makoronahan bilang [[Enrique VI, Banal na Emperador ng Roma]], sumuko ang maraming lungsod, ngunit nanaig ang Napoles mula Mayo hanggang Agosto sa pamumuno nina [[Ricardo, Konde ng Acerra]], [[Nicolas ng Ajello]], [[Aligerno Cottone]], at [[Margaritone ng Brindisi]] bago ang mga Aleman ay nagdusa ng sakit at napilitang umatras. [[Conrado II, Duke ng Bohemia]] at [[Felipe I (Arsobispo ng Colonia)|Felipe I, Arsobispo ng Colonia]] namatay sa sakit sa panahon ng [[Pagkubkob ng Napoles (1191)|pagkubkob]]. Dahil dito, nakamit ni Tancredo ang isa pang hindi inaasahang nakamit sa panahon ng kaniyang kontraatake na ang kanyang kalaban na si Constanza, na ngayon ay emperatris, ay nakuha. Pinakulong niya ang emperatris sa [[Castel dell'Ovo]] sa Napoles bago siya palayain noong Mayo 1192 sa ilalim ng panggigipit ni [[Papa Celestino III]]. Noong 1194 sinimulan ni Enrique ang kaniyang pangalawang kampanya buhat ng pagkamatay ni Tancred, ngunit sa pagkakataong ito ay sumuko si Aligerno nang walang pagtutol, at sa huli ay sinakop ni Enrique ang Sicilia, at inilagay ito sa ilalim ng pamamahala ng Hohenstaufen. Ang [[Unibersidad ng Napoles Federico II|Unibersidad ng Napoles]], ang unang unibersidad sa Europa na nakatuon sa pagsasanay ng mga sekular na administrador,<ref>{{cite encyclopedia|first=Tommaso|last=Astarita|title=Introduction: "Naples is the whole world"|encyclopedia=A Companion to Early Modern Naples|publisher=Brill|year=2013|page=2}}</ref> ay itinatag ni [[Federico II, Banal na Emperador ng Roma|Federico II]], na ginagawang intelektuwal na sentro ng kaharian ng Napoles. Ang salungatan sa pagitan ng mga Hohenstaufen at ng [[Papa]] ay humantong sa pagkorona ni [[Papa Inocencio IV]] ang [[Capeto na Pamilyang Anjou|Angevinong]] duke na si [[Carlos I ng Napoles|Carlos I]] Hari ng Sicilia:<ref name="dieli3">{{cite news|url=http://www.dieli.net/SicilyPage/History/SicilianHist.html|publisher=Dieli.net|title=Sicilian History|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504185251/http://www.dieli.net/SicilyPage/History/SicilianHist.html|archive-date=4 Mayo 2009|access-date=26 Pebrero 2008}}</ref> Opisyal na inilipat ni Carlos ang kabesera mula sa Palermo patungong Naples, kung saan siya nanirahan siya sa [[Castel Nuovo]].<ref>{{cite news|url=http://www.planetware.com/naples/castel-nuovo-i-cm-ncn.htm|publisher=PlanetWare.com|title=Naples – Castel Nuovo|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080518044615/http://www.planetware.com/naples/castel-nuovo-i-cm-ncn.htm|archive-date=18 Mayo 2008|access-date=26 Pebrero 2008}}</ref> Sa pagkakaroon ng isang mahusay na interes sa arkitektura, nag-angkat si Carlos I ng mga arkitekto at manggagawang Pranses at personal na kasangkot sa maraming proyekto sa pagtatayo sa lungsod.<ref>{{cite book|title=Art and Architecture in Naples, 1266–1713: New Approaches|url=https://archive.org/details/artarchitecturen00warr|url-access=limited|first1=Cordelia|last1=Warr|first2=Janis|last2=Elliott|year=2010|publisher=John Wiley & Sons|pages=[https://archive.org/details/artarchitecturen00warr/page/n163 154]–155}}</ref> Maraming mga halimbawa ng [[arkitekturang Gotiko]] umusbong sa Napoles, kabilang ang [[Katedral ng Napoles]], na nananatiling pangunahing simbahan ng lungsod.<ref>{{cite journal|last=Bruzelius|first=Caroline|author-link=Caroline Bruzelius|title="ad modum franciae": Charles of Anjou and Gothic Architecture in the Kingdom of Sicily|journal=Journal of the Society of Architectural Historians|volume=50|issue=4|year=1991|pages=402–420|publisher=University of California Press|jstor=990664|doi=10.2307/990664}}</ref> === Kaharian ng Napoles === [[Talaksan:Galleria_San_Martino._02_(cropped).JPG|thumb|Ang [[Castel Nuovo]], o ang ''Maschio Angioino'', isang liklikan ng mga haring medyebal ng Napoles, Aragon, at España.]] {{Main|Kaharian ng Napoles|Republikang Partenopea|Mga lazzari ng Napoles}}Noong 1282, pagkatapos ng mga [[Mga Bisperas na Siciliano|Bisperas na Siciliano]], ang Kaharian ng Sisilia ay nahahati sa dalawa. Kasama sa Angevinong [[Kaharian ng Napoles]] ang katimugang bahagi ng tangway ng Italya, habang ang isla ng [[Sicilia]] naging [[Korona ng Aragon|Aragones]] na [[Kaharian ng Sicilia]].{{fact}} Ang mga giyera sa pagitan ng mga nagkakumpitensiyang dinastiya ay nagpatuloy hanggang sa [[Kapayapaan ng Caltabellotta]] na kung saan noong 1302, kinilala bilang hari ng Sicilia si [[Federico III ng Sicilia|Federico III]], habang si [[Carlos II ng Napoles|Carlos II]] ay kinilala bilang hari ng Napoles ni [[Papa Bonifacio VIII]].<ref name="dieli3"/> Sa kabila ng pagkakahati, lumago ang kahalagahan ng Napoles, naakit ang mga mangangalakal na [[Republika ng Pisa|Pisano]] at [[Republika ng Genoa|Genovesa]]<ref>{{cite book|last=Constable|first=Olivia Remie|title=Housing the Stranger in the Mediterranean World: Lodging, Trade, and Travel|publisher=Humana Press|url=https://books.google.com/books?id=y9H7mfxqs7UC&q=%22genoese+merchants%22+naples&pg=PA209|isbn=978-1-58829-171-4|date=1 Agosto 2002}}</ref>, mga bangkerong [[Toscana|Toscano]], at ilan sa mga pinakatanyag na [[Renasimyentong Italyano|artista ng Renasimyento]] noong panahon, tulad nina [[Giovanni Boccaccio|Boccaccio]], [[Petrarca]], at [[Giotto di Bondone|Giotto]] .<ref>{{cite news|url=http://www.naples-city.info/napoli/angioinoeng.htm|publisher=Naples-City.info|title=Angioino Castle, Naples|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080929152952/http://www.naples-city.info/napoli/angioinoeng.htm|archive-date=29 Setyembre 2008|access-date=26 Pebrero 2008}}</ref> Noong ika-14 na siglo, ang Angevinong [[Hungary|haring Unggaro]] na si [[Luis I ng Unggriya|Luis ang Dakila]] ay kinuha ang lungsod nang maraming beses. Noong 1442, sinakop ni [[Alfonso I ng Napoles|Alfonso I]] ang Napoles matapos ang kaniyang tagumpay laban sa huling haring [[Capeto na Pamilyang Anjou|Angevino]] na si [[René ng Anjou|René]], at Napoles ay muling pinag-isa sa Sicilia na nagtagal isang maikling panahon.<ref>{{cite news|url=http://www.zum.de/whkmla/region/spain/aragonexp.html|publisher=Zum.de|title=Aragonese Overseas Expansion, 1282–1479|date=7 Oktubre 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20081229072358/http://www.zum.de/whkmla/region/spain/aragonexp.html|archive-date=29 Disyembre 2008}}</ref> ===== Aragones at Español ===== [[Talaksan:French_troops_and_artillery_entering_Naples_1495.jpg|thumb|Ang mga tropang Pranses at kanilang artilerya na pumapasok sa Napoles noong 1495, noong [[Digmaang Italyano ng 1494–98]]]] Ang Sicilia at Napoles ay pinaghiwalay mula noong 1282, ngunit nanatiling mga umaasa sa [[Korona ng Aragon|Aragon]] sa ilalim ni [[Fernando I ng Napoles|Fernando I]].<ref>{{cite news|url=https://www.questia.com/googleScholar.qst;jsessionid=HGLTkBTylpyyN6nRHvHhh1ChNGN38XWmr4&nbsp;Hzhn5HLhnkkhWHHhXn!602093125?docId=5000263626|publisher=|title=Ferrante of Naples: the statecraft of a Renaissance prince|date=7 Oktubre 2007}}{{Dead link|date=Agosto 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{dl|date=Hulyo 2021}}</ref> Pinahusay ng bagong dinastiya ang katayuan sa komersiyo ng Napoles sa pamamagitan ng pagtataguyod ng mga ugnayan sa [[Tangway ng Iberia]]. Ang Napoles ay naging sentro din ng Renasimyento, kasama ng mga artista tulad nina [[Francesco Laurana|Laurana]], [[Antonello da Messina|da Messina]], [[Jacopo Sannazaro|Sannazzaro]], at [[Poliziano]] sa pagdating nila sa lungsod.<ref>{{cite news|url=http://naples.rome-in-italy.com/history_naples_2.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080410223414/http://naples.rome-in-italy.com/history_naples_2.html|archive-date=10 Abril 2008|publisher=Naples.Rome-in-Italy.com|title=Naples Middle-Ages|date=7 Oktubre 2007}}</ref> Noong 1501, ang Napoles ay isinailalim sa direktang pamamahala mula sa [[Rehimeng Ancien|Pransiya]] sa ilalim ng [[Louis XII ng Pransiya|Luis XII]], kasama ang Neapolitanong na si [[Federico IV ng Napoles|Federico]] na dinala bilang isang bilanggo sa Pransiya; subalit, ang kalagayang ito ay hindi nagtagal, dahil nagwagi ang España sa Napoles mula sa Pransiya sa [[Labanan ng Garigliano (1503)|Labanan ng Garigliano]] noong 1503.<ref name="spanishnaples4">{{cite news|url=http://www.britannica.com/eb/article-27691/Italy|work=Encyclopædia Britannica|title=Spanish acquisition of Naples|date=7 Oktubre 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080218181240/http://www.britannica.com/eb/article-27691/Italy|archive-date=18 Pebrero 2008}}</ref> [[Talaksan:Onofrio_Palumbo_-_Masaniello.jpg|left|thumb|Larawan ni [[Onofrio Palumbo]] ng ika-17 siglong rebolusyonaryong pinunong si [[Masaniello]]]] Kasunod ng tagumpay sa España, ang Napoles ay naging bahagi ng [[Imperyong Kastila|Imperyo ng España]], at nanatili ito sa buong panahon ng [[Habsburgong España]].<ref name="spanishnaples4"/> Nagpadala ang mga Español ng mga [[biseroy]] sa [[Talaan ng mga biseroy ng Napoles|Napoles]] upang direktang makitungo sa mga lokal na isyu: ang pinakamahalaga sa mga bise-gobernador na ito ay si [[Pedro Álvarez de Toledo, Marquis ng Villafranca|Pedro Álvarez de Toledo]], na responsable para sa malaking panlipunan, ekonomiko, at urbanong reporma sa lungsod; suportado rin niya ang mga aktibidad ng [[Ingkisisyong Kastila|Ingkisisyon]].<ref>{{cite web|title=Don Pedro de Toledo|first=Jeff|last=Matthews|website=Around Naples Encyclopedia|year=2005|url=http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/toledo.html|publisher=Faculty.ed.umuc.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509001635/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/toledo.html|archive-date=9 Mayo 2008}}</ref> Noong 1544, humigit-kumulang 7,000 katao ang kinuha bilang [[Berberiskong kalakal ng mga alipin|alipin]] ng mga [[Mga piratang Berberisko|piratang Berberisko]] at dinala sa [[Baybaying Berberisca]] ng Hilagang Africa (tingnan ang [[Pandarambong ng Napoles]]).<ref>{{cite book|last1=Niaz|first1=Ilhan|title=Old World Empires: Cultures of Power and Governance in Eurasia|date=2014|publisher=Routledge|isbn=978-1317913795|page=399|url=https://books.google.com/books?id=aU4sAwAAQBAJ&pg=PA399}}</ref> Pagsapit ng ika-17 siglo, ang Napoles ay naging pangalawang pinakamalaking lungsod sa Europa–pangalawa lamang sa Paris–at ang pinakamalaking lungsod ng Europeong Mediterano, na may humigit-kumulang na 250,000 mga naninirahan.<ref>Colin McEvedy (2010), ''The Penguin Atlas of Modern History (to 1815)''.</ref> Ang lungsod ay isang pangunahing sentro ng kultura sa panahong [[Estilong Baroko|Baroko]], na tahanan ng mga artistang tulad nina [[Caravaggio]], [[Salvator Rosa]], at [[Gian Lorenzo Bernini|Bernini]], mga pilosopo tulad nina [[Bernardino Telesio]], [[Giordano Bruno]], [[Tommaso Campanella]], at [[Giambattista Vico]], at mga manunulat tulad ni [[Giambattista Marino]]. Isang rebolusyon na pinangunahan ng lokal na mangingisdang si [[Masaniello]] ay nakakita ng paglikha ng isang maikling malayang [[Republikang Napolitano (1647)|Republikang Napolitano]] noong 1647, bagaman tumagal ito ng ilang buwan lamang bago muling iginiit ang pamamahala ng Espanya.<ref name="spanishnaples4"/> Noong 1656, isang pagsiklab ng [[Salot sa Napoles|bubonikang peste]] ang kumitil sa halos kalahati ng 300,000 residente ng Napoles.<ref>{{cite book|last1=Byrne|first1=Joseph P.|title=Encyclopedia of the Black Death|date=2012|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1598842548|url=https://books.google.com/books?id=AppsDAKOW3QC&pg=PA249|page=249}}</ref> Noong 1714, natapos ang pamamahala ng España sa Napoles bunga ng [[Digmaan ng Pagkakasunod sa España]]; pinamunuan ng [[Austria]]nong si [[Carlos VI, Banal na Emperador Romano|Carlos VI]] ang lungsod mula sa [[Viena]] sa pamamagitan ng kanyang mga biseroy.<ref>{{cite news|url=http://www.bartleby.com/65/ch/Charles6HRE.html|publisher=Bartleby.com|title=Charles VI, Holy Roman emperor|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090202110539/http://bartleby.com/65/ch/Charles6HRE.html|archive-date=2 Pebrero 2009}}</ref> Gayumpaman, sa paglipas ng [[Digmaan ng Pagkakasunod sa Polonya]], muling nakuha ng mga Español ang Sicilia at Napoles bilang bahagi ng isang [[personal na unyon]], na kung saan kinikilala ng [[Tratado ng Vienna (1738)|Tratado ng Viena]] noong 1738 ang dalawang polidad bilang malaya sa ilalim ng sangay ng cadet ng mga Español na [[Pamilya Borbon|Borbon]].<ref>{{cite news|url=http://www.realcasadiborbone.it/uk/archiviostorico/cs_04.htm|publisher=RealCasaDiBorbone.it|title=Charles of Bourbon – the restorer of the Kingdom of Naples|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090926150113/http://www.realcasadiborbone.it/uk/archiviostorico/cs_04.htm|archive-date=26 Setyembre 2009}}</ref> Sa panahon ni [[Fernando I ng Dalawang Sicilia|Fernando IV]], ang mga epekto ng [[Himagsikang Pranses]] ay naramdaman sa Napoles: Si [[Horatio Nelson]], isang kaalyado ng mga Borbon, ay dumating pa rin sa lungsod noong 1798 upang magbabala laban sa mga republikanong Pransya. Napilitan si Fernando na umatras at tumakas sa [[Lungsod ng Palermo|Palermo]], kung saan siya ay protektado ng isang [[Maharlikang Hukbong-dagat|armadang Briton]].<ref name="parth22">{{cite news|url=http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/Parthenopean_Republic.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20010306191407/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/Parthenopean_Republic.html|archive-date=6 Marso 2001|publisher=Faculty.ed.umuc.edu|title=The Parthenopean Republic|date=7 Oktubre 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010306191407/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/Parthenopean_Republic.html |date=6 Marso 2001 }}</ref> Gayumpaman, ang mas [[Uring panlipunan|mababang uri]] ng ''[[Lazzari|lazzaroni]]'' sa Napoles, bilang matinding mga [[Relihiyosong katapatang|relihiyoso]] at [[Monarkismo|monarkiko]], ay pinapaboran ang mga Borbon; sa sumunod na bakbakan, nilabanan nila ang Napolitanong maka-[[Italya|Republikanong]] aristokrasya, na naging sanhi ng isang digmaang sibil.{{fact}} [[Talaksan:Veduta_di_Santa_Lucia_(Largo_di_Palazzo)_e_San_Martino,_Napoli,1799.jpg|thumb|Pagsasalarawan ng Napoles sa panahon ng panandaliang [[Republikang Partenopea]]]] Sa paglaon, sinakop ng mga Republikano ang [[Castel Sant'Elmo]] at ipinahayag ang isang [[Republikang Partenopea]], na tiniyak ng [[Hukbong Pranses]].{{fact}} Ang isang [[kontrarebolusyonaryo]]ng hukbo ng relihiyon ng ''lazzari na'' kilala bilang ''[[Sanfedismo|sanfedisti]]'' sa ilalim ni Kardinal [[Fabrizio Ruffo]] ay itinatag; sila ay lubos na nagtagumpay, at ang Pranses ay pinilit na isuko ang mga kastilyong Napolitano, kasama ang kanilang hukbong-dagat na naglalayag pabalik sa [[Tolon]].{{fact}} Si Fernando IV ay naibalik bilang hari; subalit, makalipas ang pitong taon lamang ay sinakop [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon]] ang kaharian at inilagay ang mga haring [[Pamilya Bonaparte|Bonapartista]], kasama na ang kaniyang kapatid na si [[Joseph Bonaparte]] (ang hari ng Espanya).<ref name="bonap2">{{cite news|url=http://www.onwar.com/aced/data/November/neapolitan1815.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20010731220756/http://www.onwar.com/aced/data/november/neapolitan1815.htm|archive-date=31 Hulyo 2001|publisher=Onwar.com|title=Austria Naples – Neapolitan War 1815|date=7 Oktubre 2007}}</ref> Sa tulong ng [[Imperyong Austriaco]] at mga kaalyado nito, ang mga Bonapartista ay natalo sa [[Digmaang Napolitano]], at muling nakuha ni Fernando IV ang trono at kaharian.{{fact}} ===== Malayang Dalawang Sicilia ===== {{Main||Kaharian ng Dalawang Sicilia}}Ang [[Kongreso ng Vienna]] noong 1815 ay saksi sa pagsasanib ng Napoles at Sicilia upang mabuo ang [[Kaharian ng Dalawang Sicilia]],{{fact}} kasama ang Napoles bilang kabeserang lungsod. Noong 1839, ang Napoles ay naging unang lungsod sa tangway ng Italya na mayroong riles, sa pagtatayo ng [[linya ng riles ng Napoles–Portici]].<ref name="railway2">{{cite journal|first=Diana|last=Webb|title=La dolce vita? Italy by rail, 1839–1914|journal=[[History Today]]|date=6 Hunyo 1996|url=http://www.historytoday.com/diana-webb/la-dolce-vita-italy-rail-1839-1914|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924041629/http://www.historytoday.com/diana-webb/la-dolce-vita-italy-rail-1839-1914|archive-date=24 Setyembre 2015}}</ref> === Pag-iisang Italyano hanggang sa kasalukuyan === [[Talaksan:Napoli_Castel_Nuovo_museo_civico_-_ingresso_di_Garibaldi_a_Napoli_-_Wenzel_bis.jpg|left|thumb|Ang pagpasok ni [[Giuseppe Garibaldi|Garibaldi]] sa Napoles noong Setyembre 7, 1860]] Matapos ang [[Ekspedisyon ng Isanglibo]] pinangunahan ni [[Giuseppe Garibaldi]], na nagtapos sa kontrobersiyal na [[Paglusob sa Gaeta (1860)|Paglusob sa Gaeta]], ang Napoles ay naging bahagi ng [[Kaharian ng Italya]] noong 1861 bilang bahagi ng [[Pag-iisa ng Italya|pag-iisang Italyano]], na tinapos ang panahon ng pamamahala ng Borbon. Ang ekonomiya ng lugar na dating kilala bilang Dalawang Sicilia ay bumulusok, na humantong sa isang walang-kapantay na [[Diasporang Italyano|alon ng pangingibang-bansa]],<ref name="modern2">{{cite news|url=http://www.oah.org/pubs/magazine/migrations/townsend.html|publisher=OAH.org|title=Italians around the World: Teaching Italian Migration from a Transnational Perspective|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101127225428/http://oah.org/pubs/magazine/migrations/townsend.html|archive-date=27 Nobyembre 2010}}</ref> may tinatayang 4 na milyong tao ang lumipat palabas ng Napoles sa pagitan ng 1876 at 1913.<ref>{{cite journal|first=Enrico|last=Moretti|title=Social Networks and Migrations: Italy 1876–1913|url=https://archive.org/details/sim_international-migration-review_fall-1999_33_3/page/640|journal=International Migration Review|volume=33|issue=3|pages=640–657|year=1999|jstor=2547529}}</ref> Sa apatnapung taon kasunod ng pagsasama, ang populasyon ng Napoles ay lumago ng 26% lamang, kumpara sa 63% para sa Turin at 103% para sa Milan; gayunpaman, noong 1884, ang Napoles pa rin ang pinakamalaking lungsod sa Italya na may 496,499 na naninirahan, o humigit-kumulang 64,000 bawat kilometro kuwadrado (higit sa dalawang beses sa densidad ng populasyon ng Paris).<ref name="snowden2">{{cite book|title=Naples in the Time of Cholera, 1884–1911|first=Frank M.|last=Snowden|publisher=Cambridge University Press|year=2002}}</ref>  Ang mga kondisyong pampublikong pangkalusugan sa ilang mga lugar sa lungsod ay malubha, na may labindalawang epidemya ng [[kolera]] at [[sakit tifoidea]] na sanhi ng pagkamatay ng halos 48,000 katao sa kalahating siglo 1834-1884, at isang mataas (para sa takdang panahon) na [[tantos ng kamatayan]] na 31.84 bawat libo kahit sa panahong walang epidemya noong 1878-1883.{{r|snowden}} Pagkatapos noong 1884, nabiktima ang Napoles sa isang pangunahing epidemya ng [[kolera]], na kalakhang ang sanhi ay ang hindi magandang impraestruktura ng [[alkantarilya]] ng lungsod. Bilang tugon sa mga problemang ito pinangunahan ng gobyerno mula pa noong 1852 ang isang radikal na pagbabago ng lungsod na tinawag na ''risanamento'' na may layuning mapabuti ang impraestruktura sa alkantarilya at palitan ang pinakamakalat na mga lugar na may malalaki at mahahanging daan dahil ito ay itinuturing na pangunahing sanhi ng insalubridad. Ang proyekto ay napatunayang mahirap upang magawa kapwa pampulitika at pang-ekonomiya dahil sa katiwalian tulad ng ipinakita sa [[Inbestigasyong Saredo]], haka-haka sa lupa, at napakahabang burokrasya, lahat ng ito ay humantong sa proyekto na tumagal nang ilang dekada nang may halo-halong resulta. Ang pinakapansin-pansing mga pagbabagong ginawa ay ang pagtatayo ng Via Caracciolo kapalit ng paseo kasama ang paseo, ang paglikha ng [[Galleria Umberto I]] at [[c:Category:Galleria Principe di Napoli (Naples)|Galleria Principe]] at ang pagtatayo ng Corso Umberto.<ref>{{cite web|url=http://www.fedoa.unina.it/9963/1/decrescenzo_daniela_26.pdf|title=Archived copy|access-date=9 Hulyo 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305135057/http://www.fedoa.unina.it/9963/1/decrescenzo_daniela_26.pdf|archive-date=5 Marso 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://eddyburg.it/article/articleview/7035/0/242|archive-url=https://web.archive.org/web/20120125045426/http://eddyburg.it/article/articleview/7035/0/242|url-status=dead|archive-date=25 Enero 2012|title=Eddyburg.it - Bisogna Sventrare Napoli!|date=25 Enero 2012}}</ref> [[Talaksan:Napoli_4.8.1943,_bombardamento_aereo_statunitense.jpg|thumb|Pambobomba ng mga [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] sa Napoles, 1943]] Ang Napoles ang [[Pagbobomba ng Napoles sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig|pinakabinombang]] lungsod ng Italya noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref name="wii2"/> Bagaman ang mga Napolitano ay hindi naghimagsik sa ilalim ng [[Pasismong Italyano]], ang Napoles ang unang lungsod ng Italya na [[Apat na araw ng Napoles|nag-aklas]] laban sa [[okupasyong militar]] ng [[Alemanyang Nazi|Alemanya]]; ang lungsod ay ganap na napalaya noong Oktubre 1, 1943, nang ang puwersang Briton at Amerikano ay pumasok sa lungsod.<ref>{{cite book|last=Hughes|first=David|title=British Armoured and Cavalry Divisions|date=1999|publisher=Nafziger|pages=39–40}}</ref> [[Panununog ng libro|Sinunog]] ng mga umaalis na Aleman ang silid-aklatan ng [[Unibersidad ng Napoles Federico II|unibersidad]], pati na rin ang Samahang Maharlikang Italyano. Sinira din nila ang mga sinupan ng lungsod. Ang mga de-oras na bomba ng oras na nakatanim sa buong lungsod ay patuloy na sumabog hanggang Nobyembre.<ref>{{cite book|last1=Atkinson|first1=Rick|title=The Day of Battle|url=https://archive.org/details/dayofbattlewarin00atki|url-access=registration|date=2 Oktubre 2007|publisher=Henry Holt and Co.|location=4889}}</ref> Ang simbolo ng muling pagsilang ng Napoles ay ang muling pagtatayo ng simbahan ng [[Santa Chiara, Napoles|Santa Chiara]], na nawasak sa isang pagsalakay sa pambobomba ng [[Hukbong Himpapawid ng Estados Unidos]].<ref name="wii2" /> Ang espesyal na pagpopondo mula sa [[Cassa per il Mezzogiorno|Pondo para sa Timog]] ng gobyerno ng Italya ay ibinigay mula 1950 hanggang 1984, na tumutulong sa ekonomiyang Napolitano na bahagyang mapabuti, na may mga palatandaan ng lungsod tulad ng [[Piazza del Plebiscito]] na binago.<ref>{{cite news|url=http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/blog19.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20030829022247/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/blog19.htm|archive-date=29 Agosto 2003|format=PDF|publisher=Frontier Center for Public Policy|title=North and South: The Tragedy of Equalization in Italy|date=7 Oktubre 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030829022247/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/blog19.htm |date=29 Agosto 2003 }}</ref> Gayunpaman, patuloy na nakakaapekto sa Napoles ang mataas na kawalan ng trabaho. Inugnay ng Italyanong media ang mga [[Isyu sa pamamahala ng basura ng Napoles|isyu hinggil sa pamamahala sa basura]] ng nakaraan sa aktibidad ng ugnayan ng [[Organisadong krimen|organisasyong krimen]] ng [[Camorra]].<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/from_our_own_correspondent/6727215.stm|publisher=BBC|title=Naples at the mercy of the mob|date=7 Oktubre 2007|first=Christian|last=Fraser|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614224730/http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/from_our_own_correspondent/6727215.stm|archive-date=14 Hunyo 2007}}</ref> Dahil sa pangyayaring ito, laganap din ang kontaminasyon sa kapaligiran at tumaas na mga panganib sa kalusugan.<ref name="cdm2">{{cite web|url=http://www.protezionecivile.gov.it/resources/cms/documents/legge_195_Rifiuti_Campania.pdf|title=Consiglio dei Ministri n. 76/09|editor=Sito della Presidenza del Consiglio dei Ministri|access-date=19 Agosto 2019|archive-date=10 Hulyo 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710164548/http://www.protezionecivile.gov.it/resources/cms/documents/legge_195_Rifiuti_Campania.pdf|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180710164548/http://www.protezionecivile.gov.it/resources/cms/documents/legge_195_Rifiuti_Campania.pdf |date=10 Hulyo 2018 }}</ref> Noong 2007, ang pamahalaan ni [[Silvio Berlusconi]] ay nagsagawa ng matataas na pagpupulong sa Napoles upang ipakita ang kanilang hangarin na malutas ang mga problemang ito.<ref>{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601085&sid=acV5uzL85glM&refer=europe|archive-url=https://archive.today/20120724102030/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601085&sid=acV5uzL85glM&refer=europe|url-status=dead|archive-date=24 Hulyo 2012|publisher=Bloomberg L.P.|title=Berlusconi Takes Cabinet to Naples, Plans Tax Cuts, Crime Bill|date=7 Oktubre 2007}}</ref> Gayumpaman, ang [[paghihirap sa huling bahagi ng 2000]] ay nagkaroon ng matinding epekto sa lungsod, na pinatindi ang mga problema sa pamamahala ng basura at kawalan ng trabaho.<ref>[https://www.theguardian.com/world/blog/2011/oct/16/naples-city-hard-luck-story "Naples, city of the hard luck story"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170407205949/https://www.theguardian.com/world/blog/2011/oct/16/naples-city-hard-luck-story|date=7 Abril 2017}}.</ref> Pagsapit ng Agosto 2011, ang bilang ng mga walang trabaho sa lugar ng Napoles ay umakyat sa 250,000, na nagbunsod ng mga protestang bayan laban sa sitwasyong pang-ekonomiya.<ref>[https://web.archive.org/web/20111120183828/http://www.demotix.com/news/776853/unemployment-spurns-protests-across-naples "Unemployment spawns protests across Naples"].</ref> Noong Hunyo 2012, ang mga paratang ng blackmail, pangingikil, at ipinagbabawal na pagbibigay ng kontrata ay lumitaw na may kaugnayan sa mga isyu sa pamamahala ng basura ng lungsod.<ref name="OneJun2">[http://mattinopadova.gelocal.it/cronaca/2012/06/20/news/cricca-veneta-sui-rifiuti-di-napoli-arrestati-i-fratelli-gavioli-1.5291660 "Cricca veneta sui rifiuti di Napoli: arrestati i fratelli Gavioli" (in Italian)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120622184314/http://mattinopadova.gelocal.it/cronaca/2012/06/20/news/cricca-veneta-sui-rifiuti-di-napoli-arrestati-i-fratelli-gavioli-1.5291660|date=22 Hunyo 2012}}.</ref><ref name="OneJul2">[http://www.sivempveneto.it/vedi-tutte/7429-gestione-dei-rifiuti-a-napoli-undici-arresti-tra-venezia-e-treviso.html "Gestione rifiuti a Napoli, undici arresti tra Venezia e Treviso" (in Italian)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140125122147/http://www.sivempveneto.it/vedi-tutte/7429-gestione-dei-rifiuti-a-napoli-undici-arresti-tra-venezia-e-treviso.html|date=25 Enero 2014}}.</ref> Itinanghal sa Napoles ang ika-6 na [[World Urban Forum]] noong Setyembre 2012<ref>[https://web.archive.org/web/20120619131048/http://www.unhabitat.org/content.asp?cid=9740&catid=672&typeid=6&subMenuId=0 UN Habitat].</ref> at ang ika-63 [[International Astronautical Congress]] noong Oktubre 2012.<ref>{{cite web|last=Proietti|first=Manuela|url=http://www.diregiovani.it/gw/producer/dettaglio.aspx?id_doc=31468|title=Expo 2012, Napoli capitale dello spazio&#124; Iniziative &#124; DIREGIOVANI|publisher=Diregiovani.it|access-date=25 Enero 2010}}{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Noong 2013, ito ang nagtanghal ng [[Pangkalahatang Forum ng Mga Kulturang|Universal Forum of Cultures]] at nagtanghal para sa [[2019 Universiade ng Tag-init|2019 Summer Universiade]]. == Arkitektura == {{Infobox UNESCO World Heritage Site|WHS=Makasaysayang Sentro ng Napoles|Image=Napoli - piazza San Domenico Maggiore e guglia.jpg|Criteria=Kultural: ii, iv|ID=726|Year=1995|Area=1,021 ektarya|Buffer_zone=1,350 ektarya}} {{See also|:Kategorya:Mga gusali at estruktura sa Napoles|l1=Mga gusali at estruktura sa Napoles}} === Pandaigdigang Pamanang Pook ng Napoles === [[Talaksan:Napoli_-_Palazzo_Reale19.jpg|thumb|[[Maharlikang Palasyo ng Napoles]]]] Nag-iwan ang kasaysayan ng 2,800-taong Napoles ng isang kayamanan ng mga makasaysayang gusali at monumento, mula sa mga kastilyong medyebal hanggang sa mga klasikal na guho, at isang malawak na hanay ng mga kalapit na makabuluhang makasaysayan at kultural na pook, kabilang ang [[Maharlikang Palasyo ng Caserta|Palasyo ng Caserta]] at ang Romanong guho ng [[Pompeya]] at [[Herculano]]. Ang pinakatanyag na anyo ng arkitektura na nakikita sa kasalukuyang Napoles ay ang mga estilong [[Arkitekturang medyebal|Medyebal]], [[Arkitekturang Renasimyento|Renasimyento]], at [[Arkitekturang Baroko|Baroko]].<ref>{{cite news|url=http://www.inaples.it/eng/pianta_stratificata.htm|publisher=INaples.it|title=Historical centre|date=7 Oktubre 2007|access-date=22 Enero 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120510113517/http://www.inaples.it/eng/pianta_stratificata.htm|archive-date=10 Mayo 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120510113517/http://www.inaples.it/eng/pianta_stratificata.htm |date=10 Mayo 2012 }}</ref> Ang Napoles ay mayroong kabuuang 448 makasaysayang simbahan (1000 sa kabuuan<ref>[http://www.ilgiornaledellarte.com/articoli/2012/7/114021.html Ilgiornaledellarte.com] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815042531/http://www.ilgiornaledellarte.com/articoli/2012/7/114021.html|date=15 Agosto 2013}}</ref>), at itinuturing isa sa mga pinaka-Katolikong lungsod sa mundo sa bilang ng mga lugar ng pagsamba.<ref name="churches3">{{cite news|url=http://www.red-travel.com/uk/ferrari-tour-italy/places/naples-english-guided-visit.htm|publisher=Red Travel|title=Naples|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120303111036/http://www.red-travel.com/uk/ferrari-tour-italy/places/naples-english-guided-visit.htm|archive-date=3 Marso 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120303111036/http://www.red-travel.com/uk/ferrari-tour-italy/places/naples-english-guided-visit.htm |date=3 Marso 2012 }}</ref> Noong 1995, ang makasaysayang sentro ng Napoles ay itinala ng [[UNESCO]] bilang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]], isang programa ng mga Nagkakaisang Bansa na naglalayong itala at panatilihin ang mga pook na may pangkulturang o natural na halaga bilang [[pangkalahatang pamana ng sangkatauhan]].{{quote|Ang Napoles ay isa sa pinakasinaunang lungsod sa Europa, na ang napapanahon hubog ng lunsod ay pinapanatili ang mga elemento ng mahaba at makulay na kasaysayan nito. Ang hugis-parihaba na kaayusang grid ng sinaunang Griyegong pundasyon ng Neapolis ay nakikita pa rin at nagpatuloy na ibigay ang pangunahing hugis para sa kasalukuyang-araw na latag ng lunsod ng Makasaysayang Sentro ng Napoles, isa sa pinakamahalagang pantalang lungsod sa Mediteraneo. Mula sa Gitnang Kapanahunan hanggang sa ika-18 siglo, ang Napoles ay isang sentro sa larangan ng sining at arkitektura, na ipinahayag sa mga sinaunang [[portipikasyon|kuta]] nito, ang mga maharlikang estruktura tulad ng Maharlikang Palasyo ng 1600, at ang mga palasyo at simbahang itinaguyod ng mga maharlikang pamilya.|Salik ng [[UNESCO]]|}} === Mga piazza, palasyo, at kastilyo === [[Talaksan:CastelOvo.jpg|left|thumb|Ang [[Castel dell'Ovo|Kastilyong Itlog]]]] Ang pangunahing plaza ng lungsod o ''[[Plaza|piazza]]'' ng lungsod ay ang [[Piazza del Plebiscito]]. Ang pagtatayo nito ay sinimulan ng haring Bonapartistang si [[Joachim Murat]] at tinapos ng haring ng Borbon na si [[Fernando I ng Dalawang Sicilia|Fernando IV]]. Ang piazza ay may hangganan sa silangan ng [[Maharlikang Palasyo ng Napoles|Maharlikang Palasyo]] at sa kanluran ng simbahan ng [[San Francesco di Paola, Napoles|San Francesco di Paola]], na may mga columnata na umaabot sa magkabilang panig. Malapit ang [[Teatro di San Carlo]], na pinakalumang [[bahay opera]] sa Italya. Direkta sa tapat ng San Carlo ang [[Galleria Umberto I|Galleria Umberto]], isang sentrong pampamilihan at luklukang panlipunan. Ang Napoles ay kilalang kilala sa mga makasaysayang kastilyo nito: Ang pinakasinauna ay ang [[Castel dell'Ovo]] ("Egg Castle"), na itinayo sa maliit na maliit na [[munting pulo]] ng Megarides, kung saan itinatag ng mga orihinal na kolonyalistang [[Cumae|Cumas]] ang lungsod. Sa mga panahong Romano ang maliit na pulo ay naging bahagi ng villa ni [[Luculo]] at kalaunan ito ang lugar kung saan ang huling emperador ng kanluranin na si [[Romulo Augustulo]], ay ipinatapon.<ref>{{cite web|url=http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/1433|title=Cultura - Il castel dell'ovo|access-date=9 Agosto 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130814033557/http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/1433|archive-date=14 Agosto 2013}}</ref> Ito rin ang naging kulungan para kay [[Constanza, Reyna ng Sicilia|Emperatris Constanza]] sa pagitan ng 1191 at 1192 matapos na siya ay mabihag ng mga taga-Siciliano, at nina [[Conradin]] at [[Juana I ng Napoles]] bago ang kanilang pagbitay. Ang [[Castel Nuovo]], na kilala rin bilang ''Maschio [[Capeto na Pamilyang Anjou|Angioino]]'', ay isa sa pinakamahalagang tanawin ng lungsod; ito ay itinayo noong panahon ni [[Carlos I ng Napoles|Carlos I]], ang unang [[Talaan ng mga monarko ng Napoles|hari ng Napoles]]. Saksi ang Castel Nuovo sa maraming kapansin-pansin na pangyayari sa kasaysayan: halimbawa, noong 1294, nagbitiw si [[Papa Celestino V]] bilang papa sa isang bulwagan ng kastilyo, at kasunod nito si [[Papa Bonifacio VIII]] inihalal bilang papa ng [[Collegium (sinaunang Roma)|collegium]] ng mga kardinal, bago lumipat sa Roma.<ref>{{cite web|url=http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/1372|title=Cultura - Patrimonio Artistico e Museale - Castel Nuovo|access-date=9 Abril 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120112011805/http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/1372|archive-date=12 Enero 2012}}</ref> Ang [[Castel Capuano]] ay itinayo noong ika-12 siglo ni [[Guillermo I ng Sicilia|Guillermo I]], ang anak ni [[Roger II ng Sicilia]], ang unang monarko ng [[Kaharian ng Napoles]]. Ito ay pinalawak ni [[Federico II, Banal na Emperador ng Roma|Federico II]] at naging isa sa kanyang mga maharlikang palasyo. Kasabay ng kasaysayan nito, ang kastilyo ay ang tirahan ng maraming hari at reyna. Noong ika-16 na siglo ito ay naging Bulwakan ng Katarungan.<ref>{{cite web|url=http://www.fondazionecastelcapuano.it/storia.aspx|title=Fondazione Castel Capuano|access-date=10 Hulyo 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710195335/http://www.fondazionecastelcapuano.it/storia.aspx|archive-date=10 Hulyo 2018}}</ref> Ang isa pang kastilyong Napolitano ay ang [[Castel Sant'Elmo]], na nakumpleto noong 1329 at itinayo sa hugis ng isang [[bituin]]. Ang estratehikong posisyon nito na tumatanaw sa buong lungsod ay naging dahilan upang punteryahin ito ng iba't ibang mananakop. Noong pag-aalsa ni [[Masaniello]] noong 1647, ang mga Espanyol ay sumilong sa Sant'Elmo upang makatakasan ang mga rebolusyonaryo.<ref>Giuseppe Grispello, Il mistero di Castel Sant'Elmo, Napoli, Guida, 1999, {{ISBN|88-7188-322-5}}.</ref> Ang [[Kastilyo Carmine]], na itinayo noong 1392 at lubos na binago noong ika-16 na siglo ng mga Español, ay giniba noong 1906 upang magkaroon ng puwang sa Via Marina, bagaman ang dalawa sa mga tore ng kastilyo ay mananatili bilang isang bantayog. Ang Moog Vigliena, na itinayo noong 1702, ay nawasak noong 1799 sa panahon ng digmaang royalista laban sa Republikang Partenopea, at ngayon ay inabandona at mga labi na lamang.<ref>Ruggiero Gennaro, I castelli di Napoli, Napoli, Newton & Compton, 1995, {{ISBN|88-7983-760-5}}.</ref> === Mga simbahan at iba pang mga estrukturang panrelihiyon === {{See also|Talaan ng mga simbahan sa Napoles|Mga espira ng Napoles|Sementeryong Fontanelle}} [[Talaksan:Facciata_Duomo_di_Napoli_-_BW_2013-05-16.jpg|thumb|[[Katedral ng Napoles]]|224x224px]] [[Talaksan:VedutaCertosa.jpg|thumb|Mga nakabiting hardin ng [[Certosa di San Martino]]]] [[Talaksan:Napoli_MonumentoGirolamini_Chiesa_20150115_(53).jpg|thumb|Loob ng [[Girolamini, Napoles|Simbahan ng Girolamini]]]] [[Talaksan:Chiesa_del_Gesu_Nuovo.jpg|thumb|[[Gesù Nuovo|Simbahan ng Gesù Nuovo]]]] Ang Napoles ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Napoles|Arkidiyoesis ng Napoles]], at ang [[Simbahang Katolikong Romano|Katolisismo]] ay lubos na mahalaga sa populasyon{{Fact|date=Nobyembre 2019}}; mayroong daan-daang mga [[Mga simbahan sa Napoles|simbahan]] sa lungsod.<ref name="churches3"/> Ang [[Katedral ng Napoles]] ang pangunahing lugar ng pagsamba sa lungsod; bawat taon sa Setyembre 19, nagtatanghal ito ng matagal nang Himala ni [[Jenaro ng Napoles|San Jenaro]], ang [[Santong patron|patron]] ng lungsod.{{fact}} Sa panahon ng himala, kung saan libo-libong mga Napolitano ang dumadako upang saksihan, ang tuyong dugo ni Jenaro ay sinasabing magiging likido kapag inilapit sa mga banal na [[relikya]] na sinasabing kabilang sa kaniyang katawan.<ref name="gennaro2">{{cite news|url=http://www.splendoroftruth.com/curtjester/2007/09/saint-gennaro/|publisher=SplendorofTruth.com|title=Saint Gennaro|date=24 Marso 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402220116/http://www.splendoroftruth.com/curtjester/2007/09/saint-gennaro/|archive-date=2 Abril 2015|access-date=24 Marso 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402220116/http://www.splendoroftruth.com/curtjester/2007/09/saint-gennaro/ |date=2 Abril 2015 }}</ref> Nasa ibaba ang isang piling listahan ng mga pangunahing simbahan, kapilya, at complex ng monasteryo ng Napoles:{{div col|colwidth=30em|rules=yes}} * [[Certosa di San Martino]] * [[Katedral ng Napoles]] * [[San Francesco di Paola, Napoles|San Francesco di Paola]] * [[Gesù Nuovo]] * [[Girolamini, Napoles|Girolamini]] * [[San Domenico Maggiore]] * [[Santa Chiara (Napoles)|Santa Chiara]] * [[San Paolo Maggiore]] * [[Santa Maria della Sanità, Napoles]] * [[Santa Maria del Carmine (Napoles)|Santa Maria del Carmine]] * [[Sant'Agostino alla Zecca]] * [[Madre del Buon Consiglio]] * [[Santa Donna Regina Nuova|Santa Maria Donna Regina Nuova]] * [[San Lorenzo Maggiore, Napoles|San Lorenzo Maggiore]] * [[Santa Maria Donna Regina Vecchia]] * [[Santa Caterina a Formiello]] * [[Santissima Annunziata Maggiore, Napoles|Santissima Annunziata Maggiore]] * [[San Gregorio Armeno]] * [[San Giovanni a Carbonara]] * [[Santa Maria La Nova]] * [[Sant'Anna dei Lombardi]] * [[Sant'Eligio Maggiore]] * [[Santa Restituta]] * [[Cappella Sansevero|Kapilya Sansevero]] * [[San Pietro a Maiella]] * [[San Gennaro extra Moenia]] * [[San Ferdinando (Napoles)|San Ferdinando]] * [[Pio Monte della Misericordia]] * [[Santa Maria di Montesanto, Napoles|Santa Maria di Montesanto]] * [[Chiesa di Sant'Antonio Abate|Sant'Antonio Abate]] * [[Santa Caterina a Chiaia]] * [[San Pietro Martire (Napoles)|San Pietro Martire]] * [[Ermita ng Camaldoli (Napoles)|Ermita ng Camaldoli]] * [[Palasyo ng Arsobispo (Napoles)|Palasyo ng Arsobispo]] {{div col end}} === Iba pang tampok === [[Talaksan:Interior_of_Galleria_Umberto_I._Naples,_Campania,_Italy,_South_Europe.jpg|alt=|left|thumb|Sa loob ng [[Galleria Umberto I]]]] Bukod sa Piazza del Plebiscito, ang Napoles ay may dalawa pang pangunahing pampublikong plaza: ang [[Piazza Dante (Napoles)|Piazza Dante]] at ang [[Piazza dei Martiri]]. Ang huli ay orihinal lamang na pang-alaala sa mga relihiyosong [[martir]], ngunit noong 1866, pagkatapos ng [[pag-iisa ng Italya]], idinagdag ang apat na leon, na kumakatawan sa apat na mga paghihimagsik laban sa Borbon.<ref>{{cite news|url=http://www.inaples.it/ita/dettaglio.asp?idp=92&cod=65|publisher=INaples.it|title=Piazza Dei Martiri|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722035628/http://www.inaples.it/ita/dettaglio.asp?idp=92&cod=65|archive-date=22 Hulyo 2011|access-date=1 Marso 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722035628/http://www.inaples.it/ita/dettaglio.asp?idp=92&cod=65 |date=22 Hulyo 2011 }}</ref> Ang [[San Gennaro dei Poveri]] ay isang Renasimyentong ospital para sa mga mahihirap, na itinayo ng mga Espanyol noong 1667. Ito ang nangunguna sa isang mas ambisyosong proyekto, ang [[Ospedale L'Albergo Reale dei Poveri, Napoles|Ospisyong Borbon para sa Mahihirap]] sinimulan ni [[Carlos III ng Espanya|Carlos III]]. Ito ay para sa mga dukha at may sakit ng lungsod; nagbigay din ito ng pamayanang may sariling kakayahan kung saan ang mga mahihirap ay maninirahan at makakapagtrabaho. Bagaman isang kilalang pook, hindi na ito isang gumaganang ospital.<ref>{{cite book|last=Ceva Grimaldi|first=Francesco|author-link=Francesco Ceva Grimaldi (historian)|title=Della città di Napoli dal tempo della sua fondazione sino al presente|publisher=Stamperia e calcografia|year=1857|url=https://archive.org/details/dellacittdinapo01grimgoog|page=[https://archive.org/details/dellacittdinapo01grimgoog/page/n530 521]|quote=Albergo Reale dei Poveri napoli.|access-date=14 Pebrero 2013}}</ref> ==== Subteraneo ng Napoles ==== [[Talaksan:Galleria_borbonica_-_War_refuge_(Naples).jpg|thumb|[[Sonang heotermiko sa ilalim ng lupa ng Napoles|Subteraneo ng Napoles]]]] {{Main|Ilalim ng Napoles|Mga Catacumba ni San Jenaro|Mga Catacumba ni San Gaudioso|San Pietro ad Aram}}Nasa [[Sonang heotermiko sa ilalim ng lupa ng Napoles|ilalim ng Napoles]] matatagpuan ang isang serye ng mga yungib at estruktura na nilikha ng mga siglo ng pagmimina, at ang lungsod ay nakasalalay sa ibabaw ng isang pangunahing sonang [[Gradyenteng heotermiko|heotermiko]]. Mayroon ding mga sinaunang [[Mundong Grecorromano|Grecorromanong]] imbakan na hinukay mula sa malambot na [[Toba|bato ng toba]] kung saan, at mula saan, karamihan sa lungsod ay itinayo. Humigit-kumulang {{Convert|1|km}} ng maraming kilometro ng mga lagusan sa ilalim ng lungsod ang maaaring bisitahin mula sa [[Sonang heotermiko sa ilalim ng lupa ng Napoles|Napoli Sotteranea]], na matatagpuan sa makasaysayang sentro ng lungsod sa [[Via dei Tribunali, Napoles|Via dei Tribunali]]. Ang sistemang ito ng mga lagusan at sisterna ay matatagpuan sa ilalim ng halos lahat ng lungsod at matatagpuan humigit-kumulang na {{Convert|30|m|ft}} ibaba antas ng lupa. Sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang mga lagusang ito ay ginamit bilang mga [[kanlungan mula sa pagsalakay mula sa himpapawid]], at may mga inskripsiyon sa dingding na naglalarawan ng pagdurusa na tiniis ng mga bakwit noong panahong iyon. Mayroong malalaking mga [[Mga Catacumba ni San Jenaro|catacumba]] sa loob at paligid ng lungsod, at iba pang mga palatandaan tulad ng [[Piscina Mirabilis]], ang pangunahing sisterna na naglilingkod sa [[Golpo ng Napoles]] noong panahong Romano. Naroroon din ang maraming arkeolohikong paghuhukay; naibunyag sa [[San Lorenzo Maggiore, Napoles|San Lorenzo Maggiore]] ang [[macellum ng Napoles]], at sa [[Santa Chiara, Napoles|Santa Chiara]], ang pinakamalaking termal complex ng lungsod noong panahong Romano. ==== Mga liwasan, hardin, villa, balong, at hagdanan ==== [[Talaksan:FantanaSantaLucia2.jpg|thumb|[[Villa Comunale]]]] Sa iba't ibang [[Liwasan|pampublikong liwasan]] sa Napoles, ang pinakatanyag ay ang [[Villa Comunale]], na itinayo ng haring Borbon na si [[Fernando I ng Dalawang Sicilia|Fernando IV]] noong dekada 1780;<ref>{{cite news|url=http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/blog19.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20030829022247/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/blog19.htm|archive-date=29 Agosto 2003|publisher=Faculty.ed.umuc.edu|title=Villa Comunale|date=8 Enero 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030829022247/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/blog19.htm |date=29 Agosto 2003 }}</ref> ang liwasan ay orihinal na isang "Maharlikang Hardin", na nakalaan para sa mga miyembro ng maharlikang pamilya, ngunit bukas sa publiko sa mga espesyal na oisyal na pista. Ang Bosco di Capodimonte, ang pinakamalawak na berdeng espasyo sa lungsod, ay nagsilbi bilang isang pangalagaan ng pangangaso ng hari. Sa loob ng Liwasan mayroong karagdagang 16 na makasaysayang gusali kabilang ang mga tirahan, mga tuluyan, simbahan, pati na rin ang mga balong, estatwa, huerto, at kakahuyan.<ref>{{Cite web|url=http://www.museocapodimonte.beniculturali.it/information-en/|title=Information en|access-date=2021-09-19|archive-date=2021-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20210605153709/http://www.museocapodimonte.beniculturali.it/information-en/|url-status=dead}}</ref> Ang isa pang mahalagang liwasan ay ang [[Parco Virgiliano]], may tanaw patungo sa maliit na maliit na bulkanikong pulo ng [[Nisida]]; lampas sa Nisida matatagpuan ang [[Procida]] at [[Ischia]].<ref name="parkvirg2">{{cite news|url=http://events.skyteam.com/sisp/index.htm?fx=event&event_id=32829|publisher=SkyTeam.com|title=Parco Virgiliano|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111003085052/http://events.skyteam.com/sisp/index.htm?fx=event&event_id=32829|archive-date=3 Oktubre 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111003085052/http://events.skyteam.com/sisp/index.htm?fx=event&event_id=32829 |date=3 Oktubre 2011 }}</ref> Ang [[Parco Virgiliano (Mergellina)|Parco Virgiliano]] ay ipinangalan kay [[Virgilio]], ang klasikal na makatang Romano at manunulat ng Latin na itinuturing na [[Libingan ni Virgilio|inilibing]] sa malapit.{{fact}} Ang Napoles ay kilala sa maraming mga mararangyang [[villa]], balong, at hagdanan, tulad ng [[Arkitekturang Neoklasiko|Neoklasikong]] [[Villa Floridiana]], ang [[Balong ni Neptuno, Napoles|Balong ni Neptuno]], at ang mga [[hagdanang Pedamentina]]. == Heograpiya == [[Talaksan:Naples from the Castello Sant Elmo with Abbazia San Martino.jpg|thumb|Ang [[Golpo ng Napoles]]]] Ang lungsod ay matatagpuan sa [[Golpo ng Napoles]], sa kanlurang baybayin ng [[katimugang Italya]]; tumataas ito mula sa antas ng dagat hanggang sa taas na {{Convert|450|m|ft}}. Ang maliliit na ilog na dating tumawid sa gitna ng lungsod mula noon ay natakpan ng konstruksiyon. Nasa pagitan ito ng dalawang kilalang [[Bulkan|mabulkang]] rehiyon, ang [[Vesubio|Bundok Vesubio]] at ang [[Campi Flegrei]] (mga Campo Flegreo). Ang mga pulo ng [[Procida]], [[Capri]], at [[Ischia]] ay maaaring maabot lahat mula sa Napoles ng mga [[hidroala]] at lantsa. Ang mga baybaying [[Sorrento]] at ang [[Baybaying Amalfitana|Amalfitana]] ay matatagpuan sa timog ng lungsod, habang ang mga Romanong guho ng [[Pompeya]], [[Herculano]], [[Oplontis]], at [[Estabia]], na nawasak buhat ng pagsabog ng Vesubio noong 79 AD, ay makikita rin malapit. Ang mga pantalang bayan ng [[Pozzuoli]] at [[Baiae|Baia]], na bahagi ng Romanong pasilidad panghukbong-dagat ng [[Portus Julius]], ay nasa kanluran ng lungsod. === Mga kuwarto ng Napoles === [[Talaksan:Palazzo Donn'Anna e Bagno Elena (2007).jpg|thumb|Ang [[Villa Donn'Anna|Palazzo Donn'Anna]] at dalampasigang Bagno Donn'Anna sa [[Posillipo]]]] {{Main|Mga kuwarto ng Napoles}}Ang tatlumpung kuwarto (''[[Quartiere|quartieri]]'') ng Napoles ay nakalista sa ibaba. Para sa mga layuning pang-administratibo, ang tatlumpung kapitbahayan na ito ay pinagsasama-sama sa sampung lupon ng pamayanan ng pamahalaan.<ref>{{cite news|url=http://www.palapa.it/palapadnn/Quartieri/tabid/52/Default.aspx|publisher=Palapa.it|title=Quartieri|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904060527/http://www.palapa.it/palapadnn/Quartieri/tabid/52/Default.aspx|archive-date=4 Setyembre 2015|access-date=19 Pebrero 2008}}</ref> {| | valign="top" |1. [[Pianura]] 2. [[Bagnoli]] 3. [[Posillipo]] 4. [[Fuorigrotta]] 5. [[Soccavo]] 6. [[Chiaiano]] 7. [[Arenella]] 8. [[Vomero]] 9. [[Chiaia]] 10. [[San Ferdinando (Napoles)|San Ferdinando]] | width="30" | | valign="top" |11. [[Montecalvario]] 12. [[San Giuseppe (Napoles)|San Giuseppe]] 13. [[Avvocata]] 14. [[Porto (Napoles)|Porto]] 15. [[Pendino]] 16. [[San Lorenzo (Napoles)|San Lorenzo]] 17. [[Mercato (Napoles)|Mercato]] 18. [[Vicaria]] 19. [[Stella (Napoles)|Stella]] 20. [[San Carlo all'Arena]] | width="30" | | valign="top" |21. [[Piscinola-Marianella]] 22. [[Scampìa]] 23. [[Miano]] 24. [[Secondigliano]] 25. [[San Pietro a Patierno|S.Pietro a Patierno]] 26. [[Poggioreale (Napoles)|Poggioreale]] 27. [[Zona Industriale]] 28. [[San Giovanni a Teduccio]] 29. [[Barra (Napoles)|Barra]] 30. [[Ponticelli]] |} == Edukasyon == [[Talaksan:UniversitàNapoli.jpg|left|thumb|Pangunahing gusali ng [[Unibersidad ng Napoles Federico II]]]] Ang Napoles ay kilala para sa maraming mas mataas na institusyon sa edukasyon at mga sentro ng pagsasaliksik. Nagtatanghal ang Napoles ng itinuturing na pinakalumang unibersidad ng estado sa buong mundo, sa anyo ng [[Unibersidad ng Napoles Federico II]], na itinatag ni [[Federico II, Banal na Emperador ng Roma|Federico II]] noong 1224. Ang unibersidad ay kabilang sa pinakatanyag sa Italya, na may halos 100,000 mag-aaral at higit sa 3,000 mga propesor noong 2007.<ref>{{cite news|url=http://www.international.unina.it/contenuto.php?id_group=6&id_pag=20|publisher=UNINA.it|title=University of Naples 'Federico II'|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080229100244/http://www.international.unina.it/contenuto.php?id_group=6&id_pag=20|archive-date=29 Pebrero 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080229100244/http://www.international.unina.it/contenuto.php?id_group=6&id_pag=20 |date=29 Pebrero 2008 }}</ref> Naglalaman din ito ng [[Harding Botaniko ng Napoles]], na binuksan noong 1807 ni [[Joseph Bonaparte]], gamit ang mga plano na inilabas sa ilalim ng haring Borbon na si [[Fernando I ng Dalawang Sicilia|Fernando IV]]. Nagtatampok ang 15 hectares ng hardin sa mahigit-kumulang 25,000 sample ng halaman, na kumakatawan sa higit sa 10,000 espesye ng halaman.<ref>{{cite news|url=http://www.ortobotanico.unina.it/VerInglese/pstoria/StoriaE.htm|publisher=OrtoBotanico.UNINA.it|title=Orto Botanico di Napoli|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080212125906/http://www.ortobotanico.unina.it/VerInglese/pstoria/StoriaE.htm|archive-date=12 Pebrero 2008|access-date=13 Marso 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080212125906/http://www.ortobotanico.unina.it/VerInglese/pstoria/StoriaE.htm |date=12 Pebrero 2008 }}</ref> Ang Naoples ay pinaglilingkuran din ng "[[Università degli Studi della Campania Luigi Vanvitelli|Pangalawang Pamantasan]]" (ngayon ay pinangalanang [[Università degli Studi della Campania Luigi Vanvitelli|Unibersidad ng Campania Luigi Vanvitelli]]), isang modernong unibersidad na binuksan noong 1989, at kung saan ay may matibay na ugnayan sa kalapit na [[Caserta|lalawigan ng Caserta]].<ref>{{cite news|url=http://www.napoliaffari.com/napoliaffari/index.php?option=com_content&task=view&id=72&Itemid=255|publisher=NapoliAffari.com|title=Scuola: Le Università|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140719030942/http://www.napoliaffari.com/napoliaffari/index.php?option=com_content&task=view&id=72&Itemid=255|archive-date=19 Hulyo 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140719030942/http://www.napoliaffari.com/napoliaffari/index.php?option=com_content&task=view&id=72&Itemid=255 |date=19 Hulyo 2014 }}</ref> Ang isa pang kilalang sentro ng edukasyon ay ang [[Silanganang Pamantasan ng Napoles|Istituto Universitario Orientale]], na dalubhasa sa [[Mundong silanganin|kultura ng Silangan]], at itinatag ng [[Kapisanan ni Hesus|misyonerong Heswitang]] si Matteo Ripa noong 1732, matapos siyang bumalik mula sa korte ng [[Kangxi Emperor|Kangxi]], ang [[Emperador ng Tsina|Emperador]] ng [[Mga Manchu|Manchu]] na [[Dinastiyang Qing]] ng [[Tsina]].<ref>{{cite book|last=Ripa|first=Matteo|title=Memoirs of Father Ripa: During Thirteen Years Residence at the Court of Peking in the Service of the Emperor of China|publisher=New York Public Library|url=https://books.google.com/books?id=ex8LAAAAYAAJ&q=Memoirs+of+Father+Ripa|year=1849}}</ref> == Politika == [[Talaksan:Pal_Giacom.jpg|thumb|[[Palazzo San Giacomo, Napoles|Palazzo San Giacomo]], ang munisipyo]] {{Main|Politika ng Campania|Talaan ng mga alkalde ng Napoles|Halalan sa Napoles}} === Pamamahala === Ang bawat isa sa 7,904 [[komuna]] sa Italya ay lokal na kinakatawan ng isang [[Sangguniang Panlungsod|sangguniang panlungsod]] pinamumunuan ng isang nahalal na alkalde, na kilala bilang isang ''sindaco'' at impormal na tinawag na unang mamamayan (''primo cittadino''). Ang sistemang ito, o isa na kapareho nito, ay nakatalaga na mula nang salakayin ang Italya ng mga [[Napoleon I ng Pransiya|puwersang Napoleon]] noong 1808. Nang maibalik ang [[Kaharian ng Dalawang Sicilia]], ang sistema ay napanatili na may mga kasapi ng mga maharlika na pumupuno sa mga gampaning alkalde. Sa pagtatapos ng ika-19 na siglo, ang mga [[Partidong politiko|partido politikal]] ay nagsimulang umusbong; sa [[Italyanong pasismo|panahong pasista]], ang bawat komite ay kinatawan ng isang ''podestà''. Mula noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang tanawin ng politika ng Napoles ay hindi alinman sa malakas na naging [[Makakanang politika|makakanan]] o [[Makakaliwang politika|makakaliwa]] – kapuwa mga [[Kristiyanong demokrasya|Kristiyanong demokrata]] at [[Demokratikong sosyalismo|demokratikong sosyalista]] ang namamahala sa lungsod sa iba't ibang panahon, na may halos pantay na dalas. Sa kasalukuyan, ang alkalde ng Napoles ay si [[Gaetano Manfredi]]. === Mga pagkakahating pang-administratibo === {| |[[Unang munisipalidad ng Napoles|Unang munisipalidad]] | - [[Chiaia]], [[Posillipo]], [[San Ferdinando (Napoles)|San Ferdinando]] |- |[[Ikalawang munisipalidad ng Napoles|Ikalawang munisipalidad]] | - [[Avvocata]], [[Mercato (Napoles)|Mercato]], [[Montecalvario]], [[Pendino]], [[Porto (Napoles)|Porto]], [[San Giuseppe (Napoles)|San Giuseppe]] |- |[[Ikatlong munisipalidad ng Napoles|Ikatlong munisipalidad]] | - [[San Carlo all'Arena]], [[Stella (Napoles)|Stella]] |- |[[Ikaapat na munisipalidad ng Napoles|Ikaapat na munisipalidad]] | - [[Poggioreale (Napoles)|Poggioreale]], [[San Lorenzo (Napoles)|San Lorenzo]], [[Vicaria]], [[Zona Industriale]] |- |[[Ikalimang munisipalidad ng Napoles|Ikalimang munisipalidad]] | - [[Arenella]], [[Vomero]] |- |[[Ikaanim na munisipalidad ng Napoles|Ikaanim na munisipalidad]] | - [[Barra (Napoles)|Barra]], [[Ponticelli]], [[San Giovanni a Teduccio]] |- |[[Ikapitong munisipalidad ng Napoles|Ikapitong munisipalidad]] | - [[Miano]], [[San Pietro a Patierno]], [[Secondigliano]] |- |[[Ikawalong munisipalidad ng Napoles|Ikawalong munisipalidad]] | - [[Chiaiano]], [[Marianella]], [[Piscinola]], [[Scampia]] |- |[[Ikasiyam na munisipalidad ng Napoles|Ikasiyam na munisipalidad]] | - [[Pianura]], [[Soccavo]] |- |[[Ikasampung munisipalidad ng Napoles|Ikasampung munisipalidad]] | - [[Bagnoli]], [[Fuorigrotta]] |} == Ekonomiya == [[Talaksan:Cruise_ship_in_Naples_(8097207647).jpg|thumb|Ang [[pantalan ng Napoles]]]] {{Main|Ekonomiya ng Napoles}}Ang Napoles ay ang ika-apat na pinakamalaking ekonomiya sa [[Milan|Italya]] pagkatapos ng Milan, Roma, at [[Lungsod ng Turin|Turin]], at ito ang [[Talaan ng mga lungsod ayon sa GDP|ika-103 pinakamalaking ekonomiyang panlungsod]] sa daigdig sa pamamagitan ng [[kapangyarihan sa pagbili]], na may tinatayang 2011 GDP na US$ 83.6&nbsp;bilyon, katumbas ng $ 28,749 bawat katao.<ref name="Brookings2">{{cite web|url=http://www.brookings.edu/research/interactives/global-metro-monitor-3|archive-url=https://web.archive.org/web/20130409042401/http://www.brookings.edu/research/interactives/global-metro-monitor-3|archive-date=9 Abril 2013|title=Global city GDP 2011|publisher=Brookings Institution|access-date=5 Marso 2013}}</ref><ref name="PWCdata">{{Cite web |title="Which are the largest city economies in the world and how might this change by 2025?" |url=https://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562 |access-date=2021-09-19 |archive-date=2013-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531000745/http://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110504031739/https://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562 |date=2011-05-04 }}</ref> Ang Napoles ay isang pangunahing [[pusod ng cargo]], at ang [[pantalan ng Napoles]] ay isa sa pinakamalaki at pinakaabala sa Mediteraneo. Ang lungsod ay nakaranas ng makabuluhang paglago ng ekonomiya mula pa noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ngunit ang kawalan ng trabaho ay nananatiling isang pangunahing problema,<ref>{{cite web|title=Il Comune - Area statistica - struttura della popolazione e territorio - città - condizione professionale|url=http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/2845|website=www.comune.napoli.it|publisher=Comune di Napoli|access-date=5 Oktubre 2019|language=it|archive-date=27 Septiyembre 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927021808/http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/2845|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Tasso di disoccupazione : Tasso di disoccupazione - livello provinciale|url=http://dati.istat.it/index.aspx?queryid=20745|website=dati.istat.it|access-date=5 Oktubre 2019}}</ref><ref>{{cite news|last1=Grassi|first1=Paolo|title=Napoli, è record di disoccupati|url=https://corrieredelmezzogiorno.corriere.it/napoli/cronaca/18_marzo_14/napoli-record-disoccupati-a051c670-2766-11e8-89ed-3e6c0875554d.shtml|access-date=5 Oktubre 2019|work=Corriere del Mezzogiorno|date=14 Marso 2018|language=it}}</ref> at ang lungsod ay kinatatangian ng mataas na antas ng katiwalian sa politika at [[organisadong krimen]].<ref name="OneJun2"/><ref name="OneJul2"/>{{Failed verification|date=Setyembre 2019}} Ang Napoles ay isang pangunahing pambansa at pandaigdingang patutunguhan ng turista, na isa sa mga nangungunang lungsod para sa mga turista sa Italya at Europa. Sinimulang bisitahin ng mga turista ang Napoles noong ika-18 siglo, sa panahon ng [[Dakilang Pasyal]]. Sa mga pandaigdigang pagdating, ang Napoles ay ang ika-166 na pinakadinadalaw na lungsod sa mundo noong 2008, na may 381,000 bisita (1.6% na pagbaba mula sa nakaraang taon), matapos ng [[Lille]], ngunit higit sa [[York]], [[Stuttgart]], [[Belgrado]], at [[Dallas, Texas|Dallas]].<ref>{{cite web|url=http://www.euromonitor.com/_Euromonitor_Internationals_Top_City_Destinations_Ranking|archive-url=https://web.archive.org/web/20100111043452/http://www.euromonitor.com/_Euromonitor_Internationals_Top_City_Destinations_Ranking|archive-date=11 Enero 2010|title=Euromonitor Internationals Top City Destinations Ranking Euromonitor archive|publisher=Euromonitor.com|date=12 Disyembre 2008|access-date=28 Marso 2010}}</ref> Sa mga nagdaang panahon, nagkaroon ng paglipat mula sa isang tradisyonal na ekonomiya na nakabatay sa agrikultura sa lalawigan ng Napoles patungo sa isa batay sa mga [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|industriya ng serbisyo]].<ref name="istituto2">{{cite news|url=http://www.cnr.it/istituti/Libri.html?cds=093&id=1617|publisher=Istituto ISSM|title=Rapporto sullo stato dell'economia della Provincia di Napoli|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927174306/http://www.cnr.it/istituti/Libri.html?cds=093&id=1617|archive-date=27 Setyembre 2011|access-date=6 Marso 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927174306/http://www.cnr.it/istituti/Libri.html?cds=093&id=1617 |date=27 Septiyembre 2011 }}</ref> Noong unang bahagi ng 2002, mayroong higit sa 249,590 negosyo na nagpapatakbo sa lalawigan na nakarehistro sa Pampublikong Talaan ng Kamara ng Komersiyo.{{fact}} Ang sektor ng serbisyo ay nagpapatrabaho sa karamihan ng Napolitano, bagaman higit sa kalahati nito ay maliliit na negosyo na may mas mababa sa 20 manggagawa; 70 kumpanya ang sinasabing katamtamang laki na may higit sa 200 manggagawa; at 15 ang may higit sa 500 manggagawa.{{fact}} Noong 2003, ang trabaho sa lalawigan ng Napoles ay nakahanay sa mga sumusunod:{{fact}} {| class="wikitable" ! !<small>[[Mga serbisyo publiko]]</small> !<small>Paggawa</small> !<small>Komersiyo</small> !<small>Konstruksiyon</small> !<small>Transportasyon</small> |- |<small>Porsiyento</small> |30.7% |18% |14% |9.5% |8.2% |} === Turismo === Ang Napoles, kasama ng [[Florencia]], [[Roma]], [[Lungsod ng Venecia|Venecia]], at [[Milan]], ay isa sa pangunahing destinasyon ng mga turista sa Italya.<ref>{{Cite web|last=ildenaro.it|date=2018-03-23|title=Turismo, dal Cipe 6 milioni per le "top destinations" d'Italia: c'è anche Napoli|url=https://www.ildenaro.it/turismo-dal-cipe-6-milioni-le-top-destinations-ditalia-ce-anche-napoli/|access-date=2021-02-25|website=Ildenaro.it|language=it-IT}}</ref> Na may 3,700,000 na mga bisita noong 2018,<ref>{{Cite web|date=2019-07-15|title=Turismo in Italia nel 2018|url=https://www.istat.it/it/archivio/232137|url-status=live|access-date=2021-02-25|website=[[istat.it]]|language=it}}</ref> ang lungsod ay ganap na umusbong mula sa matinding pagbaba ng turista noong nakaraang mga dekada (sanhi lalo na sa unilateral na patutunguhan ng isang pang-industriyang lungsod ngunit dahil din sa pinsala sa imaheng dulot ng Italyanong media,<ref>{{Cite journal|date=2015-07-12|title=Sassi / La cattiva scuola|url=http://dx.doi.org/10.3280/cad2015-001003|journal=CADMO|issue=1|pages=26|doi=10.3280/cad2015-001003|issn=1122-5165|access-date=2021-02-25}}</ref><ref>{{Cite web|date=2016-02-12|title=Se il Sud è la parte cattiva del Paese|url=http://corrieredelmezzogiorno.corriere.it/bari/politica/16_febbraio_12/se-l-sud-parte-cattiva-paese-bafb2910-d1b1-11e5-ac58-cce880070ff3.shtml|url-status=live|access-date=2021-02-25|website=[[Corriere della Sera]]|language=it}}</ref> mula sa [[lindol sa Irpinia noong 1980]] at ang [[Krisis sa pamamahala ng basura sa Napoles|krisis sa basura]], na pumabor sa mga baybaying sentro sa [[Kalakhang pook ng Napoles|kalakhang pook]] nito).<ref>{{Cite web|title=E' uscito il libro Lo stato della città. Napoli e la sua area metropolitana a cura di Luca Rossomando : Inchiesta|url=http://www.inchiestaonline.it/osservatorio-sulle-citta/e-uscito-il-libro-lo-stato-della-citta-napoli-e-la-sua-area-metropolitana-a-cura-di-luca-rossomando/|access-date=2021-02-25}}</ref> Gayunpaman, upang masuri nang mabuti ang kalagayan, dapat isaalang-alang na ang isang malaking bahagi ng mga turista ay bumibisita sa Napoles bawat taon, ay nananatili sa maraming mga lokalidad sa paligid nito,<ref>{{Cite web|title=Linee guida per lo sviluppo turistico della Regione Campania, pp.10 a 13|url=http://www.sito.regione.campania.it/burc/pdf02/burcspecialeturismo/linee_guida.pdf|url-status=live|access-date=2021-02-25|website=sito.regione.campania}}</ref> konektado sa lungsod na may parehong mga pribado at pampublikong direktang linya.<ref>{{Cite web|last=g.marinelli|date=2018-02-01|title=Campania Express 2019|url=https://www.eavsrl.it/web/content/campania-express-2019|access-date=2021-02-25|website=EAV srl|language=it|archive-date=2019-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331185406/https://www.eavsrl.it/web/content/campania-express-2019|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=g.marinelli|date=2018-02-01|title=Campania Express 2019|url=https://www.eavsrl.it/web/content/campania-express-2019|access-date=2021-02-25|website=EAV srl|language=it|archive-date=2019-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331185406/https://www.eavsrl.it/web/content/campania-express-2019|url-status=dead}}</ref> Ang mga pang-araw-araw na pagbisita sa Napoles ay isinasagawa ng iba't ibang Romanong operator ng pasyal at ng lahat ng mga pangunahing resort pangturista ng [[Campania]]: Ang Napoles ang pang-labing isang pinakabinibisitang [[Komuna|munisipalidad sa Italya]] at ang una sa [[Katimugang Italya|Timog]]. == Kultura == === Sining === [[Talaksan:Fergola,_Salvatore_The_Inauguration_of_the_Naples_-_Portici_Railway,_1840.JPG|thumb|Isang [[Romantisismo|romantikong]] pagpipinta ni Salvatore Fergola na nagpapakita ng 1839 na pagpapasinaya ng linya ng riles ng Naples-Portici]] Ang Napoles ay matagal nang naging sentro ng sining at arkitektura, na tinutuldukan mga simbahang Medyebal, Renasimiyento, at Baroko, mga kastilyo at palasyo. Ang isang pangunahing kadahilanan sa pagpapaunlad ng paaralan ng pagpipintang Napolitano ay ang pagdating ni Caravaggio sa Napoles noong 1606. Noong ika-18 siglo, dumaan ang Napoles sa isang panahon ng [[neoklasisismo]], kasunod ng pagtuklas ng napakalawak na mga guhong Romano ng [[Herculano]] at [[Pompeya]]. Ang [[Accademia di Belle Arti di Napoli|Suriang Napolitano ng Belyas-Artes]], itinatag ni [[Carlos III ng Espanya|Carlos III ng Borbon]] noong 1752 bilang ang Real Accademia di Disegno ([[Wikang Tagalog|tl]]: ''Maharlikang Surian ng Disenyo''), ay ang sentro ng artistikong Paaralan ng [[Posillipo]] noong ika-19 na siglo. Ang mga artista tulad nina [[Domenico Morelli]], [[Giacomo Di Chirico]], [[Francesco Saverio Altamura]], at [[Gioacchino Toma]] ay nagsilikha sa Napoles sa panahong ito, at marami sa kanilang mga gawa ang ipinakita ngayon sa koleksiyon ng sining ng Surian. Nag-aalok ang modernong Academy ng mga kurso sa pagpipinta, [[Disenyong panloob|dekorasyon]], eskultura, disenyo, [[Pangangalaga at pagpapanumbalik ng pagmamay-aring kultural|pagpapanumbalik]], at pagpaplano ng lunsod. Kilala rin ang Napoles sa mga sinehan nito, na kabilang sa mga pinakaluma sa Europa – ang [[bahay opera]] ng [[Teatro di San Carlo]] nagsimula pa noong ika-18 siglo. Ang Napoles din ang tahanan ng masining na tradisyon ng [[porselanang Capodimonte]]. Noong 1743, itinatag ni Carlos ng Bourbon ang Maharlikang Pagawaan ng Capodimonte, na ang marami sa mga likhang sining ay ipinapakita na ngayon sa [[Museo ng Capodimonte]]. Marami sa mga pabrika ng porselana ng Napoles ang nananatiling aktibo ngayon. === Lutuin === [[Talaksan:Eq_it-na_pizza-margherita_sep2005_sml.jpg|thumb|[[Napolitanong pizza]]. Inimbento ang pizza sa Napoles]] [[Talaksan:Sfogliatelle_on_plate.jpg|thumb|[[Sfogliatelle]], isang tanyag na Napolitanong tinapay]] {{Main|Lutuing Napolitano|Napolitanong sorbetes|Napolitanong pizza|Napolitanong ragù}}Ang Napoles ay sikat sa daigdig para sa kanyang [[Lutuing Napolitano|lutuin]] at alak; kumukuha ito ng mga impluwensiya sa pagluluto mula sa maraming kultura na namalagi rito sa kurso ng kasaysayan nito, kasama na ang mga [[Sinaunang Gresya|Griyego]], Español, at Pranses. Ang lutuing Napolitano ay lumitaw bilang isang natatanging anyo noong ika-18 siglo. Ang mga sangkap ay karaniwang mayaman sa panlasa, habang nananatiling abot-kaya sa pangkalahatang populasyon.<ref>{{cite news|url=http://www.italianfoodforever.com/iff/articles.asp?id=55|publisher=ItalianFoodForever.com|title=The Foods of Sicily – A Culinary Journey|date=24 Hunyo 2007|access-date=19 Hunyo 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080212090911/http://www.italianfoodforever.com/iff/articles.asp?id=55|archive-date=12 Pebrero 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080212090911/http://www.italianfoodforever.com/iff/articles.asp?id=55 |date=12 Pebrero 2008 }}</ref> Ang Napoles ay tradisyonal na itinuturing bilang tahanan ng [[pizza]].{{fact}} Nagmula ito bilang pagkain ng mga mahihirap, ngunit sa ilalim ng [[Fernando I ng Dalawang Sicilia|Fernando IV]], naging tanyag ito sa mga matataas na klase: ang sikat na [[Pizza|Margherita]] pizza ay pinangalanan matapos kay Reyna [[Margarita ng Saboya]] matapos ang kaniyang pagbisita sa lungsod.<ref name="pizza2">{{cite news|url=http://www.holidaycityflash.com/italy/pizza_naples.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20060619115409/http://www.holidaycityflash.com/italy/pizza_naples.htm|archive-date=19 Hunyo 2006|publisher=HolidayCityFlash.com|title=Pizza – The Pride of Naples|date=8 Enero 2008|access-date=24 Hunyo 2013}}</ref> Tradisyonal na niluluto sa isang [[Masoneriyang pugon|pugon]] na may mga sinusunog na kahoy, ang mga sangkap ng Napolitanong pizza ay mahigpit na pinanganagsiwaan ng batas mula pa noong 2004, at dapat isama ang uri ng harina ng trigo na "00" kasama ang pagdaragdag ng uri ng harina na "0" [[pampaalsa]], natural na mineral na tubig, mga binalatang kamatis o mga sariwang [[seresang kamatis]], [[mozzarella]], [[asing dagat]], at extra birhen na [[langis ng oliba]].<ref name="autogenerated22">[http://www.fornobravo.com/vera_pizza_napoletana/VPN_spec.html "Proposal of recognition of the Specialita' Traditionale Garantita 'Pizza Napoletana'"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090208104542/http://www.fornobravo.com/vera_pizza_napoletana/VPN_spec.html|date=8 Pebrero 2009}}.</ref> Ang [[Ispageti|spaghetti]] ay naiugnay din sa lungsod at karaniwang kinakain ng mga tulya ''[[vongole]]'' o ''[[lupini di mare]]'': isang tanyag na simbolikong kuwentong-bayang Napolitanong ay ang personahong comic na si [[Pulcinella]] na kumakain ng isang plato ng spaghetti.<ref>{{cite news|url=http://www.portanapoli.com/Ita/Cucina/cucina.html|publisher=PortaNapoli.com|title=La cucina napoletana|date=8 Enero 2008|access-date=24 Hunyo 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130515000255/http://www.portanapoli.com/Ita/Cucina/cucina.html|archive-date=15 Mayo 2013}}</ref> Kabilang sa iba pang mga lutuing sikat sa Napoles ang ''[[Parmigiana]] di melanzane'', ''spaghetti alle vongole'', at ''casatiello.<ref>{{cite news|url=http://www.cucinet.com/campania.htm|publisher=CuciNet.com|title=Campania|date=8 Enero 2008|access-date=24 Hunyo 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121127083621/http://www.cucinet.com/campania.htm|archive-date=27 Nobyembre 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121127083621/http://www.cucinet.com/campania.htm |date=27 Nobiyembre 2012 }}</ref>'' Bilang isang lungsod sa baybayin, ang Napoles ay kilala pa sa maraming pagkaing pagkaing dagat, kabilang ang ''impepata di cozze'' (pinamintang [[tahong]]), ''purpetiello affogato'' ([[pugita]]ng inilagay sa sabaw), ''alici marinate'' (inatsarang [[dilis]]), ''baccalà alla napoletana'' (inasinang [[bakalaw]]) at ''baccalà fritto'' (pritong bakalaw), isang ulam na karaniwang kinakain tuwing panahon ng [[Pasko]]. === Wika === {{Main|Wikang Napolitano}}Ang [[wikang Napolitano]], na itinuturing na isang natatanging wika at pangunahin na sinasalita sa lungsod, ay matatagpuan din sa rehiyon ng [[Campania]] at ikinalat sa iba pang lugar ng [[Katimugang Italya]] ng mga Napolitanong imigrante, at sa maraming pang lugar sa mundo. Noong Oktubre 14, 2008, isang batas pangrehiyon ang ipinataw ng Campania na may epekto na ang paggamit ng wikang Napolitano bilang protektado.<ref>{{cite web|url=http://www.denaro.it/VisArticolo.aspx?IdArt=548026|title=Tutela del dialetto, primo via libera al Ddl campano|work=Il Denaro|date=15 Oktubre 2008|access-date=22 Hunyo 2013|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110727043316/http://www.denaro.it/VisArticolo.aspx?IdArt=548026|archive-date=27 Hulyo 2011}}</ref> Ang terminong "wikang Napolitano" ay madalas na ginagamit upang ilarawan ang wika ng lahat ng [[Campania]] (maliban sa [[Cilento]]), at kung minsan ay inilalapat sa buong [[Wikang Napolitano|wikang Timog Italyano]]; tinutukoy ng ''[[Ethnologue]]'' ang huli bilang ''Napoletano-Calabrese''.<ref name="Ethnologue Napoletano-Calabrese2">{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=nap|title=Ethnologue Napoletano-Calabrese|publisher=Ethnologue.com|access-date=13 Marso 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514001812/http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=nap|archive-date=14 Mayo 2011}}</ref> Ang grupong pangwika na ito ay sinasalita sa buong bahagi ng katimugang kontinental ng [[Italya]], kabilang ang distrito ng [[Gaeta]] at [[Sora, Lazio|Sora]] sa katimugang [[Lazio]], ang katimugang bahagi ng [[Marche]] at [[Abruzzo]], Molise, [[Basilicata]], hilagang [[Calabria]], at hilaga at gitnang [[Apulia]]. Noong 1976, mayroong tinatayang 7,047,399 [[Katutubong wika|katutubong nagsasalita]] ng pangkat na ito ng mga diyalekto.{{fact}} === Pananahi === Ang pananahing Napolitano ay nagbunga bilang isang pagtatangka upang paluwagin ang kasikipan ng pananahing Ingles, na hindi angkop sa Napolitanong estilo ng pamumhay.<ref>{{cite web|url=http://journal.styleforum.net/neapolitan-jacket-characteristics/|website=journal.styleforum.net|author=Arianna Reggio|date=6 Hunyo 2017|title=Your Guide to Neapolitan Jacket Characteristics|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170905043251/http://journal.styleforum.net/neapolitan-jacket-characteristics/|archive-date=5 Setyembre 2017|access-date=5 Setyembre 2017}}</ref> == Mga Napolitano == === Mga onoraryong mamamayan === Ang mga taong iginawad ang [[onoraryong pagkamamamayan]] ng Napoles ay sina: {| class="wikitable" width="75%" style="font-size: 85%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse; text-align: middle;" ! style="text-align: left;background:#B0C4DE" |Petsa ! width="240" style="text-align: left;background:#B0C4DE" |Pangalan ! style="text-align: left;background:#B0C4DE" |Mga tala |- |Pebrero 15, 2016 |[[Abdullah Öcalan]] |Ang nagtatag na miyembro ng [[Partido ng mga Manggagawa sa Kurdistan]] (PKK) na nakakulong sa Turkiya{{fact}} |- |Hulyo 9, 2016 |[[Sophia Loren]] |Nagwaging artistang Italyano sa [[Gawad Academy|Oscars]]{{fact}} |- |Hulyo 5, 2017 |[[Diego Maradona]] |[[SSC Napoli|Napolitano]] at [[Koponan ng pambansang football ng Argentina|Arhentinong]] manlalaro ng futbol{{fact}} |- |Hunyo 27, 2020 |[[Pagkakulong kay Patrick Zaki|Patrick Zaki]] |Mag-aaral at aktibistang pangkarapatang pantao na ibinilanggo sa Ehipto{{fact}} |} == Mga ugnayang pandaigdig == {{See also|Talaan ng mga kambal na bayan at kapatid na lungsod sa Italya}} === Mga kambal bayan at mga kapatid na lungsod === Ang Napoles ay [[Kambal na lungsod|kambal]] sa:<ref name="gemel2">{{cite web|title=Gemellaggi|url=http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/5931|website=comune.napoli.it|publisher=Napoli|language=it|access-date=15 Disyembre 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20130722204102/http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/5931|archive-date=22 Hulyo 2013|url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * {{flagicon|TUN}} [[Gafsa]], Tunisia * {{flagicon|SRB}} [[Kragujevac]], Serbia * {{flagicon|ESP}} [[Palma de Mallorca]], España * {{flagicon|GRC}} [[Atenas]], Gresya * {{flagicon|CUB}} [[Santiago de Cuba]], Cuba * {{flagicon|CUB}} [[Lalawigan ng Santiago de Cuba]], Cuba * {{flagicon|MDG}} [[Nosy Be]], Madagascar * {{flagicon|PSE}} [[Nablus]], Palestina {{div col end}} === Pakikipagtulungan === {{div col|colwidth=20em}} * {{flagicon|ROU}} [[Sighetu Marmației]], Romania<ref name=gemel/> * {{flagicon|ROU}} [[Călărași]], Romania<ref name=gemel/> * {{flagicon|HUN}} [[Budapest]], Unggarya<ref name=gemel/> * {{flagicon|JPN}} [[Kagoshima]], Hapon<ref name="Kagoshima twinnings">{{cite web |url=http://www.city.kagoshima.lg.jp/_1010/shimin/7siseijouhou/7-8kouryu/7-8-1simaitosi.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130108101040/http://www.city.kagoshima.lg.jp/_1010/shimin/7siseijouhou/7-8kouryu/7-8-1simaitosi.html |archive-date=8 Enero 2013 |script-title=ja:姉妹・友好・兄弟都市 |trans-title=Sister, friendship or Twin cities |work=Kagoshima International Affairs Division |language=ja |access-date=13 Oktubre 2016 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130108101040/http://www.city.kagoshima.lg.jp/_1010/shimin/7siseijouhou/7-8kouryu/7-8-1simaitosi.html |date=8 Enero 2013 }}</ref> * {{flagicon|AZE}} [[Baku]], Azerbaijan<ref name="Azerbaijan twinnings">{{cite web |url=http://www.azerbaijans.com/content_1719_en.html |title=Twin-cities of Azerbaijan |access-date=9 Agosto 2013 |work=Azerbaijans.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130809115218/http://www.azerbaijans.com/content_1719_en.html |archive-date=9 Agosto 2013}}</ref> * {{flagicon|LIB}} [[Tripoli, Libano|Tripoli]], Libano{{citation needed|date=Disyembre 2015}} * {{flagicon|IND}} [[Kolkata]], India<ref name="Kolkata twinnings">{{cite news |last=Mazumdar |first=Jaideep |title=A tale of two cities: Will Kolkata learn from her sister? |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/A-tale-of-two-cities-Will-Kolkata-learn-from-her-sister/articleshow/25916888.cms |access-date=17 Nobyembre 2013 |newspaper=The Times of India |date=17 Nobyembre 2013 |location=New Delhi |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140723040319/http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/A-tale-of-two-cities-Will-Kolkata-learn-from-her-sister/articleshow/25916888.cms |archive-date=23 Hulyo 2014}}</ref> * {{flagicon|BIH}} [[Sarajevo]], Bosnia at Herzegovina (since 1964)<ref name="Twin 1">[http://www.sarajevo.ba/en/stream.php?kat=147 Fraternity cities on Sarajevo Official Web Site] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081201150030/http://www.sarajevo.ba/en/stream.php?kat=147 |date= 1 Disyembre 2008 }}. City of Sarajevo. 2008. Retrieved 9 Nobyembre 2008.</ref> {{div col end}} == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na kawing == * [http://travel.yahoo.com/p-travelguide-191501767-naples_vacations-i;_ylt=AlYHrhsF1uJALUUR6emO7UX8xmoA Napoles: Gabay panturista mula sa Yahoo! Travel (Ingles)]{{Dead link|date=Septiyembre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Kalakhang Lungsod ng Napoles}}{{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Napoles]] 2yhd9x0nwyv3702z1496bam5a0wml3z 0 20912 2203506 2152583 2026-04-18T10:49:01Z Ryomaandres 8044 2203506 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune | name = Verona | official_name = Comune di Verona | native_name = {{lang|vec|Verona}} / {{native name|vec|Veròna}} | image_skyline = Collage Verona.jpg | imagesize = 270px | image_caption = Isan kolahe ng Verona, pakaliwa mula sa itaas na kaliwa tungong kanan: Tanaw ng Piazza Bra mula sa Arena ng Verona, Bahay ni Juliet, Arena ng Verona, Ponte Pietra sa paglubog ng araw, Bantayog ng Madonna sa bukal sa Piazza Erbe, tanaw ng Piazza Erbe mula sa Toreng Lamberti | image_shield = Verona-Stemma.svg | shield_size = 70px | image_flag = Flag of Verona.svg | pushpin_map = Italy Veneto#Italy#Europe | coordinates = {{coord|45|26|19|N|10|59|34|E|region:IT-VR_type:city|display=it}} | region = [[Veneto]] | province = [[lalawigan ng Verona|Verona]] (VR) | frazioni = Avesa, San Michele Extra, San Massimo all'Adige, Quinzano, Quinto di Valpantena, Poiano di Valpantena, Parona di Valpolicella, Montorio Veronese, Mizzole, Marchesino, Chievo, Cà di David e Moruri | mayor_party = Independiente | mayor = Federico Sboarina | area_total_km2 = 206.63 | population_total = 259608 | population_as_of = 2019 | population_demonym = Veronese<br>Scaligero | elevation_m = 59 |istat=023091 | saint = San Zeno ng Verona | day = 12 Abril | postal_code = 37100 | area_code = 045 | website = [http://portale.comune.verona.it/nqcontent.cfm?a_id=1 Opisyal na websayt] | footnotes = {{Infobox UNESCO World Heritage Site |child = yes |ID = 797 |Year = 2000 |Criteria = Kultural: ii, iv |Area = 444.4 ha |Buffer_zone = 303.98 ha }} }} Ang '''Verona''' ({{IPAc-en|v|ə|ˈ|r|oʊ|n|ə}} {{respell|və|ROH|nə}}, {{IPA-it|veˈroːna|lang|It-Verona.ogg}}; {{lang-vec|Verona}} o ''Veròna'') ay isang [[lungsod]] sa Ilog [[Adige]] sa [[Veneto]], Italya, na may 259,610 naninirahan. Ito ang isa sa pitong panlalawigang kabisera ng rehiyon. Ito ang pinakamalaking lungsod na [[Comune|munisipalidad]] sa rehiyon at ang ikalawang pinakamalaki sa hilagang-silangang Italya. Sumasakop ang kalakhang lugar ng Verona ng {{convert|1,426|km²|2|abbr=on}} at may populasyon na 714,310.<ref>"Tales of Verona" (sa Ingles)</ref> Ito ang isa sa mga destinasyong panturista sa hilagang [[Italya]] dahil sa artistiko nitong pamana at ilang taunang perya, palabas at [[opera]], tulad ng panahong liriko sa Arena, isang [[sinaunang Romano]]ng ampiteatro. Sa pagitan ng [[ika-13 dantaon|ika-13]] at [[ika-14 na dantaon]], pinamunuan ang lungsod ng Pamilyang Della Scala. Sa ilalim ng pamumuno ng pamilya, partikular ni Cangrande I della Scala, nakaranas ang lungsod ng isang malaking pag-unlad, na naging mayaman at makapangyarihan at napapalibutan ng bagang pader.<ref>{{Cite web|url=http://www.turismoverona.eu/nqcontent.cfm?a_id=52076&lang=en|title=Verona city - Tourism|website=www.turismoverona.eu|access-date=2020-04-18|language=en|archive-date=2023-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230919172737/http://www.turismoverona.eu/nqcontent.cfm?a_id=52076&lang=en|url-status=dead}}</ref> Nakaligtas ang panahon ng Della Scala sa maraming monumento sa palibot ng Verona. Dalawa sa dula ni [[William Shakespeare]] ay sa Verona ang tagpuan: ang ''[[Romeo at Juliet]]'' (na tinampukan ng pamamalagi ni Romeo sa [[Mantua]]) at ''Ang Dalawang Maginoo ng Verona.'' Hindi alam kung nabisita ni Shakespeare kailanman ang Verona o Italya, ngunit naakit ng kanyang mga dula ang maraming bisita sa Verona at palibot na mga lungsod. Dito rin ipinanganak sa Verona si Isotta Nogarola, na sinasabing unang pangunahing babaeng humanista at isa sa pinakamahalagang humanista ng [[Renasimiyento]].<ref>{{Cite web|title=Isotta Nogarola {{!}} Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/history/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/isotta-nogarola|access-date=2020-12-24|website=www.encyclopedia.com|language=en}}</ref> Idineklera ang lungsod bilang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]] dahil sa urbanong istraktura at [[arkitektura]] nito. ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Province of Verona}} {{Veneto}}{{World Heritage Sites in Italy}}{{commons category|Verona}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Veneto|Verona]] [[Kategorya:Mga munisipalidad ng Verona (lalawigan)]] 8qcygmkrj2zzjuqswezmae4kh0k8ml4 0 20913 2203551 2045163 2026-04-18T11:34:46Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Siracusa]] sa [[Siracusa, Sicilia]] 2045163 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Syracuse|frazioni=|website=[http://www.comune.siracusa.it/ comune.siracusa.it]|area_code=0931|postal_code=96100|day=Disyemrbe 13|saint=[[Santa Lucia]]|istat=|elevation_m=17|elevation_footnotes=<ref>'City' population (i.e. that of the ''[[comune]]'' or municipality) from [http://demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html=Monthly demographic balance: January–April 2009] {{dead link|date=June 2018|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}, [[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]].</ref>|population_demonym={{nowrap|Syracusan,<ref>{{citation |contribution=Syracusan, ''adj''. and ''n.'' |contribution-url=http://www.oed.com/view/Entry/196621 |title=Oxford English Dictionary |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |date=1919 }}</ref> Syracusian<ref>{{citation |contribution=† Syracusian, ''adj''. and ''n.'' |contribution-url=http://www.oed.com/view/Entry/196621?redirectedFrom=Syracusian#eid19384838 |title=Oxford English Dictionary |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |date=1919 }}</ref> <small>(en)</small>}}<br>{{nowrap|Siracusano <small>(it)</small>}}|population_footnotes=|area_total_km2=207.78|area_footnotes=|mayor=[[Francesco Italia]]|mayor_party=|province=[[Malayang Konsorsiyong Komunal ng Siracusa|Siracusa]] (SR)|official_name=Comune di Siracusa|shield_alt=|native_name={{native name|it|Siracusa}}<br/>{{native name|scn|Sarausa}}|image_skyline=SIRACUSA VISTA DALLAEREO CON LETNA SULLO SFONDO.FOTO Di Angelo.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Pulo ng [[Ortygia]], kung saan itinatag ang Siracusa noong panahong [[sinaunang Gresya|sinaunang Griyego]].|image_shield=Siracusa-Stemma.png|image_map=|region=[[Sicilia]]|map_alt=|map_caption=Panorama of|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|37|04|09|N|15|17|15|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Syracuse''' ({{IPAc-en|ˈ|s|ɪ|r|ə|k|juː|s|,_|-|k|juː|z}}) ({{Lang-it|Siracusa}} [siraˈkuːza]) ay isang makasaysayang [[Italya|Italyanong]] lungsod sa pulo ng [[Sicilia]], ang kabesera ng Italyanong [[Malayang Konsorsiyong Komunal ng Siracusa]]. Kapansin-pansin ang lungsod sa mayamang kasaysayang Grecorromano, sa [[Kulturang Griyego|kultura]], [[Ampiteatro|amphitheatres]], arkitektura, at lugar ng kapanganakan ng pinakatanyag na matematiko at inhinyerong si [[Archimedes]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/archimedes.shtml|title=BBC – History – Archimedes}}</ref> Ang 2,700-taong-gulang na lungsod na ito ay gumampan ng pangunahing papel sa mga sinaunang panahon, nang ito ay isa sa mga pangunahing kapangyarihan ng mundong [[Dagat Mediteraneo|Mediteraneo]]. Ang Siracusa ay matatagpuan sa timog-silangang dako ng pulo ng Sicilia, katabi ng Golpo ng Siracusa sa tabi ng [[Dagat Honiko]]. Ito ay matatagpuan sa isang mariing pagtaas ng lupa na may {{Convert|2000|m|ft}} kailaliman na malapit sa lungsod sa baybayin bagaman ang lungsod mismo sa pangkalahatan ay hindi gaanong maburol sa paghahambing. == Mga kilalang mamamayan == * [[Archimedes|Arkimedes]], klasikal na matematikong Griyego, pisiko, at inhinyero * [[Akweo ng Siracusa]], isang Griyegong manunulat ng [[trahedya]] * [[Temistohenes]], Griyegong istoryador. Sumulat siya tungkol sa [[Anabasis (Jenofonte)|Anabasis]] at ilang iba pang mga gawa hinggil sa Siracusa.<ref>[https://topostext.org/work/240#th.123 Suda, §th.123]</ref> * [[Lucia ng Siracusa|Santa Lucia]], Romanong martir * [[Papa Esteban III]] * [[Ibn Hamdis]], Sicilianong Arabe na makata * [[Vincenzo Mirabella]], humanista at tagapanguna ng arkeolohiya == Mga sanggunian ==  {{reflist|refs=<ref name=cic>{{cite book |author=Marcus Tullius Cicero |author-link=Cicero |year=1903 |chapter=Against Verres |editor-last=Yonge |editor-first=C. D. |editor-link=Charles Duke Yonge |title=The Orations of Marcus Tullius Cicero |location=London |publisher=George Bell & Sons |no-pp=y |page=2.4.52 |chapter-url=https://en.wikisource.org/wiki/Against_Verres/Second_pleading/Book_4#52}}</ref> <ref name=morr>{{cite book |last=Morris |first=Ian |author-link=Ian Morris (historian) |year=2008 |title=The Dynamics of Ancient Empires: State Power from Assyria to Byzantium |publisher=Oxford University Press |location=Oxford, United Kingdom |isbn=978-0-19-970761-4 |page=115 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=6vnkts2rOJUC&pg=PT134 |editor1-last=Morris |editor1-first=Ian |editor2-last=Scheidel |editor2-first=Walter |editor-link2=Walter Scheidel |chapter=The Greater Athenian State}}</ref> <ref name=stra>{{cite book |author=Strabo |author-link=Strabo |year=1927 |editor-last=Jones |editor-first=H. L. |title=Geography |volume=4 |location=Cambridge, Massachusetts |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-99201-6 |no-pp=y |page=8.6.22 |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Strab.+8.6.22}}</ref>}} == Karagdagang pagbabasa == *  {{cite book|last=Dummett|first=Jeremy|title=Syracuse City of Legends: A Glory of Sicily|publisher=I. B. Tauris|location=London|date=2015|format=Paperback|isbn=978-1-78453-306-9|url=https://www.lehmanns.de/shop/reisen/31063532-9781784533069-syracuse-city-of-legends}} == Mga panlabas na link == * {{wikivoyage-inline|Syracuse (Italy)}} * [http://www.forumancientcoins.com/catalog/roman-and-greek-coins.asp?vpar=54 Coins from ancient Syracuse and Sicily] * [https://www.livius.org/su-sz/syracuse/syracuse_history01.html Livius.org: History of Syracuse] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110013228/http://www.livius.org/su-sz/syracuse/syracuse_history01.html |date=2016-11-10 }} * [http://bartolomy.com/syracuse/ Photos of Ortigia in Syracuse] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141015174236/http://bartolomy.com/syracuse/ |date=2014-10-15 }} {{Lalawigan ng Syracuse}} 6q4lcol1z8z9wfqlz1ipk101l2ix4x7 2203553 2203551 2026-04-18T11:35:07Z Ryomaandres 8044 2203553 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Syracuse|frazioni=|website=[http://www.comune.siracusa.it/ comune.siracusa.it]|area_code=0931|postal_code=96100|day=Disyemrbe 13|saint=[[Santa Lucia]]|istat=|elevation_m=17|elevation_footnotes=<ref>'City' population (i.e. that of the ''[[comune]]'' or municipality) from [http://demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html=Monthly demographic balance: January–April 2009] {{dead link|date=June 2018|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}, [[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]].</ref>|population_demonym={{nowrap|Syracusan,<ref>{{citation |contribution=Syracusan, ''adj''. and ''n.'' |contribution-url=http://www.oed.com/view/Entry/196621 |title=Oxford English Dictionary |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |date=1919 }}</ref> Syracusian<ref>{{citation |contribution=† Syracusian, ''adj''. and ''n.'' |contribution-url=http://www.oed.com/view/Entry/196621?redirectedFrom=Syracusian#eid19384838 |title=Oxford English Dictionary |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |date=1919 }}</ref> <small>(en)</small>}}<br>{{nowrap|Siracusano <small>(it)</small>}}|population_footnotes=|area_total_km2=207.78|area_footnotes=|mayor=[[Francesco Italia]]|mayor_party=|province=[[Malayang Konsorsiyong Komunal ng Siracusa|Siracusa]] (SR)|official_name=Comune di Siracusa|shield_alt=|native_name={{native name|it|Siracusa}}<br/>{{native name|scn|Sarausa}}|image_skyline=SIRACUSA VISTA DALLAEREO CON LETNA SULLO SFONDO.FOTO Di Angelo.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Pulo ng [[Ortygia]], kung saan itinatag ang Siracusa noong panahong [[sinaunang Gresya|sinaunang Griyego]].|image_shield=Siracusa-Stemma.png|image_map=|region=[[Sicilia]]|map_alt=|map_caption=Panorama of|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|37|04|09|N|15|17|15|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Syracuse''' ({{IPAc-en|ˈ|s|ɪ|r|ə|k|juː|s|,_|-|k|juː|z}}) ({{Lang-it|Siracusa}} [siraˈkuːza]) ay isang makasaysayang [[Italya|Italyanong]] lungsod sa pulo ng [[Sicilia]], ang kabesera ng Italyanong [[Malayang Konsorsiyong Komunal ng Siracusa]]. Kapansin-pansin ang lungsod sa mayamang kasaysayang Grecorromano, sa [[Kulturang Griyego|kultura]], [[Ampiteatro|amphitheatres]], arkitektura, at lugar ng kapanganakan ng pinakatanyag na matematiko at inhinyerong si [[Archimedes]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/archimedes.shtml|title=BBC – History – Archimedes}}</ref> Ang 2,700-taong-gulang na lungsod na ito ay gumampan ng pangunahing papel sa mga sinaunang panahon, nang ito ay isa sa mga pangunahing kapangyarihan ng mundong [[Dagat Mediteraneo|Mediteraneo]]. Ang Siracusa ay matatagpuan sa timog-silangang dako ng pulo ng Sicilia, katabi ng Golpo ng Siracusa sa tabi ng [[Dagat Honiko]]. Ito ay matatagpuan sa isang mariing pagtaas ng lupa na may {{Convert|2000|m|ft}} kailaliman na malapit sa lungsod sa baybayin bagaman ang lungsod mismo sa pangkalahatan ay hindi gaanong maburol sa paghahambing. == Mga kilalang mamamayan == * [[Archimedes|Arkimedes]], klasikal na matematikong Griyego, pisiko, at inhinyero * [[Akweo ng Siracusa]], isang Griyegong manunulat ng [[trahedya]] * [[Temistohenes]], Griyegong istoryador. Sumulat siya tungkol sa [[Anabasis (Jenofonte)|Anabasis]] at ilang iba pang mga gawa hinggil sa Siracusa.<ref>[https://topostext.org/work/240#th.123 Suda, §th.123]</ref> * [[Lucia ng Siracusa|Santa Lucia]], Romanong martir * [[Papa Esteban III]] * [[Ibn Hamdis]], Sicilianong Arabe na makata * [[Vincenzo Mirabella]], humanista at tagapanguna ng arkeolohiya == Mga sanggunian == &nbsp;{{reflist|refs=<ref name=cic>{{cite book |author=Marcus Tullius Cicero |author-link=Cicero |year=1903 |chapter=Against Verres |editor-last=Yonge |editor-first=C. D. |editor-link=Charles Duke Yonge |title=The Orations of Marcus Tullius Cicero |location=London |publisher=George Bell & Sons |no-pp=y |page=2.4.52 |chapter-url=https://en.wikisource.org/wiki/Against_Verres/Second_pleading/Book_4#52}}</ref> <ref name=morr>{{cite book |last=Morris |first=Ian |author-link=Ian Morris (historian) |year=2008 |title=The Dynamics of Ancient Empires: State Power from Assyria to Byzantium |publisher=Oxford University Press |location=Oxford, United Kingdom |isbn=978-0-19-970761-4 |page=115 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=6vnkts2rOJUC&pg=PT134 |editor1-last=Morris |editor1-first=Ian |editor2-last=Scheidel |editor2-first=Walter |editor-link2=Walter Scheidel |chapter=The Greater Athenian State}}</ref> <ref name=stra>{{cite book |author=Strabo |author-link=Strabo |year=1927 |editor-last=Jones |editor-first=H. L. |title=Geography |volume=4 |location=Cambridge, Massachusetts |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-99201-6 |no-pp=y |page=8.6.22 |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Strab.+8.6.22}}</ref>}} == Karagdagang pagbabasa == * &nbsp;{{cite book|last=Dummett|first=Jeremy|title=Syracuse City of Legends: A Glory of Sicily|publisher=I. B. Tauris|location=London|date=2015|format=Paperback|isbn=978-1-78453-306-9|url=https://www.lehmanns.de/shop/reisen/31063532-9781784533069-syracuse-city-of-legends}} == Mga panlabas na link == * {{wikivoyage-inline|Syracuse (Italy)}} * [http://www.forumancientcoins.com/catalog/roman-and-greek-coins.asp?vpar=54 Coins from ancient Syracuse and Sicily] * [https://www.livius.org/su-sz/syracuse/syracuse_history01.html Livius.org: History of Syracuse] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110013228/http://www.livius.org/su-sz/syracuse/syracuse_history01.html |date=2016-11-10 }} * [http://bartolomy.com/syracuse/ Photos of Ortigia in Syracuse] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141015174236/http://bartolomy.com/syracuse/ |date=2014-10-15 }} {{Lalawigan ng Syracuse}} {{World Heritage Sites in Italy}} dgfx4ubskmefvl095jt5t1zytyjd8xf 0 20919 2203503 2003340 2026-04-18T10:48:17Z Ryomaandres 8044 2203503 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Modena|official_name=Comune di Modena|native_name={{native name|egl|Mòdna}}|image_skyline=Collage of Modena.jpg|imagesize=220px|image_alt=|image_caption=Katedral ng Modena, Palasyo Ducal, Liwasan sa tapat ng Palasyo Ducal, Mga Harding Ducal|image_flag=Flag of Modena.svg|image_shield=Coat_of_arms_of_Modena.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|38|49|N|10|55|32|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Emilia-Romaña]]|province=[[Lalawigan ng Modena|Modena]] (MO)|frazioni=Albareto, Baggiovara, Ca' Fusara, Cognento, Cittanova, Collegara, Ganaceto, Lesignana, Marzaglia, Navicello, Portile, San Damaso, San Donnino, Tre Olmi, Villanova|mayor_party=[[Democratic Party (Italy)|PD]]|mayor=[[Gian Carlo Muzzarelli]]|area_footnotes=|area_total_km2=183.23|population_footnotes=|population_demonym=Modenese|elevation_footnotes=|elevation_m=34|istat=036023|saint=[[Geminiano|San Geminiano]]|day=Enero 31|postal_code=41121-41126|area_code=059|website={{Official website|http://www.comune.modena.it}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Modena''' ({{IPAc-en|UK|ˈ|m|ɒ|d|ɪ|n|ə}},<ref>{{Cite encyclopedia |title=Modena |encyclopedia=[[Lexico]] UK English Dictionary |publisher=[[Oxford University Press]] |url=http://www.lexico.com/definition/Modena |archive-url=https://web.archive.org/web/20200322182206/https://www.lexico.com/definition/modena |archive-date=2020-03-22}}</ref> {{IPAc-en|US|ˈ|m|oʊ|d|-}},<ref>{{Cite web |title=Modena |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/modena |access-date=25 July 2019 |website=[[Collins English Dictionary]] |publisher=[[HarperCollins]]}}</ref><ref>{{Cite Merriam-Webster|Modena}}</ref> {{IPA-it|ˈmɔːdena|lang|It-Modena.ogg}} ; {{lang-egl|Mòdna|label=[[Emilian language#Dialects|Modenese]]}} {{IPA-egl|ˈmɔdnɐ|}}; {{lang-ett|Mutna}}; {{Lang-la|Mutina}}) ay isang lungsod at ''[[comune]]'' (komuna o [[munisipalidad]]) sa timog na bahagi ng [[Lambak Po]], sa [[Lalawigan ng Modena]] sa rehiyon ng [[Emilia-Romaña]] sa [[Hilagang Italya|Hilagang]] [[Italya]]. Isang bayan, at luklukan ng isang [[arsobispo]], kilala ito sa industriya ng kotse nito dahil ang mga pabrika ng sikat na Italyano na pang-mataas na uri na mga gumagawa ng [[Sasakyang Pampalakasan|sports car]] na [[Ferrari]], [[De Tomaso]], [[Lamborghini]], [[Pagani (kompanya)|Pagani]], at [[Maserati]] ay, o noon, matatagpuan dito at lahat, maliban sa Lamborghini, may punong-tanggapan sa lungsod o malapit. Ang isa sa mga kotse ng Ferrari, ang [[Ferrari 360|360 Modena]], ay ipinangalan sa mismong bayan. Ang planta ng produksiyon ng Ferrari at ang koponang [[Formula One]] na [[Scuderia Ferrari]] ay nakabase sa [[Maranello]] sa timog ng lungsod. Ang [[Unibersidad ng Modena at Reggio Emilia|Unibersidad ng Modena]], na itinatag noong 1175 at pinalawak ni [[Francesco II d'Este, Duke ng Modena|Francesco II d'Este]] noong 1686, ay nakatuon sa [[Ekonomika|ekonomiya]], [[medisina]], at [[batas]], at ito ang pangalawang pinakamatandang [[wiktionary:athenaeum|athenaeum]] sa Italya. Ang mga opisyal ng militar ng Italya ay sinanay sa [[Akademya Militar ng Modena]], at bahagyang matatagpuan sa Barokong [[Palasyo Ducal ng Modena|Ducal Palace]]. Ang Biblioteca Estense ay naglalaman ng mga makasaysayang tomo at 3,000 manuskrito. Ang [[Katedral ng Modena]], ang [[Torre Civica|Torre della Ghirlandina]], at Piazza Grande ay isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]] mula noong 1997. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Modena}}{{World Heritage Sites in Italy}}{{Cities in Italy}} pbahzphev05sp2nw3fnsvfxbbpeg1st 10 21479 2203355 2011914 2026-04-17T18:48:24Z DJ Baguio 75554 editing age template, will improve or revert if needed 2203355 wikitext text/x-wiki <includeonly><span style="display:none"> (<span class="bday">{{{1|{{{year}}}}}}-{{padleft:{{{2|{{{month}}}}}}|2|0}}-{{padleft:{{{3|{{{day}}}}}}|2|0}}</span>) </span>{{#expr:{{{3|{{{day}}}}}}}} {{MONTHNAME|{{{2|{{{month}}}}}}}} {{{1|{{{year}}}}}}<span class="noprint ForceAgeToShow"> ({{age | {{{1|{{{year}}}}}} | {{{2|{{{month}}}}}} | {{{3|{{{day}}}}}} }}&nbsp;taong gulang)</span><!-- -- Error checks -- -->{{#ifexpr: ( {{{1|{{{year}}}}}} > {{CURRENTYEAR}} ) OR ( {{CURRENTYEAR}} - {{{1|{{{year}}}}}} > 150 ) | &#32;{{error|invalid year}}{{main other|[[Category:Pages using age template with invalid date]]}} }}{{#ifexpr: ( {{{2|{{{month}}}}}} > 12 ) OR ( {{{2|{{{month}}}}}} < 1 ) | &#32;{{error|invalid month}}{{main other|[[Category:Pages using age template with invalid date]]}} }}{{#ifexpr: ( {{{3|{{{day}}}}}} > 31 ) OR ( {{{3|{{{day}}}}}} < 1 ) | &#32;{{error|invalid day}}{{main other|[[Category:Pages using age template with invalid date]]}} }}</includeonly><noinclude> {{documentation}} </noinclude> 55m5qprm519utd204us8800y6tn6875 0 35870 2203338 146694 2026-04-17T12:32:18Z ~2026-23669-52 160987 Removed redirect to [[Turner Network Television]] 2203338 wikitext text/x-wiki {{ {{#switch:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}|#default=ambox|{{ns:Image}}=imbox|{{ns:Category}}=cmbox}} | type = speedy | image = none | style = font-size:95%; | text = '''[[Wikipedia:Batayan para sa mabilisang pagbura|Kandidato para sa mabilisang pagbura]] ang pahinang ito dahil sa dahilang inilahad sa ibaba:''' B18 Kung hindi ka sang-ayon sa kanyang mabilisang pagbura, paki-paliwanag kung bakit sa [[{{NAMESPACE}} talk:{{PAGENAME}}|pahinang usapan nito]] o sa [[Wikipedia:Mga mabilisang pagbura]]. Kung maliwanag na hindi nakasunod sa pamantayan ng mabilisang pagbura, o may balak kang itama ito, maaaring mong tanggalin ang paalalang ito, ngunit huwag mong tanggalin ang paalalang ito mula sa artikulo na ikaw mismo ang gumawa. ''[[Wikipedia:Mga Tagapangasiwa|Mga tagapangasiwa]] - Tandaan na tingnan [[Natatangi:Ano ang nakakawing dito/{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|kung mayroong mga nakaturo dito]] at [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=history}} kasaysayan ng pahina] ([{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|diff=0}} huling pagbabago]) bago [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=delete}} burahin].''}}__NOINDEX__{{#if:||[[Kategorya:Mga pahinang mabilisang buburahin]][[Kategorya:Mga mabilisang pagbura]]}} #REDIRECT [[Turner Network Television]] rkjdyh8otbk9s2dpel3x61ymqe7kjmc 0 46500 2203392 2196993 2026-04-18T05:01:40Z ~2026-21752-48 160861 2203392 wikitext text/x-wiki {{Infobox person/Wikidata |image=Teodoro Agoncillo NAST.jpg}} Si '''Teodoro A. Agoncillo''' (1912 &ndash; 1985) ay isang Pilipinong [[historyador]] at [[manunulat]] na kilala sa kanyang mga mahahalagang kontribusyon sa pagsulat tungkol sa kasaysayan ng [[Pilipinas]]. Nakapagsulat siya ng mahigit na 20 aklat at mga artikulo ukol dito. Nagsulat din siya ng mga tula at sanaysay na naglalaman ng mga nasyonalistang pananaw sa kasaysayan. Siya ay tinuturing bilang ”ama ng makabansang pananaw sa pagsulat ng kasaysayan.” <ref name=":0">https://philippineculturaleducation.com.ph/agoncillo-teodoro/</ref> == Buhay == Ipinanganak siya noong ika-9 ng Nobyembre 1912. Ang kanyang mga magulang ay sina Pedro Medina Agoncillo tubong [[Taal, Batangas|Taal]], [[Batangas]] at Feliza Zaraspe Adan tubong [[Lemery, Batangas|Lemery]], [[Batangas]]. Teodoro ang tunay niyang pangalan ngunit kilala sa katawagang "''Teddy''" o "''Ago''" ng mga kaibigan. Lumaki siya sa [[Intramuros, Maynila]]. Nakapagtapos si Agoncillo ng kanyang ''doctorate degree (Ph. B.M.A.)'' noong 1934 at ''Philosophy'' (1935) sa [[Unibersidad ng Pilipinas]]. Naghanapbuhay siya sa pagiging isang kinatawan ng [[lingguwistika]] sa [[Surian ng Wikang Pambansa]] at naging isang tagapagturo sa [[Pamantasan ng Malayong Silangan]] at [[Pamantasang Manuel L. Quezon]]. Noong 1956, inilathala niya ang kanyang matagumpay na akda na pinamagatang "''Revolt of the Masses: The Story of Bonifacio and the Katipunan''". Nakatanggap siya ng mga pagkilala para sa librong ito, pati na rin ang ilang mga pagpuna mula sa mga historyador na mas [[konserbatismo|konserbatibo]] ang pananaw dahil nabahala sila sa mga paksang kaakibat ang pagiging nasyonalista Noong 1958, naimbitahan si Agoncillo na sumali sa Kagawaran ng Kasaysayan ng kanyang ''inang-diwa'', ang Unibersidad ng Pilipinas. Naging pinuno siya ng Kagawaran ng Kasaysayan mula 1963 hanggang 1969 at nanatili siya sa unibersidad hanggang sa kanyang pagretiro noong 1977. Matapos magretiro mula sa UP, nagturo si Agoncillo ng kasaysayang Pilipino bilang isang dalaw na propesor sa [[International Christian University|''International Christian University'']] sa [[Mitaka, Tokyo]], Hapon, sa loob ng isang taon mula 1977 hanggang 1978. Ang dating Pangulo ng Pilipinas na si [[Diosdado Macapagal]] ay pinangalanan si Agoncillo bilang kasapi ng Pambansang Makasaysayang Instituto noong 1963. Nagsilbi siya sa hanggang sa kanyang kamatayan noong 1985. Si Agoncillo ay pinuno ng Kagawaran ng Kasaysayan sa Unibersidad ng Pilipinas kasabay ng panahon ng kanyang pinsan, si Heneral Abelardo Andal, na nagsilbing Komandante (Tagapangulo) ng ''Reserve Officers 'Training Corps'' sa parehong pamantasan. == Mga pagkilala == Si Agoncillo ay kabilang sa ilang mga akademikong nakakamit ng antas sa pagiging isang propesor ng unibersidad, isang pang-akademikong antas na ibinibigay lamang sa mga mahuhusay na kasapi ng kagawaran na may labis na kaalaman sa higit sa isa sa mga tradisyunal na aspektong akademiya (Agham at Teknolohiya; Agham Panlipunan; at Sining at Humanidadidad) sa [[Unibersidad ng Pilipinas, Diliman]]. Nagawaran din siya ng ''Doctors of Letters, Honoris Causa'' ng [[Pamantasan ng Gitnang Pilipinas]], taong 1969. Siya ay hinirang bilang isa sa "''Ten Outstanding Young Men (TOYM)''", ng ''Junior Chamber of the Philippines'' noong 1963 at bilang "''Distinguished Scholar of the University of the Philippines''" noong 1968. Nagkamit si Teodoro Agoncillo ng iba pang mga parangal tulad ng ''Republic Cultural Award (1967), UNESCO Prize for Best Essay (1969)'', at ang ''Diwa ng Lahi'' (1982)—ang pinakamataas na parangal na iginagawad ng Lungsod Maynila.<ref name=":0" /> Tinanghal siyang [[Pambansang Alagad ng Agham ng Pilipinas]] noong 1985 para sa kanyang kilalang mga kontribusyon sa larangan ng kasaysayan ni dating Pangulong [[Ferdinand Marcos]], ilang buwan matapos ang kanyang pagpanaw.<ref>{{Cite web |url=https://www.officialgazette.gov.ph/teodoro-a-agoncillo/ |title=Archive copy |access-date=2021-01-15 |archive-date=2021-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225180903/https://www.officialgazette.gov.ph/teodoro-a-agoncillo/ |url-status=dead }}</ref> == Mga gawa at pamana == Ang kanyang mga aklat na isinulat mula sa pananaw ng isang Pilipino para sa mga Pilipino ang pinakamahalagang pamana niya sa bansa. Ngayon, ang kanyang mga gawa ay itinuturo sa maraming mga pampublikong paaralan sa Pilipinas. Ilan sa kanyang mga libro ay ang mga sumusunod: * ''Ang Kasaysayan ng Pilipinas'' (kasama si Gregorio F. Zaide, 1941) * ''Ang Maikling Kuwentong Tagalog: 1886-1948'' (1949, 1965, 1970) * ''The Revolt of the Masses: The Story of Bonifacio and the Katipunan'' (1956), isang makasaysayang pagtatala noong 1896 tungkol sa Katipunan laban sa pamamahala ng Espanya at ang pinuno nito, si Andres Bonifacio. * ''Malolos: The Crisis of the Republic'' (sequel to ''Revolt of the Masses'' which discusses the events from Biak-na-Bato to the end of the Philippine–American War, 1960) * ''History of the Filipino People'' (walong mga edisyon: 1960, 1967, 1970, 1973, 1977, 1984, 1986, 1990) * ''The Writings and Trial of Andres Bonifacio'' (1963) * ''The Fateful Years: Japan's Adventure in the Philippines'' (Kasaysayan ng Pilipinas noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], dalawang bolyum, 1965) * ''A Short History of the Philippines'' (1969) * ''Filipino Nationalism: 1872-1970'' (1974) * ''Introduction to Filipino History'' (1974) * ''Sa Isang Madilim: Si Balagtas at ang Kanyang Panahon'' (1974) * ''Ang Pilipinas at ang mga Pilipino: Noon at Ngayon'' (1980) * ''The Burden of Proof: The Vargas-Laurel Collaboration Case'' (1984) == Kamag-anak == Kadugo ni Agoncillo si Don [[Felipe Agoncillo]], ang Pilipinong diplomatiko na kumatawan sa Pilipinas sa negosasyong humantong sa [[Tratado ng Paris (1898)|Kasunduan sa Paris]] (1898), at si Doña [[Marcela Agoncillo]], isa sa punong mananahi ng watawat ng Pilipinas. == Tingnan din == * [[Renato Constantino]] * [[Ambeth R. Ocampo]] * [[Kasaysayan ng Pilipinas]] * [[Historiograpiya ng Pilipinas]] * [[Republikang Basahan]]- isang tula sa pagpukaw sa pagiging nasyonalista ng mga Pilipino == Mga Sanggunian == # Agoncillo, Teodoro. (2015). Sa V. Almario (Ed.), Sagisag Kultura (Vol 1). Maynila: Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining. Nakuha mula sa <nowiki>https://philippineculturaleducation.com.ph/agoncillo-teodoro/</nowiki> # Teodoro A. Agoncillo: GOVPH. (walang petsa). Nakuha noong Enero 15, 2021, mula sa <nowiki>https://www.officialgazette.gov.ph/teodoro-a-agoncillo/</nowiki> == Karagdagang Pagbasa == * https://archium.ateneo.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1032&context=history-faculty-pubs * https://kahimyang.com/kauswagan/articles/737/today-in-philippine-history-november-9-1912-teodoro-a-agoncillo-was-born-in-lemery-batangas * https://peoplaid.com/2019/03/21/teodoro-agoncillo/ * http://self.gutenberg.org/articles/eng/Teodoro_Agoncillo{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * https://findanyanswer.com/what-teodoro-agoncillo-about-history {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210121211510/https://findanyanswer.com/what-teodoro-agoncillo-about-history |date=2021-01-21 }} * https://withonespast.com/2020/06/25/agoncillos-heavily-distorted-philippine-history-textbook-part1/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210121050333/https://withonespast.com/2020/06/25/agoncillos-heavily-distorted-philippine-history-textbook-part1/ |date=2021-01-21 }} * https://www.academia.edu/16700129/Reflections_on_Agoncillos_Revolt_of_the_Masses_and_the_Politics_of_History?email_work_card=view-paper {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210121230145/https://www.academia.edu/16700129/Reflections_on_Agoncillos_Revolt_of_the_Masses_and_the_Politics_of_History?email_work_card=view-paper |date=2021-01-21 }} * https://www.bulatlat.com/2020/06/11/republikang-basahan/ * https://pepealas.wordpress.com/tag/teodoro-agoncillo/ * http://muntingnayon.com/103/103811/ [[Kategorya:Ipinanganak noong 1912]] [[Kategorya:Namatay noong 1985]] [[Kategorya:Mga manunulat mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga historyador]] [[Kategorya:Mga historyador ng Pilipinas]] 5eau15yzvlbmvtljl04ksvv1kkisf42 0 46783 2203502 1538792 2026-04-18T10:48:07Z Ryomaandres 8044 2203502 wikitext text/x-wiki {{Dead end|date=Pebrero 2014}} {{Orphan|date=Pebrero 2014}} [[Talaksan:Modena-Ghirlandina.jpg|thumb|right|Ang Katedral ng Modena.]] Ang '''Katedral ng Modena''' ay inumpisahang itatag noong 1099. Ito ay may tatlong ''navata''* (*salitang italyano na nangangahulugang nahahati sa tatlo ang panloob ng anyo) mula sa orihinal nito na lima. Ang Katedral na ito ay pag-alala sa patron ng bayan na si Santo Geminiano arsobispo ng bayan (342–398). Noon pang 1106 ay tapos na ang ''presbiterio''* ng simbahan (*lugar ng simbahan kung saan naroon ang altar na nakariserba sa pari) kung saan ilalagak ang mga labi ng naturang Santo. ==Dekorasyon== Ang harapan ng Katedral ay may taas na bumabagay sa kanyang laki. Ito ay may harapan na tinatawag na ''saliente''* (linyang oblikwa na nagpapahayag sa unang tingin kung ilang navata meron ang loob ng simbahan). Ang bilugang bintana sa harapan na kung tawagin ay ''rosone'' na nalalapit na sa edad gotico ay nadagdag upang magbigay liwanag sa loob ng simbahan. Ang mga pintuan ng Katedral na ito ay nabuksan noong magtatapos na ikalabingdalawang sekolo. Makikita rin ang mga kuwento na nasusulat sa aklat ng Genesis sa bibliya, ang tungkol kay Adan at Eva at tinawag na Batong Bibliya. Ito ay nag-umpisa sa paggawa ng Diyos Ama (nasa loob ng mandorla na may hawak na sagradong kasulatan at sa baba ay dalawang anghel) sa tao: Adan hanggang sa pagbuo kay Eva. Mapapansin na sa parte na ito ang dalawang nilalang ay walang kasarian ito ay sa kadahilanang wala pa ng mga sandaling iyon ang senso ng pagkakasala. Sinundan ito ng kanilang pagsuway sa utos ang hindi pagkain sa ipinagbabawal na prutas. At dito makikita natin na sila ay may kasarian na. Ang kuwento ay nagtapos sa pagkakapatay kay Cain. [[Kategorya:Simbahan (gusali)]] {{World Heritage Sites in Italy}} {{stub}} kz0ivvxfe3jqleg8lgsk12eaeh4d9zw 0 81823 2203333 405425 2026-04-17T12:31:15Z ~2026-23669-52 160987 Removed redirect to [[Gambang]] 2203333 wikitext text/x-wiki {{ {{#switch:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}|#default=ambox|{{ns:Image}}=imbox|{{ns:Category}}=cmbox}} | type = speedy | image = none | style = font-size:95%; | text = '''[[Wikipedia:Batayan para sa mabilisang pagbura|Kandidato para sa mabilisang pagbura]] ang pahinang ito dahil sa dahilang inilahad sa ibaba:''' B18 Kung hindi ka sang-ayon sa kanyang mabilisang pagbura, paki-paliwanag kung bakit sa [[{{NAMESPACE}} talk:{{PAGENAME}}|pahinang usapan nito]] o sa [[Wikipedia:Mga mabilisang pagbura]]. Kung maliwanag na hindi nakasunod sa pamantayan ng mabilisang pagbura, o may balak kang itama ito, maaaring mong tanggalin ang paalalang ito, ngunit huwag mong tanggalin ang paalalang ito mula sa artikulo na ikaw mismo ang gumawa. ''[[Wikipedia:Mga Tagapangasiwa|Mga tagapangasiwa]] - Tandaan na tingnan [[Natatangi:Ano ang nakakawing dito/{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|kung mayroong mga nakaturo dito]] at [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=history}} kasaysayan ng pahina] ([{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|diff=0}} huling pagbabago]) bago [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=delete}} burahin].''}}__NOINDEX__{{#if:||[[Kategorya:Mga pahinang mabilisang buburahin]][[Kategorya:Mga mabilisang pagbura]]}} #REDIRECT [[Gambang]] b5qi2fvbl2ht06net5retowwg3in3ug 0 81824 2203335 405427 2026-04-17T12:31:30Z ~2026-23669-52 160987 Removed redirect to [[Gambang]] 2203335 wikitext text/x-wiki {{ {{#switch:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}|#default=ambox|{{ns:Image}}=imbox|{{ns:Category}}=cmbox}} | type = speedy | image = none | style = font-size:95%; | text = '''[[Wikipedia:Batayan para sa mabilisang pagbura|Kandidato para sa mabilisang pagbura]] ang pahinang ito dahil sa dahilang inilahad sa ibaba:''' B18 Kung hindi ka sang-ayon sa kanyang mabilisang pagbura, paki-paliwanag kung bakit sa [[{{NAMESPACE}} talk:{{PAGENAME}}|pahinang usapan nito]] o sa [[Wikipedia:Mga mabilisang pagbura]]. Kung maliwanag na hindi nakasunod sa pamantayan ng mabilisang pagbura, o may balak kang itama ito, maaaring mong tanggalin ang paalalang ito, ngunit huwag mong tanggalin ang paalalang ito mula sa artikulo na ikaw mismo ang gumawa. ''[[Wikipedia:Mga Tagapangasiwa|Mga tagapangasiwa]] - Tandaan na tingnan [[Natatangi:Ano ang nakakawing dito/{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|kung mayroong mga nakaturo dito]] at [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=history}} kasaysayan ng pahina] ([{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|diff=0}} huling pagbabago]) bago [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=delete}} burahin].''}}__NOINDEX__{{#if:||[[Kategorya:Mga pahinang mabilisang buburahin]][[Kategorya:Mga mabilisang pagbura]]}} #redirect [[Gambang]] 8d42rpy417g4a62ei3mtz3vz3jq0v2u 0 81825 2203336 405428 2026-04-17T12:31:44Z ~2026-23669-52 160987 Removed redirect to [[Gambang]] 2203336 wikitext text/x-wiki {{ {{#switch:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}|#default=ambox|{{ns:Image}}=imbox|{{ns:Category}}=cmbox}} | type = speedy | image = none | style = font-size:95%; | text = '''[[Wikipedia:Batayan para sa mabilisang pagbura|Kandidato para sa mabilisang pagbura]] ang pahinang ito dahil sa dahilang inilahad sa ibaba:''' B18 Kung hindi ka sang-ayon sa kanyang mabilisang pagbura, paki-paliwanag kung bakit sa [[{{NAMESPACE}} talk:{{PAGENAME}}|pahinang usapan nito]] o sa [[Wikipedia:Mga mabilisang pagbura]]. Kung maliwanag na hindi nakasunod sa pamantayan ng mabilisang pagbura, o may balak kang itama ito, maaaring mong tanggalin ang paalalang ito, ngunit huwag mong tanggalin ang paalalang ito mula sa artikulo na ikaw mismo ang gumawa. ''[[Wikipedia:Mga Tagapangasiwa|Mga tagapangasiwa]] - Tandaan na tingnan [[Natatangi:Ano ang nakakawing dito/{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|kung mayroong mga nakaturo dito]] at [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=history}} kasaysayan ng pahina] ([{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|diff=0}} huling pagbabago]) bago [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=delete}} burahin].''}}__NOINDEX__{{#if:||[[Kategorya:Mga pahinang mabilisang buburahin]][[Kategorya:Mga mabilisang pagbura]]}} #redirect [[Gambang]] 8d42rpy417g4a62ei3mtz3vz3jq0v2u 0 101972 2203345 482974 2026-04-17T12:34:29Z ~2026-23669-52 160987 Removed redirect to [[Sebastian Cabot (eksplorador)]] 2203345 wikitext text/x-wiki {{ {{#switch:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}|#default=ambox|{{ns:Image}}=imbox|{{ns:Category}}=cmbox}} | type = speedy | image = none | style = font-size:95%; | text = '''[[Wikipedia:Batayan para sa mabilisang pagbura|Kandidato para sa mabilisang pagbura]] ang pahinang ito dahil sa dahilang inilahad sa ibaba:''' B18 Kung hindi ka sang-ayon sa kanyang mabilisang pagbura, paki-paliwanag kung bakit sa [[{{NAMESPACE}} talk:{{PAGENAME}}|pahinang usapan nito]] o sa [[Wikipedia:Mga mabilisang pagbura]]. Kung maliwanag na hindi nakasunod sa pamantayan ng mabilisang pagbura, o may balak kang itama ito, maaaring mong tanggalin ang paalalang ito, ngunit huwag mong tanggalin ang paalalang ito mula sa artikulo na ikaw mismo ang gumawa. ''[[Wikipedia:Mga Tagapangasiwa|Mga tagapangasiwa]] - Tandaan na tingnan [[Natatangi:Ano ang nakakawing dito/{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|kung mayroong mga nakaturo dito]] at [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=history}} kasaysayan ng pahina] ([{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|diff=0}} huling pagbabago]) bago [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=delete}} burahin].''}}__NOINDEX__{{#if:||[[Kategorya:Mga pahinang mabilisang buburahin]][[Kategorya:Mga mabilisang pagbura]]}} #redirect [[Sebastian Cabot (eksplorador)]] 95d9nd7oh5xpxpc1e0os2q11ysi7fzz 0 101973 2203344 482975 2026-04-17T12:34:18Z ~2026-23669-52 160987 Removed redirect to [[Sebastian Cabot (eksplorador)]] 2203344 wikitext text/x-wiki {{ {{#switch:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}|#default=ambox|{{ns:Image}}=imbox|{{ns:Category}}=cmbox}} | type = speedy | image = none | style = font-size:95%; | text = '''[[Wikipedia:Batayan para sa mabilisang pagbura|Kandidato para sa mabilisang pagbura]] ang pahinang ito dahil sa dahilang inilahad sa ibaba:''' B18 Kung hindi ka sang-ayon sa kanyang mabilisang pagbura, paki-paliwanag kung bakit sa [[{{NAMESPACE}} talk:{{PAGENAME}}|pahinang usapan nito]] o sa [[Wikipedia:Mga mabilisang pagbura]]. Kung maliwanag na hindi nakasunod sa pamantayan ng mabilisang pagbura, o may balak kang itama ito, maaaring mong tanggalin ang paalalang ito, ngunit huwag mong tanggalin ang paalalang ito mula sa artikulo na ikaw mismo ang gumawa. ''[[Wikipedia:Mga Tagapangasiwa|Mga tagapangasiwa]] - Tandaan na tingnan [[Natatangi:Ano ang nakakawing dito/{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|kung mayroong mga nakaturo dito]] at [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=history}} kasaysayan ng pahina] ([{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|diff=0}} huling pagbabago]) bago [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=delete}} burahin].''}}__NOINDEX__{{#if:||[[Kategorya:Mga pahinang mabilisang buburahin]][[Kategorya:Mga mabilisang pagbura]]}} #redirect [[Sebastian Cabot (eksplorador)]] 95d9nd7oh5xpxpc1e0os2q11ysi7fzz 0 105007 2203346 499198 2026-04-17T12:34:41Z ~2026-23669-52 160987 Removed redirect to [[Sebastian Cabot (eksplorador)]] 2203346 wikitext text/x-wiki {{ {{#switch:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}|#default=ambox|{{ns:Image}}=imbox|{{ns:Category}}=cmbox}} | type = speedy | image = none | style = font-size:95%; | text = '''[[Wikipedia:Batayan para sa mabilisang pagbura|Kandidato para sa mabilisang pagbura]] ang pahinang ito dahil sa dahilang inilahad sa ibaba:''' B18 Kung hindi ka sang-ayon sa kanyang mabilisang pagbura, paki-paliwanag kung bakit sa [[{{NAMESPACE}} talk:{{PAGENAME}}|pahinang usapan nito]] o sa [[Wikipedia:Mga mabilisang pagbura]]. Kung maliwanag na hindi nakasunod sa pamantayan ng mabilisang pagbura, o may balak kang itama ito, maaaring mong tanggalin ang paalalang ito, ngunit huwag mong tanggalin ang paalalang ito mula sa artikulo na ikaw mismo ang gumawa. ''[[Wikipedia:Mga Tagapangasiwa|Mga tagapangasiwa]] - Tandaan na tingnan [[Natatangi:Ano ang nakakawing dito/{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|kung mayroong mga nakaturo dito]] at [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=history}} kasaysayan ng pahina] ([{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|diff=0}} huling pagbabago]) bago [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=delete}} burahin].''}}__NOINDEX__{{#if:||[[Kategorya:Mga pahinang mabilisang buburahin]][[Kategorya:Mga mabilisang pagbura]]}} #redirect [[Sebastian Cabot (eksplorador)]] 95d9nd7oh5xpxpc1e0os2q11ysi7fzz 0 120552 2203339 1414559 2026-04-17T12:32:40Z ~2026-23669-52 160987 Removed redirect to [[Patrick Joseph Javier]] 2203339 wikitext text/x-wiki {{ {{#switch:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}|#default=ambox|{{ns:Image}}=imbox|{{ns:Category}}=cmbox}} | type = speedy | image = none | style = font-size:95%; | text = '''[[Wikipedia:Batayan para sa mabilisang pagbura|Kandidato para sa mabilisang pagbura]] ang pahinang ito dahil sa dahilang inilahad sa ibaba:''' B18 Kung hindi ka sang-ayon sa kanyang mabilisang pagbura, paki-paliwanag kung bakit sa [[{{NAMESPACE}} talk:{{PAGENAME}}|pahinang usapan nito]] o sa [[Wikipedia:Mga mabilisang pagbura]]. Kung maliwanag na hindi nakasunod sa pamantayan ng mabilisang pagbura, o may balak kang itama ito, maaaring mong tanggalin ang paalalang ito, ngunit huwag mong tanggalin ang paalalang ito mula sa artikulo na ikaw mismo ang gumawa. ''[[Wikipedia:Mga Tagapangasiwa|Mga tagapangasiwa]] - Tandaan na tingnan [[Natatangi:Ano ang nakakawing dito/{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|kung mayroong mga nakaturo dito]] at [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=history}} kasaysayan ng pahina] ([{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|diff=0}} huling pagbabago]) bago [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=delete}} burahin].''}}__NOINDEX__{{#if:||[[Kategorya:Mga pahinang mabilisang buburahin]][[Kategorya:Mga mabilisang pagbura]]}} #REDIRECT [[Patrick Joseph Javier]] 3xwl7bt2gq2dyqfvxpblewyhvb91f56 0 125836 2203554 1852365 2026-04-18T11:44:50Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1303241220|Peschiera del Garda]]" 2203554 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Peschiera del Garda|official_name=Comune di Peschiera del Garda|native_name={{native name|vec|Pischera}}|image_skyline=Italy - Peschiera del Garda.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Tanawing panghimpapawid|image_shield=Peschiera del Garda-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|26|N|10|41|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Lalawigan ng Verona|Verona]] (VR)|frazioni=Broglie, San Benedetto di Lugana, Zanina|mayor_party=|mayor=Gaiulli Orietta Maria|area_footnotes=|area_total_km2=17.63|population_footnotes=<ref>{{Cite web |url=http://demo.istat.it/bilmens2011gen/index02.html |title=ISTAT |access-date=2014-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303184737/http://demo.istat.it/bilmens2011gen/index02.html |archive-date=2016-03-03 |url-status=dead }}</ref>|population_demonym=Arilicensi|elevation_footnotes=|elevation_m=68|saint=[[Martin ng Tours|San Martin]]|day=Nobyembre 11|postal_code=37019, 37010|area_code=045|website={{official website|https://www.comune.peschieradelgarda.vr.it/}}|footnotes=}}Ang '''Peschiera del Garda''' ({{Langx|vec|Pischera}} {{Langx|la|Ardelica}}, ''Arilica'') ay isang bayan at ''[[Comune|comuna]]'' (komuna o munsipalidad) sa [[Lalawigan ng Verona|Kalawigan ng Verona]], sa [[Veneto|Rehiyon ng Veneto]], [[Italya]] . Noong ang [[Kaharian ng Lombardo-Veneto|Lombardo-Veneto]] ay nasa ilalim ng pamamahala ng Austria, ang Peschiera ang hilagang-kanlurang angkla ng apat na pinatibay na bayan na bumubuo sa [[Quadrilatero]]. Ang kuta ay nasa isang isla sa ilog [[Mincio]] sa labasan nito mula sa [[Lawa ng Garda]]. Ang bayan ay napapalibutan ng malalaking [[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: Stato da Terra – kanlurang Stato da Mar|sistemang pandepensa ng Venecia]] na naging [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]] simula noong Hulyo 9, 2017.<ref name="UNESCO">{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=The city of Bergamo – UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/331/ |access-date=2017-11-02 |website=whc.unesco.org |language=en}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} * {{Cite journal |last=Morbioli |first=Marco |last2=Sighele, Maurizio |year=2006 |title=L'avifauna del Laghetto del Frassino (Peschiera del Garda, Verona, Veneto) |journal=Bollettino del Museo Civico di Storia Naturale di Verona Botanica Zoologia |issue=30 |pages=275–291}} [http://www.maudoc.com/pdf/frassino.pdf PDF fulltext] == Mga panlabas na link == * [http://www.cittadelvino.it/ Associazione Nazionale Città del Vino] {{In lang|it}} * {{Cite EB1911|wstitle=Peschiera sul Garda|short=x}} {{Lago di Garda}}{{Province of Verona}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Veneto]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] o8hvpnklohozocsk3hxhfsbu00vyfmr 2203555 2203554 2026-04-18T11:47:16Z Ryomaandres 8044 2203555 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Peschiera del Garda|official_name=Comune di Peschiera del Garda|native_name={{native name|vec|Pischera}}|image_skyline=Italy - Peschiera del Garda.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Tanawing panghimpapawid|image_shield=Peschiera del Garda-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|26|N|10|41|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Lalawigan ng Verona|Verona]] (VR)|frazioni=Broglie, San Benedetto di Lugana, Zanina|mayor_party=|mayor=Gaiulli Orietta Maria|area_footnotes=|area_total_km2=17.63|population_footnotes=<ref>{{Cite web |url=http://demo.istat.it/bilmens2011gen/index02.html |title=ISTAT |access-date=2014-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303184737/http://demo.istat.it/bilmens2011gen/index02.html |archive-date=2016-03-03 |url-status=dead }}</ref>|population_demonym=Arilicensi|elevation_footnotes=|elevation_m=68|saint=[[Martin ng Tours|San Martin]]|day=Nobyembre 11|postal_code=37019, 37010|area_code=045|website={{official website|https://www.comune.peschieradelgarda.vr.it/}}|footnotes=}}Ang '''Peschiera del Garda''' ({{Langx|vec|Pischera}} {{Langx|la|Ardelica}}, ''Arilica'') ay isang bayan at ''[[Comune|comuna]]'' (komuna o munsipalidad) sa [[Lalawigan ng Verona|Kalawigan ng Verona]], sa [[Veneto|Rehiyon ng Veneto]], [[Italya]] . Noong ang [[Kaharian ng Lombardo-Veneto|Lombardo-Veneto]] ay nasa ilalim ng pamamahala ng Austria, ang Peschiera ang hilagang-kanlurang angkla ng apat na pinatibay na bayan na bumubuo sa [[Quadrilatero]]. Ang kuta ay nasa isang isla sa ilog [[Mincio]] sa labasan nito mula sa [[Lawa ng Garda]]. Ang bayan ay napapalibutan ng malalaking [[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: Stato da Terra – kanlurang Stato da Mar|sistemang pandepensa ng Venecia]] na naging [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]] simula noong Hulyo 9, 2017.<ref name="UNESCO">{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=The city of Bergamo – UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/331/ |access-date=2017-11-02 |website=whc.unesco.org |language=en}}</ref> == Kasaysayan == Noong [[Unang Digmaang Pandaigdig]], naganap ang [[Mga kumperensiya ng Rapallo at Peschiera|kumperensiya ng Peschiera]] sa pagitan ng mga primero ng Britanya at Pransiya at ng hari ng Italya noong Nobyembre 8, 1917. Kilala rin ang Peschiera del Garda dahil sa [[kulungang militar]] nito, na nagsara noong 2002. Ang commune ay bahagi ng Associazione Città del vino ("Asosasyon ng mga Binong Lungsod"). == Mga paghunahing tanawin == * Santuwaryo ng ''Madonna del Frassino'' (1511). Naglalaman ito ng mga gawa nina [[Paolo Farinati]] at Zeno da Verona. == Mga sanggunian == {{Reflist}} * {{Cite journal |last=Morbioli |first=Marco |last2=Sighele, Maurizio |year=2006 |title=L'avifauna del Laghetto del Frassino (Peschiera del Garda, Verona, Veneto) |journal=Bollettino del Museo Civico di Storia Naturale di Verona Botanica Zoologia |issue=30 |pages=275–291}} [http://www.maudoc.com/pdf/frassino.pdf PDF fulltext] == Mga panlabas na link == * [http://www.cittadelvino.it/ Associazione Nazionale Città del Vino] {{In lang|it}} * {{Cite EB1911|wstitle=Peschiera sul Garda|short=x}} {{Lago di Garda}}{{Province of Verona}}{{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Veneto]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] q1nw9w70od2wafwk4lp9ecu96pqk3e4 0 129063 2203522 2004302 2026-04-18T10:54:34Z Ryomaandres 8044 2203522 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Campello sul Clitunno|province=[[lalawigan ng Perugia|Perugia]]|website={{official website|http://www.comune.campello.pg.it}}|area_code=0743|postal_code=06042|day=Hunyo 26|saint=[[Luis IX ng Pransiya|San Luis]]|elevation_m=290|elevation_footnotes=|population_demonym=Campellini|population_footnotes=|area_total_km2=49.8|area_footnotes=|mayor=Maurizio Calisti|mayor_party=|frazioni=[[Pettino]], ''[[Acera]]'', ''[[Agliano, Campello sul Clitunno|Agliano]]'', ''[[Campello Alto]]'', ''Carvello'', ''Colle'', ''[[Fontanelle, Campello sul Clitunno|Fontanelle]]'', ''[[Lenano]]'', ''[[Spina Nuova]]''|region=[[Umbria]]|official_name=Comune di Campello sul Clitunno|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|42|49|56|N|12|46|40|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=CampellosulClitunno.gif|image_caption=Campello sul Clitunno|image_alt=|imagesize=|image_skyline=CampelloSulClitunnoCampelloAltoPanorama.JPG|native_name=|footnotes=}} Ang '''Campello sul Clitunno''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Perugia]] sa rehiyon ng [[Umbria]] ng [[Italya]], mga 45&nbsp;km timog-silangan ng [[Perugia]]. Ang [[Templo ni Citunno]], at ang pinagmulan ng [[Ilog Clitunno]], ay nasa loob ng mga hangganan nito. Ito rin ay isang sentro para sa paggawa ng langis ng olibo. Bukod sa iba pang tipikal na pagkaing sentral Italyano, ang lokal na gastronomo ay may kasamang [[cangrejo de rio]] at [[trutsa]]. == Mga sakuna == Noong Nobyembre 2006, apat na manggagawang maintenance ang namatay sa sunud-sunod na pagsabog habang nagsasagawa ng trabaho sa isang pasilidad ng langis ng olibo. Nasunog ang pabrika matapos ang mga pagsabog. Humigit-kumulang 500 katao ang inilikas bilang pag-iingat.<ref name="Reuters">[http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/L25317958.htm Explosion at Italian olive oil plant kills four] - [[Reuters]] - Obtained February 10, 2007.</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.campello.pg.it/ Opisyal na website] {{Clear}}{{Province of Perugia}}{{World Heritage Sites in Italy}} 4p7nksde5n1qvymc774m7nxrbc8dwu4 2203548 2203522 2026-04-18T11:27:22Z Ryomaandres 8044 2203548 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Campello sul Clitunno|province=[[lalawigan ng Perugia|Perugia]]|website={{official website|http://www.comune.campello.pg.it}}|area_code=0743|postal_code=06042|day=Hunyo 26|saint=[[Luis IX ng Pransiya|San Luis]]|elevation_m=290|elevation_footnotes=|population_demonym=Campellini|population_footnotes=|area_total_km2=49.8|area_footnotes=|mayor=Maurizio Calisti|mayor_party=|frazioni=[[Pettino]], ''[[Acera]]'', ''[[Agliano, Campello sul Clitunno|Agliano]]'', ''[[Campello Alto]]'', ''Carvello'', ''Colle'', ''[[Fontanelle, Campello sul Clitunno|Fontanelle]]'', ''[[Lenano]]'', ''[[Spina Nuova]]''|region=[[Umbria]]|official_name=Comune di Campello sul Clitunno|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|42|49|56|N|12|46|40|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=CampellosulClitunno.gif|image_caption=Campello sul Clitunno|image_alt=|imagesize=|image_skyline=CampelloSulClitunnoCampelloAltoPanorama.JPG|native_name=|footnotes=}} Ang '''Campello sul Clitunno''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Perugia]] sa rehiyon ng [[Umbria]] ng [[Italya]], mga 45&nbsp;km timog-silangan ng [[Perugia]]. Ang [[Templo ni Citunno]], at ang pinagmulan ng [[Ilog Clitunno]], ay nasa loob ng mga hangganan nito. Ito rin ay isang sentro para sa paggawa ng langis ng olibo. Bukod sa iba pang tipikal na pagkaing sentral Italyano, ang lokal na gastronomo ay may kasamang [[cangrejo de rio]] at [[trutsa]]. == Kasaysayan == Noong mga huling bahagi ng ika-14 na siglo, ang kastilyo ay nabawi ni Konde Paolo di Campello. Sa huling bahagi ng panahong medyebal, ang teritoryo ay nanatiling sakop ng mga batas ng [[Spoleto]] at pinamahalaan ng mga opisyal na kinuha mula sa mga nagbabayad ng buwis nito.<ref name="siusa_history">{{cite web |title=Comune di Campello sul Clitunno |url=https://siusa-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/siusa/pagina.pl?TipoPag=prodente&Chiave=34059 |access-date=14 February 2026 |website=Sistema Informativo Unificato per le Soprintendenze Archivistiche |language=it}}</ref> == Mga sakuna == Noong Nobyembre 2006, apat na manggagawang maintenance ang namatay sa sunud-sunod na pagsabog habang nagsasagawa ng trabaho sa isang pasilidad ng langis ng olibo. Nasunog ang pabrika matapos ang mga pagsabog. Humigit-kumulang 500 katao ang inilikas bilang pag-iingat.<ref name="Reuters">[http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/L25317958.htm Explosion at Italian olive oil plant kills four] - [[Reuters]] - Obtained February 10, 2007.</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.campello.pg.it/ Opisyal na website] {{Clear}}{{Province of Perugia}}{{World Heritage Sites in Italy}} 283qt3qi6s7oynigxifckphc3clr025 0 129150 2203521 2199967 2026-04-18T10:54:24Z Ryomaandres 8044 2203521 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Spoleto|province=[[Lalawigan ng Perugia|Perugia]] (PG)|website={{official website|http://www.comune.spoleto.pg.it}}|area_code=0743|postal_code=06049|day=Enero 14|saint=[[Ponciano (martir)|San Ponciano]]|elevation_m=396|elevation_footnotes=|population_demonym=Spoletini|population_footnotes=<ref>Population data from [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]</ref>|area_total_km2=349|area_footnotes=|mayor=Andrea Sisti|frazioni=tingnan ang [[Spoleto#mga frazione|talaan]]|region=[[Umbria]]|official_name=Città di Spoleto|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|42|44|N|12|44|E|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Spoleto-Stemma.png|image_caption=Tanaw ng Spoleto|image_alt=|imagesize=|image_skyline=View of Spoleto ty20060511r12040.jpg|native_name=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css">{{Coord|42.7564791|12.68547}}</templatestyles> Ang '''Spoleto''' ({{IPAc-en|s|p|ə|ˈ|l|eɪ|t|oʊ}},<ref>{{Cite Oxford Dictionaries|Spoleto}}</ref> <small>also</small> {{IPAc-en|US|11=s|17=t|16=iː|15=l|14=ˈ|13=oʊ|12=p|10=,_|s|9=oʊ|8=t|7=eɪ|6=l|5=ˈ|4=oʊ|p|18=oʊ}},<ref>{{Cite Merriam-Webster|Spoleto}}</ref> {{IPAc-en|UK|s|p|oʊ|ˈ|l|ɛ|t|oʊ}},<ref>{{Cite web |title=Spoleto |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/spoleto |access-date=30 May 2019 |website=[[Collins English Dictionary]] |publisher=[[HarperCollins]]}}</ref> Italyano: [spoˈleːto]; {{Lang-la|Spoletum}}) ay isang sinaunang lungsod sa Italyanong lalawigan ng [[Lalawigan ng Perugia|Perugia]] sa silangan-sentro ng [[Umbria]] sa paanan ng mga [[Kabundukang Apenino|Apenino]]. Ito ay {{Convert|20|km|mi}} timog ng [[Trevi, Province of Perugia|Trevi]], {{Convert|29|km|mi}} hilaga ng [[Terni]], {{Convert|63|km|mi}} timog-silangan ng [[Perugia]]; {{Convert|212|km|mi}} timog-silangan ng [[Florencia]]; at {{Convert|126|km|mi}} hilaga ng [[Roma]]. == Kasaysayan == Matatagpuan ang Spoleto sa silangang sangay ng [[Sa pamamagitan ng Flaminia|Via Flaminia]], na nagsanga sa dalawang kalsada sa [[Narni]] at muling sumama sa ''[[Foligno|Forum Flaminii]]'', malapit sa [[Foligno]]. Isang sinaunang daan din ang tinahak mula dito patungo sa [[Norcia|Nursia]]. Ang ''Ponte Sanguinario'' noong ika-1 siglo BK ay umiiral pa rin. Ang Foro ay nasa ilalim ng palengke ngayon. Matatagpuan sa tuktok ng isang malaki, malawak na lambak, na napapalibutan ng mga bundok, matagal nang sinakop ng Spoleto ang isang madiskarteng heograpikal na posisyon. Lumilitaw na ito ay isang mahalagang bayan sa orihinal na mga tribo ng mga [[Mga Umbro|Umbro]], na nagtayo ng mga pader sa paligid ng kanilang pamayanan noong ika-5 siglo BK, na ang ilan sa mga ito ay nakikita na ngayon. == Kakambal na bayan – kapatid na lungsod == * {{Flagicon|USA}} [[Charleston, South Carolina|Charleston]], Estados Unidos * {{Flagicon|GER}} [[Schwetzingen]], Alemanya * {{Flagicon|PER}} [[Cajamarca]], Peru * {{Flagicon|FRA}} [[Orange, Vaucluse|Orange]], Pransiya * {{Flagicon|MNE}} [[Cetinje]], Montenegro == Mga ''frazione'' == Iba't ibang mga suburb at maliliit na nayon na nakapalibot sa lungsod ng Spoleto (sama-samang tinutukoy bilang "mga [[frazione]]") ay kinabibilangan ng: Acquaiola, Acquacastagna, Ancaiano, [[Azzano, Spoleto|Azzano]], Baiano, Bazzano Inferiore, Bazzano Superiore, Beroide, Camporoppolo, Campo Salese, Cerqueto, Cese, Collerisana, Collicelli, Cortaccione, Crocemaroggia, Eggi, Fogliano, Forca di Cerro, Madonna di Baiano, Maiano, Messenano, Milano, Montebiblico, [[Monteluco]], Monte Martano, Morgnano, Morro, Ocenelli, Palazzaccio, Perchia, Petrognano, Pompagnano, Prottebari, Poretano, Rubbiano, San Brizio, San Giacomo, San Giovanni di Baiano, San Martino sa Trignano, San Nicolò, San Silvestro, Santa Croce, Sant'Anastasio, Sant'Angelo sa Mercole, San Venanzo, Silvignano, Somma, Strettura, Terraia, Terzo la Pieve, Terzo San Severo, Testaccio, Uncinano, Valdarena, Valle San Martino, Vallocchia.{{Fact|date=December 2014}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} * {{1911|author=[[Thomas Ashby]]}}</img>{{1911|author=[[Thomas Ashby]]}} na ngayon == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.spoleto.pg.it/ Opisyal na website] * [https://web.archive.org/web/20150801100217/http://www.charlestonspoleto.org/ Web Site ng Sister City ng Charleston at Spoleto] * [http://www.visitspoleto.it/ Opisyal na web site ng pampubliko at pribadong turistic operator ng Spoleto] * [http://www.prospoleto.it/ Pro Loco Spoleto] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210122005132/http://www.prospoleto.it/ |date=2021-01-22 }} * [http://www.spoletonline.com/ Spoleto OnLine] * [http://www.festivaldispoleto.it/ Spoleto Festival] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080612005148/http://www.festivaldispoleto.it/ |date=2008-06-12 }} * [https://web.archive.org/web/20041001000406/http://www.spoletostoria.org/home.html Spoleto Storia] * [http://www.festivaldispoleto.it/ Festival ng Dalawang Mundo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080612005148/http://www.festivaldispoleto.it/ |date=2008-06-12 }} * [https://web.archive.org/web/20071010053638/http://en.umbriaonline.com/spoleto.phtml UmbriaOnline: Spoleto] * [https://www.italyscapes.com/location/umbria/spoleto/ ITALYscapes - Spoleto] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220228170530/https://www.italyscapes.com/location/umbria/spoleto/ |date=2022-02-28 }} {{Province of Perugia}}{{World Heritage Sites in Italy}} 5zpxgntm6pjijd28hiy85ul1cycai7h 0 130119 2203525 1951703 2026-04-18T11:01:29Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1332579653|Conegliano]]" 2203525 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Conegliano|official_name=Città di Conegliano|native_name=|image_skyline=Conegliano vista dal Castello.jpg|imagesize=|image_alt=|image_flag=Flag of Conegliano.svg|image_caption=Conegliano na tanaw mula sa kastilyo noong 2008|image_shield=Conegliano-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|53|12.32|N|12|17|50.6|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Lalawigan ng Treviso|Treviso]] (TV)|frazioni=Ogliano, Scomigo, Collalbrigo, Costa, Parè, Campolongo (Hasplkhnott)|mayor_party=|mayor=Fabio Chies|area_footnotes=|area_total_km2=36|population_footnotes=|population_demonym=Coneglianesi|elevation_footnotes=|elevation_m=74|istat=|saint=[[Leonardo ng Noblac]]|day=Nobyembre 6|postal_code=31015|area_code=0438|website={{official website|http://www.comune.conegliano.tv.it}}|footnotes={{designation list | embed = yes | designation1 = WHS | designation1_offname = Le Colline del Prosecco di Conegliano e Valdobbiadene | designation1_date = [[List of World Heritage Sites by year of inscription#2019 (43rd session)|2019]] <small>(43rd [[World Heritage Committee|session]])</small> | designation1_type = | designation1_criteria = {{UNESCO WHS type|(v)}}(v) | Year = 2019 | area = 20,334.2 ha | buffer_zone = 43,988.2 ha | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/1571 1571] | designation1_free1name = Region | designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in Southern Europe|Southern Europe]] }}}}Ang '''Conegliano''' ([[Wikang Veneto|Veneto]]: ''Conejan'') ay isang bayan at ''[[comune]]'' (munisipalidad) sa rehiyon ng [[Veneto]] sa Italya sa [[lalawigan ng Treviso]], mga {{Convert|30|km|mi}} pahilaga sakay ng tren mula sa bayan ng [[Treviso]].<ref name="EB1911">{{cite EB1911|wstitle=Conegliano|volume=6|page=897}}</ref> Noong Setyembre 30, 2017, ang populasyon ng lungsod ay 35,023 katao. Ang mga labi ng isang kastilyo noong ika-10 siglo ay matatagpuan sa isang burol na nangingibabaw sa bayan. Dating pag-aari ng [[Katoliko Romanong Diyosesis ng Vittorio Veneto|Obispo ng Vittorio Veneto]], ang natitira ay isang kampana, na ngayon ay naglalaman ng isang maliit na museo, at mga panlabas na pader. Noong Hulyo 7, 2019, ''ang Le Colline del [[Prosecco]] di Conegliano e [[Valdobbiadene]]'' ay itinala bilang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]].<ref>{{Cite web |date=7 July 2019 |title=Two cultural sites added to UNESCO's World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/en/news/2006 |website=UNESCO}}</ref> == Kasaysayan == === Mga panahong medyebal at maagang moderno === Noong ika-10 siglo, ang Kastilyo ng Conegliano ay itinatag sa ilalim ng kontrol ng [[Diyosesis ng Belluno-Feltre|Obispo ng Belluno]]. Ang pinagmulan ng pangalang "Conegliano" ay malamang na nagmula sa [[Wikang Latin|Latin]] ''na cuniculus'' na nangangahulugang "lagusan sa ilalim ng lupa". <ref>{{Cite web |title=Comune di Conegliano - Storia |url=https://www.comune.conegliano.tv.it/vivere/cenni_storici |website=Municipality of Conegliano}}</ref> Ang kontrol sa lugar ay unang naipasa sa [[Marka ng Treviso]] noong 1153, at pagkatapos ay sa [[Republika ng Venecia]] noong 1337. Noong 1300, isang nayon ang itinatag ng isang grupo ng mga maharlikang pamilya sa paligid ng kastilyo. Noong [[Gitnang Kapanahunan]], ang kastilyo ay nagsilbing sentro ng kapangyarihan sa Conegliano, na siyang luklukan ng [[podestà]] at mga tungkuling pangrelihiyon ng bayan. Sa ilalim ng kontrol ng Trevigiani at Venecia, ang mga kuta ng Conegliano ay pinalakas. Gayunpaman, ang Conegliano ay pumasok sa isang estado ng paghina kasunod ng pagtatapos ng [[Digmaan ng Liga ng Cambrai]].<ref name=":0">{{Cite web |title=Storia {{!}} Coneglianocitta |url=https://treviso.venetoitaly.it/storia/ |access-date=2025-03-28 |website=treviso.venetoitaly.it}}</ref> Sa pagitan ng pagtatapos ng 1300s at 1800s, ang Conegliano ay tahanan ng isang [[Mga Italyanong Hudyo|komunidad ng mga Hudyo]]. Noong 1629, ang komunidad ng mga Hudyo ay sapilitang inilipat sa paanan ng burol ng kastilyo, bago muling inilipat noong 1675 sa labas ng mga pader ng bayan.<ref name=":0" /> === Bandang 1800 hanggang sa kasalukuyan === Kasunod ng pagtatapos ng Digmaang Napoleoniko, ang Conegliano ay napasailalim sa kontrol ng Austria bilang bahagi ng [[Kingdom of Lombardo–Veneto|Kaharian ng Lombardo-Veneto]]. Sa ilalim ng kontrol ng Austria, ang Conegliano ay sumailalim sa paglago at pag-unlad sibil.<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Storia del Comune di Conegliano - Microturismodellevenezie.it |url=https://www.microturismodellevenezie.it/conegliano/storia-di-conegliano/ |access-date=2025-03-28 |website=Microturismo delle Venezie |language=it-IT}}</ref> Noong [[Unang Digmaang Pandaigdig]], kasunod ng pagkatalo ng mga Italyano sa [[Labanan ng Caporetto]], ang mga tropang Italyano ay nagsimulang umatras patungo sa [[Piave (ilog)|ilog Piave]] kung saan ang Conegliano ay naging isang mahalagang punto ng transportasyon. Ang pagsulong ng mga Aleman-Austriako ay nangangahulugan na ang bayan ay sinakop noong Nobyembre 1, 1917. Nanatili ito sa ilalim ng okupasyon ng mga Kapangyarihang Sentral hanggang Oktubre 24, 1918 pagkatapos ng tagumpay ng mga Italyano sa [[Labanan ng Vittorio Veneto]].<ref>{{Cite web |title=Conegliano Veneto (TV) {{!}} Storia e Memoria di Bologna |url=https://www.storiaememoriadibologna.it/archivio/luoghi/conegliano-veneto-tv-0 |access-date=2025-03-28 |website=www.storiaememoriadibologna.it}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist|40em}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.conegliano.tv.it Opisyal na website] * [https://web.archive.org/web/20130529113656/http://cimaconegliano.it/ Cima Conegliano] * [https://artsandculture.google.com/story/igURhuxO5w72Cg Le Colline del Prosecco di Conegliano e Valdobbiadene] – Koleksyon ng UNESCO sa Google Arts and Culture {{Province of Treviso}}{{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Veneto]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] lnoc1t26dsezxsajsj6uyadvh1gojzo 0 130142 2203550 1951761 2026-04-18T11:33:29Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1343471453|Valdobbiadene]]" 2203550 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Valdobbiadene|official_name=Comune di Valdobbiadene|native_name={{native name|vec|Valdobiàden}}|image_skyline=File:Hillside View of Valdobbiadene.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Valdobbiadene|image_shield=Valdobbiadene-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|54|N|11|55|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=TV}} (TV)|frazioni=Bigolino, Guia, San Giovanni, San Pietro di Barbozza, Santo Stefano, San Vito Località: Follo, Funer, Guietta, Pianezze, Ron, Saccol, San Giovanni, Soprapiana, Villanova, Zecchei|mayor_party=|mayor=Luciano Fregonese|area_footnotes=|area_total_km2=60.70|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Valdobbiadenesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=247|saint=San [[Gregorio ang Dakila]]|day=Ikalawang Lunes ng Marso|postal_code=31049|area_code=0423|website={{official website|https://www.comune.valdobbiadene.tv.it/}}|footnotes={{designation list | embed = yes | designation1 = WHS | designation1_offname = Le Colline del Prosecco di Conegliano e Valdobbiadene | designation1_date = [[List of World Heritage Sites by year of inscription#2019 (43rd session)|2019]] <small>(43rd [[World Heritage Committee|session]])</small> | designation1_type = | designation1_criteria = {{UNESCO WHS type|(v)}}(v) | | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/1571 1571] | designation1_free1name = Region | designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in Southern Europe|Southern Europe]] }}}}Ang '''Valdobbiadene''' ({{Langx|vec|Valdobiàden}}) ay isang bayan at {{Lang|it|[[comune]]}} (komuna o munisipalidad) sa [[lalawigan ng Treviso]], [[Veneto|Lalawigan ng Veneto]], [[Italya]]. Si San [[Venantius Fortunatus]] ay ipinanganak sa bayan noong ika-6 na siglo. Ang Valdobbiadene ay isang lugar na nagtatanim ng alak: matatagpuan sa ibaba ng mga lugar ng [[Dolomita|Alpino-Dolomita]] ng Veneto, ang klima ay nagpapahintulot sa pagtatanim ng uri ng ubas na Glera. Ang lugar ng Conegliano Valdobbiadene ay tahanan ng pinakamahusay na [[Prosecco]], isang sobrang tuyong sparkling puting bino. Kabilang sa mga tatak ng Prosecco na nagmula sa lugar na ito ang [[Altaneve]],<ref>[http://resident.com/2014/01/31/luxury-italian-prosecco-vintner-david-noto/ Negron, Isaiah. ]</ref> Bisol, Mionetto, Col Vetoraz, Coda, Valdo at iba pa. Noong Hulyo 7, 2019, ang Le Colline del [[Prosecco]] di [[Conegliano]] e Valdobbiadene ay itinalaga bilang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]].<ref>{{Cite web |date=7 July 2019 |title=Two cultural sites added to UNESCO's World Heritage List |url=https://whc.unesco.org/en/news/2006 |website=UNESCO}}</ref> == Kasaysayan == Ang teritoryo ay napasailalim sa Treviso hanggang 1178, at pagkatapos nito ay sinakop ito ng pamilyang Ezzelini hanggang 1260, nang ito ay bumalik sa ilalim ng hurisdiksyon ng Treviso. Dahil sa patuloy na pag-atake ng mga labanan at pandarambong, noong kalagitnaan ng ika-14 na siglo, ito ay bumagsak sa ilalim ng dominasyon ng Venecia: ito ang nagwakas sa piyudalismo at, habang iginagalang ang kapangyarihang pampulitika ng Serenissima, ang Valdobbiadene ay hinati sa labinlimang komunidad sa kanayunan (tinatawag na "Mga Panuntunan"), at nagkaroon ng kakaibang awtonomiya sa pamamahala ng Merighi, mga lalaking demokratikong inihalal sa mga pinuno ng pamilya. Sa pagdating ni Napoleon at pagkatapos, sa dominasyon ng Austria, nawala ang Regole at lumitaw ang mga Munisipalidad, una ang tatlo, pagkatapos ay dalawa: ang Valdobbiadene, San Pietro di Barbozza at Bigolino, na nakaligtas lamang ng ilang taon (kalaunan ay isasama rin ang San Pietro di Barbozza sa Munisipalidad ng Valdobbiadene).<ref>[https://www.comune.valdobbiadene.tv.it/c026087/zf/index.php/storia-comune storia-comune] comune.valdobbiadene.tv.it</ref> == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:555 height:403 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:11500 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 bar:2011 text:2011 bar:2021 text:2021 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:0 bar:1871 from: 0 till:7931 bar:1881 from: 0 till:8488 bar:1901 from: 0 till:9017 bar:1911 from: 0 till:9976 bar:1921 from: 0 till:9624 bar:1931 from: 0 till:10443 bar:1936 from: 0 till:10425 bar:1951 from: 0 till:10954 bar:1961 from: 0 till:10739 bar:1971 from: 0 till:11021 bar:1981 from: 0 till:11097 bar:1991 from: 0 till:10748 bar:2001 from: 0 till:10624 bar:2011 from: 0 till:10690 bar:2021 from: 0 till:10002 PlotData= bar:1861 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5) bar:1871 at:7931 fontsize:XS text: 7931 shift:(-8,5) bar:1881 at:8488 fontsize:XS text: 8488 shift:(-8,5) bar:1901 at:9017 fontsize:XS text: 9017 shift:(-8,5) bar:1911 at:9976 fontsize:XS text: 9976 shift:(-8,5) bar:1921 at:9624 fontsize:XS text: 9624 shift:(-8,5) bar:1931 at:10443 fontsize:XS text: 10443 shift:(-8,5) bar:1936 at:10425 fontsize:XS text: 10425 shift:(-8,5) bar:1951 at:10954 fontsize:XS text: 10954 shift:(-8,5) bar:1961 at:10739 fontsize:XS text: 10739 shift:(-8,5) bar:1971 at:11021 fontsize:XS text: 11021 shift:(-8,5) bar:1981 at:11097 fontsize:XS text: 11097 shift:(-8,5) bar:1991 at:10748 fontsize:XS text: 10748 shift:(-8,5) bar:2001 at:10624 fontsize:XS text: 10624 shift:(-8,5) bar:2011 at:10690 fontsize:XS text: 10690 shift:(-8,5) bar:2021 at:10002 fontsize:XS text: 10002 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://artsandculture.google.com/story/igURhuxO5w72Cg Le Colline del Prosecco di Conegliano at Valdobbiadene] UNESCO Collection sa Google Arts and Culture {{Province of Treviso}}{{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Veneto]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] mpyzanabvy1oo05xe122j65efsofbq2 0 137458 2203499 2115464 2026-04-18T10:43:47Z Ryomaandres 8044 2203499 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Ivrea|elevation_footnotes=|mayor=Stefano Sertoli|area_footnotes=|area_total_km2=30.19|population_footnotes=<ref>Population data from [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]</ref>|population_demonym=Eporediesi|telephone=|elevation_m=253|frazioni=San Bernardo D'Ivrea, Torre Balfredo, Canton Stimozzo, Gillio, La Rossa, Meina, Moretti, Parise, Regione Campasso|postal_code=10015|istat=|saint=[[San Sabino]]|day=Hulyo 7|area_code=0125|website={{official website|http://www.comune.ivrea.to.it}}|mayor_party=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]] (TO)|official_name=Città di Ivrea|shield_alt=|native_name={{native name|pms|Ivrèja}}|image_skyline=Ponte Vecchio Ivrea.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Panorama ng Ivrea|image_shield=|image_map=|region=[[Piamonte]]|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=Italy Piedmont#Italy|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|28|N|07|53|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes={{designation list | embed=yes | designation1 = WHS | designation1_offname = Ivrea, industrial city of the 20th century | designation1_date = 2018 | designation1_type = Cultural | designation1_criteria = (iv) | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/1538 1538] | designation1_free1name = State Party | designation1_free1value = {{flag|Italy}} | designation1_free2name = Region | designation1_free2value = [[List of World Heritage Sites in Southern Europe|Southern Europe]] }}}}Ang '''Ivrea''' (Italyano: [iˈvrɛːa]; {{Lang-pms|Ivrèja}} [iˈʋrɛja] ; {{Lang-fr|Ivrée}}; {{Lang-la|Eporedia}}) ay isang bayan at ''[[komuna]]'' sa [[Kalakhang Lungsod ng Turin]] sa rehiyon ng [[Piamonte]] sa hilagang-kanluran ng Italya. Makikita sa kalsada na patungo sa [[Lambak Aosta]] (bahagi ng medyebal na [[Sa pamamagitan ng Francigena|Via Francigena]]), malapit sa [[Dora Baltea]] at itinuturing na sentro ng lugar ng [[Canavese]]. Ang Ivrea ay matatagpuan sa isang lunas na noong sinaunang panahon ay nabuo mula sa isang malaking lawa. Ngayon, limang mas maliit na lawa&nbsp;— Sirio, San Michele, Pistono, Nero at Campagna&nbsp;— ang matatagpuan sa lugar sa paligid ng bayan. Noong Hulyo 1, 2018, ang pook na kilala bilang "Industriyal na Lungsod ng ika-20 Siglo" ay itinala bilang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]].<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1538|title=Ivrea, industrial city of the 20th century|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=whc.unesco.org|language=en|access-date=2018-07-01}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|http://www.comune.ivrea.to.it}} * [http://www.storicocarnevaleivrea.it/ Karnabal ng Ivrea] * [https://web.archive.org/web/20070502221932/http://www.maam.ivrea.it/ Opisyal na Website ng Modern Architecture ng Ivrea] * [http://www.soyouz.com/voyages/photos/thumbnails.php?album=222 Mga larawan ni Ivrea] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225100051/http://soyouz.com/voyages/photos/thumbnails.php?album=222 |date=2021-02-25 }} * [http://www.soyouz.com/voyages/photos/index.php?cat=36 Mga larawan ng Carnival at Labanan ng mga dalandan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225103205/http://soyouz.com/voyages/photos/index.php?cat=36 |date=2021-02-25 }} * [http://www.unitalsi-ivrea.it UNITALSI Ivrea] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125231856/http://www.unitalsi-ivrea.it/ |date=2021-01-25 }} {{Lalawigan ng Turin}}{{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] lz24teczcwi1vg3tjjqt0hvybvatjf9 0 153875 2203341 756644 2026-04-17T12:33:17Z ~2026-23669-52 160987 Removed redirect to [[Lockheed Martin F-35 Lightning II]] 2203341 wikitext text/x-wiki {{ {{#switch:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}|#default=ambox|{{ns:Image}}=imbox|{{ns:Category}}=cmbox}} | type = speedy | image = none | style = font-size:95%; | text = '''[[Wikipedia:Batayan para sa mabilisang pagbura|Kandidato para sa mabilisang pagbura]] ang pahinang ito dahil sa dahilang inilahad sa ibaba:''' B18 Kung hindi ka sang-ayon sa kanyang mabilisang pagbura, paki-paliwanag kung bakit sa [[{{NAMESPACE}} talk:{{PAGENAME}}|pahinang usapan nito]] o sa [[Wikipedia:Mga mabilisang pagbura]]. Kung maliwanag na hindi nakasunod sa pamantayan ng mabilisang pagbura, o may balak kang itama ito, maaaring mong tanggalin ang paalalang ito, ngunit huwag mong tanggalin ang paalalang ito mula sa artikulo na ikaw mismo ang gumawa. ''[[Wikipedia:Mga Tagapangasiwa|Mga tagapangasiwa]] - Tandaan na tingnan [[Natatangi:Ano ang nakakawing dito/{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|kung mayroong mga nakaturo dito]] at [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=history}} kasaysayan ng pahina] ([{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|diff=0}} huling pagbabago]) bago [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=delete}} burahin].''}}__NOINDEX__{{#if:||[[Kategorya:Mga pahinang mabilisang buburahin]][[Kategorya:Mga mabilisang pagbura]]}} #REDIRECT [[Lockheed Martin F-35 Lightning II]] h9zr3erss8hpvm4g80cj3fehguj1e81 0 160653 2203516 2085023 2026-04-18T10:52:44Z Ryomaandres 8044 2203516 wikitext text/x-wiki {{distinguish|Pompey}} [[Talaksan:PompeiiStreet.jpg|thumb|Isang sementadong daan sa Pompeya.]] Ang sinaunang lungsod ng '''Pompeya''' o '''Pompeii''' ay isang natabunang bayan na malapit sa kasalukuyang [[Napoles]] sa Italyanong rehiyon ng [[Campania]], sa pamayanan ng [[Pompei|Pompeya]]. Kasama ng [[Herculano]], ang karatig-bayan nito, ang Pompeya ay nawasak at natabunan noong isang mahaba at mapanganib na pagputok ng Bulkang [[Vesubio]] sa loob ng dalawang araw noong taong 79 AD. Ang pagputok ay tumakip sa Pompeya sa ilalim ng 4-6 metrong abo at bato, at ito ay naglaho sa loob ng 1,500 taon hanggang sa muli nitong pagkatuklas noong 1599. Simula noon, ang paghuhukay rito ay nagbigay ng kakaibang pananaw sa buhay lungsod noong kalawakan ng [[Imperyong Romano]]. Ngayon, itong [[UNESCO]] ''World Heritage Site'' ay isa sa mga sikat na pasyalang panturista sa [[Italya]], na may humigit-kumulang na 2.5 milyong<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.touring.it/Pdf/dossier/Musei2008.pdf |access-date=2011-03-15 |archive-date=2008-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217145552/http://www.touring.it/Pdf/dossier/Musei2008.pdf |url-status=dead }}</ref> bisita bawat taon. == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Sinaunang Roma]] {{stub|Italya}} {{World Heritage Sites in Italy}} k8fzyk53bxdwcdkq424iblrymjr54h5 0 160657 2203537 2190414 2026-04-18T11:12:27Z Ryomaandres 8044 2203537 wikitext text/x-wiki [[image:010319 25 Ercolano scavi.JPG|thumb|Herculano, Italya]] Ang '''Herculano''' o '''Ercolano''' (Italyano: ''Ercolano''; Ingles/Latin: ''Herculaneum'') ay isang sinaunang Romanong bayan na nasalanta sa pagputok ng bulkan noong taong 79 AD, na matatagpuan sa kinalalagyan ng kasalukuyang [[comune]] ng Ercolano, sa rehiyong Italyano ng [[Campania]] sa paanan ng Bulkang [[Vesubio]]. Ito ay kilala sa paglaho nito, kasama ng [[Pompeya]], [[Estabia]] at [[Oplontis]], dahil sa pagputok ng Vesubio noong Agosto 24, 79 AD, na nagtabon sa mga ito ng abo at tunaw na bato, na siyang natuyo at tumigas. Ang Herculano ay may mas maraming tao kaysa Pompeya noong taong sila'y natabunan. Nakaugalian na noong sinaunang panahon ang kaugnayan ng Herculano sa pangalan ng bayaning Griyego na si [[Herkules]]<ref>The founding myth asserted that Hercules built Herculaneum at the location where he killed Cacus, a son of Vulcan who had stolen some of Hercules' cattle.</ref>, isang bakas na ang lungsod ay itinatag ng mga Griyego. ==Mga sanggunian== {{reflist}}{{World Heritage Sites in Italy}} {{stub|Italya}} [[Kategorya:Sinaunang Roma]] lqjydjo9hpknfqogw5ohwwxye89kryn 2203539 2203537 2026-04-18T11:15:47Z Ryomaandres 8044 2203539 wikitext text/x-wiki [[image:010319 25 Ercolano scavi.JPG|thumb|Herculano, Italya]] Ang '''Herculano''' o '''Ercolano''' (Italyano: ''Ercolano''; Ingles/Latin: ''Herculaneum'') ay isang sinaunang Romanong bayan na nasalanta sa pagputok ng bulkan noong taong 79 AD, na matatagpuan sa kinalalagyan ng kasalukuyang [[comune]] ng Ercolano, sa rehiyong Italyano ng [[Campania]] sa paanan ng Bulkang [[Vesubio]]. Ito ay kilala sa paglaho nito, kasama ng [[Pompeya]], [[Estabia]] at [[Oplontis]], dahil sa pagputok ng Vesubio noong Agosto 24, 79 AD, na nagtabon sa mga ito ng abo at tunaw na bato, na siyang natuyo at tumigas. Ang Herculano ay may mas maraming tao kaysa Pompeya noong taong sila'y natabunan. Nakaugalian na noong sinaunang panahon ang kaugnayan ng Herculano sa pangalan ng bayaning Griyego na si [[Herkules]]<ref>The founding myth asserted that Hercules built Herculaneum at the location where he killed Cacus, a son of Vulcan who had stolen some of Hercules' cattle.</ref>, isang bakas na ang lungsod ay itinatag ng mga Griyego. Ayon sa tradisyonal na kuwento, ang lungsod ay muling natuklasan nang hindi sinasadya noong 1709 habang naghuhukay ng isang balon. Gayunpaman, may mga labi ng lungsod na natagpuan na sa mga naunang paggawa ng lupa.<ref>Wallace-Hadrill, Andrew (2011). ''Herculaneum: Past and Future''. {{ISBN|978-0-7112-3142-9}}. p47</ref> Sa mga taon kasunod ng pagtuklas sa lugar, ang mga naghahanap ng kayamanan ay naghukay ng mga tunel at kumuha ng mga [[artepakto]]. Nagsimula ang mga regular na paghuhukay noong 1738 at nagpatuloy nang hindi regular mula noon. Sa kasalukuyan, isang bahagi lamang ng sinaunang lugar ang nahukay. Ang pokus ay lumipat sa pagpapanatili ng mga nahukay nang bahagi ng lungsod sa halip na ilantad ang higit pa. ==Mga sanggunian== {{reflist}}{{World Heritage Sites in Italy}} {{stub|Italya}} [[Kategorya:Sinaunang Roma]] glg11gkkerdvjearv8dm8qujoin7gls 5 165385 2203380 2202826 2026-04-18T04:02:05Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2203380 wikitext text/x-wiki == New real time list of missing articles == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> I suggest that you give a look to the [[m:Mix'n'match|Mix'n'match]] tool by Magnus Manske, and that you recommend it from this page. Thanks to Wikidata, it's able to tell you in real time what articles you're missing out of several reliable lists of relevant persons. --[[m:user:Nemo_bis|Nemo]] 17:06, 10 Oktubre 2014 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Nemo bis@metawiki using the list at http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Talk:Mix%27n%27match&oldid=10158766 --> :Ha? [[Tagagamit:OmegaAndromedae|OmegaAndromedae]] ([[Usapang tagagamit:OmegaAndromedae|kausapin]]) 12:39, 18 Agosto 2025 (UTC) ::''Automatic message delivery'' ito kaya parang walang ''sense''. Tingnan mo ang orihinal na ''message delivery'' [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia:Talaan_ng_mga_artikulong_kailangang_mayroon_ang_bawat_Wikipedia&oldid=1445796 dito]. Ipinadala ang mensahe na 'yan para i-''suggest'' na puwede gumawa ng tala tulad nung nasa baba. [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia%3ATalaan_ng_mga_artikulong_kailangang_mayroon_ang_bawat_Wikipedia&diff=1670548&oldid=1445796 Si Bluemask ang gumawa ng talang 'yan], siya 'yun isa pang aktibong admin dito sa Wikipediang Tagalog. ''Hope'' na naliwanagan ka. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:04, 23 Oktubre 2025 (UTC) :::Ah, pero bakit may kulang? Ano ba nangyari sa Q6 hanggang Q14 at bakit nawala ang Q47, at kung na delete lang sila bakit wala ang Q613? Pero di ko man iyata magagamit ito, pero salamat nalang! [[Tagagamit:OmegaAndromedae|OmegaAndromedae]] ([[Usapang tagagamit:OmegaAndromedae|kausapin]]) 04:37, 23 Oktubre 2025 (UTC) == Wikidata list == {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P5008 wd:Q5460604. } |columns=number:bilang,item:aytem,label/en:artikulo,label,P18 |section= |min_section=3 |sort=label |links=red |thumb=128 |autolist=fallback }} {| class='wikitable sortable' ! bilang ! aytem ! artikulo ! label ! larawan |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q12199|Q12199]] | HIV/AIDS | [[AIDS]] | [[Talaksan:Human Immunodeficency Virus - stylized rendering.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q9181|Q9181]] | Abraham | [[Abraham]] | [[Talaksan:PikiWiki Israel 47514 Samaritan museum on mount Grizim - Left.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q91|Q91]] | Abraham Lincoln | [[Abraham Lincoln]] | [[Talaksan:Abraham Lincoln O-77 matte collodion print.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q5670|Q5670]] | Abu Nuwas | [[Abu Nuwas]] | [[Talaksan:Abu Nuwas.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q9381|Q9381]] | Adam Smith | [[Adam Smith]] | [[Talaksan:AdamSmith.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q352|Q352]] | Adolf Hitler | [[Adolf Hitler]] | [[Talaksan:Adolf Hitler cropped restored 3x4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q889|Q889]] | Afghanistan | [[Apganistan|Afghanistan]] | [[Talaksan:Afghanistan - Location Map (2013) - AFG - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q8018|Q8018]] | Augustine of Hippo | [[Agustin ng Hipona]] | [[Talaksan:Saint Augustine by Philippe de Champaigne.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q8597|Q8597]] | Akbar | [[Akbar ang Dakila]] | [[Talaksan:Contemporary seated portrait of Akbar, 1605.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q8006|Q8006]] | Akira Kurosawa | [[Akira Kurosawa]] | [[Talaksan:Akirakurosawa-onthesetof7samurai-1953-page88.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q9546|Q9546]] | Al-Ghazali | [[Al-Ghazali]] | [[Talaksan:Al Ghazali.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q7251|Q7251]] | Alan Turing | [[Alan Turing]] | [[Talaksan:Alan Turing (1951) (crop).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q937|Q937]] | Albert Einstein | [[Albert Einstein|Q937]] | [[Talaksan:Albert Einstein Head cleaned.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q5580|Q5580]] | Albrecht Dürer | [[Albrecht Dürer]] | [[Talaksan:Dürer Alte Pinakothek.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q188|Q188]] | German | [[Wikang Aleman|Aleman]] | [[Talaksan:Legal status of German in the world.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q183|Q183]] | Germany | [[Alemanya]] | [[Talaksan:Aerial view of Berlin (32881394137).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q7318|Q7318]] | Nazi Germany | [[Alemanyang Nazi]] | |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q7374|Q7374]] | Alfred Hitchcock | [[Alfred Hitchcock]] | [[Talaksan:Hitchcock, Alfred 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q262|Q262]] | Algeria | [[Algeria]] | [[Talaksan:Algeria - Location Map (2013) - DZA - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q1286|Q1286]] | Alps | [[Alpes]] | [[Talaksan:Alps 2007-03-13 10.10UTC 1px-250m.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q10908|Q10908]] | Amphibia | [[Amphibia]] | [[Talaksan:Fire salamander (Salamandra Salamandra).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q727|Q727]] | Amsterdam | [[Amsterdam]] | [[Talaksan:Amsterdam airphoto.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q5456|Q5456]] | Andes | [[Andes]] | [[Talaksan:Andes 70.30345W 42.99203S.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q5603|Q5603]] | Andy Warhol | [[Andy Warhol]] | [[Talaksan:Andy Warhol at the Jewish Museum (by Bernard Gotfryd) – LOC.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q8258|Q8258]] | One Thousand and One Nights | [[Ang Isang Libo't Isang Gabi|Ang Isanglibo't Isang mga Gabi]] | [[Talaksan:Sughrat.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q8269|Q8269]] | The Tale of Genji | [[Ang Kuwento ni Genji]] | [[Talaksan:Genji emaki 01003 002.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q8251|Q8251]] | The Art of War | [[Sining ng Pakikidigma|Ang Sining ng Pakikidigma]] | [[Talaksan:Bamboo book - closed - UCR.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q43473|Q43473]] | Angkor Wat | [[Angkor Wat]] | [[Talaksan:Angkor wat temple.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q51|Q51]] | Antarctica | [[Antartika|Antarctica]] | [[Talaksan:Antarctica 6400px from Blue Marble.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q5685|Q5685]] | Anton Chekhov | [[Anton Chekhov]] | [[Talaksan:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q1340|Q1340]] | Antonio Vivaldi | [[Antonio Vivaldi]] | [[Talaksan:Onbekend - Antonio Vivaldi - Bologna Museo Internationale e biblioteca della musica di bologna 28-04-2012 9-21-050.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q7298|Q7298]] | Antonín Dvořák | [[Antonín Dvořák]] | [[Talaksan:Dvorak.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q15|Q15]] | Africa | [[Aprika]] | [[Talaksan:Africa satellite orthographic.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q1828555|Q1828555]] | Arabic script | [[Arabic script]] | [[Talaksan:Tawqi' script - Qur'anic verses - 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q8669|Q8669]] | Arab–Israeli conflict | [[Arab–Israeli conflict]] | [[Talaksan:Arab-Israeli Map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q1357|Q1357]] | Araneae | [[Gagamba|Araneae]] | [[Talaksan:Spiders Diversity.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q525|Q525]] | Sun | [[Araw (astronomiya)|Araw]] | [[Talaksan:The Sun in white light.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q10872|Q10872]] | Archaea | [[Arkeya|Archaea]] | [[Talaksan:Archaea.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q8739|Q8739]] | Archimedes | [[Arkimedes|Archimedes]] | [[Talaksan:Retrato de un erudito (¿Arquímedes?), por Domenico Fetti.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q414|Q414]] | Argentina | [[Arhentina]] | [[Talaksan:Fitz Roy 1b.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q868|Q868]] | Aristotle | [[Aristoteles]] | [[Talaksan:Aristotle Altemps Inv8575.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q1360|Q1360]] | arthropod | [[Arthropoda]] | [[Talaksan:Asian forest scorpion in Khao Yai National Park.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q48|Q48]] | Asia | [[Asya]] | [[Talaksan:Asia satellite orthographic.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[:d:Q1524|Q1524]] | Athens | [[Atenas]] | [[Talaksan:Akropolis 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[:d:Q408|Q408]] | Australia | [[Australya]] | [[Talaksan:Australia satellite plane.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[:d:Q40|Q40]] | Austria | [[Austria]] | [[Talaksan:Oesterreichisches Woerterbuch 43. Auflage Deckel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[:d:Q8011|Q8011]] | Avicenna | [[Avicenna]] | [[Talaksan:Pursina.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[:d:Q12542|Q12542]] | Aztec | [[Aztec]] | [[Talaksan:Reconstruction of Tenochtitlan2006.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[:d:Q1530|Q1530]] | Baghdad | [[Baghdad]] | [[Talaksan:Bagdad collage.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[:d:Q7343|Q7343]] | Great Barrier Reef | [[Bahura ng Gran Barrera]] | [[Talaksan:GreatBarrierReef-EO.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[:d:Q321|Q321]] | Milky Way | [[Ariwanas|Balatas]] | [[Talaksan:Artist’s impression of the Milky Way.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 52 | [[:d:Q12548|Q12548]] | Holy Roman Empire | [[Banal na Imperyong Romano]] | |- | style='text-align:right'| 53 | [[:d:Q1861|Q1861]] | Bangkok | [[Bangkok]] | [[Talaksan:Temple of the Emerald of buddha or Wat Phra Kaew (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[:d:Q7164|Q7164]] | World Bank | [[Bangkong Pandaigdig]] | [[Talaksan:World Bank building at Washington.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[:d:Q9610|Q9610]] | Bangla | [[Wikang Bengali|Bangla]] | [[Talaksan:Bengali letters.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[:d:Q902|Q902]] | Bangladesh | [[Bangladesh]] | |- | style='text-align:right'| 57 | [[:d:Q12512|Q12512]] | St. Peter's Basilica | [[Basilika ni San Pedro]] | [[Talaksan:Basilica di San Pietro in Vaticano September 2015-1a.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[:d:Q956|Q956]] | Beijing | [[Beijing]] | [[Talaksan:Skyline of Beijing CBD with B-5906 approaching (20211016171955).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[:d:Q313|Q313]] | Venus | [[Benus (planeta)|Benus]] | [[Talaksan:PIA23791-Venus-RealAndEnhancedContrastViews-20200608 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[:d:Q64|Q64]] | Berlin | [[Berlin]] | [[Talaksan:Cityscape Berlin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[:d:Q2841|Q2841]] | Bogotá | [[Bogotá|Bogota]] | [[Talaksan:Centro internacional.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[:d:Q202943|Q202943]] | Brahmagupta | [[Brahmagupta]] | |- | style='text-align:right'| 63 | [[:d:Q155|Q155]] | Brazil | [[Brasil|Brazil]] | [[Talaksan:Cidade Maravilhosa.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[:d:Q8680|Q8680]] | British Empire | [[Imperyong Britaniko|Britanikong Imperyo]] | |- | style='text-align:right'| 65 | [[:d:Q748|Q748]] | Buddhism | [[Budismo|Buddadamma]] | [[Talaksan:Large Gautama Buddha statue in Buddha Park of Ravangla, Sikkim.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[:d:Q513|Q513]] | Mount Everest | [[Bundok Everest]] | [[Talaksan:Mount Everest as seen from Drukair2 PLW edit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 67 | [[:d:Q405|Q405]] | Moon | [[Buwan (astronomiya)|Buwan]] | [[Talaksan:FullMoon2010.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[:d:Q85|Q85]] | Cairo | [[Cairo]] | [[Talaksan:Cairo Skyline (2020).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[:d:Q16|Q16]] | Canada | [[Canada]] | [[Talaksan:Canada - Location Map (2013) - CAN - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[:d:Q5465|Q5465]] | Cape Town | [[Lungsod ng Cabo|Cape Town]] | [[Talaksan:Ciudad del Cabo desde Cabeza de León, Sudáfrica, 2018-07-22, DD 34.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[:d:Q6722|Q6722]] | Carl Friedrich Gauss | [[Carl Friedrich Gauss]] | [[Talaksan:Carl Friedrich Gauss.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[:d:Q1043|Q1043]] | Carl Linnaeus | [[Carl Linnaeus]] | [[Talaksan:Carl von Linné.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[:d:Q3044|Q3044]] | Charlemagne | [[Carlomagno]] | [[Talaksan:Charlemagne denier Mayence 812 814.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[:d:Q1405|Q1405]] | Augustus | [[Cesar Augusto]] | [[Talaksan:Augustus of Prima Porta (inv. 2290).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[:d:Q160|Q160]] | Cetacea | [[Cetacea]] | [[Talaksan:Graywhale MMC.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 76 | [[:d:Q9045|Q9045]] | Chanakya | [[Chanakya]] | [[Talaksan:Chanakya artistic depiction.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[:d:Q1035|Q1035]] | Charles Darwin | [[Charles Darwin|Q1035]] | [[Talaksan:Charles Darwin portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[:d:Q5686|Q5686]] | Charles Dickens | [[Charles Dickens]] | [[Talaksan:Dickens Gurney head.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[:d:Q2042|Q2042]] | Charles de Gaulle | [[Charles de Gaulle]] | [[Talaksan:General Charles de Gaulle in 1945.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[:d:Q882|Q882]] | Charlie Chaplin | [[Charlie Chaplin]] | [[Talaksan:Charlie Chaplin portrait Getty 1739411952.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[:d:Q5809|Q5809]] | Che Guevara | [[Che Guevara]] | [[Talaksan:Che Guevara - Guerrillero Heroico by Alberto Korda.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[:d:Q8201|Q8201]] | Chinese characters | [[Chinese characters]] | [[Talaksan:Hanzi.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[:d:Q7322|Q7322]] | Christopher Columbus | [[Christopher Columbus]] | [[Talaksan:Ridolfo del Ghirlandaio - Ritratto di Cristoforo Colombo (1520).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[:d:Q8423|Q8423]] | Cyrus the Great | [[Dakilang Ciro|Ciro ang Dakila]] | [[Talaksan:Great Men and Famous Women Volume 1 - Cyrus the Great.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[:d:Q81513|Q81513]] | Citrus | [[Citrus]] | [[Talaksan:OrangeBloss wb.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[:d:Q8683|Q8683]] | Cold War | [[Digmaang Malamig|Cold War]] | [[Talaksan:US Army tanks face off against Soviet tanks, Berlin 1961.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[:d:Q739|Q739]] | Colombia | [[Colombia]] | |- | style='text-align:right'| 88 | [[:d:Q4604|Q4604]] | Confucius | [[Confucio|Confucius]] | [[Talaksan:Confucius, fresco from a Western Han tomb of Dongping County, Shandong province, China.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[:d:Q8413|Q8413]] | Constantine the Great | [[Dakilang Constantino|Constantino I]] | [[Talaksan:0 Gaius Flavius Valerius Constantinus, Palatino.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[:d:Q241|Q241]] | Cuba | [[Cuba]] | [[Talaksan:Santa Clara (Cuba).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[:d:Q7430|Q7430]] | deoxyribonucleic acid | [[DNA|Q7430]] | [[Talaksan:DNA animation.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[:d:Q545|Q545]] | Baltic Sea | [[Dagat Baltiko]] | [[Talaksan:SvetlogorskRauschen 05-2017 img11 beach.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[:d:Q5484|Q5484]] | Caspian Sea | [[Dagat Kaspiyo|Dagat Caspian]] | [[Talaksan:Caspian Sea from orbit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[:d:Q1693|Q1693]] | North Sea | [[Dagat Hilaga]] | [[Talaksan:North Sea 02 ubt.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 95 | [[:d:Q166|Q166]] | Black Sea | [[Dagat Itim]] | [[Talaksan:Black Sea Nasa May 25 2004.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 96 | [[:d:Q1247|Q1247]] | Caribbean Sea | [[Dagat Karibe]] | [[Talaksan:50 Shades Of Blue (187611681).jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[:d:Q37660|Q37660]] | South China Sea | [[Dagat Timog Tsina|Dagat Luzon]] | [[Talaksan:Mar de China Meridional - BM WMS 2004.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[:d:Q4918|Q4918]] | Mediterranean Sea | [[Dagat Mediteraneo]] | [[Talaksan:Mediterranean Sea political map-en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[:d:Q2|Q2]] | Earth | [[Daigdig]] | [[Talaksan:The Blue Marble (5052124705).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[:d:Q8409|Q8409]] | Alexander the Great | [[Alejandrong Dakila|Dakilang Aleksander]] | [[Talaksan:Alexander the Great mosaic (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[:d:Q8698|Q8698]] | Great Depression | [[Malawakang Depresyon|Dakilang Depresyon]] | [[Talaksan:Lange-MigrantMother02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[:d:Q3766|Q3766]] | Damascus | [[Damasco|Damascus]] | [[Talaksan:Damascus, Syria, Panorama at sunset.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[:d:Q1067|Q1067]] | Dante Alighieri | [[Dante Alighieri|Q1067]] | [[Talaksan:Portrait de Dante.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 104 | [[:d:Q1653|Q1653]] | Danube | [[Danubio]] | [[Talaksan:Budapest from Gellert Hill.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 105 | [[:d:Q41585|Q41585]] | David Hilbert | [[David Hilbert]] | [[Talaksan:Hilbert.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[:d:Q1353|Q1353]] | Delhi | [[Delhi]] | [[Talaksan:Red Fort in Delhi 03-2016 img3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[:d:Q974|Q974]] | Democratic Republic of the Congo | [[Demokratikong Republika ng Congo]] | [[Talaksan:DR Congo - collage.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[:d:Q1354|Q1354]] | Dhaka | [[Dhaka]] | [[Talaksan:Dhaka skyline1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 109 | [[:d:Q297|Q297]] | Diego Velázquez | [[Diego Velázquez]] | [[Talaksan:Diego Velázquez Autorretrato 45 x 38 cm - Colección Real Academia de Bellas Artes de San Carlos - Museo de Bellas Artes de Valencia.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[:d:Q2487|Q2487]] | Thirty Years' War | [[Tatlumpung Taong Digmaan|Digmaan ng Tatlumpung Taon]] | [[Talaksan:Magdeburg 1631.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 111 | [[:d:Q8740|Q8740]] | Vietnam War | [[Digmaang Biyetnam]] | [[Talaksan:VietnamMural.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[:d:Q8676|Q8676]] | American Civil War | [[Digmaang Sibil ng Amerika|Digmaang Sibil ng Estados Unidos]] | [[Talaksan:CivilWarUSAColl.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[:d:Q12536|Q12536]] | Abbasid Caliphate | [[Kalipatong Abasida|Dinastiyang Abasida]] | [[Talaksan:Abbasid Caliphate-ar.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 114 | [[:d:Q7209|Q7209]] | Han dynasty | [[Dinastiyang Han]] | [[Talaksan:Summer Vacation 2007, 263, Watchtower In The Morning Light, Dunhuang, Gansu Province.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 115 | [[:d:Q9903|Q9903]] | Ming dynasty | [[Dinastiyang Ming]] | [[Talaksan:Ming Empire cca 1580 (en).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 116 | [[:d:Q8733|Q8733]] | Qing dynasty | [[Dinastiyang Qing]] | |- | style='text-align:right'| 117 | [[:d:Q9683|Q9683]] | Tang dynasty | [[Dinastiyang Tang]] | [[Talaksan:Tang Dynasty circa 700 CE.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 118 | [[:d:Q190|Q190]] | God | [[Diyos]] | [[Talaksan:Schnorr von Carolsfeld Bibel in Bildern 1860 001.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 119 | [[:d:Q9106|Q9106]] | Dmitri Mendeleev | [[Dimitri Mendeleyev|Dmitri Mendeleev]] | [[Talaksan:Dmitri Mendeleev.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 120 | [[:d:Q612|Q612]] | Dubai | [[Dubai]] | [[Talaksan:Dubai Skyline mit Burj Khalifa (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 121 | [[:d:Q7953|Q7953]] | Zen | [[Zen|Dzen]] | [[Talaksan:Eiheiji gate.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 122 | [[:d:Q79|Q79]] | Egypt | [[Ehipto]] | [[Talaksan:All Gizah Pyramids.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 123 | [[:d:Q7939|Q7939]] | El Niño | [[El Niño]] | [[Talaksan:ENSO - El Niño.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 124 | [[:d:Q7207|Q7207]] | Elizabeth I of England | [[Elizabeth I ng Inglatera]] | [[Talaksan:Elizabeth1England.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 125 | [[:d:Q303|Q303]] | Elvis Presley | [[Elvis Presley]] | [[Talaksan:Elvis Presley Publicity Photo for The Trouble with Girls 1968.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 126 | [[:d:Q613|Q613]] | Emirate of Dubai | [[Emirate of Dubai]] | [[Talaksan:UAE Dubai Marina img1 asv2018-01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 127 | [[:d:Q8753|Q8753]] | Enrico Fermi | [[Enrico Fermi]] | [[Talaksan:Enrico Fermi 1943-49.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 128 | [[:d:Q8272|Q8272]] | Epic of Gilgamesh | [[Epiko ni Gilgamesh]] | [[Talaksan:GilgameshTablet.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 129 | [[:d:Q9123|Q9123]] | Ernest Rutherford | [[Ernest Rutherford]] | [[Talaksan:Ernest Rutherford LOC.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 130 | [[:d:Q9130|Q9130]] | Erwin Schrödinger | [[Erwin Schrödinger]] | [[Talaksan:Erwin Schrödinger - Narodowe Archiwum Cyfrowe (1-E-939).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 131 | [[:d:Q29|Q29]] | Spain | [[Espanya]] | [[Talaksan:Spain - Location Map (2013) - ESP - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 132 | [[:d:Q143|Q143]] | Esperanto | [[Esperanto|Q143]] | [[Talaksan:Flag of Esperanto.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 133 | [[:d:Q30|Q30]] | United States | [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] | [[Talaksan:United States - Location Map (2013) - USA - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 134 | [[:d:Q9202|Q9202]] | Statue of Liberty | [[Estatwa ng Kalayaan]] | [[Talaksan:Statue of Liberty 7.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 135 | [[:d:Q115|Q115]] | Ethiopia | [[Ethiopia]] | [[Talaksan:Ethiopia in its region.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 136 | [[:d:Q8747|Q8747]] | Euclid | [[Euclides|Euclid]] | [[Talaksan:Euklid2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 137 | [[:d:Q4916|Q4916]] | euro | [[Euro]] | [[Talaksan:Euro Series Banknotes (2019).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 138 | [[:d:Q46|Q46]] | Europe | [[Europa]] | [[Talaksan:Europe satellite orthographic.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 139 | [[:d:Q7371|Q7371]] | Federico Fellini | [[Federico Fellini]] | [[Talaksan:Federico Fellini NYWTS 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 140 | [[:d:Q1496|Q1496]] | Ferdinand Magellan | [[Fernando de Magallanes]] | [[Talaksan:Retrato de Hernando de Magallanes.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 141 | [[:d:Q5432|Q5432]] | Francisco Goya | [[Francisco de Goya]] | [[Talaksan:Vicente López Portaña - el pintor Francisco de Goya.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 142 | [[:d:Q5604|Q5604]] | Frank Lloyd Wright | [[Frank Lloyd Wright]] | [[Talaksan:Frank Lloyd Wright LC-USZ62-36384.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 143 | [[:d:Q8007|Q8007]] | Franklin Delano Roosevelt | [[Franklin D. Roosevelt]] | [[Talaksan:FDR 1944 Color Portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 144 | [[:d:Q905|Q905]] | Franz Kafka | [[Franz Kafka]] | [[Talaksan:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 145 | [[:d:Q7312|Q7312]] | Franz Schubert | [[Franz Schubert]] | [[Talaksan:Franz Schubert by Wilhelm August Rieder 1875 larger version.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 146 | [[:d:Q1268|Q1268]] | Frédéric Chopin | [[Frederic Francois Chopin]] | [[Talaksan:Frederic Chopin photo.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 147 | [[:d:Q5588|Q5588]] | Frida Kahlo | [[Frida Kahlo]] | [[Talaksan:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 148 | [[:d:Q9358|Q9358]] | Friedrich Nietzsche | [[Friedrich Nietzsche]] | [[Talaksan:Nietzsche187a.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 149 | [[:d:Q764|Q764]] | fungi | [[Halamang-singaw|Fungus]] | [[Talaksan:2006-08-09 Amanita citrina 46465 cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 150 | [[:d:Q125851781|Q125851781]] | Fâtih Sultan Mehemmed Han | [[Fâtih Sultan Mehemmed Han]] | |- | style='text-align:right'| 151 | [[:d:Q991|Q991]] | Fyodor Dostoyevsky | [[Feodor Dostoyevsky|Fëdor Dostoevskij]] | [[Talaksan:Vasily Perov - Портрет Ф.М.Достоевского - Google Art Project.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 152 | [[:d:Q5878|Q5878]] | Gabriel García Márquez | [[Gabriel García Márquez]] | [[Talaksan:Gabriel Garcia Marquez.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 153 | [[:d:Q8778|Q8778]] | Galen | [[Galen]] | [[Talaksan:Galenus.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 154 | [[:d:Q307|Q307]] | Galileo Galilei | [[Galileo Galilei|Q307]] | [[Talaksan:Galileo.arp.300pix.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 155 | [[:d:Q7191|Q7191]] | Nobel Prize | [[Gantimpalang Nobel]] | [[Talaksan:Marie Skłodowska-Curie's Nobel Prize in Chemistry 1911.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 156 | [[:d:Q720|Q720]] | Genghis Khan | [[Genghis Khan]] | [[Talaksan:YuanEmperorAlbumGenghisPortrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 157 | [[:d:Q5683|Q5683]] | Geoffrey Chaucer | [[Geoffrey Chaucer]] | [[Talaksan:Portrait of Geoffrey Chaucer (4671380) (cropped) 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 158 | [[:d:Q9235|Q9235]] | Georg Wilhelm Friedrich Hegel | [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Q9235]] | [[Talaksan:Jakob Schlesinger - Hegel 1831.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 159 | [[:d:Q5679|Q5679]] | Lord Byron | [[George Byron, Ika-6 na Barong Byron]] | [[Talaksan:Byron 1813 by Phillips.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 160 | [[:d:Q7302|Q7302]] | George Frideric Handel | [[George Frideric Handel]] | [[Talaksan:George Frideric Handel by Balthasar Denner.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 161 | [[:d:Q23|Q23]] | George Washington | [[George Washington|Q23]] | [[Talaksan:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 162 | [[:d:Q7311|Q7311]] | Giacomo Puccini | [[Giacomo Puccini]] | [[Talaksan:GiacomoPuccini.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 163 | [[:d:Q179277|Q179277]] | Giovanni Pierluigi da Palestrina | [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]] | [[Talaksan:Giovanni Pierluigi da Palestrina.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 164 | [[:d:Q12554|Q12554]] | Middle Ages | [[Gitnang Kapanahunan|Gitnang Panahon]] | [[Talaksan:Friedrich-barbarossa-und-soehne-welfenchronik 1-1000x1540.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 165 | [[:d:Q7204|Q7204]] | Middle East | [[Gitnang Silangan]] | [[Talaksan:Colorful shaded map of Middle East.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 166 | [[:d:Q7317|Q7317]] | Giuseppe Verdi | [[Giuseppe Verdi]] | [[Talaksan:Giuseppi Verdi by Ferdinand Mulnier c1870.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 167 | [[:d:Q9047|Q9047]] | Gottfried Wilhelm Leibniz | [[Gottfried Leibniz]] | [[Talaksan:Christoph Bernhard Francke - Bildnis des Philosophen Leibniz (ca. 1695).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 168 | [[:d:Q7347|Q7347]] | Great Lakes | [[Mga Malalaking Lawa|Gran Lagos]] | [[Talaksan:ISS-43 the Great Lakes of North America.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 169 | [[:d:Q9188|Q9188]] | Empire State Building | [[Gusaling Empire State]] | [[Talaksan:Empire State Building (aerial view).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 170 | [[:d:Q7304|Q7304]] | Gustav Mahler | [[Gustav Mahler]] | [[Talaksan:Photo of Gustav Mahler by Moritz Nähr 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 171 | [[:d:Q6240|Q6240]] | Hafez | [[Hafez]] | [[Talaksan:Mohammad Shams al-Din Hafez.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 172 | [[:d:Q12506|Q12506]] | Hagia Sophia | [[Hagia Sophia]] | [[Talaksan:Hagia Sophia Mars 2013.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 173 | [[:d:Q9232|Q9232]] | Jainism | [[Hainismo]] | [[Talaksan:Shravanbelgola Gomateshvara feet prayer1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 174 | [[:d:Q8222|Q8222]] | Hangul | [[Hangul]] | [[Talaksan:Hangeul-basic.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 175 | [[:d:Q5673|Q5673]] | Hans Christian Andersen | [[Hans Christian Andersen]] | [[Talaksan:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 176 | [[:d:Q17|Q17]] | Japan | [[Hapon]] | [[Talaksan:Satellite image of Japan in May 2003.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 177 | [[:d:Q5287|Q5287]] | Japanese | [[Wikang Hapones|Hapones]] | [[Talaksan:Nihongo.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 178 | [[:d:Q5589|Q5589]] | Henri Matisse | [[Henri Matisse]] | [[Talaksan:Portrait of Henri Matisse 1933 May 20.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 179 | [[:d:Q8768|Q8768]] | Henry Ford | [[Henry Ford]] | [[Talaksan:Henry ford 1919.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 180 | [[:d:Q7326|Q7326]] | Hernán Cortés | [[Hernán Cortés]] | [[Talaksan:Retrato de Hernán Cortés.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 181 | [[:d:Q1218|Q1218]] | Jerusalem | [[Herusalem]] | [[Talaksan:Dome of the Rock seen from the Mount of Olives (12395649153) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 182 | [[:d:Q302|Q302]] | Jesus Christ | [[Hesus]] | [[Talaksan:Spas vsederzhitel sinay (cropped1).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 183 | [[:d:Q49|Q49]] | North America | [[Hilagang Amerika]] | [[Talaksan:North America satellite orthographic.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 184 | [[:d:Q934|Q934]] | North Pole | [[Hilagang Polo]] | [[Talaksan:Noaa3-2006-0602-1206 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 185 | [[:d:Q8690|Q8690]] | Cultural Revolution | [[Himagsikang Pangkalinangan|Himagsikan sa Kultura]] | [[Talaksan:1967-02 1967年的红卫兵.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 186 | [[:d:Q6534|Q6534]] | French Revolution | [[Himagsikang Pranses]] | [[Talaksan:LouisXVIExecutionBig.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 187 | [[:d:Q8729|Q8729]] | Russian Revolution | [[Himagsikang Ruso (1917)|Himagsikang Ruso noong 1917]] | [[Talaksan:Revolución-marzo-rusia--russianbolshevik00rossuoft.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 188 | [[:d:Q5451|Q5451]] | Himalayas | [[Himalaya]] | [[Talaksan:Himalayas.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 189 | [[:d:Q9089|Q9089]] | Hinduism | [[Hinduismo]] | [[Talaksan:A Hindu wedding ritual in progress b.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 190 | [[:d:Q2763|Q2763]] | The Holocaust | [[Holokausto|Holocaust]] | [[Talaksan:Selection on the ramp at Auschwitz-Birkenau, 1944 (Auschwitz Album) 1b.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 191 | [[:d:Q6691|Q6691]] | Homer | [[Homer]] | [[Talaksan:Homer bust, Farnese collection (Naples).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 192 | [[:d:Q8646|Q8646]] | Hong Kong | [[Hong Kong]] | [[Talaksan:Hong Kong from Victoria Peak1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 193 | [[:d:Q9268|Q9268]] | Judaism | [[Hudaismo]] | [[Talaksan:Menorah 0307.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 194 | [[:d:Q12551|Q12551]] | Hundred Years' War | [[Hundred Years' War]] | [[Talaksan:Battle of crecy froissart.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 195 | [[:d:Q319|Q319]] | Jupiter | [[Hupiter (planeta)|Hupiter]] | [[Talaksan:Jupiter OPAL 2024.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 196 | [[:d:Q7331|Q7331]] | Ibn Battuta | [[Ibn Battuta]] | [[Talaksan:Bust of Ibn Battuta at Ibn Battuta museum.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 197 | [[:d:Q9294|Q9294]] | Ibn Khaldun | [[Ibn Khaldun]] | [[Talaksan:Bust of Ibn Khaldun (Casbah of Bejaia, Algeria).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 198 | [[:d:Q7314|Q7314]] | Igor Stravinsky | [[Igor Stravinsky]] | [[Talaksan:Igor Stravinsky LOC 32392u.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 199 | [[:d:Q362|Q362]] | World War II | [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] | [[Talaksan:Infobox collage for WWII.PNG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 200 | [[:d:Q8275|Q8275]] | Iliad | [[Iliada]] | [[Talaksan:P. Oxy. 221.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 201 | [[:d:Q3783|Q3783]] | Amazon | [[Ilog Amasona]] | [[Talaksan:Amazon CIAT (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 202 | [[:d:Q7355|Q7355]] | Yellow River | [[Ilog Dilaw]] | [[Talaksan:Yellow River - panoramio.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 203 | [[:d:Q5089|Q5089]] | Ganges | [[Ilog Ganges]] | [[Talaksan:View of Ghats across the Ganges, Varanasi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 204 | [[:d:Q7348|Q7348]] | Indus River | [[Ilog Indo]] | [[Talaksan:Indus near Skardu.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 205 | [[:d:Q3503|Q3503]] | Congo | [[Ilog Congo|Ilog Konggo]] | [[Talaksan:Sunrise near Mossaka (Congo).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 206 | [[:d:Q1497|Q1497]] | Mississippi River | [[Ilog Mississippi]] | [[Talaksan:Efmo View from Fire Point.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 207 | [[:d:Q3542|Q3542]] | Niger River | [[Ilog Niger]] | [[Talaksan:Niger River View, Djenne (6861797).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 208 | [[:d:Q3392|Q3392]] | Nile | [[Ilog Nilo]] | [[Talaksan:Cairo skyline, Panoramic view, Egypt.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 209 | [[:d:Q584|Q584]] | Rhine | [[Ilog Rin]] | [[Talaksan:Loreleyblick Maria Ruh 2025.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 210 | [[:d:Q626|Q626]] | Volga | [[Ilog Volga]] | [[Talaksan:Вид на Кинешемский мост из села Воздвиженье.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 211 | [[:d:Q5413|Q5413]] | Yangtze | [[Ilog Yangtze]] | [[Talaksan:Qutang Gorge on Changjiang.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 212 | [[:d:Q9312|Q9312]] | Immanuel Kant | [[Immanuel Kant]] | [[Talaksan:Immanuel Kant - Gemaelde 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 213 | [[:d:Q11774|Q11774]] | Gupta Empire | [[Imperyong Gupta]] | |- | style='text-align:right'| 214 | [[:d:Q28573|Q28573]] | Inca Empire | [[Imperyong Inka|Imperyong Incaico]] | [[Talaksan:80 - Machu Picchu - Juin 2009 - edit.2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 215 | [[:d:Q184536|Q184536]] | Mali Empire | [[Imperyong Mali]] | [[Talaksan:Catalan Atlas BNF Sheet 6 Western Sahara.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 216 | [[:d:Q12557|Q12557]] | Mongol Empire | [[Imperyong Monggol]] | |- | style='text-align:right'| 217 | [[:d:Q12560|Q12560]] | Ottoman Empire | [[Imperyong Otomano]] | [[Talaksan:Rise of Ottoman empire.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 218 | [[:d:Q2277|Q2277]] | Roman Empire | [[Imperyong Romano]] | [[Talaksan:Inscription Theatre Leptis Magna Libya.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 219 | [[:d:Q668|Q668]] | India | [[Indiya|India]] | [[Talaksan:India-locator-map-blank.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 220 | [[:d:Q252|Q252]] | Indonesia | [[Indonesya|Indonesia]] | [[Talaksan:Indonesian Culture.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 221 | [[:d:Q11051|Q11051]] | Hindustani | [[Indostaniko]] | [[Talaksan:Hindustani.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 222 | [[:d:Q1860|Q1860]] | English | [[Wikang Ingles|Ingles]] | [[Talaksan:William Shakespeare - Sonnet XXX - Rapenburg 30, Leiden (cropped).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 223 | [[:d:Q7546|Q7546]] | Ingmar Bergman | [[Ingmar Bergman]] | [[Talaksan:Ingmar Bergman (1966).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 224 | [[:d:Q7801|Q7801]] | International Court of Justice | [[Pandaigdigang Hukumang Pangkatarungan|Internasyonal na Hukuman ng Katarungan]] | [[Talaksan:Friedenspalast Den Haag (100MP).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 225 | [[:d:Q75|Q75]] | Internet | [[Internet|Q75]] | [[Talaksan:Internet users per 100 and GDP per capita.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 226 | [[:d:Q794|Q794]] | Iran | [[Iran]] | [[Talaksan:Iran - Location Map (2013) - IRN - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 227 | [[:d:Q796|Q796]] | Iraq | [[Iraq]] | [[Talaksan:View of Sulaymaniyah (Slemani) City in Winter - Snow 2015.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 228 | [[:d:Q935|Q935]] | Isaac Newton | [[Isaac Newton]] | [[Talaksan:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 229 | [[:d:Q450|Q450]] | mind | [[Isip]] | [[Talaksan:RobertFuddBewusstsein17Jh.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 230 | [[:d:Q432|Q432]] | Islam | [[Islam]] | [[Talaksan:Mosque.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 231 | [[:d:Q801|Q801]] | Israel | [[Israel]] | [[Talaksan:Часовая башня султана Абдул Хамида II - panoramio.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 232 | [[:d:Q406|Q406]] | Istanbul | [[Istanbul]] | [[Talaksan:Istanbul Montage 2016.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 233 | [[:d:Q38|Q38]] | Italy | [[Italya]] | [[Talaksan:Colosseo 2020.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 234 | [[:d:Q7321|Q7321]] | Jacques Cartier | [[Jacques Cartier]] | [[Talaksan:Jacques Cartier 1851-1852.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 235 | [[:d:Q3630|Q3630]] | Jakarta | [[Jakarta]] | [[Talaksan:Jakarta.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 236 | [[:d:Q9095|Q9095]] | James Clerk Maxwell | [[James Clerk Maxwell]] | [[Talaksan:James-Clerk-Maxwell-1831-1879.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 237 | [[:d:Q7324|Q7324]] | James Cook | [[James Cook]] | [[Talaksan:Captainjamescookportrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 238 | [[:d:Q6882|Q6882]] | James Joyce | [[James Joyce]] | [[Talaksan:James Joyce by Alex Ehrenzweig, 1915 cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 239 | [[:d:Q8962|Q8962]] | James Prescott Joule | [[James Prescott Joule]] | [[Talaksan:SS-joule.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 240 | [[:d:Q9041|Q9041]] | James Watt | [[James Watt]] | [[Talaksan:James Watt by Henry Howard.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 241 | [[:d:Q36322|Q36322]] | Jane Austen | [[Jane Austen]] | [[Talaksan:CassandraAusten-JaneAusten(c.1810) hires.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 242 | [[:d:Q1047|Q1047]] | Jawaharlal Nehru | [[Jawaharlal Nehru]] | [[Talaksan:1989 CPA 6121.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 243 | [[:d:Q6527|Q6527]] | Jean-Jacques Rousseau | [[Jean-Jacques Rousseau]] | [[Talaksan:Jean-Jacques Rousseau (painted portrait).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 244 | [[:d:Q9364|Q9364]] | Jean-Paul Sartre | [[Jean-Paul Sartre]] | [[Talaksan:Flickr - Government Press Office (GPO) - Jean Paul Sartre and Simone De Beauvoir welcomed by Avraham Shlonsky and Leah Goldberg (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 245 | [[:d:Q1339|Q1339]] | Johann Sebastian Bach | [[Johann Sebastian Bach]] | [[Talaksan:Johann Sebastian Bach.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 246 | [[:d:Q5879|Q5879]] | | [[Johann Wolfgang von Goethe|Q5879]] | [[Talaksan:Goethe (Stieler 1828).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 247 | [[:d:Q7294|Q7294]] | Johannes Brahms | [[Johannes Brahms]] | [[Talaksan:JohannesBrahms.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 248 | [[:d:Q8958|Q8958]] | Johannes Gutenberg | [[Johannes Gutenberg]] | [[Talaksan:Gutenberg.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 249 | [[:d:Q8963|Q8963]] | Johannes Kepler | [[Johannes Kepler]] | [[Talaksan:Johannes Kepler by Hans von Aachen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 250 | [[:d:Q9353|Q9353]] | John Locke | [[John Locke]] | [[Talaksan:JohnLocke.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 251 | [[:d:Q9317|Q9317]] | John Maynard Keynes | [[John Maynard Keynes]] | [[Talaksan:Keynes 1933.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 252 | [[:d:Q909|Q909]] | Jorge Luis Borges | [[Jorge Luis Borges]] | [[Talaksan:Jorge Luis Borges 1951, by Grete Stern (full).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 253 | [[:d:Q7349|Q7349]] | Joseph Haydn | [[Joseph Haydn]] | [[Talaksan:Joseph Haydn, målning av Thomas Hardy från 1792.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 254 | [[:d:Q855|Q855]] | Joseph Stalin | [[Joseph Stalin]] | [[Talaksan:Joseph Stalin in 1932 (4) (cropped)(2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 255 | [[:d:Q7226|Q7226]] | Joan of Arc | [[Juana ng Arko]] | [[Talaksan:Contemporaine afb jeanne d arc.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 256 | [[:d:Q1048|Q1048]] | Julius Caesar | [[Julio Cesar]] | [[Talaksan:Retrato de Julio César (26724093101) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 257 | [[:d:Q8432|Q8432]] | civilization | [[Kabihasnan]] | [[Talaksan:Egypt.Giza.Sphinx.02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 258 | [[:d:Q28567|Q28567]] | Maya civilization | [[Kabihasnang Maya]] | [[Talaksan:El Castillo, Chichén Itzá.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 259 | [[:d:Q7242|Q7242]] | beauty | [[Kagandahan]] | [[Talaksan:A Japanese Beauty (OAW).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 260 | [[:d:Q10294|Q10294]] | poverty | [[Kahirapan]] | [[Talaksan:Thomas Benjamin Kennington - Orphans.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 261 | [[:d:Q601401|Q601401]] | trade | [[Kalakalan]] | [[Talaksan:Fredmeyer edit 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 262 | [[:d:Q7881|Q7881]] | skeleton | [[Kalansay]] | [[Talaksan:Skeletons.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 263 | [[:d:Q10856|Q10856]] | Columbidae | [[Kalapati]] | [[Talaksan:2019-03-17 Columba oenas, Jesmond Dene 8.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 264 | [[:d:Q12138|Q12138]] | Gregorian calendar | [[Kalendaryong Gregoryano]] | [[Talaksan:Ewiger Kalender gregorianisch.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 265 | [[:d:Q7011|Q7011]] | Kalidasa | [[Kalidasa]] | [[Talaksan:Kalidas.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 266 | [[:d:Q11042|Q11042]] | culture | [[Kultura|Kalinangan]] | [[Talaksan:Nwodua wulana Alhassan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 267 | [[:d:Q12147|Q12147]] | health | [[Kalusugan]] | [[Talaksan:Star of life2.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 268 | [[:d:Q7375|Q7375]] | Camelus | [[Kamelyo]] | [[Talaksan:Chameau de bactriane.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 269 | [[:d:Q7350|Q7350]] | Panama Canal | [[Kanal ng Panama|Kanal Panama]] | [[Talaksan:Panama Canal Gatun Locks.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 270 | [[:d:Q899|Q899]] | Suez Canal | [[Kanal ng Suez|Kanal Suez]] | [[Talaksan:Suez Canal, Egypt (31596166706).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 271 | [[:d:Q12131|Q12131]] | disability | [[Kapansanan]] | [[Talaksan:MUTCD D9-6.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 272 | [[:d:Q5322|Q5322]] | capacitor | [[Kapasitor]] | [[Talaksan:JVC MX-J950R - power module-1112 (cropped) - Elna Silmic electrolytic capacitors.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 273 | [[:d:Q454|Q454]] | peace | [[Kapayapaan]] | [[Talaksan:Peace dove.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 274 | [[:d:Q6206|Q6206]] | capitalism | [[Kapitalismo]] | [[Talaksan:Microcosm of London Plate 033 - Corn Exchange.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 275 | [[:d:Q8660|Q8660]] | Karachi | [[Karachi]] | [[Talaksan:Karachi from above.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 276 | [[:d:Q788|Q788]] | Arctic Ocean | [[Karagatang Artiko]] | [[Talaksan:Arctic Ocean.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 277 | [[:d:Q97|Q97]] | Atlantic Ocean | [[Karagatang Atlantiko]] | [[Talaksan:Atlantic Ocean.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 278 | [[:d:Q1239|Q1239]] | Indian Ocean | [[Karagatang Indiyo|Karagatang Indiyano]] | [[Talaksan:Indian Ocean-CIA WFB Map.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 279 | [[:d:Q98|Q98]] | Pacific Ocean | [[Karagatang Pasipiko]] | [[Talaksan:Pacific Ocean.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 280 | [[:d:Q12125|Q12125]] | common cold | [[Karaniwang sipon]] | [[Talaksan:Rhinovirus isosurface.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 281 | [[:d:Q8458|Q8458]] | human rights | [[Karapatang pantao]] | [[Talaksan:Declaration of the Rights of Man and of the Citizen in 1789.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 282 | [[:d:Q11419|Q11419]] | karate | [[Karatedo|Karate]] | [[Talaksan:WKF-Karate-World-Championships 2012 Paris 263.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 283 | [[:d:Q623|Q623]] | carbon | [[Karbon]] | [[Talaksan:Coal anthracite.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 284 | [[:d:Q9061|Q9061]] | Karl Marx | [[Karl Marx]] | [[Talaksan:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 285 | [[:d:Q1321|Q1321]] | Spanish | [[Wikang Kastila|Kastila]] | [[Talaksan:Eñe on keyboard - grey.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 286 | [[:d:Q12453|Q12453]] | measurement | [[Kasukatan]] | [[Talaksan:Taking measurements.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 287 | [[:d:Q12174|Q12174]] | obesity | [[Labis na katabaan|Katabaan]] | [[Talaksan:Obesity-waist circumference.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 288 | [[:d:Q7354|Q7354]] | Southern Ocean | [[Katimugang Karagatan]] | [[Talaksan:Location Southern Ocean.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 289 | [[:d:Q7949|Q7949]] | truth | [[Katotohanan]] | |- | style='text-align:right'| 290 | [[:d:Q5586|Q5586]] | Katsushika Hokusai | [[Hokusai|Katsushika Hokusai]] | [[Talaksan:Hokusai as an old man.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 291 | [[:d:Q205|Q205]] | infinity | [[Kawalang-hanggan|Kawalang hangganan]] | [[Talaksan:Infinite.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 292 | [[:d:Q7296|Q7296]] | Mount Kilimanjaro | [[Kilimanjaro]] | [[Talaksan:Mt. Kilimanjaro 12.2006.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 293 | [[:d:Q7178|Q7178]] | International Red Cross and Red Crescent Movement | [[Kilusang Pandaigdig ng Krus na Pula at Gasuklay na Pula]] | [[Talaksan:Medilunaroja.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 294 | [[:d:Q3838|Q3838]] | Kinshasa | [[Kinshasa]] | [[Talaksan:Vue Kinshasa.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 295 | [[:d:Q10285|Q10285]] | Colosseum | [[Koliseo]] | [[Talaksan:Colosseo 2020.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 296 | [[:d:Q1348|Q1348]] | Kolkata | [[Kolkata]] | [[Talaksan:Ketan donate4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 297 | [[:d:Q11024|Q11024]] | communication | [[Pakikipagtalastasan|Komunikasyon]] | |- | style='text-align:right'| 298 | [[:d:Q6186|Q6186]] | communism | [[Komunismo]] | [[Talaksan:Falce e martello.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 299 | [[:d:Q9581|Q9581]] | Confucianism | [[Confucianismo|Konpusyanismo]] | [[Talaksan:Jiangyin wenmiao dachengdian.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 300 | [[:d:Q7169|Q7169]] | conservatism | [[Konserbatismo]] | [[Talaksan:Conservatism - K. LCCN2011647256 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 301 | [[:d:Q9176|Q9176]] | Korean | [[Wikang Koreano|Koreano]] | [[Talaksan:Hangugeo-Chosonmal.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 302 | [[:d:Q5375|Q5375]] | cricket | [[Kriket]] | [[Talaksan:Muralitharan bowling to Adam Gilchrist.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 303 | [[:d:Q5043|Q5043]] | Christianity | [[Kristiyanismo]] | [[Talaksan:Jerusalem Holy-Sepulchre Jesus-Detail-01.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 304 | [[:d:Q12546|Q12546]] | Crusades | [[Mga Krusada|Krusada]] | [[Talaksan:Combat deuxième croisade.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 305 | [[:d:Q1390|Q1390]] | insect | [[Insekto|Kulisap]] | [[Talaksan:Insekter.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 306 | [[:d:Q8620|Q8620]] | Kwame Nkrumah | [[Kwame Nkrumah]] | [[Talaksan:1989 CPA 6101.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 307 | [[:d:Q7367|Q7367]] | Culicidae | [[Lamok]] | [[Talaksan:Mosquito on human skin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 308 | [[:d:Q9333|Q9333]] | Laozi | [[Lao-Tse|Laozi]] | [[Talaksan:Zhang Lu-Laozi Riding an Ox (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 309 | [[:d:Q11410|Q11410]] | game | [[Laro]] | [[Talaksan:Les joueurs de cartes de P. Cézanne (Fondation Vuitton, Paris) (33568651718).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 310 | [[:d:Q11422|Q11422]] | toy | [[Laruan]] | [[Talaksan:Child playing with a toy cart and horse. -front- (9726037522).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 311 | [[:d:Q41670|Q41670]] | Latin alphabet | [[Latin alphabet]] | |- | style='text-align:right'| 312 | [[:d:Q5513|Q5513]] | Lake Baikal | [[Lawa ng Baikal]] | [[Talaksan:Olkhon Island and Lake Baikal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 313 | [[:d:Q5511|Q5511]] | Lake Tanganyika | [[Lawa ng Tanganyika]] | [[Talaksan:Lake Tanganyika.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 314 | [[:d:Q5505|Q5505]] | Lake Victoria | [[Lawa ng Victoria]] | [[Talaksan:Getting out to fish at dusk.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 315 | [[:d:Q4724|Q4724]] | Le Corbusier | [[Le Corbusier]] | [[Talaksan:Le Corbusier (1964).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 316 | [[:d:Q7243|Q7243]] | Leo Tolstoy | [[Leo Tolstoy]] | [[Talaksan:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 317 | [[:d:Q762|Q762]] | Leonardo da Vinci | [[Leonardo da Vinci|Q762]] | [[Talaksan:Francesco Melzi - Portrait of Leonardo.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 318 | [[:d:Q7604|Q7604]] | Leonhard Euler | [[Leonhard Euler]] | [[Talaksan:Leonhard Euler.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 319 | [[:d:Q7071|Q7071]] | Li Bai | [[Li Bai]] | [[Talaksan:唐名臣像-14-唐翰林供奉李白.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 320 | [[:d:Q6216|Q6216]] | liberalism | [[Liberalismo]] | [[Talaksan:Declaration of the Rights of Man and of the Citizen in 1789.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 321 | [[:d:Q7172|Q7172]] | League of Arab States | [[Ligang Arabe|Ligang Arabo]] | [[Talaksan:Arab Leage HQ 977.PNG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 322 | [[:d:Q8065|Q8065]] | natural disaster | [[Likas na sakuna]] | [[Talaksan:Pinatubo91eruption plume.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 323 | [[:d:Q7944|Q7944]] | earthquake | [[Lindol]] | [[Talaksan:Valdivia after earthquake, 1960.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 324 | [[:d:Q11367|Q11367]] | lipid | [[Lipido|Lipid]] | |- | style='text-align:right'| 325 | [[:d:Q8425|Q8425]] | society | [[Lipunan]] | [[Talaksan:Каменный век (1).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 326 | [[:d:Q8236|Q8236]] | literacy | [[Literasi]] | |- | style='text-align:right'| 327 | [[:d:Q84|Q84]] | London | [[Londres]] | [[Talaksan:London Skyline (125508655).jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 328 | [[:d:Q65|Q65]] | Los Angeles | [[Los Angeles]] | [[Talaksan:Los Angeles with Mount Baldy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 329 | [[:d:Q1779|Q1779]] | Louis Armstrong | [[Louis Armstrong]] | [[Talaksan:Louis Armstrong restored.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 330 | [[:d:Q529|Q529]] | Louis Pasteur | [[Louis Pasteur]] | [[Talaksan:Louis Pasteur (1822 - 1895), microbiologist and chemist Wellcome V0026980.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 331 | [[:d:Q7742|Q7742]] | Louis XIV of France | [[Luis XIV ng Pransiya|Louis XIV ng Pransya]] | [[Talaksan:Louis XIV of France.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 332 | [[:d:Q9391|Q9391]] | Ludwig Wittgenstein | [[Ludwig Wittgenstein]] | [[Talaksan:Ludwig Wittgenstein.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 333 | [[:d:Q255|Q255]] | Ludwig van Beethoven | [[Ludwig van Beethoven]] | [[Talaksan:Beethoven.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 334 | [[:d:Q12493|Q12493]] | dome | [[Lungaw]] | [[Talaksan:Spb 06-2017 img07 Trinity Cathedral.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 335 | [[:d:Q237|Q237]] | Vatican City | [[Lungsod ng Vaticano|Lungsod ng Batikano]] | [[Talaksan:0 Basilique Saint-Pierre - Rome (1).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 336 | [[:d:Q239|Q239]] | Brussels | [[Bruselas|Lungsod ng Bruselas]] | [[Talaksan:Brussels view from Mont des Arts, Brussels, Belgium (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 337 | [[:d:Q1486|Q1486]] | Buenos Aires | [[Lungsod ng Buenos Aires]] | [[Talaksan:Vista aérea de la Plaza del Congreso 10.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 338 | [[:d:Q8673|Q8673]] | Lagos | [[Lagos|Lungsod ng Lagos]] | [[Talaksan:Skywater.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 339 | [[:d:Q1489|Q1489]] | Mexico City | [[Lungsod ng Mehiko]] | [[Talaksan:Sobrevuelos CDMX HJ2A5091 (40386338731).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 340 | [[:d:Q60|Q60]] | New York City | [[Lungsod ng New York]] | [[Talaksan:NYC Downtown Manhattan Skyline seen from Paulus Hook 2019-12-20 IMG 7347 FRD (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 341 | [[:d:Q2807|Q2807]] | Madrid | [[Madrid]] | [[Talaksan:Madrid (38624991251).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 342 | [[:d:Q12501|Q12501]] | Great Wall of China | [[Mahabang Muog ng Tsina]] | [[Talaksan:The Great Wall of China at Jinshanling-edit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 343 | [[:d:Q8276|Q8276]] | Mahabharata | [[Mahabharata]] | [[Talaksan:Kurukshetra.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 344 | [[:d:Q1001|Q1001]] | Mahatma Gandhi | [[Mahatma Gandhi]] | [[Talaksan:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 345 | [[:d:Q11575|Q11575]] | maize | [[Mais]] | [[Talaksan:Corntassel 7095.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 346 | [[:d:Q11019|Q11019]] | machine | [[Makina]] | [[Talaksan:Bonsack machine.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 347 | [[:d:Q12760|Q12760]] | steam engine | [[Makinang pinasisingawan]] | [[Talaksan:Горизонтальная стационарная паровая машина.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 348 | [[:d:Q323|Q323]] | Big Bang | [[Big Bang|Malaking Pagsabog]] | [[Talaksan:CMB Timeline300 no WMAP.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 349 | [[:d:Q11083|Q11083]] | large intestine | [[Malaking bituka]] | [[Talaksan:Blausen 0603 LargeIntestine Anatomy.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 350 | [[:d:Q9476|Q9476]] | free will | [[Malayang kalooban]] | [[Talaksan:FreeWillTaxonomy4.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 351 | [[:d:Q11090|Q11090]] | small intestine | [[Maliit na bituka]] | [[Talaksan:Tractus intestinalis intestinum tenue.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 352 | [[:d:Q12167|Q12167]] | malnutrition | [[Malnutrisyon]] | [[Talaksan:Kwashiorkor 6180.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 353 | [[:d:Q7377|Q7377]] | mammal | [[Mamalya]] | |- | style='text-align:right'| 354 | [[:d:Q382441|Q382441]] | marine mammal | [[Mamalyang pandagat]] | [[Talaksan:Ursus maritimus 4 1996-08-04.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 355 | [[:d:Q780|Q780]] | chicken | [[Manok]] | [[Talaksan:Kruppert Cubalaya cropped.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 356 | [[:d:Q5816|Q5816]] | Mao Zedong | [[Mao Zedong]] | [[Talaksan:Mao Tse Tung.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 357 | [[:d:Q2346|Q2346]] | analytical chemistry | [[Mapanuring kimika]] | [[Talaksan:Gas Chromatography Laboratory.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 358 | [[:d:Q7199|Q7199]] | Marcel Proust | [[Marcel Proust]] | [[Talaksan:Marcel Proust 1895.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 359 | [[:d:Q6101|Q6101]] | Marco Polo | [[Marco Polo]] | [[Talaksan:Marco Polo Mosaic from Palazzo Tursi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 360 | [[:d:Q7186|Q7186]] | | [[Marie Curie|Q7186]] | [[Talaksan:Marie Curie (1900) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 361 | [[:d:Q4616|Q4616]] | Marilyn Monroe | [[Marilyn Monroe]] | [[Talaksan:Marilyn Monroe in How to Marry a Millionaire.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 362 | [[:d:Q7245|Q7245]] | Mark Twain | [[Mark Twain|Q7245]] | [[Talaksan:MarkTwain.LOC.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 363 | [[:d:Q4612|Q4612]] | Marlene Dietrich | [[Marlene Dietrich]] | [[Talaksan:Marlene Dietrich Ross-Verlag 0875(crop).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 364 | [[:d:Q111|Q111]] | Mars | [[Marte]] | [[Talaksan:Mars - August 30 2021 - Flickr - Kevin M. Gill.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 365 | [[:d:Q48301|Q48301]] | Martin Heidegger | [[Martin Heidegger]] | [[Talaksan:Heidegger 2 (1960).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 366 | [[:d:Q9554|Q9554]] | Martin Luther | [[Martin Luther]] | [[Talaksan:Lucas Cranach d.Ä. - Martin Luther, 1528 (Veste Coburg).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 367 | [[:d:Q8027|Q8027]] | Martin Luther King Jr. | [[Martin Luther King, Jr.]] | [[Talaksan:Martin Luther King, Jr..jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 368 | [[:d:Q7264|Q7264]] | Marxism | [[Marxismo]] | [[Talaksan:Marx and Engels.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 369 | [[:d:Q11423|Q11423]] | mass | [[Masa]] | [[Talaksan:2kg Gewicht freigeschnitten.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 370 | [[:d:Q7365|Q7365]] | muscle | [[Kalamnan|Masel]] | [[Talaksan:Skeletal muscle.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 371 | [[:d:Q12800|Q12800]] | machine gun | [[Masinggan]] | [[Talaksan:De Mitrailleur 7.62mm MAG geplaatst op een grondaffuit (2009 D050713-X1083).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 372 | [[:d:Q7364|Q7364]] | eye | [[Mata]] | [[Talaksan:201405 eye.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 373 | [[:d:Q7081|Q7081]] | materialism | [[Materyalismo]] | |- | style='text-align:right'| 374 | [[:d:Q5676|Q5676]] | Matsuo Bashō | [[Matsuo Bashō]] | [[Talaksan:Basho by Buson.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 375 | [[:d:Q9021|Q9021]] | Max Planck | [[Max Planck]] | [[Talaksan:Max Planck.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 376 | [[:d:Q9387|Q9387]] | Max Weber | [[Max Weber]] | [[Talaksan:Max Weber in 1918.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 377 | [[:d:Q96|Q96]] | Mexico | [[Mehiko]] | [[Talaksan:Ciudad.de.Mexico.City.Distrito.Federal.DF.Paseo.Reforma.Skyline.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 378 | [[:d:Q5806|Q5806]] | Mecca | [[Meka]] | [[Talaksan:Makkah Montage.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 379 | [[:d:Q308|Q308]] | Mercury | [[Merkuryo (planeta)|Merkuryo]] | [[Talaksan:Mercury in color - Prockter07 centered.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 380 | [[:d:Q11767|Q11767]] | Mesopotamia | [[Mesopotamya|Mesopotamia]] | [[Talaksan:Statue Gudea Met 59.2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 381 | [[:d:Q1057|Q1057]] | metabolism | [[Metabolismo]] | [[Talaksan:Metabolism-en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 382 | [[:d:Q11467|Q11467]] | metallurgy | [[Metalurhiya]] | [[Talaksan:VysokePece1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 383 | [[:d:Q1065|Q1065]] | United Nations | [[Nagkakaisang Bansa|Mga Nagkakaisang Bansa]] | [[Talaksan:Secretary Kerry Addresses Delegates Before Signing the COP21 Climate Change Agreement on Earth Day in New York (26514585581).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 384 | [[:d:Q8750|Q8750]] | Michael Faraday | [[Michael Faraday]] | [[Talaksan:M Faraday Th Phillips oil 1842.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 385 | [[:d:Q2831|Q2831]] | Michael Jackson | [[Michael Jackson|Q2831]] | [[Talaksan:Michael Jackson 1983 (3x4 cropped) (contrast).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 386 | [[:d:Q5592|Q5592]] | Michelangelo | [[Michelangelo Buonarroti]] | [[Talaksan:Michelangelo Daniele da Volterra (dettaglio).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 387 | [[:d:Q5682|Q5682]] | Miguel de Cervantes | [[Miguel de Cervantes]] | [[Talaksan:Cervantes Jáuregui.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 388 | [[:d:Q5600|Q5600]] | Mimar Sinan | [[Mimar Sinan]] | [[Talaksan:Mimar Sinan, architecte de Soliman le Magnifique.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 389 | [[:d:Q12684|Q12684]] | fashion | [[Moda]] | [[Talaksan:E1266601 (5398889640).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 390 | [[:d:Q9077|Q9077]] | Moses | [[Moises]] | [[Talaksan:Philippe de Champaigne - Moses Presenting the Tablets of the Law - c. 1648.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 391 | [[:d:Q11369|Q11369]] | molecule | [[Molekula]] | |- | style='text-align:right'| 392 | [[:d:Q687|Q687]] | Molière | [[Molière]] | [[Talaksan:Pierre Mignard - Portrait de Jean-Baptiste Poquelin dit Molière (1622-1673) - Google Art Project (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 393 | [[:d:Q25326|Q25326]] | Mollusca | [[Mollusca]] | [[Talaksan:Mollusca.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 394 | [[:d:Q649|Q649]] | Moscow | [[Mosku|Moscow]] | [[Talaksan:Saint Basil's Cathedral and the Red Square.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 395 | [[:d:Q9458|Q9458]] | Muhammad | [[Muhammad]] | [[Talaksan:Muslim depiction of Muhammad - 17th century Ottoman copy from the "Edinburgh codex".jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 396 | [[:d:Q9038|Q9038]] | Muḥammad ibn Musa al-Khwarizmi | [[Muhammad ibn Mūsā al-Khwārizmī]] | [[Talaksan:Madrid - Ciudad Universitaria, Monumento a Muhammad al-Juarismi (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 397 | [[:d:Q1156|Q1156]] | Mumbai | [[Mumbai]] | [[Talaksan:Panoramic view of Taj Palace Hotel and Taj Tower with the iconic Gateway of India in the background (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 398 | [[:d:Q11401|Q11401]] | hip-hop | [[Musikang hip hop]] | [[Talaksan:KRS-One by Wade Grayson.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 399 | [[:d:Q11399|Q11399]] | rock music | [[Musikang rock]] | [[Talaksan:Beatles ad 1965 just the beatles crop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 400 | [[:d:Q5152|Q5152]] | Mustafa Kemal Atatürk | [[Mustafa Kemal Atatürk]] | [[Talaksan:Ataturk1930s.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 401 | [[:d:Q7184|Q7184]] | NATO | [[Organisasyon ng Tratado ng Hilagang Atlantiko|NATO]] | [[Talaksan:НАТО Самит 2021 NATO Summit 2021 -14.06.2021- (51245988182).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 402 | [[:d:Q12705|Q12705]] | renewable energy | [[Nababagong enerhiya]] | |- | style='text-align:right'| 403 | [[:d:Q7176|Q7176]] | Naguib Mahfouz | [[Naguib Mahfouz]] | [[Talaksan:Nagib Mahfouz.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 404 | [[:d:Q171195|Q171195]] | Nagarjuna | [[Nagarjuna|Nagëddzunë]] | [[Talaksan:Nagarjuna at Samye Ling Monastery.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 405 | [[:d:Q3870|Q3870]] | Nairobi | [[Nairobi]] | [[Talaksan:Nairobi, view from KICC.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 406 | [[:d:Q11468|Q11468]] | nanotechnology | [[Nanoteknolohiya]] | [[Talaksan:Fullerene Nanogears - GPN-2000-001535.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 407 | [[:d:Q517|Q517]] | Napoleon | [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon I ng Pransya]] | [[Talaksan:Jacques-Louis David - The Emperor Napoleon in His Study at the Tuileries - Google Art Project.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 408 | [[:d:Q1615|Q1615]] | Neil Armstrong | [[Neil Armstrong]] | [[Talaksan:Neil Armstrong pose.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 409 | [[:d:Q13217298|Q13217298]] | Giza Necropolis | [[Nekropolis ng Giza]] | [[Talaksan:All Gizah Pyramids.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 410 | [[:d:Q8023|Q8023]] | Nelson Mandela | [[Nelson Mandela]] | [[Talaksan:Nelson Mandela 1994.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 411 | [[:d:Q5185|Q5185]] | Nematoda | [[Nematode]] | [[Talaksan:Soybean cyst nematode and egg SEM.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 412 | [[:d:Q332|Q332]] | Neptune | [[Neptuno]] | [[Talaksan:Neptune Voyager2 color calibrated.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 413 | [[:d:Q55|Q55]] | Netherlands | [[Netherlands]] | [[Talaksan:Karakteristieke boerderij, Aldlansdyk in Cornjum 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 414 | [[:d:Q1399|Q1399]] | Niccolò Machiavelli | [[Niccolò Machiavelli]] | [[Talaksan:Portrait of Niccolò Machiavelli by Santi di Tito.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 415 | [[:d:Q619|Q619]] | Nicolaus Copernicus | [[Nicolaus Copernicus]] | [[Talaksan:Nikolaus Kopernikus MOT.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 416 | [[:d:Q1033|Q1033]] | Nigeria | [[Nigeria]] | [[Talaksan:The City Gate of Abuja.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 417 | [[:d:Q9036|Q9036]] | Nikola Tesla | [[Nikola Tesla]] | [[Talaksan:Tesla circa 1890.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 418 | [[:d:Q627|Q627]] | nitrogen | [[Nitroheno]] | [[Talaksan:Fluessiger Stickstoff.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 419 | [[:d:Q7561|Q7561]] | snow | [[Niyebe]] | [[Talaksan:Düsseldorf Hofgarten 2009.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 420 | [[:d:Q9049|Q9049]] | Noam Chomsky | [[Noam Chomsky]] | [[Talaksan:Noam Chomsky portrait 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 421 | [[:d:Q83201|Q83201]] | Non-Aligned Movement | [[Non-Aligned Movement]] | [[Talaksan:2019-10-25 Non-Aligned Movement in Baku 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 422 | [[:d:Q12104|Q12104]] | Avena sativa | [[Obena]] | [[Talaksan:Avena sativa L.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 423 | [[:d:Q629|Q629]] | oxygen | [[Oksiheno]] | [[Talaksan:Liquid oxygen in a beaker 4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 424 | [[:d:Q8467|Q8467]] | Umar ibn Al-Khattāb | [[Umar|Omar]] | [[Talaksan:Rashidun Caliphs Umar ibn Al-Khattāb - عُمر بن الخطّاب ثاني الخلفاء الراشدين.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 425 | [[:d:Q1344|Q1344]] | opera | [[Opera]] | [[Talaksan:Giovanni Paolo Pannini - Fête musicale - 1747.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 426 | [[:d:Q7825|Q7825]] | World Trade Organization | [[Pandaigdigang Organisasyon ng Pangangalakal|Organisasyon ng Pandaigdigang Pangangalakal]] | [[Talaksan:Fourth Global Review of Aid for Trade 1691 (9237986689).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 427 | [[:d:Q7795|Q7795]] | Organization of the Petroleum Exporting Countries | [[Organisasyon ng mga Bansang Nagluluwas ng Langis]] | [[Talaksan:Wien - OPEC-Zentrale (a).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 428 | [[:d:Q55643|Q55643]] | Oceania | [[Oseaniya]] | [[Talaksan:Oceania satellite.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 429 | [[:d:Q8442|Q8442]] | Otto von Bismarck | [[Otto von Bismarck]] | [[Talaksan:Bundesarchiv Bild 146-2005-0057, Otto von Bismarck.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 430 | [[:d:Q7198|Q7198]] | Ovid | [[Ovidio|Ovid]] | [[Talaksan:Ovid by an anonymous sculptor.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 431 | [[:d:Q5593|Q5593]] | Pablo Picasso | [[Pablo Picasso]] | [[Talaksan:Pablo picasso 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 432 | [[:d:Q11034|Q11034]] | printing | [[Paglilimbag|Pag-imprenta]] | [[Talaksan:Die Buchdruckerei by Daniel Chodowiecki (150289207).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 433 | [[:d:Q7942|Q7942]] | global warming | [[Pag-init ng daigdig (Q7942)|Pag-init ng daigdig]] | [[Talaksan:Change in Average Temperature With Fahrenheit.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 434 | [[:d:Q11398|Q11398]] | biological classification | [[Pag-uuring pambiyolohiya]] | |- | style='text-align:right'| 435 | [[:d:Q11995|Q11995]] | human pregnancy | [[Pagdadalantao|Pagdadalangtao]] | [[Talaksan:Pregnant asian woman.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 436 | [[:d:Q12128|Q12128]] | dentistry | [[Pagdedentista]] | [[Talaksan:Dental surgery aboard USS Eisenhower, January 1990.JPEG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 437 | [[:d:Q7935|Q7935]] | avalanche | [[Pagguho ng yelo|Pagguho]] | [[Talaksan:Laviin MAL-Pamir 85 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 438 | [[:d:Q6235|Q6235]] | nationalism | [[Pagkamakabansa]] | |- | style='text-align:right'| 439 | [[:d:Q5916|Q5916]] | spaceflight | [[Paglipad sa kalawakan]] | [[Talaksan:Sputnik asm.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 440 | [[:d:Q8707|Q8707]] | Meiji restoration | [[Pagpapanumbalik ng Meiji]] | [[Talaksan:MeijiJoukyou.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 441 | [[:d:Q11990|Q11990]] | reproduction | [[Pagpaparami]] | |- | style='text-align:right'| 442 | [[:d:Q81041|Q81041]] | water cycle | [[Pagpapaulit-ulit ng tubig]] | |- | style='text-align:right'| 443 | [[:d:Q7553|Q7553]] | translation | [[Pagsasalin|Pagsasalinwika]] | [[Talaksan:Rosetta Stone.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 444 | [[:d:Q169207|Q169207]] | discrimination | [[Pagtatangi]] | |- | style='text-align:right'| 445 | [[:d:Q11978|Q11978]] | digestion | [[Pagtunaw ng pagkain]] | [[Talaksan:Blausen 0316 DigestiveSystem.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 446 | [[:d:Q843|Q843]] | Pakistan | [[Pakistan]] | [[Talaksan:Blue Hour at Pakistan Monument.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 447 | [[:d:Q5389|Q5389]] | Olympic Games | [[Palarong Olimpiko]] | [[Talaksan:Olympic flag.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 448 | [[:d:Q219060|Q219060]] | Palestine | [[Estado ng Palestina|Palestina]] | [[Talaksan:Palestine - 20190204-DSC 0007.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 449 | [[:d:Q12870|Q12870]] | explosive chemicals | [[Pampasabog]] | [[Talaksan:Eod2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 450 | [[:d:Q11764|Q11764]] | Iron Age | [[Panahong Bakal|Panahon ng Bakal]] | [[Talaksan:HMB Keltengrab Münsingen-Rain Grab 91.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 451 | [[:d:Q11759|Q11759]] | Stone Age | [[Panahong Bato|Panahon ng Bato]] | [[Talaksan:Ggantija Temples (1).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 452 | [[:d:Q12539|Q12539]] | Age of Enlightenment | [[Panahon ng Kaliwanagan]] | |- | style='text-align:right'| 453 | [[:d:Q11761|Q11761]] | Bronze Age | [[Panahong Bronse|Panahon ng Tansong Pula]] | [[Talaksan:Minoan copper ingot from Zakros, Crete.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 454 | [[:d:Q7813|Q7813]] | Universal Declaration of Human Rights | [[Pandaigdig na Pagpapahayag ng Karapatang Pantao|Pandaigdig na Pagpapahayag ng mga Karapatan ng Tao]] | [[Talaksan:Eleanor Roosevelt UDHR.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 455 | [[:d:Q7804|Q7804]] | International Monetary Fund | [[Pondo ng Monetaryong Pandaigdig|Pandaigdigang Pondong Pananalapi]] | [[Talaksan:IMF building HR.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 456 | [[:d:Q12457|Q12457]] | International System of Units | [[Pandaigdigang Sistema ng mga Yunit]] | [[Talaksan:International prototype of the kilogram aka Le Grand K.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 457 | [[:d:Q8463|Q8463]] | slavery | [[Pang-aalipin]] | [[Talaksan:Official medallion of the British Anti-Slavery Society (1795).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 458 | [[:d:Q11538|Q11538]] | mathematical proof | [[Patibay pangmatematika|Pang-matematikang patibay]] | |- | style='text-align:right'| 459 | [[:d:Q8265|Q8265]] | Dream of the Red Chamber | [[Pangarap ng Pulang Silid]] | [[Talaksan:Hongloumeng2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 460 | [[:d:Q11634|Q11634]] | art of sculpture | [[Lilok|Panlililok]] | [[Talaksan:Discobolus in National Roman Museum Palazzo Massimo alle Terme.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 461 | [[:d:Q482|Q482]] | poetry | [[Panulaan]] | [[Talaksan:LeidenWallPoemYeats (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 462 | [[:d:Q90|Q90]] | Paris | [[Paris]] | [[Talaksan:La Tour Eiffel vue de la Tour Saint-Jacques, Paris août 2014 (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 463 | [[:d:Q10288|Q10288]] | Parthenon | [[Partenon|Parthenon]] | [[Talaksan:The Parthenon in Athens.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 464 | [[:d:Q6223|Q6223]] | fascism | [[Pasismo]] | [[Talaksan:Mussolini and Hitler 1940 (retouched).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 465 | [[:d:Q7372|Q7372]] | shark | [[Pating]] | [[Talaksan:Great white shark south africa.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 466 | [[:d:Q8479|Q8479]] | Peter the Great | [[Pedro ang Dakila ng Rusya]] | [[Talaksan:Inconnu d'après J.-M. Nattier, Portrait de Pierre Ier (musée de l’Ermitage).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 467 | [[:d:Q11424|Q11424]] | film | [[Pelikula]] | [[Talaksan:Muybridge race horse animated.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 468 | [[:d:Q7252|Q7252]] | feminism | [[Peminismo]] | [[Talaksan:Feminist Suffrage Parade in New York City, 1912.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 469 | [[:d:Q5599|Q5599]] | Peter Paul Rubens | [[Peter Paul Rubens]] | [[Talaksan:Sir Peter Paul Rubens - Portrait of the Artist - Google Art Project.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 470 | [[:d:Q167|Q167]] | pi | [[Pi]] | [[Talaksan:Pi-unrolled-720.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 471 | [[:d:Q928|Q928]] | Philippines | [[Pilipinas]] | |- | style='text-align:right'| 472 | [[:d:Q12516|Q12516]] | pyramid | [[Piramide]] | [[Talaksan:Pyramid at Jebel Barkal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 473 | [[:d:Q11429|Q11429]] | nuclear fission | [[Pisyong nukleyar]] | [[Talaksan:Kernspaltung.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 474 | [[:d:Q5994|Q5994]] | piano | [[Piyano]] | [[Talaksan:Steinway & Sons concert grand piano, model D-274, manufactured at Steinway's factory in Hamburg, Germany.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 475 | [[:d:Q11474|Q11474]] | plastic | [[Plastik]] | [[Talaksan:Plastic objects.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 476 | [[:d:Q859|Q859]] | Plato | [[Platon|Plato]] | [[Talaksan:Plato Silanion Musei Capitolini MC1377.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 477 | [[:d:Q933|Q933]] | South Pole | [[Timog Polo|Polong Timog]] | [[Talaksan:Geographic Southpole crop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 478 | [[:d:Q36|Q36]] | Poland | [[Polonya]] | [[Talaksan:Warsaw Old Town Market Square 10.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 479 | [[:d:Q12195|Q12195]] | poliomyelitis | [[Polio|Polyo]] | [[Talaksan:Polio sequelle.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 480 | [[:d:Q45|Q45]] | Portugal | [[Portugal]] | [[Talaksan:Carte du Portugal.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 481 | [[:d:Q150|Q150]] | French | [[Wikang Pranses|Pranses]] | [[Talaksan:JO199411392.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 482 | [[:d:Q142|Q142]] | France | [[Pransiya]] | [[Talaksan:Paris from the Arc de Triomphe, 17 October 2019.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 483 | [[:d:Q11756|Q11756]] | prehistory | [[Prehistorya|Prehistorikong kasaysayan]] | [[Talaksan:PSM V44 D647 Delineations on pieces of antler.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 484 | [[:d:Q7380|Q7380]] | primate | [[Primates|Primate]] | [[Talaksan:Primates - some families.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 485 | [[:d:Q12514|Q12514]] | Three Gorges Dam | [[Prinsa ng Tatlong Bangin]] | [[Talaksan:ThreeGorgesDam-China2009.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 486 | [[:d:Q9492|Q9492]] | probability | [[Probabilidad]] | [[Talaksan:Nuvola apps atlantik.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 487 | [[:d:Q23540|Q23540]] | Protestantism | [[Protestantismo]] | [[Talaksan:Lutherbibel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 488 | [[:d:Q10892|Q10892]] | protist | [[Protista]] | [[Talaksan:DysnectesBrevis.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 489 | [[:d:Q8137|Q8137]] | capital | [[Kapital (ekonomika)|Puhunan]] | |- | style='text-align:right'| 490 | [[:d:Q12192|Q12192]] | pneumonia | [[Pulmonya]] | [[Talaksan:Pneumonia, mixed patterns, lobar and bronchopneumonia (3679096639).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 491 | [[:d:Q11518|Q11518]] | Pythagorean theorem | [[Teorema ni Pitagoras|Pythagorean theorem]] | [[Talaksan:Pythagorean.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 492 | [[:d:Q7315|Q7315]] | Pyotr Ilyich Tchaikovsky | [[Peter Ilyich Tchaikovsky|Pëtr Čajkovskij]] | [[Talaksan:Porträt des Komponisten Pjotr I. Tschaikowski (1840-1893).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 493 | [[:d:Q7241|Q7241]] | Rabindranath Tagore | [[Rabindranath Tagore]] | [[Talaksan:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 494 | [[:d:Q872|Q872]] | radio | [[Radyo]] | [[Talaksan:Biblis RFE RL 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 495 | [[:d:Q5597|Q5597]] | Raphael | [[Rafael Sanzio]] | [[Talaksan:Raffaello Sanzio.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 496 | [[:d:Q2269|Q2269]] | Industrial Revolution | [[Rebolusyong Industriyal]] | [[Talaksan:Mémoires de la Société géologique de France (IA meymoiresdelaso00socig).pdf|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 497 | [[:d:Q5598|Q5598]] | Rembrandt | [[Rembrandt]] | [[Talaksan:Rembrandt van Rijn - Self-Portrait - Google Art Project.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 498 | [[:d:Q4692|Q4692]] | Renaissance | [[Renasimiyento]] | [[Talaksan:Sandro Botticelli 046.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 499 | [[:d:Q9191|Q9191]] | René Descartes | [[René Descartes]] | [[Talaksan:Frans Hals - Portret van René Descartes.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 500 | [[:d:Q12562|Q12562]] | Protestant Reformation | [[Repormang Protestante]] | [[Talaksan:95Thesen facsimile colour.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 501 | [[:d:Q10811|Q10811]] | Reptilia | [[Reptilya]] | [[Talaksan:Smaug giganteus head.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 502 | [[:d:Q7270|Q7270]] | republic | [[Republika]] | [[Talaksan:Forms of government.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 503 | [[:d:Q148|Q148]] | People's Republic of China | [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]] | [[Talaksan:Badaling China Great-Wall-of-China-01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 504 | [[:d:Q472287|Q472287]] | respiration | [[Paghinga|Respirasyon]] | [[Talaksan:Bubble Blowing 15.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 505 | [[:d:Q1511|Q1511]] | Richard Wagner | [[Richard Wagner]] | [[Talaksan:RichardWagner.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 506 | [[:d:Q8678|Q8678]] | Rio de Janeiro | [[Rio de Janeiro]] | [[Talaksan:Cidade Maravilhosa.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 507 | [[:d:Q926|Q926]] | Roald Amundsen | [[Roald Amundsen]] | [[Talaksan:Amundsen in fur skins.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 508 | [[:d:Q5463|Q5463]] | Rocky Mountains | [[Bulubunduking Rocky|Rocky Mountains]] | [[Talaksan:Moraine Lake 17092005.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 509 | [[:d:Q10850|Q10850]] | Rodentia | [[Rodentia]] | [[Talaksan:Tamias striatus CT.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 510 | [[:d:Q220|Q220]] | Rome | [[Roma]] | [[Talaksan:Rome Skyline (8012016319).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 511 | [[:d:Q12544|Q12544]] | Byzantine Empire | [[Silangang Imperyong Romano|Romanong Imperyo sa Silangan]] | |- | style='text-align:right'| 512 | [[:d:Q7231|Q7231]] | Rosa Luxemburg | [[Rosa Luxemburg]] | [[Talaksan:Rosa Luxemburg.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 513 | [[:d:Q5378|Q5378]] | rugby | [[Rugbi]] | [[Talaksan:USO - Saracens - 20151213 - Maro Itoje attacking.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 514 | [[:d:Q159|Q159]] | Russia | [[Rusya]] | [[Talaksan:Kremlin Moscow.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 515 | [[:d:Q681949|Q681949]] | SM Sultan | [[SM Sultan]] | |- | style='text-align:right'| 516 | [[:d:Q6583|Q6583]] | Sahara | [[Sahara]] | [[Talaksan:Sahara real color.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 517 | [[:d:Q11081|Q11081]] | Alzheimer's disease | [[Sakit na Alzheimer]] | [[Talaksan:Auguste D aus Marktbreit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 518 | [[:d:Q8581|Q8581]] | Saladin | [[Saladin]] | [[Talaksan:Al-Nasir I Salah al-Din Yusuf (Saladin). AH 564-589 (1169-1193 CE) Æ Dirham (30.1mm, 13.28 g, 6h). Without mint-name. Dated AH 586 (AD 1190-91). Sultan sitting facing, cross-legged, on high-backed throne (obverse).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 519 | [[:d:Q5577|Q5577]] | Salvador Dalí | [[Salvador Dalí]] | [[Talaksan:Salvador Dalí 1939.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 520 | [[:d:Q7817|Q7817]] | World Health Organization | [[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan|Samahan ng Pandaigdigang Kalusugan]] | [[Talaksan:World Health Organisation headquarters, Geneva, north and west sides 2007.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 521 | [[:d:Q7768|Q7768]] | Association of Southeast Asian Nations | [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]] | [[Talaksan:ASEAN HQ 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 522 | [[:d:Q7785|Q7785]] | Commonwealth of Nations | [[Komonwelt ng mga Bansa|Sampamahalaan ng mga Bansa]] | [[Talaksan:Marlborough House.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 523 | [[:d:Q656|Q656]] | Saint Petersburg | [[San Petersburgo]] | [[Talaksan:Peter & Paul fortress in SPB 03.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 524 | [[:d:Q12802|Q12802]] | nuclear weapon | [[Sandatang nukleyar|Sandatang nuklear]] | [[Talaksan:Nagasakibomb.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 525 | [[:d:Q12796|Q12796]] | firearm | [[Sandatang pumuputok]] | [[Talaksan:Small arms compilation.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 526 | [[:d:Q12171|Q12171]] | menstruation | [[Regla|Sapanahon]] | [[Talaksan:MenstrualCycle2 es.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 527 | [[:d:Q4605|Q4605]] | Sarah Bernhardt | [[Sarah Bernhardt]] | [[Talaksan:Face detail, Sarah Bernhardt as Doña Sol in Hernani (cropped).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 528 | [[:d:Q11436|Q11436]] | aircraft | [[Sasakyang panghimpapawid]] | [[Talaksan:Collection of military aircraft.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 529 | [[:d:Q193|Q193]] | Saturn | [[Saturno (planeta)|Saturno]] | [[Talaksan:8423 20181 1saturn2016.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 530 | [[:d:Q8873|Q8873]] | Satyajit Ray | [[Satyajit Ray]] | [[Talaksan:Satyajit Ray in New York (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 531 | [[:d:Q851|Q851]] | Saudi Arabia | [[Saudi Arabia]] | [[Talaksan:Saudi Arabia - Location Map (2013) - SAU - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 532 | [[:d:Q11577|Q11577]] | Hordeum vulgare | [[Sebada]] | [[Talaksan:Barley.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 533 | [[:d:Q12099|Q12099]] | Secale cereale | [[Secale cereale]] | [[Talaksan:Ear of rye.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 534 | [[:d:Q7868|Q7868]] | cell | [[Selula]] | [[Talaksan:Wilson1900Fig2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 535 | [[:d:Q11456|Q11456]] | semiconductor | [[Semikonduktor]] | [[Talaksan:Semiconductor outlines.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 536 | [[:d:Q8684|Q8684]] | Seoul | [[Seoul]] | [[Talaksan:경복궁 전경.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 537 | [[:d:Q8003|Q8003]] | Sergei Eisenstein | [[Sergei Eisenstein]] | [[Talaksan:Sergei Eisenstein 03.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 538 | [[:d:Q8686|Q8686]] | Shanghai | [[Shanghai]] | [[Talaksan:20191222陆家嘴.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 539 | [[:d:Q7192|Q7192]] | Qin Shi Huang | [[Qin Shi Huang|Shih Huang Ti]] | [[Talaksan:Qinshihuangdi3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 540 | [[:d:Q9585|Q9585]] | Shia Islam | [[Shiismo]] | |- | style='text-align:right'| 541 | [[:d:Q812767|Q812767]] | Shinto | [[Shinto]] | [[Talaksan:Hakone Shrine Haiden.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 542 | [[:d:Q8279|Q8279]] | Shahnameh | [[Shāhnāmeh]] | [[Talaksan:The Court of Gayumars (Cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 543 | [[:d:Q9441|Q9441]] | The Buddha | [[Gautama Buddha|Siddharta Gautama Buddha]] | [[Talaksan:Buddha in Sarnath Museum (Dhammajak Mutra).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 544 | [[:d:Q9215|Q9215]] | Sigmund Freud | [[Sigmund Freud]] | [[Talaksan:Sigmund Freud, by Max Halberstadt (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 545 | [[:d:Q9316|Q9316]] | Sikhism | [[Sikhismo]] | [[Talaksan:Sikh pilgrim at the Golden Temple (Harmandir Sahib) in Amritsar, India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 546 | [[:d:Q9372|Q9372]] | Sima Qian | [[Sima Qian]] | [[Talaksan:Si maqian.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 547 | [[:d:Q9592|Q9592]] | Catholic Church | [[Simbahang Katoliko|Simbahang Katolika Romana]] | [[Talaksan:Saint Peter's Basilica facade, Rome, Italy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 548 | [[:d:Q7197|Q7197]] | Simone de Beauvoir | [[Simone de Beauvoir]] | [[Talaksan:Simone de Beauvoir2.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 549 | [[:d:Q8605|Q8605]] | Simón Bolívar | [[Simón Bolívar]] | [[Talaksan:Simón Bolívar by Acevedo Bernal, 1922.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 550 | [[:d:Q11768|Q11768]] | Ancient Egypt | [[Sinaunang Ehipto]] | [[Talaksan:Egypt.Giza.Sphinx.02 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 551 | [[:d:Q11772|Q11772]] | Ancient Greece | [[Sinaunang Gresya]] | [[Talaksan:Sicily Selinunte Temple E (Hera).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 552 | [[:d:Q334|Q334]] | Singapore | [[Singapore]] | [[Talaksan:Raffles Place.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 553 | [[:d:Q544|Q544]] | Solar System | [[Sistemang Solar|Sistemang Pang-araw]] | [[Talaksan:Solar System true color.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 554 | [[:d:Q11078|Q11078]] | endocrine system | [[Sistemang endokrina]] | [[Talaksan:Endocrine English.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 555 | [[:d:Q9404|Q9404]] | nervous system | [[Sistemang nerbiyos]] | |- | style='text-align:right'| 556 | [[:d:Q11101|Q11101]] | sensory nervous system | [[Sistemang pandama]] | |- | style='text-align:right'| 557 | [[:d:Q9649|Q9649]] | human digestive system | [[Sistemang panunaw]] | [[Talaksan:Digestive system diagram en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 558 | [[:d:Q7895|Q7895]] | reproductive system | [[Sistemang reproduktibo]] | |- | style='text-align:right'| 559 | [[:d:Q7891|Q7891]] | respiratory system | [[Sistemang respiratoryo]] | [[Talaksan:Respiratory system complete en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 560 | [[:d:Q913|Q913]] | Socrates | [[Sokrates|Socrates]] | [[Talaksan:Socrates Louvre.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 561 | [[:d:Q7235|Q7235]] | Sophocles | [[Sopokles]] | [[Talaksan:Ny Carlsberg Glyptothek - Sophokles.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 562 | [[:d:Q332062|Q332062]] | Sorghum bicolor | [[Sorghum bicolor]] | [[Talaksan:Sorghum bicolor03.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 563 | [[:d:Q9601|Q9601]] | Zoroastrianism | [[Zoroastrianismo|Soroastrismo]] | [[Talaksan:Faravahar.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 564 | [[:d:Q2001|Q2001]] | Stanley Kubrick | [[Stanley Kubrick]] | [[Talaksan:Stanley Kubrick (1949 portrait by Phillip Harrington - cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 565 | [[:d:Q8877|Q8877]] | Steven Spielberg | [[Steven Spielberg]] | [[Talaksan:Steven Spielberg 2025.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 566 | [[:d:Q2811|Q2811]] | submarine | [[Submarino]] | [[Talaksan:Submarine dive.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 567 | [[:d:Q1049|Q1049]] | Sudan | [[Sudan]] | [[Talaksan:Western Deffufa - Kerma.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 568 | [[:d:Q9603|Q9603]] | Sufism | [[Sufismo]] | [[Talaksan:Tomb of Abdul Qadir Jilani, Baghdad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 569 | [[:d:Q8474|Q8474]] | Suleiman the Magnificent | [[Suleiman I]] | [[Talaksan:EmperorSuleiman.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 570 | [[:d:Q35355|Q35355]] | Sumer | [[Sumerya|Sumeria]] | [[Talaksan:Orientmitja2300aC.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 571 | [[:d:Q8573|Q8573]] | Sun Yat-sen | [[Sun Yat-sen|Sun Yat Sen]] | [[Talaksan:孙中山肖像.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 572 | [[:d:Q8070|Q8070]] | tsunami | [[Sunami]] | [[Talaksan:Tsunami by hokusai 19th century.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 573 | [[:d:Q483654|Q483654]] | Sunni Islam | [[Sunismo]] | [[Talaksan:رسم تعبيري للفظ الجلالة ومن يجلهم أهل السنة.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 574 | [[:d:Q9103|Q9103]] | female breast | [[Suso]] | [[Talaksan:Breasts close-up (4).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 575 | [[:d:Q39|Q39]] | Switzerland | [[Suwisa]] | |- | style='text-align:right'| 576 | [[:d:Q3130|Q3130]] | Sydney | [[Sidney|Sydney]] | [[Talaksan:00 3178 Sydney, Australia.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 577 | [[:d:Q174|Q174]] | São Paulo | [[São Paulo]] | [[Talaksan:Sao Paulo Skyline in Brazil.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 578 | [[:d:Q199804|Q199804]] | chronic obstructive pulmonary disease | [[Talamak na nakakahawang sakit sa baga]] | [[Talaksan:Centrilobular emphysema 865 lores.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 579 | [[:d:Q11404|Q11404]] | drum | [[Tambol]] | [[Talaksan:DrumMozartRegiment.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 580 | [[:d:Q12876|Q12876]] | tank | [[Tangke]] | [[Talaksan:Char T 34 noBG.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 581 | [[:d:Q924|Q924]] | Tanzania | [[Tanzania]] | [[Talaksan:Tanzania - Location Map (2013) - TZA - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 582 | [[:d:Q9598|Q9598]] | Taoism | [[Taoismo|Tawismo]] | [[Talaksan:Tao.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 583 | [[:d:Q3616|Q3616]] | Tehran | [[Teheran|Tehrān]] | [[Talaksan:North of tehran.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 584 | [[:d:Q11661|Q11661]] | information technology | [[Teknolohiyang pang-impormasyon]] | [[Talaksan:Papertape3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 585 | [[:d:Q11035|Q11035]] | telephone | [[Telepono]] | [[Talaksan:Telefon BW 2012-02-18 13-44-32.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 586 | [[:d:Q869|Q869]] | Thailand | [[Taylandiya|Thailand]] | [[Talaksan:Temple of the Emerald of buddha or Wat Phra Kaew (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 587 | [[:d:Q1299|Q1299]] | The Beatles | [[The Beatles|Q1299]] | [[Talaksan:Beatles Trenter 1963.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 588 | [[:d:Q8743|Q8743]] | Thomas Edison | [[Thomas Edison]] | [[Talaksan:Thomas Edison2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 589 | [[:d:Q80|Q80]] | Tim Berners-Lee | [[Tim Berners-Lee]] | [[Talaksan:LS3 4919 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 590 | [[:d:Q18|Q18]] | South America | [[Timog Amerika]] | [[Talaksan:South America satellite orthographic.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 591 | [[:d:Q258|Q258]] | South Africa | [[Timog Aprika]] | [[Talaksan:South Africa - Location Map (2013) - ZAF - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 592 | [[:d:Q11409|Q11409]] | apartheid | [[Aparteid|Timog Aprika sa ilalim ng apartheid]] | [[Talaksan:DurbanSign1989.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 593 | [[:d:Q884|Q884]] | South Korea | [[Timog Korea]] | [[Talaksan:South Korea - Location Map (2013) - KOR - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 594 | [[:d:Q8462|Q8462]] | Timur | [[Tamerlan|Timur]] | [[Talaksan:Timur seated (earliest known portrait), Timurid genealogy, 1405-1409, Samarkand (TSMK, H2152).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 595 | [[:d:Q1490|Q1490]] | Tokyo | [[Tokyo]] | [[Talaksan:Skyscrapers of Shinjuku 2009 January (revised).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 596 | [[:d:Q9438|Q9438]] | Thomas Aquinas | [[Tomas ng Aquino]] | [[Talaksan:St-thomas-aquinasFXD.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 597 | [[:d:Q12518|Q12518]] | tower | [[Tore]] | [[Talaksan:Tour Eiffel Wikimedia Commons (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 598 | [[:d:Q243|Q243]] | Eiffel Tower | [[Toreng Eiffel]] | [[Talaksan:Tour Eiffel Wikimedia Commons.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 599 | [[:d:Q11022|Q11022]] | screw | [[Tornilyo]] | [[Talaksan:Black wood screw with flat Phillips head.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 600 | [[:d:Q5339|Q5339]] | transistor | [[Transistor]] | [[Talaksan:Transistors.agr.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 601 | [[:d:Q7590|Q7590]] | transport | [[Transportasyon]] | [[Talaksan:PL Mirandola Czem chciał zostać Janek mały 1925 page19.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 602 | [[:d:Q8736|Q8736]] | Treaty of Versailles | [[Tratado sa Versalles (1919)|Tratado ng Versailles]] | [[Talaksan:Treaty of Versailles, English version.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 603 | [[:d:Q9595|Q9595]] | Trimurti | [[Trimurti]] | [[Talaksan:UgrataraTemple2 (cropped).jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 604 | [[:d:Q8338|Q8338]] | trumpet | [[Trumpeta]] | [[Talaksan:Trumpet 1.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 605 | [[:d:Q6097|Q6097]] | tea | [[Tsaa]] | [[Talaksan:Tea in different grade of fermentation.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 606 | [[:d:Q9397|Q9397]] | Zhu Xi | [[Zhu Xi|Tsʻang-chou-ping-sou,]] | [[Talaksan:Zhu xi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 607 | [[:d:Q676|Q676]] | prose | [[Tuluyan]] | [[Talaksan:Prose and Verse on one page.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 608 | [[:d:Q43|Q43]] | Turkey | [[Turkiya]] | [[Talaksan:Ankara (16290014657).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 609 | [[:d:Q9141|Q9141]] | Taj Mahal | [[Tāj Mahal]] | [[Talaksan:Taj Mahal, Agra, India edit3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 610 | [[:d:Q7809|Q7809]] | UNESCO | [[UNESCO]] | |- | style='text-align:right'| 611 | [[:d:Q9332|Q9332]] | behavior | [[Ugali]] | [[Talaksan:Adams and Westlake (3092762993).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 612 | [[:d:Q212|Q212]] | Ukraine | [[Ukranya]] | [[Talaksan:Maidan Nezalezhnosti view.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 613 | [[:d:Q7925|Q7925]] | rain | [[Ulan]] | [[Talaksan:08152 Bukowsko (powiat sanocki).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 614 | [[:d:Q1110560|Q1110560]] | Umm Kulthum | [[Umm Kulthum]] | [[Talaksan:Umm Kulthum as Fatimah.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 615 | [[:d:Q361|Q361]] | World War I | [[Unang Digmaang Pandaigdig]] | [[Talaksan:WWImontage.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 616 | [[:d:Q145|Q145]] | United Kingdom | [[United Kingdom]] | [[Talaksan:Palace of Westminster from the dome on Methodist Central Hall.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 617 | [[:d:Q7159|Q7159]] | African Union | [[Unyong Aprikano]] | [[Talaksan:Map of the African Union with Suspended States.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 618 | [[:d:Q15180|Q15180]] | Soviet Union | [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]] | |- | style='text-align:right'| 619 | [[:d:Q324|Q324]] | Uranus | [[Urano]] | [[Talaksan:Uranus Voyager2 color calibrated.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 620 | [[:d:Q7328|Q7328]] | Vasco da Gama | [[Vasco da Gama]] | [[Talaksan:Ignoto portoghese, ritratto di un cavaliere dell'ordine di cristo, 1525-50 ca. 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 621 | [[:d:Q717|Q717]] | Venezuela | [[Venezuela]] | [[Talaksan:Embalse la Vueltosa 2022.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 622 | [[:d:Q1398|Q1398]] | Virgil | [[Virgilio|Vergilius]] | [[Talaksan:Parco della Grotta di Posillipo5 (crop).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 623 | [[:d:Q535|Q535]] | Victor Hugo | [[Victor Hugo]] | [[Talaksan:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 624 | [[:d:Q1741|Q1741]] | Vienna | [[Viena]] | [[Talaksan:Wien katedra sw Szczepana widok z wiezy 6.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 625 | [[:d:Q881|Q881]] | Vietnam | [[Biyetnam|Vietnam]] | [[Talaksan:Hanoi Temple of Literature.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 626 | [[:d:Q12567|Q12567]] | Vikings | [[Mga Viking|Viking]] | |- | style='text-align:right'| 627 | [[:d:Q5582|Q5582]] | Vincent van Gogh | [[Vincent van Gogh]] | [[Talaksan:Vincent van Gogh - Self-Portrait - Google Art Project (454045).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 628 | [[:d:Q1394|Q1394]] | Vladimir Lenin | [[Vladimir Lenin]] | [[Talaksan:Vladimir Lenin in July 1920 by Pavel Zhukov.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 629 | [[:d:Q9068|Q9068]] | Voltaire | [[Voltaire]] | [[Talaksan:Nicolas de Largillière - Portrait de Voltaire (1694-1778) en 1718 - P208 - Musée Carnavalet - 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 630 | [[:d:Q8704|Q8704]] | Walt Disney | [[Walt Disney]] | [[Talaksan:Walt Disney 1946.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 631 | [[:d:Q61|Q61]] | Washington, D.C. | [[Washington, D.C.]] | [[Talaksan:Aerial view of White House and downtown, Washington, D.C LCCN2010630891.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 632 | [[:d:Q13955|Q13955]] | Arabic | [[Wikang Arabe]] | [[Talaksan:Learning Arabic calligraphy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 633 | [[:d:Q9288|Q9288]] | Hebrew | [[Wikang Hebreo|Wikang Ebreo]] | [[Talaksan:1 QIsa example of damage col 12-13.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 634 | [[:d:Q9129|Q9129]] | Greek | [[Wikang Griyego]] | [[Talaksan:Pater noster in greek script.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 635 | [[:d:Q397|Q397]] | Latin | [[Wikang Latin]] | [[Talaksan:Arco Sisto V targa M.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 636 | [[:d:Q9168|Q9168]] | Persian | [[Wikang Persa]] | [[Talaksan:Farsi.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 637 | [[:d:Q5146|Q5146]] | Portuguese | [[Wikang Portuges]] | [[Talaksan:Breve discurso em que se contem a conquista do Reyno de Pegu na Índia Oriental, pelos portuguezes em tempo do Viso-Rey Ayres de Saldanha; sendo capitam Salvador Ribeiro de Souza, chamado Massinga, natural de Guimaraens. Rei do Pegu.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 638 | [[:d:Q7737|Q7737]] | Russian | [[Wikang Ruso]] | [[Talaksan:Russian.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 639 | [[:d:Q11059|Q11059]] | Sanskrit | [[Wikang Sanskrito]] | [[Talaksan:Sanskrit.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 640 | [[:d:Q7838|Q7838]] | Swahili | [[Wikang Swahili]] | [[Talaksan:Manuscrit colonial kiswahili-Africa Museum.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 641 | [[:d:Q7850|Q7850]] | Chinese | [[Wikang Tsino]] | [[Talaksan:Chineselanguage.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 642 | [[:d:Q256|Q256]] | Turkish | [[Wikang Turko]] | [[Talaksan:Turkish alphabet.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 643 | [[:d:Q692|Q692]] | William Shakespeare | [[William Shakespeare|Q692]] | [[Talaksan:Shakespeare.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 644 | [[:d:Q8016|Q8016]] | Winston Churchill | [[Winston Churchill]] | [[Talaksan:Sir Winston Churchill - 19086236948 (restored).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 645 | [[:d:Q254|Q254]] | Wolfgang Amadeus Mozart | [[Wolfgang Amadeus Mozart]] | [[Talaksan:Wolfgang-amadeus-mozart 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 646 | [[:d:Q466|Q466]] | World Wide Web | [[World Wide Web|Q466]] | [[Talaksan:Alcalá de Henares (RPS 08-04-2017) Calle WWW, indicador.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 647 | [[:d:Q8146|Q8146]] | yen | [[Yen ng Hapon]] | [[Talaksan:JPY coin3.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 648 | [[:d:Q9350|Q9350]] | yoga | [[Yoga]] | [[Talaksan:Bharadwaja.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 649 | [[:d:Q7327|Q7327]] | Yuri Gagarin | [[Yuri Gagarin]] | [[Talaksan:Yuri Gagarin portrait (colored).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 650 | [[:d:Q458|Q458]] | European Union | [[Unyong Europeo|Yuropeong Unyon]] | [[Talaksan:EU on a globe.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 651 | [[:d:Q7333|Q7333]] | Zheng He | [[Zheng He]] | [[Talaksan:2016 Malakka, Stadhuys (09).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 652 | [[:d:Q12029|Q12029]] | addiction | [[adiksiyon]] | [[Talaksan:Alcoholism is a Prision.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 653 | [[:d:Q336|Q336]] | science | [[agham]] | [[Talaksan:Stylised atom with three Bohr model orbits and stylised nucleus (encircled).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 654 | [[:d:Q11451|Q11451]] | agriculture | [[agrikultura]] | [[Talaksan:Unload wheat by the combine Claas Lexion 584.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 655 | [[:d:Q2102|Q2102]] | snake | [[ahas]] | [[Talaksan:Snakes Diversity.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 656 | [[:d:Q718|Q718]] | chess | [[ahedres]] | [[Talaksan:Chess game Staunton No. 6.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 657 | [[:d:Q571|Q571]] | book | [[aklat]] | [[Talaksan:Americanstudbookvolume2open.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 658 | [[:d:Q7075|Q7075]] | library | [[aklatan]] | [[Talaksan:Austria - Göttweig Abbey - 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 659 | [[:d:Q282|Q282]] | wine | [[alak]] | [[Talaksan:Red and white wine 12-2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 660 | [[:d:Q37868|Q37868]] | algae | [[algae]] | [[Talaksan:Wlas.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 661 | [[:d:Q8366|Q8366]] | algorithm | [[algoritmo]] | [[Talaksan:Flowchart procedural programming.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 662 | [[:d:Q3968|Q3968]] | algebra | [[alhebra]] | [[Talaksan:Quadratic formula.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 663 | [[:d:Q156|Q156]] | alcohols | [[alkohol]] | [[Talaksan:Lukastest etoh tbutoh.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 664 | [[:d:Q8216|Q8216]] | Greek alphabet | [[alpabetong Griyego]] | [[Talaksan:Richtungsschild auf der Insel Ikaria, 2005.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 665 | [[:d:Q8229|Q8229]] | Latin script | [[Sulat Latin|alpabetong Latin]] | [[Talaksan:Abecedarium.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 666 | [[:d:Q8209|Q8209]] | Cyrillic script | [[alpabetong Siriliko]] | [[Talaksan:Cyrillic alternates.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 667 | [[:d:Q663|Q663]] | aluminium | [[aluminyo]] | [[Talaksan:Aluminium-4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 668 | [[:d:Q6199|Q6199]] | anarchism | [[anarkismo]] | [[Talaksan:Graffiti "No Gods, No Masters" and anarchy symbol at central bus station ZOB in Munich, Germany.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 669 | [[:d:Q514|Q514]] | anatomy | [[anatomiya]] | [[Talaksan:Leonardo da vinci, Drawing of a Woman's Torso.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 670 | [[:d:Q11352|Q11352]] | angle | [[anggulo]] | [[Talaksan:Coord Angle.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 671 | [[:d:Q12117|Q12117]] | cereal | [[angkak]] | [[Talaksan:Various grains edit2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 672 | [[:d:Q11425|Q11425]] | animation | [[animasyon]] | [[Talaksan:Animated GIF from the 1919 Feline folies by Pat Sullivan.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 673 | [[:d:Q12187|Q12187]] | antibiotic | [[antibiyotiko]] | [[Talaksan:How do different antibiotics work?.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 674 | [[:d:Q3196|Q3196]] | fire | [[apoy]] | [[Talaksan:FIRE 01.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 675 | [[:d:Q11376|Q11376]] | acceleration | [[arangkada]] | |- | style='text-align:right'| 676 | [[:d:Q11464|Q11464]] | plough | [[araro]] | [[Talaksan:04-09-12-Schaupflügen-Fahrenwalde-RalfR-IMG 1232.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 677 | [[:d:Q573|Q573]] | day | [[Araw (panahon)|araw]] | [[Talaksan:GreenwUhrWelt.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 678 | [[:d:Q11500|Q11500]] | area | [[Sukat|area]] | |- | style='text-align:right'| 679 | [[:d:Q11205|Q11205]] | arithmetic | [[aritmetika]] | [[Talaksan:Basic arithmetic operators.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 680 | [[:d:Q12271|Q12271]] | architecture | [[arkitektura]] | [[Talaksan:Ray and Maria Stata Center (MIT).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 681 | [[:d:Q12277|Q12277]] | arch | [[arko]] | [[Talaksan:Arch (PSF).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 682 | [[:d:Q11660|Q11660]] | artificial intelligence | [[artipisyal na katalinuhan]] | [[Talaksan:Dall-e 3 (jan '24) artificial intelligence icon.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 683 | [[:d:Q11427|Q11427]] | steel | [[asero]] | [[Talaksan:Kaltbandcoils.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 684 | [[:d:Q11158|Q11158]] | acid | [[asido]] | |- | style='text-align:right'| 685 | [[:d:Q11254|Q11254]] | table salt | [[asin]] | [[Talaksan:Salt shaker on white background.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 686 | [[:d:Q12370|Q12370]] | salt | [[Asin (kimika)|asin]] | [[Talaksan:Cobalt(II)-chloride-hexahydrate-sample.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 687 | [[:d:Q144|Q144]] | dog | [[aso]] | [[Talaksan:Greenland 467 (35130903436) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 688 | [[:d:Q3863|Q3863]] | asteroid | [[asteroyd]] | [[Talaksan:Asteroidsscale.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 689 | [[:d:Q333|Q333]] | astronomy | [[astronomiya]] | [[Talaksan:Laser Towards Milky Ways Centre.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 690 | [[:d:Q11002|Q11002]] | sugar | [[asukal]] | [[Talaksan:Sugar 2xmacro.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 691 | [[:d:Q12152|Q12152]] | myocardial infarction | [[atake sa puso]] | [[Talaksan:Heart attack diagram.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 692 | [[:d:Q9368|Q9368]] | liver | [[atay]] | [[Talaksan:Leber Schaf.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 693 | [[:d:Q7066|Q7066]] | atheism | [[ateismo]] | [[Talaksan:Ephesians 2,12 - Greek atheos.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 694 | [[:d:Q542|Q542]] | athletics | [[Atletiks|atletika]] | [[Talaksan:Naisten 400 m aidat.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 695 | [[:d:Q9121|Q9121]] | atom | [[atomo]] | [[Talaksan:Helium atom QM.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 696 | [[:d:Q467|Q467]] | woman | [[babae]] | [[Talaksan:Woman.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 697 | [[:d:Q787|Q787]] | pig | [[baboy]] | [[Talaksan:Sow with piglet.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 698 | [[:d:Q11411|Q11411]] | backgammon | [[Bakgamon|backgammon]] | [[Talaksan:Backgammon lg.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 699 | [[:d:Q10876|Q10876]] | bacteria | [[Bakterya|bacteria]] | [[Talaksan:E. coli Bacteria (7316101966).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 700 | [[:d:Q8092|Q8092]] | tropical cyclone | [[bagyo]] | [[Talaksan:Dramatic Views of Hurricane Florence from the International Space Station From 9 12 (42828603210) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 701 | [[:d:Q8068|Q8068]] | flood | [[baha]] | [[Talaksan:KatrinaNewOrleansFlooded edit2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 702 | [[:d:Q830|Q830]] | cattle | [[baka]] | [[Talaksan:Cow female black white.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 703 | [[:d:Q677|Q677]] | iron | [[bakal]] | [[Talaksan:Iron electrolytic and 1cm3 cube.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 704 | [[:d:Q8091|Q8091]] | grammar | [[balarila]] | |- | style='text-align:right'| 705 | [[:d:Q1074|Q1074]] | skin | [[Balat (anatomiya)|balat]] | [[Talaksan:Komodo dragon skin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 706 | [[:d:Q11446|Q11446]] | ship | [[barko]] | [[Talaksan:DANA 2004 ubt.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 707 | [[:d:Q11193|Q11193]] | base | [[base]] | [[Talaksan:Sodium hydroxide solution.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 708 | [[:d:Q5372|Q5372]] | basketball | [[basketbol]] | [[Talaksan:Dream Team at the 1992 Summer Olympics.JPEG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 709 | [[:d:Q11475|Q11475]] | vacuum | [[basyo]] | [[Talaksan:Kolbenluftpumpe hg.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 710 | [[:d:Q7569|Q7569]] | child | [[bata]] | [[Talaksan:Little girl of Don Som.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 711 | [[:d:Q12111|Q12111]] | Sorghum | [[batad]] | [[Talaksan:Sorghum bicolor - geograph.org.uk - 1070429.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 712 | [[:d:Q7748|Q7748]] | law | [[batas]] | [[Talaksan:JMR-Memphis1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 713 | [[:d:Q8063|Q8063]] | rock | [[Bato (heolohiya)|bato]] | [[Talaksan:Balanced Rock.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 714 | [[:d:Q11421|Q11421]] | magnet | [[batubalani]] | [[Talaksan:Bar magnet crop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 715 | [[:d:Q11465|Q11465]] | velocity | [[Tulin|belosidad]] | [[Talaksan:Vector snelheid-Plain.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 716 | [[:d:Q5369|Q5369]] | baseball | [[beysbol]] | [[Talaksan:Zack Greinke on July 29, 2009.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 717 | [[:d:Q11563|Q11563]] | number | [[bilang]] | [[Talaksan:Numbers grid in NY.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 718 | [[:d:Q2111|Q2111]] | speed of light in vacuum | [[bilis ng liwanag]] | |- | style='text-align:right'| 719 | [[:d:Q11442|Q11442]] | bicycle | [[bisikleta]] | [[Talaksan:00 8327 Historisches Fahrrad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 720 | [[:d:Q523|Q523]] | star | [[bituin]] | [[Talaksan:The Sun by the Atmospheric Imaging Assembly of NASA's Solar Dynamics Observatory - 20100819.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 721 | [[:d:Q7094|Q7094]] | biochemistry | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Fat triglyceride shorthand formula.PNG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 722 | [[:d:Q290|Q290]] | sex | [[biyolohikal na kasarian]] | [[Talaksan:Cromosomas X-Y y gametos.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 723 | [[:d:Q420|Q420]] | biology | [[biyolohiya]] | [[Talaksan:Biology-0001.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 724 | [[:d:Q7108|Q7108]] | biotechnology | [[biyoteknolohiya]] | [[Talaksan:Biotecnologia Fase3.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 725 | [[:d:Q8355|Q8355]] | violin | [[biyulin]] | [[Talaksan:Violin VL100.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 726 | [[:d:Q9759|Q9759]] | blues | [[blues]] | [[Talaksan:B.B. King, 2006-06-26.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 727 | [[:d:Q441|Q441]] | botany | [[botanika]] | [[Talaksan:Diversity of plants image version q.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 728 | [[:d:Q9530|Q9530]] | breathing | [[breathing]] | [[Talaksan:Diaphragmatic breathing.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 729 | [[:d:Q7391|Q7391]] | bee | [[bubuyog]] | [[Talaksan:(MHNT) Apis mellifera (female) - on viburnum tinus flowers.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 730 | [[:d:Q8081|Q8081]] | tornado | [[buhawi]] | [[Talaksan:F5 tornado Elie Manitoba 2007.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 731 | [[:d:Q3|Q3]] | life | [[buhay]] | [[Talaksan:HumanNewborn.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 732 | [[:d:Q11457|Q11457]] | cotton | [[bulak]] | [[Talaksan:Cotton - പരുത്തി 03.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 733 | [[:d:Q506|Q506]] | flower | [[bulaklak]] | [[Talaksan:Flores.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 734 | [[:d:Q8072|Q8072]] | volcano | [[bulkan]] | [[Talaksan:Mount St. Helens erupting blue.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 735 | [[:d:Q12214|Q12214]] | smallpox | [[bulutong]] | [[Talaksan:Child with Smallpox Bangladesh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 736 | [[:d:Q8502|Q8502]] | mountain | [[bundok]] | [[Talaksan:Himalayas, Ama Dablam, Nepal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 737 | [[:d:Q1364|Q1364]] | fruit | [[bunga]] | [[Talaksan:Fruit bowl.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 738 | [[:d:Q8161|Q8161]] | tax | [[buwis]] | [[Talaksan:Pieter Brueghel the Younger, 'Paying the Tax (The Tax Collector)' oil on panel, 1620-1640. USC Fisher Museum of Art.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 739 | [[:d:Q12284|Q12284]] | canal | [[canal]] | [[Talaksan:Saimaa canal at Lappeenranta Finland.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 740 | [[:d:Q11358|Q11358]] | carbohydrate | [[Karbohidrata|carbohydrate]] | [[Talaksan:Carbohydrates.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 741 | [[:d:Q11382|Q11382]] | conservation of energy | [[conservation of energy]] | [[Talaksan:Blocked-pendulum-strobe.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 742 | [[:d:Q753|Q753]] | copper | [[Tanso (elemento)|copper]] | [[Talaksan:Cuivre Michigan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 743 | [[:d:Q165|Q165]] | sea | [[dagat]] | [[Talaksan:Paracas National Reserve, Ica, Peru-3April2011.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 744 | [[:d:Q11652|Q11652]] | frequency | [[dalasan]] | [[Talaksan:FrequencyAnimation.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 745 | [[:d:Q11651|Q11651]] | electric current | [[daloy ng kuryente]] | [[Talaksan:Magnetic field of a steady current.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 746 | [[:d:Q12323|Q12323]] | dam | [[dam]] | [[Talaksan:RappbodeLufts.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 747 | [[:d:Q9415|Q9415]] | emotion | [[damdamin]] | [[Talaksan:Plutchik-wheel.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 748 | [[:d:Q7174|Q7174]] | democracy | [[demokrasya]] | [[Talaksan:Election MG 3455.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 749 | [[:d:Q8514|Q8514]] | desert | [[desyerto]] | [[Talaksan:Libya 4608 Idehan Ubari Dunes Luca Galuzzi 2007.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 750 | [[:d:Q9453|Q9453]] | dialectic | [[dialectic]] | [[Talaksan:Georg Pencz, Dialectic, NGA 33130.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 751 | [[:d:Q198|Q198]] | war | [[digmaan]] | [[Talaksan:Thure de Thulstrup - L. Prang and Co. - Battle of Gettysburg - Restoration by Adam Cuerden.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 752 | [[:d:Q8465|Q8465]] | civil war | [[digmaang sibil]] | [[Talaksan:Battle of Gettysburg.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 753 | [[:d:Q317|Q317]] | dictatorship | [[diktadura]] | [[Talaksan:Hitler Nürnberg 1935.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 754 | [[:d:Q430|Q430]] | dinosaur | [[dinosauro]] | [[Talaksan:Various dinosaurs2.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 755 | [[:d:Q11656|Q11656]] | diode | [[Diodo|diode]] | [[Talaksan:Diode-closeup.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 756 | [[:d:Q1889|Q1889]] | diplomacy | [[diplomasya]] | [[Talaksan:2024-11-18-Headquarters of the United Nations-0605.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 757 | [[:d:Q4439|Q4439]] | hard disk | [[Hard disk drive|diskong matigas]] | [[Talaksan:Western Digital WD2500BB Hard Disk A.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 758 | [[:d:Q12206|Q12206]] | diabetes | [[diyabetes]] | [[Talaksan:Blue circle for diabetes.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 759 | [[:d:Q5283|Q5283]] | diamond | [[diyamante]] | [[Talaksan:Rough Diamond.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 760 | [[:d:Q4917|Q4917]] | United States dollar | [[dolyar ng Estados Unidos]] | [[Talaksan:USDnotes.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 761 | [[:d:Q11395|Q11395]] | domestication | [[domestikasyon]] | [[Talaksan:Domestication Timeline.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 762 | [[:d:Q7873|Q7873]] | blood | [[dugo]] | [[Talaksan:Blood Test (15575812743).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 763 | [[:d:Q1063|Q1063]] | evolution | [[ebolusyon]] | [[Talaksan:L'origine de l'évolution.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 764 | [[:d:Q8434|Q8434]] | education | [[edukasyon]] | [[Talaksan:1887 Bettannier Der Schwarze Fleck anagoria.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 765 | [[:d:Q7150|Q7150]] | ecology | [[ekolohiya]] | [[Talaksan:Grib skov.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 766 | [[:d:Q8134|Q8134]] | economics | [[ekonomika]] | [[Talaksan:Economics circular flow cartoon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 767 | [[:d:Q11214|Q11214]] | differential equation | [[ekwasyong diperensiyal]] | [[Talaksan:Exemple d'eqüacion diferenciala.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 768 | [[:d:Q849919|Q849919]] | electromagnetic interaction | [[electromagnetic interaction]] | [[Talaksan:Feynmann Diagram Coulomb.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 769 | [[:d:Q9778|Q9778]] | electronic music | [[electronic music]] | [[Talaksan:1st commercial Moog synthesizer (1964, commissioned by the Alwin Nikolai Dance Theater of NY) @ Stearns Collection (Stearns 2035), University of Michigan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 770 | [[:d:Q12725|Q12725]] | electricity | [[elektrisidad]] | [[Talaksan:Lightning simulator questacon04.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 771 | [[:d:Q11650|Q11650]] | electronics | [[elektronika]] | [[Talaksan:Arduino ftdi chip-1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 772 | [[:d:Q11344|Q11344]] | chemical element | [[Elemento (kimika)|elemento]] | [[Talaksan:Periodic table (32-col, enwiki), black and white.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 773 | [[:d:Q11379|Q11379]] | energy | [[enerhiya]] | [[Talaksan:Electric power transmission.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 774 | [[:d:Q12739|Q12739]] | nuclear power | [[Enerhiyang nukleyar|enerhiyang nuklear]] | [[Talaksan:Nuclear Power Plant Cattenom.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 775 | [[:d:Q5292|Q5292]] | encyclopedia | [[ensiklopedya]] | [[Talaksan:Bertelsmann Lexikothek.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 776 | [[:d:Q8047|Q8047]] | enzyme | [[ensima]] | [[Talaksan:Triosephosphate isomerase.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 777 | [[:d:Q41571|Q41571]] | epilepsy | [[epilepsiya]] | [[Talaksan:Spike-waves.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 778 | [[:d:Q9471|Q9471]] | epistemology | [[epistemolohiya]] | [[Talaksan:4 Pramanas, epistemology according to ancient Nyayasutras.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 779 | [[:d:Q42527|Q42527]] | spice | [[Pampalasa|espesya]] | [[Talaksan:Spices1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 780 | [[:d:Q11455|Q11455]] | special relativity | [[Teorya ng natatanging relatibidad|espesyal na teoriya ng relatibidad]] | [[Talaksan:Gedankenexperiment Zeitdilitation.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 781 | [[:d:Q7432|Q7432]] | species | [[espesye]] | [[Talaksan:Heliconius mimicry.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 782 | [[:d:Q12483|Q12483]] | statistics | [[estadistika]] | [[Talaksan:Standard Normal Distribution-en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 783 | [[:d:Q7275|Q7275]] | state | [[estado]] | [[Talaksan:Leviathan frontispiece cropped British Library.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 784 | [[:d:Q153|Q153]] | ethanol | [[etanol]] | [[Talaksan:Sample of Absolute Ethanol.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 785 | [[:d:Q9465|Q9465]] | ethics | [[etika]] | [[Talaksan:Rage-and-anger-fresco.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 786 | [[:d:Q9764|Q9764]] | flamenco | [[flamenco]] | [[Talaksan:Sargent John Singer Spanish Dancer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 787 | [[:d:Q12748|Q12748]] | fossil fuel | [[fossil fuel]] | [[Talaksan:Combustibles fossiles.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 788 | [[:d:Q2736|Q2736]] | association football | [[futbol]] | [[Talaksan:Football in Bloomington, Indiana, 1995.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 789 | [[:d:Q318|Q318]] | galaxy | [[Galaksiya|galaxy]] | [[Talaksan:NGC 4414 (NASA-med).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 790 | [[:d:Q11432|Q11432]] | gas | [[gas]] | [[Talaksan:Kinetic theory of gases.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 791 | [[:d:Q156103|Q156103]] | gastroenteritis | [[gastroenteritis]] | [[Talaksan:Gastroenteritis viruses.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 792 | [[:d:Q8495|Q8495]] | milk | [[gatas]] | [[Talaksan:Glass of Milk (33657535532).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 793 | [[:d:Q897|Q897]] | gold | [[ginto]] | [[Talaksan:Gold-crystals.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 794 | [[:d:Q6607|Q6607]] | guitar | [[gitara]] | [[Talaksan:Classical Guitar two views.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 795 | [[:d:Q7181|Q7181]] | globalization | [[globalisasyon]] | |- | style='text-align:right'| 796 | [[:d:Q11413|Q11413]] | go | [[Go (laro)|go]] | [[Talaksan:Go board.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 797 | [[:d:Q5377|Q5377]] | golf | [[golf]] | [[Talaksan:Golfer swing.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 798 | [[:d:Q11412|Q11412]] | gravity | [[grabedad]] | [[Talaksan:Solar sys.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 799 | [[:d:Q4421|Q4421]] | forest | [[gubat]] | [[Talaksan:Brussels Zonienwoud.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 800 | [[:d:Q11004|Q11004]] | vegetable | [[gulay]] | [[Talaksan:Kleinmarkthalle Frankfurt Gemüsestand.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 801 | [[:d:Q446|Q446]] | wheel | [[gulong]] | [[Talaksan:Hub (PSF).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 802 | [[:d:Q756|Q756]] | plant | [[halaman]] | [[Talaksan:Thanh Long ở Ninh Thuận.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 803 | [[:d:Q8094|Q8094]] | wind | [[hangin]] | [[Talaksan:Bundesarchiv Bild 183-1990-0206-324, Berlin, Passanten im Wind.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 804 | [[:d:Q729|Q729]] | Animalia | [[hayop]] | [[Talaksan:Animal diversity.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 805 | [[:d:Q1071|Q1071]] | geography | [[heograpiya]] | [[Talaksan:OrteliusWorldMap.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 806 | [[:d:Q1069|Q1069]] | geology | [[heolohiya]] | [[Talaksan:Mapa litológico de Genicera.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 807 | [[:d:Q8087|Q8087]] | geometry | [[heometriya]] | [[Talaksan:Westerner and Arab practicing geometry 15th century manuscript.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 808 | [[:d:Q556|Q556]] | hydrogen | [[Idrohino|hidroheno]] | [[Talaksan:Hydrogen discharge tube.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 809 | [[:d:Q11364|Q11364]] | hormone | [[hormona]] | |- | style='text-align:right'| 810 | [[:d:Q11420|Q11420]] | judo | [[Judo|hudo]] | [[Talaksan:KOCIS Korea Judo Kim Jaebum London 36 (7696361164).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 811 | [[:d:Q8473|Q8473]] | military | [[hukbo]] | [[Talaksan:Defending the Polish banner at Chocim, by Juliusz Kossak, 1892.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 812 | [[:d:Q5113|Q5113]] | bird | [[ibon]] | [[Talaksan:Bird Diversity 2011.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 813 | [[:d:Q7257|Q7257]] | ideology | [[ideolohiya]] | [[Talaksan:War2.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 814 | [[:d:Q4022|Q4022]] | river | [[ilog]] | [[Talaksan:White Nile Fishermen (18156464842).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 815 | [[:d:Q7363|Q7363]] | nose | [[ilong]] | [[Talaksan:Dog nose.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 816 | [[:d:Q7260|Q7260]] | imperialism | [[imperyalismo]] | [[Talaksan:China imperialism cartoon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 817 | [[:d:Q11028|Q11028]] | information | [[impormasyon]] | [[Talaksan:Structure of the Universe.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 818 | [[:d:Q5325|Q5325]] | inductor | [[Panawit|indaktor]] | [[Talaksan:Electronic component inductors.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 819 | [[:d:Q8148|Q8148]] | industrial sector | [[industriya]] | [[Talaksan:Valero Three Rivers Refinery Texas 2020.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 820 | [[:d:Q11388|Q11388]] | infrared radiation | [[infrared]] | [[Talaksan:Ir girl.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 821 | [[:d:Q11023|Q11023]] | engineering | [[inhenyeriya]] | [[Talaksan:PIA19664-MarsInSightLander-Assembly-20150430.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 822 | [[:d:Q11418|Q11418]] | weak interaction | [[interaksiyong mahina]] | [[Talaksan:PiPlus muon decay.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 823 | [[:d:Q11415|Q11415]] | strong interaction | [[interaksiyong malakas]] | [[Talaksan:Nuclear Force anim smaller.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 824 | [[:d:Q12757|Q12757]] | internal combustion engine | [[internal combustion engine]] | [[Talaksan:Wankel Cycle anim.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 825 | [[:d:Q152|Q152]] | fish | [[isda]] | [[Talaksan:Fish-coll002.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 826 | [[:d:Q589|Q589]] | black hole | [[itim na butas]] | [[Talaksan:Black hole - Messier 87 crop max res.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 827 | [[:d:Q8341|Q8341]] | jazz | [[jazz]] | [[Talaksan:Louis Armstrong restored.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 828 | [[:d:Q9081|Q9081]] | knowledge | [[kaalaman]] | [[Talaksan:Tetradrachm Athens 480-420BC MBA Lyon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 829 | [[:d:Q726|Q726]] | horse | [[kabayo]] | [[Talaksan:Biandintz eta zaldiak - modified2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 830 | [[:d:Q287|Q287]] | wood | [[kahoy]] | [[Talaksan:Arquitectura en madera.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 831 | [[:d:Q500|Q500]] | Citrus × limon | [[Lemon|kalamansî (punò)]] | [[Talaksan:Citrus x limon - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-041.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 832 | [[:d:Q12132|Q12132]] | calendar system | [[kalendaryo]] | [[Talaksan:Revolution kalendar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 833 | [[:d:Q12681|Q12681]] | calligraphy | [[kaligrapiya]] | [[Talaksan:Calligraphy word.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 834 | [[:d:Q7860|Q7860]] | nature | [[kalikasan]] | [[Talaksan:Desert Electric.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 835 | [[:d:Q9165|Q9165]] | soul | [[kaluluwa]] | [[Talaksan:Meister von Heiligenkreuz 001.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 836 | [[:d:Q4|Q4]] | death | [[kamatayan]] | [[Talaksan:Dead dog in Ulaanbaatar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 837 | [[:d:Q12078|Q12078]] | cancer | [[kanser]] | [[Talaksan:Breast cancer cell (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 838 | [[:d:Q7366|Q7366]] | song | [[Awitin|kanta]] | [[Talaksan:Ademareuil1.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 839 | [[:d:Q8486|Q8486]] | coffee | [[kape]] | [[Talaksan:A small cup of coffee.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 840 | [[:d:Q9430|Q9430]] | ocean | [[karagatan]] | [[Talaksan:Ocean beach at low tide against the sun.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 841 | [[:d:Q12136|Q12136]] | disease | [[Sakit|karamdaman]] | [[Talaksan:Mycobacterium tuberculosis.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 842 | [[:d:Q10990|Q10990]] | meat | [[karne]] | [[Talaksan:FoodMeat.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 843 | [[:d:Q309|Q309]] | history | [[kasaysayan]] | [[Talaksan:Nikolaos Gyzis - Historia.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 844 | [[:d:Q11460|Q11460]] | clothing | [[kasuotan]] | [[Talaksan:Clothes.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 845 | [[:d:Q8492|Q8492]] | juice | [[Katas (inumin)|katas]] | [[Talaksan:Juices for Breakfast.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 846 | [[:d:Q8253|Q8253]] | fiction | [[kathang-isip]] | [[Talaksan:Alice par John Tenniel 30.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 847 | [[:d:Q10943|Q10943]] | cheese | [[keso]] | [[Talaksan:Hartkaese HardCheeses.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 848 | [[:d:Q11570|Q11570]] | kilogram | [[kilogramo]] | [[Talaksan:CGKilogram.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 849 | [[:d:Q2329|Q2329]] | chemistry | [[kimika]] | [[Talaksan:Chemicals in flasks.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 850 | [[:d:Q11165|Q11165]] | inorganic chemistry | [[kimikang inorganiko]] | |- | style='text-align:right'| 851 | [[:d:Q11372|Q11372]] | physical chemistry | [[kimikang makapisika]] | [[Talaksan:Lomonosov Chymiae Physicae 1752.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 852 | [[:d:Q11351|Q11351]] | organic chemistry | [[kimikang organiko]] | [[Talaksan:Organic synthesis.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 853 | [[:d:Q11397|Q11397]] | classical mechanics | [[Klasikong mekanika|klasikong mekaniks]] | [[Talaksan:Newtons cradle animation book.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 854 | [[:d:Q7937|Q7937]] | climate | [[klima]] | [[Talaksan:Köppen-Geiger Climate Classification Map (1980–2016) no borders.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 855 | [[:d:Q7167|Q7167]] | colonialism | [[kolonyalismo]] | [[Talaksan:RomanEmpire 117.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 856 | [[:d:Q3559|Q3559]] | comet | [[kometa]] | [[Talaksan:C2022 E3 (ZTF)- Alessandro Bianconi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 857 | [[:d:Q1004|Q1004]] | comics | [[komiks]] | [[Talaksan:Krazy Kat 1918-09-07.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 858 | [[:d:Q11173|Q11173]] | chemical compound | [[Kompuwestong pangkimika|kompuwesto]] | |- | style='text-align:right'| 859 | [[:d:Q68|Q68]] | computer | [[kompyuter]] | [[Talaksan:Apple II Plus, Museum of the Moving Image.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 860 | [[:d:Q5107|Q5107]] | continent | [[kontinente]] | [[Talaksan:Continentes Wikipedia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 861 | [[:d:Q1420|Q1420]] | car | [[kotse]] | [[Talaksan:Bundesarchiv Bild 183-J0711-0001-003, Warnemünde, Stau.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 862 | [[:d:Q1075|Q1075]] | color | [[kulay]] | [[Talaksan:Colouring pencils.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 863 | [[:d:Q11402|Q11402]] | force | [[Puwersa|lakas]] | [[Talaksan:Force examples.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 864 | [[:d:Q8441|Q8441]] | man | [[lalaki]] | [[Talaksan:Pioneer plaque line-drawing of a human male.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 865 | [[:d:Q7386|Q7386]] | Formicidae | [[langgam]] | [[Talaksan:Meat eater ant feeding on honey02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 866 | [[:d:Q11435|Q11435]] | liquid | [[likido]] | [[Talaksan:Water drop 001.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 867 | [[:d:Q82571|Q82571]] | linear algebra | [[Alhebrang linyar|linear algebra]] | |- | style='text-align:right'| 868 | [[:d:Q8162|Q8162]] | linguistics | [[lingguwistika]] | |- | style='text-align:right'| 869 | [[:d:Q11582|Q11582]] | litre | [[litro]] | [[Talaksan:CubeLitre.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 870 | [[:d:Q9128|Q9128]] | light | [[liwanag]] | [[Talaksan:Emanation.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 871 | [[:d:Q11197|Q11197]] | logarithm | [[logaritmo]] | [[Talaksan:Mplwp log2e10.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 872 | [[:d:Q8078|Q8078]] | logic | [[lohika]] | [[Talaksan:Discourse-into-the-night.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 873 | [[:d:Q515|Q515]] | city | [[lungsod]] | [[Talaksan:NYC wideangle south from Top of the Rock.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 874 | [[:d:Q8436|Q8436]] | family | [[Pamilya|mag-anak]] | [[Talaksan:Inupiat Family from Noatak, Alaska, 1929, Edward S. Curtis (restored).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 875 | [[:d:Q11408|Q11408]] | magnetic field | [[magnetic field]] | [[Talaksan:DipolMagnet.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 876 | [[:d:Q12156|Q12156]] | malaria | [[malarya]] | [[Talaksan:Histopathology of malaria exoerythrocytic forms in liver 07G0024 lores.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 877 | [[:d:Q11009|Q11009]] | nut | [[Nuwes|mani]] | [[Talaksan:Fancy raw mixed nuts macro.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 878 | [[:d:Q89|Q89]] | apple | [[mansanas]] | [[Talaksan:Honeycrisp.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 879 | [[:d:Q11567|Q11567]] | complex number | [[Komplikadong bilang|masalimuot na bilang]] | |- | style='text-align:right'| 880 | [[:d:Q395|Q395]] | mathematics | [[matematika]] | [[Talaksan:Mathematics.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 881 | [[:d:Q12140|Q12140]] | medication | [[medication]] | [[Talaksan:VariousPills.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 882 | [[:d:Q11190|Q11190]] | medicine | [[medisina]] | [[Talaksan:Physical examination.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 883 | [[:d:Q944|Q944]] | quantum mechanics | [[Mekanikang quantum|mekaniks na kwantum]] | [[Talaksan:Ondaparticula.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 884 | [[:d:Q11426|Q11426]] | metal | [[metal]] | [[Talaksan:Métal Hurlant (84368201).jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 885 | [[:d:Q11573|Q11573]] | metre | [[metro]] | [[Talaksan:Platinum-Iridium meter bar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 886 | [[:d:Q7946|Q7946]] | mineral | [[mineral]] | [[Talaksan:Améthystre sceptre2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 887 | [[:d:Q9134|Q9134]] | mythology | [[mitolohiya]] | [[Talaksan:Michel Corneille the Younger - Iris and Jupiter.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 888 | [[:d:Q7269|Q7269]] | monarchy | [[monarkiya]] | [[Talaksan:Heraldic Royal Crown (Common).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 889 | [[:d:Q9159|Q9159]] | monotheism | [[monoteismo]] | |- | style='text-align:right'| 890 | [[:d:Q9730|Q9730]] | classical music | [[musikang klasiko]] | |- | style='text-align:right'| 891 | [[:d:Q11394|Q11394]] | endangered species | [[Espesyeng nanganganib|nanganganib na mga uri]] | [[Talaksan:Ostafrikanisches Spitzmaulnashorn.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 892 | [[:d:Q9620|Q9620]] | nerve | [[nerve]] | [[Talaksan:Nerves of the left upper extremity.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 893 | [[:d:Q8261|Q8261]] | novel | [[nobela]] | |- | style='text-align:right'| 894 | [[:d:Q11216|Q11216]] | numerical analysis | [[Pagsusuring pambilang|numerikal na analisis]] | |- | style='text-align:right'| 895 | [[:d:Q9135|Q9135]] | operating system | [[operating system]] | |- | style='text-align:right'| 896 | [[:d:Q376|Q376]] | timepiece | [[orasan]] | [[Talaksan:Pendulum clock by Jacob Kock, antique furniture photography, IMG 0931 edit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 897 | [[:d:Q7239|Q7239]] | organism | [[organismo]] | [[Talaksan:E. coli Bacteria (7316101966).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 898 | [[:d:Q8445|Q8445]] | marriage | [[pag-aasawa]] | [[Talaksan:Marriage symbol.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 899 | [[:d:Q316|Q316]] | love | [[pag-ibig]] | [[Talaksan:Frank Bernard Dicksee - Romeo and Juliet, 1884.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 900 | [[:d:Q9420|Q9420]] | thought | [[pag-iisip]] | [[Talaksan:Herkulaneischer Meister 002.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 901 | [[:d:Q12133|Q12133]] | deafness | [[pagkabingi]] | [[Talaksan:International Symbol for Deafness.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 902 | [[:d:Q10874|Q10874]] | blindness | [[pagkabulag]] | [[Talaksan:Blinde man zoekt zijn weg in de straten van de Joodse volkswijk, Bestanddeelnr 190-0054.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 903 | [[:d:Q2095|Q2095]] | food | [[pagkain]] | [[Talaksan:Good Food Display - NCI Visuals Online.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 904 | [[:d:Q8452|Q8452]] | abortion | [[pagpapalaglag]] | [[Talaksan:23 674673M 001-detail.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 905 | [[:d:Q11642|Q11642]] | pottery | [[pagpapalayok]] | [[Talaksan:Pottenbakkersschijf.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 906 | [[:d:Q10737|Q10737]] | suicide | [[pagpapatiwakal]] | [[Talaksan:Edouard Manet - Le Suicidé.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 907 | [[:d:Q11629|Q11629]] | painting | [[Pinta|pagpinta]] | [[Talaksan:Adriaen van Ostade 006.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 908 | [[:d:Q7754|Q7754]] | mathematical analysis | [[pagsusuring matematikal]] | |- | style='text-align:right'| 909 | [[:d:Q11032|Q11032]] | newspaper | [[pahayagan]] | [[Talaksan:2011 newspapers Tehran 6030393078.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 910 | [[:d:Q349|Q349]] | sport | [[palakasan]] | [[Talaksan:Youth-soccer-indiana.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 911 | [[:d:Q5090|Q5090]] | rice | [[palay]] | [[Talaksan:White, Brown, Red & Wild rice.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 912 | [[:d:Q9158|Q9158]] | email | [[palihamang elektroniko]] | |- | style='text-align:right'| 913 | [[:d:Q7188|Q7188]] | government | [[pamahalaan]] | [[Talaksan:De ministers die deel uitmaken van het derde kabinet Van Agt op de trappen van Paleis Huis ten Bosch in 's-Gravenhage. D - SFA001009248.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 914 | [[:d:Q11030|Q11030]] | journalism | [[pamamahayag]] | [[Talaksan:CBC journalists in Montreal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 915 | [[:d:Q11471|Q11471]] | time | [[panahon]] | [[Talaksan:MontreGousset001.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 916 | [[:d:Q11663|Q11663]] | weather | [[Panahon (meteorolohiya)|panahon]] | [[Talaksan:Wikinews weather.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 917 | [[:d:Q8142|Q8142]] | currency | [[Pananalapi (yunit ng palitan)|pananalapi]] | [[Talaksan:Billets de 5000.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 918 | [[:d:Q12184|Q12184]] | pandemic | [[pandemya]] | [[Talaksan:The plague of Florence in 1348, as described in Boccaccio's Wellcome L0004057.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 919 | [[:d:Q11033|Q11033]] | mass media | [[Midyang panlahat|pangmadlang media]] | [[Talaksan:Diarioeluniverso.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 920 | [[:d:Q8242|Q8242]] | literature | [[panitikan]] | [[Talaksan:Old book bindings.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 921 | [[:d:Q8188|Q8188]] | syllable | [[pantig]] | |- | style='text-align:right'| 922 | [[:d:Q11472|Q11472]] | paper | [[papel]] | [[Talaksan:Paperball 2.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 923 | [[:d:Q7278|Q7278]] | political party | [[Partidong pampolitika|partidong politikal]] | |- | style='text-align:right'| 924 | [[:d:Q8454|Q8454]] | capital punishment | [[parusang kamatayan]] | [[Talaksan:Rättvisa skipas.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 925 | [[:d:Q10998|Q10998]] | potato | [[patatas]] | [[Talaksan:234 Solanum tuberosum L.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 926 | [[:d:Q11453|Q11453]] | agricultural irrigation | [[patubig]] | [[Talaksan:PivotIrrigationOnCotton.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 927 | [[:d:Q1090|Q1090]] | silver | [[pilak]] | [[Talaksan:Silver crystal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 928 | [[:d:Q5891|Q5891]] | philosophy | [[pilosopiya]] | [[Talaksan:Hortus Deliciarum, Philosophy and the seven liberal arts (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 929 | [[:d:Q413|Q413]] | physics | [[pisika]] | [[Talaksan:CollageFisica.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 930 | [[:d:Q634|Q634]] | planet | [[planeta]] | [[Talaksan:Montage of Our Solar System.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 931 | [[:d:Q10251|Q10251]] | plasma | [[plasma]] | [[Talaksan:Plasma-lamp.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 932 | [[:d:Q7950|Q7950]] | plate tectonics | [[Tektonikong plato|plate tectonics]] | [[Talaksan:Plates tect2 en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 933 | [[:d:Q11405|Q11405]] | flute | [[Bansi|plawta]] | [[Talaksan:Fluiers.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 934 | [[:d:Q9163|Q9163]] | polytheism | [[politeismo]] | [[Talaksan:Jacopo Zucchi - The Assembly of the Gods - WGA26036.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 935 | [[:d:Q7163|Q7163]] | politics | [[politika]] | [[Talaksan:RIAN archive 828797 Mikhail Gorbachev addressing UN General Assembly session.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 936 | [[:d:Q8183|Q8183]] | phoneme | [[ponema]] | |- | style='text-align:right'| 937 | [[:d:Q11633|Q11633]] | photography | [[potograpiya]] | [[Talaksan:Winterswijk (NL), Woold, Boven Slinge -- 2014 -- 3170.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 938 | [[:d:Q11982|Q11982]] | photosynthesis | [[potosintesis]] | [[Talaksan:Leaves in iran برگ گلها و گیاهان ایرانی 32.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 939 | [[:d:Q7281|Q7281]] | propaganda | [[propaganda]] | [[Talaksan:Remember Belgium.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 940 | [[:d:Q8054|Q8054]] | protein | [[protina]] | [[Talaksan:Protein mosaic.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 941 | [[:d:Q12861|Q12861]] | gunpowder | [[pulbura]] | [[Talaksan:2023 Czarny proch Vesuvit LC (3).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 942 | [[:d:Q10987|Q10987]] | honey | [[Pulot-pukyutan|pulot]] | [[Talaksan:Runny hunny.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 943 | [[:d:Q9149|Q9149]] | fundamentalism | [[pundamentalismo]] | |- | style='text-align:right'| 944 | [[:d:Q10884|Q10884]] | tree | [[puno]] | [[Talaksan:Alnus glutinosa 011.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 945 | [[:d:Q11348|Q11348]] | function | [[Punsiyon (matematika)|punsiyon]] | [[Talaksan:Graph of function of 2 variables.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 946 | [[:d:Q146|Q146]] | cat | [[pusa]] | [[Talaksan:Cat grooming.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 947 | [[:d:Q1072|Q1072]] | heart | [[Puso (anatomiya)|puso]] | [[Talaksan:Heart numlabels.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 948 | [[:d:Q11448|Q11448]] | radioactivity | [[radioactivity]] | [[Talaksan:Alpha Decay.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 949 | [[:d:Q12969754|Q12969754]] | electromagnetic radiation | [[radyasyong elektromagnetiko]] | [[Talaksan:EM spectrumrevised.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 950 | [[:d:Q8461|Q8461]] | racism | [[rasismo]] | [[Talaksan:1943 Colored Waiting Room Sign.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 951 | [[:d:Q9510|Q9510]] | reality | [[reality]] | |- | style='text-align:right'| 952 | [[:d:Q128593|Q128593]] | reincarnation | [[reengkarnasyon]] | [[Talaksan:Reincarnation AS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 953 | [[:d:Q9794|Q9794]] | reggae | [[reggae]] | [[Talaksan:Buju Banton.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 954 | [[:d:Q9174|Q9174]] | religion | [[relihiyon]] | [[Talaksan:16 religionist symbols.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 955 | [[:d:Q5321|Q5321]] | resistor | [[resistor]] | [[Talaksan:3 Resistors.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 956 | [[:d:Q11012|Q11012]] | robot | [[robot]] | [[Talaksan:Toyota Robot at Toyota Kaikan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 957 | [[:d:Q503|Q503]] | banana | [[saging]] | [[Talaksan:Banana on whitebackground.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 958 | [[:d:Q12198|Q12198]] | sexually transmitted infection | [[sakit na naipapasa sa pakikipagtalik]] | [[Talaksan:Captain Condom and Lady Latex comic cover.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 959 | [[:d:Q86|Q86]] | headache | [[sakit ng ulo]] | [[Talaksan:The Headache (caricature) RMG PW3879.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 960 | [[:d:Q12135|Q12135]] | mental disorder | [[sakit sa pag-iisip]] | [[Talaksan:Gautier - Salpetriere.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 961 | [[:d:Q11469|Q11469]] | glass | [[Salamin (materyales)|salamin]] | [[Talaksan:Drinkware.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 962 | [[:d:Q1368|Q1368]] | money | [[salapi]] | [[Talaksan:Euro coins and banknotes.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 963 | [[:d:Q7755|Q7755]] | constitution | [[saligang batas]] | [[Talaksan:Konstytucja 3 Maja.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 964 | [[:d:Q8171|Q8171]] | word | [[salita]] | [[Talaksan:Codex claromontanus latin (The S.S. Teacher's Edition-The Holy Bible - Plate XXVIII).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 965 | [[:d:Q11403|Q11403]] | samba | [[samba]] | [[Talaksan:Funchal, Cortejo Alegórico de Carnaval (2026) 07.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 966 | [[:d:Q728|Q728]] | weapon | [[sandata]] | [[Talaksan:Sabre bayonette carabine.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 967 | [[:d:Q1|Q1]] | universe | [[Uniberso|sansinukob]] | [[Talaksan:NASA-HS201427a-HubbleUltraDeepField2014-20140603.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 968 | [[:d:Q11639|Q11639]] | dance | [[sayaw]] | [[Talaksan:Dance-At-Bougival.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 969 | [[:d:Q11574|Q11574]] | second | [[segundo]] | |- | style='text-align:right'| 970 | [[:d:Q5300|Q5300]] | central processing unit | [[CPU|sentral na nagpoprosesong unit]] | [[Talaksan:2023 Intel Core i7 12700KF (3).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 971 | [[:d:Q44|Q44]] | beer | [[serbesa]] | [[Talaksan:NCI Visuals Food Beer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 972 | [[:d:Q9418|Q9418]] | psychology | [[sikolohiya]] | [[Talaksan:Greek uc psi icon.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 973 | [[:d:Q12485|Q12485]] | symmetry | [[simetriya]] | [[Talaksan:Brügge-Liebfrauenkirche-Prunkgräber DSC0166.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 974 | [[:d:Q735|Q735]] | art | [[sining]] | [[Talaksan:Sebastiano Ricci 002.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 975 | [[:d:Q11417|Q11417]] | martial arts | [[sining pandigma]] | [[Talaksan:Martial arts - Fragrant Hills.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 976 | [[:d:Q11210|Q11210]] | coordinate system | [[sistema ng koordinado]] | [[Talaksan:Coordinate-system-in-mirror.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 977 | [[:d:Q8192|Q8192]] | writing system | [[Sistema ng pagsulat|sistema sa pagsulat]] | [[Talaksan:World alphabets & writing systems.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 978 | [[:d:Q1059|Q1059]] | immune system | [[Sistemang inmune|sistemang immuno]] | |- | style='text-align:right'| 979 | [[:d:Q124794|Q124794]] | taste | [[Lasa|sistemang panlasa]] | [[Talaksan:Tongue-bitter.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 980 | [[:d:Q11068|Q11068]] | circulatory system | [[sistemang sirkulatoryo]] | [[Talaksan:Blutkreislauf.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 981 | [[:d:Q7397|Q7397]] | software | [[software]] | [[Talaksan:Kmail.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 982 | [[:d:Q11438|Q11438]] | solid | [[solido]] | [[Talaksan:Different minerals.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 983 | [[:d:Q12143|Q12143]] | time zone | [[sona ng oras]] | [[Talaksan:World Time Zones Map.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 984 | [[:d:Q7272|Q7272]] | socialism | [[sosyalismo]] | |- | style='text-align:right'| 985 | [[:d:Q11430|Q11430]] | state of matter | [[state of matter]] | [[Talaksan:Physics matter state transition 1 en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 986 | [[:d:Q12202|Q12202]] | stroke | [[stroke]] | [[Talaksan:MCA-Stroke-Brain-Humn-2A.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 987 | [[:d:Q11416|Q11416]] | gambling | [[sugal]] | [[Talaksan:Gambling image.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 988 | [[:d:Q8196|Q8196]] | Arabic alphabet | [[Alpabetong Arabe|sulat Arabo]] | [[Talaksan:Arabic-script.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 989 | [[:d:Q6388|Q6388]] | swimming | [[swimming]] | [[Talaksan:Two people swimming outdoors.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 990 | [[:d:Q9734|Q9734]] | symphony | [[symphony]] | [[Talaksan:Eindhoven4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 991 | [[:d:Q12791|Q12791]] | sword | [[tabak]] | [[Talaksan:Albion Hospitaller Medieval Sword 1 (6092737619) (II).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 992 | [[:d:Q1566|Q1566]] | tobacco | [[tabako]] | [[Talaksan:Tabak 9290019.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 993 | [[:d:Q3947|Q3947]] | house | [[Bahay|tahanan]] | [[Talaksan:Ranch style home in Salinas, California.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 994 | [[:d:Q7362|Q7362]] | ear | [[tainga]] | [[Talaksan:Closeup of a human ear.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 995 | [[:d:Q10693|Q10693]] | periodic table | [[Talahanayang peryodiko|talaang peryodiko]] | [[Talaksan:Periodic table (32-col, enwiki), black and white.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 996 | [[:d:Q11635|Q11635]] | theatre art | [[tanghalan]] | [[Talaksan:Ana Maria Ventura como Altisidora en "La enamorada del rey" (1988).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 997 | [[:d:Q5|Q5]] | human | [[tao]] | [[Talaksan:Akha cropped hires.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 998 | [[:d:Q577|Q577]] | year | [[taon]] | [[Talaksan:Analemma fishburn.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 999 | [[:d:Q11016|Q11016]] | technology | [[teknolohiya]] | [[Talaksan:Technologie.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1000 | [[:d:Q289|Q289]] | television | [[telebisyon]] | [[Talaksan:LG smart TV.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1001 | [[:d:Q11466|Q11466]] | temperature | [[temperatura]] | [[Talaksan:Pakkanen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1002 | [[:d:Q847|Q847]] | tennis | [[Tennis|tenis]] | [[Talaksan:Roger Federer 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1003 | [[:d:Q12479|Q12479]] | number theory | [[Teorya ng bilang|teoriya ng bilang]] | [[Talaksan:Euclid's Orchard (large).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1004 | [[:d:Q12482|Q12482]] | set theory | [[Teorya ng pangkat|teoriya ng hanay]] | |- | style='text-align:right'| 1005 | [[:d:Q11452|Q11452]] | general relativity | [[Teorya ng pangkalahatang relatibidad|teoriya ng pangkalahatang relatibidad]] | [[Talaksan:EinsteinLeiden4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1006 | [[:d:Q11473|Q11473]] | thermodynamics | [[termodinamika]] | [[Talaksan:Heat engine summary.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1007 | [[:d:Q7283|Q7283]] | terrorism | [[terorismo]] | [[Talaksan:North face south tower after plane strike 9-11.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1008 | [[:d:Q1096|Q1096]] | tin | [[Lata|tin]] | [[Talaksan:Cín.PNG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1009 | [[:d:Q7802|Q7802]] | bread | [[tinapay]] | [[Talaksan:Assorted bread.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1010 | [[:d:Q2840|Q2840]] | influenza | [[trangkaso]] | [[Talaksan:H1N1 Influenza Virus Particles (8411599236).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1011 | [[:d:Q11658|Q11658]] | transformer | [[transpormador]] | [[Talaksan:Philips N4422 - power supply transformer-2098.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1012 | [[:d:Q870|Q870]] | train | [[tren]] | [[Talaksan:UBTZ 2TE116UM-022 Cagaan Had - Sumangijn Zoo.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1013 | [[:d:Q15645384|Q15645384]] | wheat | [[trigo]] | [[Talaksan:Wheat close-up.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1014 | [[:d:Q8084|Q8084]] | trigonometry | [[trigonometriya]] | [[Talaksan:Fotothek df tg 0000230 Geometrie ^ Trigonometrie.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1015 | [[:d:Q195|Q195]] | chocolate | [[tsokolate]] | [[Talaksan:Cocoa Powder and Chocolate on Marble Background.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1016 | [[:d:Q12204|Q12204]] | tuberculosis | [[tuberkulosis]] | [[Talaksan:Tuberculosis-x-ray-1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1017 | [[:d:Q283|Q283]] | water | [[tubig]] | [[Talaksan:Ice water vapor.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1018 | [[:d:Q638|Q638]] | music | [[tugtugin]] | [[Talaksan:Op27 1 seg mov.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1019 | [[:d:Q12280|Q12280]] | bridge | [[tulay]] | [[Talaksan:Yavuz Sultan Selim Bridge Istanbul.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1020 | [[:d:Q11345|Q11345]] | equation | [[Ekwasyon|tumbasan]] | [[Talaksan:First Equation Ever.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1021 | [[:d:Q11461|Q11461]] | sound | [[tunog]] | [[Talaksan:Utbredning av ljudvågor -- Onda sonora se propagando (mul).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1022 | [[:d:Q7368|Q7368]] | sheep | [[tupa]] | [[Talaksan:Flock of sheep.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1023 | [[:d:Q10978|Q10978]] | grape | [[Ubas (prutas)|ubas]] | [[Talaksan:Wine grapes03.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1024 | [[:d:Q8074|Q8074]] | cloud | [[ulap]] | [[Talaksan:Cumulus cloud.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1025 | [[:d:Q11391|Q11391]] | ultraviolet radiation | [[ultrabiyoleta]] | [[Talaksan:Ozone altitude UV graph.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1026 | [[:d:Q1073|Q1073]] | brain | [[utak]] | [[Talaksan:201510 Mouse brain horizontal cross section.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1027 | [[:d:Q11006|Q11006]] | soybean | [[Balatong|utaw]] | [[Talaksan:Soybean.USDA.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1028 | [[:d:Q134808|Q134808]] | vaccine | [[vaccine]] | [[Talaksan:Smallpox vaccine.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1029 | [[:d:Q7889|Q7889]] | video game | [[Larong bidyo|video game]] | [[Talaksan:ArcadeGames.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1030 | [[:d:Q808|Q808]] | virus | [[Birus|virus]] | [[Talaksan:Rotavirus Reconstruction.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1031 | [[:d:Q315|Q315]] | language | [[wika]] | [[Talaksan:Girls learning sign language.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1032 | [[:d:Q9143|Q9143]] | programming language | [[wikang pamprograma]] | [[Talaksan:C Hello World Program.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1033 | [[:d:Q1631|Q1631]] | Édith Piaf | [[Édith Piaf]] | [[Talaksan:Piaf Harcourt 1946 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1034 | [[:d:Q8589|Q8589]] | Ashoka | [[Ashoka|Ësokë]] | [[Talaksan:Ashoka's visit to the Ramagrama stupa Sanchi Stupa 1 Southern gateway.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1035 | [[:d:Q7200|Q7200]] | Alexander Pushkin | [[Alexander Pushkin]] | [[Talaksan:Orest Kiprensky - Портрет поэта А.С.Пушкина - Google Art Project.jpg|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} nhfzxiiiy6vd22zieq56fqbhblgsr5l 0 167290 2203406 2033234 2026-04-18T05:45:22Z Ryomaandres 8044 2203406 wikitext text/x-wiki [[Image:Perpendicular-coloured.svg|thumb|right|220px|Ang mga [[linyang segmento]] na AB at CD ay ortogonal sa isa't isa. ]] {{Pangkalahatang heometriya}} Ang '''ortogonalidad''' (orthogonality) ay nangyayari kung ang dalawang bagay ay nagbabago ng independiyente(hindi nakadepende ang pagbabago ng isa sa isa), hindi magkaugnay(uncorrelated) o [[perpendikular]]. Sa [[matematika]], ang dalawang [[bektor]] ay ortogonal kung sila ay perpendikular sa isa't isa o ang dalawang ito ay bumubuo ng [[tamang anggulo]](right angle). [[Kategorya:Linear algebra]] 8gmggv5otsuutj9s3q1d0ocy3sm4uy5 0 224716 2203444 2084334 2026-04-18T07:01:39Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Leo III ang Isauriano]] sa [[Leon III ang Isauriano]] 2084334 wikitext text/x-wiki {{Infobox monarch |name =Leo III |title =[[Emperor]] of the [[Byzantine Empire]] |image= Solidus-Leo III and Constantine V-sb1504.jpg |caption =Leo III (left) and his son [[Constantine V]] |reign =25 March 717 – 18 June 741 |coronation = |othertitles = Leo the Isaurian |full name = |predecessor =[[Theodosios III]] |successor =[[Constantine V]] |suc-type = |heir = |queen =[[Maria, wife of Leo III|Maria]] |consort = |issue = [[Constantine V]]<br />[[Anna, wife of Artabasdos|Anna]] <br />Irene <br /> Kosmo |dynasty =[[Isaurian Dynasty]] |birth_date =685 |birth_place = |death_date =18 June 741 (aged 56 or 55) |death_place = |date of burial = |place of burial = |}} {{Isaurian dynasty}} Si '''Leo III ang [[Isauria]]no''' na kilala rin bilang '''ang Syriano''' ([[Greek language|Griyego]]: Λέων Γ΄ ὁ Ἴσαυρος, ''Leōn III ho Isauros''), (c. 685 – 18 Hunyo 741) ang emperador ng Bizantino mula 717 CE hanggang sa kanyang kamatayan noong 741 CE. Kanyang winakasan ang panahon ng kawalang katatagan at matagumpay na ipinagtanggol ang imperyo laban sa mga mananakop na mga [[Umayyad]] at [[ikonoklasmo|kanyang ipinagbawal ang pagpipitagan ng mga ikono]].<ref>{{cite book | last = Gero | first = Stephen | title = Byzantine Iconoclasm during the Reign of Leo III, with Particular Attention to the Oriental Sources | publisher =Secrétariat du Corpus SCO | location= Louvain | year = 1973 | pages= | isbn = 90-429-0387-2}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{S-start}} {{s-hou|[[Dinastiyang Isauriano]]||c. 685|18 Hunyo|741}} {{s-reg|}} {{succession box | before=[[Theodosios III|Theodosius III]] | title=[[Emperador ng Bizantino]] | years=717–741 | after=[[Constantino V]]}} {{S-end}} {{Roman Emperors}} [[Kategorya:Mga emperador ng Bizantino]] {{stub}} g19gr2dxpvz6dldns7btuptjg0dh860 0 230953 2203340 1414555 2026-04-17T12:32:51Z ~2026-23669-52 160987 Removed redirect to [[Patrick Joseph Javier]] 2203340 wikitext text/x-wiki {{ {{#switch:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}|#default=ambox|{{ns:Image}}=imbox|{{ns:Category}}=cmbox}} | type = speedy | image = none | style = font-size:95%; | text = '''[[Wikipedia:Batayan para sa mabilisang pagbura|Kandidato para sa mabilisang pagbura]] ang pahinang ito dahil sa dahilang inilahad sa ibaba:''' B18 Kung hindi ka sang-ayon sa kanyang mabilisang pagbura, paki-paliwanag kung bakit sa [[{{NAMESPACE}} talk:{{PAGENAME}}|pahinang usapan nito]] o sa [[Wikipedia:Mga mabilisang pagbura]]. Kung maliwanag na hindi nakasunod sa pamantayan ng mabilisang pagbura, o may balak kang itama ito, maaaring mong tanggalin ang paalalang ito, ngunit huwag mong tanggalin ang paalalang ito mula sa artikulo na ikaw mismo ang gumawa. ''[[Wikipedia:Mga Tagapangasiwa|Mga tagapangasiwa]] - Tandaan na tingnan [[Natatangi:Ano ang nakakawing dito/{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|kung mayroong mga nakaturo dito]] at [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=history}} kasaysayan ng pahina] ([{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|diff=0}} huling pagbabago]) bago [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=delete}} burahin].''}}__NOINDEX__{{#if:||[[Kategorya:Mga pahinang mabilisang buburahin]][[Kategorya:Mga mabilisang pagbura]]}} #REDIRECT [[Patrick Joseph Javier]] 3xwl7bt2gq2dyqfvxpblewyhvb91f56 0 242905 2203337 1497379 2026-04-17T12:32:07Z ~2026-23669-52 160987 Removed redirect to [[Shozo Hayashiya IX]] 2203337 wikitext text/x-wiki {{ {{#switch:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}|#default=ambox|{{ns:Image}}=imbox|{{ns:Category}}=cmbox}} | type = speedy | image = none | style = font-size:95%; | text = '''[[Wikipedia:Batayan para sa mabilisang pagbura|Kandidato para sa mabilisang pagbura]] ang pahinang ito dahil sa dahilang inilahad sa ibaba:''' B18 Kung hindi ka sang-ayon sa kanyang mabilisang pagbura, paki-paliwanag kung bakit sa [[{{NAMESPACE}} talk:{{PAGENAME}}|pahinang usapan nito]] o sa [[Wikipedia:Mga mabilisang pagbura]]. Kung maliwanag na hindi nakasunod sa pamantayan ng mabilisang pagbura, o may balak kang itama ito, maaaring mong tanggalin ang paalalang ito, ngunit huwag mong tanggalin ang paalalang ito mula sa artikulo na ikaw mismo ang gumawa. ''[[Wikipedia:Mga Tagapangasiwa|Mga tagapangasiwa]] - Tandaan na tingnan [[Natatangi:Ano ang nakakawing dito/{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|kung mayroong mga nakaturo dito]] at [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=history}} kasaysayan ng pahina] ([{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|diff=0}} huling pagbabago]) bago [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=delete}} burahin].''}}__NOINDEX__{{#if:||[[Kategorya:Mga pahinang mabilisang buburahin]][[Kategorya:Mga mabilisang pagbura]]}} #REDIRECT [[Shozo Hayashiya IX]] pw3i0b6aojf75en9udu2ncdjsy0ub0g 0 262217 2203479 2199179 2026-04-18T08:46:30Z Ivan P. Clarin 84769 /* Mga pangalang isasalang sa bawat taon */ 2203479 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Haiyan 2013-11-07 1345Z (alternate).png|thumb|Ang bagyong Yolanda noong ika Nobyembre 8, 2013]] {{For|[[Bagyo]]|Talaan ng mga bagyo sa Pilipinas}} Ang mga bagyo sa Pilipinas natural lamang na tumama sa mga bansang napapaligiran nang [[Karagatang Pasipiko]], nagsisimula ito sa mga buwan maaga pa [[Mayo]] at kalimitan na nag tatapos sa mga buwan nang [[Disyembre]] sa kasalukuyan lumalakas pa ang mga ito sa buwan nang [[Hulyo]] hanggang [[Nobyembre]]. Nabubuo ang mga bagyo sa madalas sa karagatang pasipiko at dinaraan nang mga ito ang mga bansang [[Taiwan]], [[Tsina]], [[Timog Korea]], [[Japan]], [[Pilipinas]], Carolina Isla at [[Vietnam]], lumalakas rin ang mga ito dahil sa [[Habagat]] na nang gagaling sa mga bansang [[Indonesia]] at [[India]].<ref>http://bagong.pagasa.dost.gov.ph/information/about-tropical-cyclone</ref><ref>https://mcgillgis.maps.arcgis.com/apps/MapJournal/index.html?appid=586f9150ae87491a8c7f1b86db7952a9</ref> == Mga bagyo == {{For|[[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2025]]|Bagyo}} [[Talaksan:Tropical Storm Ketsana September 26, 2009.jpg|thumb|Ang bagyong Ondoy noong ika Setyembre 26, 2009]] Ang [[Super Bagyong Yolanda]] ay isa sa mga hindi makakaligtaang bagyo sa kasaysayan nang Pilipinas dahil nagdulot ito nang malawakang pagkasira sa buong [[Bisayas]] kasama na rito ang ilang probinsya sa [[Luzon]], Nanalasa si Yolanda noong ika Nobyembre 8, 2013 sa [[Silangang Samar]] at [[Leyte]], maituturing ring si Yolanda na isang delubyo, isa na rin rito si [[Super Bagyong Lawin]] na nagpadapa sa mga ilang lugar sa [[Isabela]], [[Cagayan]] at Rehiyon ng Ilokos, Si [[Bagyong Ondoy]] na nag palubog sa ilang bahagi ng Luzon at Kamaynilaan noong ika Setyembre 26, 2009, Matinding pinuruhan nito ang mga [[Rizal]], [[Marikina]], [[Pasig]] at ilan pang mga bahagi nang Maynila dahil sa pag taas at pag apaw nang tubig ulan na dala ni Ondoy, Ang [[Bagyong Sendong]] na nagpalubog sa [[Hilagang Mindanao]] at [[Gitnang Bisayas]].<ref>https://reliefweb.int/report/philippines/philippines-floods-and-typhoons-2020-typhoon-goni-operation-update-report-n</ref> Ang "Bagyong Nonoy" (Kulap) noong 2011 ay inialis nang PAGASA at ginamit ito sa Panahon ng bagyo ng 2015 sa karagatang Pasipiko. Ipinangalan sa "[[Bagyong Nona]]" (Melor)., Na isa sa mga mababagsik na bagyong dumaan sa Pilipinas at ang matinding napuruhan nito ay [[Sorsogon]] at [[Oriental Mindoro]].<ref>https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/philippines-braces-for-more-typhoons-next-month/2050447</ref><ref>https://www.ndtv.com/topic/philippines-typhoon</ref> == 2000 Millenium (alumini's) == {{See|Talaan ng mga rinetirong pangalan ng bagyo sa Pilipinas}} ; Kategorya ng Bagyo '''{{Color box|blueviolet|5|border=darkgray}}''' Super Bagyo <br>'''{{Color box|orangered|4|border=darkgray}}''' Super bagyo <br>'''{{Color box|orange|3|border=darkgray}}''' 3 Bagyo <br>'''{{Color box|gold|2|border=darkgray}}''' 2 Bagyo <br>'''{{Color box|lightyellow|1|border=darkgray}}''' 1 Bagyo <br>'''{{Color box|lightblue|STS|border=darkgray}}''' Severe Tropikal Bagyo <br>'''{{Color box|skyblue|TD|border=darkgray}}''' Tropikal Bagyo ''Ito ang mga talaan ng alumni, bagyo sa Pilipinas na may 68 bagyo''. {{div col|colwidth=17em}} * ''{{tcname unused|[[Bagyong Agaton|Ada]]}}'' * ''{{tcname unused|[[Bagyong Ambo (2020)|Aghon]]}}'' * ''[[Bagyong Cosme|Carina]]'' * [[Bagyong Dindo (2020)|Dindo]] (2020) * ''{{tcname unused|[[Super Bagyong Egay|Emil]]}}'' (2027) * [[Bagyong Emong (2009)|Emong]] (2009) * [[Bagyong Fabian (2021)|Fabian]] (2021) * [[Bagyong Frank|Ferdie]] * [[Bagyong Ferdie (2020)|Ferdie]] (2020) * [[Bagyong Gorio|Gorio]] (2017) * ''[[Super Bagyong Juan|Jose]]'' * ''Josie'' * [[Bagyong Julian (2020)|Julian]] (2020) * ''{{tcname unused|[[Bagyong Karding (2022)|Kiyapo]]}}'' * [[Bagyong Kiko (2021)|Kiko]] (2021) * ''[[Bagyong Labuyo|Lannie]]'' * ''[[Bagyong Lando|Liwayway]]'' * ''[[Super Bagyong Lawin|Leon]]'' * ''[[Bagyong Milenyo|Mario]]'' * ''[[Bagyong Mario|Maymay]]'' * ''{{tcname unused|[[Bagyong Ompong|Obet]]}}'' * ''[[Bagyong Ondoy|Odette]]'' * ''[[Bagyong Pablo|Pepito]]'' * ''{{tcname unused|[[Bagyong Paeng|Pilandok]]}}'' * ''[[Bagyong Pedring|Perla]]'' * ''[[Bagyong Pepeng|Paolo]]'' * [[Bagyong Pepito (2020)|Pepito]] (2020) * [[Bagyong Quiel (2019)|Quiel]] (2019) * ''[[Bagyong Ramon (2019)|Ramon]]'' (2019) * [[Bagyong Rolly (2004)|Rolly]] (2004) * ''{{tcname unused|[[Super Bagyong Rolly|Romina]]}}'' * ''[[Bagyong Santi|Salome]]'' * ''[[Bagyong Sendong|Sarah]]'' * [[Bagyong Tino (2017)|Tino]] (2017) * ''{{tcname unused|[[Bagyong Tisoy|Tamaraw]]}}'' * ''{{tcname unused|[[Bagyong Ulysses|Upang]]}}'' * ''[[Bagyong Unding|Ulysses]]'' * ''{{tcname unused|[[Bagyong Usman|Umberto]]}}'' * [[Bagyong Yoyoy (2003)|Yoyoy]] (2003) * [[Bagyong Yoyong|Yoyong]] (2004) * [[Bagyong Auring (2009)|Auring]] (2009) * [[Bagyong Auring (2021)|Auring]] (2021) * [[Super Bagyong Bising|Bising]] (2021) * [[Bagyong Crising (2021)|Crising]] (2021) * {{tcname unused|[[Bagyong Florita (2022)|Francisco]]}}'' * ''[[Bagyong Glenda|Gardo]]'' * ''{{tcname unused|[[Bagyong Goring|Gavino]]}}'' (2027) * [[Bagyong Hanna (2015)|Hanna]] (2015) * ''Inday'' (2022) * [[Bagyong Isang (2017)|Isang]] (2017) * [[Bagyong Jenny (2019)|Jenny]] (2019) * [[Bagyong Jolina (2017)|Jolina]] (2017) * ''[[Bagyong Jolina (2021)|Jacinto]]'' (2021) * ''[[Bagyong Karen|Kristine]]'' * [[Bagyong Kristine (2020)|Kristine]] (2020) * [[Bagyong Lannie (2021)|Lannie]] (2021) * [[Bagyong Liwayway (2019)|Liwayway]] (2019) * [[Bagyong Maring|Maring]] (2017) * ''Mirasol'' (2021) * ''[[Bagyong Mina|Marilyn]]'' * ''[[Bagyong Nika (2020)|Nika]]'' (2020) * ''[[Bagyong Nina (2016)|Nika]]'' * ''[[Bagyong Nona|Nimfa]]'' * [[Bagyong Odette (2017)|Odette]] (2017) * ''[[Super Bagyong Odette|Opong]]'' (2021) * [[Bagyong Ofel (2020)|Ofel]] (2020) * ''{{tcname unused|[[Bagyong Quinta|Querubin]]}}'' * ''[[Bagyong Reming|Ruby]]'' * ''[[Super Bagyong Rosing|Rening]]'' * ''{{tcname unused|[[Bagyong Rosita|Rosal]]}}'' * ''[[Bagyong Ruby|Rosita]]'' * ''[[Bagyong Ruping|Ritang]]'' * [[Bagyong Sarah (2019)|Sarah]] (2019) * ''[[Bagyong Seniang (2014)|Samuel]]'' * [[Bagyong Siony|Siony]] (2020) * ''{{tcname unused|[[Bagyong Urduja|Uwan]]}}'' * ''{{tcname unused|[[Bagyong Uring|Ulding]]}}'' * ''{{tcname unused|[[Bagyong Ursula|Ugong]]}}'' * [[Bagyong Vicky (2020)|Vicky]] (2020) * [[Bagyong Vinta (2013)|Vinta]] * ''{{tcname unused|[[Bagyong Vinta|Verbena]]}}'' * [[Bagyong Viring (2003)|Viring]] (2003) * ''[[Bagyong Violeta|Vicky]]'' * [[Super Bagyong Warling|Weng]] (2003) * ''{{tcname unused|[[Bagyong Winnie|Warren]]}}'' * ''{{tcname unused|[[Super Bagyong Yolanda|Yasmin]]}}'' {{div col end}} == Pilipinas == {{Main|Panahon ng bagyo sa Pilipinas}} '''{{Color box|lightgreen|border=darkgray}}''' '''Mga Bagong pangalan''' <br>Ang mga pangalang naka pa-loob sa kahong may kulay ay ang mga bagong inihanay na mga pangalan ng [[Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko, at Astronomiko|PAGASA]]. {| class="wikitable" |+ Tala ng mga pangalan ng bagyo sa Pilipinas |- ! scope="col" colspan=14 style="background-color:lightgrey;"| [[Panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2026|2026]] (Pangkat I) |- ! scope="row" rowspan=2 | Main | Ada || Basyang || {{tcname unused|Caloy}} || {{tcname unused|Domeng}} || {{tcname unused|Ester}}|| style="background-color:lightgrey;"| {{tcname unused|Francisco}} || {{tcname unused|Gardo}} || {{tcname unused|Henry}} || {{tcname unused|Inday}} || {{tcname unused|Josie}} || style="background-color:lightgrey;"| {{tcname unused|Kiyapo}} || {{tcname unused|Luis}} || {{tcname unused|Maymay}} |- | {{tcname unused|Neneng}} || {{tcname unused|Obet}} || style="background-color:lightgrey;"| {{tcname unused|Pilandok}} || {{tcname unused|Queenie}} || {{tcname unused|Rosal}} || {{tcname unused|Samuel}} || {{tcname unused|Tomas}} || style="background-color:lightgrey;"| {{tcname unused|Umberto}} || style="background-color:lightgrey;"| {{tcname unused|Venus}} || style="background-color:lightgrey;"| {{tcname unused|Waldo}} ||{{tcname unused|Yayang}} || style="background-color:lightgrey;"| {{tcname unused|Zeny}} || |- !scope="row" | Auxiliary ||{{tcname unused|Agila}} ||{{tcname unused|Bagwis}} ||{{tcname unused|Chito}} ||{{tcname unused|Diego}} ||{{tcname unused|Elena}} ||{{tcname unused|Felino}} ||{{tcname unused|Gunding}} ||{{tcname unused|Harriet}} ||{{tcname unused|Indang}} ||{{tcname unused|Jessa}} || || || |- ! scope="col" colspan=14 style="background-color:skyblue;"| 2027 (Pangkat II) |- !scope="row" rowspan=2 | Main || {{tcname unused|Amang}} || {{tcname unused|Betty}} || {{tcname unused|Chedeng}} || {{tcname unused|Dodong}} || style="background-color:skyblue;"| {{tcname unused|Emil}} || {{tcname unused|Falcon}} || style="background-color:skyblue;"| {{tcname unused|Gavino}} || {{tcname unused|Hanna}} || {{tcname unused|Ineng}} || {{tcname unused|Jenny}} || {{tcname unused|Kabayan}} || {{tcname unused|Liwayway}} || {{tcname unused|Marilyn}} |- | {{tcname unused|Nimfa}} || {{tcname unused|Onyok}} || {{tcname unused|Perla}} || {{tcname unused|Quiel}} || {{tcname unused|Ramon}} || {{tcname unused|Sarah}} || style="background-color:skyblue;"| {{tcname unused|Tamaraw}} || style="background-color:skyblue;"| {{tcname unused|Ugong}} || {{tcname unused|Viring}} || {{tcname unused|Weng}} || {{tcname unused|Yoyoy}} || {{tcname unused|Zigzag}} || |- !scope="row" | Auxiliary ||{{tcname unused|Abe}} ||{{tcname unused|Berto}} ||{{tcname unused|Charo}} ||{{tcname unused|Dado}} ||{{tcname unused|Estoy}} ||{{tcname unused|Felion}} ||{{tcname unused|Gening}} ||{{tcname unused|Herman}} ||{{tcname unused|Irma}} ||{{tcname unused|Jaime}} || || || |- ! scope="col" colspan=14 style="background-color:lightgreen;"| 2028 (Pangkat III) |- !scope="row" rowspan=2 | Main | style="background-color:lightgreen;"|{{tcname unused|Amuyao}} || {{tcname unused|Butchoy}} || {{tcname unused|Carina}} || {{tcname unused|Dindo}} || style="background-color:lightgreen;"|{{tcname unused|Edring}} || {{tcname unused|Ferdie}} || {{tcname unused|Gener}} || {{tcname unused|Helen}} || {{tcname unused|Igme}} || style="background-color:lightgreen;"|{{tcname unused|Josefa}} || style="background-color:lightgreen;"|{{tcname unused|Kidul}} || style="background-color:lightgreen;"|{{tcname unused|Lekep}} || {{tcname unused|Marce}} |- | style="background-color:lightgreen;"|{{tcname unused|Nanolay}} || style="background-color:lightgreen;"|{{tcname unused|Onos}} || style="background-color:lightgreen;"|{{tcname unused|Puwok}} || {{tcname unused|Querubin}} || {{tcname unused|Romina}} || {{tcname unused|Siony}} || {{tcname unused|Tonyo}} || style="background-color:lightgreen;"| {{tcname unused|Upang}} || {{tcname unused|Vicky}} || style="background-color:lightgreen;"| {{tcname unused|Warren}} || {{tcname unused|Yoyong}} || {{tcname unused|Zosimo}} |- !scope="row" | Auxiliary |{{tcname unused|Alakdan}} || {{tcname unused|Baldo}} || {{tcname unused|Clara}} || {{tcname unused|Dencio}} || {{tcname unused|Estong}} | {{tcname unused|Felipe}} || {{tcname unused|Gomer}} || {{tcname unused|Heling}} || {{tcname unused|Ismael}} || {{tcname unused|Julio}} |- ! scope="col" colspan=14 style="background-color:lightyellow;"| 2029 (Pangkat IV) |- !scope="row" rowspan=2 | Main | {{tcname unused|Auring}} || {{tcname unused|Bising}} || style="background-color:lightyellow;"| {{tcname unused|Chico}} || {{tcname unused|Dante}} || style="background-color:lightyellow;"| {{tcname unused|Elias}} || {{tcname unused|Fabian}} || {{tcname unused|Gorio}} || {{tcname unused|Huaning}} || {{tcname unused|Isang}} || {{tcname unused|Jacinto}} || {{tcname unused|Kiko}} || {{tcname unused|Lannie}} || style="background-color:lightyellow;"| {{tcname unused|Magyawan}} |- | style="background-color:lightyellow;"| {{tcname unused|Nilad}} || style="background-color:lightyellow;"| {{tcname unused|Omar}} || {{tcname unused|Paolo}} || {{tcname unused|Quedan}} || {{tcname unused|Ramil}} || {{tcname unused|Salome}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Tala}} || style="background-color:lightyellow;"| {{tcname unused|Urbano}} || {{tcname unused|Verbena}} || {{tcname unused|Wilma}} || style="background-color:lightyellow;"| {{tcname unused|Yasmin}} || {{tcname unused|Zoraida}} || |- !scope="row" | Auxiliary |{{tcname unused|Alamid}} ||{{tcname unused|Bruno}} ||{{tcname unused|Conching}} ||{{tcname unused|Dolor}} ||{{tcname unused|Ernie}} ||{{tcname unused|Florante}} ||{{tcname unused|Gerardo}} ||{{tcname unused|Hernan}} ||{{tcname unused|Isko}} ||{{tcname unused|Jerome}} || || || |} {|class="wikitable" style=font-size:100%"| '''Talaan ng mga nakalaang pangalan |- | rowspan="11"| '''Reserbang pangalan''' |- |{{tcname unused|PALOMA}} ||{{tcname unused|QUADRO}} ||{{tcname unused|RAPIDO}} ||{{tcname unused|ROLETA}} ||{{tcname unused|SIBAK}} ||{{tcname unused|SIBASIB}} ||{{tcname unused|TAGBANWA}} ||{{tcname unused|TALAHIB}} ||{{tcname unused|UBBENG}} ||{{tcname unused|WISIK}} |{{tcname unused|YANING}} || {{tcname unused|ZUMA}} |} ==Mga bagyo na mapaminsala== {|class="wikitable" style=font:size:100% |'''Rango''' |'''Bagyo''' |'''Taon''' |'''Rehiyon''' |'''PHP''' |'''USD''' |- | style="background-color:blueviolet;"|1 || Yolanda (Haiyan) || 2013 || Kabuuang Kabisayaan || 95.5 bilyon || $ 2.02 bilyon |- | style="background-color:purple;"|2 || Odette (Rai) || 2021 || Kabisayaan, Caraga || 51.8 bilyon || $ 1.2 bilyon |- | style="background-color:purple;"|3 || Pablo (Bopha) || 2012 || Rehiyon ng Dabaw || 43.2 bilyon || $ 1.06 bilyon |- | style="background-color:violet;"|4 || Glenda (Rammasun) || 2014 || Bikol, Calabarzon, K. Maynila || 38.6 bilyon || $ 771 milyon |- | style="background-color:blueviolet;"|5 || Ompong (Mangkhut) || 2018|| rowspan="2"| Rehiyon ng Lambak Cagayan, Ilokos || 33.9 bilyon || $ 627 milyon |- | style="background-color:orangered;"|6 || Pepeng (Parma) || 2009 || 27.3 bilyon || $ 581 milyon |- | style="background-color:orangered;"|7 || Ulysses (Vamco) || 2020 || Calabarzon, Gitnang Luzon || 20.2 bilyon || $ 418 milyon |- | style="background-color:blueviolet;"|8 || Rolly (Goni) || 2020 || Rehiyon ng Bikol, Calabarzon || 20 bilyon || $ 369 milyon |- | style="background-color:lightgreen;"|9 || Kristine (Trami) || 2024 || Hilagang, Luzon, Timog Luzon || 17.6 bilyon || $ 357 milyon |- | style="background-color:lightyellow;"|10 || Paeng (Nalgae) || 2022 || Rehiyon ng Bikol, Calabarzon || 17.5 bilyon || $ 265 milyon |} == Mga bagyo na maraming nasawi == {|class="wikitable" style=font:size:100% |'''Rango''' |'''Bagyo''' |'''Taon''' |'''Naitalang patay''' |- | 1 || '''Haiphong''' || 1881 || 20, 000 |- | 2 || Yolanda (Haiyan) || 2013 || 6, 300 |- | 3 || Uring (Thelma) || 1991 || 5, 100 |- | 4 || Pablo (Bopha) || 2012 || 1, 901 |- | 5 || Angela || 1867 || 1, 800 |- | 6 || Winnie (2004) || 2004 || 1, 619 |- | 7 || "Oktubre 1897 Bagyo" || 1897 || 1, 500 |- | 8 || Nitang (Ike) || 1984 || 1, 363 |- | 9 || Sendong (Washi) || 2011 || 1, 268 |- | 10 || Trix || 1952 || 955 |} ===Mga pangalang isasalang sa bawat taon=== {{See|Pagpapangalan sa bagyo}} {| class="wikitable sortable" ! Letra ! Total ! Pangalan ! Mga taon |- | A || 1 || {{tcname unused|Amuyao}} || ''2028'' |- | B || 0 || --- || --- |- | C || 1 || {{tcname unused|Chico}} || ''2029'' |- | D || 0 || --- || --- |- | E || 2 || {{tcname unused|Edring}}, {{tcname unused|Emil}}, {{tcname unused|Elias}} || ''2028'', ''2027'', ''2029'' |- | F || 1 || {{tcname unused|Francisco}} || ''2026'' |- | G || 1 || {{tcname unused|Gavino}} || ''2027'' |- | H || 0 || --- || --- |- | I || 0 || --- || --- |- | J || 1 || {{tcname unused|Josefa}} || ''2028'' |- | K || 1 || {{tcname unused|Kidul}}, {{tcname unused|Kiyapo}} || ''2028'', ''2026'' |- | L || 1 || {{tcname unused|Lekep}} || ''2028'' |- | M || 1 || {{tcname unused|Magyawan}} || ''2029'' |- | N || 2 || {{tcname unused|Nanolay}}, {{tcname unused|Nilad}} || ''2028'', ''2029'' |- | O || 2 || {{tcname unused|Onos}}, {{tcname unused|Omar}} || ''2028'', ''2029'' |- | P || 2 || {{tcname unused|Pilandok}}, {{tcname unused|Puwok}} || ''2026'', ''2028'' |- | Q || 0 || --- || --- |- | R || 0 || --- || --- |- | S || 0 || --- || --- |- | T || 2 || {{tcname unused|Tamaraw}}, {{tcname unused|Tala}} || ''2023'', ''2029'' |- | U || 3 || {{tcname unused|Ugong}}, {{tcname unused|Umberto}}, {{tcname unused|Upang}}, {{tcname unused|Urbano}} || ''2023'', ''2022'', ''2024'', ''2029'' |- | V || 1 || {{tcname unused|Venus}} || ''2026'' |- | W || 2 || {{tcname unused|Waldo}}, {{tcname unused|Warren}} || ''2026'', ''2024'' |- | Y || 1 || {{tcname unused|Yasmin}} || ''2025'' |- | Z || 2 || {{tcname unused|Zigzag}}, {{tcname unused|Zeny}} || --- |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Bagyo sa Pilipinas]] [[Kategorya:Pilipinas]] [[Kategorya:Panahon]] {{Usbong|Panahon|Kalikasan}} rn6888bxn9jmn7z917lse11omrwcx4u 0 280077 2203558 1636592 2026-04-18T11:49:49Z ~2026-23919-27 161000 2203558 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Megalodon | fossil_range = <br>[[Mioseno|Early Miocene]]-[[Plioseno|Late Pliocene]] | image = Megalodon shark jaws museum of natural history 068.jpg | image_caption = Modelo ng megalodon sa American Museum of Natural History | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Chondrichthyes]] | ordo = [[Lamniformes]] | familia = †[[Otodontidae]] | genus = †'''''Otodus''''' | species = †'''''O. megalodon''''' | binomial = ''Otodus megalodon'' | binomial_authority = ([[Louis Agassiz|Agassiz]], 1843) | synonyms = * ''Carcharodon megalodon'' * ''Carcharocles megalodon'' }} Ang '''Megalodon''' (''Carcharocles megalodon''), na nangangahulugang "malaking ngipin," ay isang nabubulok na espesye ng [[pating]] na naninirahan nang humigit-kumulang 23 hanggang 2.6 milyong taon na ang nakakaraan (mya), sa panahon ng [[Mioseno|Early Miocene]] hanggang sa dulo ng [[Plioseno|Pliocene]]. Nagkaroon ng ilang mga debate tungkol sa taksonomya: ang ilang mga mananaliksik na argued na ito ay sa pamilya [[Lamnidae]] at malapit na nauugnay sa mahusay na [[Malaking puting pating|puting pating]] (''Carcharodon carcharias''), habang ang iba ay argued na ito ay pag-aari ng patay na pamilya [[Otodontidae]]; Sa kasalukuyan, may malapit na nagkakaisang pinagkasunduan na tama ang huling pagtingin. {{stub}} [[kategorya:Pating]] lunifh8srwwlou21otozirog1k7vh68 2203559 2203558 2026-04-18T11:52:50Z ~2026-23919-27 161000 2203559 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Megalodon | fossil_range = <br>[[Mioseno|Early Miocene]]-[[Plioseno|Late Pliocene]] | image = Megalodon shark jaws museum of natural history 068.jpg | image_caption = Modelo ng megalodon sa American Museum of Natural History | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Chondrichthyes]] | ordo = [[Lamniformes]] | familia = †[[Otodontidae]] | genus = †'''''Otodus''''' | species = †'''''O. megalodon''''' | binomial = ''Otodus megalodon'' | binomial_authority = ([[Louis Agassiz|Agassiz]], 1843) | synonyms = * ''Carcharodon megalodon'' * ''Carcharocles megalodon'' }} Ang '''Megalodon''' (''Otodus megalodon''), na nangangahulugang "malaking ngipin," ay isang nabubulok na espesye ng [[pating]] na naninirahan nang humigit-kumulang 23 hanggang 3.6 milyong taon na ang nakakaraan (mya), sa panahon ng [[Mioseno|Early Miocene]] hanggang sa [[Plioseno|Late Pliocene]]. {{stub}} [[kategorya:Pating]] 6ghxdgnpvlt54bxifojm5g1funghqld 2203560 2203559 2026-04-18T11:56:27Z ~2026-23919-27 161000 2203560 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Megalodon | fossil_range = <br>[[Mioseno|Early Miocene]]-[[Plioseno|Late Pliocene]] | image = Megalodon shark jaws museum of natural history 068.jpg | image_caption = Modelo ng megalodon sa American Museum of Natural History | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Chondrichthyes]] | ordo = [[Lamniformes]] | familia = †[[Otodontidae]] | genus = †'''''Otodus''''' | species = †'''''O. megalodon''''' | binomial = ''Otodus megalodon'' | binomial_authority = ([[Louis Agassiz|Agassiz]], 1843) | synonyms = * ''Carcharodon megalodon'' * ''Carcharocles megalodon'' }} Ang '''Megalodon''' (''Otodus megalodon''), na nangangahulugang "malaking ngipin," ay isang nabubulok na espesye ng [[pating]] na naninirahan nang humigit-kumulang 23 hanggang 3.58 milyong taon na ang nakakaraan (mya), sa panahon ng [[Mioseno|Early Miocene]] hanggang sa [[Plioseno|Late Pliocene]]. {{stub}} [[kategorya:Pating]] 64yddpb7r9q52l5s2xq7ygjee6jbkdv 15 281597 2203411 2203230 2026-04-18T06:05:37Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2203411 wikitext text/x-wiki == Wala pang artikulo == {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?linkcount WHERE { ?item wdt:P106 ?occupation. ?occupation wdt:P279* wd:Q864503. ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . } GROUP BY ?item ?linkcount ORDER BY DESC(?linkcount) LIMIT 200 |columns=number,item,label:Article,P569,P570,P101,P18 |section= |min_section= |sort= |links=red_only |thumb=128 |autolist=fallback |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! number ! item ! Article ! petsa ng kapanangakan ! petsa ng kamatayan ! field of work ! larawan |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q144535|Q144535]] | [[Herbert Spencer]] | 1820-04-27<br/>1824-04-27<br/>1820-04-28 | 1903-12-08 | [[botanika]] | [[Talaksan:Herbert Spencer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q11826|Q11826]] | [[Al-Biruni]] | 973-09-04 | 1048-12-09 | [[pisika]]<br/>[[matematika]]<br/>[[astronomiya]]<br/>[[likas na agham]]<br/>[[kasaysayan]]<br/>[[chronology]]<br/>[[laborer]]<br/>[[Indology]]<br/>[[agham pandaigdig]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[kartograpiya]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]]<br/>[[astrolohiya]]<br/>[[kimika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[sikolohiya]]<br/>[[teolohiya]]<br/>[[parmakolohiya]]<br/>[[history of religions]]<br/>[[mineralohiya]] | [[Talaksan:Al-Biruni Portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q185007|Q185007]] | [[Rita Levi-Montalcini]] | 1909-04-22 | 2012-12-30 | [[neurobiology]] | [[Talaksan:Rita Levi-Montalcini (1986).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q7487|Q7487]] | [[Dorothy Hodgkin]] | 1910-05-12 | 1994-07-29 | [[X-ray crystallography]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[kimika]]<br/>[[kristalograpiya]] | [[Talaksan:Professor Dorothy Hodgkin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q160362|Q160362]] | [[Theophrastus]] | -371 | -287 | [[botanika]] | [[Talaksan:Teofrasto Orto botanico head.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q102034|Q102034]] | [[Ronald Ross]] | 1857-05-13 | 1932-09-16 | [[parasitolohiya]]<br/>[[epidemiyolohiya]] | [[Talaksan:Ronald Ross.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q60059|Q60059]] | [[Albertus Magnus]] | 1200 | 1280-11-15 | [[pilosopiya]] | [[Talaksan:Tommaso da modena, ritratti di domenicani (vescovo) 1352 150cm, treviso, ex convento di san niccolò, sala del capitolo.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q78496|Q78496]] | [[Konrad Lorenz]] | 1903-11-07 | 1989-02-27 | [[etolohiya]]<br/>[[pilosopiya]] | [[Talaksan:Konrad Lorenz.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q462843|Q462843]] | [[Tu Youyou]] | 1930-12-30 | | [[parmakolohiya]]<br/>[[tradisyonal na panggagamot na Tsino]] | [[Talaksan:D810 4987 Tu Youyou, medicine (22945001843) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q229264|Q229264]] | [[Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon]] | 1707-09-07 | 1788-04-15 | [[biyolohiya]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[heolohiya]]<br/>[[political arithmetic]] | [[Talaksan:Georges-Louis Leclerc de Buffon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q199654|Q199654]] | [[Barbara McClintock]] | 1902-06-16 | 1992-09-02 | [[henetika]]<br/>[[cytogenetics]] | [[Talaksan:Barbara McClintock (1902-1992) shown in her laboratory in 1947.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q25820|Q25820]] | [[Thomas Young]] | 1773-06-13 | 1829-05-10 | [[pisika]]<br/>[[mekanika]]<br/>[[lingguwistika]]<br/>[[agham ng mga materyal]] | [[Talaksan:Thomas Young by Briggs.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q173441|Q173441]] | [[Abu Abdullah Muhammad al-Idrisi al-Qurtubi al-Hasani as-Sabti]] | 1110 | 1166<br/>1165 | [[kartograpiya]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[paglalakbay]] | [[Talaksan:Estatua de Al-Idrisi en Ceuta.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q70554|Q70554]] | [[Emil Fischer]] | 1852-10-09 | 1919-07-15 | [[kimika]] | [[Talaksan:Hermann Emil Fischer. Photograph by Atelier Victoria, 1895. Wellcome V0027668 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q213195|Q213195]] | [[B. F. Skinner]] | 1904-03-20 | 1990-08-18 | [[sikolohiya]]<br/>[[behavioral analytics]] | [[Talaksan:B.F. Skinner at Harvard circa 1950 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q151564|Q151564]] | [[Frederick Sanger]] | 1918-08-13 | 2013-11-19 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Frederick Sanger2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q7426|Q7426]] | [[Ada Yonath]] | 1939-06-22 | | [[kristalograpiya]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[ribosoma]]<br/>[[biyolohiyang estruktural]] | [[Talaksan:Ada E. Yonath.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q84405|Q84405]] | [[Karl Landsteiner]] | 1868-06-14 | 1943-06-26 | [[kimika]] | [[Talaksan:Karl Landsteiner nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q204733|Q204733]] | [[Gerty Cori]] | 1896-08-15 | 1957-10-26 | [[biyokimika]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:Gerty Theresa Cori.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q35703|Q35703]] | [[Gertrude B. Elion]] | 1918-01-23 | 1999-02-21 | [[parmakolohiya]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Gertrude Elion (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q214565|Q214565]] | [[Beatrix Potter]] | 1866-07-28 | 1943-12-22 | | [[Talaksan:Beatrix Potter by King cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q107402|Q107402]] | [[Rosalyn Sussman Yalow]] | 1921-07-19 | 2011-05-30 | [[biyopisika]] | [[Talaksan:Rosalyn Yalow.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q185777|Q185777]] | [[Alexis Carrel]] | 1873-06-28 | 1944-11-05 | [[Pag-oopera|pagtistis]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[pathophysiology]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[vascular surgery]] | [[Talaksan:Alexis Carrel 1912.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q318750|Q318750]] | [[Stephen Hillenburg]] | 1961-08-21 | 2018-11-26 | [[biyolohiyang pandagat]]<br/>[[animasyon]]<br/>[[komiks]] | [[Talaksan:Stephen Hillenburg by Carlos Cazurro.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q60024|Q60024]] | [[Hermann von Helmholtz]] | 1821-08-31 | 1894-09-08 | [[pisika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[sikolohiya]] | [[Talaksan:Hermann von Helmholtz.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q103844|Q103844]] | [[Françoise Barré-Sinoussi.]] | 1947-07-30 | | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Françoise Barré-Sinoussi-press conference Dec 06th, 2008-1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q180468|Q180468]] | [[Albert von Szent-Györgyi Nagyrápolt]] | 1893-09-16 | 1986-10-22 | [[biyokimika]]<br/>[[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Albert Szent-Györgyi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q200136|Q200136]] | [[Linda B. Buck]] | 1947-01-29 | | [[biyolohiya]]<br/>[[neurosiyensiya]] | [[Talaksan:Linda Buck 2015 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q154824|Q154824]] | [[Norman Borlaug]] | 1914-03-25 | 2009-09-12 | [[agronomiya]] | [[Talaksan:Norman Borlaug.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q17280087|Q17280087]] | [[Emmanuelle Charpentier]] | 1968-12-11 | | [[mikrobiyolohiya]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:Emmanuelle Charpentier.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q102804|Q102804]] | [[Henri Moissan]] | 1852-09-28 | 1907-02-20 | [[kimika]] | [[Talaksan:Henri Moissan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q177681|Q177681]] | [[Thomas Hunt Morgan]] | 1866-09-25 | 1945-12-04 | [[henetika]] | [[Talaksan:Thomas Hunt Morgan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q150630|Q150630]] | [[Camillo Golgi]] | 1843-07-07 | 1926-01-21 | [[malarya]]<br/>[[medisina]]<br/>[[histolohiya]]<br/>[[anatomiya]]<br/>[[patolohiya]]<br/>[[agham]] | [[Talaksan:Camillo Golgi nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q43917|Q43917]] | [[Eduard Buchner]] | 1860-05-20 | 1917-08-13 | [[kimika]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Eduardbuchner.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q80905|Q80905]] | [[Donald Arthur Glaser]] | 1926-09-21 | 2013-02-28 | [[pisika]] | [[Talaksan:Donald Glaser.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q26321|Q26321]] | [[Elizabeth Blackburn]] | 1948-11-26 | | [[biyolohiya]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[cytogenetics]] | [[Talaksan:Elizabeth Blackburn CHF Heritage Day 2012 Rush 001.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q26322|Q26322]] | [[Carol Greider]] | 1961-04-15 | | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:GREIDER Carol 2014 - Less vignetting.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q180350|Q180350]] | [[Frederick Banting]] | 1891-11-14 | 1941-02-21 | [[pisyolohiya]]<br/>[[parmakolohiya]] | [[Talaksan:Fredrick banting.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q234224|Q234224]] | [[Dian Fossey]] | 1932-01-16 | 1985-12-26 | [[etolohiya]] | [[Talaksan:Dian Fossey sitting, Santa Barbara News-Press 1981-05-06 25.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q14279|Q14279]] | [[Giovanni Domenico Cassini]] | 1625-06-08 | 1712-09-14 | [[astronomiya]] | [[Talaksan:Giovanni Domenico Cassini.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q153159|Q153159]] | [[Elias Lönnrot]] | 1802-04-09 | 1884-03-19 | [[lingguwistika]]<br/>[[etnograpiya]]<br/>[[botanika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[pilolohiya]]<br/>[[collecting]]<br/>[[panitikan]] | [[Talaksan:Elias Lönnrot portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q15118973|Q15118973]] | [[Aziz Sancar]] | 1946-09-08 | | [[DNA repair]]<br/>[[Siklo ng selula|cell cycle]]<br/>[[circadian rhythm]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[DNA]] | [[Talaksan:Aziz Sancar 0060.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q4273363|Q4273363]] | [[Frances Arnold]] | 1956-07-25 | | [[inhinyeriyang pangkimika]]<br/>[[biocatalysis]]<br/>[[protein engineering]]<br/>[[synthetic biology]] | [[Talaksan:Frances Arnold in 2021 at Caltech 01 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[:d:Q107462|Q107462]] | [[Har Gobind Khorana]] | 1922-01-09 | 2011-11-09 | [[biyolohiyang molekular]] | [[Talaksan:Har Gobind Khorana.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[:d:Q231402|Q231402]] | [[Jacques Monod]] | 1910-02-09 | 1976-05-31 | [[biyolohiya]]<br/>[[kontrasepsiyon]] | [[Talaksan:Jacques Monod 1971.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[:d:Q189488|Q189488]] | [[Willem Einthoven]] | 1860-05-21 | 1927-09-29 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Portrait of W. (Willem) Einthoven, professor of Physiology and Histology at Leiden University Icones 332.tiff|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[:d:Q60061|Q60061]] | [[Venkatraman Ramakrishnan]] | 1952 | | [[biyokimika]]<br/>[[computational biology]]<br/>[[biyolohiyang molekular]] | [[Talaksan:Venki Ramakrishnan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[:d:Q189006|Q189006]] | [[Charles Louis Alphonse Laveran]] | 1845-06-18 | 1922-05-18 | [[malarya]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:Charles Laveran nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[:d:Q104913|Q104913]] | [[Robert Edwards]] | 1925-09-27 | 2013-04-10 | [[reproductive medicine]] | [[Talaksan:Robert Geoffrey Edwards (2010).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[:d:Q8056214|Q8056214]] | [[Yoshinori Ohsumi]] | 1945-02-09 | | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[autophagy]] | [[Talaksan:Nobel Laureates 7428 (30679389523) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[:d:Q191026|Q191026]] | [[Francis Galton]] | 1822-02-16 | 1911-01-17 | [[Teorya ng probabilidad|probability theory]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]] | [[Talaksan:Sir Francis Galton, 1890s.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 52 | [[:d:Q16196017|Q16196017]] | [[Tedros Adhanom Ghebreyesus]] | 1965-03-03 | | [[community health]]<br/>[[kalusugang pampubliko]]<br/>[[international organization]]<br/>[[Pangangalagang pangkalusugan]]<br/>[[health administration]]<br/>[[mikrobiyolohiya]]<br/>[[politika]]<br/>[[Patakarang panlabas]] | [[Talaksan:Tedros Adhanom Ghebreyesus 2023.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 53 | [[:d:Q214851|Q214851]] | [[Charles Richet]] | 1850-08-26 | 1935-12-04 | [[medisina]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[allergology]]<br/>[[anapilaksis]]<br/>[[human physiology]]<br/>[[sikolohiya]]<br/>[[Esperanto]]<br/>[[ewhenesya]]<br/>[[Parasikolohiya]]<br/>[[creative and professional writing]]<br/>[[Tuluyan]]<br/>[[Drama]] | [[Talaksan:Charles Robert Richet nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[:d:Q6796222|Q6796222]] | [[May-Britt Moser]] | 1963-01-04 | | [[neurosiyensiya]]<br/>[[grid neuron]] | [[Talaksan:May-Britt Moser (20902423978) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[:d:Q232308|Q232308]] | [[Selman Abraham Waksman]] | 1888-07-22 | 1973-08-16 | [[biyokimika]]<br/>[[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:Selman Waksman NYWTS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[:d:Q234463|Q234463]] | [[Sydney Brenner]] | 1927-01-13 | 2019-04-05 | [[biyolohiya]] | [[Talaksan:Sydney Brenner OIST 2008 (33208371153) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 57 | [[:d:Q316371|Q316371]] | [[Vladimir Vernadsky]] | 1863-02-28 | 1945-01-06 | [[heolohiya]]<br/>[[kristalograpiya]]<br/>[[mineralohiya]]<br/>[[geochemistry]]<br/>[[radiogeology]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[biogeochemistry]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[history of geology]] | [[Talaksan:1934-V I Vernadsky.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[:d:Q189564|Q189564]] | [[Pierre Teilhard de Chardin]] | 1881-05-01 | 1955-04-10 | [[pilosopiya]]<br/>[[teolohiya]]<br/>[[pastoral care]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]]<br/>[[philosophical anthropology]]<br/>[[Christian philosophy]]<br/>[[heolohiya]] | [[Talaksan:TeilhardP 1955.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[:d:Q106399|Q106399]] | [[John Howard Northrop]] | 1891-07-05 | 1987-05-27 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:John Howard Northrop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[:d:Q5327|Q5327]] | [[Adolf Butenandt]] | 1903-03-24 | 1995-01-18 | [[biyokimika]]<br/>[[kimikang organiko]] | [[Talaksan:Bad Schachen Porträt; Adolf Butenandt - W134Nr.020182c - Willy Pragher (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[:d:Q55008046|Q55008046]] | [[Albert I of Belgium]] | 1875-04-08 | 1934-02-17 | | [[Talaksan:Albert I Koning der Belgen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[:d:Q125057|Q125057]] | [[Richard Francis Burton]] | 1821-03-19 | 1890-10-20 | | [[Talaksan:Richard Francis Burton by Rischgitz, 1864.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 63 | [[:d:Q211029|Q211029]] | [[Edward O. Wilson]] | 1929-06-10 | 2021-12-26 | [[myrmecology]]<br/>[[sociobiology]]<br/>[[natural science]]<br/>[[soolohiya]]<br/>[[entomolohiya]]<br/>[[Saribuhay|biodiversity]]<br/>[[animal ecology]] | [[Talaksan:Edward O. Wilson, 2003 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[:d:Q76727|Q76727]] | [[Ernst Jünger]] | 1895-03-29 | 1998-02-17 | [[pilosopiya]]<br/>[[Panitikang Aleman]]<br/>[[entomolohiya]] | [[Talaksan:Ernst Jünger vers 1920 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[:d:Q296047|Q296047]] | [[Sam Harris]] | 1967-04-09 | | [[neurosiyensiya]]<br/>[[moralidad]]<br/>[[etika]]<br/>[[mindfulness]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[creative and professional writing]]<br/>[[criticism of religion]]<br/>[[Blog]]<br/>[[podcast show]]<br/>[[Meditasyon|pagninilay]] | [[Talaksan:Sam Harris 2016 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[:d:Q154782|Q154782]] | [[Adelbert von Chamisso]] | 1781-01-30 | 1838-08-21 | [[botanika]]<br/>[[soolohiya]] | [[Talaksan:Chamisso Adelbert von 1781-1838.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 67 | [[:d:Q213504|Q213504]] | [[Charles Scott Sherrington]] | 1857-11-27 | 1952-03-04 | [[neurobiology]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[histolohiya]]<br/>[[bakteryolohiya]]<br/>[[patolohiya]] | [[Talaksan:Prof. Charles Scott Sherrington.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[:d:Q75847|Q75847]] | [[Harald zur Hausen]] | 1936-03-11 | 2023-05-29 | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Harald zur Hausen 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[:d:Q49347|Q49347]] | [[Melvin Calvin]] | 1911-04-08 | 1997-01-08 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Melvin Calvin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[:d:Q77174|Q77174]] | [[Christiane Nüsslein-Volhard]] | 1942-10-20 | | [[biyolohiya]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[genetic research]]<br/>[[developmental biology]]<br/>[[embriyolohiya]] | [[Talaksan:Christiane Nüsslein-Volhard mg 4372 cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[:d:Q211787|Q211787]] | [[Jules Bordet]] | 1870-06-13 | 1961-04-06 | [[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:Jules Bordet nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[:d:Q57192|Q57192]] | [[Gerhard Domagk]] | 1895-10-30 | 1964-04-24 | [[patolohiya]] | [[Talaksan:Gerhard Domagk nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[:d:Q58575|Q58575]] | [[Friedrich Wöhler]] | 1800-07-31 | 1882-09-23 | [[kimika]] | [[Talaksan:Friedrich Wöhler Litho.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[:d:Q88608397|Q88608397]] | [[Katalin Karikó]] | 1955-01-17 | | [[messenger RNA]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Katalin Karikó at the United States Embassy Sweden, 2023 Nobel Reception (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[:d:Q12973|Q12973]] | [[Leopold III of Belgium]] | 1901-11-03 | 1983-09-25 | | [[Talaksan:Leopold III (1934).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 76 | [[:d:Q157056|Q157056]] | [[Samuel Hahnemann]] | 1755-04-10 | 1843-07-02 | [[homeopatiya]] | [[Talaksan:Samuel Hahnemann 1841.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[:d:Q170342|Q170342]] | [[Svante Pääbo]] | 1955-04-20 | | [[paleogenetics]]<br/>[[evolutionary anthropology]]<br/>[[human evolutionary genetics]]<br/>[[henetika]]<br/>[[Biyolohiyang ebolutiba|ebolusyonaryong biyolohiya]]<br/>[[evolutionary genetics]] | [[Talaksan:Professor Svante Paabo ForMemRS (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[:d:Q115490|Q115490]] | [[Tadeusz Reichstein]] | 1897-07-08 | 1996-08-01 | | [[Talaksan:Thadeus Reichstein ETH-Bib Portr 10137.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[:d:Q157224|Q157224]] | [[Kary Mullis]] | 1944-12-28 | 2019-08-07 | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[kimika]] | [[Talaksan:Kary Mullis.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[:d:Q78478|Q78478]] | [[Robert Bárány]] | 1876-04-22 | 1936-04-08 | [[otolaryngology]] | [[Talaksan:Robert Bárány av Lars Emil Finn.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[:d:Q233965|Q233965]] | [[Charles Nicolle]] | 1866-09-21 | 1936-02-28 | [[bakteryolohiya]] | [[Talaksan:Charles Jules Henri Nicolle. Photograph. Wellcome V0026919.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[:d:Q170676|Q170676]] | [[Roger D. Kornberg]] | 1947-04-24 | | [[biyolohiyang estruktural]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Roger Kornberg April 2016.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[:d:Q234590|Q234590]] | [[Christian de Duve]] | 1917-10-02 | 2013-05-04 | [[biyolohiyang pangselula]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Christian de Duve.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[:d:Q218311|Q218311]] | [[François Jacob]] | 1920-06-17 | 2013-04-20 | [[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:François Jacob nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[:d:Q102379|Q102379]] | [[Paul Berg]] | 1926-06-30 | 2023-02-15 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Paul Berg in 1980.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[:d:Q189803|Q189803]] | [[Arthur Harden]] | 1865-10-12 | 1940-06-17 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:ArthurHarden.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[:d:Q76600|Q76600]] | [[Manfred Eigen]] | 1927-05-09 | 2019-02-06 | [[biyopisika]] | [[Talaksan:Eigen,Manfred 1996 Göttingen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 88 | [[:d:Q105830|Q105830]] | [[Baruch Samuel Blumberg]] | 1925-07-28 | 2011-04-05 | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Baruch Samuel Blumberg by Tom Trower (NASA) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[:d:Q155764|Q155764]] | [[Robert Brown]] | 1773-12-21 | 1858-06-10 | [[botanika]]<br/>[[pisyolohiya ng halaman]]<br/>[[:Kategorya:Lumot]]<br/>[[mikroskopiya]] | [[Talaksan:Robert brown botaniker.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[:d:Q104607|Q104607]] | [[Andrew Huxley]] | 1917-11-22 | 2012-05-30 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Andrew Fielding Huxley nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[:d:Q137106|Q137106]] | [[Howard Florey]] | 1898-09-24 | 1968-02-21 | | [[Talaksan:Howard Walter Florey 1945.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[:d:Q155375|Q155375]] | [[Archibald Hill]] | 1886-09-26 | 1977-06-03 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Archibald Vivian Hill.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[:d:Q202136|Q202136]] | [[Barry Marshall]] | 1951-09-30 | | [[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:Barry J Marshall.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[:d:Q232024|Q232024]] | [[John James Rickard Macleod]] | 1876-09-06 | 1935-03-16 | [[pisyolohiya]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:J.J.R. Macleod ca. 1928.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 95 | [[:d:Q73093|Q73093]] | [[Paul Karrer]] | 1889-04-21 | 1971-06-18 | [[kimikang organiko]] | [[Talaksan:UAZ DOK.005.059 Karrer.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 96 | [[:d:Q157239|Q157239]] | [[Artturi Ilmari Virtanen]] | 1895-01-15 | 1973-11-11 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:A-I-Virtanen-portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[:d:Q7442|Q7442]] | [[Carolyn Bertozzi]] | 1966-10-10 | | [[kimika]]<br/>[[glycobiology]] | [[Talaksan:Carolyn Bertozzi IMG 9384.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[:d:Q158749|Q158749]] | [[Albert François Lebrun]] | 1871-08-29 | 1950-03-06 | [[politika]] | [[Talaksan:Albert Lebrun 1932 (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[:d:Q155914|Q155914]] | [[Peter Simon Pallas]] | 1741-09-22 | 1811-09-08 | [[soolohiya]]<br/>[[botanika]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[heolohiya]]<br/>[[etnograpiya]]<br/>[[pilolohiya]] | [[Talaksan:Peter Simon Pallas. Stipple engraving by A. Tardieu after hi Wellcome V0004437.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[:d:Q234949|Q234949]] | [[David Baltimore]] | 1938-03-07 | 2025-09-06 | [[biyokimika]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[birolohiya]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[henetika]]<br/>[[Inhenyeriyang henetiko]] | [[Talaksan:Dr. David Baltimore2 crop2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[:d:Q205772|Q205772]] | [[Jared Diamond]] | 1937-09-10 | | [[ekolohiya]]<br/>[[Biyolohiyang ebolutiba|ebolusyonaryong biyolohiya]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[biogeography]] | [[Talaksan:Jared diamond.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[:d:Q151593|Q151593]] | [[Olivier Messiaen]] | 1908-12-10 | 1992-04-27 | | [[Talaksan:Lezing Franse compoist Olivier Messiaen in Koninklijk Conservatorium in Den Haa, Bestanddeelnr 933-8262.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[:d:Q57191|Q57191]] | [[Hans Krebs]] | 1900-08-25 | 1981-11-22 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Hans Adolf Krebs.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 104 | [[:d:Q115478|Q115478]] | [[Emil Theodor Kocher]] | 1841-08-25 | 1917-07-27 | [[Pag-oopera|pagtistis]] | [[Talaksan:Emil Theodor Kocher.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 105 | [[:d:Q52878|Q52878]] | [[Gustaf VI Adolf of Sweden]] | 1882-11-11 | 1973-09-15 | [[arkeolohiya]]<br/>[[botanika]] | [[Talaksan:Gustaf VI Adolf of Sweden 1962.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[:d:Q59478|Q59478]] | [[George Gamow]] | 1904-03-04 | 1968-08-19 | [[Pisikang teoretikal|theoretical physics]]<br/>[[astropisika]]<br/>[[pisikang nuklear]]<br/>[[physical cosmology]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[literary activity]]<br/>[[scientific non-fiction literature]]<br/>[[popular science literature]]<br/>[[children's and young adult literature]] | [[Talaksan:Bragg lab1 1930 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[:d:Q152187|Q152187]] | [[August Krogh]] | 1874-11-15 | 1949-09-13 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:August Krogh Bain 32006.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[:d:Q191963|Q191963]] | [[John Edward Gray]] | 1800-02-12 | 1875-03-07 | [[kalikasan]]<br/>[[soolohiya]]<br/>[[botanika]] | [[Talaksan:John Edward Gray. Photograph. Wellcome V0027572 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 109 | [[:d:Q70530|Q70530]] | [[Alois Alzheimer]] | 1864-06-14 | 1915-12-19 | [[sikiyatriya]]<br/>[[neuropathology]] | [[Talaksan:Alois Alzheimer 002.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[:d:Q193550|Q193550]] | [[Frank Macfarlane Burnet]] | 1899-09-03 | 1985-08-31 | [[immunology]]<br/>[[birolohiya]] | [[Talaksan:Frank Macfarlane Burnet.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 111 | [[:d:Q216723|Q216723]] | [[Ronald Fisher]] | 1890-02-17 | 1962-07-29 | [[estadistika]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:Youngronaldfisher2.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[:d:Q237160|Q237160]] | [[Bernardo Houssay]] | 1887-04-10 | 1971-09-21 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Bernado Houssay.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[:d:Q76604|Q76604]] | [[Hans Fischer]] | 1881-07-27 | 1945-03-31 | [[kimikang organiko]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[panggagamot na panloob]]<br/>[[clinical chemistry]] | [[Talaksan:Hans Fischer (Nobel).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 114 | [[:d:Q190626|Q190626]] | [[Aaron Klug]] | 1926-08-11 | 2018-11-20 | [[kimika]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Aaron Klug 1979.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 115 | [[:d:Q233026|Q233026]] | [[Arne Tiselius]] | 1902-08-10 | 1971-10-29 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Arne Tiselius.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 116 | [[:d:Q233205|Q233205]] | [[Aaron Ciechanover]] | 1947-10-01 | | [[biyolohiya]]<br/>[[kimika]] | [[Talaksan:Flickr - Government Press Office (GPO) - Nobel Laureate Aaron Ciechanover (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 117 | [[:d:Q60060|Q60060]] | [[Karl von Frisch]] | 1886-11-20 | 1982-06-12 | [[etolohiya]] | [[Talaksan:Karl von Frisch - Atelier Veritas, c. 1926.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 118 | [[:d:Q188668|Q188668]] | [[Thom Yorke]] | 1968-10-07 | | | [[Talaksan:AllPointsEastAug2022 (327 of 385) (52327062411) (cropped) (cropped).jpg|center|128px]] |} ---- &sum; 118 items. {{Wikidata list end}} 7oxnlitic9pusrf3w9x39w9zqay9mq5 828 290691 2203353 1967236 2026-04-17T18:38:49Z DJ Baguio 75554 testing change on age localization. will revert if fail 2203353 Scribunto text/plain -- Implement various "age of" and other date-related templates. local mtext = { -- Message and other text that should be localized. ['mt-bad-param1'] = 'Invalid parameter $1', ['mt-bad-param2'] = 'Parameter $1=$2 is invalid', ['mt-bad-show'] = 'Parameter show=$1 is not supported here', ['mt-cannot-add'] = 'Cannot add "$1"', ['mt-conflicting-show'] = 'Parameter show=$1 conflicts with round=$2', ['mt-date-wrong-order'] = 'The second date must be later in time than the first date', ['mt-dd-future'] = 'Death date (first date) must not be in the future', ['mt-dd-wrong-order'] = 'Death date (first date) must be later in time than the birth date (second date)', ['mt-invalid-bd-age'] = 'Invalid birth date for calculating age', ['mt-invalid-dates-age'] = 'Invalid dates for calculating age', ['mt-invalid-end'] = 'Invalid end date in second parameter', ['mt-invalid-start'] = 'Invalid start date in first parameter', ['mt-need-jdn'] = 'Need valid Julian date number', ['mt-need-valid-bd'] = 'Need valid birth date: year, month, day', ['mt-need-valid-bd2'] = 'Need valid birth date (second date): year, month, day', ['mt-need-valid-date'] = 'Need valid date', ['mt-need-valid-dd'] = 'Need valid death date (first date): year, month, day', ['mt-need-valid-ymd'] = 'Need valid year, month, day', ['mt-need-valid-ymd-current'] = 'Need valid year|month|day or "currentdate"', ['mt-need-valid-ymd2'] = 'Second date should be year, month, day', ['mt-template-bad-name'] = 'The specified template name is not valid', ['mt-template-x'] = 'The template invoking this must have "|template=x" where x is the wanted operation', ['txt-age'] = 'taong gulang)&nbsp;', ['txt-aged'] = 'taong gulang)&nbsp;', ['txt-and'] = ' at ', ['txt-comma-and'] = ', at ', ['txt-error'] = 'Error: ', ['txt-or'] = '&nbsp;o ', } local translate, from_en, to_en, isZero if translate then -- Functions to translate from en to local language and reverse go here. -- See example at [[:bn:Module:বয়স]]. else from_en = function (text) return text end isZero = function (text) return tonumber(text) == 0 end end local _Date, _currentDate local function getExports(frame) -- Return objects exported from the date module or its sandbox. if not _Date then local sandbox = frame:getTitle():find('sandbox', 1, true) and '/sandbox' or '' local datemod = require('Module:Date' .. sandbox) local realDate = datemod._Date _currentDate = datemod._current if to_en then _Date = function (...) local args = {} for i, v in ipairs({...}) do args[i] = to_en(v) end return realDate(unpack(args)) end else _Date = realDate end end return _Date, _currentDate end local Collection -- a table to hold items Collection = { add = function (self, item) if item ~= nil then self.n = self.n + 1 self[self.n] = item end end, join = function (self, sep) return table.concat(self, sep) end, remove = function (self, pos) if self.n > 0 and (pos == nil or (0 < pos and pos <= self.n)) then self.n = self.n - 1 return table.remove(self, pos) end end, sort = function (self, comp) table.sort(self, comp) end, new = function () return setmetatable({n = 0}, Collection) end } Collection.__index = Collection local function stripToNil(text) -- If text is a string, return its trimmed content, or nil if empty. -- Otherwise return text (which may, for example, be nil). if type(text) == 'string' then text = text:match('(%S.-)%s*$') end return text end local function yes(parameter) -- Return true if parameter should be interpreted as "yes". -- Do not want to accept mixed upper/lowercase unless done by current templates. -- Need to accept "on" because "round=on" is wanted. return ({ y = true, yes = true, on = true })[parameter] end local function message(msg, id) -- Return formatted message text for an error or warning. local function getText(msg) return mtext[msg] or error('Bug: message "' .. tostring(msg) .. '" not defined') end local text if type(msg) == 'table' then text = getText(msg[1]) local rep = {} for i, v in ipairs(msg) do if i > 1 then rep['$' .. (i - 1)] = v end end text = text:gsub('$%d+', rep) else text = getText(msg) end local categories = { error = '[[Category:Age error]]', warning = '[[Category:Age error]]', -- same as error until determine whether 'Age warning' would be worthwhile } local a, b, category if id == 'warning' then a = '^{[<i>' b = '</i>]}' else a = '<strong class="error">' .. getText('txt-error') b = '</strong>' end if mw.title.getCurrentTitle():inNamespaces(0) then -- Category only in namespaces: 0=article. category = categories[id or 'error'] end return a .. mw.text.nowiki(text) .. b .. (category or '') end local function formatNumber(number) -- Return the given number formatted with commas as group separators, -- given that the number is an integer. local numstr = tostring(number) local length = #numstr local places = Collection.new() local pos = 0 repeat places:add(pos) pos = pos + 3 until pos >= length places:add(length) local groups = Collection.new() for i = places.n, 2, -1 do local p1 = length - places[i] + 1 local p2 = length - places[i - 1] groups:add(numstr:sub(p1, p2)) end return groups:join(',') end local function spellNumber(number, options, i) -- Return result of spelling number, or -- return number (as a string) if cannot spell it. -- i == 1 for the first number which can optionally start with an uppercase letter. number = tostring(number) return require('Module:ConvertNumeric').spell_number( number, nil, -- fraction numerator nil, -- fraction denominator i == 1 and options.upper, -- true: 'One' instead of 'one' not options.us, -- true: use 'and' between tens/ones etc options.adj, -- true: hyphenated options.ordinal -- true: 'first' instead of 'one' ) or number end local function makeExtra(args, flagCurrent) -- Return extra text that will be inserted before the visible result -- but after any sort key. local extra = args.prefix or '' if mw.ustring.len(extra) > 1 then -- Parameter "~" gives "~3" whereas "over" gives "over 3". if extra:sub(-6, -1) ~= '&nbsp;' then extra = extra .. ' ' end end if flagCurrent then extra = '<span class="currentage"></span>' .. extra end return extra end local function makeSort(value, sortable) -- Return a sort key if requested. -- Assume value is a valid number which has not overflowed. if sortable == 'sortable_table' or sortable == 'sortable_on' or sortable == 'sortable_debug' then local sortKey if value == 0 then sortKey = '5000000000000000000' else local mag = math.floor(math.log10(math.abs(value)) + 1e-14) if value > 0 then sortKey = 7000 + mag else sortKey = 2999 - mag value = value + 10^(mag+1) end sortKey = string.format('%d', sortKey) .. string.format('%015.0f', math.floor(value * 10^(14-mag))) end local result if sortable == 'sortable_table' then result = 'data-sort-value="_SORTKEY_"|' elseif sortable == 'sortable_debug' then result = '<span data-sort-value="_SORTKEY_♠"><span style="border:1px solid">_SORTKEY_♠</span></span>' else result = '<span data-sort-value="_SORTKEY_♠"></span>' end return result:gsub('_SORTKEY_', sortKey) end end local translateParameters = { abbr = { off = 'abbr_off', on = 'abbr_on', }, disp = { age = 'disp_age', raw = 'disp_raw', }, format = { raw = 'format_raw', commas = 'format_commas', }, round = { on = 'on', yes = 'on', months = 'ym', weeks = 'ymw', days = 'ymd', hours = 'ymdh', }, sep = { comma = 'sep_comma', [','] = 'sep_comma', serialcomma = 'sep_serialcomma', space = 'sep_space', }, show = { hide = { id = 'hide' }, y = { 'y', id = 'y' }, ym = { 'y', 'm', id = 'ym' }, ymd = { 'y', 'm', 'd', id = 'ymd' }, ymw = { 'y', 'm', 'w', id = 'ymw' }, ymwd = { 'y', 'm', 'w', 'd', id = 'ymwd' }, yd = { 'y', 'd', id = 'yd', keepZero = true }, m = { 'm', id = 'm' }, md = { 'm', 'd', id = 'md' }, w = { 'w', id = 'w' }, wd = { 'w', 'd', id = 'wd' }, h = { 'H', id = 'h' }, hm = { 'H', 'M', id = 'hm' }, hms = { 'H', 'M', 'S', id = 'hms' }, d = { 'd', id = 'd' }, dh = { 'd', 'H', id = 'dh' }, dhm = { 'd', 'H', 'M', id = 'dhm' }, dhms = { 'd', 'H', 'M', 'S', id = 'dhms' }, ymdh = { 'y', 'm', 'd', 'H', id = 'ymdh' }, ymdhm = { 'y', 'm', 'd', 'H', 'M', id = 'ymdhm' }, ymwdh = { 'y', 'm', 'w', 'd', 'H', id = 'ymwdh' }, ymwdhm = { 'y', 'm', 'w', 'd', 'H', 'M', id = 'ymwdhm' }, }, sortable = { off = false, on = 'sortable_on', table = 'sortable_table', debug = 'sortable_debug', }, } local spellOptions = { cardinal = {}, Cardinal = { upper = true }, cardinal_us = { us = true }, Cardinal_us = { us = true, upper = true }, ordinal = { ordinal = true }, Ordinal = { ordinal = true, upper = true }, ordinal_us = { ordinal = true, us = true }, Ordinal_us = { ordinal = true, us = true, upper = true }, } local function dateExtract(frame) -- Return part of a date after performing an optional operation. local Date = getExports(frame) local args = frame:getParent().args local parms = {} for i, v in ipairs(args) do parms[i] = v end if yes(args.fix) then table.insert(parms, 'fix') end if yes(args.partial) then table.insert(parms, 'partial') end local show = stripToNil(args.show) or 'dmy' local date = Date(unpack(parms)) if not date then if show == 'format' then return 'error' end return message('mt-need-valid-date') end local add = stripToNil(args.add) if add then for item in add:gmatch('%S+') do date = date + item if not date then return message({ 'mt-cannot-add', item }) end end end local sortKey, result local sortable = translateParameters.sortable[args.sortable] if sortable then local value = (date.partial and date.partial.first or date).jdz sortKey = makeSort(value, sortable) end if show ~= 'hide' then result = date[show] if result == nil then result = from_en(date:text(show)) elseif type(result) == 'boolean' then result = result and '1' or '0' else result = from_en(tostring(result)) end end return (sortKey or '') .. makeExtra(args) .. (result or '') end local function rangeJoin(range) -- Return text to be used between a range of ages. return range == 'dash' and '–' or mtext['txt-or'] end local function makeText(values, components, names, options, noUpper) -- Return wikitext representing an age or duration. local text = Collection.new() local count = #values local sep = names.sep or '' for i, v in ipairs(values) do -- v is a number (say 4 for 4 years), or a table ({4,5} for 4 or 5 years). local islist = type(v) == 'table' if (islist or v > 0) or (text.n == 0 and i == count) or (text.n > 0 and components.keepZero) then local fmt, vstr if options.spell then fmt = function(number) return spellNumber(number, options.spell, noUpper or i) end elseif i == 1 and options.format == 'format_commas' then -- Numbers after the first should be small and not need formatting. fmt = formatNumber else fmt = tostring end if islist then vstr = fmt(v[1]) .. rangeJoin(options.range) noUpper = true vstr = vstr .. fmt(v[2]) else vstr = fmt(v) end local name = names[components[i]] if name then local plural = names.plural if not plural or (islist and v[2] or v) == 1 then plural = '' end text:add(vstr .. sep .. name .. plural) else text:add(vstr) end end end local first, last if options.join == 'sep_space' then first = ' ' last = ' ' elseif options.join == 'sep_comma' then first = ', ' last = ', ' elseif options.join == 'sep_serialcomma' and text.n > 2 then first = ', ' last = mtext['txt-comma-and'] else first = ', ' last = mtext['txt-and'] end for i, v in ipairs(text) do if i < text.n then text[i] = v .. (i + 1 < text.n and first or last) end end local sign = '' if options.isnegative then -- Do not display negative zero. if text.n > 1 or (text.n == 1 and text[1]:sub(1, 1) ~= '0' ) then if options.format == 'format_raw' then sign = '-' -- plain hyphen so result can be used in a calculation else sign = '−' -- Unicode U+2212 MINUS SIGN end end end return (options.sortKey or '') .. (options.extra or '') .. sign .. text:join() .. (options.suffix or '') end local function dateDifference(parms) -- Return a formatted date difference using the given parameters -- which have been validated. local names = { abbr_off = { plural = '', sep = '&nbsp;', y = 'taon', m = 'buwan', w = 'linggo', d = 'araw', H = 'oras', M = 'minuto', S = 'segundo', }, abbr_on = { y = 't', m = 'b', w = 'l', d = 'a', H = 'o', M = 'm', S = 's', }, abbr_infant = { -- for {{age for infant}} plural = '', sep = '&nbsp;', y = 'ta', m = 'bu', w = 'lin', d = 'ar', H = 'or', M = 'min', S = 'seg', }, abbr_raw = {}, } local diff = parms.diff -- must be a valid date difference local show = parms.show -- may be nil; default is set below local abbr = parms.abbr or 'abbr_off' local defaultJoin if abbr ~= 'abbr_off' then defaultJoin = 'sep_space' end if not show then show = 'ymd' if parms.disp == 'disp_age' then if diff.years < 3 then defaultJoin = 'sep_space' if diff.years >= 1 then show = 'ym' else show = 'md' end else show = 'y' end end end if type(show) ~= 'table' then show = translateParameters.show[show] end if parms.disp == 'disp_raw' then defaultJoin = 'sep_space' abbr = 'abbr_raw' elseif parms.wantSc then defaultJoin = 'sep_serialcomma' end local diffOptions = { round = parms.round, duration = parms.wantDuration, range = parms.range and true or nil, } local sortKey if parms.sortable then local value = diff.age_days + (parms.wantDuration and 1 or 0) -- days and fraction of a day if diff.isnegative then value = -value end sortKey = makeSort(value, parms.sortable) end local textOptions = { extra = parms.extra, format = parms.format, join = parms.sep or defaultJoin, isnegative = diff.isnegative, range = parms.range, sortKey = sortKey, spell = parms.spell, suffix = parms.suffix, -- not currently used } if show.id == 'hide' then return sortKey or '' end local values = { diff:age(show.id, diffOptions) } if values[1] then return makeText(values, show, names[abbr], textOptions) end if diff.partial then -- Handle a more complex range such as -- {{age_yd|20 Dec 2001|2003|range=yes}} → 1 year, 12 days or 2 years, 11 days local opt = { format = textOptions.format, join = textOptions.join, isnegative = textOptions.isnegative, spell = textOptions.spell, } return (textOptions.sortKey or '') .. makeText({ diff.partial.mindiff:age(show.id, diffOptions) }, show, names[abbr], opt) .. rangeJoin(textOptions.range) .. makeText({ diff.partial.maxdiff:age(show.id, diffOptions) }, show, names[abbr], opt, true) .. (textOptions.suffix or '') end return message({ 'mt-bad-show', show.id }) end local function getDates(frame, getopt) -- Parse template parameters and return one of: -- * date (a date table, if single) -- * date1, date2 (two date tables, if not single) -- * text (a string error message) -- A missing date is optionally replaced with the current date. -- If wantMixture is true, a missing date component is replaced -- from the current date, so can get a bizarre mixture of -- specified/current y/m/d as has been done by some "age" templates. -- Some results may be placed in table getopt. local Date, currentDate = getExports(frame) getopt = getopt or {} local function flagCurrent(text) -- This allows the calling template to detect if the current date has been used, -- that is, whether both dates have been entered in a template expecting two. -- For example, an infobox may want the age when an event occurred, not the current age. -- Don't bother detecting if wantMixture is used because not needed and it is a poor option. if not text then if getopt.noMissing then return nil -- this gives a nil date which gives an error end text = 'currentdate' if getopt.flag == 'usesCurrent' then getopt.usesCurrent = true end end return text end local args = frame:getParent().args local fields = {} local isNamed = args.year or args.year1 or args.year2 or args.month or args.month1 or args.month2 or args.day or args.day1 or args.day2 if isNamed then fields[1] = args.year1 or args.year fields[2] = args.month1 or args.month fields[3] = args.day1 or args.day fields[4] = args.year2 fields[5] = args.month2 fields[6] = args.day2 else for i = 1, 6 do fields[i] = args[i] end end local imax = 0 for i = 1, 6 do fields[i] = stripToNil(fields[i]) if fields[i] then imax = i end if getopt.omitZero and i % 3 ~= 1 then -- omit zero months and days as unknown values but keep year 0 which is 1 BCE if isZero(fields[i]) then fields[i] = nil getopt.partial = true end end end local fix = getopt.fix and 'fix' or '' local partialText = getopt.partial and 'partial' or '' local dates = {} if isNamed or imax >= 3 then local nrDates = getopt.single and 1 or 2 if getopt.wantMixture then -- Cannot be partial since empty fields are set from current. local components = { 'year', 'month', 'day' } for i = 1, nrDates * 3 do fields[i] = fields[i] or currentDate[components[i > 3 and i - 3 or i]] end for i = 1, nrDates do local index = i == 1 and 1 or 4 dates[i] = Date(fields[index], fields[index+1], fields[index+2]) end else -- If partial dates are allowed, accept -- year only, or -- year and month only -- Do not accept year and day without a month because that makes no sense -- (and because, for example, Date('partial', 2001, nil, 12) sets day = nil, not 12). for i = 1, nrDates do local index = i == 1 and 1 or 4 local y, m, d = fields[index], fields[index+1], fields[index+2] if (getopt.partial and y and (m or not d)) or (y and m and d) then dates[i] = Date(fix, partialText, y, m, d) elseif not y and not m and not d then dates[i] = Date(flagCurrent()) end end end else getopt.textdates = true -- have parsed each date from a single text field dates[1] = Date(fix, partialText, flagCurrent(fields[1])) if not getopt.single then dates[2] = Date(fix, partialText, flagCurrent(fields[2])) end end if not dates[1] then return message(getopt.missing1 or 'mt-need-valid-ymd') end if getopt.single then return dates[1] end if not dates[2] then return message(getopt.missing2 or 'mt-need-valid-ymd2') end return dates[1], dates[2] end local function ageGeneric(frame) -- Return the result required by the specified template. -- Can use sortable=x where x = on/table/off/debug in any supported template. -- Some templates default to sortable=on but can be overridden. local name = frame.args.template if not name then return message('mt-template-x') end local args = frame:getParent().args local specs = { age_days = { -- {{age in days}} show = 'd', disp = 'disp_raw', }, age_days_nts = { -- {{age in days nts}} show = 'd', disp = 'disp_raw', format = 'format_commas', sortable = 'on', }, duration_days = { -- {{duration in days}} show = 'd', disp = 'disp_raw', duration = true, }, duration_days_nts = { -- {{duration in days nts}} show = 'd', disp = 'disp_raw', format = 'format_commas', sortable = 'on', duration = true, }, age_full_years = { -- {{age}} show = 'y', abbr = 'abbr_raw', flag = 'usesCurrent', omitZero = true, range = 'no', }, age_full_years_nts = { -- {{age nts}} show = 'y', abbr = 'abbr_raw', format = 'format_commas', sortable = 'on', }, age_in_years = { -- {{age in years}} show = 'y', abbr = 'abbr_raw', negative = 'error', range = 'dash', }, age_in_years_nts = { -- {{age in years nts}} show = 'y', abbr = 'abbr_raw', negative = 'error', range = 'dash', format = 'format_commas', sortable = 'on', }, age_infant = { -- {{age for infant}} -- Do not set show because special processing is done later. abbr = yes(args.abbr) and 'abbr_infant' or 'abbr_off', disp = 'disp_age', sep = 'sep_space', sortable = 'on', }, age_m = { -- {{age in months}} show = 'm', disp = 'disp_raw', }, age_w = { -- {{age in weeks}} show = 'w', disp = 'disp_raw', }, age_wd = { -- {{age in weeks and days}} show = 'wd', }, age_yd = { -- {{age in years and days}} show = 'yd', format = 'format_commas', sep = args.sep ~= 'and' and 'sep_comma' or nil, }, age_yd_nts = { -- {{age in years and days nts}} show = 'yd', format = 'format_commas', sep = args.sep ~= 'and' and 'sep_comma' or nil, sortable = 'on', }, age_ym = { -- {{age in years and months}} show = 'ym', sep = 'sep_comma', }, age_ymd = { -- {{age in years, months and days}} show = 'ymd', range = true, }, age_ymwd = { -- {{age in years, months, weeks and days}} show = 'ymwd', wantMixture = true, }, } local spec = specs[name] if not spec then return message('mt-template-bad-name') end if name == 'age_days' then local su = stripToNil(args['show unit']) if su then if su == 'abbr' or su == 'full' then spec.disp = nil spec.abbr = su == 'abbr' and 'abbr_on' or nil end end end local partial, autofill local range = stripToNil(args.range) or spec.range if range then -- Suppose partial dates are used and age could be 11 or 12 years. -- "|range=" (empty value) has no effect (spec is used). -- "|range=yes" or spec.range == true sets range = true (gives "11 or 12") -- "|range=dash" or spec.range == 'dash' sets range = 'dash' (gives "11–12"). -- "|range=no" or spec.range == 'no' sets range = nil and fills each date in the diff (gives "12"). -- ("on" is equivalent to "yes", and "off" is equivalent to "no"). -- "|range=OTHER" sets range = nil and rejects partial dates. range = ({ dash = 'dash', off = 'no', no = 'no', [true] = true })[range] or yes(range) if range then partial = true -- accept partial dates with a possible age range for the result if range == 'no' then autofill = true -- missing month/day in first or second date are filled from other date or 1 range = nil end end end local getopt = { fix = yes(args.fix), flag = stripToNil(args.flag) or spec.flag, omitZero = spec.omitZero, partial = partial, wantMixture = spec.wantMixture, } local date1, date2 = getDates(frame, getopt) if type(date1) == 'string' then return date1 end local format = stripToNil(args.format) local spell = spellOptions[format] if format then format = 'format_' .. format elseif name == 'age_days' and getopt.textdates then format = 'format_commas' end local parms = { diff = date2:subtract(date1, { fill = autofill }), wantDuration = spec.duration or yes(args.duration), range = range, wantSc = yes(args.sc), show = args.show == 'hide' and 'hide' or spec.show, abbr = spec.abbr, disp = spec.disp, extra = makeExtra(args, getopt.usesCurrent and format ~= 'format_raw'), format = format or spec.format, round = yes(args.round), sep = spec.sep, sortable = translateParameters.sortable[args.sortable or spec.sortable], spell = spell, } if (spec.negative or frame.args.negative) == 'error' and parms.diff.isnegative then return message('mt-date-wrong-order') end return from_en(dateDifference(parms)) end local function bda(frame) -- Implement [[Template:Birth date and age]]. local args = frame:getParent().args local options = { missing1 = 'mt-need-valid-bd', noMissing = true, single = true, } local date = getDates(frame, options) if type(date) == 'string' then return date -- error text end local Date = getExports(frame) local diff = Date('currentdate') - date if diff.isnegative or diff.years > 150 then return message('mt-invalid-bd-age') end local disp, show = 'disp_raw', 'y' if diff.years < 2 then disp = 'disp_age' if diff.years == 0 and diff.months == 0 then show = 'd' else show = 'm' end end local df = stripToNil(args.df) -- day first (dmy); default is month first (mdy) local result = '(<span class="bday">%-Y-%m-%d</span>) </span>' .. (df and '%-d %B %-Y' or '%B %-d, %-Y') result = from_en('<span style="display:none"> ' .. date:text(result) .. '<span class="noprint ForceAgeToShow"> ' .. '(' .. dateDifference({ diff = diff, show = show, abbr = 'abbr_off', disp = disp, sep = 'sep_space', }) .. mtext['txt-age'] .. '</span>') local warnings = tonumber(frame.args.warnings) if warnings and warnings > 0 then local good = { df = true, mf = true, day = true, day1 = true, month = true, month1 = true, year = true, year1 = true, } local invalid local imax = options.textdates and 1 or 3 for k, _ in pairs(args) do if type(k) == 'number' then if k > imax then invalid = tostring(k) break end else if not good[k] then invalid = k break end end end if invalid then result = result .. message({ 'mt-bad-param1', invalid }, 'warning') end end return result end local function dda(frame) -- Implement [[Template:Death date and age]]. local args = frame:getParent().args local options = { missing1 = 'mt-need-valid-dd', missing2 = 'mt-need-valid-bd2', noMissing = true, partial = true, } local date1, date2 = getDates(frame, options) if type(date1) == 'string' then return date1 end local diff = date1 - date2 if diff.isnegative then return message('mt-dd-wrong-order') end local Date = getExports(frame) local today = Date('currentdate') + 1 -- one day in future allows for timezones if date1 > today then return message('mt-dd-future') end local years if diff.partial then years = diff.partial.years years = type(years) == 'table' and years[2] or years else years = diff.years end if years > 150 then return message('mt-invalid-dates-age') end local df = stripToNil(args.df) -- day first (dmy); default is month first (mdy) local result if date1.day then -- y, m, d known --result = (df and -- '%-d %B %-Y' or -- '%B %-d, %-Y') .. -- '<span style="display:none">(%-Y-%m-%d)</span>' result = '%-d %B %-Y' .. '<span style="display:none">(%-Y-%m-%d)</span>' elseif date1.month then -- y, m known; d unknown result = '%B %-Y' .. '<span style="display:none">(%-Y-%m-00)</span>' else -- y known; m, d unknown result = '%-Y' .. '<span style="display:none">(%-Y-00-00)</span>' end result = from_en(date1:text(result) .. ' (' .. dateDifference({ diff = diff, show = 'y', abbr = 'abbr_off', disp = 'disp_raw', range = 'dash', sep = 'sep_space', }) .. mtext['txt-aged']) local warnings = tonumber(frame.args.warnings) if warnings and warnings > 0 then local good = { df = true, mf = true, } local invalid local imax = options.textdates and 2 or 6 for k, _ in pairs(args) do if type(k) == 'number' then if k > imax then invalid = tostring(k) break end else if not good[k] then invalid = k break end end end if invalid then result = result .. message({ 'mt-bad-param1', invalid }, 'warning') end end return result end local function dateToGsd(frame) -- Implement [[Template:Gregorian serial date]]. -- Return Gregorian serial date of the given date, or the current date. -- The returned value is negative for dates before 1 January 1 AD -- despite the fact that GSD is not defined for such dates. local date = getDates(frame, { wantMixture=true, single=true }) if type(date) == 'string' then return date end return tostring(date.gsd) end local function jdToDate(frame) -- Return formatted date from a Julian date. -- The result includes a time if the input includes a fraction. -- The word 'Julian' is accepted for the Julian calendar. local Date = getExports(frame) local args = frame:getParent().args local date = Date('juliandate', args[1], args[2]) if date then return from_en(date:text()) end return message('mt-need-jdn') end local function dateToJd(frame) -- Return Julian date (a number) from a date which may include a time, -- or the current date ('currentdate') or current date and time ('currentdatetime'). -- The word 'Julian' is accepted for the Julian calendar. local Date = getExports(frame) local args = frame:getParent().args local date = Date(args[1], args[2], args[3], args[4], args[5], args[6], args[7]) if date then return tostring(date.jd) end return message('mt-need-valid-ymd-current') end local function timeInterval(frame) -- Implement [[Template:Time interval]]. -- There are two positional arguments: date1, date2. -- The default for each is the current date and time. -- Result is date2 - date1 formatted. local Date = getExports(frame) local args = frame:getParent().args local parms = { extra = makeExtra(args), wantDuration = yes(args.duration), range = yes(args.range) or (args.range == 'dash' and 'dash' or nil), wantSc = yes(args.sc), } local fix = yes(args.fix) and 'fix' or '' local date1 = Date(fix, 'partial', stripToNil(args[1]) or 'currentdatetime') if not date1 then return message('mt-invalid-start') end local date2 = Date(fix, 'partial', stripToNil(args[2]) or 'currentdatetime') if not date2 then return message('mt-invalid-end') end parms.diff = date2 - date1 for argname, translate in pairs(translateParameters) do local parm = stripToNil(args[argname]) if parm then parm = translate[parm] if parm == nil then -- test for nil because false is a valid setting return message({ 'mt-bad-param2', argname, args[argname] }) end parms[argname] = parm end end if parms.round then local round = parms.round local show = parms.show if round ~= 'on' then if show then if show.id ~= round then return message({ 'mt-conflicting-show', args.show, args.round }) end else parms.show = translateParameters.show[round] end end parms.round = true end return from_en(dateDifference(parms)) end return { age_generic = ageGeneric, -- can emulate several age templates birth_date_and_age = bda, -- Template:Birth_date_and_age death_date_and_age = dda, -- Template:Death_date_and_age gsd = dateToGsd, -- Template:Gregorian_serial_date extract = dateExtract, -- Template:Extract jd_to_date = jdToDate, -- Template:? JULIANDAY = dateToJd, -- Template:JULIANDAY time_interval = timeInterval, -- Template:Time_interval } 254t21wy63ecefx1aomf60yvmr7k5cs 2203354 2203353 2026-04-17T18:40:23Z DJ Baguio 75554 change success, just fixing spacing 2203354 Scribunto text/plain -- Implement various "age of" and other date-related templates. local mtext = { -- Message and other text that should be localized. ['mt-bad-param1'] = 'Invalid parameter $1', ['mt-bad-param2'] = 'Parameter $1=$2 is invalid', ['mt-bad-show'] = 'Parameter show=$1 is not supported here', ['mt-cannot-add'] = 'Cannot add "$1"', ['mt-conflicting-show'] = 'Parameter show=$1 conflicts with round=$2', ['mt-date-wrong-order'] = 'The second date must be later in time than the first date', ['mt-dd-future'] = 'Death date (first date) must not be in the future', ['mt-dd-wrong-order'] = 'Death date (first date) must be later in time than the birth date (second date)', ['mt-invalid-bd-age'] = 'Invalid birth date for calculating age', ['mt-invalid-dates-age'] = 'Invalid dates for calculating age', ['mt-invalid-end'] = 'Invalid end date in second parameter', ['mt-invalid-start'] = 'Invalid start date in first parameter', ['mt-need-jdn'] = 'Need valid Julian date number', ['mt-need-valid-bd'] = 'Need valid birth date: year, month, day', ['mt-need-valid-bd2'] = 'Need valid birth date (second date): year, month, day', ['mt-need-valid-date'] = 'Need valid date', ['mt-need-valid-dd'] = 'Need valid death date (first date): year, month, day', ['mt-need-valid-ymd'] = 'Need valid year, month, day', ['mt-need-valid-ymd-current'] = 'Need valid year|month|day or "currentdate"', ['mt-need-valid-ymd2'] = 'Second date should be year, month, day', ['mt-template-bad-name'] = 'The specified template name is not valid', ['mt-template-x'] = 'The template invoking this must have "|template=x" where x is the wanted operation', ['txt-age'] = ' taong gulang)&nbsp;', ['txt-aged'] = ' taong gulang)&nbsp;', ['txt-and'] = ' at ', ['txt-comma-and'] = ', at ', ['txt-error'] = 'Error: ', ['txt-or'] = '&nbsp;o ', } local translate, from_en, to_en, isZero if translate then -- Functions to translate from en to local language and reverse go here. -- See example at [[:bn:Module:বয়স]]. else from_en = function (text) return text end isZero = function (text) return tonumber(text) == 0 end end local _Date, _currentDate local function getExports(frame) -- Return objects exported from the date module or its sandbox. if not _Date then local sandbox = frame:getTitle():find('sandbox', 1, true) and '/sandbox' or '' local datemod = require('Module:Date' .. sandbox) local realDate = datemod._Date _currentDate = datemod._current if to_en then _Date = function (...) local args = {} for i, v in ipairs({...}) do args[i] = to_en(v) end return realDate(unpack(args)) end else _Date = realDate end end return _Date, _currentDate end local Collection -- a table to hold items Collection = { add = function (self, item) if item ~= nil then self.n = self.n + 1 self[self.n] = item end end, join = function (self, sep) return table.concat(self, sep) end, remove = function (self, pos) if self.n > 0 and (pos == nil or (0 < pos and pos <= self.n)) then self.n = self.n - 1 return table.remove(self, pos) end end, sort = function (self, comp) table.sort(self, comp) end, new = function () return setmetatable({n = 0}, Collection) end } Collection.__index = Collection local function stripToNil(text) -- If text is a string, return its trimmed content, or nil if empty. -- Otherwise return text (which may, for example, be nil). if type(text) == 'string' then text = text:match('(%S.-)%s*$') end return text end local function yes(parameter) -- Return true if parameter should be interpreted as "yes". -- Do not want to accept mixed upper/lowercase unless done by current templates. -- Need to accept "on" because "round=on" is wanted. return ({ y = true, yes = true, on = true })[parameter] end local function message(msg, id) -- Return formatted message text for an error or warning. local function getText(msg) return mtext[msg] or error('Bug: message "' .. tostring(msg) .. '" not defined') end local text if type(msg) == 'table' then text = getText(msg[1]) local rep = {} for i, v in ipairs(msg) do if i > 1 then rep['$' .. (i - 1)] = v end end text = text:gsub('$%d+', rep) else text = getText(msg) end local categories = { error = '[[Category:Age error]]', warning = '[[Category:Age error]]', -- same as error until determine whether 'Age warning' would be worthwhile } local a, b, category if id == 'warning' then a = '^{[<i>' b = '</i>]}' else a = '<strong class="error">' .. getText('txt-error') b = '</strong>' end if mw.title.getCurrentTitle():inNamespaces(0) then -- Category only in namespaces: 0=article. category = categories[id or 'error'] end return a .. mw.text.nowiki(text) .. b .. (category or '') end local function formatNumber(number) -- Return the given number formatted with commas as group separators, -- given that the number is an integer. local numstr = tostring(number) local length = #numstr local places = Collection.new() local pos = 0 repeat places:add(pos) pos = pos + 3 until pos >= length places:add(length) local groups = Collection.new() for i = places.n, 2, -1 do local p1 = length - places[i] + 1 local p2 = length - places[i - 1] groups:add(numstr:sub(p1, p2)) end return groups:join(',') end local function spellNumber(number, options, i) -- Return result of spelling number, or -- return number (as a string) if cannot spell it. -- i == 1 for the first number which can optionally start with an uppercase letter. number = tostring(number) return require('Module:ConvertNumeric').spell_number( number, nil, -- fraction numerator nil, -- fraction denominator i == 1 and options.upper, -- true: 'One' instead of 'one' not options.us, -- true: use 'and' between tens/ones etc options.adj, -- true: hyphenated options.ordinal -- true: 'first' instead of 'one' ) or number end local function makeExtra(args, flagCurrent) -- Return extra text that will be inserted before the visible result -- but after any sort key. local extra = args.prefix or '' if mw.ustring.len(extra) > 1 then -- Parameter "~" gives "~3" whereas "over" gives "over 3". if extra:sub(-6, -1) ~= '&nbsp;' then extra = extra .. ' ' end end if flagCurrent then extra = '<span class="currentage"></span>' .. extra end return extra end local function makeSort(value, sortable) -- Return a sort key if requested. -- Assume value is a valid number which has not overflowed. if sortable == 'sortable_table' or sortable == 'sortable_on' or sortable == 'sortable_debug' then local sortKey if value == 0 then sortKey = '5000000000000000000' else local mag = math.floor(math.log10(math.abs(value)) + 1e-14) if value > 0 then sortKey = 7000 + mag else sortKey = 2999 - mag value = value + 10^(mag+1) end sortKey = string.format('%d', sortKey) .. string.format('%015.0f', math.floor(value * 10^(14-mag))) end local result if sortable == 'sortable_table' then result = 'data-sort-value="_SORTKEY_"|' elseif sortable == 'sortable_debug' then result = '<span data-sort-value="_SORTKEY_♠"><span style="border:1px solid">_SORTKEY_♠</span></span>' else result = '<span data-sort-value="_SORTKEY_♠"></span>' end return result:gsub('_SORTKEY_', sortKey) end end local translateParameters = { abbr = { off = 'abbr_off', on = 'abbr_on', }, disp = { age = 'disp_age', raw = 'disp_raw', }, format = { raw = 'format_raw', commas = 'format_commas', }, round = { on = 'on', yes = 'on', months = 'ym', weeks = 'ymw', days = 'ymd', hours = 'ymdh', }, sep = { comma = 'sep_comma', [','] = 'sep_comma', serialcomma = 'sep_serialcomma', space = 'sep_space', }, show = { hide = { id = 'hide' }, y = { 'y', id = 'y' }, ym = { 'y', 'm', id = 'ym' }, ymd = { 'y', 'm', 'd', id = 'ymd' }, ymw = { 'y', 'm', 'w', id = 'ymw' }, ymwd = { 'y', 'm', 'w', 'd', id = 'ymwd' }, yd = { 'y', 'd', id = 'yd', keepZero = true }, m = { 'm', id = 'm' }, md = { 'm', 'd', id = 'md' }, w = { 'w', id = 'w' }, wd = { 'w', 'd', id = 'wd' }, h = { 'H', id = 'h' }, hm = { 'H', 'M', id = 'hm' }, hms = { 'H', 'M', 'S', id = 'hms' }, d = { 'd', id = 'd' }, dh = { 'd', 'H', id = 'dh' }, dhm = { 'd', 'H', 'M', id = 'dhm' }, dhms = { 'd', 'H', 'M', 'S', id = 'dhms' }, ymdh = { 'y', 'm', 'd', 'H', id = 'ymdh' }, ymdhm = { 'y', 'm', 'd', 'H', 'M', id = 'ymdhm' }, ymwdh = { 'y', 'm', 'w', 'd', 'H', id = 'ymwdh' }, ymwdhm = { 'y', 'm', 'w', 'd', 'H', 'M', id = 'ymwdhm' }, }, sortable = { off = false, on = 'sortable_on', table = 'sortable_table', debug = 'sortable_debug', }, } local spellOptions = { cardinal = {}, Cardinal = { upper = true }, cardinal_us = { us = true }, Cardinal_us = { us = true, upper = true }, ordinal = { ordinal = true }, Ordinal = { ordinal = true, upper = true }, ordinal_us = { ordinal = true, us = true }, Ordinal_us = { ordinal = true, us = true, upper = true }, } local function dateExtract(frame) -- Return part of a date after performing an optional operation. local Date = getExports(frame) local args = frame:getParent().args local parms = {} for i, v in ipairs(args) do parms[i] = v end if yes(args.fix) then table.insert(parms, 'fix') end if yes(args.partial) then table.insert(parms, 'partial') end local show = stripToNil(args.show) or 'dmy' local date = Date(unpack(parms)) if not date then if show == 'format' then return 'error' end return message('mt-need-valid-date') end local add = stripToNil(args.add) if add then for item in add:gmatch('%S+') do date = date + item if not date then return message({ 'mt-cannot-add', item }) end end end local sortKey, result local sortable = translateParameters.sortable[args.sortable] if sortable then local value = (date.partial and date.partial.first or date).jdz sortKey = makeSort(value, sortable) end if show ~= 'hide' then result = date[show] if result == nil then result = from_en(date:text(show)) elseif type(result) == 'boolean' then result = result and '1' or '0' else result = from_en(tostring(result)) end end return (sortKey or '') .. makeExtra(args) .. (result or '') end local function rangeJoin(range) -- Return text to be used between a range of ages. return range == 'dash' and '–' or mtext['txt-or'] end local function makeText(values, components, names, options, noUpper) -- Return wikitext representing an age or duration. local text = Collection.new() local count = #values local sep = names.sep or '' for i, v in ipairs(values) do -- v is a number (say 4 for 4 years), or a table ({4,5} for 4 or 5 years). local islist = type(v) == 'table' if (islist or v > 0) or (text.n == 0 and i == count) or (text.n > 0 and components.keepZero) then local fmt, vstr if options.spell then fmt = function(number) return spellNumber(number, options.spell, noUpper or i) end elseif i == 1 and options.format == 'format_commas' then -- Numbers after the first should be small and not need formatting. fmt = formatNumber else fmt = tostring end if islist then vstr = fmt(v[1]) .. rangeJoin(options.range) noUpper = true vstr = vstr .. fmt(v[2]) else vstr = fmt(v) end local name = names[components[i]] if name then local plural = names.plural if not plural or (islist and v[2] or v) == 1 then plural = '' end text:add(vstr .. sep .. name .. plural) else text:add(vstr) end end end local first, last if options.join == 'sep_space' then first = ' ' last = ' ' elseif options.join == 'sep_comma' then first = ', ' last = ', ' elseif options.join == 'sep_serialcomma' and text.n > 2 then first = ', ' last = mtext['txt-comma-and'] else first = ', ' last = mtext['txt-and'] end for i, v in ipairs(text) do if i < text.n then text[i] = v .. (i + 1 < text.n and first or last) end end local sign = '' if options.isnegative then -- Do not display negative zero. if text.n > 1 or (text.n == 1 and text[1]:sub(1, 1) ~= '0' ) then if options.format == 'format_raw' then sign = '-' -- plain hyphen so result can be used in a calculation else sign = '−' -- Unicode U+2212 MINUS SIGN end end end return (options.sortKey or '') .. (options.extra or '') .. sign .. text:join() .. (options.suffix or '') end local function dateDifference(parms) -- Return a formatted date difference using the given parameters -- which have been validated. local names = { abbr_off = { plural = '', sep = '&nbsp;', y = 'taon', m = 'buwan', w = 'linggo', d = 'araw', H = 'oras', M = 'minuto', S = 'segundo', }, abbr_on = { y = 't', m = 'b', w = 'l', d = 'a', H = 'o', M = 'm', S = 's', }, abbr_infant = { -- for {{age for infant}} plural = '', sep = '&nbsp;', y = 'ta', m = 'bu', w = 'lin', d = 'ar', H = 'or', M = 'min', S = 'seg', }, abbr_raw = {}, } local diff = parms.diff -- must be a valid date difference local show = parms.show -- may be nil; default is set below local abbr = parms.abbr or 'abbr_off' local defaultJoin if abbr ~= 'abbr_off' then defaultJoin = 'sep_space' end if not show then show = 'ymd' if parms.disp == 'disp_age' then if diff.years < 3 then defaultJoin = 'sep_space' if diff.years >= 1 then show = 'ym' else show = 'md' end else show = 'y' end end end if type(show) ~= 'table' then show = translateParameters.show[show] end if parms.disp == 'disp_raw' then defaultJoin = 'sep_space' abbr = 'abbr_raw' elseif parms.wantSc then defaultJoin = 'sep_serialcomma' end local diffOptions = { round = parms.round, duration = parms.wantDuration, range = parms.range and true or nil, } local sortKey if parms.sortable then local value = diff.age_days + (parms.wantDuration and 1 or 0) -- days and fraction of a day if diff.isnegative then value = -value end sortKey = makeSort(value, parms.sortable) end local textOptions = { extra = parms.extra, format = parms.format, join = parms.sep or defaultJoin, isnegative = diff.isnegative, range = parms.range, sortKey = sortKey, spell = parms.spell, suffix = parms.suffix, -- not currently used } if show.id == 'hide' then return sortKey or '' end local values = { diff:age(show.id, diffOptions) } if values[1] then return makeText(values, show, names[abbr], textOptions) end if diff.partial then -- Handle a more complex range such as -- {{age_yd|20 Dec 2001|2003|range=yes}} → 1 year, 12 days or 2 years, 11 days local opt = { format = textOptions.format, join = textOptions.join, isnegative = textOptions.isnegative, spell = textOptions.spell, } return (textOptions.sortKey or '') .. makeText({ diff.partial.mindiff:age(show.id, diffOptions) }, show, names[abbr], opt) .. rangeJoin(textOptions.range) .. makeText({ diff.partial.maxdiff:age(show.id, diffOptions) }, show, names[abbr], opt, true) .. (textOptions.suffix or '') end return message({ 'mt-bad-show', show.id }) end local function getDates(frame, getopt) -- Parse template parameters and return one of: -- * date (a date table, if single) -- * date1, date2 (two date tables, if not single) -- * text (a string error message) -- A missing date is optionally replaced with the current date. -- If wantMixture is true, a missing date component is replaced -- from the current date, so can get a bizarre mixture of -- specified/current y/m/d as has been done by some "age" templates. -- Some results may be placed in table getopt. local Date, currentDate = getExports(frame) getopt = getopt or {} local function flagCurrent(text) -- This allows the calling template to detect if the current date has been used, -- that is, whether both dates have been entered in a template expecting two. -- For example, an infobox may want the age when an event occurred, not the current age. -- Don't bother detecting if wantMixture is used because not needed and it is a poor option. if not text then if getopt.noMissing then return nil -- this gives a nil date which gives an error end text = 'currentdate' if getopt.flag == 'usesCurrent' then getopt.usesCurrent = true end end return text end local args = frame:getParent().args local fields = {} local isNamed = args.year or args.year1 or args.year2 or args.month or args.month1 or args.month2 or args.day or args.day1 or args.day2 if isNamed then fields[1] = args.year1 or args.year fields[2] = args.month1 or args.month fields[3] = args.day1 or args.day fields[4] = args.year2 fields[5] = args.month2 fields[6] = args.day2 else for i = 1, 6 do fields[i] = args[i] end end local imax = 0 for i = 1, 6 do fields[i] = stripToNil(fields[i]) if fields[i] then imax = i end if getopt.omitZero and i % 3 ~= 1 then -- omit zero months and days as unknown values but keep year 0 which is 1 BCE if isZero(fields[i]) then fields[i] = nil getopt.partial = true end end end local fix = getopt.fix and 'fix' or '' local partialText = getopt.partial and 'partial' or '' local dates = {} if isNamed or imax >= 3 then local nrDates = getopt.single and 1 or 2 if getopt.wantMixture then -- Cannot be partial since empty fields are set from current. local components = { 'year', 'month', 'day' } for i = 1, nrDates * 3 do fields[i] = fields[i] or currentDate[components[i > 3 and i - 3 or i]] end for i = 1, nrDates do local index = i == 1 and 1 or 4 dates[i] = Date(fields[index], fields[index+1], fields[index+2]) end else -- If partial dates are allowed, accept -- year only, or -- year and month only -- Do not accept year and day without a month because that makes no sense -- (and because, for example, Date('partial', 2001, nil, 12) sets day = nil, not 12). for i = 1, nrDates do local index = i == 1 and 1 or 4 local y, m, d = fields[index], fields[index+1], fields[index+2] if (getopt.partial and y and (m or not d)) or (y and m and d) then dates[i] = Date(fix, partialText, y, m, d) elseif not y and not m and not d then dates[i] = Date(flagCurrent()) end end end else getopt.textdates = true -- have parsed each date from a single text field dates[1] = Date(fix, partialText, flagCurrent(fields[1])) if not getopt.single then dates[2] = Date(fix, partialText, flagCurrent(fields[2])) end end if not dates[1] then return message(getopt.missing1 or 'mt-need-valid-ymd') end if getopt.single then return dates[1] end if not dates[2] then return message(getopt.missing2 or 'mt-need-valid-ymd2') end return dates[1], dates[2] end local function ageGeneric(frame) -- Return the result required by the specified template. -- Can use sortable=x where x = on/table/off/debug in any supported template. -- Some templates default to sortable=on but can be overridden. local name = frame.args.template if not name then return message('mt-template-x') end local args = frame:getParent().args local specs = { age_days = { -- {{age in days}} show = 'd', disp = 'disp_raw', }, age_days_nts = { -- {{age in days nts}} show = 'd', disp = 'disp_raw', format = 'format_commas', sortable = 'on', }, duration_days = { -- {{duration in days}} show = 'd', disp = 'disp_raw', duration = true, }, duration_days_nts = { -- {{duration in days nts}} show = 'd', disp = 'disp_raw', format = 'format_commas', sortable = 'on', duration = true, }, age_full_years = { -- {{age}} show = 'y', abbr = 'abbr_raw', flag = 'usesCurrent', omitZero = true, range = 'no', }, age_full_years_nts = { -- {{age nts}} show = 'y', abbr = 'abbr_raw', format = 'format_commas', sortable = 'on', }, age_in_years = { -- {{age in years}} show = 'y', abbr = 'abbr_raw', negative = 'error', range = 'dash', }, age_in_years_nts = { -- {{age in years nts}} show = 'y', abbr = 'abbr_raw', negative = 'error', range = 'dash', format = 'format_commas', sortable = 'on', }, age_infant = { -- {{age for infant}} -- Do not set show because special processing is done later. abbr = yes(args.abbr) and 'abbr_infant' or 'abbr_off', disp = 'disp_age', sep = 'sep_space', sortable = 'on', }, age_m = { -- {{age in months}} show = 'm', disp = 'disp_raw', }, age_w = { -- {{age in weeks}} show = 'w', disp = 'disp_raw', }, age_wd = { -- {{age in weeks and days}} show = 'wd', }, age_yd = { -- {{age in years and days}} show = 'yd', format = 'format_commas', sep = args.sep ~= 'and' and 'sep_comma' or nil, }, age_yd_nts = { -- {{age in years and days nts}} show = 'yd', format = 'format_commas', sep = args.sep ~= 'and' and 'sep_comma' or nil, sortable = 'on', }, age_ym = { -- {{age in years and months}} show = 'ym', sep = 'sep_comma', }, age_ymd = { -- {{age in years, months and days}} show = 'ymd', range = true, }, age_ymwd = { -- {{age in years, months, weeks and days}} show = 'ymwd', wantMixture = true, }, } local spec = specs[name] if not spec then return message('mt-template-bad-name') end if name == 'age_days' then local su = stripToNil(args['show unit']) if su then if su == 'abbr' or su == 'full' then spec.disp = nil spec.abbr = su == 'abbr' and 'abbr_on' or nil end end end local partial, autofill local range = stripToNil(args.range) or spec.range if range then -- Suppose partial dates are used and age could be 11 or 12 years. -- "|range=" (empty value) has no effect (spec is used). -- "|range=yes" or spec.range == true sets range = true (gives "11 or 12") -- "|range=dash" or spec.range == 'dash' sets range = 'dash' (gives "11–12"). -- "|range=no" or spec.range == 'no' sets range = nil and fills each date in the diff (gives "12"). -- ("on" is equivalent to "yes", and "off" is equivalent to "no"). -- "|range=OTHER" sets range = nil and rejects partial dates. range = ({ dash = 'dash', off = 'no', no = 'no', [true] = true })[range] or yes(range) if range then partial = true -- accept partial dates with a possible age range for the result if range == 'no' then autofill = true -- missing month/day in first or second date are filled from other date or 1 range = nil end end end local getopt = { fix = yes(args.fix), flag = stripToNil(args.flag) or spec.flag, omitZero = spec.omitZero, partial = partial, wantMixture = spec.wantMixture, } local date1, date2 = getDates(frame, getopt) if type(date1) == 'string' then return date1 end local format = stripToNil(args.format) local spell = spellOptions[format] if format then format = 'format_' .. format elseif name == 'age_days' and getopt.textdates then format = 'format_commas' end local parms = { diff = date2:subtract(date1, { fill = autofill }), wantDuration = spec.duration or yes(args.duration), range = range, wantSc = yes(args.sc), show = args.show == 'hide' and 'hide' or spec.show, abbr = spec.abbr, disp = spec.disp, extra = makeExtra(args, getopt.usesCurrent and format ~= 'format_raw'), format = format or spec.format, round = yes(args.round), sep = spec.sep, sortable = translateParameters.sortable[args.sortable or spec.sortable], spell = spell, } if (spec.negative or frame.args.negative) == 'error' and parms.diff.isnegative then return message('mt-date-wrong-order') end return from_en(dateDifference(parms)) end local function bda(frame) -- Implement [[Template:Birth date and age]]. local args = frame:getParent().args local options = { missing1 = 'mt-need-valid-bd', noMissing = true, single = true, } local date = getDates(frame, options) if type(date) == 'string' then return date -- error text end local Date = getExports(frame) local diff = Date('currentdate') - date if diff.isnegative or diff.years > 150 then return message('mt-invalid-bd-age') end local disp, show = 'disp_raw', 'y' if diff.years < 2 then disp = 'disp_age' if diff.years == 0 and diff.months == 0 then show = 'd' else show = 'm' end end local df = stripToNil(args.df) -- day first (dmy); default is month first (mdy) local result = '(<span class="bday">%-Y-%m-%d</span>) </span>' .. (df and '%-d %B %-Y' or '%B %-d, %-Y') result = from_en('<span style="display:none"> ' .. date:text(result) .. '<span class="noprint ForceAgeToShow"> ' .. '(' .. dateDifference({ diff = diff, show = show, abbr = 'abbr_off', disp = disp, sep = 'sep_space', }) .. mtext['txt-age'] .. '</span>') local warnings = tonumber(frame.args.warnings) if warnings and warnings > 0 then local good = { df = true, mf = true, day = true, day1 = true, month = true, month1 = true, year = true, year1 = true, } local invalid local imax = options.textdates and 1 or 3 for k, _ in pairs(args) do if type(k) == 'number' then if k > imax then invalid = tostring(k) break end else if not good[k] then invalid = k break end end end if invalid then result = result .. message({ 'mt-bad-param1', invalid }, 'warning') end end return result end local function dda(frame) -- Implement [[Template:Death date and age]]. local args = frame:getParent().args local options = { missing1 = 'mt-need-valid-dd', missing2 = 'mt-need-valid-bd2', noMissing = true, partial = true, } local date1, date2 = getDates(frame, options) if type(date1) == 'string' then return date1 end local diff = date1 - date2 if diff.isnegative then return message('mt-dd-wrong-order') end local Date = getExports(frame) local today = Date('currentdate') + 1 -- one day in future allows for timezones if date1 > today then return message('mt-dd-future') end local years if diff.partial then years = diff.partial.years years = type(years) == 'table' and years[2] or years else years = diff.years end if years > 150 then return message('mt-invalid-dates-age') end local df = stripToNil(args.df) -- day first (dmy); default is month first (mdy) local result if date1.day then -- y, m, d known --result = (df and -- '%-d %B %-Y' or -- '%B %-d, %-Y') .. -- '<span style="display:none">(%-Y-%m-%d)</span>' result = '%-d %B %-Y' .. '<span style="display:none">(%-Y-%m-%d)</span>' elseif date1.month then -- y, m known; d unknown result = '%B %-Y' .. '<span style="display:none">(%-Y-%m-00)</span>' else -- y known; m, d unknown result = '%-Y' .. '<span style="display:none">(%-Y-00-00)</span>' end result = from_en(date1:text(result) .. ' (' .. dateDifference({ diff = diff, show = 'y', abbr = 'abbr_off', disp = 'disp_raw', range = 'dash', sep = 'sep_space', }) .. mtext['txt-aged']) local warnings = tonumber(frame.args.warnings) if warnings and warnings > 0 then local good = { df = true, mf = true, } local invalid local imax = options.textdates and 2 or 6 for k, _ in pairs(args) do if type(k) == 'number' then if k > imax then invalid = tostring(k) break end else if not good[k] then invalid = k break end end end if invalid then result = result .. message({ 'mt-bad-param1', invalid }, 'warning') end end return result end local function dateToGsd(frame) -- Implement [[Template:Gregorian serial date]]. -- Return Gregorian serial date of the given date, or the current date. -- The returned value is negative for dates before 1 January 1 AD -- despite the fact that GSD is not defined for such dates. local date = getDates(frame, { wantMixture=true, single=true }) if type(date) == 'string' then return date end return tostring(date.gsd) end local function jdToDate(frame) -- Return formatted date from a Julian date. -- The result includes a time if the input includes a fraction. -- The word 'Julian' is accepted for the Julian calendar. local Date = getExports(frame) local args = frame:getParent().args local date = Date('juliandate', args[1], args[2]) if date then return from_en(date:text()) end return message('mt-need-jdn') end local function dateToJd(frame) -- Return Julian date (a number) from a date which may include a time, -- or the current date ('currentdate') or current date and time ('currentdatetime'). -- The word 'Julian' is accepted for the Julian calendar. local Date = getExports(frame) local args = frame:getParent().args local date = Date(args[1], args[2], args[3], args[4], args[5], args[6], args[7]) if date then return tostring(date.jd) end return message('mt-need-valid-ymd-current') end local function timeInterval(frame) -- Implement [[Template:Time interval]]. -- There are two positional arguments: date1, date2. -- The default for each is the current date and time. -- Result is date2 - date1 formatted. local Date = getExports(frame) local args = frame:getParent().args local parms = { extra = makeExtra(args), wantDuration = yes(args.duration), range = yes(args.range) or (args.range == 'dash' and 'dash' or nil), wantSc = yes(args.sc), } local fix = yes(args.fix) and 'fix' or '' local date1 = Date(fix, 'partial', stripToNil(args[1]) or 'currentdatetime') if not date1 then return message('mt-invalid-start') end local date2 = Date(fix, 'partial', stripToNil(args[2]) or 'currentdatetime') if not date2 then return message('mt-invalid-end') end parms.diff = date2 - date1 for argname, translate in pairs(translateParameters) do local parm = stripToNil(args[argname]) if parm then parm = translate[parm] if parm == nil then -- test for nil because false is a valid setting return message({ 'mt-bad-param2', argname, args[argname] }) end parms[argname] = parm end end if parms.round then local round = parms.round local show = parms.show if round ~= 'on' then if show then if show.id ~= round then return message({ 'mt-conflicting-show', args.show, args.round }) end else parms.show = translateParameters.show[round] end end parms.round = true end return from_en(dateDifference(parms)) end return { age_generic = ageGeneric, -- can emulate several age templates birth_date_and_age = bda, -- Template:Birth_date_and_age death_date_and_age = dda, -- Template:Death_date_and_age gsd = dateToGsd, -- Template:Gregorian_serial_date extract = dateExtract, -- Template:Extract jd_to_date = jdToDate, -- Template:? JULIANDAY = dateToJd, -- Template:JULIANDAY time_interval = timeInterval, -- Template:Time_interval } 82560djhyg2gvm2o2diimbfszwctmks 2 291920 2203433 2200511 2026-04-18T06:35:12Z Ivan P. Clarin 84769 /* Mga listahan ng pangalan */ 2203433 wikitext text/x-wiki {{Philippine name|Puedan|Clarin}} {{DISPLAYTITLE:<span style="font-size:120%; font-family:Bakersville Old Face; color:dark brown">Tagagamit:ᜁᜒᜊ᜔ᜀᜈ᜔ ᜃ᜔ᜎ᜔ᜀᜄ᜔ᜁᜒᜈ᜔</span>}} {{Infobox person | name = Ivan Clarin | native_name = {{nobold|{{lang|fil|ᜁᜒᜊ᜔ᜀᜈ᜔ ᜃ᜔ᜎ᜔ᜀᜄ᜔ᜁᜒᜈ᜔}}}} | image = | caption = Ako (red shirt) sa Matang Tubig ng May 10, 2014. | birth_name = Ivan Earl P. Clarin | birth_date = {{birth date and age|1996|7|30}} | birth_place = [[Calamba City]], [[Laguna]], [[Philippines]] | residence = [[Kapayapaan Village]], [[Canlubang]] | nationality = [[Pilipino]] | other_names = Earl | education = [[AMA Computer College - Calamba]] (2018–2020) | alma_mater = Calamba Manpower Development Center (2016-2018) | height = {{height|m=1.60}} | relatives = Ernest Puedan (cousin)<br>John Rich Puedan (cousin) | family = Gemma Thurman (mother)<br>Bryan Clyde Clarin (brother) | associated_acts = | partner = | spouse = | email = clarin.i@yahoo.com }} {{userpage}} {{User philippines}} {{User tl}} {{User Pilipino}} {{User Wikipedista-tagal |year=2017 |month=8 |day=1}} {{User Facebook}} {{User Google}} {{User windows}} <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#990000;"></div> <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#339966;"></div> <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#A7D7F9;"></div> <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#666666;"></div> __NOTOC__ {| style="width:100%; margin:auto; border-collapse:collapse; margin-bottom:10px;" role="presentation" | style="padding:10px; vertical-align:top; width:75%;" colspan=2 | <div style="line-height:.7em; font-size: 270%; font-family:'Constantia', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif;">ᜁᜒᜊ᜔ᜀᜈ᜔ ᜁᜀᜇ᜔ᜎ᜔ ᜃ᜔ᜎ᜔ᜀᜄ᜔ᜁᜒᜈ᜔</div> ---- | style="padding:15px; vertical-align:top; width:25%; background:#F4F4F4; text-align:center" | <h2 style="font-family:'Helvetica Neue', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif; border-bottom:0;">Contact me</h2> ivanearl{{@}}7.96<br/>earlpuedan{{@}}gmail.com<br/>Wikipedian writer & editor |- | style="padding:15px; vertical-align:top; width:37%;" rowspan=3 | <h2 style="font-family:'Helvetica Neue', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif; border-bottom:0;">About me</h2> Ako ay si '''ᜁᜒᜊ᜔ᜀᜈ᜔ ᜃ᜔ᜎ᜔ᜀᜄ᜔ᜁᜒᜈ᜔''' o '''Ivan Clarin''' ay isang Wikipedista-editor lamang noong Agosto 2017 na naninirahan sa Lungsod ng Calamba, pinasok ko ang mundo ng Wikipedia noong 2013 ngunit ako ay hindi naging bahagi nito, pero sa [[Wikipediang Tagalog]] ay magbibigay ako ng karagdagang kaalaman at pag-seserbisyo sa websayt na ito upang mapalawig ang kalidad sa [[Wikipedia|Wikipediang Ingles]]. | style="padding:15px; vertical-align:top; width:37%;" rowspan=3 | <h2 style="font-family:'Helvetica Neue', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif; border-bottom:0;">My work</h2> Ako ay isang mag-aaral sa [[AMA Computer College - Calamba]] (2018), sa baitang na 2. | style="padding:10px 0; vertical-align:top; width:25%; text-align:center; background:#F4F4F4;" | |- | style="padding:10px 0; vertical-align:top; width:25%; text-align:center; background:#F4F4F4;" rowspan=2| {| width=100% |} |} {{center|[[File:Wikipedia-LGBT.png|200px]]}} <center><span style="font-family:Mongolian Baiti, Euphemia;font-size:330%;color:Black;">ᜏᜒ</span><span style="font-family:Garamond;font-size:240%;color:Black;">ᜃᜒᜉᜒᜇᜒ</span><span style="font-family:Constancia;font-size:330%;color:Black;">ᜀ</span><br><span style="font-family:Constancia, Dotum;font-size:150%;color:Black;">''{{small|ᜀᜅ᜔ ᜋᜎᜌᜅ᜔ ᜁᜈ᜔ᜐᜒᜃ᜔ᜎᜓᜉᜒᜇ᜔ᜌ}}''</span></center> ==Mga listahan ng pangalan== {| class="wikitable" style="float:right;" |- ! colspan=5|2025 Name main list |- | Alexandrei || Bernard || Cedrick || Daniel || Evelyn |- | Flerida || Gemma || Hermy || Isaiah || Jayson |- | Kyle || Lea || Marvin || Nicko || Odessa |- | Patrick || Quiana || Roman || Samson || Tita |- | Ushes || Vilma || Wilson || {{tcname unused|Yanesa}} || {{tcname unused|Zach}} |- ! colspan=5|2026 Name main list |- | Angelo || Bryn || {{tcname unused|Christian}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Derrick}} || {{tcname unused|Erwin}} |- | {{tcname unused|Francis}} || {{tcname unused|Gero}} || {{tcname unused|Hubert}} || {{tcname unused|Iverson}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Jerome}} |- | style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Kiel}} || {{tcname unused|Luis}} || {{tcname unused|Mike}} || {{tcname unused|Niño}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Olivia}} |- |style="background-color:lightyellow;"| {{tcname unused|Preston}} || {{tcname unused|Queenvy}} || {{tcname unused|Ruel}} || {{tcname unused|Samantha}} || {{tcname unused|Tony}} |- | {{tcname unused|Ulysses}} || {{tcname unused|Veronica}} || {{tcname unused|Wendell}} || {{tcname unused|Yul}} || {{tcname unused|Zyrex}} |- ! colspan=5|2027 Name main list |- | style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Anthony}} || {{tcname unused|Barbie}} || {{tcname unused|Codey}} || {{tcname unused|Dave}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Earl}} |- | {{tcname unused|France}} || {{tcname unused|George}} || {{tcname unused|Henry}} || {{tcname unused|Ivy}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Joshua}} |- | style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Kaye}} || {{tcname unused|Louie}} || {{tcname unused|Marjun}} || {{tcname unused|Nilda}} || {{tcname unused|Olive}} |- | {{tcname unused|Paula}} || {{tcname unused|Queenie}} || {{tcname unused|Ronnel}} || {{tcname unused|Sarah}} || {{tcname unused|Timothy}} |- | {{tcname unused|Ursula}} || {{tcname unused|Venice}} || {{tcname unused|William}} || {{tcname unused|Yvonne}} || {{tcname unused|Zaijian}} |- ! colspan=5|2028 Name main list |- | style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Arnel}} || {{tcname unused|Billy}} || {{tcname unused|Connor}} || {{tcname unused|Dylan}} || style="background-color:lightyellow;"| {{tcname unused|Ernest}} |- | {{tcname unused|Felix}} || {{tcname unused|Grace}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Hance}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Irineo}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Jobert}} |- | style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Kirby}} || {{tcname unused|Lannie}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Marco}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Noah}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Otan}} |- | {{tcname unused|Peter}} || {{tcname unused|Quel}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Ricky}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Skinner}} || {{tcname unused|Theresa}} |- | {{tcname unused|Uri}} || {{tcname unused|Vince}} || {{tcname unused|Waren}} || {{tcname unused|Yolly}} || {{tcname unused|Zenaida}} |- ! colspan=5|2029 Name main list |- | {{tcname unused|Alexandrei}} || {{tcname unused|Bernard}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Carl}} || {{tcname unused|Daniel}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Eugenio}} |- | {{tcname unused|Flerida}} || {{tcname unused|Gemma}} || {{tcname unused|Hermy}} || {{tcname unused|Isaiah}} || {{tcname unused|Jayson}} |- | {{tcname unused|Kyle}} || {{tcname unused|Lea}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Melvin}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Nathaniel}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Omar}} |- | {{tcname unused|Patrick}} || {{tcname unused|Quiana}} || {{tcname unused|Roman}} || {{tcname unused|Samson}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Tristan}} |- | style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Umberto}} || {{tcname unused|Vilma}} || {{tcname unused|Wilson}} || {{tcname unused|Yanesa}} || {{tcname unused|Zach}} |} ==Mga Kawing== *[http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natatangi:Log&type=delete&user=IvanP.Clarin&page=&year=&month=-1 Mga Nabura Ko] *[http://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Contributions/IvanP.Clarin Mga Ambag Ko] *[http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natatangi:Tala&user=IvanP.Clarin&type=block Mga Hinarang Ko] *[http://toolserver.org/~soxred93/pcount/index.php?name=IvanP.Clarin&lang=tl&wiki=wikipedia Bilang ng Ambag ko] *[http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natatangi:Tala/move&user=IvanP.Clarin Mga Inilipat] *[https://simple.wikipedia.org/wiki/User:Ivan_P._Clarin] {{DEFAULTSORT:Clarin, Ivan Earl}} kvnlc15vrmvv9353d7q4s0ayt9qtmvk 2203434 2203433 2026-04-18T06:36:24Z Ivan P. Clarin 84769 /* Mga listahan ng pangalan */ 2203434 wikitext text/x-wiki {{Philippine name|Puedan|Clarin}} {{DISPLAYTITLE:<span style="font-size:120%; font-family:Bakersville Old Face; color:dark brown">Tagagamit:ᜁᜒᜊ᜔ᜀᜈ᜔ ᜃ᜔ᜎ᜔ᜀᜄ᜔ᜁᜒᜈ᜔</span>}} {{Infobox person | name = Ivan Clarin | native_name = {{nobold|{{lang|fil|ᜁᜒᜊ᜔ᜀᜈ᜔ ᜃ᜔ᜎ᜔ᜀᜄ᜔ᜁᜒᜈ᜔}}}} | image = | caption = Ako (red shirt) sa Matang Tubig ng May 10, 2014. | birth_name = Ivan Earl P. Clarin | birth_date = {{birth date and age|1996|7|30}} | birth_place = [[Calamba City]], [[Laguna]], [[Philippines]] | residence = [[Kapayapaan Village]], [[Canlubang]] | nationality = [[Pilipino]] | other_names = Earl | education = [[AMA Computer College - Calamba]] (2018–2020) | alma_mater = Calamba Manpower Development Center (2016-2018) | height = {{height|m=1.60}} | relatives = Ernest Puedan (cousin)<br>John Rich Puedan (cousin) | family = Gemma Thurman (mother)<br>Bryan Clyde Clarin (brother) | associated_acts = | partner = | spouse = | email = clarin.i@yahoo.com }} {{userpage}} {{User philippines}} {{User tl}} {{User Pilipino}} {{User Wikipedista-tagal |year=2017 |month=8 |day=1}} {{User Facebook}} {{User Google}} {{User windows}} <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#990000;"></div> <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#339966;"></div> <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#A7D7F9;"></div> <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#666666;"></div> __NOTOC__ {| style="width:100%; margin:auto; border-collapse:collapse; margin-bottom:10px;" role="presentation" | style="padding:10px; vertical-align:top; width:75%;" colspan=2 | <div style="line-height:.7em; font-size: 270%; font-family:'Constantia', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif;">ᜁᜒᜊ᜔ᜀᜈ᜔ ᜁᜀᜇ᜔ᜎ᜔ ᜃ᜔ᜎ᜔ᜀᜄ᜔ᜁᜒᜈ᜔</div> ---- | style="padding:15px; vertical-align:top; width:25%; background:#F4F4F4; text-align:center" | <h2 style="font-family:'Helvetica Neue', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif; border-bottom:0;">Contact me</h2> ivanearl{{@}}7.96<br/>earlpuedan{{@}}gmail.com<br/>Wikipedian writer & editor |- | style="padding:15px; vertical-align:top; width:37%;" rowspan=3 | <h2 style="font-family:'Helvetica Neue', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif; border-bottom:0;">About me</h2> Ako ay si '''ᜁᜒᜊ᜔ᜀᜈ᜔ ᜃ᜔ᜎ᜔ᜀᜄ᜔ᜁᜒᜈ᜔''' o '''Ivan Clarin''' ay isang Wikipedista-editor lamang noong Agosto 2017 na naninirahan sa Lungsod ng Calamba, pinasok ko ang mundo ng Wikipedia noong 2013 ngunit ako ay hindi naging bahagi nito, pero sa [[Wikipediang Tagalog]] ay magbibigay ako ng karagdagang kaalaman at pag-seserbisyo sa websayt na ito upang mapalawig ang kalidad sa [[Wikipedia|Wikipediang Ingles]]. | style="padding:15px; vertical-align:top; width:37%;" rowspan=3 | <h2 style="font-family:'Helvetica Neue', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif; border-bottom:0;">My work</h2> Ako ay isang mag-aaral sa [[AMA Computer College - Calamba]] (2018), sa baitang na 2. | style="padding:10px 0; vertical-align:top; width:25%; text-align:center; background:#F4F4F4;" | |- | style="padding:10px 0; vertical-align:top; width:25%; text-align:center; background:#F4F4F4;" rowspan=2| {| width=100% |} |} {{center|[[File:Wikipedia-LGBT.png|200px]]}} <center><span style="font-family:Mongolian Baiti, Euphemia;font-size:330%;color:Black;">ᜏᜒ</span><span style="font-family:Garamond;font-size:240%;color:Black;">ᜃᜒᜉᜒᜇᜒ</span><span style="font-family:Constancia;font-size:330%;color:Black;">ᜀ</span><br><span style="font-family:Constancia, Dotum;font-size:150%;color:Black;">''{{small|ᜀᜅ᜔ ᜋᜎᜌᜅ᜔ ᜁᜈ᜔ᜐᜒᜃ᜔ᜎᜓᜉᜒᜇ᜔ᜌ}}''</span></center> ==Mga listahan ng pangalan== {| class="wikitable" style="float:right;" |- ! colspan=5|2026 Name main list |- | Angelo || Bryn || {{tcname unused|Christian}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Derrick}} || {{tcname unused|Erwin}} |- | {{tcname unused|Francis}} || {{tcname unused|Gero}} || {{tcname unused|Hubert}} || {{tcname unused|Iverson}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Jerome}} |- | style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Kiel}} || {{tcname unused|Luis}} || {{tcname unused|Mike}} || {{tcname unused|Niño}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Olivia}} |- |style="background-color:lightyellow;"| {{tcname unused|Preston}} || {{tcname unused|Queenvy}} || {{tcname unused|Ruel}} || {{tcname unused|Samantha}} || {{tcname unused|Tony}} |- | {{tcname unused|Ulysses}} || {{tcname unused|Veronica}} || {{tcname unused|Wendell}} || {{tcname unused|Yul}} || {{tcname unused|Zyrex}} |- ! colspan=5|2027 Name main list |- | style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Anthony}} || {{tcname unused|Barbie}} || {{tcname unused|Codey}} || {{tcname unused|Dave}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Earl}} |- | {{tcname unused|France}} || {{tcname unused|George}} || {{tcname unused|Henry}} || {{tcname unused|Ivy}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Joshua}} |- | style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Kaye}} || {{tcname unused|Louie}} || {{tcname unused|Marjun}} || {{tcname unused|Nilda}} || {{tcname unused|Olive}} |- | {{tcname unused|Paula}} || {{tcname unused|Queenie}} || {{tcname unused|Ronnel}} || {{tcname unused|Sarah}} || {{tcname unused|Timothy}} |- | {{tcname unused|Ursula}} || {{tcname unused|Venice}} || {{tcname unused|William}} || {{tcname unused|Yvonne}} || {{tcname unused|Zaijian}} |- ! colspan=5|2028 Name main list |- | style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Arnel}} || {{tcname unused|Billy}} || {{tcname unused|Connor}} || {{tcname unused|Dylan}} || style="background-color:lightyellow;"| {{tcname unused|Ernest}} |- | {{tcname unused|Felix}} || {{tcname unused|Grace}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Hance}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Irineo}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Jobert}} |- | style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Kirby}} || {{tcname unused|Lannie}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Marco}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Noah}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Otan}} |- | {{tcname unused|Peter}} || {{tcname unused|Quel}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Ricky}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Skinner}} || {{tcname unused|Theresa}} |- | {{tcname unused|Uri}} || {{tcname unused|Vince}} || {{tcname unused|Waren}} || {{tcname unused|Yolly}} || {{tcname unused|Zenaida}} |- ! colspan=5|2029 Name main list |- | {{tcname unused|Alexandrei}} || {{tcname unused|Bernard}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Carl}} || {{tcname unused|Daniel}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Eugenio}} |- | {{tcname unused|Flerida}} || {{tcname unused|Gemma}} || {{tcname unused|Hermy}} || {{tcname unused|Isaiah}} || {{tcname unused|Jayson}} |- | {{tcname unused|Kyle}} || {{tcname unused|Lea}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Melvin}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Nathaniel}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Omar}} |- | {{tcname unused|Patrick}} || {{tcname unused|Quiana}} || {{tcname unused|Roman}} || {{tcname unused|Samson}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Tristan}} |- | style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Umberto}} || {{tcname unused|Vilma}} || {{tcname unused|Wilson}} || {{tcname unused|Yanesa}} || {{tcname unused|Zach}} |} ==Mga Kawing== *[http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natatangi:Log&type=delete&user=IvanP.Clarin&page=&year=&month=-1 Mga Nabura Ko] *[http://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Contributions/IvanP.Clarin Mga Ambag Ko] *[http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natatangi:Tala&user=IvanP.Clarin&type=block Mga Hinarang Ko] *[http://toolserver.org/~soxred93/pcount/index.php?name=IvanP.Clarin&lang=tl&wiki=wikipedia Bilang ng Ambag ko] *[http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natatangi:Tala/move&user=IvanP.Clarin Mga Inilipat] *[https://simple.wikipedia.org/wiki/User:Ivan_P._Clarin] {{DEFAULTSORT:Clarin, Ivan Earl}} el3ixy790j0g5poav2342jjsls7hnno 2203436 2203434 2026-04-18T06:40:57Z Ivan P. Clarin 84769 /* Mga listahan ng pangalan */ 2203436 wikitext text/x-wiki {{Philippine name|Puedan|Clarin}} {{DISPLAYTITLE:<span style="font-size:120%; font-family:Bakersville Old Face; color:dark brown">Tagagamit:ᜁᜒᜊ᜔ᜀᜈ᜔ ᜃ᜔ᜎ᜔ᜀᜄ᜔ᜁᜒᜈ᜔</span>}} {{Infobox person | name = Ivan Clarin | native_name = {{nobold|{{lang|fil|ᜁᜒᜊ᜔ᜀᜈ᜔ ᜃ᜔ᜎ᜔ᜀᜄ᜔ᜁᜒᜈ᜔}}}} | image = | caption = Ako (red shirt) sa Matang Tubig ng May 10, 2014. | birth_name = Ivan Earl P. Clarin | birth_date = {{birth date and age|1996|7|30}} | birth_place = [[Calamba City]], [[Laguna]], [[Philippines]] | residence = [[Kapayapaan Village]], [[Canlubang]] | nationality = [[Pilipino]] | other_names = Earl | education = [[AMA Computer College - Calamba]] (2018–2020) | alma_mater = Calamba Manpower Development Center (2016-2018) | height = {{height|m=1.60}} | relatives = Ernest Puedan (cousin)<br>John Rich Puedan (cousin) | family = Gemma Thurman (mother)<br>Bryan Clyde Clarin (brother) | associated_acts = | partner = | spouse = | email = clarin.i@yahoo.com }} {{userpage}} {{User philippines}} {{User tl}} {{User Pilipino}} {{User Wikipedista-tagal |year=2017 |month=8 |day=1}} {{User Facebook}} {{User Google}} {{User windows}} <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#990000;"></div> <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#339966;"></div> <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#A7D7F9;"></div> <div style="width:25%; float:left;height:4px; background:#666666;"></div> __NOTOC__ {| style="width:100%; margin:auto; border-collapse:collapse; margin-bottom:10px;" role="presentation" | style="padding:10px; vertical-align:top; width:75%;" colspan=2 | <div style="line-height:.7em; font-size: 270%; font-family:'Constantia', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif;">ᜁᜒᜊ᜔ᜀᜈ᜔ ᜁᜀᜇ᜔ᜎ᜔ ᜃ᜔ᜎ᜔ᜀᜄ᜔ᜁᜒᜈ᜔</div> ---- | style="padding:15px; vertical-align:top; width:25%; background:#F4F4F4; text-align:center" | <h2 style="font-family:'Helvetica Neue', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif; border-bottom:0;">Contact me</h2> ivanearl{{@}}7.96<br/>earlpuedan{{@}}gmail.com<br/>Wikipedian writer & editor |- | style="padding:15px; vertical-align:top; width:37%;" rowspan=3 | <h2 style="font-family:'Helvetica Neue', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif; border-bottom:0;">About me</h2> Ako ay si '''ᜁᜒᜊ᜔ᜀᜈ᜔ ᜃ᜔ᜎ᜔ᜀᜄ᜔ᜁᜒᜈ᜔''' o '''Ivan Clarin''' ay isang Wikipedista-editor lamang noong Agosto 2017 na naninirahan sa Lungsod ng Calamba, pinasok ko ang mundo ng Wikipedia noong 2013 ngunit ako ay hindi naging bahagi nito, pero sa [[Wikipediang Tagalog]] ay magbibigay ako ng karagdagang kaalaman at pag-seserbisyo sa websayt na ito upang mapalawig ang kalidad sa [[Wikipedia|Wikipediang Ingles]]. | style="padding:15px; vertical-align:top; width:37%;" rowspan=3 | <h2 style="font-family:'Helvetica Neue', 'Lucida Grande', Tahoma, Verdana, sans-serif; border-bottom:0;">My work</h2> Ako ay isang mag-aaral sa [[AMA Computer College - Calamba]] (2018), sa baitang na 2. | style="padding:10px 0; vertical-align:top; width:25%; text-align:center; background:#F4F4F4;" | |- | style="padding:10px 0; vertical-align:top; width:25%; text-align:center; background:#F4F4F4;" rowspan=2| {| width=100% |} |} {{center|[[File:Wikipedia-LGBT.png|200px]]}} <center><span style="font-family:Mongolian Baiti, Euphemia;font-size:330%;color:Black;">ᜏᜒ</span><span style="font-family:Garamond;font-size:240%;color:Black;">ᜃᜒᜉᜒᜇᜒ</span><span style="font-family:Constancia;font-size:330%;color:Black;">ᜀ</span><br><span style="font-family:Constancia, Dotum;font-size:150%;color:Black;">''{{small|ᜀᜅ᜔ ᜋᜎᜌᜅ᜔ ᜁᜈ᜔ᜐᜒᜃ᜔ᜎᜓᜉᜒᜇ᜔ᜌ}}''</span></center> ==Mga listahan ng pangalan== {| class="wikitable" style="float:right;" |- ! colspan=5|2026 Name main list |- | Angelo || Bryn || {{tcname unused|Christian}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Derrick}} || {{tcname unused|Erwin}} |- | {{tcname unused|Francis}} || {{tcname unused|Gero}} || {{tcname unused|Hubert}} || {{tcname unused|Iverson}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Jerome}} |- | style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Kiel}} || {{tcname unused|Luis}} || {{tcname unused|Mike}} || {{tcname unused|Niño}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Olivia}} |- |style="background-color:lightyellow;"| {{tcname unused|Preston}} || {{tcname unused|Queenvy}} || {{tcname unused|Ruel}} || {{tcname unused|Samantha}} || {{tcname unused|Timothy}} |- | {{tcname unused|Ulysses}} || {{tcname unused|Veronica}} || {{tcname unused|Wendell}} || {{tcname unused|Yul}} || {{tcname unused|Zyrex}} |- ! colspan=5|2027 Name main list |- | style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Anthony}} || {{tcname unused|Barbie}} || {{tcname unused|Codey}} || {{tcname unused|Dave}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Earl}} |- | {{tcname unused|France}} || {{tcname unused|George}} || {{tcname unused|Henry}} || {{tcname unused|Ivy}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Joshua}} |- | style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Kaye}} || {{tcname unused|Louie}} || {{tcname unused|Marjun}} || {{tcname unused|Nilda}} || {{tcname unused|Olive}} |- | {{tcname unused|Paula}} || {{tcname unused|Queenie}} || {{tcname unused|Ronnel}} || {{tcname unused|Sarah}} || {{tcname unused|Toni}} |- | {{tcname unused|Ursula}} || {{tcname unused|Venice}} || {{tcname unused|William}} || {{tcname unused|Yvonne}} || {{tcname unused|Zaijian}} |- ! colspan=5|2028 Name main list |- | style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Arnel}} || {{tcname unused|Billy}} || {{tcname unused|Connor}} || {{tcname unused|Dylan}} || style="background-color:lightyellow;"| {{tcname unused|Ernest}} |- | {{tcname unused|Felix}} || {{tcname unused|Grace}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Hance}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Irineo}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Jobert}} |- | style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Kirby}} || {{tcname unused|Lannie}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Marco}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Noah}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Otan}} |- | {{tcname unused|Peter}} || {{tcname unused|Quel}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Ricky}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Skinner}} || {{tcname unused|Theresa}} |- | {{tcname unused|Uri}} || {{tcname unused|Vince}} || {{tcname unused|Waren}} || {{tcname unused|Yolly}} || {{tcname unused|Zenaida}} |- ! colspan=5|2029 Name main list |- | {{tcname unused|Alexandrei}} || {{tcname unused|Bernard}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Carl}} || {{tcname unused|Daniel}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Eugenio}} |- | {{tcname unused|Flerida}} || {{tcname unused|Gemma}} || {{tcname unused|Hermy}} || {{tcname unused|Isaiah}} || {{tcname unused|Jayson}} |- | {{tcname unused|Kyle}} || {{tcname unused|Lea}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Melvin}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Nathaniel}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Omar}} |- | {{tcname unused|Patrick}} || {{tcname unused|Quiana}} || {{tcname unused|Roman}} || {{tcname unused|Samson}} || style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Tristan}} |- | style="background-color:lightyellow;"|{{tcname unused|Umberto}} || {{tcname unused|Vilma}} || {{tcname unused|Wilson}} || {{tcname unused|Yanesa}} || {{tcname unused|Zach}} |} ==Mga Kawing== *[http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natatangi:Log&type=delete&user=IvanP.Clarin&page=&year=&month=-1 Mga Nabura Ko] *[http://tl.wikipedia.org/wiki/Natatangi:Contributions/IvanP.Clarin Mga Ambag Ko] *[http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natatangi:Tala&user=IvanP.Clarin&type=block Mga Hinarang Ko] *[http://toolserver.org/~soxred93/pcount/index.php?name=IvanP.Clarin&lang=tl&wiki=wikipedia Bilang ng Ambag ko] *[http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Natatangi:Tala/move&user=IvanP.Clarin Mga Inilipat] *[https://simple.wikipedia.org/wiki/User:Ivan_P._Clarin] {{DEFAULTSORT:Clarin, Ivan Earl}} lqbidzwmr5ybtaf4reotkytwjvktzcg 2 297415 2203476 1764959 2026-04-18T08:29:02Z Exec8 780 2203476 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable sortable" style="background-color:white;font-size:80%;line-height:1.40em;" !No.!!Wikidata link!!LGU1!!LGU2!!Province!!Type |- |1||[[:wikidata:Q31508396|Q31508396]]||{{wikidata|label|linked|Q31508396}}||{{wikidata|title|linked|Q31508396}}||SGA||Bayan |- |2||[[:wikidata:Q31508433|Q31508433]]||{{wikidata|label|linked|Q31508433}}||{{wikidata|title|linked|Q31508433}}||SGA||Bayan |- |3||[[:wikidata:Q31508452|Q31508452]]||{{wikidata|label|linked|Q31508452}}||{{wikidata|title|linked|Q31508452}}||SGA||Bayan |- |4||[[:wikidata:Q31508472|Q31508472]]||{{wikidata|label|linked|Q31508472}}||{{wikidata|title|linked|Q31508472}}||SGA||Bayan |- |5||[[:wikidata:Q31508492|Q31508492]]||{{wikidata|label|linked|Q31508492}}||{{wikidata|title|linked|Q31508492}}||SGA||Bayan |- |6||[[:wikidata:Q31508510|Q31508510]]||{{wikidata|label|linked|Q31508510}}||{{wikidata|title|linked|Q31508510}}||SGA||Bayan |- |7||[[:wikidata:Q31508528|Q31508528]]||{{wikidata|label|linked|Q31508528}}||{{wikidata|title|linked|Q31508528}}||SGA||Bayan |- |8||[[:wikidata:Q31508546|Q31508546]]||{{wikidata|label|linked|Q31508546}}||{{wikidata|title|linked|Q31508546}}||SGA||Bayan |- |9||[[:wikidata:Q155195|Q155195]]||{{wikidata|label|linked|Q155195}}||{{wikidata|title|linked|Q155195}}||Tawi-Tawi||Bayan |- |10||[[:wikidata:Q155221|Q155221]]||{{wikidata|label|linked|Q155221}}||{{wikidata|title|linked|Q155221}}||Tawi-Tawi||Bayan |- |11||[[:wikidata:Q155241|Q155241]]||{{wikidata|label|linked|Q155241}}||{{wikidata|title|linked|Q155241}}||Tawi-Tawi||Bayan |- |12||[[:wikidata:Q155259|Q155259]]||{{wikidata|label|linked|Q155259}}||{{wikidata|title|linked|Q155259}}||Tawi-Tawi||Bayan |- |13||[[:wikidata:Q155274|Q155274]]||{{wikidata|label|linked|Q155274}}||{{wikidata|title|linked|Q155274}}||Tawi-Tawi||Bayan |- |14||[[:wikidata:Q155288|Q155288]]||{{wikidata|label|linked|Q155288}}||{{wikidata|title|linked|Q155288}}||Tawi-Tawi||Bayan |- |15||[[:wikidata:Q155318|Q155318]]||{{wikidata|label|linked|Q155318}}||{{wikidata|title|linked|Q155318}}||Tawi-Tawi||Bayan |- |16||[[:wikidata:Q155334|Q155334]]||{{wikidata|label|linked|Q155334}}||{{wikidata|title|linked|Q155334}}||Tawi-Tawi||Bayan |- |17||[[:wikidata:Q155355|Q155355]]||{{wikidata|label|linked|Q155355}}||{{wikidata|title|linked|Q155355}}||Tawi-Tawi||Bayan |- |18||[[:wikidata:Q155377|Q155377]]||{{wikidata|label|linked|Q155377}}||{{wikidata|title|linked|Q155377}}||Tawi-Tawi||Bayan |- |19||[[:wikidata:Q155396|Q155396]]||{{wikidata|label|linked|Q155396}}||{{wikidata|title|linked|Q155396}}||Tawi-Tawi||Bayan |- |20||[[:wikidata:Q155970|Q155970]]||{{wikidata|label|linked|Q155970}}||{{wikidata|title|linked|Q155970}}||Sulu||Bayan |- |21||[[:wikidata:Q155983|Q155983]]||{{wikidata|label|linked|Q155983}}||{{wikidata|title|linked|Q155983}}||Sulu||Bayan |- |22||[[:wikidata:Q156008|Q156008]]||{{wikidata|label|linked|Q156008}}||{{wikidata|title|linked|Q156008}}||Sulu||Bayan |- |23||[[:wikidata:Q156024|Q156024]]||{{wikidata|label|linked|Q156024}}||{{wikidata|title|linked|Q156024}}||Sulu||Bayan |- |24||[[:wikidata:Q156042|Q156042]]||{{wikidata|label|linked|Q156042}}||{{wikidata|title|linked|Q156042}}||Sulu||Bayan |- |25||[[:wikidata:Q156055|Q156055]]||{{wikidata|label|linked|Q156055}}||{{wikidata|title|linked|Q156055}}||Sulu||Bayan |- |26||[[:wikidata:Q156071|Q156071]]||{{wikidata|label|linked|Q156071}}||{{wikidata|title|linked|Q156071}}||Sulu||Bayan |- |27||[[:wikidata:Q156090|Q156090]]||{{wikidata|label|linked|Q156090}}||{{wikidata|title|linked|Q156090}}||Sulu||Bayan |- |28||[[:wikidata:Q156107|Q156107]]||{{wikidata|label|linked|Q156107}}||{{wikidata|title|linked|Q156107}}||Sulu||Bayan |- |29||[[:wikidata:Q156126|Q156126]]||{{wikidata|label|linked|Q156126}}||{{wikidata|title|linked|Q156126}}||Sulu||Bayan |- |30||[[:wikidata:Q156159|Q156159]]||{{wikidata|label|linked|Q156159}}||{{wikidata|title|linked|Q156159}}||Sulu||Bayan |- |31||[[:wikidata:Q156180|Q156180]]||{{wikidata|label|linked|Q156180}}||{{wikidata|title|linked|Q156180}}||Sulu||Bayan |- |32||[[:wikidata:Q156195|Q156195]]||{{wikidata|label|linked|Q156195}}||{{wikidata|title|linked|Q156195}}||Sulu||Bayan |- |33||[[:wikidata:Q156208|Q156208]]||{{wikidata|label|linked|Q156208}}||{{wikidata|title|linked|Q156208}}||Sulu||Bayan |- |34||[[:wikidata:Q156225|Q156225]]||{{wikidata|label|linked|Q156225}}||{{wikidata|title|linked|Q156225}}||Sulu||Bayan |- |35||[[:wikidata:Q156244|Q156244]]||{{wikidata|label|linked|Q156244}}||{{wikidata|title|linked|Q156244}}||Sulu||Bayan |- |36||[[:wikidata:Q156263|Q156263]]||{{wikidata|label|linked|Q156263}}||{{wikidata|title|linked|Q156263}}||Sulu||Bayan |- |37||[[:wikidata:Q156285|Q156285]]||{{wikidata|label|linked|Q156285}}||{{wikidata|title|linked|Q156285}}||Sulu||Bayan |- |38||[[:wikidata:Q156302|Q156302]]||{{wikidata|label|linked|Q156302}}||{{wikidata|title|linked|Q156302}}||Sulu||Bayan |- |39||[[:wikidata:Q212222|Q212222]]||{{wikidata|label|linked|Q212222}}||{{wikidata|title|linked|Q212222}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |40||[[:wikidata:Q212280|Q212280]]||{{wikidata|label|linked|Q212280}}||{{wikidata|title|linked|Q212280}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |41||[[:wikidata:Q212310|Q212310]]||{{wikidata|label|linked|Q212310}}||{{wikidata|title|linked|Q212310}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |42||[[:wikidata:Q212336|Q212336]]||{{wikidata|label|linked|Q212336}}||{{wikidata|title|linked|Q212336}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |43||[[:wikidata:Q212389|Q212389]]||{{wikidata|label|linked|Q212389}}||{{wikidata|title|linked|Q212389}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |44||[[:wikidata:Q212411|Q212411]]||{{wikidata|label|linked|Q212411}}||{{wikidata|title|linked|Q212411}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |45||[[:wikidata:Q212432|Q212432]]||{{wikidata|label|linked|Q212432}}||{{wikidata|title|linked|Q212432}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |46||[[:wikidata:Q212463|Q212463]]||{{wikidata|label|linked|Q212463}}||{{wikidata|title|linked|Q212463}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |47||[[:wikidata:Q212488|Q212488]]||{{wikidata|label|linked|Q212488}}||{{wikidata|title|linked|Q212488}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |48||[[:wikidata:Q212503|Q212503]]||{{wikidata|label|linked|Q212503}}||{{wikidata|title|linked|Q212503}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |49||[[:wikidata:Q212519|Q212519]]||{{wikidata|label|linked|Q212519}}||{{wikidata|title|linked|Q212519}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |50||[[:wikidata:Q212537|Q212537]]||{{wikidata|label|linked|Q212537}}||{{wikidata|title|linked|Q212537}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |51||[[:wikidata:Q212557|Q212557]]||{{wikidata|label|linked|Q212557}}||{{wikidata|title|linked|Q212557}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |52||[[:wikidata:Q212581|Q212581]]||{{wikidata|label|linked|Q212581}}||{{wikidata|title|linked|Q212581}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |53||[[:wikidata:Q212623|Q212623]]||{{wikidata|label|linked|Q212623}}||{{wikidata|title|linked|Q212623}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |54||[[:wikidata:Q212644|Q212644]]||{{wikidata|label|linked|Q212644}}||{{wikidata|title|linked|Q212644}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |55||[[:wikidata:Q212707|Q212707]]||{{wikidata|label|linked|Q212707}}||{{wikidata|title|linked|Q212707}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |56||[[:wikidata:Q122827|Q122827]]||{{wikidata|label|linked|Q122827}}||{{wikidata|title|linked|Q122827}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |57||[[:wikidata:Q212735|Q212735]]||{{wikidata|label|linked|Q212735}}||{{wikidata|title|linked|Q212735}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |58||[[:wikidata:Q212759|Q212759]]||{{wikidata|label|linked|Q212759}}||{{wikidata|title|linked|Q212759}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |59||[[:wikidata:Q212766|Q212766]]||{{wikidata|label|linked|Q212766}}||{{wikidata|title|linked|Q212766}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |60||[[:wikidata:Q212778|Q212778]]||{{wikidata|label|linked|Q212778}}||{{wikidata|title|linked|Q212778}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |61||[[:wikidata:Q212784|Q212784]]||{{wikidata|label|linked|Q212784}}||{{wikidata|title|linked|Q212784}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |62||[[:wikidata:Q212808|Q212808]]||{{wikidata|label|linked|Q212808}}||{{wikidata|title|linked|Q212808}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |63||[[:wikidata:Q212823|Q212823]]||{{wikidata|label|linked|Q212823}}||{{wikidata|title|linked|Q212823}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |64||[[:wikidata:Q212843|Q212843]]||{{wikidata|label|linked|Q212843}}||{{wikidata|title|linked|Q212843}}||Maguindanao del Sur||Bayan |- |65||[[:wikidata:Q212240|Q212240]]||{{wikidata|label|linked|Q212240}}||{{wikidata|title|linked|Q212240}}||Maguindanao del Norte||Bayan |- |66||[[:wikidata:Q212255|Q212255]]||{{wikidata|label|linked|Q212255}}||{{wikidata|title|linked|Q212255}}||Maguindanao del Norte||Bayan |- |67||[[:wikidata:Q726993|Q726993]]||{{wikidata|label|linked|Q726993}}||{{wikidata|title|linked|Q726993}}||Maguindanao del Norte||Lungsod |- |68||[[:wikidata:Q212366|Q212366]]||{{wikidata|label|linked|Q212366}}||{{wikidata|title|linked|Q212366}}||Maguindanao del Norte||Bayan |- |69||[[:wikidata:Q212603|Q212603]]||{{wikidata|label|linked|Q212603}}||{{wikidata|title|linked|Q212603}}||Maguindanao del Norte||Bayan |- |70||[[:wikidata:Q212662|Q212662]]||{{wikidata|label|linked|Q212662}}||{{wikidata|title|linked|Q212662}}||Maguindanao del Norte||Bayan |- |71||[[:wikidata:Q212684|Q212684]]||{{wikidata|label|linked|Q212684}}||{{wikidata|title|linked|Q212684}}||Maguindanao del Norte||Bayan |- |72||[[:wikidata:Q212748|Q212748]]||{{wikidata|label|linked|Q212748}}||{{wikidata|title|linked|Q212748}}||Maguindanao del Norte||Bayan |- |73||[[:wikidata:Q212791|Q212791]]||{{wikidata|label|linked|Q212791}}||{{wikidata|title|linked|Q212791}}||Maguindanao del Norte||Bayan |- |74||[[:wikidata:Q212802|Q212802]]||{{wikidata|label|linked|Q212802}}||{{wikidata|title|linked|Q212802}}||Maguindanao del Norte||Bayan |- |75||[[:wikidata:Q212830|Q212830]]||{{wikidata|label|linked|Q212830}}||{{wikidata|title|linked|Q212830}}||Maguindanao del Norte||Bayan |- |76||[[:wikidata:Q273775|Q273775]]||{{wikidata|label|linked|Q273775}}||{{wikidata|title|linked|Q273775}}||Lanao del Sur||Bayan |- |77||[[:wikidata:Q273657|Q273657]]||{{wikidata|label|linked|Q273657}}||{{wikidata|title|linked|Q273657}}||Lanao del Sur||Bayan |- |78||[[:wikidata:Q273680|Q273680]]||{{wikidata|label|linked|Q273680}}||{{wikidata|title|linked|Q273680}}||Lanao del Sur||Bayan |- |79||[[:wikidata:Q273700|Q273700]]||{{wikidata|label|linked|Q273700}}||{{wikidata|title|linked|Q273700}}||Lanao del Sur||Bayan |- |80||[[:wikidata:Q273718|Q273718]]||{{wikidata|label|linked|Q273718}}||{{wikidata|title|linked|Q273718}}||Lanao del Sur||Bayan |- |81||[[:wikidata:Q273728|Q273728]]||{{wikidata|label|linked|Q273728}}||{{wikidata|title|linked|Q273728}}||Lanao del Sur||Bayan |- |82||[[:wikidata:Q273744|Q273744]]||{{wikidata|label|linked|Q273744}}||{{wikidata|title|linked|Q273744}}||Lanao del Sur||Bayan |- |83||[[:wikidata:Q273757|Q273757]]||{{wikidata|label|linked|Q273757}}||{{wikidata|title|linked|Q273757}}||Lanao del Sur||Bayan |- |84||[[:wikidata:Q273796|Q273796]]||{{wikidata|label|linked|Q273796}}||{{wikidata|title|linked|Q273796}}||Lanao del Sur||Bayan |- |85||[[:wikidata:Q273813|Q273813]]||{{wikidata|label|linked|Q273813}}||{{wikidata|title|linked|Q273813}}||Lanao del Sur||Bayan |- |86||[[:wikidata:Q273828|Q273828]]||{{wikidata|label|linked|Q273828}}||{{wikidata|title|linked|Q273828}}||Lanao del Sur||Bayan |- |87||[[:wikidata:Q273851|Q273851]]||{{wikidata|label|linked|Q273851}}||{{wikidata|title|linked|Q273851}}||Lanao del Sur||Bayan |- |88||[[:wikidata:Q273864|Q273864]]||{{wikidata|label|linked|Q273864}}||{{wikidata|title|linked|Q273864}}||Lanao del Sur||Bayan |- |89||[[:wikidata:Q273882|Q273882]]||{{wikidata|label|linked|Q273882}}||{{wikidata|title|linked|Q273882}}||Lanao del Sur||Bayan |- |90||[[:wikidata:Q273895|Q273895]]||{{wikidata|label|linked|Q273895}}||{{wikidata|title|linked|Q273895}}||Lanao del Sur||Bayan |- |91||[[:wikidata:Q273906|Q273906]]||{{wikidata|label|linked|Q273906}}||{{wikidata|title|linked|Q273906}}||Lanao del Sur||Bayan |- |92||[[:wikidata:Q273915|Q273915]]||{{wikidata|label|linked|Q273915}}||{{wikidata|title|linked|Q273915}}||Lanao del Sur||Bayan |- |93||[[:wikidata:Q273928|Q273928]]||{{wikidata|label|linked|Q273928}}||{{wikidata|title|linked|Q273928}}||Lanao del Sur||Bayan |- |94||[[:wikidata:Q273939|Q273939]]||{{wikidata|label|linked|Q273939}}||{{wikidata|title|linked|Q273939}}||Lanao del Sur||Bayan |- |95||[[:wikidata:Q273948|Q273948]]||{{wikidata|label|linked|Q273948}}||{{wikidata|title|linked|Q273948}}||Lanao del Sur||Bayan |- |96||[[:wikidata:Q273960|Q273960]]||{{wikidata|label|linked|Q273960}}||{{wikidata|title|linked|Q273960}}||Lanao del Sur||Bayan |- |97||[[:wikidata:Q273970|Q273970]]||{{wikidata|label|linked|Q273970}}||{{wikidata|title|linked|Q273970}}||Lanao del Sur||Bayan |- |98||[[:wikidata:Q273982|Q273982]]||{{wikidata|label|linked|Q273982}}||{{wikidata|title|linked|Q273982}}||Lanao del Sur||Bayan |- |99||[[:wikidata:Q592338|Q592338]]||{{wikidata|label|linked|Q592338}}||{{wikidata|title|linked|Q592338}}||Lanao del Sur||Lungsod |- |100||[[:wikidata:Q273988|Q273988]]||{{wikidata|label|linked|Q273988}}||{{wikidata|title|linked|Q273988}}||Lanao del Sur||Bayan |- |101||[[:wikidata:Q273998|Q273998]]||{{wikidata|label|linked|Q273998}}||{{wikidata|title|linked|Q273998}}||Lanao del Sur||Bayan |- |102||[[:wikidata:Q177004|Q177004]]||{{wikidata|label|linked|Q177004}}||{{wikidata|title|linked|Q177004}}||Lanao del Sur||Bayan |- |103||[[:wikidata:Q274015|Q274015]]||{{wikidata|label|linked|Q274015}}||{{wikidata|title|linked|Q274015}}||Lanao del Sur||Bayan |- |104||[[:wikidata:Q274022|Q274022]]||{{wikidata|label|linked|Q274022}}||{{wikidata|title|linked|Q274022}}||Lanao del Sur||Bayan |- |105||[[:wikidata:Q274031|Q274031]]||{{wikidata|label|linked|Q274031}}||{{wikidata|title|linked|Q274031}}||Lanao del Sur||Bayan |- |106||[[:wikidata:Q274037|Q274037]]||{{wikidata|label|linked|Q274037}}||{{wikidata|title|linked|Q274037}}||Lanao del Sur||Bayan |- |107||[[:wikidata:Q274047|Q274047]]||{{wikidata|label|linked|Q274047}}||{{wikidata|title|linked|Q274047}}||Lanao del Sur||Bayan |- |108||[[:wikidata:Q274057|Q274057]]||{{wikidata|label|linked|Q274057}}||{{wikidata|title|linked|Q274057}}||Lanao del Sur||Bayan |- |109||[[:wikidata:Q126297|Q126297]]||{{wikidata|label|linked|Q126297}}||{{wikidata|title|linked|Q126297}}||Lanao del Sur||Bayan |- |110||[[:wikidata:Q274077|Q274077]]||{{wikidata|label|linked|Q274077}}||{{wikidata|title|linked|Q274077}}||Lanao del Sur||Bayan |- |111||[[:wikidata:Q274087|Q274087]]||{{wikidata|label|linked|Q274087}}||{{wikidata|title|linked|Q274087}}||Lanao del Sur||Bayan |- |112||[[:wikidata:Q274097|Q274097]]||{{wikidata|label|linked|Q274097}}||{{wikidata|title|linked|Q274097}}||Lanao del Sur||Bayan |- |113||[[:wikidata:Q274114|Q274114]]||{{wikidata|label|linked|Q274114}}||{{wikidata|title|linked|Q274114}}||Lanao del Sur||Bayan |- |114||[[:wikidata:Q274124|Q274124]]||{{wikidata|label|linked|Q274124}}||{{wikidata|title|linked|Q274124}}||Lanao del Sur||Bayan |- |115||[[:wikidata:Q274134|Q274134]]||{{wikidata|label|linked|Q274134}}||{{wikidata|title|linked|Q274134}}||Lanao del Sur||Bayan |- |116||[[:wikidata:Q42589|Q42589]]||{{wikidata|label|linked|Q42589}}||{{wikidata|title|linked|Q42589}}||Basilan||Bayan |- |117||[[:wikidata:Q41999|Q41999]]||{{wikidata|label|linked|Q41999}}||{{wikidata|title|linked|Q41999}}||Basilan||Bayan |- |118||[[:wikidata:Q41998|Q41998]]||{{wikidata|label|linked|Q41998}}||{{wikidata|title|linked|Q41998}}||Basilan||Bayan |- |119||[[:wikidata:Q802075|Q802075]]||{{wikidata|label|linked|Q802075}}||{{wikidata|title|linked|Q802075}}||Basilan||Bayan |- |120||[[:wikidata:Q1710|Q1710]]||{{wikidata|label|linked|Q1710}}||{{wikidata|title|linked|Q1710}}||Basilan||Lungsod |- |121||[[:wikidata:Q1714|Q1714]]||{{wikidata|label|linked|Q1714}}||{{wikidata|title|linked|Q1714}}||Basilan||Lungsod |- |122||[[:wikidata:Q802107|Q802107]]||{{wikidata|label|linked|Q802107}}||{{wikidata|title|linked|Q802107}}||Basilan||Bayan |- |123||[[:wikidata:Q802142|Q802142]]||{{wikidata|label|linked|Q802142}}||{{wikidata|title|linked|Q802142}}||Basilan||Bayan |- |124||[[:wikidata:Q802171|Q802171]]||{{wikidata|label|linked|Q802171}}||{{wikidata|title|linked|Q802171}}||Basilan||Bayan |- |125||[[:wikidata:Q802202|Q802202]]||{{wikidata|label|linked|Q802202}}||{{wikidata|title|linked|Q802202}}||Basilan||Bayan |- |126||[[:wikidata:Q667595|Q667595]]||{{wikidata|label|linked|Q667595}}||{{wikidata|title|linked|Q667595}}||Basilan||Bayan |- |127||[[:wikidata:Q630096|Q630096]]||{{wikidata|label|linked|Q630096}}||{{wikidata|title|linked|Q630096}}||Basilan||Bayan |- |128||[[:wikidata:Q204771|Q204771]]||{{wikidata|label|linked|Q204771}}||{{wikidata|title|linked|Q204771}}||Basilan||Bayan |- |129||[[:wikidata:Q173393|Q173393]]||{{wikidata|label|linked|Q173393}}||{{wikidata|title|linked|Q173393}}||Sultan Kudarat||Bayan |- |130||[[:wikidata:Q173404|Q173404]]||{{wikidata|label|linked|Q173404}}||{{wikidata|title|linked|Q173404}}||Sultan Kudarat||Bayan |- |131||[[:wikidata:Q173414|Q173414]]||{{wikidata|label|linked|Q173414}}||{{wikidata|title|linked|Q173414}}||Sultan Kudarat||Bayan |- |132||[[:wikidata:Q173428|Q173428]]||{{wikidata|label|linked|Q173428}}||{{wikidata|title|linked|Q173428}}||Sultan Kudarat||Bayan |- |133||[[:wikidata:Q173438|Q173438]]||{{wikidata|label|linked|Q173438}}||{{wikidata|title|linked|Q173438}}||Sultan Kudarat||Bayan |- |134||[[:wikidata:Q173449|Q173449]]||{{wikidata|label|linked|Q173449}}||{{wikidata|title|linked|Q173449}}||Sultan Kudarat||Bayan |- |135||[[:wikidata:Q173460|Q173460]]||{{wikidata|label|linked|Q173460}}||{{wikidata|title|linked|Q173460}}||Sultan Kudarat||Bayan |- |136||[[:wikidata:Q173468|Q173468]]||{{wikidata|label|linked|Q173468}}||{{wikidata|title|linked|Q173468}}||Sultan Kudarat||Bayan |- |137||[[:wikidata:Q173479|Q173479]]||{{wikidata|label|linked|Q173479}}||{{wikidata|title|linked|Q173479}}||Sultan Kudarat||Bayan |- |138||[[:wikidata:Q137813|Q137813]]||{{wikidata|label|linked|Q137813}}||{{wikidata|title|linked|Q137813}}||Sultan Kudarat||Bayan |- |139||[[:wikidata:Q173556|Q173556]]||{{wikidata|label|linked|Q173556}}||{{wikidata|title|linked|Q173556}}||Sultan Kudarat||Bayan |- |140||[[:wikidata:Q173575|Q173575]]||{{wikidata|label|linked|Q173575}}||{{wikidata|title|linked|Q173575}}||Sultan Kudarat||Lungsod |- |141||[[:wikidata:Q173870|Q173870]]||{{wikidata|label|linked|Q173870}}||{{wikidata|title|linked|Q173870}}||South Cotabato||Bayan |- |142||[[:wikidata:Q594275|Q594275]]||{{wikidata|label|linked|Q594275}}||{{wikidata|title|linked|Q594275}}||South Cotabato||Lungsod |- |143||[[:wikidata:Q542154|Q542154]]||{{wikidata|label|linked|Q542154}}||{{wikidata|title|linked|Q542154}}||South Cotabato||Lungsod |- |144||[[:wikidata:Q173898|Q173898]]||{{wikidata|label|linked|Q173898}}||{{wikidata|title|linked|Q173898}}||South Cotabato||Bayan |- |145||[[:wikidata:Q173922|Q173922]]||{{wikidata|label|linked|Q173922}}||{{wikidata|title|linked|Q173922}}||South Cotabato||Bayan |- |146||[[:wikidata:Q173944|Q173944]]||{{wikidata|label|linked|Q173944}}||{{wikidata|title|linked|Q173944}}||South Cotabato||Bayan |- |147||[[:wikidata:Q173965|Q173965]]||{{wikidata|label|linked|Q173965}}||{{wikidata|title|linked|Q173965}}||South Cotabato||Bayan |- |148||[[:wikidata:Q173986|Q173986]]||{{wikidata|label|linked|Q173986}}||{{wikidata|title|linked|Q173986}}||South Cotabato||Bayan |- |149||[[:wikidata:Q174003|Q174003]]||{{wikidata|label|linked|Q174003}}||{{wikidata|title|linked|Q174003}}||South Cotabato||Bayan |- |150||[[:wikidata:Q174018|Q174018]]||{{wikidata|label|linked|Q174018}}||{{wikidata|title|linked|Q174018}}||South Cotabato||Bayan |- |151||[[:wikidata:Q174039|Q174039]]||{{wikidata|label|linked|Q174039}}||{{wikidata|title|linked|Q174039}}||South Cotabato||Bayan |- |152||[[:wikidata:Q174055|Q174055]]||{{wikidata|label|linked|Q174055}}||{{wikidata|title|linked|Q174055}}||South Cotabato||Bayan |- |153||[[:wikidata:Q174393|Q174393]]||{{wikidata|label|linked|Q174393}}||{{wikidata|title|linked|Q174393}}||Sarangani||Bayan |- |154||[[:wikidata:Q174403|Q174403]]||{{wikidata|label|linked|Q174403}}||{{wikidata|title|linked|Q174403}}||Sarangani||Bayan |- |155||[[:wikidata:Q174417|Q174417]]||{{wikidata|label|linked|Q174417}}||{{wikidata|title|linked|Q174417}}||Sarangani||Bayan |- |156||[[:wikidata:Q174429|Q174429]]||{{wikidata|label|linked|Q174429}}||{{wikidata|title|linked|Q174429}}||Sarangani||Bayan |- |157||[[:wikidata:Q174442|Q174442]]||{{wikidata|label|linked|Q174442}}||{{wikidata|title|linked|Q174442}}||Sarangani||Bayan |- |158||[[:wikidata:Q174457|Q174457]]||{{wikidata|label|linked|Q174457}}||{{wikidata|title|linked|Q174457}}||Sarangani||Bayan |- |159||[[:wikidata:Q174468|Q174468]]||{{wikidata|label|linked|Q174468}}||{{wikidata|title|linked|Q174468}}||Sarangani||Bayan |- |160||[[:wikidata:Q315042|Q315042]]||{{wikidata|label|linked|Q315042}}||{{wikidata|title|linked|Q315042}}||Cotabato||Bayan |- |161||[[:wikidata:Q315061|Q315061]]||{{wikidata|label|linked|Q315061}}||{{wikidata|title|linked|Q315061}}||Cotabato||Bayan |- |162||[[:wikidata:Q315081|Q315081]]||{{wikidata|label|linked|Q315081}}||{{wikidata|title|linked|Q315081}}||Cotabato||Bayan |- |163||[[:wikidata:Q315098|Q315098]]||{{wikidata|label|linked|Q315098}}||{{wikidata|title|linked|Q315098}}||Cotabato||Bayan |- |164||[[:wikidata:Q315121|Q315121]]||{{wikidata|label|linked|Q315121}}||{{wikidata|title|linked|Q315121}}||Cotabato||Bayan |- |165||[[:wikidata:Q315144|Q315144]]||{{wikidata|label|linked|Q315144}}||{{wikidata|title|linked|Q315144}}||Cotabato||Bayan |- |166||[[:wikidata:Q315164|Q315164]]||{{wikidata|label|linked|Q315164}}||{{wikidata|title|linked|Q315164}}||Cotabato||Bayan |- |167||[[:wikidata:Q583137|Q583137]]||{{wikidata|label|linked|Q583137}}||{{wikidata|title|linked|Q583137}}||Cotabato||Lungsod |- |168||[[:wikidata:Q315190|Q315190]]||{{wikidata|label|linked|Q315190}}||{{wikidata|title|linked|Q315190}}||Cotabato||Bayan |- |169||[[:wikidata:Q315213|Q315213]]||{{wikidata|label|linked|Q315213}}||{{wikidata|title|linked|Q315213}}||Cotabato||Bayan |- |170||[[:wikidata:Q267975|Q267975]]||{{wikidata|label|linked|Q267975}}||{{wikidata|title|linked|Q267975}}||Cotabato||Bayan |- |171||[[:wikidata:Q315244|Q315244]]||{{wikidata|label|linked|Q315244}}||{{wikidata|title|linked|Q315244}}||Cotabato||Bayan |- |172||[[:wikidata:Q315267|Q315267]]||{{wikidata|label|linked|Q315267}}||{{wikidata|title|linked|Q315267}}||Cotabato||Bayan |- |173||[[:wikidata:Q315283|Q315283]]||{{wikidata|label|linked|Q315283}}||{{wikidata|title|linked|Q315283}}||Cotabato||Bayan |- |174||[[:wikidata:Q304654|Q304654]]||{{wikidata|label|linked|Q304654}}||{{wikidata|title|linked|Q304654}}||Cotabato||Bayan |- |175||[[:wikidata:Q315314|Q315314]]||{{wikidata|label|linked|Q315314}}||{{wikidata|title|linked|Q315314}}||Cotabato||Bayan |- |176||[[:wikidata:Q315334|Q315334]]||{{wikidata|label|linked|Q315334}}||{{wikidata|title|linked|Q315334}}||Cotabato||Bayan |- |177||[[:wikidata:Q315345|Q315345]]||{{wikidata|label|linked|Q315345}}||{{wikidata|title|linked|Q315345}}||Cotabato||Bayan |- |178||[[:wikidata:Q314522|Q314522]]||{{wikidata|label|linked|Q314522}}||{{wikidata|title|linked|Q314522}}||Davao Oriental||Bayan |- |179||[[:wikidata:Q314542|Q314542]]||{{wikidata|label|linked|Q314542}}||{{wikidata|title|linked|Q314542}}||Davao Oriental||Bayan |- |180||[[:wikidata:Q314574|Q314574]]||{{wikidata|label|linked|Q314574}}||{{wikidata|title|linked|Q314574}}||Davao Oriental||Bayan |- |181||[[:wikidata:Q314593|Q314593]]||{{wikidata|label|linked|Q314593}}||{{wikidata|title|linked|Q314593}}||Davao Oriental||Bayan |- |182||[[:wikidata:Q314619|Q314619]]||{{wikidata|label|linked|Q314619}}||{{wikidata|title|linked|Q314619}}||Davao Oriental||Bayan |- |183||[[:wikidata:Q314632|Q314632]]||{{wikidata|label|linked|Q314632}}||{{wikidata|title|linked|Q314632}}||Davao Oriental||Bayan |- |184||[[:wikidata:Q314653|Q314653]]||{{wikidata|label|linked|Q314653}}||{{wikidata|title|linked|Q314653}}||Davao Oriental||Bayan |- |185||[[:wikidata:Q314671|Q314671]]||{{wikidata|label|linked|Q314671}}||{{wikidata|title|linked|Q314671}}||Davao Oriental||Bayan |- |186||[[:wikidata:Q314686|Q314686]]||{{wikidata|label|linked|Q314686}}||{{wikidata|title|linked|Q314686}}||Davao Oriental||Lungsod |- |187||[[:wikidata:Q314721|Q314721]]||{{wikidata|label|linked|Q314721}}||{{wikidata|title|linked|Q314721}}||Davao Oriental||Bayan |- |188||[[:wikidata:Q314745|Q314745]]||{{wikidata|label|linked|Q314745}}||{{wikidata|title|linked|Q314745}}||Davao Oriental||Bayan |- |189||[[:wikidata:Q314796|Q314796]]||{{wikidata|label|linked|Q314796}}||{{wikidata|title|linked|Q314796}}||Davao Occidental||Bayan |- |190||[[:wikidata:Q314824|Q314824]]||{{wikidata|label|linked|Q314824}}||{{wikidata|title|linked|Q314824}}||Davao Occidental||Bayan |- |191||[[:wikidata:Q314907|Q314907]]||{{wikidata|label|linked|Q314907}}||{{wikidata|title|linked|Q314907}}||Davao Occidental||Bayan |- |192||[[:wikidata:Q314980|Q314980]]||{{wikidata|label|linked|Q314980}}||{{wikidata|title|linked|Q314980}}||Davao Occidental||Bayan |- |193||[[:wikidata:Q314999|Q314999]]||{{wikidata|label|linked|Q314999}}||{{wikidata|title|linked|Q314999}}||Davao Occidental||Bayan |- |194||[[:wikidata:Q314778|Q314778]]||{{wikidata|label|linked|Q314778}}||{{wikidata|title|linked|Q314778}}||Davao del Sur||Bayan |- |195||[[:wikidata:Q1473|Q1473]]||{{wikidata|label|linked|Q1473}}||{{wikidata|title|linked|Q1473}}||Davao del Sur||Lungsod |- |196||[[:wikidata:Q1020939|Q1020939]]||{{wikidata|label|linked|Q1020939}}||{{wikidata|title|linked|Q1020939}}||Davao del Sur||Lungsod |- |197||[[:wikidata:Q314808|Q314808]]||{{wikidata|label|linked|Q314808}}||{{wikidata|title|linked|Q314808}}||Davao del Sur||Bayan |- |198||[[:wikidata:Q314844|Q314844]]||{{wikidata|label|linked|Q314844}}||{{wikidata|title|linked|Q314844}}||Davao del Sur||Bayan |- |199||[[:wikidata:Q314864|Q314864]]||{{wikidata|label|linked|Q314864}}||{{wikidata|title|linked|Q314864}}||Davao del Sur||Bayan |- |200||[[:wikidata:Q314885|Q314885]]||{{wikidata|label|linked|Q314885}}||{{wikidata|title|linked|Q314885}}||Davao del Sur||Bayan |- |201||[[:wikidata:Q314923|Q314923]]||{{wikidata|label|linked|Q314923}}||{{wikidata|title|linked|Q314923}}||Davao del Sur||Bayan |- |202||[[:wikidata:Q314944|Q314944]]||{{wikidata|label|linked|Q314944}}||{{wikidata|title|linked|Q314944}}||Davao del Sur||Bayan |- |203||[[:wikidata:Q314965|Q314965]]||{{wikidata|label|linked|Q314965}}||{{wikidata|title|linked|Q314965}}||Davao del Sur||Bayan |- |204||[[:wikidata:Q315014|Q315014]]||{{wikidata|label|linked|Q315014}}||{{wikidata|title|linked|Q315014}}||Davao del Sur||Bayan |- |205||[[:wikidata:Q314393|Q314393]]||{{wikidata|label|linked|Q314393}}||{{wikidata|title|linked|Q314393}}||Davao del Norte||Bayan |- |206||[[:wikidata:Q314410|Q314410]]||{{wikidata|label|linked|Q314410}}||{{wikidata|title|linked|Q314410}}||Davao del Norte||Bayan |- |207||[[:wikidata:Q314422|Q314422]]||{{wikidata|label|linked|Q314422}}||{{wikidata|title|linked|Q314422}}||Davao del Norte||Bayan |- |208||[[:wikidata:Q314438|Q314438]]||{{wikidata|label|linked|Q314438}}||{{wikidata|title|linked|Q314438}}||Davao del Norte||Bayan |- |209||[[:wikidata:Q314452|Q314452]]||{{wikidata|label|linked|Q314452}}||{{wikidata|title|linked|Q314452}}||Davao del Norte||Bayan |- |210||[[:wikidata:Q967367|Q967367]]||{{wikidata|label|linked|Q967367}}||{{wikidata|title|linked|Q967367}}||Davao del Norte||Lungsod |- |211||[[:wikidata:Q1020674|Q1020674]]||{{wikidata|label|linked|Q1020674}}||{{wikidata|title|linked|Q1020674}}||Davao del Norte||Lungsod |- |212||[[:wikidata:Q314468|Q314468]]||{{wikidata|label|linked|Q314468}}||{{wikidata|title|linked|Q314468}}||Davao del Norte||Bayan |- |213||[[:wikidata:Q314486|Q314486]]||{{wikidata|label|linked|Q314486}}||{{wikidata|title|linked|Q314486}}||Davao del Norte||Bayan |- |214||[[:wikidata:Q725168|Q725168]]||{{wikidata|label|linked|Q725168}}||{{wikidata|title|linked|Q725168}}||Davao del Norte||Lungsod |- |215||[[:wikidata:Q314501|Q314501]]||{{wikidata|label|linked|Q314501}}||{{wikidata|title|linked|Q314501}}||Davao del Norte||Bayan |- |216||[[:wikidata:Q315450|Q315450]]||{{wikidata|label|linked|Q315450}}||{{wikidata|title|linked|Q315450}}||Davao de Oro||Bayan |- |217||[[:wikidata:Q315468|Q315468]]||{{wikidata|label|linked|Q315468}}||{{wikidata|title|linked|Q315468}}||Davao de Oro||Bayan |- |218||[[:wikidata:Q187225|Q187225]]||{{wikidata|label|linked|Q187225}}||{{wikidata|title|linked|Q187225}}||Davao de Oro||Bayan |- |219||[[:wikidata:Q315497|Q315497]]||{{wikidata|label|linked|Q315497}}||{{wikidata|title|linked|Q315497}}||Davao de Oro||Bayan |- |220||[[:wikidata:Q315512|Q315512]]||{{wikidata|label|linked|Q315512}}||{{wikidata|title|linked|Q315512}}||Davao de Oro||Bayan |- |221||[[:wikidata:Q315524|Q315524]]||{{wikidata|label|linked|Q315524}}||{{wikidata|title|linked|Q315524}}||Davao de Oro||Bayan |- |222||[[:wikidata:Q315543|Q315543]]||{{wikidata|label|linked|Q315543}}||{{wikidata|title|linked|Q315543}}||Davao de Oro||Bayan |- |223||[[:wikidata:Q315557|Q315557]]||{{wikidata|label|linked|Q315557}}||{{wikidata|title|linked|Q315557}}||Davao de Oro||Bayan |- |224||[[:wikidata:Q315570|Q315570]]||{{wikidata|label|linked|Q315570}}||{{wikidata|title|linked|Q315570}}||Davao de Oro||Bayan |- |225||[[:wikidata:Q315582|Q315582]]||{{wikidata|label|linked|Q315582}}||{{wikidata|title|linked|Q315582}}||Davao de Oro||Bayan |- |226||[[:wikidata:Q315598|Q315598]]||{{wikidata|label|linked|Q315598}}||{{wikidata|title|linked|Q315598}}||Davao de Oro||Bayan |- |227||[[:wikidata:Q155471|Q155471]]||{{wikidata|label|linked|Q155471}}||{{wikidata|title|linked|Q155471}}||Surigao del Sur||Bayan |- |228||[[:wikidata:Q155499|Q155499]]||{{wikidata|label|linked|Q155499}}||{{wikidata|title|linked|Q155499}}||Surigao del Sur||Bayan |- |229||[[:wikidata:Q866414|Q866414]]||{{wikidata|label|linked|Q866414}}||{{wikidata|title|linked|Q866414}}||Surigao del Sur||Lungsod |- |230||[[:wikidata:Q155524|Q155524]]||{{wikidata|label|linked|Q155524}}||{{wikidata|title|linked|Q155524}}||Surigao del Sur||Bayan |- |231||[[:wikidata:Q155536|Q155536]]||{{wikidata|label|linked|Q155536}}||{{wikidata|title|linked|Q155536}}||Surigao del Sur||Bayan |- |232||[[:wikidata:Q155548|Q155548]]||{{wikidata|label|linked|Q155548}}||{{wikidata|title|linked|Q155548}}||Surigao del Sur||Bayan |- |233||[[:wikidata:Q155558|Q155558]]||{{wikidata|label|linked|Q155558}}||{{wikidata|title|linked|Q155558}}||Surigao del Sur||Bayan |- |234||[[:wikidata:Q155568|Q155568]]||{{wikidata|label|linked|Q155568}}||{{wikidata|title|linked|Q155568}}||Surigao del Sur||Bayan |- |235||[[:wikidata:Q155576|Q155576]]||{{wikidata|label|linked|Q155576}}||{{wikidata|title|linked|Q155576}}||Surigao del Sur||Bayan |- |236||[[:wikidata:Q155582|Q155582]]||{{wikidata|label|linked|Q155582}}||{{wikidata|title|linked|Q155582}}||Surigao del Sur||Bayan |- |237||[[:wikidata:Q155590|Q155590]]||{{wikidata|label|linked|Q155590}}||{{wikidata|title|linked|Q155590}}||Surigao del Sur||Bayan |- |238||[[:wikidata:Q155598|Q155598]]||{{wikidata|label|linked|Q155598}}||{{wikidata|title|linked|Q155598}}||Surigao del Sur||Bayan |- |239||[[:wikidata:Q155605|Q155605]]||{{wikidata|label|linked|Q155605}}||{{wikidata|title|linked|Q155605}}||Surigao del Sur||Bayan |- |240||[[:wikidata:Q155611|Q155611]]||{{wikidata|label|linked|Q155611}}||{{wikidata|title|linked|Q155611}}||Surigao del Sur||Bayan |- |241||[[:wikidata:Q155618|Q155618]]||{{wikidata|label|linked|Q155618}}||{{wikidata|title|linked|Q155618}}||Surigao del Sur||Bayan |- |242||[[:wikidata:Q155625|Q155625]]||{{wikidata|label|linked|Q155625}}||{{wikidata|title|linked|Q155625}}||Surigao del Sur||Bayan |- |243||[[:wikidata:Q155633|Q155633]]||{{wikidata|label|linked|Q155633}}||{{wikidata|title|linked|Q155633}}||Surigao del Sur||Bayan |- |244||[[:wikidata:Q155648|Q155648]]||{{wikidata|label|linked|Q155648}}||{{wikidata|title|linked|Q155648}}||Surigao del Sur||Bayan |- |245||[[:wikidata:Q155674|Q155674]]||{{wikidata|label|linked|Q155674}}||{{wikidata|title|linked|Q155674}}||Surigao del Sur||Lungsod |- |246||[[:wikidata:Q155706|Q155706]]||{{wikidata|label|linked|Q155706}}||{{wikidata|title|linked|Q155706}}||Surigao del Norte||Bayan |- |247||[[:wikidata:Q155720|Q155720]]||{{wikidata|label|linked|Q155720}}||{{wikidata|title|linked|Q155720}}||Surigao del Norte||Bayan |- |248||[[:wikidata:Q155735|Q155735]]||{{wikidata|label|linked|Q155735}}||{{wikidata|title|linked|Q155735}}||Surigao del Norte||Bayan |- |249||[[:wikidata:Q155748|Q155748]]||{{wikidata|label|linked|Q155748}}||{{wikidata|title|linked|Q155748}}||Surigao del Norte||Bayan |- |250||[[:wikidata:Q155763|Q155763]]||{{wikidata|label|linked|Q155763}}||{{wikidata|title|linked|Q155763}}||Surigao del Norte||Bayan |- |251||[[:wikidata:Q28735|Q28735]]||{{wikidata|label|linked|Q28735}}||{{wikidata|title|linked|Q28735}}||Surigao del Norte||Bayan |- |252||[[:wikidata:Q155784|Q155784]]||{{wikidata|label|linked|Q155784}}||{{wikidata|title|linked|Q155784}}||Surigao del Norte||Bayan |- |253||[[:wikidata:Q155795|Q155795]]||{{wikidata|label|linked|Q155795}}||{{wikidata|title|linked|Q155795}}||Surigao del Norte||Bayan |- |254||[[:wikidata:Q155808|Q155808]]||{{wikidata|label|linked|Q155808}}||{{wikidata|title|linked|Q155808}}||Surigao del Norte||Bayan |- |255||[[:wikidata:Q155819|Q155819]]||{{wikidata|label|linked|Q155819}}||{{wikidata|title|linked|Q155819}}||Surigao del Norte||Bayan |- |256||[[:wikidata:Q155830|Q155830]]||{{wikidata|label|linked|Q155830}}||{{wikidata|title|linked|Q155830}}||Surigao del Norte||Bayan |- |257||[[:wikidata:Q155839|Q155839]]||{{wikidata|label|linked|Q155839}}||{{wikidata|title|linked|Q155839}}||Surigao del Norte||Bayan |- |258||[[:wikidata:Q155849|Q155849]]||{{wikidata|label|linked|Q155849}}||{{wikidata|title|linked|Q155849}}||Surigao del Norte||Bayan |- |259||[[:wikidata:Q155864|Q155864]]||{{wikidata|label|linked|Q155864}}||{{wikidata|title|linked|Q155864}}||Surigao del Norte||Bayan |- |260||[[:wikidata:Q155876|Q155876]]||{{wikidata|label|linked|Q155876}}||{{wikidata|title|linked|Q155876}}||Surigao del Norte||Bayan |- |261||[[:wikidata:Q28958|Q28958]]||{{wikidata|label|linked|Q28958}}||{{wikidata|title|linked|Q28958}}||Surigao del Norte||Bayan |- |262||[[:wikidata:Q155905|Q155905]]||{{wikidata|label|linked|Q155905}}||{{wikidata|title|linked|Q155905}}||Surigao del Norte||Bayan |- |263||[[:wikidata:Q155917|Q155917]]||{{wikidata|label|linked|Q155917}}||{{wikidata|title|linked|Q155917}}||Surigao del Norte||Bayan |- |264||[[:wikidata:Q1019949|Q1019949]]||{{wikidata|label|linked|Q1019949}}||{{wikidata|title|linked|Q1019949}}||Surigao del Norte||Lungsod |- |265||[[:wikidata:Q155934|Q155934]]||{{wikidata|label|linked|Q155934}}||{{wikidata|title|linked|Q155934}}||Surigao del Norte||Bayan |- |266||[[:wikidata:Q155946|Q155946]]||{{wikidata|label|linked|Q155946}}||{{wikidata|title|linked|Q155946}}||Surigao del Norte||Bayan |- |267||[[:wikidata:Q314298|Q314298]]||{{wikidata|label|linked|Q314298}}||{{wikidata|title|linked|Q314298}}||Dinagat Islands||Bayan |- |268||[[:wikidata:Q314318|Q314318]]||{{wikidata|label|linked|Q314318}}||{{wikidata|title|linked|Q314318}}||Dinagat Islands||Bayan |- |269||[[:wikidata:Q314336|Q314336]]||{{wikidata|label|linked|Q314336}}||{{wikidata|title|linked|Q314336}}||Dinagat Islands||Bayan |- |270||[[:wikidata:Q314345|Q314345]]||{{wikidata|label|linked|Q314345}}||{{wikidata|title|linked|Q314345}}||Dinagat Islands||Bayan |- |271||[[:wikidata:Q314356|Q314356]]||{{wikidata|label|linked|Q314356}}||{{wikidata|title|linked|Q314356}}||Dinagat Islands||Bayan |- |272||[[:wikidata:Q251691|Q251691]]||{{wikidata|label|linked|Q251691}}||{{wikidata|title|linked|Q251691}}||Dinagat Islands||Bayan |- |273||[[:wikidata:Q314374|Q314374]]||{{wikidata|label|linked|Q314374}}||{{wikidata|title|linked|Q314374}}||Dinagat Islands||Bayan |- |274||[[:wikidata:Q1694|Q1694]]||{{wikidata|label|linked|Q1694}}||{{wikidata|title|linked|Q1694}}||Agusan del Sur||Lungsod |- |275||[[:wikidata:Q627049|Q627049]]||{{wikidata|label|linked|Q627049}}||{{wikidata|title|linked|Q627049}}||Agusan del Sur||Bayan |- |276||[[:wikidata:Q627077|Q627077]]||{{wikidata|label|linked|Q627077}}||{{wikidata|title|linked|Q627077}}||Agusan del Sur||Bayan |- |277||[[:wikidata:Q627107|Q627107]]||{{wikidata|label|linked|Q627107}}||{{wikidata|title|linked|Q627107}}||Agusan del Sur||Bayan |- |278||[[:wikidata:Q627120|Q627120]]||{{wikidata|label|linked|Q627120}}||{{wikidata|title|linked|Q627120}}||Agusan del Sur||Bayan |- |279||[[:wikidata:Q627144|Q627144]]||{{wikidata|label|linked|Q627144}}||{{wikidata|title|linked|Q627144}}||Agusan del Sur||Bayan |- |280||[[:wikidata:Q627167|Q627167]]||{{wikidata|label|linked|Q627167}}||{{wikidata|title|linked|Q627167}}||Agusan del Sur||Bayan |- |281||[[:wikidata:Q627190|Q627190]]||{{wikidata|label|linked|Q627190}}||{{wikidata|title|linked|Q627190}}||Agusan del Sur||Bayan |- |282||[[:wikidata:Q627210|Q627210]]||{{wikidata|label|linked|Q627210}}||{{wikidata|title|linked|Q627210}}||Agusan del Sur||Bayan |- |283||[[:wikidata:Q627231|Q627231]]||{{wikidata|label|linked|Q627231}}||{{wikidata|title|linked|Q627231}}||Agusan del Sur||Bayan |- |284||[[:wikidata:Q627260|Q627260]]||{{wikidata|label|linked|Q627260}}||{{wikidata|title|linked|Q627260}}||Agusan del Sur||Bayan |- |285||[[:wikidata:Q627286|Q627286]]||{{wikidata|label|linked|Q627286}}||{{wikidata|title|linked|Q627286}}||Agusan del Sur||Bayan |- |286||[[:wikidata:Q627320|Q627320]]||{{wikidata|label|linked|Q627320}}||{{wikidata|title|linked|Q627320}}||Agusan del Sur||Bayan |- |287||[[:wikidata:Q627349|Q627349]]||{{wikidata|label|linked|Q627349}}||{{wikidata|title|linked|Q627349}}||Agusan del Sur||Bayan |- |288||[[:wikidata:Q627390|Q627390]]||{{wikidata|label|linked|Q627390}}||{{wikidata|title|linked|Q627390}}||Agusan del Norte||Bayan |- |289||[[:wikidata:Q1686|Q1686]]||{{wikidata|label|linked|Q1686}}||{{wikidata|title|linked|Q1686}}||Agusan del Norte||Lungsod |- |290||[[:wikidata:Q1692|Q1692]]||{{wikidata|label|linked|Q1692}}||{{wikidata|title|linked|Q1692}}||Agusan del Norte||Lungsod |- |291||[[:wikidata:Q627434|Q627434]]||{{wikidata|label|linked|Q627434}}||{{wikidata|title|linked|Q627434}}||Agusan del Norte||Bayan |- |292||[[:wikidata:Q627461|Q627461]]||{{wikidata|label|linked|Q627461}}||{{wikidata|title|linked|Q627461}}||Agusan del Norte||Bayan |- |293||[[:wikidata:Q627495|Q627495]]||{{wikidata|label|linked|Q627495}}||{{wikidata|title|linked|Q627495}}||Agusan del Norte||Bayan |- |294||[[:wikidata:Q627529|Q627529]]||{{wikidata|label|linked|Q627529}}||{{wikidata|title|linked|Q627529}}||Agusan del Norte||Bayan |- |295||[[:wikidata:Q627572|Q627572]]||{{wikidata|label|linked|Q627572}}||{{wikidata|title|linked|Q627572}}||Agusan del Norte||Bayan |- |296||[[:wikidata:Q627604|Q627604]]||{{wikidata|label|linked|Q627604}}||{{wikidata|title|linked|Q627604}}||Agusan del Norte||Bayan |- |297||[[:wikidata:Q627638|Q627638]]||{{wikidata|label|linked|Q627638}}||{{wikidata|title|linked|Q627638}}||Agusan del Norte||Bayan |- |298||[[:wikidata:Q588955|Q588955]]||{{wikidata|label|linked|Q588955}}||{{wikidata|title|linked|Q588955}}||Agusan del Norte||Bayan |- |299||[[:wikidata:Q176975|Q176975]]||{{wikidata|label|linked|Q176975}}||{{wikidata|title|linked|Q176975}}||Agusan del Norte||Bayan |- |300||[[:wikidata:Q195623|Q195623]]||{{wikidata|label|linked|Q195623}}||{{wikidata|title|linked|Q195623}}||Misamis Oriental||Bayan |- |301||[[:wikidata:Q195637|Q195637]]||{{wikidata|label|linked|Q195637}}||{{wikidata|title|linked|Q195637}}||Misamis Oriental||Bayan |- |302||[[:wikidata:Q195650|Q195650]]||{{wikidata|label|linked|Q195650}}||{{wikidata|title|linked|Q195650}}||Misamis Oriental||Bayan |- |303||[[:wikidata:Q195663|Q195663]]||{{wikidata|label|linked|Q195663}}||{{wikidata|title|linked|Q195663}}||Misamis Oriental||Bayan |- |304||[[:wikidata:Q1645|Q1645]]||{{wikidata|label|linked|Q1645}}||{{wikidata|title|linked|Q1645}}||Misamis Oriental||Lungsod |- |305||[[:wikidata:Q195676|Q195676]]||{{wikidata|label|linked|Q195676}}||{{wikidata|title|linked|Q195676}}||Misamis Oriental||Bayan |- |306||[[:wikidata:Q195686|Q195686]]||{{wikidata|label|linked|Q195686}}||{{wikidata|title|linked|Q195686}}||Misamis Oriental||Lungsod |- |307||[[:wikidata:Q1525029|Q1525029]]||{{wikidata|label|linked|Q1525029}}||{{wikidata|title|linked|Q1525029}}||Misamis Oriental||Lungsod |- |308||[[:wikidata:Q195696|Q195696]]||{{wikidata|label|linked|Q195696}}||{{wikidata|title|linked|Q195696}}||Misamis Oriental||Bayan |- |309||[[:wikidata:Q195709|Q195709]]||{{wikidata|label|linked|Q195709}}||{{wikidata|title|linked|Q195709}}||Misamis Oriental||Bayan |- |310||[[:wikidata:Q195717|Q195717]]||{{wikidata|label|linked|Q195717}}||{{wikidata|title|linked|Q195717}}||Misamis Oriental||Bayan |- |311||[[:wikidata:Q195726|Q195726]]||{{wikidata|label|linked|Q195726}}||{{wikidata|title|linked|Q195726}}||Misamis Oriental||Bayan |- |312||[[:wikidata:Q195740|Q195740]]||{{wikidata|label|linked|Q195740}}||{{wikidata|title|linked|Q195740}}||Misamis Oriental||Bayan |- |313||[[:wikidata:Q195755|Q195755]]||{{wikidata|label|linked|Q195755}}||{{wikidata|title|linked|Q195755}}||Misamis Oriental||Bayan |- |314||[[:wikidata:Q195767|Q195767]]||{{wikidata|label|linked|Q195767}}||{{wikidata|title|linked|Q195767}}||Misamis Oriental||Bayan |- |315||[[:wikidata:Q195780|Q195780]]||{{wikidata|label|linked|Q195780}}||{{wikidata|title|linked|Q195780}}||Misamis Oriental||Bayan |- |316||[[:wikidata:Q195799|Q195799]]||{{wikidata|label|linked|Q195799}}||{{wikidata|title|linked|Q195799}}||Misamis Oriental||Bayan |- |317||[[:wikidata:Q195815|Q195815]]||{{wikidata|label|linked|Q195815}}||{{wikidata|title|linked|Q195815}}||Misamis Oriental||Bayan |- |318||[[:wikidata:Q195834|Q195834]]||{{wikidata|label|linked|Q195834}}||{{wikidata|title|linked|Q195834}}||Misamis Oriental||Bayan |- |319||[[:wikidata:Q195855|Q195855]]||{{wikidata|label|linked|Q195855}}||{{wikidata|title|linked|Q195855}}||Misamis Oriental||Bayan |- |320||[[:wikidata:Q195870|Q195870]]||{{wikidata|label|linked|Q195870}}||{{wikidata|title|linked|Q195870}}||Misamis Oriental||Bayan |- |321||[[:wikidata:Q195883|Q195883]]||{{wikidata|label|linked|Q195883}}||{{wikidata|title|linked|Q195883}}||Misamis Oriental||Bayan |- |322||[[:wikidata:Q195899|Q195899]]||{{wikidata|label|linked|Q195899}}||{{wikidata|title|linked|Q195899}}||Misamis Oriental||Bayan |- |323||[[:wikidata:Q1026274|Q1026274]]||{{wikidata|label|linked|Q1026274}}||{{wikidata|title|linked|Q1026274}}||Misamis Oriental||Bayan |- |324||[[:wikidata:Q195917|Q195917]]||{{wikidata|label|linked|Q195917}}||{{wikidata|title|linked|Q195917}}||Misamis Oriental||Bayan |- |325||[[:wikidata:Q195937|Q195937]]||{{wikidata|label|linked|Q195937}}||{{wikidata|title|linked|Q195937}}||Misamis Oriental||Bayan |- |326||[[:wikidata:Q155502|Q155502]]||{{wikidata|label|linked|Q155502}}||{{wikidata|title|linked|Q155502}}||Misamis Occidental||Bayan |- |327||[[:wikidata:Q196056|Q196056]]||{{wikidata|label|linked|Q196056}}||{{wikidata|title|linked|Q196056}}||Misamis Occidental||Bayan |- |328||[[:wikidata:Q196076|Q196076]]||{{wikidata|label|linked|Q196076}}||{{wikidata|title|linked|Q196076}}||Misamis Occidental||Bayan |- |329||[[:wikidata:Q196097|Q196097]]||{{wikidata|label|linked|Q196097}}||{{wikidata|title|linked|Q196097}}||Misamis Occidental||Bayan |- |330||[[:wikidata:Q196114|Q196114]]||{{wikidata|label|linked|Q196114}}||{{wikidata|title|linked|Q196114}}||Misamis Occidental||Bayan |- |331||[[:wikidata:Q196129|Q196129]]||{{wikidata|label|linked|Q196129}}||{{wikidata|title|linked|Q196129}}||Misamis Occidental||Bayan |- |332||[[:wikidata:Q196145|Q196145]]||{{wikidata|label|linked|Q196145}}||{{wikidata|title|linked|Q196145}}||Misamis Occidental||Bayan |- |333||[[:wikidata:Q196158|Q196158]]||{{wikidata|label|linked|Q196158}}||{{wikidata|title|linked|Q196158}}||Misamis Occidental||Bayan |- |334||[[:wikidata:Q196173|Q196173]]||{{wikidata|label|linked|Q196173}}||{{wikidata|title|linked|Q196173}}||Misamis Occidental||Bayan |- |335||[[:wikidata:Q1067897|Q1067897]]||{{wikidata|label|linked|Q1067897}}||{{wikidata|title|linked|Q1067897}}||Misamis Occidental||Lungsod |- |336||[[:wikidata:Q263837|Q263837]]||{{wikidata|label|linked|Q263837}}||{{wikidata|title|linked|Q263837}}||Misamis Occidental||Lungsod |- |337||[[:wikidata:Q196191|Q196191]]||{{wikidata|label|linked|Q196191}}||{{wikidata|title|linked|Q196191}}||Misamis Occidental||Bayan |- |338||[[:wikidata:Q196207|Q196207]]||{{wikidata|label|linked|Q196207}}||{{wikidata|title|linked|Q196207}}||Misamis Occidental||Bayan |- |339||[[:wikidata:Q196222|Q196222]]||{{wikidata|label|linked|Q196222}}||{{wikidata|title|linked|Q196222}}||Misamis Occidental||Bayan |- |340||[[:wikidata:Q196233|Q196233]]||{{wikidata|label|linked|Q196233}}||{{wikidata|title|linked|Q196233}}||Misamis Occidental||Bayan |- |341||[[:wikidata:Q1026277|Q1026277]]||{{wikidata|label|linked|Q1026277}}||{{wikidata|title|linked|Q1026277}}||Misamis Occidental||Lungsod |- |342||[[:wikidata:Q196248|Q196248]]||{{wikidata|label|linked|Q196248}}||{{wikidata|title|linked|Q196248}}||Misamis Occidental||Bayan |- |343||[[:wikidata:Q274150|Q274150]]||{{wikidata|label|linked|Q274150}}||{{wikidata|title|linked|Q274150}}||Lanao del Norte||Bayan |- |344||[[:wikidata:Q274164|Q274164]]||{{wikidata|label|linked|Q274164}}||{{wikidata|title|linked|Q274164}}||Lanao del Norte||Bayan |- |345||[[:wikidata:Q274173|Q274173]]||{{wikidata|label|linked|Q274173}}||{{wikidata|title|linked|Q274173}}||Lanao del Norte||Bayan |- |346||[[:wikidata:Q285488|Q285488]]||{{wikidata|label|linked|Q285488}}||{{wikidata|title|linked|Q285488}}||Lanao del Norte||Lungsod |- |347||[[:wikidata:Q274186|Q274186]]||{{wikidata|label|linked|Q274186}}||{{wikidata|title|linked|Q274186}}||Lanao del Norte||Bayan |- |348||[[:wikidata:Q274197|Q274197]]||{{wikidata|label|linked|Q274197}}||{{wikidata|title|linked|Q274197}}||Lanao del Norte||Bayan |- |349||[[:wikidata:Q274205|Q274205]]||{{wikidata|label|linked|Q274205}}||{{wikidata|title|linked|Q274205}}||Lanao del Norte||Bayan |- |350||[[:wikidata:Q274215|Q274215]]||{{wikidata|label|linked|Q274215}}||{{wikidata|title|linked|Q274215}}||Lanao del Norte||Bayan |- |351||[[:wikidata:Q274230|Q274230]]||{{wikidata|label|linked|Q274230}}||{{wikidata|title|linked|Q274230}}||Lanao del Norte||Bayan |- |352||[[:wikidata:Q274243|Q274243]]||{{wikidata|label|linked|Q274243}}||{{wikidata|title|linked|Q274243}}||Lanao del Norte||Bayan |- |353||[[:wikidata:Q274260|Q274260]]||{{wikidata|label|linked|Q274260}}||{{wikidata|title|linked|Q274260}}||Lanao del Norte||Bayan |- |354||[[:wikidata:Q274272|Q274272]]||{{wikidata|label|linked|Q274272}}||{{wikidata|title|linked|Q274272}}||Lanao del Norte||Bayan |- |355||[[:wikidata:Q274287|Q274287]]||{{wikidata|label|linked|Q274287}}||{{wikidata|title|linked|Q274287}}||Lanao del Norte||Bayan |- |356||[[:wikidata:Q274299|Q274299]]||{{wikidata|label|linked|Q274299}}||{{wikidata|title|linked|Q274299}}||Lanao del Norte||Bayan |- |357||[[:wikidata:Q274313|Q274313]]||{{wikidata|label|linked|Q274313}}||{{wikidata|title|linked|Q274313}}||Lanao del Norte||Bayan |- |358||[[:wikidata:Q274329|Q274329]]||{{wikidata|label|linked|Q274329}}||{{wikidata|title|linked|Q274329}}||Lanao del Norte||Bayan |- |359||[[:wikidata:Q274343|Q274343]]||{{wikidata|label|linked|Q274343}}||{{wikidata|title|linked|Q274343}}||Lanao del Norte||Bayan |- |360||[[:wikidata:Q274357|Q274357]]||{{wikidata|label|linked|Q274357}}||{{wikidata|title|linked|Q274357}}||Lanao del Norte||Bayan |- |361||[[:wikidata:Q274369|Q274369]]||{{wikidata|label|linked|Q274369}}||{{wikidata|title|linked|Q274369}}||Lanao del Norte||Bayan |- |362||[[:wikidata:Q274387|Q274387]]||{{wikidata|label|linked|Q274387}}||{{wikidata|title|linked|Q274387}}||Lanao del Norte||Bayan |- |363||[[:wikidata:Q274406|Q274406]]||{{wikidata|label|linked|Q274406}}||{{wikidata|title|linked|Q274406}}||Lanao del Norte||Bayan |- |364||[[:wikidata:Q274427|Q274427]]||{{wikidata|label|linked|Q274427}}||{{wikidata|title|linked|Q274427}}||Lanao del Norte||Bayan |- |365||[[:wikidata:Q274439|Q274439]]||{{wikidata|label|linked|Q274439}}||{{wikidata|title|linked|Q274439}}||Lanao del Norte||Bayan |- |366||[[:wikidata:Q356442|Q356442]]||{{wikidata|label|linked|Q356442}}||{{wikidata|title|linked|Q356442}}||Camiguin||Bayan |- |367||[[:wikidata:Q356472|Q356472]]||{{wikidata|label|linked|Q356472}}||{{wikidata|title|linked|Q356472}}||Camiguin||Bayan |- |368||[[:wikidata:Q176033|Q176033]]||{{wikidata|label|linked|Q176033}}||{{wikidata|title|linked|Q176033}}||Camiguin||Bayan |- |369||[[:wikidata:Q356518|Q356518]]||{{wikidata|label|linked|Q356518}}||{{wikidata|title|linked|Q356518}}||Camiguin||Bayan |- |370||[[:wikidata:Q356549|Q356549]]||{{wikidata|label|linked|Q356549}}||{{wikidata|title|linked|Q356549}}||Camiguin||Bayan |- |371||[[:wikidata:Q356943|Q356943]]||{{wikidata|label|linked|Q356943}}||{{wikidata|title|linked|Q356943}}||Bukidnon||Bayan |- |372||[[:wikidata:Q356971|Q356971]]||{{wikidata|label|linked|Q356971}}||{{wikidata|title|linked|Q356971}}||Bukidnon||Bayan |- |373||[[:wikidata:Q356997|Q356997]]||{{wikidata|label|linked|Q356997}}||{{wikidata|title|linked|Q356997}}||Bukidnon||Bayan |- |374||[[:wikidata:Q357021|Q357021]]||{{wikidata|label|linked|Q357021}}||{{wikidata|title|linked|Q357021}}||Bukidnon||Bayan |- |375||[[:wikidata:Q357053|Q357053]]||{{wikidata|label|linked|Q357053}}||{{wikidata|title|linked|Q357053}}||Bukidnon||Bayan |- |376||[[:wikidata:Q357075|Q357075]]||{{wikidata|label|linked|Q357075}}||{{wikidata|title|linked|Q357075}}||Bukidnon||Bayan |- |377||[[:wikidata:Q357100|Q357100]]||{{wikidata|label|linked|Q357100}}||{{wikidata|title|linked|Q357100}}||Bukidnon||Bayan |- |378||[[:wikidata:Q357124|Q357124]]||{{wikidata|label|linked|Q357124}}||{{wikidata|title|linked|Q357124}}||Bukidnon||Bayan |- |379||[[:wikidata:Q357152|Q357152]]||{{wikidata|label|linked|Q357152}}||{{wikidata|title|linked|Q357152}}||Bukidnon||Bayan |- |380||[[:wikidata:Q357175|Q357175]]||{{wikidata|label|linked|Q357175}}||{{wikidata|title|linked|Q357175}}||Bukidnon||Bayan |- |381||[[:wikidata:Q357198|Q357198]]||{{wikidata|label|linked|Q357198}}||{{wikidata|title|linked|Q357198}}||Bukidnon||Bayan |- |382||[[:wikidata:Q357226|Q357226]]||{{wikidata|label|linked|Q357226}}||{{wikidata|title|linked|Q357226}}||Bukidnon||Bayan |- |383||[[:wikidata:Q1856|Q1856]]||{{wikidata|label|linked|Q1856}}||{{wikidata|title|linked|Q1856}}||Bukidnon||Lungsod |- |384||[[:wikidata:Q357252|Q357252]]||{{wikidata|label|linked|Q357252}}||{{wikidata|title|linked|Q357252}}||Bukidnon||Bayan |- |385||[[:wikidata:Q357272|Q357272]]||{{wikidata|label|linked|Q357272}}||{{wikidata|title|linked|Q357272}}||Bukidnon||Bayan |- |386||[[:wikidata:Q357299|Q357299]]||{{wikidata|label|linked|Q357299}}||{{wikidata|title|linked|Q357299}}||Bukidnon||Bayan |- |387||[[:wikidata:Q357311|Q357311]]||{{wikidata|label|linked|Q357311}}||{{wikidata|title|linked|Q357311}}||Bukidnon||Bayan |- |388||[[:wikidata:Q357342|Q357342]]||{{wikidata|label|linked|Q357342}}||{{wikidata|title|linked|Q357342}}||Bukidnon||Bayan |- |389||[[:wikidata:Q357371|Q357371]]||{{wikidata|label|linked|Q357371}}||{{wikidata|title|linked|Q357371}}||Bukidnon||Bayan |- |390||[[:wikidata:Q357396|Q357396]]||{{wikidata|label|linked|Q357396}}||{{wikidata|title|linked|Q357396}}||Bukidnon||Bayan |- |391||[[:wikidata:Q357420|Q357420]]||{{wikidata|label|linked|Q357420}}||{{wikidata|title|linked|Q357420}}||Bukidnon||Bayan |- |392||[[:wikidata:Q2158|Q2158]]||{{wikidata|label|linked|Q2158}}||{{wikidata|title|linked|Q2158}}||Bukidnon||Lungsod |- |393||[[:wikidata:Q131797|Q131797]]||{{wikidata|label|linked|Q131797}}||{{wikidata|title|linked|Q131797}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |394||[[:wikidata:Q131811|Q131811]]||{{wikidata|label|linked|Q131811}}||{{wikidata|title|linked|Q131811}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |395||[[:wikidata:Q131816|Q131816]]||{{wikidata|label|linked|Q131816}}||{{wikidata|title|linked|Q131816}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |396||[[:wikidata:Q131838|Q131838]]||{{wikidata|label|linked|Q131838}}||{{wikidata|title|linked|Q131838}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |397||[[:wikidata:Q131850|Q131850]]||{{wikidata|label|linked|Q131850}}||{{wikidata|title|linked|Q131850}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |398||[[:wikidata:Q131870|Q131870]]||{{wikidata|label|linked|Q131870}}||{{wikidata|title|linked|Q131870}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |399||[[:wikidata:Q131892|Q131892]]||{{wikidata|label|linked|Q131892}}||{{wikidata|title|linked|Q131892}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |400||[[:wikidata:Q131906|Q131906]]||{{wikidata|label|linked|Q131906}}||{{wikidata|title|linked|Q131906}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |401||[[:wikidata:Q131917|Q131917]]||{{wikidata|label|linked|Q131917}}||{{wikidata|title|linked|Q131917}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |402||[[:wikidata:Q131926|Q131926]]||{{wikidata|label|linked|Q131926}}||{{wikidata|title|linked|Q131926}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |403||[[:wikidata:Q131941|Q131941]]||{{wikidata|label|linked|Q131941}}||{{wikidata|title|linked|Q131941}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |404||[[:wikidata:Q131954|Q131954]]||{{wikidata|label|linked|Q131954}}||{{wikidata|title|linked|Q131954}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |405||[[:wikidata:Q124780|Q124780]]||{{wikidata|label|linked|Q124780}}||{{wikidata|title|linked|Q124780}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |406||[[:wikidata:Q131968|Q131968]]||{{wikidata|label|linked|Q131968}}||{{wikidata|title|linked|Q131968}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |407||[[:wikidata:Q131975|Q131975]]||{{wikidata|label|linked|Q131975}}||{{wikidata|title|linked|Q131975}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |408||[[:wikidata:Q131984|Q131984]]||{{wikidata|label|linked|Q131984}}||{{wikidata|title|linked|Q131984}}||Zamboanga Sibugay||Bayan |- |409||[[:wikidata:Q132015|Q132015]]||{{wikidata|label|linked|Q132015}}||{{wikidata|title|linked|Q132015}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |410||[[:wikidata:Q132032|Q132032]]||{{wikidata|label|linked|Q132032}}||{{wikidata|title|linked|Q132032}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |411||[[:wikidata:Q132057|Q132057]]||{{wikidata|label|linked|Q132057}}||{{wikidata|title|linked|Q132057}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |412||[[:wikidata:Q132077|Q132077]]||{{wikidata|label|linked|Q132077}}||{{wikidata|title|linked|Q132077}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |413||[[:wikidata:Q132104|Q132104]]||{{wikidata|label|linked|Q132104}}||{{wikidata|title|linked|Q132104}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |414||[[:wikidata:Q132126|Q132126]]||{{wikidata|label|linked|Q132126}}||{{wikidata|title|linked|Q132126}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |415||[[:wikidata:Q132141|Q132141]]||{{wikidata|label|linked|Q132141}}||{{wikidata|title|linked|Q132141}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |416||[[:wikidata:Q132155|Q132155]]||{{wikidata|label|linked|Q132155}}||{{wikidata|title|linked|Q132155}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |417||[[:wikidata:Q132161|Q132161]]||{{wikidata|label|linked|Q132161}}||{{wikidata|title|linked|Q132161}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |418||[[:wikidata:Q132184|Q132184]]||{{wikidata|label|linked|Q132184}}||{{wikidata|title|linked|Q132184}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |419||[[:wikidata:Q132200|Q132200]]||{{wikidata|label|linked|Q132200}}||{{wikidata|title|linked|Q132200}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |420||[[:wikidata:Q132215|Q132215]]||{{wikidata|label|linked|Q132215}}||{{wikidata|title|linked|Q132215}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |421||[[:wikidata:Q132230|Q132230]]||{{wikidata|label|linked|Q132230}}||{{wikidata|title|linked|Q132230}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |422||[[:wikidata:Q132244|Q132244]]||{{wikidata|label|linked|Q132244}}||{{wikidata|title|linked|Q132244}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |423||[[:wikidata:Q132262|Q132262]]||{{wikidata|label|linked|Q132262}}||{{wikidata|title|linked|Q132262}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |424||[[:wikidata:Q132271|Q132271]]||{{wikidata|label|linked|Q132271}}||{{wikidata|title|linked|Q132271}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |425||[[:wikidata:Q874270|Q874270]]||{{wikidata|label|linked|Q874270}}||{{wikidata|title|linked|Q874270}}||Zamboanga del Sur||Lungsod |- |426||[[:wikidata:Q132284|Q132284]]||{{wikidata|label|linked|Q132284}}||{{wikidata|title|linked|Q132284}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |427||[[:wikidata:Q132301|Q132301]]||{{wikidata|label|linked|Q132301}}||{{wikidata|title|linked|Q132301}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |428||[[:wikidata:Q132317|Q132317]]||{{wikidata|label|linked|Q132317}}||{{wikidata|title|linked|Q132317}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |429||[[:wikidata:Q132337|Q132337]]||{{wikidata|label|linked|Q132337}}||{{wikidata|title|linked|Q132337}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |430||[[:wikidata:Q132353|Q132353]]||{{wikidata|label|linked|Q132353}}||{{wikidata|title|linked|Q132353}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |431||[[:wikidata:Q132371|Q132371]]||{{wikidata|label|linked|Q132371}}||{{wikidata|title|linked|Q132371}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |432||[[:wikidata:Q132391|Q132391]]||{{wikidata|label|linked|Q132391}}||{{wikidata|title|linked|Q132391}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |433||[[:wikidata:Q132403|Q132403]]||{{wikidata|label|linked|Q132403}}||{{wikidata|title|linked|Q132403}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |434||[[:wikidata:Q132417|Q132417]]||{{wikidata|label|linked|Q132417}}||{{wikidata|title|linked|Q132417}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |435||[[:wikidata:Q132432|Q132432]]||{{wikidata|label|linked|Q132432}}||{{wikidata|title|linked|Q132432}}||Zamboanga del Sur||Bayan |- |436||[[:wikidata:Q1629|Q1629]]||{{wikidata|label|linked|Q1629}}||{{wikidata|title|linked|Q1629}}||Zamboanga del Sur||Lungsod |- |437||[[:wikidata:Q132482|Q132482]]||{{wikidata|label|linked|Q132482}}||{{wikidata|title|linked|Q132482}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |438||[[:wikidata:Q1014775|Q1014775]]||{{wikidata|label|linked|Q1014775}}||{{wikidata|title|linked|Q1014775}}||Zamboanga del Norte||Lungsod |- |439||[[:wikidata:Q432169|Q432169]]||{{wikidata|label|linked|Q432169}}||{{wikidata|title|linked|Q432169}}||Zamboanga del Norte||Lungsod |- |440||[[:wikidata:Q132496|Q132496]]||{{wikidata|label|linked|Q132496}}||{{wikidata|title|linked|Q132496}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |441||[[:wikidata:Q132507|Q132507]]||{{wikidata|label|linked|Q132507}}||{{wikidata|title|linked|Q132507}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |442||[[:wikidata:Q132520|Q132520]]||{{wikidata|label|linked|Q132520}}||{{wikidata|title|linked|Q132520}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |443||[[:wikidata:Q132523|Q132523]]||{{wikidata|label|linked|Q132523}}||{{wikidata|title|linked|Q132523}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |444||[[:wikidata:Q132527|Q132527]]||{{wikidata|label|linked|Q132527}}||{{wikidata|title|linked|Q132527}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |445||[[:wikidata:Q132532|Q132532]]||{{wikidata|label|linked|Q132532}}||{{wikidata|title|linked|Q132532}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |446||[[:wikidata:Q132535|Q132535]]||{{wikidata|label|linked|Q132535}}||{{wikidata|title|linked|Q132535}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |447||[[:wikidata:Q132540|Q132540]]||{{wikidata|label|linked|Q132540}}||{{wikidata|title|linked|Q132540}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |448||[[:wikidata:Q132553|Q132553]]||{{wikidata|label|linked|Q132553}}||{{wikidata|title|linked|Q132553}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |449||[[:wikidata:Q132561|Q132561]]||{{wikidata|label|linked|Q132561}}||{{wikidata|title|linked|Q132561}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |450||[[:wikidata:Q132566|Q132566]]||{{wikidata|label|linked|Q132566}}||{{wikidata|title|linked|Q132566}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |451||[[:wikidata:Q132570|Q132570]]||{{wikidata|label|linked|Q132570}}||{{wikidata|title|linked|Q132570}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |452||[[:wikidata:Q132574|Q132574]]||{{wikidata|label|linked|Q132574}}||{{wikidata|title|linked|Q132574}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |453||[[:wikidata:Q132578|Q132578]]||{{wikidata|label|linked|Q132578}}||{{wikidata|title|linked|Q132578}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |454||[[:wikidata:Q132583|Q132583]]||{{wikidata|label|linked|Q132583}}||{{wikidata|title|linked|Q132583}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |455||[[:wikidata:Q132586|Q132586]]||{{wikidata|label|linked|Q132586}}||{{wikidata|title|linked|Q132586}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |456||[[:wikidata:Q132591|Q132591]]||{{wikidata|label|linked|Q132591}}||{{wikidata|title|linked|Q132591}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |457||[[:wikidata:Q132594|Q132594]]||{{wikidata|label|linked|Q132594}}||{{wikidata|title|linked|Q132594}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |458||[[:wikidata:Q132599|Q132599]]||{{wikidata|label|linked|Q132599}}||{{wikidata|title|linked|Q132599}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |459||[[:wikidata:Q132601|Q132601]]||{{wikidata|label|linked|Q132601}}||{{wikidata|title|linked|Q132601}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |460||[[:wikidata:Q132605|Q132605]]||{{wikidata|label|linked|Q132605}}||{{wikidata|title|linked|Q132605}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |461||[[:wikidata:Q132610|Q132610]]||{{wikidata|label|linked|Q132610}}||{{wikidata|title|linked|Q132610}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |462||[[:wikidata:Q132613|Q132613]]||{{wikidata|label|linked|Q132613}}||{{wikidata|title|linked|Q132613}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |463||[[:wikidata:Q132617|Q132617]]||{{wikidata|label|linked|Q132617}}||{{wikidata|title|linked|Q132617}}||Zamboanga del Norte||Bayan |- |464||[[:wikidata:Q173608|Q173608]]||{{wikidata|label|linked|Q173608}}||{{wikidata|title|linked|Q173608}}||Southern Leyte||Bayan |- |465||[[:wikidata:Q173622|Q173622]]||{{wikidata|label|linked|Q173622}}||{{wikidata|title|linked|Q173622}}||Southern Leyte||Bayan |- |466||[[:wikidata:Q173632|Q173632]]||{{wikidata|label|linked|Q173632}}||{{wikidata|title|linked|Q173632}}||Southern Leyte||Bayan |- |467||[[:wikidata:Q173641|Q173641]]||{{wikidata|label|linked|Q173641}}||{{wikidata|title|linked|Q173641}}||Southern Leyte||Bayan |- |468||[[:wikidata:Q173655|Q173655]]||{{wikidata|label|linked|Q173655}}||{{wikidata|title|linked|Q173655}}||Southern Leyte||Bayan |- |469||[[:wikidata:Q173665|Q173665]]||{{wikidata|label|linked|Q173665}}||{{wikidata|title|linked|Q173665}}||Southern Leyte||Bayan |- |470||[[:wikidata:Q173678|Q173678]]||{{wikidata|label|linked|Q173678}}||{{wikidata|title|linked|Q173678}}||Southern Leyte||Bayan |- |471||[[:wikidata:Q1025387|Q1025387]]||{{wikidata|label|linked|Q1025387}}||{{wikidata|title|linked|Q1025387}}||Southern Leyte||Lungsod |- |472||[[:wikidata:Q173688|Q173688]]||{{wikidata|label|linked|Q173688}}||{{wikidata|title|linked|Q173688}}||Southern Leyte||Bayan |- |473||[[:wikidata:Q173701|Q173701]]||{{wikidata|label|linked|Q173701}}||{{wikidata|title|linked|Q173701}}||Southern Leyte||Bayan |- |474||[[:wikidata:Q173713|Q173713]]||{{wikidata|label|linked|Q173713}}||{{wikidata|title|linked|Q173713}}||Southern Leyte||Bayan |- |475||[[:wikidata:Q173723|Q173723]]||{{wikidata|label|linked|Q173723}}||{{wikidata|title|linked|Q173723}}||Southern Leyte||Bayan |- |476||[[:wikidata:Q173735|Q173735]]||{{wikidata|label|linked|Q173735}}||{{wikidata|title|linked|Q173735}}||Southern Leyte||Bayan |- |477||[[:wikidata:Q173745|Q173745]]||{{wikidata|label|linked|Q173745}}||{{wikidata|title|linked|Q173745}}||Southern Leyte||Bayan |- |478||[[:wikidata:Q173754|Q173754]]||{{wikidata|label|linked|Q173754}}||{{wikidata|title|linked|Q173754}}||Southern Leyte||Bayan |- |479||[[:wikidata:Q173763|Q173763]]||{{wikidata|label|linked|Q173763}}||{{wikidata|title|linked|Q173763}}||Southern Leyte||Bayan |- |480||[[:wikidata:Q173774|Q173774]]||{{wikidata|label|linked|Q173774}}||{{wikidata|title|linked|Q173774}}||Southern Leyte||Bayan |- |481||[[:wikidata:Q173792|Q173792]]||{{wikidata|label|linked|Q173792}}||{{wikidata|title|linked|Q173792}}||Southern Leyte||Bayan |- |482||[[:wikidata:Q173811|Q173811]]||{{wikidata|label|linked|Q173811}}||{{wikidata|title|linked|Q173811}}||Southern Leyte||Bayan |- |483||[[:wikidata:Q816088|Q816088]]||{{wikidata|label|linked|Q816088}}||{{wikidata|title|linked|Q816088}}||Samar||Bayan |- |484||[[:wikidata:Q809957|Q809957]]||{{wikidata|label|linked|Q809957}}||{{wikidata|title|linked|Q809957}}||Samar||Bayan |- |485||[[:wikidata:Q577336|Q577336]]||{{wikidata|label|linked|Q577336}}||{{wikidata|title|linked|Q577336}}||Samar||Lungsod |- |486||[[:wikidata:Q816128|Q816128]]||{{wikidata|label|linked|Q816128}}||{{wikidata|title|linked|Q816128}}||Samar||Bayan |- |487||[[:wikidata:Q1020709|Q1020709]]||{{wikidata|label|linked|Q1020709}}||{{wikidata|title|linked|Q1020709}}||Samar||Lungsod |- |488||[[:wikidata:Q816142|Q816142]]||{{wikidata|label|linked|Q816142}}||{{wikidata|title|linked|Q816142}}||Samar||Bayan |- |489||[[:wikidata:Q816160|Q816160]]||{{wikidata|label|linked|Q816160}}||{{wikidata|title|linked|Q816160}}||Samar||Bayan |- |490||[[:wikidata:Q816184|Q816184]]||{{wikidata|label|linked|Q816184}}||{{wikidata|title|linked|Q816184}}||Samar||Bayan |- |491||[[:wikidata:Q816207|Q816207]]||{{wikidata|label|linked|Q816207}}||{{wikidata|title|linked|Q816207}}||Samar||Bayan |- |492||[[:wikidata:Q816240|Q816240]]||{{wikidata|label|linked|Q816240}}||{{wikidata|title|linked|Q816240}}||Samar||Bayan |- |493||[[:wikidata:Q816267|Q816267]]||{{wikidata|label|linked|Q816267}}||{{wikidata|title|linked|Q816267}}||Samar||Bayan |- |494||[[:wikidata:Q816296|Q816296]]||{{wikidata|label|linked|Q816296}}||{{wikidata|title|linked|Q816296}}||Samar||Bayan |- |495||[[:wikidata:Q816320|Q816320]]||{{wikidata|label|linked|Q816320}}||{{wikidata|title|linked|Q816320}}||Samar||Bayan |- |496||[[:wikidata:Q816342|Q816342]]||{{wikidata|label|linked|Q816342}}||{{wikidata|title|linked|Q816342}}||Samar||Bayan |- |497||[[:wikidata:Q252184|Q252184]]||{{wikidata|label|linked|Q252184}}||{{wikidata|title|linked|Q252184}}||Samar||Bayan |- |498||[[:wikidata:Q816396|Q816396]]||{{wikidata|label|linked|Q816396}}||{{wikidata|title|linked|Q816396}}||Samar||Bayan |- |499||[[:wikidata:Q816413|Q816413]]||{{wikidata|label|linked|Q816413}}||{{wikidata|title|linked|Q816413}}||Samar||Bayan |- |500||[[:wikidata:Q816435|Q816435]]||{{wikidata|label|linked|Q816435}}||{{wikidata|title|linked|Q816435}}||Samar||Bayan |- |501||[[:wikidata:Q816454|Q816454]]||{{wikidata|label|linked|Q816454}}||{{wikidata|title|linked|Q816454}}||Samar||Bayan |- |502||[[:wikidata:Q816471|Q816471]]||{{wikidata|label|linked|Q816471}}||{{wikidata|title|linked|Q816471}}||Samar||Bayan |- |503||[[:wikidata:Q608320|Q608320]]||{{wikidata|label|linked|Q608320}}||{{wikidata|title|linked|Q608320}}||Samar||Bayan |- |504||[[:wikidata:Q126346|Q126346]]||{{wikidata|label|linked|Q126346}}||{{wikidata|title|linked|Q126346}}||Samar||Bayan |- |505||[[:wikidata:Q816519|Q816519]]||{{wikidata|label|linked|Q816519}}||{{wikidata|title|linked|Q816519}}||Samar||Bayan |- |506||[[:wikidata:Q816542|Q816542]]||{{wikidata|label|linked|Q816542}}||{{wikidata|title|linked|Q816542}}||Samar||Bayan |- |507||[[:wikidata:Q816564|Q816564]]||{{wikidata|label|linked|Q816564}}||{{wikidata|title|linked|Q816564}}||Samar||Bayan |- |508||[[:wikidata:Q229664|Q229664]]||{{wikidata|label|linked|Q229664}}||{{wikidata|title|linked|Q229664}}||Samar||Bayan |- |509||[[:wikidata:Q174784|Q174784]]||{{wikidata|label|linked|Q174784}}||{{wikidata|title|linked|Q174784}}||Northern Samar||Bayan |- |510||[[:wikidata:Q174801|Q174801]]||{{wikidata|label|linked|Q174801}}||{{wikidata|title|linked|Q174801}}||Northern Samar||Bayan |- |511||[[:wikidata:Q174822|Q174822]]||{{wikidata|label|linked|Q174822}}||{{wikidata|title|linked|Q174822}}||Northern Samar||Bayan |- |512||[[:wikidata:Q174871|Q174871]]||{{wikidata|label|linked|Q174871}}||{{wikidata|title|linked|Q174871}}||Northern Samar||Bayan |- |513||[[:wikidata:Q174886|Q174886]]||{{wikidata|label|linked|Q174886}}||{{wikidata|title|linked|Q174886}}||Northern Samar||Bayan |- |514||[[:wikidata:Q174906|Q174906]]||{{wikidata|label|linked|Q174906}}||{{wikidata|title|linked|Q174906}}||Northern Samar||Bayan |- |515||[[:wikidata:Q174919|Q174919]]||{{wikidata|label|linked|Q174919}}||{{wikidata|title|linked|Q174919}}||Northern Samar||Bayan |- |516||[[:wikidata:Q174940|Q174940]]||{{wikidata|label|linked|Q174940}}||{{wikidata|title|linked|Q174940}}||Northern Samar||Bayan |- |517||[[:wikidata:Q174962|Q174962]]||{{wikidata|label|linked|Q174962}}||{{wikidata|title|linked|Q174962}}||Northern Samar||Bayan |- |518||[[:wikidata:Q174987|Q174987]]||{{wikidata|label|linked|Q174987}}||{{wikidata|title|linked|Q174987}}||Northern Samar||Bayan |- |519||[[:wikidata:Q175008|Q175008]]||{{wikidata|label|linked|Q175008}}||{{wikidata|title|linked|Q175008}}||Northern Samar||Bayan |- |520||[[:wikidata:Q175031|Q175031]]||{{wikidata|label|linked|Q175031}}||{{wikidata|title|linked|Q175031}}||Northern Samar||Bayan |- |521||[[:wikidata:Q175054|Q175054]]||{{wikidata|label|linked|Q175054}}||{{wikidata|title|linked|Q175054}}||Northern Samar||Bayan |- |522||[[:wikidata:Q175082|Q175082]]||{{wikidata|label|linked|Q175082}}||{{wikidata|title|linked|Q175082}}||Northern Samar||Bayan |- |523||[[:wikidata:Q175100|Q175100]]||{{wikidata|label|linked|Q175100}}||{{wikidata|title|linked|Q175100}}||Northern Samar||Bayan |- |524||[[:wikidata:Q175115|Q175115]]||{{wikidata|label|linked|Q175115}}||{{wikidata|title|linked|Q175115}}||Northern Samar||Bayan |- |525||[[:wikidata:Q175136|Q175136]]||{{wikidata|label|linked|Q175136}}||{{wikidata|title|linked|Q175136}}||Northern Samar||Bayan |- |526||[[:wikidata:Q175163|Q175163]]||{{wikidata|label|linked|Q175163}}||{{wikidata|title|linked|Q175163}}||Northern Samar||Bayan |- |527||[[:wikidata:Q175183|Q175183]]||{{wikidata|label|linked|Q175183}}||{{wikidata|title|linked|Q175183}}||Northern Samar||Bayan |- |528||[[:wikidata:Q175203|Q175203]]||{{wikidata|label|linked|Q175203}}||{{wikidata|title|linked|Q175203}}||Northern Samar||Bayan |- |529||[[:wikidata:Q175230|Q175230]]||{{wikidata|label|linked|Q175230}}||{{wikidata|title|linked|Q175230}}||Northern Samar||Bayan |- |530||[[:wikidata:Q175247|Q175247]]||{{wikidata|label|linked|Q175247}}||{{wikidata|title|linked|Q175247}}||Northern Samar||Bayan |- |531||[[:wikidata:Q175267|Q175267]]||{{wikidata|label|linked|Q175267}}||{{wikidata|title|linked|Q175267}}||Northern Samar||Bayan |- |532||[[:wikidata:Q175283|Q175283]]||{{wikidata|label|linked|Q175283}}||{{wikidata|title|linked|Q175283}}||Northern Samar||Bayan |- |533||[[:wikidata:Q212877|Q212877]]||{{wikidata|label|linked|Q212877}}||{{wikidata|title|linked|Q212877}}||Leyte||Bayan |- |534||[[:wikidata:Q212888|Q212888]]||{{wikidata|label|linked|Q212888}}||{{wikidata|title|linked|Q212888}}||Leyte||Bayan |- |535||[[:wikidata:Q212896|Q212896]]||{{wikidata|label|linked|Q212896}}||{{wikidata|title|linked|Q212896}}||Leyte||Bayan |- |536||[[:wikidata:Q212907|Q212907]]||{{wikidata|label|linked|Q212907}}||{{wikidata|title|linked|Q212907}}||Leyte||Bayan |- |537||[[:wikidata:Q212924|Q212924]]||{{wikidata|label|linked|Q212924}}||{{wikidata|title|linked|Q212924}}||Leyte||Bayan |- |538||[[:wikidata:Q212935|Q212935]]||{{wikidata|label|linked|Q212935}}||{{wikidata|title|linked|Q212935}}||Leyte||Bayan |- |539||[[:wikidata:Q812117|Q812117]]||{{wikidata|label|linked|Q812117}}||{{wikidata|title|linked|Q812117}}||Leyte||Lungsod |- |540||[[:wikidata:Q212945|Q212945]]||{{wikidata|label|linked|Q212945}}||{{wikidata|title|linked|Q212945}}||Leyte||Bayan |- |541||[[:wikidata:Q212951|Q212951]]||{{wikidata|label|linked|Q212951}}||{{wikidata|title|linked|Q212951}}||Leyte||Bayan |- |542||[[:wikidata:Q212958|Q212958]]||{{wikidata|label|linked|Q212958}}||{{wikidata|title|linked|Q212958}}||Leyte||Bayan |- |543||[[:wikidata:Q212969|Q212969]]||{{wikidata|label|linked|Q212969}}||{{wikidata|title|linked|Q212969}}||Leyte||Bayan |- |544||[[:wikidata:Q212981|Q212981]]||{{wikidata|label|linked|Q212981}}||{{wikidata|title|linked|Q212981}}||Leyte||Bayan |- |545||[[:wikidata:Q212988|Q212988]]||{{wikidata|label|linked|Q212988}}||{{wikidata|title|linked|Q212988}}||Leyte||Bayan |- |546||[[:wikidata:Q213006|Q213006]]||{{wikidata|label|linked|Q213006}}||{{wikidata|title|linked|Q213006}}||Leyte||Bayan |- |547||[[:wikidata:Q213024|Q213024]]||{{wikidata|label|linked|Q213024}}||{{wikidata|title|linked|Q213024}}||Leyte||Bayan |- |548||[[:wikidata:Q213042|Q213042]]||{{wikidata|label|linked|Q213042}}||{{wikidata|title|linked|Q213042}}||Leyte||Bayan |- |549||[[:wikidata:Q213060|Q213060]]||{{wikidata|label|linked|Q213060}}||{{wikidata|title|linked|Q213060}}||Leyte||Bayan |- |550||[[:wikidata:Q213086|Q213086]]||{{wikidata|label|linked|Q213086}}||{{wikidata|title|linked|Q213086}}||Leyte||Bayan |- |551||[[:wikidata:Q213101|Q213101]]||{{wikidata|label|linked|Q213101}}||{{wikidata|title|linked|Q213101}}||Leyte||Bayan |- |552||[[:wikidata:Q213113|Q213113]]||{{wikidata|label|linked|Q213113}}||{{wikidata|title|linked|Q213113}}||Leyte||Bayan |- |553||[[:wikidata:Q213130|Q213130]]||{{wikidata|label|linked|Q213130}}||{{wikidata|title|linked|Q213130}}||Leyte||Bayan |- |554||[[:wikidata:Q213144|Q213144]]||{{wikidata|label|linked|Q213144}}||{{wikidata|title|linked|Q213144}}||Leyte||Bayan |- |555||[[:wikidata:Q213160|Q213160]]||{{wikidata|label|linked|Q213160}}||{{wikidata|title|linked|Q213160}}||Leyte||Bayan |- |556||[[:wikidata:Q213174|Q213174]]||{{wikidata|label|linked|Q213174}}||{{wikidata|title|linked|Q213174}}||Leyte||Bayan |- |557||[[:wikidata:Q213190|Q213190]]||{{wikidata|label|linked|Q213190}}||{{wikidata|title|linked|Q213190}}||Leyte||Bayan |- |558||[[:wikidata:Q213209|Q213209]]||{{wikidata|label|linked|Q213209}}||{{wikidata|title|linked|Q213209}}||Leyte||Bayan |- |559||[[:wikidata:Q213227|Q213227]]||{{wikidata|label|linked|Q213227}}||{{wikidata|title|linked|Q213227}}||Leyte||Bayan |- |560||[[:wikidata:Q213245|Q213245]]||{{wikidata|label|linked|Q213245}}||{{wikidata|title|linked|Q213245}}||Leyte||Bayan |- |561||[[:wikidata:Q213261|Q213261]]||{{wikidata|label|linked|Q213261}}||{{wikidata|title|linked|Q213261}}||Leyte||Bayan |- |562||[[:wikidata:Q1014782|Q1014782]]||{{wikidata|label|linked|Q1014782}}||{{wikidata|title|linked|Q1014782}}||Leyte||Lungsod |- |563||[[:wikidata:Q213281|Q213281]]||{{wikidata|label|linked|Q213281}}||{{wikidata|title|linked|Q213281}}||Leyte||Bayan |- |564||[[:wikidata:Q213303|Q213303]]||{{wikidata|label|linked|Q213303}}||{{wikidata|title|linked|Q213303}}||Leyte||Bayan |- |565||[[:wikidata:Q213323|Q213323]]||{{wikidata|label|linked|Q213323}}||{{wikidata|title|linked|Q213323}}||Leyte||Bayan |- |566||[[:wikidata:Q213341|Q213341]]||{{wikidata|label|linked|Q213341}}||{{wikidata|title|linked|Q213341}}||Leyte||Bayan |- |567||[[:wikidata:Q213357|Q213357]]||{{wikidata|label|linked|Q213357}}||{{wikidata|title|linked|Q213357}}||Leyte||Bayan |- |568||[[:wikidata:Q213378|Q213378]]||{{wikidata|label|linked|Q213378}}||{{wikidata|title|linked|Q213378}}||Leyte||Bayan |- |569||[[:wikidata:Q213400|Q213400]]||{{wikidata|label|linked|Q213400}}||{{wikidata|title|linked|Q213400}}||Leyte||Bayan |- |570||[[:wikidata:Q213420|Q213420]]||{{wikidata|label|linked|Q213420}}||{{wikidata|title|linked|Q213420}}||Leyte||Bayan |- |571||[[:wikidata:Q40626|Q40626]]||{{wikidata|label|linked|Q40626}}||{{wikidata|title|linked|Q40626}}||Leyte||Lungsod |- |572||[[:wikidata:Q213431|Q213431]]||{{wikidata|label|linked|Q213431}}||{{wikidata|title|linked|Q213431}}||Leyte||Bayan |- |573||[[:wikidata:Q213442|Q213442]]||{{wikidata|label|linked|Q213442}}||{{wikidata|title|linked|Q213442}}||Leyte||Bayan |- |574||[[:wikidata:Q213455|Q213455]]||{{wikidata|label|linked|Q213455}}||{{wikidata|title|linked|Q213455}}||Leyte||Bayan |- |575||[[:wikidata:Q213463|Q213463]]||{{wikidata|label|linked|Q213463}}||{{wikidata|title|linked|Q213463}}||Leyte||Bayan |- |576||[[:wikidata:Q313880|Q313880]]||{{wikidata|label|linked|Q313880}}||{{wikidata|title|linked|Q313880}}||Eastern Samar||Bayan |- |577||[[:wikidata:Q313904|Q313904]]||{{wikidata|label|linked|Q313904}}||{{wikidata|title|linked|Q313904}}||Eastern Samar||Bayan |- |578||[[:wikidata:Q313914|Q313914]]||{{wikidata|label|linked|Q313914}}||{{wikidata|title|linked|Q313914}}||Eastern Samar||Bayan |- |579||[[:wikidata:Q894059|Q894059]]||{{wikidata|label|linked|Q894059}}||{{wikidata|title|linked|Q894059}}||Eastern Samar||Lungsod |- |580||[[:wikidata:Q313926|Q313926]]||{{wikidata|label|linked|Q313926}}||{{wikidata|title|linked|Q313926}}||Eastern Samar||Bayan |- |581||[[:wikidata:Q313939|Q313939]]||{{wikidata|label|linked|Q313939}}||{{wikidata|title|linked|Q313939}}||Eastern Samar||Bayan |- |582||[[:wikidata:Q313951|Q313951]]||{{wikidata|label|linked|Q313951}}||{{wikidata|title|linked|Q313951}}||Eastern Samar||Bayan |- |583||[[:wikidata:Q313967|Q313967]]||{{wikidata|label|linked|Q313967}}||{{wikidata|title|linked|Q313967}}||Eastern Samar||Bayan |- |584||[[:wikidata:Q313984|Q313984]]||{{wikidata|label|linked|Q313984}}||{{wikidata|title|linked|Q313984}}||Eastern Samar||Bayan |- |585||[[:wikidata:Q314002|Q314002]]||{{wikidata|label|linked|Q314002}}||{{wikidata|title|linked|Q314002}}||Eastern Samar||Bayan |- |586||[[:wikidata:Q314021|Q314021]]||{{wikidata|label|linked|Q314021}}||{{wikidata|title|linked|Q314021}}||Eastern Samar||Bayan |- |587||[[:wikidata:Q314046|Q314046]]||{{wikidata|label|linked|Q314046}}||{{wikidata|title|linked|Q314046}}||Eastern Samar||Bayan |- |588||[[:wikidata:Q314070|Q314070]]||{{wikidata|label|linked|Q314070}}||{{wikidata|title|linked|Q314070}}||Eastern Samar||Bayan |- |589||[[:wikidata:Q314096|Q314096]]||{{wikidata|label|linked|Q314096}}||{{wikidata|title|linked|Q314096}}||Eastern Samar||Bayan |- |590||[[:wikidata:Q314117|Q314117]]||{{wikidata|label|linked|Q314117}}||{{wikidata|title|linked|Q314117}}||Eastern Samar||Bayan |- |591||[[:wikidata:Q314129|Q314129]]||{{wikidata|label|linked|Q314129}}||{{wikidata|title|linked|Q314129}}||Eastern Samar||Bayan |- |592||[[:wikidata:Q314154|Q314154]]||{{wikidata|label|linked|Q314154}}||{{wikidata|title|linked|Q314154}}||Eastern Samar||Bayan |- |593||[[:wikidata:Q314175|Q314175]]||{{wikidata|label|linked|Q314175}}||{{wikidata|title|linked|Q314175}}||Eastern Samar||Bayan |- |594||[[:wikidata:Q314197|Q314197]]||{{wikidata|label|linked|Q314197}}||{{wikidata|title|linked|Q314197}}||Eastern Samar||Bayan |- |595||[[:wikidata:Q314220|Q314220]]||{{wikidata|label|linked|Q314220}}||{{wikidata|title|linked|Q314220}}||Eastern Samar||Bayan |- |596||[[:wikidata:Q314239|Q314239]]||{{wikidata|label|linked|Q314239}}||{{wikidata|title|linked|Q314239}}||Eastern Samar||Bayan |- |597||[[:wikidata:Q314257|Q314257]]||{{wikidata|label|linked|Q314257}}||{{wikidata|title|linked|Q314257}}||Eastern Samar||Bayan |- |598||[[:wikidata:Q205677|Q205677]]||{{wikidata|label|linked|Q205677}}||{{wikidata|title|linked|Q205677}}||Eastern Samar||Bayan |- |599||[[:wikidata:Q406163|Q406163]]||{{wikidata|label|linked|Q406163}}||{{wikidata|title|linked|Q406163}}||Biliran||Bayan |- |600||[[:wikidata:Q406186|Q406186]]||{{wikidata|label|linked|Q406186}}||{{wikidata|title|linked|Q406186}}||Biliran||Bayan |- |601||[[:wikidata:Q406226|Q406226]]||{{wikidata|label|linked|Q406226}}||{{wikidata|title|linked|Q406226}}||Biliran||Bayan |- |602||[[:wikidata:Q406267|Q406267]]||{{wikidata|label|linked|Q406267}}||{{wikidata|title|linked|Q406267}}||Biliran||Bayan |- |603||[[:wikidata:Q406317|Q406317]]||{{wikidata|label|linked|Q406317}}||{{wikidata|title|linked|Q406317}}||Biliran||Bayan |- |604||[[:wikidata:Q406353|Q406353]]||{{wikidata|label|linked|Q406353}}||{{wikidata|title|linked|Q406353}}||Biliran||Bayan |- |605||[[:wikidata:Q406393|Q406393]]||{{wikidata|label|linked|Q406393}}||{{wikidata|title|linked|Q406393}}||Biliran||Bayan |- |606||[[:wikidata:Q277211|Q277211]]||{{wikidata|label|linked|Q277211}}||{{wikidata|title|linked|Q277211}}||Biliran||Bayan |- |607||[[:wikidata:Q315636|Q315636]]||{{wikidata|label|linked|Q315636}}||{{wikidata|title|linked|Q315636}}||Cebu||Bayan |- |608||[[:wikidata:Q315655|Q315655]]||{{wikidata|label|linked|Q315655}}||{{wikidata|title|linked|Q315655}}||Cebu||Bayan |- |609||[[:wikidata:Q315669|Q315669]]||{{wikidata|label|linked|Q315669}}||{{wikidata|title|linked|Q315669}}||Cebu||Bayan |- |610||[[:wikidata:Q315687|Q315687]]||{{wikidata|label|linked|Q315687}}||{{wikidata|title|linked|Q315687}}||Cebu||Bayan |- |611||[[:wikidata:Q315703|Q315703]]||{{wikidata|label|linked|Q315703}}||{{wikidata|title|linked|Q315703}}||Cebu||Bayan |- |612||[[:wikidata:Q315719|Q315719]]||{{wikidata|label|linked|Q315719}}||{{wikidata|title|linked|Q315719}}||Cebu||Bayan |- |613||[[:wikidata:Q315733|Q315733]]||{{wikidata|label|linked|Q315733}}||{{wikidata|title|linked|Q315733}}||Cebu||Bayan |- |614||[[:wikidata:Q315754|Q315754]]||{{wikidata|label|linked|Q315754}}||{{wikidata|title|linked|Q315754}}||Cebu||Bayan |- |615||[[:wikidata:Q315771|Q315771]]||{{wikidata|label|linked|Q315771}}||{{wikidata|title|linked|Q315771}}||Cebu||Bayan |- |616||[[:wikidata:Q315790|Q315790]]||{{wikidata|label|linked|Q315790}}||{{wikidata|title|linked|Q315790}}||Cebu||Bayan |- |617||[[:wikidata:Q890623|Q890623]]||{{wikidata|label|linked|Q890623}}||{{wikidata|title|linked|Q890623}}||Cebu||Lungsod |- |618||[[:wikidata:Q315809|Q315809]]||{{wikidata|label|linked|Q315809}}||{{wikidata|title|linked|Q315809}}||Cebu||Bayan |- |619||[[:wikidata:Q315827|Q315827]]||{{wikidata|label|linked|Q315827}}||{{wikidata|title|linked|Q315827}}||Cebu||Bayan |- |620||[[:wikidata:Q315851|Q315851]]||{{wikidata|label|linked|Q315851}}||{{wikidata|title|linked|Q315851}}||Cebu||Lungsod |- |621||[[:wikidata:Q315882|Q315882]]||{{wikidata|label|linked|Q315882}}||{{wikidata|title|linked|Q315882}}||Cebu||Bayan |- |622||[[:wikidata:Q315900|Q315900]]||{{wikidata|label|linked|Q315900}}||{{wikidata|title|linked|Q315900}}||Cebu||Bayan |- |623||[[:wikidata:Q1467|Q1467]]||{{wikidata|label|linked|Q1467}}||{{wikidata|title|linked|Q1467}}||Cebu||Lungsod |- |624||[[:wikidata:Q315923|Q315923]]||{{wikidata|label|linked|Q315923}}||{{wikidata|title|linked|Q315923}}||Cebu||Bayan |- |625||[[:wikidata:Q315945|Q315945]]||{{wikidata|label|linked|Q315945}}||{{wikidata|title|linked|Q315945}}||Cebu||Bayan |- |626||[[:wikidata:Q315965|Q315965]]||{{wikidata|label|linked|Q315965}}||{{wikidata|title|linked|Q315965}}||Cebu||Bayan |- |627||[[:wikidata:Q315981|Q315981]]||{{wikidata|label|linked|Q315981}}||{{wikidata|title|linked|Q315981}}||Cebu||Bayan |- |628||[[:wikidata:Q316001|Q316001]]||{{wikidata|label|linked|Q316001}}||{{wikidata|title|linked|Q316001}}||Cebu||Bayan |- |629||[[:wikidata:Q1159273|Q1159273]]||{{wikidata|label|linked|Q1159273}}||{{wikidata|title|linked|Q1159273}}||Cebu||Lungsod |- |630||[[:wikidata:Q316019|Q316019]]||{{wikidata|label|linked|Q316019}}||{{wikidata|title|linked|Q316019}}||Cebu||Bayan |- |631||[[:wikidata:Q316037|Q316037]]||{{wikidata|label|linked|Q316037}}||{{wikidata|title|linked|Q316037}}||Cebu||Bayan |- |632||[[:wikidata:Q574903|Q574903]]||{{wikidata|label|linked|Q574903}}||{{wikidata|title|linked|Q574903}}||Cebu||Lungsod |- |633||[[:wikidata:Q316056|Q316056]]||{{wikidata|label|linked|Q316056}}||{{wikidata|title|linked|Q316056}}||Cebu||Bayan |- |634||[[:wikidata:Q316080|Q316080]]||{{wikidata|label|linked|Q316080}}||{{wikidata|title|linked|Q316080}}||Cebu||Bayan |- |635||[[:wikidata:Q316101|Q316101]]||{{wikidata|label|linked|Q316101}}||{{wikidata|title|linked|Q316101}}||Cebu||Bayan |- |636||[[:wikidata:Q1889017|Q1889017]]||{{wikidata|label|linked|Q1889017}}||{{wikidata|title|linked|Q1889017}}||Cebu||Lungsod |- |637||[[:wikidata:Q316125|Q316125]]||{{wikidata|label|linked|Q316125}}||{{wikidata|title|linked|Q316125}}||Cebu||Bayan |- |638||[[:wikidata:Q316146|Q316146]]||{{wikidata|label|linked|Q316146}}||{{wikidata|title|linked|Q316146}}||Cebu||Bayan |- |639||[[:wikidata:Q316171|Q316171]]||{{wikidata|label|linked|Q316171}}||{{wikidata|title|linked|Q316171}}||Cebu||Bayan |- |640||[[:wikidata:Q316197|Q316197]]||{{wikidata|label|linked|Q316197}}||{{wikidata|title|linked|Q316197}}||Cebu||Lungsod |- |641||[[:wikidata:Q316230|Q316230]]||{{wikidata|label|linked|Q316230}}||{{wikidata|title|linked|Q316230}}||Cebu||Bayan |- |642||[[:wikidata:Q316245|Q316245]]||{{wikidata|label|linked|Q316245}}||{{wikidata|title|linked|Q316245}}||Cebu||Bayan |- |643||[[:wikidata:Q316259|Q316259]]||{{wikidata|label|linked|Q316259}}||{{wikidata|title|linked|Q316259}}||Cebu||Bayan |- |644||[[:wikidata:Q316275|Q316275]]||{{wikidata|label|linked|Q316275}}||{{wikidata|title|linked|Q316275}}||Cebu||Bayan |- |645||[[:wikidata:Q316289|Q316289]]||{{wikidata|label|linked|Q316289}}||{{wikidata|title|linked|Q316289}}||Cebu||Bayan |- |646||[[:wikidata:Q316303|Q316303]]||{{wikidata|label|linked|Q316303}}||{{wikidata|title|linked|Q316303}}||Cebu||Bayan |- |647||[[:wikidata:Q316318|Q316318]]||{{wikidata|label|linked|Q316318}}||{{wikidata|title|linked|Q316318}}||Cebu||Lungsod |- |648||[[:wikidata:Q316332|Q316332]]||{{wikidata|label|linked|Q316332}}||{{wikidata|title|linked|Q316332}}||Cebu||Bayan |- |649||[[:wikidata:Q316350|Q316350]]||{{wikidata|label|linked|Q316350}}||{{wikidata|title|linked|Q316350}}||Cebu||Bayan |- |650||[[:wikidata:Q316370|Q316370]]||{{wikidata|label|linked|Q316370}}||{{wikidata|title|linked|Q316370}}||Cebu||Bayan |- |651||[[:wikidata:Q316386|Q316386]]||{{wikidata|label|linked|Q316386}}||{{wikidata|title|linked|Q316386}}||Cebu||Bayan |- |652||[[:wikidata:Q316404|Q316404]]||{{wikidata|label|linked|Q316404}}||{{wikidata|title|linked|Q316404}}||Cebu||Bayan |- |653||[[:wikidata:Q316432|Q316432]]||{{wikidata|label|linked|Q316432}}||{{wikidata|title|linked|Q316432}}||Cebu||Bayan |- |654||[[:wikidata:Q316453|Q316453]]||{{wikidata|label|linked|Q316453}}||{{wikidata|title|linked|Q316453}}||Cebu||Bayan |- |655||[[:wikidata:Q316474|Q316474]]||{{wikidata|label|linked|Q316474}}||{{wikidata|title|linked|Q316474}}||Cebu||Bayan |- |656||[[:wikidata:Q316500|Q316500]]||{{wikidata|label|linked|Q316500}}||{{wikidata|title|linked|Q316500}}||Cebu||Lungsod |- |657||[[:wikidata:Q316527|Q316527]]||{{wikidata|label|linked|Q316527}}||{{wikidata|title|linked|Q316527}}||Cebu||Lungsod |- |658||[[:wikidata:Q316547|Q316547]]||{{wikidata|label|linked|Q316547}}||{{wikidata|title|linked|Q316547}}||Cebu||Bayan |- |659||[[:wikidata:Q316564|Q316564]]||{{wikidata|label|linked|Q316564}}||{{wikidata|title|linked|Q316564}}||Cebu||Bayan |- |660||[[:wikidata:Q404369|Q404369]]||{{wikidata|label|linked|Q404369}}||{{wikidata|title|linked|Q404369}}||Bohol||Bayan |- |661||[[:wikidata:Q404403|Q404403]]||{{wikidata|label|linked|Q404403}}||{{wikidata|title|linked|Q404403}}||Bohol||Bayan |- |662||[[:wikidata:Q404434|Q404434]]||{{wikidata|label|linked|Q404434}}||{{wikidata|title|linked|Q404434}}||Bohol||Bayan |- |663||[[:wikidata:Q404459|Q404459]]||{{wikidata|label|linked|Q404459}}||{{wikidata|title|linked|Q404459}}||Bohol||Bayan |- |664||[[:wikidata:Q404489|Q404489]]||{{wikidata|label|linked|Q404489}}||{{wikidata|title|linked|Q404489}}||Bohol||Bayan |- |665||[[:wikidata:Q404519|Q404519]]||{{wikidata|label|linked|Q404519}}||{{wikidata|title|linked|Q404519}}||Bohol||Bayan |- |666||[[:wikidata:Q404549|Q404549]]||{{wikidata|label|linked|Q404549}}||{{wikidata|title|linked|Q404549}}||Bohol||Bayan |- |667||[[:wikidata:Q404581|Q404581]]||{{wikidata|label|linked|Q404581}}||{{wikidata|title|linked|Q404581}}||Bohol||Bayan |- |668||[[:wikidata:Q404604|Q404604]]||{{wikidata|label|linked|Q404604}}||{{wikidata|title|linked|Q404604}}||Bohol||Bayan |- |669||[[:wikidata:Q404623|Q404623]]||{{wikidata|label|linked|Q404623}}||{{wikidata|title|linked|Q404623}}||Bohol||Bayan |- |670||[[:wikidata:Q404652|Q404652]]||{{wikidata|label|linked|Q404652}}||{{wikidata|title|linked|Q404652}}||Bohol||Bayan |- |671||[[:wikidata:Q404680|Q404680]]||{{wikidata|label|linked|Q404680}}||{{wikidata|title|linked|Q404680}}||Bohol||Bayan |- |672||[[:wikidata:Q241239|Q241239]]||{{wikidata|label|linked|Q241239}}||{{wikidata|title|linked|Q241239}}||Bohol||Bayan |- |673||[[:wikidata:Q404750|Q404750]]||{{wikidata|label|linked|Q404750}}||{{wikidata|title|linked|Q404750}}||Bohol||Bayan |- |674||[[:wikidata:Q404775|Q404775]]||{{wikidata|label|linked|Q404775}}||{{wikidata|title|linked|Q404775}}||Bohol||Bayan |- |675||[[:wikidata:Q404799|Q404799]]||{{wikidata|label|linked|Q404799}}||{{wikidata|title|linked|Q404799}}||Bohol||Bayan |- |676||[[:wikidata:Q404825|Q404825]]||{{wikidata|label|linked|Q404825}}||{{wikidata|title|linked|Q404825}}||Bohol||Bayan |- |677||[[:wikidata:Q404854|Q404854]]||{{wikidata|label|linked|Q404854}}||{{wikidata|title|linked|Q404854}}||Bohol||Bayan |- |678||[[:wikidata:Q404882|Q404882]]||{{wikidata|label|linked|Q404882}}||{{wikidata|title|linked|Q404882}}||Bohol||Bayan |- |679||[[:wikidata:Q404908|Q404908]]||{{wikidata|label|linked|Q404908}}||{{wikidata|title|linked|Q404908}}||Bohol||Bayan |- |680||[[:wikidata:Q404930|Q404930]]||{{wikidata|label|linked|Q404930}}||{{wikidata|title|linked|Q404930}}||Bohol||Bayan |- |681||[[:wikidata:Q404951|Q404951]]||{{wikidata|label|linked|Q404951}}||{{wikidata|title|linked|Q404951}}||Bohol||Bayan |- |682||[[:wikidata:Q404976|Q404976]]||{{wikidata|label|linked|Q404976}}||{{wikidata|title|linked|Q404976}}||Bohol||Bayan |- |683||[[:wikidata:Q405005|Q405005]]||{{wikidata|label|linked|Q405005}}||{{wikidata|title|linked|Q405005}}||Bohol||Bayan |- |684||[[:wikidata:Q405058|Q405058]]||{{wikidata|label|linked|Q405058}}||{{wikidata|title|linked|Q405058}}||Bohol||Bayan |- |685||[[:wikidata:Q405088|Q405088]]||{{wikidata|label|linked|Q405088}}||{{wikidata|title|linked|Q405088}}||Bohol||Bayan |- |686||[[:wikidata:Q405110|Q405110]]||{{wikidata|label|linked|Q405110}}||{{wikidata|title|linked|Q405110}}||Bohol||Bayan |- |687||[[:wikidata:Q405141|Q405141]]||{{wikidata|label|linked|Q405141}}||{{wikidata|title|linked|Q405141}}||Bohol||Bayan |- |688||[[:wikidata:Q405171|Q405171]]||{{wikidata|label|linked|Q405171}}||{{wikidata|title|linked|Q405171}}||Bohol||Bayan |- |689||[[:wikidata:Q405197|Q405197]]||{{wikidata|label|linked|Q405197}}||{{wikidata|title|linked|Q405197}}||Bohol||Bayan |- |690||[[:wikidata:Q405224|Q405224]]||{{wikidata|label|linked|Q405224}}||{{wikidata|title|linked|Q405224}}||Bohol||Bayan |- |691||[[:wikidata:Q405268|Q405268]]||{{wikidata|label|linked|Q405268}}||{{wikidata|title|linked|Q405268}}||Bohol||Bayan |- |692||[[:wikidata:Q405303|Q405303]]||{{wikidata|label|linked|Q405303}}||{{wikidata|title|linked|Q405303}}||Bohol||Bayan |- |693||[[:wikidata:Q178330|Q178330]]||{{wikidata|label|linked|Q178330}}||{{wikidata|title|linked|Q178330}}||Bohol||Bayan |- |694||[[:wikidata:Q405384|Q405384]]||{{wikidata|label|linked|Q405384}}||{{wikidata|title|linked|Q405384}}||Bohol||Bayan |- |695||[[:wikidata:Q405427|Q405427]]||{{wikidata|label|linked|Q405427}}||{{wikidata|title|linked|Q405427}}||Bohol||Bayan |- |696||[[:wikidata:Q405472|Q405472]]||{{wikidata|label|linked|Q405472}}||{{wikidata|title|linked|Q405472}}||Bohol||Bayan |- |697||[[:wikidata:Q259298|Q259298]]||{{wikidata|label|linked|Q259298}}||{{wikidata|title|linked|Q259298}}||Bohol||Bayan |- |698||[[:wikidata:Q405544|Q405544]]||{{wikidata|label|linked|Q405544}}||{{wikidata|title|linked|Q405544}}||Bohol||Bayan |- |699||[[:wikidata:Q386388|Q386388]]||{{wikidata|label|linked|Q386388}}||{{wikidata|title|linked|Q386388}}||Bohol||Bayan |- |700||[[:wikidata:Q405628|Q405628]]||{{wikidata|label|linked|Q405628}}||{{wikidata|title|linked|Q405628}}||Bohol||Bayan |- |701||[[:wikidata:Q405674|Q405674]]||{{wikidata|label|linked|Q405674}}||{{wikidata|title|linked|Q405674}}||Bohol||Bayan |- |702||[[:wikidata:Q1826|Q1826]]||{{wikidata|label|linked|Q1826}}||{{wikidata|title|linked|Q1826}}||Bohol||Lungsod |- |703||[[:wikidata:Q405714|Q405714]]||{{wikidata|label|linked|Q405714}}||{{wikidata|title|linked|Q405714}}||Bohol||Bayan |- |704||[[:wikidata:Q405749|Q405749]]||{{wikidata|label|linked|Q405749}}||{{wikidata|title|linked|Q405749}}||Bohol||Bayan |- |705||[[:wikidata:Q405980|Q405980]]||{{wikidata|label|linked|Q405980}}||{{wikidata|title|linked|Q405980}}||Bohol||Bayan |- |706||[[:wikidata:Q406015|Q406015]]||{{wikidata|label|linked|Q406015}}||{{wikidata|title|linked|Q406015}}||Bohol||Bayan |- |707||[[:wikidata:Q406046|Q406046]]||{{wikidata|label|linked|Q406046}}||{{wikidata|title|linked|Q406046}}||Bohol||Bayan |- |708||[[:wikidata:Q174305|Q174305]]||{{wikidata|label|linked|Q174305}}||{{wikidata|title|linked|Q174305}}||Siquijor||Bayan |- |709||[[:wikidata:Q174317|Q174317]]||{{wikidata|label|linked|Q174317}}||{{wikidata|title|linked|Q174317}}||Siquijor||Bayan |- |710||[[:wikidata:Q174332|Q174332]]||{{wikidata|label|linked|Q174332}}||{{wikidata|title|linked|Q174332}}||Siquijor||Bayan |- |711||[[:wikidata:Q174343|Q174343]]||{{wikidata|label|linked|Q174343}}||{{wikidata|title|linked|Q174343}}||Siquijor||Bayan |- |712||[[:wikidata:Q174354|Q174354]]||{{wikidata|label|linked|Q174354}}||{{wikidata|title|linked|Q174354}}||Siquijor||Bayan |- |713||[[:wikidata:Q174373|Q174373]]||{{wikidata|label|linked|Q174373}}||{{wikidata|title|linked|Q174373}}||Siquijor||Bayan |- |714||[[:wikidata:Q194822|Q194822]]||{{wikidata|label|linked|Q194822}}||{{wikidata|title|linked|Q194822}}||Negros Oriental||Bayan |- |715||[[:wikidata:Q194854|Q194854]]||{{wikidata|label|linked|Q194854}}||{{wikidata|title|linked|Q194854}}||Negros Oriental||Bayan |- |716||[[:wikidata:Q194874|Q194874]]||{{wikidata|label|linked|Q194874}}||{{wikidata|title|linked|Q194874}}||Negros Oriental||Bayan |- |717||[[:wikidata:Q628590|Q628590]]||{{wikidata|label|linked|Q628590}}||{{wikidata|title|linked|Q628590}}||Negros Oriental||Lungsod |- |718||[[:wikidata:Q194900|Q194900]]||{{wikidata|label|linked|Q194900}}||{{wikidata|title|linked|Q194900}}||Negros Oriental||Bayan |- |719||[[:wikidata:Q812113|Q812113]]||{{wikidata|label|linked|Q812113}}||{{wikidata|title|linked|Q812113}}||Negros Oriental||Lungsod |- |720||[[:wikidata:Q194916|Q194916]]||{{wikidata|label|linked|Q194916}}||{{wikidata|title|linked|Q194916}}||Negros Oriental||Bayan |- |721||[[:wikidata:Q991602|Q991602]]||{{wikidata|label|linked|Q991602}}||{{wikidata|title|linked|Q991602}}||Negros Oriental||Lungsod |- |722||[[:wikidata:Q194940|Q194940]]||{{wikidata|label|linked|Q194940}}||{{wikidata|title|linked|Q194940}}||Negros Oriental||Bayan |- |723||[[:wikidata:Q873377|Q873377]]||{{wikidata|label|linked|Q873377}}||{{wikidata|title|linked|Q873377}}||Negros Oriental||Lungsod |- |724||[[:wikidata:Q195197|Q195197]]||{{wikidata|label|linked|Q195197}}||{{wikidata|title|linked|Q195197}}||Negros Oriental||Lungsod |- |725||[[:wikidata:Q194967|Q194967]]||{{wikidata|label|linked|Q194967}}||{{wikidata|title|linked|Q194967}}||Negros Oriental||Bayan |- |726||[[:wikidata:Q194983|Q194983]]||{{wikidata|label|linked|Q194983}}||{{wikidata|title|linked|Q194983}}||Negros Oriental||Bayan |- |727||[[:wikidata:Q195004|Q195004]]||{{wikidata|label|linked|Q195004}}||{{wikidata|title|linked|Q195004}}||Negros Oriental||Bayan |- |728||[[:wikidata:Q195018|Q195018]]||{{wikidata|label|linked|Q195018}}||{{wikidata|title|linked|Q195018}}||Negros Oriental||Bayan |- |729||[[:wikidata:Q195040|Q195040]]||{{wikidata|label|linked|Q195040}}||{{wikidata|title|linked|Q195040}}||Negros Oriental||Bayan |- |730||[[:wikidata:Q195056|Q195056]]||{{wikidata|label|linked|Q195056}}||{{wikidata|title|linked|Q195056}}||Negros Oriental||Bayan |- |731||[[:wikidata:Q195074|Q195074]]||{{wikidata|label|linked|Q195074}}||{{wikidata|title|linked|Q195074}}||Negros Oriental||Bayan |- |732||[[:wikidata:Q195090|Q195090]]||{{wikidata|label|linked|Q195090}}||{{wikidata|title|linked|Q195090}}||Negros Oriental||Bayan |- |733||[[:wikidata:Q195106|Q195106]]||{{wikidata|label|linked|Q195106}}||{{wikidata|title|linked|Q195106}}||Negros Oriental||Bayan |- |734||[[:wikidata:Q1020705|Q1020705]]||{{wikidata|label|linked|Q1020705}}||{{wikidata|title|linked|Q1020705}}||Negros Oriental||Lungsod |- |735||[[:wikidata:Q195121|Q195121]]||{{wikidata|label|linked|Q195121}}||{{wikidata|title|linked|Q195121}}||Negros Oriental||Bayan |- |736||[[:wikidata:Q195140|Q195140]]||{{wikidata|label|linked|Q195140}}||{{wikidata|title|linked|Q195140}}||Negros Oriental||Bayan |- |737||[[:wikidata:Q195164|Q195164]]||{{wikidata|label|linked|Q195164}}||{{wikidata|title|linked|Q195164}}||Negros Oriental||Bayan |- |738||[[:wikidata:Q145673|Q145673]]||{{wikidata|label|linked|Q145673}}||{{wikidata|title|linked|Q145673}}||Negros Oriental||Bayan |- |739||[[:wikidata:Q5217|Q5217]]||{{wikidata|label|linked|Q5217}}||{{wikidata|title|linked|Q5217}}||Negros Occidental||Bayan |- |740||[[:wikidata:Q628297|Q628297]]||{{wikidata|label|linked|Q628297}}||{{wikidata|title|linked|Q628297}}||Negros Occidental||Lungsod |- |741||[[:wikidata:Q195243|Q195243]]||{{wikidata|label|linked|Q195243}}||{{wikidata|title|linked|Q195243}}||Negros Occidental||Bayan |- |742||[[:wikidata:Q1020688|Q1020688]]||{{wikidata|label|linked|Q1020688}}||{{wikidata|title|linked|Q1020688}}||Negros Occidental||Lungsod |- |743||[[:wikidata:Q195258|Q195258]]||{{wikidata|label|linked|Q195258}}||{{wikidata|title|linked|Q195258}}||Negros Occidental||Bayan |- |744||[[:wikidata:Q195272|Q195272]]||{{wikidata|label|linked|Q195272}}||{{wikidata|title|linked|Q195272}}||Negros Occidental||Bayan |- |745||[[:wikidata:Q195287|Q195287]]||{{wikidata|label|linked|Q195287}}||{{wikidata|title|linked|Q195287}}||Negros Occidental||Bayan |- |746||[[:wikidata:Q195304|Q195304]]||{{wikidata|label|linked|Q195304}}||{{wikidata|title|linked|Q195304}}||Negros Occidental||Bayan |- |747||[[:wikidata:Q1027743|Q1027743]]||{{wikidata|label|linked|Q1027743}}||{{wikidata|title|linked|Q1027743}}||Negros Occidental||Lungsod |- |748||[[:wikidata:Q1423846|Q1423846]]||{{wikidata|label|linked|Q1423846}}||{{wikidata|title|linked|Q1423846}}||Negros Occidental||Lungsod |- |749||[[:wikidata:Q195322|Q195322]]||{{wikidata|label|linked|Q195322}}||{{wikidata|title|linked|Q195322}}||Negros Occidental||Bayan |- |750||[[:wikidata:Q195336|Q195336]]||{{wikidata|label|linked|Q195336}}||{{wikidata|title|linked|Q195336}}||Negros Occidental||Bayan |- |751||[[:wikidata:Q195352|Q195352]]||{{wikidata|label|linked|Q195352}}||{{wikidata|title|linked|Q195352}}||Negros Occidental||Bayan |- |752||[[:wikidata:Q195373|Q195373]]||{{wikidata|label|linked|Q195373}}||{{wikidata|title|linked|Q195373}}||Negros Occidental||Bayan |- |753||[[:wikidata:Q1026445|Q1026445]]||{{wikidata|label|linked|Q1026445}}||{{wikidata|title|linked|Q1026445}}||Negros Occidental||Lungsod |- |754||[[:wikidata:Q1789908|Q1789908]]||{{wikidata|label|linked|Q1789908}}||{{wikidata|title|linked|Q1789908}}||Negros Occidental||Lungsod |- |755||[[:wikidata:Q195397|Q195397]]||{{wikidata|label|linked|Q195397}}||{{wikidata|title|linked|Q195397}}||Negros Occidental||Bayan |- |756||[[:wikidata:Q195418|Q195418]]||{{wikidata|label|linked|Q195418}}||{{wikidata|title|linked|Q195418}}||Negros Occidental||Bayan |- |757||[[:wikidata:Q195438|Q195438]]||{{wikidata|label|linked|Q195438}}||{{wikidata|title|linked|Q195438}}||Negros Occidental||Bayan |- |758||[[:wikidata:Q195459|Q195459]]||{{wikidata|label|linked|Q195459}}||{{wikidata|title|linked|Q195459}}||Negros Occidental||Bayan |- |759||[[:wikidata:Q195477|Q195477]]||{{wikidata|label|linked|Q195477}}||{{wikidata|title|linked|Q195477}}||Negros Occidental||Bayan |- |760||[[:wikidata:Q195489|Q195489]]||{{wikidata|label|linked|Q195489}}||{{wikidata|title|linked|Q195489}}||Negros Occidental||Bayan |- |761||[[:wikidata:Q1787527|Q1787527]]||{{wikidata|label|linked|Q1787527}}||{{wikidata|title|linked|Q1787527}}||Negros Occidental||Bayan |- |762||[[:wikidata:Q195503|Q195503]]||{{wikidata|label|linked|Q195503}}||{{wikidata|title|linked|Q195503}}||Negros Occidental||Bayan |- |763||[[:wikidata:Q1025390|Q1025390]]||{{wikidata|label|linked|Q1025390}}||{{wikidata|title|linked|Q1025390}}||Negros Occidental||Lungsod |- |764||[[:wikidata:Q195523|Q195523]]||{{wikidata|label|linked|Q195523}}||{{wikidata|title|linked|Q195523}}||Negros Occidental||Bayan |- |765||[[:wikidata:Q1020696|Q1020696]]||{{wikidata|label|linked|Q1020696}}||{{wikidata|title|linked|Q1020696}}||Negros Occidental||Lungsod |- |766||[[:wikidata:Q1027115|Q1027115]]||{{wikidata|label|linked|Q1027115}}||{{wikidata|title|linked|Q1027115}}||Negros Occidental||Lungsod |- |767||[[:wikidata:Q1027120|Q1027120]]||{{wikidata|label|linked|Q1027120}}||{{wikidata|title|linked|Q1027120}}||Negros Occidental||Lungsod |- |768||[[:wikidata:Q195549|Q195549]]||{{wikidata|label|linked|Q195549}}||{{wikidata|title|linked|Q195549}}||Negros Occidental||Bayan |- |769||[[:wikidata:Q195569|Q195569]]||{{wikidata|label|linked|Q195569}}||{{wikidata|title|linked|Q195569}}||Negros Occidental||Bayan |- |770||[[:wikidata:Q1026021|Q1026021]]||{{wikidata|label|linked|Q1026021}}||{{wikidata|title|linked|Q1026021}}||Negros Occidental||Lungsod |- |771||[[:wikidata:Q274491|Q274491]]||{{wikidata|label|linked|Q274491}}||{{wikidata|title|linked|Q274491}}||Iloilo||Bayan |- |772||[[:wikidata:Q274508|Q274508]]||{{wikidata|label|linked|Q274508}}||{{wikidata|title|linked|Q274508}}||Iloilo||Bayan |- |773||[[:wikidata:Q274543|Q274543]]||{{wikidata|label|linked|Q274543}}||{{wikidata|title|linked|Q274543}}||Iloilo||Bayan |- |774||[[:wikidata:Q274557|Q274557]]||{{wikidata|label|linked|Q274557}}||{{wikidata|title|linked|Q274557}}||Iloilo||Bayan |- |775||[[:wikidata:Q274578|Q274578]]||{{wikidata|label|linked|Q274578}}||{{wikidata|title|linked|Q274578}}||Iloilo||Bayan |- |776||[[:wikidata:Q274595|Q274595]]||{{wikidata|label|linked|Q274595}}||{{wikidata|title|linked|Q274595}}||Iloilo||Bayan |- |777||[[:wikidata:Q82502|Q82502]]||{{wikidata|label|linked|Q82502}}||{{wikidata|title|linked|Q82502}}||Iloilo||Bayan |- |778||[[:wikidata:Q82493|Q82493]]||{{wikidata|label|linked|Q82493}}||{{wikidata|title|linked|Q82493}}||Iloilo||Bayan |- |779||[[:wikidata:Q274654|Q274654]]||{{wikidata|label|linked|Q274654}}||{{wikidata|title|linked|Q274654}}||Iloilo||Bayan |- |780||[[:wikidata:Q274671|Q274671]]||{{wikidata|label|linked|Q274671}}||{{wikidata|title|linked|Q274671}}||Iloilo||Bayan |- |781||[[:wikidata:Q274693|Q274693]]||{{wikidata|label|linked|Q274693}}||{{wikidata|title|linked|Q274693}}||Iloilo||Bayan |- |782||[[:wikidata:Q274713|Q274713]]||{{wikidata|label|linked|Q274713}}||{{wikidata|title|linked|Q274713}}||Iloilo||Bayan |- |783||[[:wikidata:Q274731|Q274731]]||{{wikidata|label|linked|Q274731}}||{{wikidata|title|linked|Q274731}}||Iloilo||Bayan |- |784||[[:wikidata:Q274749|Q274749]]||{{wikidata|label|linked|Q274749}}||{{wikidata|title|linked|Q274749}}||Iloilo||Bayan |- |785||[[:wikidata:Q274780|Q274780]]||{{wikidata|label|linked|Q274780}}||{{wikidata|title|linked|Q274780}}||Iloilo||Bayan |- |786||[[:wikidata:Q274795|Q274795]]||{{wikidata|label|linked|Q274795}}||{{wikidata|title|linked|Q274795}}||Iloilo||Bayan |- |787||[[:wikidata:Q74758|Q74758]]||{{wikidata|label|linked|Q74758}}||{{wikidata|title|linked|Q74758}}||Iloilo||Bayan |- |788||[[:wikidata:Q82506|Q82506]]||{{wikidata|label|linked|Q82506}}||{{wikidata|title|linked|Q82506}}||Iloilo||Bayan |- |789||[[:wikidata:Q274847|Q274847]]||{{wikidata|label|linked|Q274847}}||{{wikidata|title|linked|Q274847}}||Iloilo||Bayan |- |790||[[:wikidata:Q74755|Q74755]]||{{wikidata|label|linked|Q74755}}||{{wikidata|title|linked|Q74755}}||Iloilo||Bayan |- |791||[[:wikidata:Q459787|Q459787]]||{{wikidata|label|linked|Q459787}}||{{wikidata|title|linked|Q459787}}||Iloilo||Lungsod |- |792||[[:wikidata:Q82570|Q82570]]||{{wikidata|label|linked|Q82570}}||{{wikidata|title|linked|Q82570}}||Iloilo||Bayan |- |793||[[:wikidata:Q274907|Q274907]]||{{wikidata|label|linked|Q274907}}||{{wikidata|title|linked|Q274907}}||Iloilo||Bayan |- |794||[[:wikidata:Q274937|Q274937]]||{{wikidata|label|linked|Q274937}}||{{wikidata|title|linked|Q274937}}||Iloilo||Bayan |- |795||[[:wikidata:Q274961|Q274961]]||{{wikidata|label|linked|Q274961}}||{{wikidata|title|linked|Q274961}}||Iloilo||Bayan |- |796||[[:wikidata:Q274987|Q274987]]||{{wikidata|label|linked|Q274987}}||{{wikidata|title|linked|Q274987}}||Iloilo||Bayan |- |797||[[:wikidata:Q275015|Q275015]]||{{wikidata|label|linked|Q275015}}||{{wikidata|title|linked|Q275015}}||Iloilo||Bayan |- |798||[[:wikidata:Q74753|Q74753]]||{{wikidata|label|linked|Q74753}}||{{wikidata|title|linked|Q74753}}||Iloilo||Bayan |- |799||[[:wikidata:Q275071|Q275071]]||{{wikidata|label|linked|Q275071}}||{{wikidata|title|linked|Q275071}}||Iloilo||Bayan |- |800||[[:wikidata:Q275184|Q275184]]||{{wikidata|label|linked|Q275184}}||{{wikidata|title|linked|Q275184}}||Iloilo||Bayan |- |801||[[:wikidata:Q275199|Q275199]]||{{wikidata|label|linked|Q275199}}||{{wikidata|title|linked|Q275199}}||Iloilo||Bayan |- |802||[[:wikidata:Q1855693|Q1855693]]||{{wikidata|label|linked|Q1855693}}||{{wikidata|title|linked|Q1855693}}||Iloilo||Lungsod |- |803||[[:wikidata:Q275221|Q275221]]||{{wikidata|label|linked|Q275221}}||{{wikidata|title|linked|Q275221}}||Iloilo||Bayan |- |804||[[:wikidata:Q275243|Q275243]]||{{wikidata|label|linked|Q275243}}||{{wikidata|title|linked|Q275243}}||Iloilo||Bayan |- |805||[[:wikidata:Q275264|Q275264]]||{{wikidata|label|linked|Q275264}}||{{wikidata|title|linked|Q275264}}||Iloilo||Bayan |- |806||[[:wikidata:Q275280|Q275280]]||{{wikidata|label|linked|Q275280}}||{{wikidata|title|linked|Q275280}}||Iloilo||Bayan |- |807||[[:wikidata:Q275295|Q275295]]||{{wikidata|label|linked|Q275295}}||{{wikidata|title|linked|Q275295}}||Iloilo||Bayan |- |808||[[:wikidata:Q275312|Q275312]]||{{wikidata|label|linked|Q275312}}||{{wikidata|title|linked|Q275312}}||Iloilo||Bayan |- |809||[[:wikidata:Q275329|Q275329]]||{{wikidata|label|linked|Q275329}}||{{wikidata|title|linked|Q275329}}||Iloilo||Bayan |- |810||[[:wikidata:Q275347|Q275347]]||{{wikidata|label|linked|Q275347}}||{{wikidata|title|linked|Q275347}}||Iloilo||Bayan |- |811||[[:wikidata:Q275368|Q275368]]||{{wikidata|label|linked|Q275368}}||{{wikidata|title|linked|Q275368}}||Iloilo||Bayan |- |812||[[:wikidata:Q82497|Q82497]]||{{wikidata|label|linked|Q82497}}||{{wikidata|title|linked|Q82497}}||Iloilo||Bayan |- |813||[[:wikidata:Q275417|Q275417]]||{{wikidata|label|linked|Q275417}}||{{wikidata|title|linked|Q275417}}||Iloilo||Bayan |- |814||[[:wikidata:Q148064|Q148064]]||{{wikidata|label|linked|Q148064}}||{{wikidata|title|linked|Q148064}}||Iloilo||Bayan |- |815||[[:wikidata:Q313781|Q313781]]||{{wikidata|label|linked|Q313781}}||{{wikidata|title|linked|Q313781}}||Guimaras||Bayan |- |816||[[:wikidata:Q313802|Q313802]]||{{wikidata|label|linked|Q313802}}||{{wikidata|title|linked|Q313802}}||Guimaras||Bayan |- |817||[[:wikidata:Q313810|Q313810]]||{{wikidata|label|linked|Q313810}}||{{wikidata|title|linked|Q313810}}||Guimaras||Bayan |- |818||[[:wikidata:Q313825|Q313825]]||{{wikidata|label|linked|Q313825}}||{{wikidata|title|linked|Q313825}}||Guimaras||Bayan |- |819||[[:wikidata:Q313844|Q313844]]||{{wikidata|label|linked|Q313844}}||{{wikidata|title|linked|Q313844}}||Guimaras||Bayan |- |820||[[:wikidata:Q355953|Q355953]]||{{wikidata|label|linked|Q355953}}||{{wikidata|title|linked|Q355953}}||Capiz||Bayan |- |821||[[:wikidata:Q355986|Q355986]]||{{wikidata|label|linked|Q355986}}||{{wikidata|title|linked|Q355986}}||Capiz||Bayan |- |822||[[:wikidata:Q356019|Q356019]]||{{wikidata|label|linked|Q356019}}||{{wikidata|title|linked|Q356019}}||Capiz||Bayan |- |823||[[:wikidata:Q356053|Q356053]]||{{wikidata|label|linked|Q356053}}||{{wikidata|title|linked|Q356053}}||Capiz||Bayan |- |824||[[:wikidata:Q356081|Q356081]]||{{wikidata|label|linked|Q356081}}||{{wikidata|title|linked|Q356081}}||Capiz||Bayan |- |825||[[:wikidata:Q356106|Q356106]]||{{wikidata|label|linked|Q356106}}||{{wikidata|title|linked|Q356106}}||Capiz||Bayan |- |826||[[:wikidata:Q356153|Q356153]]||{{wikidata|label|linked|Q356153}}||{{wikidata|title|linked|Q356153}}||Capiz||Bayan |- |827||[[:wikidata:Q356174|Q356174]]||{{wikidata|label|linked|Q356174}}||{{wikidata|title|linked|Q356174}}||Capiz||Bayan |- |828||[[:wikidata:Q356204|Q356204]]||{{wikidata|label|linked|Q356204}}||{{wikidata|title|linked|Q356204}}||Capiz||Bayan |- |829||[[:wikidata:Q356231|Q356231]]||{{wikidata|label|linked|Q356231}}||{{wikidata|title|linked|Q356231}}||Capiz||Bayan |- |830||[[:wikidata:Q356266|Q356266]]||{{wikidata|label|linked|Q356266}}||{{wikidata|title|linked|Q356266}}||Capiz||Bayan |- |831||[[:wikidata:Q356292|Q356292]]||{{wikidata|label|linked|Q356292}}||{{wikidata|title|linked|Q356292}}||Capiz||Bayan |- |832||[[:wikidata:Q356313|Q356313]]||{{wikidata|label|linked|Q356313}}||{{wikidata|title|linked|Q356313}}||Capiz||Bayan |- |833||[[:wikidata:Q2209|Q2209]]||{{wikidata|label|linked|Q2209}}||{{wikidata|title|linked|Q2209}}||Capiz||Lungsod |- |834||[[:wikidata:Q356338|Q356338]]||{{wikidata|label|linked|Q356338}}||{{wikidata|title|linked|Q356338}}||Capiz||Bayan |- |835||[[:wikidata:Q356368|Q356368]]||{{wikidata|label|linked|Q356368}}||{{wikidata|title|linked|Q356368}}||Capiz||Bayan |- |836||[[:wikidata:Q356398|Q356398]]||{{wikidata|label|linked|Q356398}}||{{wikidata|title|linked|Q356398}}||Capiz||Bayan |- |837||[[:wikidata:Q492119|Q492119]]||{{wikidata|label|linked|Q492119}}||{{wikidata|title|linked|Q492119}}||Antique||Bayan |- |838||[[:wikidata:Q492155|Q492155]]||{{wikidata|label|linked|Q492155}}||{{wikidata|title|linked|Q492155}}||Antique||Bayan |- |839||[[:wikidata:Q492263|Q492263]]||{{wikidata|label|linked|Q492263}}||{{wikidata|title|linked|Q492263}}||Antique||Bayan |- |840||[[:wikidata:Q492325|Q492325]]||{{wikidata|label|linked|Q492325}}||{{wikidata|title|linked|Q492325}}||Antique||Bayan |- |841||[[:wikidata:Q492363|Q492363]]||{{wikidata|label|linked|Q492363}}||{{wikidata|title|linked|Q492363}}||Antique||Bayan |- |842||[[:wikidata:Q492406|Q492406]]||{{wikidata|label|linked|Q492406}}||{{wikidata|title|linked|Q492406}}||Antique||Bayan |- |843||[[:wikidata:Q144779|Q144779]]||{{wikidata|label|linked|Q144779}}||{{wikidata|title|linked|Q144779}}||Antique||Bayan |- |844||[[:wikidata:Q492479|Q492479]]||{{wikidata|label|linked|Q492479}}||{{wikidata|title|linked|Q492479}}||Antique||Bayan |- |845||[[:wikidata:Q492516|Q492516]]||{{wikidata|label|linked|Q492516}}||{{wikidata|title|linked|Q492516}}||Antique||Bayan |- |846||[[:wikidata:Q492545|Q492545]]||{{wikidata|label|linked|Q492545}}||{{wikidata|title|linked|Q492545}}||Antique||Bayan |- |847||[[:wikidata:Q492577|Q492577]]||{{wikidata|label|linked|Q492577}}||{{wikidata|title|linked|Q492577}}||Antique||Bayan |- |848||[[:wikidata:Q492619|Q492619]]||{{wikidata|label|linked|Q492619}}||{{wikidata|title|linked|Q492619}}||Antique||Bayan |- |849||[[:wikidata:Q492673|Q492673]]||{{wikidata|label|linked|Q492673}}||{{wikidata|title|linked|Q492673}}||Antique||Bayan |- |850||[[:wikidata:Q492707|Q492707]]||{{wikidata|label|linked|Q492707}}||{{wikidata|title|linked|Q492707}}||Antique||Bayan |- |851||[[:wikidata:Q492742|Q492742]]||{{wikidata|label|linked|Q492742}}||{{wikidata|title|linked|Q492742}}||Antique||Bayan |- |852||[[:wikidata:Q492780|Q492780]]||{{wikidata|label|linked|Q492780}}||{{wikidata|title|linked|Q492780}}||Antique||Bayan |- |853||[[:wikidata:Q492817|Q492817]]||{{wikidata|label|linked|Q492817}}||{{wikidata|title|linked|Q492817}}||Antique||Bayan |- |854||[[:wikidata:Q492862|Q492862]]||{{wikidata|label|linked|Q492862}}||{{wikidata|title|linked|Q492862}}||Antique||Bayan |- |855||[[:wikidata:Q434743|Q434743]]||{{wikidata|label|linked|Q434743}}||{{wikidata|title|linked|Q434743}}||Aklan||Bayan |- |856||[[:wikidata:Q626586|Q626586]]||{{wikidata|label|linked|Q626586}}||{{wikidata|title|linked|Q626586}}||Aklan||Bayan |- |857||[[:wikidata:Q569215|Q569215]]||{{wikidata|label|linked|Q569215}}||{{wikidata|title|linked|Q569215}}||Aklan||Bayan |- |858||[[:wikidata:Q626645|Q626645]]||{{wikidata|label|linked|Q626645}}||{{wikidata|title|linked|Q626645}}||Aklan||Bayan |- |859||[[:wikidata:Q576805|Q576805]]||{{wikidata|label|linked|Q576805}}||{{wikidata|title|linked|Q576805}}||Aklan||Bayan |- |860||[[:wikidata:Q626695|Q626695]]||{{wikidata|label|linked|Q626695}}||{{wikidata|title|linked|Q626695}}||Aklan||Bayan |- |861||[[:wikidata:Q626721|Q626721]]||{{wikidata|label|linked|Q626721}}||{{wikidata|title|linked|Q626721}}||Aklan||Bayan |- |862||[[:wikidata:Q626746|Q626746]]||{{wikidata|label|linked|Q626746}}||{{wikidata|title|linked|Q626746}}||Aklan||Bayan |- |863||[[:wikidata:Q626786|Q626786]]||{{wikidata|label|linked|Q626786}}||{{wikidata|title|linked|Q626786}}||Aklan||Bayan |- |864||[[:wikidata:Q626820|Q626820]]||{{wikidata|label|linked|Q626820}}||{{wikidata|title|linked|Q626820}}||Aklan||Bayan |- |865||[[:wikidata:Q626873|Q626873]]||{{wikidata|label|linked|Q626873}}||{{wikidata|title|linked|Q626873}}||Aklan||Bayan |- |866||[[:wikidata:Q626905|Q626905]]||{{wikidata|label|linked|Q626905}}||{{wikidata|title|linked|Q626905}}||Aklan||Bayan |- |867||[[:wikidata:Q626935|Q626935]]||{{wikidata|label|linked|Q626935}}||{{wikidata|title|linked|Q626935}}||Aklan||Bayan |- |868||[[:wikidata:Q626959|Q626959]]||{{wikidata|label|linked|Q626959}}||{{wikidata|title|linked|Q626959}}||Aklan||Bayan |- |869||[[:wikidata:Q626992|Q626992]]||{{wikidata|label|linked|Q626992}}||{{wikidata|title|linked|Q626992}}||Aklan||Bayan |- |870||[[:wikidata:Q627008|Q627008]]||{{wikidata|label|linked|Q627008}}||{{wikidata|title|linked|Q627008}}||Aklan||Bayan |- |871||[[:wikidata:Q627028|Q627028]]||{{wikidata|label|linked|Q627028}}||{{wikidata|title|linked|Q627028}}||Aklan||Bayan |- |872||[[:wikidata:Q174114|Q174114]]||{{wikidata|label|linked|Q174114}}||{{wikidata|title|linked|Q174114}}||Sorsogon||Bayan |- |873||[[:wikidata:Q174132|Q174132]]||{{wikidata|label|linked|Q174132}}||{{wikidata|title|linked|Q174132}}||Sorsogon||Bayan |- |874||[[:wikidata:Q174149|Q174149]]||{{wikidata|label|linked|Q174149}}||{{wikidata|title|linked|Q174149}}||Sorsogon||Bayan |- |875||[[:wikidata:Q174162|Q174162]]||{{wikidata|label|linked|Q174162}}||{{wikidata|title|linked|Q174162}}||Sorsogon||Bayan |- |876||[[:wikidata:Q174177|Q174177]]||{{wikidata|label|linked|Q174177}}||{{wikidata|title|linked|Q174177}}||Sorsogon||Bayan |- |877||[[:wikidata:Q174192|Q174192]]||{{wikidata|label|linked|Q174192}}||{{wikidata|title|linked|Q174192}}||Sorsogon||Bayan |- |878||[[:wikidata:Q174201|Q174201]]||{{wikidata|label|linked|Q174201}}||{{wikidata|title|linked|Q174201}}||Sorsogon||Bayan |- |879||[[:wikidata:Q174215|Q174215]]||{{wikidata|label|linked|Q174215}}||{{wikidata|title|linked|Q174215}}||Sorsogon||Bayan |- |880||[[:wikidata:Q174226|Q174226]]||{{wikidata|label|linked|Q174226}}||{{wikidata|title|linked|Q174226}}||Sorsogon||Bayan |- |881||[[:wikidata:Q174236|Q174236]]||{{wikidata|label|linked|Q174236}}||{{wikidata|title|linked|Q174236}}||Sorsogon||Bayan |- |882||[[:wikidata:Q174246|Q174246]]||{{wikidata|label|linked|Q174246}}||{{wikidata|title|linked|Q174246}}||Sorsogon||Bayan |- |883||[[:wikidata:Q174255|Q174255]]||{{wikidata|label|linked|Q174255}}||{{wikidata|title|linked|Q174255}}||Sorsogon||Bayan |- |884||[[:wikidata:Q174269|Q174269]]||{{wikidata|label|linked|Q174269}}||{{wikidata|title|linked|Q174269}}||Sorsogon||Bayan |- |885||[[:wikidata:Q174281|Q174281]]||{{wikidata|label|linked|Q174281}}||{{wikidata|title|linked|Q174281}}||Sorsogon||Bayan |- |886||[[:wikidata:Q174096|Q174096]]||{{wikidata|label|linked|Q174096}}||{{wikidata|title|linked|Q174096}}||Sorsogon||Lungsod |- |887||[[:wikidata:Q191416|Q191416]]||{{wikidata|label|linked|Q191416}}||{{wikidata|title|linked|Q191416}}||Masbate||Bayan |- |888||[[:wikidata:Q191438|Q191438]]||{{wikidata|label|linked|Q191438}}||{{wikidata|title|linked|Q191438}}||Masbate||Bayan |- |889||[[:wikidata:Q191453|Q191453]]||{{wikidata|label|linked|Q191453}}||{{wikidata|title|linked|Q191453}}||Masbate||Bayan |- |890||[[:wikidata:Q191463|Q191463]]||{{wikidata|label|linked|Q191463}}||{{wikidata|title|linked|Q191463}}||Masbate||Bayan |- |891||[[:wikidata:Q191478|Q191478]]||{{wikidata|label|linked|Q191478}}||{{wikidata|title|linked|Q191478}}||Masbate||Bayan |- |892||[[:wikidata:Q191482|Q191482]]||{{wikidata|label|linked|Q191482}}||{{wikidata|title|linked|Q191482}}||Masbate||Bayan |- |893||[[:wikidata:Q191490|Q191490]]||{{wikidata|label|linked|Q191490}}||{{wikidata|title|linked|Q191490}}||Masbate||Bayan |- |894||[[:wikidata:Q191496|Q191496]]||{{wikidata|label|linked|Q191496}}||{{wikidata|title|linked|Q191496}}||Masbate||Bayan |- |895||[[:wikidata:Q191501|Q191501]]||{{wikidata|label|linked|Q191501}}||{{wikidata|title|linked|Q191501}}||Masbate||Bayan |- |896||[[:wikidata:Q191512|Q191512]]||{{wikidata|label|linked|Q191512}}||{{wikidata|title|linked|Q191512}}||Masbate||Bayan |- |897||[[:wikidata:Q191651|Q191651]]||{{wikidata|label|linked|Q191651}}||{{wikidata|title|linked|Q191651}}||Masbate||Lungsod |- |898||[[:wikidata:Q191522|Q191522]]||{{wikidata|label|linked|Q191522}}||{{wikidata|title|linked|Q191522}}||Masbate||Bayan |- |899||[[:wikidata:Q191533|Q191533]]||{{wikidata|label|linked|Q191533}}||{{wikidata|title|linked|Q191533}}||Masbate||Bayan |- |900||[[:wikidata:Q191544|Q191544]]||{{wikidata|label|linked|Q191544}}||{{wikidata|title|linked|Q191544}}||Masbate||Bayan |- |901||[[:wikidata:Q191558|Q191558]]||{{wikidata|label|linked|Q191558}}||{{wikidata|title|linked|Q191558}}||Masbate||Bayan |- |902||[[:wikidata:Q191581|Q191581]]||{{wikidata|label|linked|Q191581}}||{{wikidata|title|linked|Q191581}}||Masbate||Bayan |- |903||[[:wikidata:Q191590|Q191590]]||{{wikidata|label|linked|Q191590}}||{{wikidata|title|linked|Q191590}}||Masbate||Bayan |- |904||[[:wikidata:Q191606|Q191606]]||{{wikidata|label|linked|Q191606}}||{{wikidata|title|linked|Q191606}}||Masbate||Bayan |- |905||[[:wikidata:Q191621|Q191621]]||{{wikidata|label|linked|Q191621}}||{{wikidata|title|linked|Q191621}}||Masbate||Bayan |- |906||[[:wikidata:Q191630|Q191630]]||{{wikidata|label|linked|Q191630}}||{{wikidata|title|linked|Q191630}}||Masbate||Bayan |- |907||[[:wikidata:Q191636|Q191636]]||{{wikidata|label|linked|Q191636}}||{{wikidata|title|linked|Q191636}}||Masbate||Bayan |- |908||[[:wikidata:Q192067|Q192067]]||{{wikidata|label|linked|Q192067}}||{{wikidata|title|linked|Q192067}}||Catanduanes||Bayan |- |909||[[:wikidata:Q192072|Q192072]]||{{wikidata|label|linked|Q192072}}||{{wikidata|title|linked|Q192072}}||Catanduanes||Bayan |- |910||[[:wikidata:Q192085|Q192085]]||{{wikidata|label|linked|Q192085}}||{{wikidata|title|linked|Q192085}}||Catanduanes||Bayan |- |911||[[:wikidata:Q192091|Q192091]]||{{wikidata|label|linked|Q192091}}||{{wikidata|title|linked|Q192091}}||Catanduanes||Bayan |- |912||[[:wikidata:Q192629|Q192629]]||{{wikidata|label|linked|Q192629}}||{{wikidata|title|linked|Q192629}}||Catanduanes||Bayan |- |913||[[:wikidata:Q123163|Q123163]]||{{wikidata|label|linked|Q123163}}||{{wikidata|title|linked|Q123163}}||Catanduanes||Bayan |- |914||[[:wikidata:Q192646|Q192646]]||{{wikidata|label|linked|Q192646}}||{{wikidata|title|linked|Q192646}}||Catanduanes||Bayan |- |915||[[:wikidata:Q840162|Q840162]]||{{wikidata|label|linked|Q840162}}||{{wikidata|title|linked|Q840162}}||Catanduanes||Bayan |- |916||[[:wikidata:Q192665|Q192665]]||{{wikidata|label|linked|Q192665}}||{{wikidata|title|linked|Q192665}}||Catanduanes||Bayan |- |917||[[:wikidata:Q192670|Q192670]]||{{wikidata|label|linked|Q192670}}||{{wikidata|title|linked|Q192670}}||Catanduanes||Bayan |- |918||[[:wikidata:Q192681|Q192681]]||{{wikidata|label|linked|Q192681}}||{{wikidata|title|linked|Q192681}}||Catanduanes||Bayan |- |919||[[:wikidata:Q208672|Q208672]]||{{wikidata|label|linked|Q208672}}||{{wikidata|title|linked|Q208672}}||Camarines Sur||Bayan |- |920||[[:wikidata:Q208678|Q208678]]||{{wikidata|label|linked|Q208678}}||{{wikidata|title|linked|Q208678}}||Camarines Sur||Bayan |- |921||[[:wikidata:Q208683|Q208683]]||{{wikidata|label|linked|Q208683}}||{{wikidata|title|linked|Q208683}}||Camarines Sur||Bayan |- |922||[[:wikidata:Q208690|Q208690]]||{{wikidata|label|linked|Q208690}}||{{wikidata|title|linked|Q208690}}||Camarines Sur||Bayan |- |923||[[:wikidata:Q208699|Q208699]]||{{wikidata|label|linked|Q208699}}||{{wikidata|title|linked|Q208699}}||Camarines Sur||Bayan |- |924||[[:wikidata:Q208712|Q208712]]||{{wikidata|label|linked|Q208712}}||{{wikidata|title|linked|Q208712}}||Camarines Sur||Bayan |- |925||[[:wikidata:Q208717|Q208717]]||{{wikidata|label|linked|Q208717}}||{{wikidata|title|linked|Q208717}}||Camarines Sur||Bayan |- |926||[[:wikidata:Q208727|Q208727]]||{{wikidata|label|linked|Q208727}}||{{wikidata|title|linked|Q208727}}||Camarines Sur||Bayan |- |927||[[:wikidata:Q208738|Q208738]]||{{wikidata|label|linked|Q208738}}||{{wikidata|title|linked|Q208738}}||Camarines Sur||Bayan |- |928||[[:wikidata:Q208749|Q208749]]||{{wikidata|label|linked|Q208749}}||{{wikidata|title|linked|Q208749}}||Camarines Sur||Bayan |- |929||[[:wikidata:Q208757|Q208757]]||{{wikidata|label|linked|Q208757}}||{{wikidata|title|linked|Q208757}}||Camarines Sur||Bayan |- |930||[[:wikidata:Q208765|Q208765]]||{{wikidata|label|linked|Q208765}}||{{wikidata|title|linked|Q208765}}||Camarines Sur||Bayan |- |931||[[:wikidata:Q208769|Q208769]]||{{wikidata|label|linked|Q208769}}||{{wikidata|title|linked|Q208769}}||Camarines Sur||Bayan |- |932||[[:wikidata:Q208775|Q208775]]||{{wikidata|label|linked|Q208775}}||{{wikidata|title|linked|Q208775}}||Camarines Sur||Bayan |- |933||[[:wikidata:Q208782|Q208782]]||{{wikidata|label|linked|Q208782}}||{{wikidata|title|linked|Q208782}}||Camarines Sur||Bayan |- |934||[[:wikidata:Q2205|Q2205]]||{{wikidata|label|linked|Q2205}}||{{wikidata|title|linked|Q2205}}||Camarines Sur||Lungsod |- |935||[[:wikidata:Q208792|Q208792]]||{{wikidata|label|linked|Q208792}}||{{wikidata|title|linked|Q208792}}||Camarines Sur||Bayan |- |936||[[:wikidata:Q208814|Q208814]]||{{wikidata|label|linked|Q208814}}||{{wikidata|title|linked|Q208814}}||Camarines Sur||Bayan |- |937||[[:wikidata:Q208835|Q208835]]||{{wikidata|label|linked|Q208835}}||{{wikidata|title|linked|Q208835}}||Camarines Sur||Bayan |- |938||[[:wikidata:Q208845|Q208845]]||{{wikidata|label|linked|Q208845}}||{{wikidata|title|linked|Q208845}}||Camarines Sur||Bayan |- |939||[[:wikidata:Q208852|Q208852]]||{{wikidata|label|linked|Q208852}}||{{wikidata|title|linked|Q208852}}||Camarines Sur||Bayan |- |940||[[:wikidata:Q208864|Q208864]]||{{wikidata|label|linked|Q208864}}||{{wikidata|title|linked|Q208864}}||Camarines Sur||Bayan |- |941||[[:wikidata:Q208872|Q208872]]||{{wikidata|label|linked|Q208872}}||{{wikidata|title|linked|Q208872}}||Camarines Sur||Bayan |- |942||[[:wikidata:Q2207|Q2207]]||{{wikidata|label|linked|Q2207}}||{{wikidata|title|linked|Q2207}}||Camarines Sur||Bayan |- |943||[[:wikidata:Q208878|Q208878]]||{{wikidata|label|linked|Q208878}}||{{wikidata|title|linked|Q208878}}||Camarines Sur||Bayan |- |944||[[:wikidata:Q208886|Q208886]]||{{wikidata|label|linked|Q208886}}||{{wikidata|title|linked|Q208886}}||Camarines Sur||Bayan |- |945||[[:wikidata:Q208892|Q208892]]||{{wikidata|label|linked|Q208892}}||{{wikidata|title|linked|Q208892}}||Camarines Sur||Bayan |- |946||[[:wikidata:Q208899|Q208899]]||{{wikidata|label|linked|Q208899}}||{{wikidata|title|linked|Q208899}}||Camarines Sur||Bayan |- |947||[[:wikidata:Q208919|Q208919]]||{{wikidata|label|linked|Q208919}}||{{wikidata|title|linked|Q208919}}||Camarines Sur||Bayan |- |948||[[:wikidata:Q208924|Q208924]]||{{wikidata|label|linked|Q208924}}||{{wikidata|title|linked|Q208924}}||Camarines Sur||Bayan |- |949||[[:wikidata:Q208937|Q208937]]||{{wikidata|label|linked|Q208937}}||{{wikidata|title|linked|Q208937}}||Camarines Sur||Bayan |- |950||[[:wikidata:Q208950|Q208950]]||{{wikidata|label|linked|Q208950}}||{{wikidata|title|linked|Q208950}}||Camarines Sur||Bayan |- |951||[[:wikidata:Q208966|Q208966]]||{{wikidata|label|linked|Q208966}}||{{wikidata|title|linked|Q208966}}||Camarines Sur||Bayan |- |952||[[:wikidata:Q208985|Q208985]]||{{wikidata|label|linked|Q208985}}||{{wikidata|title|linked|Q208985}}||Camarines Sur||Bayan |- |953||[[:wikidata:Q208995|Q208995]]||{{wikidata|label|linked|Q208995}}||{{wikidata|title|linked|Q208995}}||Camarines Sur||Bayan |- |954||[[:wikidata:Q209011|Q209011]]||{{wikidata|label|linked|Q209011}}||{{wikidata|title|linked|Q209011}}||Camarines Sur||Bayan |- |955||[[:wikidata:Q209024|Q209024]]||{{wikidata|label|linked|Q209024}}||{{wikidata|title|linked|Q209024}}||Camarines Sur||Bayan |- |956||[[:wikidata:Q356607|Q356607]]||{{wikidata|label|linked|Q356607}}||{{wikidata|title|linked|Q356607}}||Camarines Norte||Bayan |- |957||[[:wikidata:Q119624|Q119624]]||{{wikidata|label|linked|Q119624}}||{{wikidata|title|linked|Q119624}}||Camarines Norte||Bayan |- |958||[[:wikidata:Q356655|Q356655]]||{{wikidata|label|linked|Q356655}}||{{wikidata|title|linked|Q356655}}||Camarines Norte||Bayan |- |959||[[:wikidata:Q356681|Q356681]]||{{wikidata|label|linked|Q356681}}||{{wikidata|title|linked|Q356681}}||Camarines Norte||Bayan |- |960||[[:wikidata:Q356708|Q356708]]||{{wikidata|label|linked|Q356708}}||{{wikidata|title|linked|Q356708}}||Camarines Norte||Bayan |- |961||[[:wikidata:Q356734|Q356734]]||{{wikidata|label|linked|Q356734}}||{{wikidata|title|linked|Q356734}}||Camarines Norte||Bayan |- |962||[[:wikidata:Q356759|Q356759]]||{{wikidata|label|linked|Q356759}}||{{wikidata|title|linked|Q356759}}||Camarines Norte||Bayan |- |963||[[:wikidata:Q356803|Q356803]]||{{wikidata|label|linked|Q356803}}||{{wikidata|title|linked|Q356803}}||Camarines Norte||Bayan |- |964||[[:wikidata:Q302791|Q302791]]||{{wikidata|label|linked|Q302791}}||{{wikidata|title|linked|Q302791}}||Camarines Norte||Bayan |- |965||[[:wikidata:Q356853|Q356853]]||{{wikidata|label|linked|Q356853}}||{{wikidata|title|linked|Q356853}}||Camarines Norte||Bayan |- |966||[[:wikidata:Q356878|Q356878]]||{{wikidata|label|linked|Q356878}}||{{wikidata|title|linked|Q356878}}||Camarines Norte||Bayan |- |967||[[:wikidata:Q356898|Q356898]]||{{wikidata|label|linked|Q356898}}||{{wikidata|title|linked|Q356898}}||Camarines Norte||Bayan |- |968||[[:wikidata:Q492912|Q492912]]||{{wikidata|label|linked|Q492912}}||{{wikidata|title|linked|Q492912}}||Albay||Bayan |- |969||[[:wikidata:Q492976|Q492976]]||{{wikidata|label|linked|Q492976}}||{{wikidata|title|linked|Q492976}}||Albay||Bayan |- |970||[[:wikidata:Q493008|Q493008]]||{{wikidata|label|linked|Q493008}}||{{wikidata|title|linked|Q493008}}||Albay||Bayan |- |971||[[:wikidata:Q493032|Q493032]]||{{wikidata|label|linked|Q493032}}||{{wikidata|title|linked|Q493032}}||Albay||Bayan |- |972||[[:wikidata:Q493065|Q493065]]||{{wikidata|label|linked|Q493065}}||{{wikidata|title|linked|Q493065}}||Albay||Bayan |- |973||[[:wikidata:Q1696|Q1696]]||{{wikidata|label|linked|Q1696}}||{{wikidata|title|linked|Q1696}}||Albay||Lungsod |- |974||[[:wikidata:Q493095|Q493095]]||{{wikidata|label|linked|Q493095}}||{{wikidata|title|linked|Q493095}}||Albay||Bayan |- |975||[[:wikidata:Q1701|Q1701]]||{{wikidata|label|linked|Q1701}}||{{wikidata|title|linked|Q1701}}||Albay||Lungsod |- |976||[[:wikidata:Q493132|Q493132]]||{{wikidata|label|linked|Q493132}}||{{wikidata|title|linked|Q493132}}||Albay||Bayan |- |977||[[:wikidata:Q493178|Q493178]]||{{wikidata|label|linked|Q493178}}||{{wikidata|title|linked|Q493178}}||Albay||Bayan |- |978||[[:wikidata:Q493204|Q493204]]||{{wikidata|label|linked|Q493204}}||{{wikidata|title|linked|Q493204}}||Albay||Bayan |- |979||[[:wikidata:Q493246|Q493246]]||{{wikidata|label|linked|Q493246}}||{{wikidata|title|linked|Q493246}}||Albay||Bayan |- |980||[[:wikidata:Q256045|Q256045]]||{{wikidata|label|linked|Q256045}}||{{wikidata|title|linked|Q256045}}||Albay||Bayan |- |981||[[:wikidata:Q493326|Q493326]]||{{wikidata|label|linked|Q493326}}||{{wikidata|title|linked|Q493326}}||Albay||Bayan |- |982||[[:wikidata:Q493362|Q493362]]||{{wikidata|label|linked|Q493362}}||{{wikidata|title|linked|Q493362}}||Albay||Bayan |- |983||[[:wikidata:Q493409|Q493409]]||{{wikidata|label|linked|Q493409}}||{{wikidata|title|linked|Q493409}}||Albay||Bayan |- |984||[[:wikidata:Q1706|Q1706]]||{{wikidata|label|linked|Q1706}}||{{wikidata|title|linked|Q1706}}||Albay||Lungsod |- |985||[[:wikidata:Q493444|Q493444]]||{{wikidata|label|linked|Q493444}}||{{wikidata|title|linked|Q493444}}||Albay||Bayan |- |986||[[:wikidata:Q174497|Q174497]]||{{wikidata|label|linked|Q174497}}||{{wikidata|title|linked|Q174497}}||Romblon||Bayan |- |987||[[:wikidata:Q174511|Q174511]]||{{wikidata|label|linked|Q174511}}||{{wikidata|title|linked|Q174511}}||Romblon||Bayan |- |988||[[:wikidata:Q174525|Q174525]]||{{wikidata|label|linked|Q174525}}||{{wikidata|title|linked|Q174525}}||Romblon||Bayan |- |989||[[:wikidata:Q174544|Q174544]]||{{wikidata|label|linked|Q174544}}||{{wikidata|title|linked|Q174544}}||Romblon||Bayan |- |990||[[:wikidata:Q174562|Q174562]]||{{wikidata|label|linked|Q174562}}||{{wikidata|title|linked|Q174562}}||Romblon||Bayan |- |991||[[:wikidata:Q174575|Q174575]]||{{wikidata|label|linked|Q174575}}||{{wikidata|title|linked|Q174575}}||Romblon||Bayan |- |992||[[:wikidata:Q174591|Q174591]]||{{wikidata|label|linked|Q174591}}||{{wikidata|title|linked|Q174591}}||Romblon||Bayan |- |993||[[:wikidata:Q174607|Q174607]]||{{wikidata|label|linked|Q174607}}||{{wikidata|title|linked|Q174607}}||Romblon||Bayan |- |994||[[:wikidata:Q174620|Q174620]]||{{wikidata|label|linked|Q174620}}||{{wikidata|title|linked|Q174620}}||Romblon||Bayan |- |995||[[:wikidata:Q174632|Q174632]]||{{wikidata|label|linked|Q174632}}||{{wikidata|title|linked|Q174632}}||Romblon||Bayan |- |996||[[:wikidata:Q174649|Q174649]]||{{wikidata|label|linked|Q174649}}||{{wikidata|title|linked|Q174649}}||Romblon||Bayan |- |997||[[:wikidata:Q174659|Q174659]]||{{wikidata|label|linked|Q174659}}||{{wikidata|title|linked|Q174659}}||Romblon||Bayan |- |998||[[:wikidata:Q174667|Q174667]]||{{wikidata|label|linked|Q174667}}||{{wikidata|title|linked|Q174667}}||Romblon||Bayan |- |999||[[:wikidata:Q174676|Q174676]]||{{wikidata|label|linked|Q174676}}||{{wikidata|title|linked|Q174676}}||Romblon||Bayan |- |1000||[[:wikidata:Q174689|Q174689]]||{{wikidata|label|linked|Q174689}}||{{wikidata|title|linked|Q174689}}||Romblon||Bayan |- |1001||[[:wikidata:Q174702|Q174702]]||{{wikidata|label|linked|Q174702}}||{{wikidata|title|linked|Q174702}}||Romblon||Bayan |- |1002||[[:wikidata:Q174717|Q174717]]||{{wikidata|label|linked|Q174717}}||{{wikidata|title|linked|Q174717}}||Romblon||Bayan |- |1003||[[:wikidata:Q111338|Q111338]]||{{wikidata|label|linked|Q111338}}||{{wikidata|title|linked|Q111338}}||Palawan||Bayan |- |1004||[[:wikidata:Q111351|Q111351]]||{{wikidata|label|linked|Q111351}}||{{wikidata|title|linked|Q111351}}||Palawan||Bayan |- |1005||[[:wikidata:Q111360|Q111360]]||{{wikidata|label|linked|Q111360}}||{{wikidata|title|linked|Q111360}}||Palawan||Bayan |- |1006||[[:wikidata:Q111372|Q111372]]||{{wikidata|label|linked|Q111372}}||{{wikidata|title|linked|Q111372}}||Palawan||Bayan |- |1007||[[:wikidata:Q111378|Q111378]]||{{wikidata|label|linked|Q111378}}||{{wikidata|title|linked|Q111378}}||Palawan||Bayan |- |1008||[[:wikidata:Q111386|Q111386]]||{{wikidata|label|linked|Q111386}}||{{wikidata|title|linked|Q111386}}||Palawan||Bayan |- |1009||[[:wikidata:Q111393|Q111393]]||{{wikidata|label|linked|Q111393}}||{{wikidata|title|linked|Q111393}}||Palawan||Bayan |- |1010||[[:wikidata:Q111402|Q111402]]||{{wikidata|label|linked|Q111402}}||{{wikidata|title|linked|Q111402}}||Palawan||Bayan |- |1011||[[:wikidata:Q111414|Q111414]]||{{wikidata|label|linked|Q111414}}||{{wikidata|title|linked|Q111414}}||Palawan||Bayan |- |1012||[[:wikidata:Q111427|Q111427]]||{{wikidata|label|linked|Q111427}}||{{wikidata|title|linked|Q111427}}||Palawan||Bayan |- |1013||[[:wikidata:Q111438|Q111438]]||{{wikidata|label|linked|Q111438}}||{{wikidata|title|linked|Q111438}}||Palawan||Bayan |- |1014||[[:wikidata:Q111468|Q111468]]||{{wikidata|label|linked|Q111468}}||{{wikidata|title|linked|Q111468}}||Palawan||Bayan |- |1015||[[:wikidata:Q111483|Q111483]]||{{wikidata|label|linked|Q111483}}||{{wikidata|title|linked|Q111483}}||Palawan||Bayan |- |1016||[[:wikidata:Q111495|Q111495]]||{{wikidata|label|linked|Q111495}}||{{wikidata|title|linked|Q111495}}||Palawan||Bayan |- |1017||[[:wikidata:Q111506|Q111506]]||{{wikidata|label|linked|Q111506}}||{{wikidata|title|linked|Q111506}}||Palawan||Bayan |- |1018||[[:wikidata:Q111521|Q111521]]||{{wikidata|label|linked|Q111521}}||{{wikidata|title|linked|Q111521}}||Palawan||Bayan |- |1019||[[:wikidata:Q111535|Q111535]]||{{wikidata|label|linked|Q111535}}||{{wikidata|title|linked|Q111535}}||Palawan||Bayan |- |1020||[[:wikidata:Q111739|Q111739]]||{{wikidata|label|linked|Q111739}}||{{wikidata|title|linked|Q111739}}||Palawan||Lungsod |- |1021||[[:wikidata:Q111662|Q111662]]||{{wikidata|label|linked|Q111662}}||{{wikidata|title|linked|Q111662}}||Palawan||Bayan |- |1022||[[:wikidata:Q111677|Q111677]]||{{wikidata|label|linked|Q111677}}||{{wikidata|title|linked|Q111677}}||Palawan||Bayan |- |1023||[[:wikidata:Q111689|Q111689]]||{{wikidata|label|linked|Q111689}}||{{wikidata|title|linked|Q111689}}||Palawan||Bayan |- |1024||[[:wikidata:Q111707|Q111707]]||{{wikidata|label|linked|Q111707}}||{{wikidata|title|linked|Q111707}}||Palawan||Bayan |- |1025||[[:wikidata:Q111719|Q111719]]||{{wikidata|label|linked|Q111719}}||{{wikidata|title|linked|Q111719}}||Palawan||Bayan |- |1026||[[:wikidata:Q111730|Q111730]]||{{wikidata|label|linked|Q111730}}||{{wikidata|title|linked|Q111730}}||Palawan||Bayan |- |1027||[[:wikidata:Q107538|Q107538]]||{{wikidata|label|linked|Q107538}}||{{wikidata|title|linked|Q107538}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1028||[[:wikidata:Q107543|Q107543]]||{{wikidata|label|linked|Q107543}}||{{wikidata|title|linked|Q107543}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1029||[[:wikidata:Q107550|Q107550]]||{{wikidata|label|linked|Q107550}}||{{wikidata|title|linked|Q107550}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1030||[[:wikidata:Q107554|Q107554]]||{{wikidata|label|linked|Q107554}}||{{wikidata|title|linked|Q107554}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1031||[[:wikidata:Q107624|Q107624]]||{{wikidata|label|linked|Q107624}}||{{wikidata|title|linked|Q107624}}||Oriental Mindoro||Lungsod |- |1032||[[:wikidata:Q107559|Q107559]]||{{wikidata|label|linked|Q107559}}||{{wikidata|title|linked|Q107559}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1033||[[:wikidata:Q107567|Q107567]]||{{wikidata|label|linked|Q107567}}||{{wikidata|title|linked|Q107567}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1034||[[:wikidata:Q107573|Q107573]]||{{wikidata|label|linked|Q107573}}||{{wikidata|title|linked|Q107573}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1035||[[:wikidata:Q107578|Q107578]]||{{wikidata|label|linked|Q107578}}||{{wikidata|title|linked|Q107578}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1036||[[:wikidata:Q107585|Q107585]]||{{wikidata|label|linked|Q107585}}||{{wikidata|title|linked|Q107585}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1037||[[:wikidata:Q107593|Q107593]]||{{wikidata|label|linked|Q107593}}||{{wikidata|title|linked|Q107593}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1038||[[:wikidata:Q107598|Q107598]]||{{wikidata|label|linked|Q107598}}||{{wikidata|title|linked|Q107598}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1039||[[:wikidata:Q107606|Q107606]]||{{wikidata|label|linked|Q107606}}||{{wikidata|title|linked|Q107606}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1040||[[:wikidata:Q107612|Q107612]]||{{wikidata|label|linked|Q107612}}||{{wikidata|title|linked|Q107612}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1041||[[:wikidata:Q107618|Q107618]]||{{wikidata|label|linked|Q107618}}||{{wikidata|title|linked|Q107618}}||Oriental Mindoro||Bayan |- |1042||[[:wikidata:Q107454|Q107454]]||{{wikidata|label|linked|Q107454}}||{{wikidata|title|linked|Q107454}}||Occidental Mindoro||Bayan |- |1043||[[:wikidata:Q107460|Q107460]]||{{wikidata|label|linked|Q107460}}||{{wikidata|title|linked|Q107460}}||Occidental Mindoro||Bayan |- |1044||[[:wikidata:Q107465|Q107465]]||{{wikidata|label|linked|Q107465}}||{{wikidata|title|linked|Q107465}}||Occidental Mindoro||Bayan |- |1045||[[:wikidata:Q107476|Q107476]]||{{wikidata|label|linked|Q107476}}||{{wikidata|title|linked|Q107476}}||Occidental Mindoro||Bayan |- |1046||[[:wikidata:Q107482|Q107482]]||{{wikidata|label|linked|Q107482}}||{{wikidata|title|linked|Q107482}}||Occidental Mindoro||Bayan |- |1047||[[:wikidata:Q107488|Q107488]]||{{wikidata|label|linked|Q107488}}||{{wikidata|title|linked|Q107488}}||Occidental Mindoro||Bayan |- |1048||[[:wikidata:Q107493|Q107493]]||{{wikidata|label|linked|Q107493}}||{{wikidata|title|linked|Q107493}}||Occidental Mindoro||Bayan |- |1049||[[:wikidata:Q107499|Q107499]]||{{wikidata|label|linked|Q107499}}||{{wikidata|title|linked|Q107499}}||Occidental Mindoro||Bayan |- |1050||[[:wikidata:Q107505|Q107505]]||{{wikidata|label|linked|Q107505}}||{{wikidata|title|linked|Q107505}}||Occidental Mindoro||Bayan |- |1051||[[:wikidata:Q107511|Q107511]]||{{wikidata|label|linked|Q107511}}||{{wikidata|title|linked|Q107511}}||Occidental Mindoro||Bayan |- |1052||[[:wikidata:Q107519|Q107519]]||{{wikidata|label|linked|Q107519}}||{{wikidata|title|linked|Q107519}}||Occidental Mindoro||Bayan |- |1053||[[:wikidata:Q107011|Q107011]]||{{wikidata|label|linked|Q107011}}||{{wikidata|title|linked|Q107011}}||Marinduque||Bayan |- |1054||[[:wikidata:Q107023|Q107023]]||{{wikidata|label|linked|Q107023}}||{{wikidata|title|linked|Q107023}}||Marinduque||Bayan |- |1055||[[:wikidata:Q107029|Q107029]]||{{wikidata|label|linked|Q107029}}||{{wikidata|title|linked|Q107029}}||Marinduque||Bayan |- |1056||[[:wikidata:Q107034|Q107034]]||{{wikidata|label|linked|Q107034}}||{{wikidata|title|linked|Q107034}}||Marinduque||Bayan |- |1057||[[:wikidata:Q107042|Q107042]]||{{wikidata|label|linked|Q107042}}||{{wikidata|title|linked|Q107042}}||Marinduque||Bayan |- |1058||[[:wikidata:Q107048|Q107048]]||{{wikidata|label|linked|Q107048}}||{{wikidata|title|linked|Q107048}}||Marinduque||Bayan |- |1059||[[:wikidata:Q106758|Q106758]]||{{wikidata|label|linked|Q106758}}||{{wikidata|title|linked|Q106758}}||Rizal||Bayan |- |1060||[[:wikidata:Q1636|Q1636]]||{{wikidata|label|linked|Q1636}}||{{wikidata|title|linked|Q1636}}||Rizal||Lungsod |- |1061||[[:wikidata:Q106766|Q106766]]||{{wikidata|label|linked|Q106766}}||{{wikidata|title|linked|Q106766}}||Rizal||Bayan |- |1062||[[:wikidata:Q106783|Q106783]]||{{wikidata|label|linked|Q106783}}||{{wikidata|title|linked|Q106783}}||Rizal||Bayan |- |1063||[[:wikidata:Q106790|Q106790]]||{{wikidata|label|linked|Q106790}}||{{wikidata|title|linked|Q106790}}||Rizal||Bayan |- |1064||[[:wikidata:Q106796|Q106796]]||{{wikidata|label|linked|Q106796}}||{{wikidata|title|linked|Q106796}}||Rizal||Bayan |- |1065||[[:wikidata:Q106804|Q106804]]||{{wikidata|label|linked|Q106804}}||{{wikidata|title|linked|Q106804}}||Rizal||Bayan |- |1066||[[:wikidata:Q106810|Q106810]]||{{wikidata|label|linked|Q106810}}||{{wikidata|title|linked|Q106810}}||Rizal||Bayan |- |1067||[[:wikidata:Q106817|Q106817]]||{{wikidata|label|linked|Q106817}}||{{wikidata|title|linked|Q106817}}||Rizal||Bayan |- |1068||[[:wikidata:Q106825|Q106825]]||{{wikidata|label|linked|Q106825}}||{{wikidata|title|linked|Q106825}}||Rizal||Bayan |- |1069||[[:wikidata:Q106832|Q106832]]||{{wikidata|label|linked|Q106832}}||{{wikidata|title|linked|Q106832}}||Rizal||Bayan |- |1070||[[:wikidata:Q106839|Q106839]]||{{wikidata|label|linked|Q106839}}||{{wikidata|title|linked|Q106839}}||Rizal||Bayan |- |1071||[[:wikidata:Q373204|Q373204]]||{{wikidata|label|linked|Q373204}}||{{wikidata|title|linked|Q373204}}||Rizal||Bayan |- |1072||[[:wikidata:Q106848|Q106848]]||{{wikidata|label|linked|Q106848}}||{{wikidata|title|linked|Q106848}}||Rizal||Bayan |- |1073||[[:wikidata:Q103777|Q103777]]||{{wikidata|label|linked|Q103777}}||{{wikidata|title|linked|Q103777}}||Quezon||Bayan |- |1074||[[:wikidata:Q103786|Q103786]]||{{wikidata|label|linked|Q103786}}||{{wikidata|title|linked|Q103786}}||Quezon||Bayan |- |1075||[[:wikidata:Q103807|Q103807]]||{{wikidata|label|linked|Q103807}}||{{wikidata|title|linked|Q103807}}||Quezon||Bayan |- |1076||[[:wikidata:Q103815|Q103815]]||{{wikidata|label|linked|Q103815}}||{{wikidata|title|linked|Q103815}}||Quezon||Bayan |- |1077||[[:wikidata:Q103825|Q103825]]||{{wikidata|label|linked|Q103825}}||{{wikidata|title|linked|Q103825}}||Quezon||Bayan |- |1078||[[:wikidata:Q103833|Q103833]]||{{wikidata|label|linked|Q103833}}||{{wikidata|title|linked|Q103833}}||Quezon||Bayan |- |1079||[[:wikidata:Q103841|Q103841]]||{{wikidata|label|linked|Q103841}}||{{wikidata|title|linked|Q103841}}||Quezon||Bayan |- |1080||[[:wikidata:Q103872|Q103872]]||{{wikidata|label|linked|Q103872}}||{{wikidata|title|linked|Q103872}}||Quezon||Bayan |- |1081||[[:wikidata:Q103879|Q103879]]||{{wikidata|label|linked|Q103879}}||{{wikidata|title|linked|Q103879}}||Quezon||Bayan |- |1082||[[:wikidata:Q103889|Q103889]]||{{wikidata|label|linked|Q103889}}||{{wikidata|title|linked|Q103889}}||Quezon||Bayan |- |1083||[[:wikidata:Q103899|Q103899]]||{{wikidata|label|linked|Q103899}}||{{wikidata|title|linked|Q103899}}||Quezon||Bayan |- |1084||[[:wikidata:Q103905|Q103905]]||{{wikidata|label|linked|Q103905}}||{{wikidata|title|linked|Q103905}}||Quezon||Bayan |- |1085||[[:wikidata:Q103914|Q103914]]||{{wikidata|label|linked|Q103914}}||{{wikidata|title|linked|Q103914}}||Quezon||Bayan |- |1086||[[:wikidata:Q103921|Q103921]]||{{wikidata|label|linked|Q103921}}||{{wikidata|title|linked|Q103921}}||Quezon||Bayan |- |1087||[[:wikidata:Q103928|Q103928]]||{{wikidata|label|linked|Q103928}}||{{wikidata|title|linked|Q103928}}||Quezon||Bayan |- |1088||[[:wikidata:Q103935|Q103935]]||{{wikidata|label|linked|Q103935}}||{{wikidata|title|linked|Q103935}}||Quezon||Bayan |- |1089||[[:wikidata:Q103941|Q103941]]||{{wikidata|label|linked|Q103941}}||{{wikidata|title|linked|Q103941}}||Quezon||Bayan |- |1090||[[:wikidata:Q104125|Q104125]]||{{wikidata|label|linked|Q104125}}||{{wikidata|title|linked|Q104125}}||Quezon||Lungsod |- |1091||[[:wikidata:Q103947|Q103947]]||{{wikidata|label|linked|Q103947}}||{{wikidata|title|linked|Q103947}}||Quezon||Bayan |- |1092||[[:wikidata:Q103952|Q103952]]||{{wikidata|label|linked|Q103952}}||{{wikidata|title|linked|Q103952}}||Quezon||Bayan |- |1093||[[:wikidata:Q103958|Q103958]]||{{wikidata|label|linked|Q103958}}||{{wikidata|title|linked|Q103958}}||Quezon||Bayan |- |1094||[[:wikidata:Q103965|Q103965]]||{{wikidata|label|linked|Q103965}}||{{wikidata|title|linked|Q103965}}||Quezon||Bayan |- |1095||[[:wikidata:Q103971|Q103971]]||{{wikidata|label|linked|Q103971}}||{{wikidata|title|linked|Q103971}}||Quezon||Bayan |- |1096||[[:wikidata:Q103976|Q103976]]||{{wikidata|label|linked|Q103976}}||{{wikidata|title|linked|Q103976}}||Quezon||Bayan |- |1097||[[:wikidata:Q103981|Q103981]]||{{wikidata|label|linked|Q103981}}||{{wikidata|title|linked|Q103981}}||Quezon||Bayan |- |1098||[[:wikidata:Q103987|Q103987]]||{{wikidata|label|linked|Q103987}}||{{wikidata|title|linked|Q103987}}||Quezon||Bayan |- |1099||[[:wikidata:Q103996|Q103996]]||{{wikidata|label|linked|Q103996}}||{{wikidata|title|linked|Q103996}}||Quezon||Bayan |- |1100||[[:wikidata:Q104005|Q104005]]||{{wikidata|label|linked|Q104005}}||{{wikidata|title|linked|Q104005}}||Quezon||Bayan |- |1101||[[:wikidata:Q104011|Q104011]]||{{wikidata|label|linked|Q104011}}||{{wikidata|title|linked|Q104011}}||Quezon||Bayan |- |1102||[[:wikidata:Q104020|Q104020]]||{{wikidata|label|linked|Q104020}}||{{wikidata|title|linked|Q104020}}||Quezon||Bayan |- |1103||[[:wikidata:Q104026|Q104026]]||{{wikidata|label|linked|Q104026}}||{{wikidata|title|linked|Q104026}}||Quezon||Bayan |- |1104||[[:wikidata:Q104037|Q104037]]||{{wikidata|label|linked|Q104037}}||{{wikidata|title|linked|Q104037}}||Quezon||Bayan |- |1105||[[:wikidata:Q104044|Q104044]]||{{wikidata|label|linked|Q104044}}||{{wikidata|title|linked|Q104044}}||Quezon||Bayan |- |1106||[[:wikidata:Q104052|Q104052]]||{{wikidata|label|linked|Q104052}}||{{wikidata|title|linked|Q104052}}||Quezon||Bayan |- |1107||[[:wikidata:Q104063|Q104063]]||{{wikidata|label|linked|Q104063}}||{{wikidata|title|linked|Q104063}}||Quezon||Bayan |- |1108||[[:wikidata:Q104071|Q104071]]||{{wikidata|label|linked|Q104071}}||{{wikidata|title|linked|Q104071}}||Quezon||Bayan |- |1109||[[:wikidata:Q104078|Q104078]]||{{wikidata|label|linked|Q104078}}||{{wikidata|title|linked|Q104078}}||Quezon||Bayan |- |1110||[[:wikidata:Q104087|Q104087]]||{{wikidata|label|linked|Q104087}}||{{wikidata|title|linked|Q104087}}||Quezon||Bayan |- |1111||[[:wikidata:Q104113|Q104113]]||{{wikidata|label|linked|Q104113}}||{{wikidata|title|linked|Q104113}}||Quezon||Lungsod |- |1112||[[:wikidata:Q104092|Q104092]]||{{wikidata|label|linked|Q104092}}||{{wikidata|title|linked|Q104092}}||Quezon||Bayan |- |1113||[[:wikidata:Q104099|Q104099]]||{{wikidata|label|linked|Q104099}}||{{wikidata|title|linked|Q104099}}||Quezon||Bayan |- |1114||[[:wikidata:Q63750|Q63750]]||{{wikidata|label|linked|Q63750}}||{{wikidata|title|linked|Q63750}}||Laguna||Bayan |- |1115||[[:wikidata:Q63763|Q63763]]||{{wikidata|label|linked|Q63763}}||{{wikidata|title|linked|Q63763}}||Laguna||Bayan |- |1116||[[:wikidata:Q75961|Q75961]]||{{wikidata|label|linked|Q75961}}||{{wikidata|title|linked|Q75961}}||Laguna||Lungsod |- |1117||[[:wikidata:Q25096|Q25096]]||{{wikidata|label|linked|Q25096}}||{{wikidata|title|linked|Q25096}}||Laguna||Lungsod |- |1118||[[:wikidata:Q75978|Q75978]]||{{wikidata|label|linked|Q75978}}||{{wikidata|title|linked|Q75978}}||Laguna||Lungsod |- |1119||[[:wikidata:Q69739|Q69739]]||{{wikidata|label|linked|Q69739}}||{{wikidata|title|linked|Q69739}}||Laguna||Bayan |- |1120||[[:wikidata:Q69749|Q69749]]||{{wikidata|label|linked|Q69749}}||{{wikidata|title|linked|Q69749}}||Laguna||Bayan |- |1121||[[:wikidata:Q69759|Q69759]]||{{wikidata|label|linked|Q69759}}||{{wikidata|title|linked|Q69759}}||Laguna||Bayan |- |1122||[[:wikidata:Q69771|Q69771]]||{{wikidata|label|linked|Q69771}}||{{wikidata|title|linked|Q69771}}||Laguna||Bayan |- |1123||[[:wikidata:Q69781|Q69781]]||{{wikidata|label|linked|Q69781}}||{{wikidata|title|linked|Q69781}}||Laguna||Bayan |- |1124||[[:wikidata:Q69793|Q69793]]||{{wikidata|label|linked|Q69793}}||{{wikidata|title|linked|Q69793}}||Laguna||Bayan |- |1125||[[:wikidata:Q69812|Q69812]]||{{wikidata|label|linked|Q69812}}||{{wikidata|title|linked|Q69812}}||Laguna||Bayan |- |1126||[[:wikidata:Q69824|Q69824]]||{{wikidata|label|linked|Q69824}}||{{wikidata|title|linked|Q69824}}||Laguna||Bayan |- |1127||[[:wikidata:Q75875|Q75875]]||{{wikidata|label|linked|Q75875}}||{{wikidata|title|linked|Q75875}}||Laguna||Bayan |- |1128||[[:wikidata:Q75881|Q75881]]||{{wikidata|label|linked|Q75881}}||{{wikidata|title|linked|Q75881}}||Laguna||Bayan |- |1129||[[:wikidata:Q75888|Q75888]]||{{wikidata|label|linked|Q75888}}||{{wikidata|title|linked|Q75888}}||Laguna||Bayan |- |1130||[[:wikidata:Q75895|Q75895]]||{{wikidata|label|linked|Q75895}}||{{wikidata|title|linked|Q75895}}||Laguna||Bayan |- |1131||[[:wikidata:Q75899|Q75899]]||{{wikidata|label|linked|Q75899}}||{{wikidata|title|linked|Q75899}}||Laguna||Bayan |- |1132||[[:wikidata:Q75905|Q75905]]||{{wikidata|label|linked|Q75905}}||{{wikidata|title|linked|Q75905}}||Laguna||Bayan |- |1133||[[:wikidata:Q75910|Q75910]]||{{wikidata|label|linked|Q75910}}||{{wikidata|title|linked|Q75910}}||Laguna||Bayan |- |1134||[[:wikidata:Q75918|Q75918]]||{{wikidata|label|linked|Q75918}}||{{wikidata|title|linked|Q75918}}||Laguna||Bayan |- |1135||[[:wikidata:Q75923|Q75923]]||{{wikidata|label|linked|Q75923}}||{{wikidata|title|linked|Q75923}}||Laguna||Bayan |- |1136||[[:wikidata:Q75928|Q75928]]||{{wikidata|label|linked|Q75928}}||{{wikidata|title|linked|Q75928}}||Laguna||Bayan |- |1137||[[:wikidata:Q76001|Q76001]]||{{wikidata|label|linked|Q76001}}||{{wikidata|title|linked|Q76001}}||Laguna||Lungsod |- |1138||[[:wikidata:Q75933|Q75933]]||{{wikidata|label|linked|Q75933}}||{{wikidata|title|linked|Q75933}}||Laguna||Lungsod |- |1139||[[:wikidata:Q75938|Q75938]]||{{wikidata|label|linked|Q75938}}||{{wikidata|title|linked|Q75938}}||Laguna||Bayan |- |1140||[[:wikidata:Q75943|Q75943]]||{{wikidata|label|linked|Q75943}}||{{wikidata|title|linked|Q75943}}||Laguna||Bayan |- |1141||[[:wikidata:Q76010|Q76010]]||{{wikidata|label|linked|Q76010}}||{{wikidata|title|linked|Q76010}}||Laguna||Lungsod |- |1142||[[:wikidata:Q75948|Q75948]]||{{wikidata|label|linked|Q75948}}||{{wikidata|title|linked|Q75948}}||Laguna||Bayan |- |1143||[[:wikidata:Q75953|Q75953]]||{{wikidata|label|linked|Q75953}}||{{wikidata|title|linked|Q75953}}||Laguna||Bayan |- |1144||[[:wikidata:Q62600|Q62600]]||{{wikidata|label|linked|Q62600}}||{{wikidata|title|linked|Q62600}}||Cavite||Bayan |- |1145||[[:wikidata:Q62606|Q62606]]||{{wikidata|label|linked|Q62606}}||{{wikidata|title|linked|Q62606}}||Cavite||Bayan |- |1146||[[:wikidata:Q63129|Q63129]]||{{wikidata|label|linked|Q63129}}||{{wikidata|title|linked|Q63129}}||Cavite||Lungsod |- |1147||[[:wikidata:Q62611|Q62611]]||{{wikidata|label|linked|Q62611}}||{{wikidata|title|linked|Q62611}}||Cavite||Bayan |- |1148||[[:wikidata:Q1482|Q1482]]||{{wikidata|label|linked|Q1482}}||{{wikidata|title|linked|Q1482}}||Cavite||Lungsod |- |1149||[[:wikidata:Q63139|Q63139]]||{{wikidata|label|linked|Q63139}}||{{wikidata|title|linked|Q63139}}||Cavite||Lungsod |- |1150||[[:wikidata:Q62719|Q62719]]||{{wikidata|label|linked|Q62719}}||{{wikidata|title|linked|Q62719}}||Cavite||Bayan |- |1151||[[:wikidata:Q62638|Q62638]]||{{wikidata|label|linked|Q62638}}||{{wikidata|title|linked|Q62638}}||Cavite||Bayan |- |1152||[[:wikidata:Q62723|Q62723]]||{{wikidata|label|linked|Q62723}}||{{wikidata|title|linked|Q62723}}||Cavite||Lungsod |- |1153||[[:wikidata:Q63145|Q63145]]||{{wikidata|label|linked|Q63145}}||{{wikidata|title|linked|Q63145}}||Cavite||Lungsod |- |1154||[[:wikidata:Q62729|Q62729]]||{{wikidata|label|linked|Q62729}}||{{wikidata|title|linked|Q62729}}||Cavite||Bayan |- |1155||[[:wikidata:Q62755|Q62755]]||{{wikidata|label|linked|Q62755}}||{{wikidata|title|linked|Q62755}}||Cavite||Bayan |- |1156||[[:wikidata:Q62771|Q62771]]||{{wikidata|label|linked|Q62771}}||{{wikidata|title|linked|Q62771}}||Cavite||Bayan |- |1157||[[:wikidata:Q62776|Q62776]]||{{wikidata|label|linked|Q62776}}||{{wikidata|title|linked|Q62776}}||Cavite||Bayan |- |1158||[[:wikidata:Q62784|Q62784]]||{{wikidata|label|linked|Q62784}}||{{wikidata|title|linked|Q62784}}||Cavite||Bayan |- |1159||[[:wikidata:Q62799|Q62799]]||{{wikidata|label|linked|Q62799}}||{{wikidata|title|linked|Q62799}}||Cavite||Bayan |- |1160||[[:wikidata:Q63096|Q63096]]||{{wikidata|label|linked|Q63096}}||{{wikidata|title|linked|Q63096}}||Cavite||Bayan |- |1161||[[:wikidata:Q63102|Q63102]]||{{wikidata|label|linked|Q63102}}||{{wikidata|title|linked|Q63102}}||Cavite||Bayan |- |1162||[[:wikidata:Q63110|Q63110]]||{{wikidata|label|linked|Q63110}}||{{wikidata|title|linked|Q63110}}||Cavite||Bayan |- |1163||[[:wikidata:Q63154|Q63154]]||{{wikidata|label|linked|Q63154}}||{{wikidata|title|linked|Q63154}}||Cavite||Lungsod |- |1164||[[:wikidata:Q63115|Q63115]]||{{wikidata|label|linked|Q63115}}||{{wikidata|title|linked|Q63115}}||Cavite||Bayan |- |1165||[[:wikidata:Q63124|Q63124]]||{{wikidata|label|linked|Q63124}}||{{wikidata|title|linked|Q63124}}||Cavite||Bayan |- |1166||[[:wikidata:Q63160|Q63160]]||{{wikidata|label|linked|Q63160}}||{{wikidata|title|linked|Q63160}}||Cavite||Lungsod |- |1167||[[:wikidata:Q59250|Q59250]]||{{wikidata|label|linked|Q59250}}||{{wikidata|title|linked|Q59250}}||Batangas||Bayan |- |1168||[[:wikidata:Q59251|Q59251]]||{{wikidata|label|linked|Q59251}}||{{wikidata|title|linked|Q59251}}||Batangas||Bayan |- |1169||[[:wikidata:Q59252|Q59252]]||{{wikidata|label|linked|Q59252}}||{{wikidata|title|linked|Q59252}}||Batangas||Bayan |- |1170||[[:wikidata:Q59253|Q59253]]||{{wikidata|label|linked|Q59253}}||{{wikidata|title|linked|Q59253}}||Batangas||Bayan |- |1171||[[:wikidata:Q1723|Q1723]]||{{wikidata|label|linked|Q1723}}||{{wikidata|title|linked|Q1723}}||Batangas||Lungsod |- |1172||[[:wikidata:Q59272|Q59272]]||{{wikidata|label|linked|Q59272}}||{{wikidata|title|linked|Q59272}}||Batangas||Bayan |- |1173||[[:wikidata:Q59276|Q59276]]||{{wikidata|label|linked|Q59276}}||{{wikidata|title|linked|Q59276}}||Batangas||Lungsod |- |1174||[[:wikidata:Q59279|Q59279]]||{{wikidata|label|linked|Q59279}}||{{wikidata|title|linked|Q59279}}||Batangas||Bayan |- |1175||[[:wikidata:Q59287|Q59287]]||{{wikidata|label|linked|Q59287}}||{{wikidata|title|linked|Q59287}}||Batangas||Bayan |- |1176||[[:wikidata:Q59304|Q59304]]||{{wikidata|label|linked|Q59304}}||{{wikidata|title|linked|Q59304}}||Batangas||Bayan |- |1177||[[:wikidata:Q59308|Q59308]]||{{wikidata|label|linked|Q59308}}||{{wikidata|title|linked|Q59308}}||Batangas||Bayan |- |1178||[[:wikidata:Q59311|Q59311]]||{{wikidata|label|linked|Q59311}}||{{wikidata|title|linked|Q59311}}||Batangas||Bayan |- |1179||[[:wikidata:Q59312|Q59312]]||{{wikidata|label|linked|Q59312}}||{{wikidata|title|linked|Q59312}}||Batangas||Bayan |- |1180||[[:wikidata:Q1725|Q1725]]||{{wikidata|label|linked|Q1725}}||{{wikidata|title|linked|Q1725}}||Batangas||Lungsod |- |1181||[[:wikidata:Q803199|Q803199]]||{{wikidata|label|linked|Q803199}}||{{wikidata|title|linked|Q803199}}||Batangas||Bayan |- |1182||[[:wikidata:Q59313|Q59313]]||{{wikidata|label|linked|Q59313}}||{{wikidata|title|linked|Q59313}}||Batangas||Bayan |- |1183||[[:wikidata:Q59731|Q59731]]||{{wikidata|label|linked|Q59731}}||{{wikidata|title|linked|Q59731}}||Batangas||Bayan |- |1184||[[:wikidata:Q59740|Q59740]]||{{wikidata|label|linked|Q59740}}||{{wikidata|title|linked|Q59740}}||Batangas||Bayan |- |1185||[[:wikidata:Q59745|Q59745]]||{{wikidata|label|linked|Q59745}}||{{wikidata|title|linked|Q59745}}||Batangas||Bayan |- |1186||[[:wikidata:Q59749|Q59749]]||{{wikidata|label|linked|Q59749}}||{{wikidata|title|linked|Q59749}}||Batangas||Bayan |- |1187||[[:wikidata:Q59758|Q59758]]||{{wikidata|label|linked|Q59758}}||{{wikidata|title|linked|Q59758}}||Batangas||Bayan |- |1188||[[:wikidata:Q59764|Q59764]]||{{wikidata|label|linked|Q59764}}||{{wikidata|title|linked|Q59764}}||Batangas||Bayan |- |1189||[[:wikidata:Q59770|Q59770]]||{{wikidata|label|linked|Q59770}}||{{wikidata|title|linked|Q59770}}||Batangas||Bayan |- |1190||[[:wikidata:Q59773|Q59773]]||{{wikidata|label|linked|Q59773}}||{{wikidata|title|linked|Q59773}}||Batangas||Bayan |- |1191||[[:wikidata:Q59777|Q59777]]||{{wikidata|label|linked|Q59777}}||{{wikidata|title|linked|Q59777}}||Batangas||Bayan |- |1192||[[:wikidata:Q59784|Q59784]]||{{wikidata|label|linked|Q59784}}||{{wikidata|title|linked|Q59784}}||Batangas||Bayan |- |1193||[[:wikidata:Q59788|Q59788]]||{{wikidata|label|linked|Q59788}}||{{wikidata|title|linked|Q59788}}||Batangas||Bayan |- |1194||[[:wikidata:Q59799|Q59799]]||{{wikidata|label|linked|Q59799}}||{{wikidata|title|linked|Q59799}}||Batangas||Lungsod |- |1195||[[:wikidata:Q59814|Q59814]]||{{wikidata|label|linked|Q59814}}||{{wikidata|title|linked|Q59814}}||Batangas||Bayan |- |1196||[[:wikidata:Q59825|Q59825]]||{{wikidata|label|linked|Q59825}}||{{wikidata|title|linked|Q59825}}||Batangas||Bayan |- |1197||[[:wikidata:Q1730|Q1730]]||{{wikidata|label|linked|Q1730}}||{{wikidata|title|linked|Q1730}}||Batangas||Lungsod |- |1198||[[:wikidata:Q59830|Q59830]]||{{wikidata|label|linked|Q59830}}||{{wikidata|title|linked|Q59830}}||Batangas||Bayan |- |1199||[[:wikidata:Q59835|Q59835]]||{{wikidata|label|linked|Q59835}}||{{wikidata|title|linked|Q59835}}||Batangas||Bayan |- |1200||[[:wikidata:Q59844|Q59844]]||{{wikidata|label|linked|Q59844}}||{{wikidata|title|linked|Q59844}}||Batangas||Bayan |- |1201||[[:wikidata:Q56529|Q56529]]||{{wikidata|label|linked|Q56529}}||{{wikidata|title|linked|Q56529}}||Zambales||Bayan |- |1202||[[:wikidata:Q56533|Q56533]]||{{wikidata|label|linked|Q56533}}||{{wikidata|title|linked|Q56533}}||Zambales||Bayan |- |1203||[[:wikidata:Q56538|Q56538]]||{{wikidata|label|linked|Q56538}}||{{wikidata|title|linked|Q56538}}||Zambales||Bayan |- |1204||[[:wikidata:Q56561|Q56561]]||{{wikidata|label|linked|Q56561}}||{{wikidata|title|linked|Q56561}}||Zambales||Bayan |- |1205||[[:wikidata:Q56566|Q56566]]||{{wikidata|label|linked|Q56566}}||{{wikidata|title|linked|Q56566}}||Zambales||Bayan |- |1206||[[:wikidata:Q56572|Q56572]]||{{wikidata|label|linked|Q56572}}||{{wikidata|title|linked|Q56572}}||Zambales||Bayan |- |1207||[[:wikidata:Q56759|Q56759]]||{{wikidata|label|linked|Q56759}}||{{wikidata|title|linked|Q56759}}||Zambales||Lungsod |- |1208||[[:wikidata:Q56575|Q56575]]||{{wikidata|label|linked|Q56575}}||{{wikidata|title|linked|Q56575}}||Zambales||Bayan |- |1209||[[:wikidata:Q56581|Q56581]]||{{wikidata|label|linked|Q56581}}||{{wikidata|title|linked|Q56581}}||Zambales||Bayan |- |1210||[[:wikidata:Q56584|Q56584]]||{{wikidata|label|linked|Q56584}}||{{wikidata|title|linked|Q56584}}||Zambales||Bayan |- |1211||[[:wikidata:Q56623|Q56623]]||{{wikidata|label|linked|Q56623}}||{{wikidata|title|linked|Q56623}}||Zambales||Bayan |- |1212||[[:wikidata:Q56647|Q56647]]||{{wikidata|label|linked|Q56647}}||{{wikidata|title|linked|Q56647}}||Zambales||Bayan |- |1213||[[:wikidata:Q56656|Q56656]]||{{wikidata|label|linked|Q56656}}||{{wikidata|title|linked|Q56656}}||Zambales||Bayan |- |1214||[[:wikidata:Q56663|Q56663]]||{{wikidata|label|linked|Q56663}}||{{wikidata|title|linked|Q56663}}||Zambales||Bayan |- |1215||[[:wikidata:Q56414|Q56414]]||{{wikidata|label|linked|Q56414}}||{{wikidata|title|linked|Q56414}}||Tarlac||Bayan |- |1216||[[:wikidata:Q56420|Q56420]]||{{wikidata|label|linked|Q56420}}||{{wikidata|title|linked|Q56420}}||Tarlac||Bayan |- |1217||[[:wikidata:Q56424|Q56424]]||{{wikidata|label|linked|Q56424}}||{{wikidata|title|linked|Q56424}}||Tarlac||Bayan |- |1218||[[:wikidata:Q56427|Q56427]]||{{wikidata|label|linked|Q56427}}||{{wikidata|title|linked|Q56427}}||Tarlac||Bayan |- |1219||[[:wikidata:Q30934|Q30934]]||{{wikidata|label|linked|Q30934}}||{{wikidata|title|linked|Q30934}}||Tarlac||Bayan |- |1220||[[:wikidata:Q56439|Q56439]]||{{wikidata|label|linked|Q56439}}||{{wikidata|title|linked|Q56439}}||Tarlac||Bayan |- |1221||[[:wikidata:Q28733|Q28733]]||{{wikidata|label|linked|Q28733}}||{{wikidata|title|linked|Q28733}}||Tarlac||Bayan |- |1222||[[:wikidata:Q56444|Q56444]]||{{wikidata|label|linked|Q56444}}||{{wikidata|title|linked|Q56444}}||Tarlac||Bayan |- |1223||[[:wikidata:Q56453|Q56453]]||{{wikidata|label|linked|Q56453}}||{{wikidata|title|linked|Q56453}}||Tarlac||Bayan |- |1224||[[:wikidata:Q56457|Q56457]]||{{wikidata|label|linked|Q56457}}||{{wikidata|title|linked|Q56457}}||Tarlac||Bayan |- |1225||[[:wikidata:Q56461|Q56461]]||{{wikidata|label|linked|Q56461}}||{{wikidata|title|linked|Q56461}}||Tarlac||Bayan |- |1226||[[:wikidata:Q56465|Q56465]]||{{wikidata|label|linked|Q56465}}||{{wikidata|title|linked|Q56465}}||Tarlac||Bayan |- |1227||[[:wikidata:Q56471|Q56471]]||{{wikidata|label|linked|Q56471}}||{{wikidata|title|linked|Q56471}}||Tarlac||Bayan |- |1228||[[:wikidata:Q56476|Q56476]]||{{wikidata|label|linked|Q56476}}||{{wikidata|title|linked|Q56476}}||Tarlac||Bayan |- |1229||[[:wikidata:Q56481|Q56481]]||{{wikidata|label|linked|Q56481}}||{{wikidata|title|linked|Q56481}}||Tarlac||Bayan |- |1230||[[:wikidata:Q56486|Q56486]]||{{wikidata|label|linked|Q56486}}||{{wikidata|title|linked|Q56486}}||Tarlac||Bayan |- |1231||[[:wikidata:Q5285|Q5285]]||{{wikidata|label|linked|Q5285}}||{{wikidata|title|linked|Q5285}}||Tarlac||Lungsod |- |1232||[[:wikidata:Q56493|Q56493]]||{{wikidata|label|linked|Q56493}}||{{wikidata|title|linked|Q56493}}||Tarlac||Bayan |- |1233||[[:wikidata:Q55741|Q55741]]||{{wikidata|label|linked|Q55741}}||{{wikidata|title|linked|Q55741}}||Pampanga||Lungsod |- |1234||[[:wikidata:Q55693|Q55693]]||{{wikidata|label|linked|Q55693}}||{{wikidata|title|linked|Q55693}}||Pampanga||Bayan |- |1235||[[:wikidata:Q55694|Q55694]]||{{wikidata|label|linked|Q55694}}||{{wikidata|title|linked|Q55694}}||Pampanga||Bayan |- |1236||[[:wikidata:Q55696|Q55696]]||{{wikidata|label|linked|Q55696}}||{{wikidata|title|linked|Q55696}}||Pampanga||Bayan |- |1237||[[:wikidata:Q55699|Q55699]]||{{wikidata|label|linked|Q55699}}||{{wikidata|title|linked|Q55699}}||Pampanga||Bayan |- |1238||[[:wikidata:Q55700|Q55700]]||{{wikidata|label|linked|Q55700}}||{{wikidata|title|linked|Q55700}}||Pampanga||Bayan |- |1239||[[:wikidata:Q55702|Q55702]]||{{wikidata|label|linked|Q55702}}||{{wikidata|title|linked|Q55702}}||Pampanga||Bayan |- |1240||[[:wikidata:Q55705|Q55705]]||{{wikidata|label|linked|Q55705}}||{{wikidata|title|linked|Q55705}}||Pampanga||Bayan |- |1241||[[:wikidata:Q55737|Q55737]]||{{wikidata|label|linked|Q55737}}||{{wikidata|title|linked|Q55737}}||Pampanga||Lungsod |- |1242||[[:wikidata:Q55707|Q55707]]||{{wikidata|label|linked|Q55707}}||{{wikidata|title|linked|Q55707}}||Pampanga||Bayan |- |1243||[[:wikidata:Q55709|Q55709]]||{{wikidata|label|linked|Q55709}}||{{wikidata|title|linked|Q55709}}||Pampanga||Bayan |- |1244||[[:wikidata:Q55710|Q55710]]||{{wikidata|label|linked|Q55710}}||{{wikidata|title|linked|Q55710}}||Pampanga||Bayan |- |1245||[[:wikidata:Q55712|Q55712]]||{{wikidata|label|linked|Q55712}}||{{wikidata|title|linked|Q55712}}||Pampanga||Bayan |- |1246||[[:wikidata:Q55717|Q55717]]||{{wikidata|label|linked|Q55717}}||{{wikidata|title|linked|Q55717}}||Pampanga||Bayan |- |1247||[[:wikidata:Q55721|Q55721]]||{{wikidata|label|linked|Q55721}}||{{wikidata|title|linked|Q55721}}||Pampanga||Bayan |- |1248||[[:wikidata:Q55740|Q55740]]||{{wikidata|label|linked|Q55740}}||{{wikidata|title|linked|Q55740}}||Pampanga||Bayan |- |1249||[[:wikidata:Q55724|Q55724]]||{{wikidata|label|linked|Q55724}}||{{wikidata|title|linked|Q55724}}||Pampanga||Bayan |- |1250||[[:wikidata:Q55725|Q55725]]||{{wikidata|label|linked|Q55725}}||{{wikidata|title|linked|Q55725}}||Pampanga||Bayan |- |1251||[[:wikidata:Q55727|Q55727]]||{{wikidata|label|linked|Q55727}}||{{wikidata|title|linked|Q55727}}||Pampanga||Bayan |- |1252||[[:wikidata:Q55730|Q55730]]||{{wikidata|label|linked|Q55730}}||{{wikidata|title|linked|Q55730}}||Pampanga||Bayan |- |1253||[[:wikidata:Q55731|Q55731]]||{{wikidata|label|linked|Q55731}}||{{wikidata|title|linked|Q55731}}||Pampanga||Bayan |- |1254||[[:wikidata:Q55734|Q55734]]||{{wikidata|label|linked|Q55734}}||{{wikidata|title|linked|Q55734}}||Pampanga||Bayan |- |1255||[[:wikidata:Q55543|Q55543]]||{{wikidata|label|linked|Q55543}}||{{wikidata|title|linked|Q55543}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1256||[[:wikidata:Q55544|Q55544]]||{{wikidata|label|linked|Q55544}}||{{wikidata|title|linked|Q55544}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1257||[[:wikidata:Q55595|Q55595]]||{{wikidata|label|linked|Q55595}}||{{wikidata|title|linked|Q55595}}||Nueva Ecija||Lungsod |- |1258||[[:wikidata:Q55545|Q55545]]||{{wikidata|label|linked|Q55545}}||{{wikidata|title|linked|Q55545}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1259||[[:wikidata:Q55546|Q55546]]||{{wikidata|label|linked|Q55546}}||{{wikidata|title|linked|Q55546}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1260||[[:wikidata:Q55547|Q55547]]||{{wikidata|label|linked|Q55547}}||{{wikidata|title|linked|Q55547}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1261||[[:wikidata:Q55548|Q55548]]||{{wikidata|label|linked|Q55548}}||{{wikidata|title|linked|Q55548}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1262||[[:wikidata:Q55596|Q55596]]||{{wikidata|label|linked|Q55596}}||{{wikidata|title|linked|Q55596}}||Nueva Ecija||Lungsod |- |1263||[[:wikidata:Q55549|Q55549]]||{{wikidata|label|linked|Q55549}}||{{wikidata|title|linked|Q55549}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1264||[[:wikidata:Q55551|Q55551]]||{{wikidata|label|linked|Q55551}}||{{wikidata|title|linked|Q55551}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1265||[[:wikidata:Q55552|Q55552]]||{{wikidata|label|linked|Q55552}}||{{wikidata|title|linked|Q55552}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1266||[[:wikidata:Q30871|Q30871]]||{{wikidata|label|linked|Q30871}}||{{wikidata|title|linked|Q30871}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1267||[[:wikidata:Q55556|Q55556]]||{{wikidata|label|linked|Q55556}}||{{wikidata|title|linked|Q55556}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1268||[[:wikidata:Q55557|Q55557]]||{{wikidata|label|linked|Q55557}}||{{wikidata|title|linked|Q55557}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1269||[[:wikidata:Q55558|Q55558]]||{{wikidata|label|linked|Q55558}}||{{wikidata|title|linked|Q55558}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1270||[[:wikidata:Q55559|Q55559]]||{{wikidata|label|linked|Q55559}}||{{wikidata|title|linked|Q55559}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1271||[[:wikidata:Q55597|Q55597]]||{{wikidata|label|linked|Q55597}}||{{wikidata|title|linked|Q55597}}||Nueva Ecija||Lungsod |- |1272||[[:wikidata:Q55560|Q55560]]||{{wikidata|label|linked|Q55560}}||{{wikidata|title|linked|Q55560}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1273||[[:wikidata:Q55598|Q55598]]||{{wikidata|label|linked|Q55598}}||{{wikidata|title|linked|Q55598}}||Nueva Ecija||Lungsod |- |1274||[[:wikidata:Q55567|Q55567]]||{{wikidata|label|linked|Q55567}}||{{wikidata|title|linked|Q55567}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1275||[[:wikidata:Q55568|Q55568]]||{{wikidata|label|linked|Q55568}}||{{wikidata|title|linked|Q55568}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1276||[[:wikidata:Q55569|Q55569]]||{{wikidata|label|linked|Q55569}}||{{wikidata|title|linked|Q55569}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1277||[[:wikidata:Q55570|Q55570]]||{{wikidata|label|linked|Q55570}}||{{wikidata|title|linked|Q55570}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1278||[[:wikidata:Q30923|Q30923]]||{{wikidata|label|linked|Q30923}}||{{wikidata|title|linked|Q30923}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1279||[[:wikidata:Q55572|Q55572]]||{{wikidata|label|linked|Q55572}}||{{wikidata|title|linked|Q55572}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1280||[[:wikidata:Q55599|Q55599]]||{{wikidata|label|linked|Q55599}}||{{wikidata|title|linked|Q55599}}||Nueva Ecija||Lungsod |- |1281||[[:wikidata:Q55573|Q55573]]||{{wikidata|label|linked|Q55573}}||{{wikidata|title|linked|Q55573}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1282||[[:wikidata:Q55590|Q55590]]||{{wikidata|label|linked|Q55590}}||{{wikidata|title|linked|Q55590}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1283||[[:wikidata:Q55591|Q55591]]||{{wikidata|label|linked|Q55591}}||{{wikidata|title|linked|Q55591}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1284||[[:wikidata:Q55592|Q55592]]||{{wikidata|label|linked|Q55592}}||{{wikidata|title|linked|Q55592}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1285||[[:wikidata:Q55593|Q55593]]||{{wikidata|label|linked|Q55593}}||{{wikidata|title|linked|Q55593}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1286||[[:wikidata:Q28731|Q28731]]||{{wikidata|label|linked|Q28731}}||{{wikidata|title|linked|Q28731}}||Nueva Ecija||Bayan |- |1287||[[:wikidata:Q54551|Q54551]]||{{wikidata|label|linked|Q54551}}||{{wikidata|title|linked|Q54551}}||Bulacan||Bayan |- |1288||[[:wikidata:Q54553|Q54553]]||{{wikidata|label|linked|Q54553}}||{{wikidata|title|linked|Q54553}}||Bulacan||Bayan |- |1289||[[:wikidata:Q54554|Q54554]]||{{wikidata|label|linked|Q54554}}||{{wikidata|title|linked|Q54554}}||Bulacan||Bayan |- |1290||[[:wikidata:Q54555|Q54555]]||{{wikidata|label|linked|Q54555}}||{{wikidata|title|linked|Q54555}}||Bulacan||Bayan |- |1291||[[:wikidata:Q54558|Q54558]]||{{wikidata|label|linked|Q54558}}||{{wikidata|title|linked|Q54558}}||Bulacan||Bayan |- |1292||[[:wikidata:Q54560|Q54560]]||{{wikidata|label|linked|Q54560}}||{{wikidata|title|linked|Q54560}}||Bulacan||Bayan |- |1293||[[:wikidata:Q54564|Q54564]]||{{wikidata|label|linked|Q54564}}||{{wikidata|title|linked|Q54564}}||Bulacan||Bayan |- |1294||[[:wikidata:Q54566|Q54566]]||{{wikidata|label|linked|Q54566}}||{{wikidata|title|linked|Q54566}}||Bulacan||Bayan |- |1295||[[:wikidata:Q54589|Q54589]]||{{wikidata|label|linked|Q54589}}||{{wikidata|title|linked|Q54589}}||Bulacan||Bayan |- |1296||[[:wikidata:Q54592|Q54592]]||{{wikidata|label|linked|Q54592}}||{{wikidata|title|linked|Q54592}}||Bulacan||Bayan |- |1297||[[:wikidata:Q2180|Q2180]]||{{wikidata|label|linked|Q2180}}||{{wikidata|title|linked|Q2180}}||Bulacan||Lungsod |- |1298||[[:wikidata:Q54595|Q54595]]||{{wikidata|label|linked|Q54595}}||{{wikidata|title|linked|Q54595}}||Bulacan||Bayan |- |1299||[[:wikidata:Q2187|Q2187]]||{{wikidata|label|linked|Q2187}}||{{wikidata|title|linked|Q2187}}||Bulacan||Lungsod |- |1300||[[:wikidata:Q54598|Q54598]]||{{wikidata|label|linked|Q54598}}||{{wikidata|title|linked|Q54598}}||Bulacan||Bayan |- |1301||[[:wikidata:Q54599|Q54599]]||{{wikidata|label|linked|Q54599}}||{{wikidata|title|linked|Q54599}}||Bulacan||Bayan |- |1302||[[:wikidata:Q54600|Q54600]]||{{wikidata|label|linked|Q54600}}||{{wikidata|title|linked|Q54600}}||Bulacan||Bayan |- |1303||[[:wikidata:Q54605|Q54605]]||{{wikidata|label|linked|Q54605}}||{{wikidata|title|linked|Q54605}}||Bulacan||Bayan |- |1304||[[:wikidata:Q54760|Q54760]]||{{wikidata|label|linked|Q54760}}||{{wikidata|title|linked|Q54760}}||Bulacan||Bayan |- |1305||[[:wikidata:Q54761|Q54761]]||{{wikidata|label|linked|Q54761}}||{{wikidata|title|linked|Q54761}}||Bulacan||Bayan |- |1306||[[:wikidata:Q54762|Q54762]]||{{wikidata|label|linked|Q54762}}||{{wikidata|title|linked|Q54762}}||Bulacan||Bayan |- |1307||[[:wikidata:Q2193|Q2193]]||{{wikidata|label|linked|Q2193}}||{{wikidata|title|linked|Q2193}}||Bulacan||Lungsod |- |1308||[[:wikidata:Q54763|Q54763]]||{{wikidata|label|linked|Q54763}}||{{wikidata|title|linked|Q54763}}||Bulacan||Bayan |- |1309||[[:wikidata:Q54765|Q54765]]||{{wikidata|label|linked|Q54765}}||{{wikidata|title|linked|Q54765}}||Bulacan||Bayan |- |1310||[[:wikidata:Q54768|Q54768]]||{{wikidata|label|linked|Q54768}}||{{wikidata|title|linked|Q54768}}||Bulacan||Bayan |- |1311||[[:wikidata:Q54455|Q54455]]||{{wikidata|label|linked|Q54455}}||{{wikidata|title|linked|Q54455}}||Bataan||Bayan |- |1312||[[:wikidata:Q54456|Q54456]]||{{wikidata|label|linked|Q54456}}||{{wikidata|title|linked|Q54456}}||Bataan||Bayan |- |1313||[[:wikidata:Q1719|Q1719]]||{{wikidata|label|linked|Q1719}}||{{wikidata|title|linked|Q1719}}||Bataan||Lungsod |- |1314||[[:wikidata:Q54457|Q54457]]||{{wikidata|label|linked|Q54457}}||{{wikidata|title|linked|Q54457}}||Bataan||Bayan |- |1315||[[:wikidata:Q54458|Q54458]]||{{wikidata|label|linked|Q54458}}||{{wikidata|title|linked|Q54458}}||Bataan||Bayan |- |1316||[[:wikidata:Q54459|Q54459]]||{{wikidata|label|linked|Q54459}}||{{wikidata|title|linked|Q54459}}||Bataan||Bayan |- |1317||[[:wikidata:Q54460|Q54460]]||{{wikidata|label|linked|Q54460}}||{{wikidata|title|linked|Q54460}}||Bataan||Bayan |- |1318||[[:wikidata:Q54461|Q54461]]||{{wikidata|label|linked|Q54461}}||{{wikidata|title|linked|Q54461}}||Bataan||Bayan |- |1319||[[:wikidata:Q54462|Q54462]]||{{wikidata|label|linked|Q54462}}||{{wikidata|title|linked|Q54462}}||Bataan||Bayan |- |1320||[[:wikidata:Q54463|Q54463]]||{{wikidata|label|linked|Q54463}}||{{wikidata|title|linked|Q54463}}||Bataan||Bayan |- |1321||[[:wikidata:Q54464|Q54464]]||{{wikidata|label|linked|Q54464}}||{{wikidata|title|linked|Q54464}}||Bataan||Bayan |- |1322||[[:wikidata:Q54465|Q54465]]||{{wikidata|label|linked|Q54465}}||{{wikidata|title|linked|Q54465}}||Bataan||Bayan |- |1323||[[:wikidata:Q53081|Q53081]]||{{wikidata|label|linked|Q53081}}||{{wikidata|title|linked|Q53081}}||Aurora||Bayan |- |1324||[[:wikidata:Q53083|Q53083]]||{{wikidata|label|linked|Q53083}}||{{wikidata|title|linked|Q53083}}||Aurora||Bayan |- |1325||[[:wikidata:Q53084|Q53084]]||{{wikidata|label|linked|Q53084}}||{{wikidata|title|linked|Q53084}}||Aurora||Bayan |- |1326||[[:wikidata:Q53086|Q53086]]||{{wikidata|label|linked|Q53086}}||{{wikidata|title|linked|Q53086}}||Aurora||Bayan |- |1327||[[:wikidata:Q53087|Q53087]]||{{wikidata|label|linked|Q53087}}||{{wikidata|title|linked|Q53087}}||Aurora||Bayan |- |1328||[[:wikidata:Q53089|Q53089]]||{{wikidata|label|linked|Q53089}}||{{wikidata|title|linked|Q53089}}||Aurora||Bayan |- |1329||[[:wikidata:Q53090|Q53090]]||{{wikidata|label|linked|Q53090}}||{{wikidata|title|linked|Q53090}}||Aurora||Bayan |- |1330||[[:wikidata:Q53092|Q53092]]||{{wikidata|label|linked|Q53092}}||{{wikidata|title|linked|Q53092}}||Aurora||Bayan |- |1331||[[:wikidata:Q35975|Q35975]]||{{wikidata|label|linked|Q35975}}||{{wikidata|title|linked|Q35975}}||Mountain Province||Bayan |- |1332||[[:wikidata:Q35994|Q35994]]||{{wikidata|label|linked|Q35994}}||{{wikidata|title|linked|Q35994}}||Mountain Province||Bayan |- |1333||[[:wikidata:Q36012|Q36012]]||{{wikidata|label|linked|Q36012}}||{{wikidata|title|linked|Q36012}}||Mountain Province||Bayan |- |1334||[[:wikidata:Q36025|Q36025]]||{{wikidata|label|linked|Q36025}}||{{wikidata|title|linked|Q36025}}||Mountain Province||Bayan |- |1335||[[:wikidata:Q36040|Q36040]]||{{wikidata|label|linked|Q36040}}||{{wikidata|title|linked|Q36040}}||Mountain Province||Bayan |- |1336||[[:wikidata:Q36049|Q36049]]||{{wikidata|label|linked|Q36049}}||{{wikidata|title|linked|Q36049}}||Mountain Province||Bayan |- |1337||[[:wikidata:Q36061|Q36061]]||{{wikidata|label|linked|Q36061}}||{{wikidata|title|linked|Q36061}}||Mountain Province||Bayan |- |1338||[[:wikidata:Q36076|Q36076]]||{{wikidata|label|linked|Q36076}}||{{wikidata|title|linked|Q36076}}||Mountain Province||Bayan |- |1339||[[:wikidata:Q36090|Q36090]]||{{wikidata|label|linked|Q36090}}||{{wikidata|title|linked|Q36090}}||Mountain Province||Bayan |- |1340||[[:wikidata:Q36099|Q36099]]||{{wikidata|label|linked|Q36099}}||{{wikidata|title|linked|Q36099}}||Mountain Province||Bayan |- |1341||[[:wikidata:Q35848|Q35848]]||{{wikidata|label|linked|Q35848}}||{{wikidata|title|linked|Q35848}}||Kalinga||Bayan |- |1342||[[:wikidata:Q35858|Q35858]]||{{wikidata|label|linked|Q35858}}||{{wikidata|title|linked|Q35858}}||Kalinga||Bayan |- |1343||[[:wikidata:Q35866|Q35866]]||{{wikidata|label|linked|Q35866}}||{{wikidata|title|linked|Q35866}}||Kalinga||Bayan |- |1344||[[:wikidata:Q35873|Q35873]]||{{wikidata|label|linked|Q35873}}||{{wikidata|title|linked|Q35873}}||Kalinga||Bayan |- |1345||[[:wikidata:Q35884|Q35884]]||{{wikidata|label|linked|Q35884}}||{{wikidata|title|linked|Q35884}}||Kalinga||Bayan |- |1346||[[:wikidata:Q35925|Q35925]]||{{wikidata|label|linked|Q35925}}||{{wikidata|title|linked|Q35925}}||Kalinga||Lungsod |- |1347||[[:wikidata:Q35897|Q35897]]||{{wikidata|label|linked|Q35897}}||{{wikidata|title|linked|Q35897}}||Kalinga||Bayan |- |1348||[[:wikidata:Q35909|Q35909]]||{{wikidata|label|linked|Q35909}}||{{wikidata|title|linked|Q35909}}||Kalinga||Bayan |- |1349||[[:wikidata:Q30365|Q30365]]||{{wikidata|label|linked|Q30365}}||{{wikidata|title|linked|Q30365}}||Ifugao||Bayan |- |1350||[[:wikidata:Q30391|Q30391]]||{{wikidata|label|linked|Q30391}}||{{wikidata|title|linked|Q30391}}||Ifugao||Bayan |- |1351||[[:wikidata:Q30394|Q30394]]||{{wikidata|label|linked|Q30394}}||{{wikidata|title|linked|Q30394}}||Ifugao||Bayan |- |1352||[[:wikidata:Q806138|Q806138]]||{{wikidata|label|linked|Q806138}}||{{wikidata|title|linked|Q806138}}||Ifugao||Bayan |- |1353||[[:wikidata:Q30410|Q30410]]||{{wikidata|label|linked|Q30410}}||{{wikidata|title|linked|Q30410}}||Ifugao||Bayan |- |1354||[[:wikidata:Q30413|Q30413]]||{{wikidata|label|linked|Q30413}}||{{wikidata|title|linked|Q30413}}||Ifugao||Bayan |- |1355||[[:wikidata:Q30416|Q30416]]||{{wikidata|label|linked|Q30416}}||{{wikidata|title|linked|Q30416}}||Ifugao||Bayan |- |1356||[[:wikidata:Q30419|Q30419]]||{{wikidata|label|linked|Q30419}}||{{wikidata|title|linked|Q30419}}||Ifugao||Bayan |- |1357||[[:wikidata:Q30421|Q30421]]||{{wikidata|label|linked|Q30421}}||{{wikidata|title|linked|Q30421}}||Ifugao||Bayan |- |1358||[[:wikidata:Q30425|Q30425]]||{{wikidata|label|linked|Q30425}}||{{wikidata|title|linked|Q30425}}||Ifugao||Bayan |- |1359||[[:wikidata:Q30428|Q30428]]||{{wikidata|label|linked|Q30428}}||{{wikidata|title|linked|Q30428}}||Ifugao||Bayan |- |1360||[[:wikidata:Q30104|Q30104]]||{{wikidata|label|linked|Q30104}}||{{wikidata|title|linked|Q30104}}||Benguet||Bayan |- |1361||[[:wikidata:Q1822|Q1822]]||{{wikidata|label|linked|Q1822}}||{{wikidata|title|linked|Q1822}}||Benguet||Lungsod |- |1362||[[:wikidata:Q30325|Q30325]]||{{wikidata|label|linked|Q30325}}||{{wikidata|title|linked|Q30325}}||Benguet||Bayan |- |1363||[[:wikidata:Q30328|Q30328]]||{{wikidata|label|linked|Q30328}}||{{wikidata|title|linked|Q30328}}||Benguet||Bayan |- |1364||[[:wikidata:Q30332|Q30332]]||{{wikidata|label|linked|Q30332}}||{{wikidata|title|linked|Q30332}}||Benguet||Bayan |- |1365||[[:wikidata:Q30335|Q30335]]||{{wikidata|label|linked|Q30335}}||{{wikidata|title|linked|Q30335}}||Benguet||Bayan |- |1366||[[:wikidata:Q30338|Q30338]]||{{wikidata|label|linked|Q30338}}||{{wikidata|title|linked|Q30338}}||Benguet||Bayan |- |1367||[[:wikidata:Q30345|Q30345]]||{{wikidata|label|linked|Q30345}}||{{wikidata|title|linked|Q30345}}||Benguet||Bayan |- |1368||[[:wikidata:Q30349|Q30349]]||{{wikidata|label|linked|Q30349}}||{{wikidata|title|linked|Q30349}}||Benguet||Bayan |- |1369||[[:wikidata:Q30351|Q30351]]||{{wikidata|label|linked|Q30351}}||{{wikidata|title|linked|Q30351}}||Benguet||Bayan |- |1370||[[:wikidata:Q30356|Q30356]]||{{wikidata|label|linked|Q30356}}||{{wikidata|title|linked|Q30356}}||Benguet||Bayan |- |1371||[[:wikidata:Q30358|Q30358]]||{{wikidata|label|linked|Q30358}}||{{wikidata|title|linked|Q30358}}||Benguet||Bayan |- |1372||[[:wikidata:Q30361|Q30361]]||{{wikidata|label|linked|Q30361}}||{{wikidata|title|linked|Q30361}}||Benguet||Bayan |- |1373||[[:wikidata:Q30363|Q30363]]||{{wikidata|label|linked|Q30363}}||{{wikidata|title|linked|Q30363}}||Benguet||Bayan |- |1374||[[:wikidata:Q29018|Q29018]]||{{wikidata|label|linked|Q29018}}||{{wikidata|title|linked|Q29018}}||Apayao||Bayan |- |1375||[[:wikidata:Q30033|Q30033]]||{{wikidata|label|linked|Q30033}}||{{wikidata|title|linked|Q30033}}||Apayao||Bayan |- |1376||[[:wikidata:Q30042|Q30042]]||{{wikidata|label|linked|Q30042}}||{{wikidata|title|linked|Q30042}}||Apayao||Bayan |- |1377||[[:wikidata:Q30053|Q30053]]||{{wikidata|label|linked|Q30053}}||{{wikidata|title|linked|Q30053}}||Apayao||Bayan |- |1378||[[:wikidata:Q801777|Q801777]]||{{wikidata|label|linked|Q801777}}||{{wikidata|title|linked|Q801777}}||Apayao||Bayan |- |1379||[[:wikidata:Q30062|Q30062]]||{{wikidata|label|linked|Q30062}}||{{wikidata|title|linked|Q30062}}||Apayao||Bayan |- |1380||[[:wikidata:Q30073|Q30073]]||{{wikidata|label|linked|Q30073}}||{{wikidata|title|linked|Q30073}}||Apayao||Bayan |- |1381||[[:wikidata:Q27995|Q27995]]||{{wikidata|label|linked|Q27995}}||{{wikidata|title|linked|Q27995}}||Abra||Bayan |- |1382||[[:wikidata:Q28002|Q28002]]||{{wikidata|label|linked|Q28002}}||{{wikidata|title|linked|Q28002}}||Abra||Bayan |- |1383||[[:wikidata:Q28014|Q28014]]||{{wikidata|label|linked|Q28014}}||{{wikidata|title|linked|Q28014}}||Abra||Bayan |- |1384||[[:wikidata:Q28030|Q28030]]||{{wikidata|label|linked|Q28030}}||{{wikidata|title|linked|Q28030}}||Abra||Bayan |- |1385||[[:wikidata:Q28044|Q28044]]||{{wikidata|label|linked|Q28044}}||{{wikidata|title|linked|Q28044}}||Abra||Bayan |- |1386||[[:wikidata:Q28068|Q28068]]||{{wikidata|label|linked|Q28068}}||{{wikidata|title|linked|Q28068}}||Abra||Bayan |- |1387||[[:wikidata:Q28096|Q28096]]||{{wikidata|label|linked|Q28096}}||{{wikidata|title|linked|Q28096}}||Abra||Bayan |- |1388||[[:wikidata:Q28124|Q28124]]||{{wikidata|label|linked|Q28124}}||{{wikidata|title|linked|Q28124}}||Abra||Bayan |- |1389||[[:wikidata:Q29007|Q29007]]||{{wikidata|label|linked|Q29007}}||{{wikidata|title|linked|Q29007}}||Abra||Bayan |- |1390||[[:wikidata:Q29020|Q29020]]||{{wikidata|label|linked|Q29020}}||{{wikidata|title|linked|Q29020}}||Abra||Bayan |- |1391||[[:wikidata:Q29029|Q29029]]||{{wikidata|label|linked|Q29029}}||{{wikidata|title|linked|Q29029}}||Abra||Bayan |- |1392||[[:wikidata:Q29038|Q29038]]||{{wikidata|label|linked|Q29038}}||{{wikidata|title|linked|Q29038}}||Abra||Bayan |- |1393||[[:wikidata:Q29045|Q29045]]||{{wikidata|label|linked|Q29045}}||{{wikidata|title|linked|Q29045}}||Abra||Bayan |- |1394||[[:wikidata:Q29048|Q29048]]||{{wikidata|label|linked|Q29048}}||{{wikidata|title|linked|Q29048}}||Abra||Bayan |- |1395||[[:wikidata:Q29069|Q29069]]||{{wikidata|label|linked|Q29069}}||{{wikidata|title|linked|Q29069}}||Abra||Bayan |- |1396||[[:wikidata:Q29082|Q29082]]||{{wikidata|label|linked|Q29082}}||{{wikidata|title|linked|Q29082}}||Abra||Bayan |- |1397||[[:wikidata:Q29094|Q29094]]||{{wikidata|label|linked|Q29094}}||{{wikidata|title|linked|Q29094}}||Abra||Bayan |- |1398||[[:wikidata:Q29102|Q29102]]||{{wikidata|label|linked|Q29102}}||{{wikidata|title|linked|Q29102}}||Abra||Bayan |- |1399||[[:wikidata:Q29109|Q29109]]||{{wikidata|label|linked|Q29109}}||{{wikidata|title|linked|Q29109}}||Abra||Bayan |- |1400||[[:wikidata:Q29116|Q29116]]||{{wikidata|label|linked|Q29116}}||{{wikidata|title|linked|Q29116}}||Abra||Bayan |- |1401||[[:wikidata:Q801530|Q801530]]||{{wikidata|label|linked|Q801530}}||{{wikidata|title|linked|Q801530}}||Abra||Bayan |- |1402||[[:wikidata:Q29123|Q29123]]||{{wikidata|label|linked|Q29123}}||{{wikidata|title|linked|Q29123}}||Abra||Bayan |- |1403||[[:wikidata:Q29133|Q29133]]||{{wikidata|label|linked|Q29133}}||{{wikidata|title|linked|Q29133}}||Abra||Bayan |- |1404||[[:wikidata:Q29139|Q29139]]||{{wikidata|label|linked|Q29139}}||{{wikidata|title|linked|Q29139}}||Abra||Bayan |- |1405||[[:wikidata:Q29146|Q29146]]||{{wikidata|label|linked|Q29146}}||{{wikidata|title|linked|Q29146}}||Abra||Bayan |- |1406||[[:wikidata:Q29153|Q29153]]||{{wikidata|label|linked|Q29153}}||{{wikidata|title|linked|Q29153}}||Abra||Bayan |- |1407||[[:wikidata:Q29191|Q29191]]||{{wikidata|label|linked|Q29191}}||{{wikidata|title|linked|Q29191}}||Abra||Bayan |- |1408||[[:wikidata:Q53069|Q53069]]||{{wikidata|label|linked|Q53069}}||{{wikidata|title|linked|Q53069}}||Quirino||Bayan |- |1409||[[:wikidata:Q53070|Q53070]]||{{wikidata|label|linked|Q53070}}||{{wikidata|title|linked|Q53070}}||Quirino||Bayan |- |1410||[[:wikidata:Q53071|Q53071]]||{{wikidata|label|linked|Q53071}}||{{wikidata|title|linked|Q53071}}||Quirino||Bayan |- |1411||[[:wikidata:Q53072|Q53072]]||{{wikidata|label|linked|Q53072}}||{{wikidata|title|linked|Q53072}}||Quirino||Bayan |- |1412||[[:wikidata:Q53073|Q53073]]||{{wikidata|label|linked|Q53073}}||{{wikidata|title|linked|Q53073}}||Quirino||Bayan |- |1413||[[:wikidata:Q53074|Q53074]]||{{wikidata|label|linked|Q53074}}||{{wikidata|title|linked|Q53074}}||Quirino||Bayan |- |1414||[[:wikidata:Q51474|Q51474]]||{{wikidata|label|linked|Q51474}}||{{wikidata|title|linked|Q51474}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1415||[[:wikidata:Q51475|Q51475]]||{{wikidata|label|linked|Q51475}}||{{wikidata|title|linked|Q51475}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1416||[[:wikidata:Q51477|Q51477]]||{{wikidata|label|linked|Q51477}}||{{wikidata|title|linked|Q51477}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1417||[[:wikidata:Q51478|Q51478]]||{{wikidata|label|linked|Q51478}}||{{wikidata|title|linked|Q51478}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1418||[[:wikidata:Q51479|Q51479]]||{{wikidata|label|linked|Q51479}}||{{wikidata|title|linked|Q51479}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1419||[[:wikidata:Q51480|Q51480]]||{{wikidata|label|linked|Q51480}}||{{wikidata|title|linked|Q51480}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1420||[[:wikidata:Q51481|Q51481]]||{{wikidata|label|linked|Q51481}}||{{wikidata|title|linked|Q51481}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1421||[[:wikidata:Q51483|Q51483]]||{{wikidata|label|linked|Q51483}}||{{wikidata|title|linked|Q51483}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1422||[[:wikidata:Q51484|Q51484]]||{{wikidata|label|linked|Q51484}}||{{wikidata|title|linked|Q51484}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1423||[[:wikidata:Q51485|Q51485]]||{{wikidata|label|linked|Q51485}}||{{wikidata|title|linked|Q51485}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1424||[[:wikidata:Q51486|Q51486]]||{{wikidata|label|linked|Q51486}}||{{wikidata|title|linked|Q51486}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1425||[[:wikidata:Q51487|Q51487]]||{{wikidata|label|linked|Q51487}}||{{wikidata|title|linked|Q51487}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1426||[[:wikidata:Q51493|Q51493]]||{{wikidata|label|linked|Q51493}}||{{wikidata|title|linked|Q51493}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1427||[[:wikidata:Q51494|Q51494]]||{{wikidata|label|linked|Q51494}}||{{wikidata|title|linked|Q51494}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1428||[[:wikidata:Q51496|Q51496]]||{{wikidata|label|linked|Q51496}}||{{wikidata|title|linked|Q51496}}||Nueva Vizcaya||Bayan |- |1429||[[:wikidata:Q49354|Q49354]]||{{wikidata|label|linked|Q49354}}||{{wikidata|title|linked|Q49354}}||Isabela||Bayan |- |1430||[[:wikidata:Q49357|Q49357]]||{{wikidata|label|linked|Q49357}}||{{wikidata|title|linked|Q49357}}||Isabela||Bayan |- |1431||[[:wikidata:Q49358|Q49358]]||{{wikidata|label|linked|Q49358}}||{{wikidata|title|linked|Q49358}}||Isabela||Bayan |- |1432||[[:wikidata:Q49359|Q49359]]||{{wikidata|label|linked|Q49359}}||{{wikidata|title|linked|Q49359}}||Isabela||Bayan |- |1433||[[:wikidata:Q49360|Q49360]]||{{wikidata|label|linked|Q49360}}||{{wikidata|title|linked|Q49360}}||Isabela||Bayan |- |1434||[[:wikidata:Q49361|Q49361]]||{{wikidata|label|linked|Q49361}}||{{wikidata|title|linked|Q49361}}||Isabela||Bayan |- |1435||[[:wikidata:Q49362|Q49362]]||{{wikidata|label|linked|Q49362}}||{{wikidata|title|linked|Q49362}}||Isabela||Bayan |- |1436||[[:wikidata:Q50178|Q50178]]||{{wikidata|label|linked|Q50178}}||{{wikidata|title|linked|Q50178}}||Isabela||Lungsod |- |1437||[[:wikidata:Q49363|Q49363]]||{{wikidata|label|linked|Q49363}}||{{wikidata|title|linked|Q49363}}||Isabela||Bayan |- |1438||[[:wikidata:Q49365|Q49365]]||{{wikidata|label|linked|Q49365}}||{{wikidata|title|linked|Q49365}}||Isabela||Bayan |- |1439||[[:wikidata:Q49366|Q49366]]||{{wikidata|label|linked|Q49366}}||{{wikidata|title|linked|Q49366}}||Isabela||Bayan |- |1440||[[:wikidata:Q49368|Q49368]]||{{wikidata|label|linked|Q49368}}||{{wikidata|title|linked|Q49368}}||Isabela||Bayan |- |1441||[[:wikidata:Q49369|Q49369]]||{{wikidata|label|linked|Q49369}}||{{wikidata|title|linked|Q49369}}||Isabela||Bayan |- |1442||[[:wikidata:Q49370|Q49370]]||{{wikidata|label|linked|Q49370}}||{{wikidata|title|linked|Q49370}}||Isabela||Bayan |- |1443||[[:wikidata:Q50179|Q50179]]||{{wikidata|label|linked|Q50179}}||{{wikidata|title|linked|Q50179}}||Isabela||Lungsod |- |1444||[[:wikidata:Q49372|Q49372]]||{{wikidata|label|linked|Q49372}}||{{wikidata|title|linked|Q49372}}||Isabela||Bayan |- |1445||[[:wikidata:Q49375|Q49375]]||{{wikidata|label|linked|Q49375}}||{{wikidata|title|linked|Q49375}}||Isabela||Bayan |- |1446||[[:wikidata:Q49434|Q49434]]||{{wikidata|label|linked|Q49434}}||{{wikidata|title|linked|Q49434}}||Isabela||Bayan |- |1447||[[:wikidata:Q49435|Q49435]]||{{wikidata|label|linked|Q49435}}||{{wikidata|title|linked|Q49435}}||Isabela||Bayan |- |1448||[[:wikidata:Q50066|Q50066]]||{{wikidata|label|linked|Q50066}}||{{wikidata|title|linked|Q50066}}||Isabela||Bayan |- |1449||[[:wikidata:Q50102|Q50102]]||{{wikidata|label|linked|Q50102}}||{{wikidata|title|linked|Q50102}}||Isabela||Bayan |- |1450||[[:wikidata:Q50145|Q50145]]||{{wikidata|label|linked|Q50145}}||{{wikidata|title|linked|Q50145}}||Isabela||Bayan |- |1451||[[:wikidata:Q50149|Q50149]]||{{wikidata|label|linked|Q50149}}||{{wikidata|title|linked|Q50149}}||Isabela||Bayan |- |1452||[[:wikidata:Q50152|Q50152]]||{{wikidata|label|linked|Q50152}}||{{wikidata|title|linked|Q50152}}||Isabela||Bayan |- |1453||[[:wikidata:Q50153|Q50153]]||{{wikidata|label|linked|Q50153}}||{{wikidata|title|linked|Q50153}}||Isabela||Bayan |- |1454||[[:wikidata:Q50154|Q50154]]||{{wikidata|label|linked|Q50154}}||{{wikidata|title|linked|Q50154}}||Isabela||Bayan |- |1455||[[:wikidata:Q50158|Q50158]]||{{wikidata|label|linked|Q50158}}||{{wikidata|title|linked|Q50158}}||Isabela||Bayan |- |1456||[[:wikidata:Q50160|Q50160]]||{{wikidata|label|linked|Q50160}}||{{wikidata|title|linked|Q50160}}||Isabela||Bayan |- |1457||[[:wikidata:Q50163|Q50163]]||{{wikidata|label|linked|Q50163}}||{{wikidata|title|linked|Q50163}}||Isabela||Bayan |- |1458||[[:wikidata:Q50164|Q50164]]||{{wikidata|label|linked|Q50164}}||{{wikidata|title|linked|Q50164}}||Isabela||Bayan |- |1459||[[:wikidata:Q50167|Q50167]]||{{wikidata|label|linked|Q50167}}||{{wikidata|title|linked|Q50167}}||Isabela||Bayan |- |1460||[[:wikidata:Q50171|Q50171]]||{{wikidata|label|linked|Q50171}}||{{wikidata|title|linked|Q50171}}||Isabela||Bayan |- |1461||[[:wikidata:Q50174|Q50174]]||{{wikidata|label|linked|Q50174}}||{{wikidata|title|linked|Q50174}}||Isabela||Bayan |- |1462||[[:wikidata:Q50175|Q50175]]||{{wikidata|label|linked|Q50175}}||{{wikidata|title|linked|Q50175}}||Isabela||Bayan |- |1463||[[:wikidata:Q50180|Q50180]]||{{wikidata|label|linked|Q50180}}||{{wikidata|title|linked|Q50180}}||Isabela||Lungsod |- |1464||[[:wikidata:Q50176|Q50176]]||{{wikidata|label|linked|Q50176}}||{{wikidata|title|linked|Q50176}}||Isabela||Bayan |- |1465||[[:wikidata:Q50177|Q50177]]||{{wikidata|label|linked|Q50177}}||{{wikidata|title|linked|Q50177}}||Isabela||Bayan |- |1466||[[:wikidata:Q43500|Q43500]]||{{wikidata|label|linked|Q43500}}||{{wikidata|title|linked|Q43500}}||Cagayan||Bayan |- |1467||[[:wikidata:Q43503|Q43503]]||{{wikidata|label|linked|Q43503}}||{{wikidata|title|linked|Q43503}}||Cagayan||Bayan |- |1468||[[:wikidata:Q43508|Q43508]]||{{wikidata|label|linked|Q43508}}||{{wikidata|title|linked|Q43508}}||Cagayan||Bayan |- |1469||[[:wikidata:Q43515|Q43515]]||{{wikidata|label|linked|Q43515}}||{{wikidata|title|linked|Q43515}}||Cagayan||Bayan |- |1470||[[:wikidata:Q43517|Q43517]]||{{wikidata|label|linked|Q43517}}||{{wikidata|title|linked|Q43517}}||Cagayan||Bayan |- |1471||[[:wikidata:Q43520|Q43520]]||{{wikidata|label|linked|Q43520}}||{{wikidata|title|linked|Q43520}}||Cagayan||Bayan |- |1472||[[:wikidata:Q49058|Q49058]]||{{wikidata|label|linked|Q49058}}||{{wikidata|title|linked|Q49058}}||Cagayan||Bayan |- |1473||[[:wikidata:Q49059|Q49059]]||{{wikidata|label|linked|Q49059}}||{{wikidata|title|linked|Q49059}}||Cagayan||Bayan |- |1474||[[:wikidata:Q49062|Q49062]]||{{wikidata|label|linked|Q49062}}||{{wikidata|title|linked|Q49062}}||Cagayan||Bayan |- |1475||[[:wikidata:Q49313|Q49313]]||{{wikidata|label|linked|Q49313}}||{{wikidata|title|linked|Q49313}}||Cagayan||Bayan |- |1476||[[:wikidata:Q49314|Q49314]]||{{wikidata|label|linked|Q49314}}||{{wikidata|title|linked|Q49314}}||Cagayan||Bayan |- |1477||[[:wikidata:Q49315|Q49315]]||{{wikidata|label|linked|Q49315}}||{{wikidata|title|linked|Q49315}}||Cagayan||Bayan |- |1478||[[:wikidata:Q49316|Q49316]]||{{wikidata|label|linked|Q49316}}||{{wikidata|title|linked|Q49316}}||Cagayan||Bayan |- |1479||[[:wikidata:Q49317|Q49317]]||{{wikidata|label|linked|Q49317}}||{{wikidata|title|linked|Q49317}}||Cagayan||Bayan |- |1480||[[:wikidata:Q49318|Q49318]]||{{wikidata|label|linked|Q49318}}||{{wikidata|title|linked|Q49318}}||Cagayan||Bayan |- |1481||[[:wikidata:Q49320|Q49320]]||{{wikidata|label|linked|Q49320}}||{{wikidata|title|linked|Q49320}}||Cagayan||Bayan |- |1482||[[:wikidata:Q49321|Q49321]]||{{wikidata|label|linked|Q49321}}||{{wikidata|title|linked|Q49321}}||Cagayan||Bayan |- |1483||[[:wikidata:Q49324|Q49324]]||{{wikidata|label|linked|Q49324}}||{{wikidata|title|linked|Q49324}}||Cagayan||Bayan |- |1484||[[:wikidata:Q49327|Q49327]]||{{wikidata|label|linked|Q49327}}||{{wikidata|title|linked|Q49327}}||Cagayan||Bayan |- |1485||[[:wikidata:Q49331|Q49331]]||{{wikidata|label|linked|Q49331}}||{{wikidata|title|linked|Q49331}}||Cagayan||Bayan |- |1486||[[:wikidata:Q49333|Q49333]]||{{wikidata|label|linked|Q49333}}||{{wikidata|title|linked|Q49333}}||Cagayan||Bayan |- |1487||[[:wikidata:Q49336|Q49336]]||{{wikidata|label|linked|Q49336}}||{{wikidata|title|linked|Q49336}}||Cagayan||Bayan |- |1488||[[:wikidata:Q49337|Q49337]]||{{wikidata|label|linked|Q49337}}||{{wikidata|title|linked|Q49337}}||Cagayan||Bayan |- |1489||[[:wikidata:Q49339|Q49339]]||{{wikidata|label|linked|Q49339}}||{{wikidata|title|linked|Q49339}}||Cagayan||Bayan |- |1490||[[:wikidata:Q49342|Q49342]]||{{wikidata|label|linked|Q49342}}||{{wikidata|title|linked|Q49342}}||Cagayan||Bayan |- |1491||[[:wikidata:Q49346|Q49346]]||{{wikidata|label|linked|Q49346}}||{{wikidata|title|linked|Q49346}}||Cagayan||Bayan |- |1492||[[:wikidata:Q49348|Q49348]]||{{wikidata|label|linked|Q49348}}||{{wikidata|title|linked|Q49348}}||Cagayan||Bayan |- |1493||[[:wikidata:Q49350|Q49350]]||{{wikidata|label|linked|Q49350}}||{{wikidata|title|linked|Q49350}}||Cagayan||Bayan |- |1494||[[:wikidata:Q2200|Q2200]]||{{wikidata|label|linked|Q2200}}||{{wikidata|title|linked|Q2200}}||Cagayan||Lungsod |- |1495||[[:wikidata:Q43180|Q43180]]||{{wikidata|label|linked|Q43180}}||{{wikidata|title|linked|Q43180}}||Batanes||Bayan |- |1496||[[:wikidata:Q43451|Q43451]]||{{wikidata|label|linked|Q43451}}||{{wikidata|title|linked|Q43451}}||Batanes||Bayan |- |1497||[[:wikidata:Q43454|Q43454]]||{{wikidata|label|linked|Q43454}}||{{wikidata|title|linked|Q43454}}||Batanes||Bayan |- |1498||[[:wikidata:Q43458|Q43458]]||{{wikidata|label|linked|Q43458}}||{{wikidata|title|linked|Q43458}}||Batanes||Bayan |- |1499||[[:wikidata:Q43460|Q43460]]||{{wikidata|label|linked|Q43460}}||{{wikidata|title|linked|Q43460}}||Batanes||Bayan |- |1500||[[:wikidata:Q43469|Q43469]]||{{wikidata|label|linked|Q43469}}||{{wikidata|title|linked|Q43469}}||Batanes||Bayan |- |1501||[[:wikidata:Q41668|Q41668]]||{{wikidata|label|linked|Q41668}}||{{wikidata|title|linked|Q41668}}||Pangasinan||Bayan |- |1502||[[:wikidata:Q41686|Q41686]]||{{wikidata|label|linked|Q41686}}||{{wikidata|title|linked|Q41686}}||Pangasinan||Bayan |- |1503||[[:wikidata:Q43162|Q43162]]||{{wikidata|label|linked|Q43162}}||{{wikidata|title|linked|Q43162}}||Pangasinan||Bayan |- |1504||[[:wikidata:Q41704|Q41704]]||{{wikidata|label|linked|Q41704}}||{{wikidata|title|linked|Q41704}}||Pangasinan||Bayan |- |1505||[[:wikidata:Q41713|Q41713]]||{{wikidata|label|linked|Q41713}}||{{wikidata|title|linked|Q41713}}||Pangasinan||Bayan |- |1506||[[:wikidata:Q41721|Q41721]]||{{wikidata|label|linked|Q41721}}||{{wikidata|title|linked|Q41721}}||Pangasinan||Bayan |- |1507||[[:wikidata:Q41725|Q41725]]||{{wikidata|label|linked|Q41725}}||{{wikidata|title|linked|Q41725}}||Pangasinan||Bayan |- |1508||[[:wikidata:Q41732|Q41732]]||{{wikidata|label|linked|Q41732}}||{{wikidata|title|linked|Q41732}}||Pangasinan||Bayan |- |1509||[[:wikidata:Q41737|Q41737]]||{{wikidata|label|linked|Q41737}}||{{wikidata|title|linked|Q41737}}||Pangasinan||Bayan |- |1510||[[:wikidata:Q41757|Q41757]]||{{wikidata|label|linked|Q41757}}||{{wikidata|title|linked|Q41757}}||Pangasinan||Bayan |- |1511||[[:wikidata:Q41762|Q41762]]||{{wikidata|label|linked|Q41762}}||{{wikidata|title|linked|Q41762}}||Pangasinan||Bayan |- |1512||[[:wikidata:Q41771|Q41771]]||{{wikidata|label|linked|Q41771}}||{{wikidata|title|linked|Q41771}}||Pangasinan||Bayan |- |1513||[[:wikidata:Q41779|Q41779]]||{{wikidata|label|linked|Q41779}}||{{wikidata|title|linked|Q41779}}||Pangasinan||Bayan |- |1514||[[:wikidata:Q41807|Q41807]]||{{wikidata|label|linked|Q41807}}||{{wikidata|title|linked|Q41807}}||Pangasinan||Bayan |- |1515||[[:wikidata:Q41826|Q41826]]||{{wikidata|label|linked|Q41826}}||{{wikidata|title|linked|Q41826}}||Pangasinan||Bayan |- |1516||[[:wikidata:Q41850|Q41850]]||{{wikidata|label|linked|Q41850}}||{{wikidata|title|linked|Q41850}}||Pangasinan||Bayan |- |1517||[[:wikidata:Q41855|Q41855]]||{{wikidata|label|linked|Q41855}}||{{wikidata|title|linked|Q41855}}||Pangasinan||Bayan |- |1518||[[:wikidata:Q875070|Q875070]]||{{wikidata|label|linked|Q875070}}||{{wikidata|title|linked|Q875070}}||Pangasinan||Lungsod |- |1519||[[:wikidata:Q41917|Q41917]]||{{wikidata|label|linked|Q41917}}||{{wikidata|title|linked|Q41917}}||Pangasinan||Bayan |- |1520||[[:wikidata:Q41922|Q41922]]||{{wikidata|label|linked|Q41922}}||{{wikidata|title|linked|Q41922}}||Pangasinan||Bayan |- |1521||[[:wikidata:Q41942|Q41942]]||{{wikidata|label|linked|Q41942}}||{{wikidata|title|linked|Q41942}}||Pangasinan||Bayan |- |1522||[[:wikidata:Q41965|Q41965]]||{{wikidata|label|linked|Q41965}}||{{wikidata|title|linked|Q41965}}||Pangasinan||Bayan |- |1523||[[:wikidata:Q41978|Q41978]]||{{wikidata|label|linked|Q41978}}||{{wikidata|title|linked|Q41978}}||Pangasinan||Bayan |- |1524||[[:wikidata:Q41982|Q41982]]||{{wikidata|label|linked|Q41982}}||{{wikidata|title|linked|Q41982}}||Pangasinan||Bayan |- |1525||[[:wikidata:Q41985|Q41985]]||{{wikidata|label|linked|Q41985}}||{{wikidata|title|linked|Q41985}}||Pangasinan||Bayan |- |1526||[[:wikidata:Q1020685|Q1020685]]||{{wikidata|label|linked|Q1020685}}||{{wikidata|title|linked|Q1020685}}||Pangasinan||Bayan |- |1527||[[:wikidata:Q41996|Q41996]]||{{wikidata|label|linked|Q41996}}||{{wikidata|title|linked|Q41996}}||Pangasinan||Bayan |- |1528||[[:wikidata:Q42001|Q42001]]||{{wikidata|label|linked|Q42001}}||{{wikidata|title|linked|Q42001}}||Pangasinan||Bayan |- |1529||[[:wikidata:Q42006|Q42006]]||{{wikidata|label|linked|Q42006}}||{{wikidata|title|linked|Q42006}}||Pangasinan||Bayan |- |1530||[[:wikidata:Q42011|Q42011]]||{{wikidata|label|linked|Q42011}}||{{wikidata|title|linked|Q42011}}||Pangasinan||Bayan |- |1531||[[:wikidata:Q42017|Q42017]]||{{wikidata|label|linked|Q42017}}||{{wikidata|title|linked|Q42017}}||Pangasinan||Bayan |- |1532||[[:wikidata:Q42024|Q42024]]||{{wikidata|label|linked|Q42024}}||{{wikidata|title|linked|Q42024}}||Pangasinan||Bayan |- |1533||[[:wikidata:Q43165|Q43165]]||{{wikidata|label|linked|Q43165}}||{{wikidata|title|linked|Q43165}}||Pangasinan||Lungsod |- |1534||[[:wikidata:Q42031|Q42031]]||{{wikidata|label|linked|Q42031}}||{{wikidata|title|linked|Q42031}}||Pangasinan||Bayan |- |1535||[[:wikidata:Q42036|Q42036]]||{{wikidata|label|linked|Q42036}}||{{wikidata|title|linked|Q42036}}||Pangasinan||Bayan |- |1536||[[:wikidata:Q42039|Q42039]]||{{wikidata|label|linked|Q42039}}||{{wikidata|title|linked|Q42039}}||Pangasinan||Bayan |- |1537||[[:wikidata:Q42043|Q42043]]||{{wikidata|label|linked|Q42043}}||{{wikidata|title|linked|Q42043}}||Pangasinan||Bayan |- |1538||[[:wikidata:Q42044|Q42044]]||{{wikidata|label|linked|Q42044}}||{{wikidata|title|linked|Q42044}}||Pangasinan||Bayan |- |1539||[[:wikidata:Q122401|Q122401]]||{{wikidata|label|linked|Q122401}}||{{wikidata|title|linked|Q122401}}||Pangasinan||Bayan |- |1540||[[:wikidata:Q42055|Q42055]]||{{wikidata|label|linked|Q42055}}||{{wikidata|title|linked|Q42055}}||Pangasinan||Bayan |- |1541||[[:wikidata:Q43140|Q43140]]||{{wikidata|label|linked|Q43140}}||{{wikidata|title|linked|Q43140}}||Pangasinan||Bayan |- |1542||[[:wikidata:Q43143|Q43143]]||{{wikidata|label|linked|Q43143}}||{{wikidata|title|linked|Q43143}}||Pangasinan||Bayan |- |1543||[[:wikidata:Q43145|Q43145]]||{{wikidata|label|linked|Q43145}}||{{wikidata|title|linked|Q43145}}||Pangasinan||Bayan |- |1544||[[:wikidata:Q43148|Q43148]]||{{wikidata|label|linked|Q43148}}||{{wikidata|title|linked|Q43148}}||Pangasinan||Bayan |- |1545||[[:wikidata:Q43152|Q43152]]||{{wikidata|label|linked|Q43152}}||{{wikidata|title|linked|Q43152}}||Pangasinan||Bayan |- |1546||[[:wikidata:Q43154|Q43154]]||{{wikidata|label|linked|Q43154}}||{{wikidata|title|linked|Q43154}}||Pangasinan||Bayan |- |1547||[[:wikidata:Q43168|Q43168]]||{{wikidata|label|linked|Q43168}}||{{wikidata|title|linked|Q43168}}||Pangasinan||Lungsod |- |1548||[[:wikidata:Q43157|Q43157]]||{{wikidata|label|linked|Q43157}}||{{wikidata|title|linked|Q43157}}||Pangasinan||Bayan |- |1549||[[:wikidata:Q40168|Q40168]]||{{wikidata|label|linked|Q40168}}||{{wikidata|title|linked|Q40168}}||La Union||Bayan |- |1550||[[:wikidata:Q40239|Q40239]]||{{wikidata|label|linked|Q40239}}||{{wikidata|title|linked|Q40239}}||La Union||Bayan |- |1551||[[:wikidata:Q40259|Q40259]]||{{wikidata|label|linked|Q40259}}||{{wikidata|title|linked|Q40259}}||La Union||Bayan |- |1552||[[:wikidata:Q40275|Q40275]]||{{wikidata|label|linked|Q40275}}||{{wikidata|title|linked|Q40275}}||La Union||Bayan |- |1553||[[:wikidata:Q40282|Q40282]]||{{wikidata|label|linked|Q40282}}||{{wikidata|title|linked|Q40282}}||La Union||Bayan |- |1554||[[:wikidata:Q40298|Q40298]]||{{wikidata|label|linked|Q40298}}||{{wikidata|title|linked|Q40298}}||La Union||Bayan |- |1555||[[:wikidata:Q40313|Q40313]]||{{wikidata|label|linked|Q40313}}||{{wikidata|title|linked|Q40313}}||La Union||Bayan |- |1556||[[:wikidata:Q40372|Q40372]]||{{wikidata|label|linked|Q40372}}||{{wikidata|title|linked|Q40372}}||La Union||Bayan |- |1557||[[:wikidata:Q40393|Q40393]]||{{wikidata|label|linked|Q40393}}||{{wikidata|title|linked|Q40393}}||La Union||Bayan |- |1558||[[:wikidata:Q40419|Q40419]]||{{wikidata|label|linked|Q40419}}||{{wikidata|title|linked|Q40419}}||La Union||Bayan |- |1559||[[:wikidata:Q40450|Q40450]]||{{wikidata|label|linked|Q40450}}||{{wikidata|title|linked|Q40450}}||La Union||Bayan |- |1560||[[:wikidata:Q40466|Q40466]]||{{wikidata|label|linked|Q40466}}||{{wikidata|title|linked|Q40466}}||La Union||Bayan |- |1561||[[:wikidata:Q40486|Q40486]]||{{wikidata|label|linked|Q40486}}||{{wikidata|title|linked|Q40486}}||La Union||Bayan |- |1562||[[:wikidata:Q40584|Q40584]]||{{wikidata|label|linked|Q40584}}||{{wikidata|title|linked|Q40584}}||La Union||Lungsod |- |1563||[[:wikidata:Q40500|Q40500]]||{{wikidata|label|linked|Q40500}}||{{wikidata|title|linked|Q40500}}||La Union||Bayan |- |1564||[[:wikidata:Q40517|Q40517]]||{{wikidata|label|linked|Q40517}}||{{wikidata|title|linked|Q40517}}||La Union||Bayan |- |1565||[[:wikidata:Q40521|Q40521]]||{{wikidata|label|linked|Q40521}}||{{wikidata|title|linked|Q40521}}||La Union||Bayan |- |1566||[[:wikidata:Q40536|Q40536]]||{{wikidata|label|linked|Q40536}}||{{wikidata|title|linked|Q40536}}||La Union||Bayan |- |1567||[[:wikidata:Q40557|Q40557]]||{{wikidata|label|linked|Q40557}}||{{wikidata|title|linked|Q40557}}||La Union||Bayan |- |1568||[[:wikidata:Q40562|Q40562]]||{{wikidata|label|linked|Q40562}}||{{wikidata|title|linked|Q40562}}||La Union||Bayan |- |1569||[[:wikidata:Q12813|Q12813]]||{{wikidata|label|linked|Q12813}}||{{wikidata|title|linked|Q12813}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1570||[[:wikidata:Q12818|Q12818]]||{{wikidata|label|linked|Q12818}}||{{wikidata|title|linked|Q12818}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1571||[[:wikidata:Q12825|Q12825]]||{{wikidata|label|linked|Q12825}}||{{wikidata|title|linked|Q12825}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1572||[[:wikidata:Q12828|Q12828]]||{{wikidata|label|linked|Q12828}}||{{wikidata|title|linked|Q12828}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1573||[[:wikidata:Q12832|Q12832]]||{{wikidata|label|linked|Q12832}}||{{wikidata|title|linked|Q12832}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1574||[[:wikidata:Q205956|Q205956]]||{{wikidata|label|linked|Q205956}}||{{wikidata|title|linked|Q205956}}||Ilocos Sur||Lungsod |- |1575||[[:wikidata:Q12834|Q12834]]||{{wikidata|label|linked|Q12834}}||{{wikidata|title|linked|Q12834}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1576||[[:wikidata:Q12835|Q12835]]||{{wikidata|label|linked|Q12835}}||{{wikidata|title|linked|Q12835}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1577||[[:wikidata:Q12838|Q12838]]||{{wikidata|label|linked|Q12838}}||{{wikidata|title|linked|Q12838}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1578||[[:wikidata:Q12840|Q12840]]||{{wikidata|label|linked|Q12840}}||{{wikidata|title|linked|Q12840}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1579||[[:wikidata:Q12843|Q12843]]||{{wikidata|label|linked|Q12843}}||{{wikidata|title|linked|Q12843}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1580||[[:wikidata:Q12845|Q12845]]||{{wikidata|label|linked|Q12845}}||{{wikidata|title|linked|Q12845}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1581||[[:wikidata:Q12848|Q12848]]||{{wikidata|label|linked|Q12848}}||{{wikidata|title|linked|Q12848}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1582||[[:wikidata:Q12850|Q12850]]||{{wikidata|label|linked|Q12850}}||{{wikidata|title|linked|Q12850}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1583||[[:wikidata:Q12853|Q12853]]||{{wikidata|label|linked|Q12853}}||{{wikidata|title|linked|Q12853}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1584||[[:wikidata:Q12856|Q12856]]||{{wikidata|label|linked|Q12856}}||{{wikidata|title|linked|Q12856}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1585||[[:wikidata:Q12859|Q12859]]||{{wikidata|label|linked|Q12859}}||{{wikidata|title|linked|Q12859}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1586||[[:wikidata:Q12863|Q12863]]||{{wikidata|label|linked|Q12863}}||{{wikidata|title|linked|Q12863}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1587||[[:wikidata:Q12864|Q12864]]||{{wikidata|label|linked|Q12864}}||{{wikidata|title|linked|Q12864}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1588||[[:wikidata:Q12867|Q12867]]||{{wikidata|label|linked|Q12867}}||{{wikidata|title|linked|Q12867}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1589||[[:wikidata:Q12868|Q12868]]||{{wikidata|label|linked|Q12868}}||{{wikidata|title|linked|Q12868}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1590||[[:wikidata:Q12873|Q12873]]||{{wikidata|label|linked|Q12873}}||{{wikidata|title|linked|Q12873}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1591||[[:wikidata:Q12875|Q12875]]||{{wikidata|label|linked|Q12875}}||{{wikidata|title|linked|Q12875}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1592||[[:wikidata:Q12880|Q12880]]||{{wikidata|label|linked|Q12880}}||{{wikidata|title|linked|Q12880}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1593||[[:wikidata:Q12882|Q12882]]||{{wikidata|label|linked|Q12882}}||{{wikidata|title|linked|Q12882}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1594||[[:wikidata:Q12692|Q12692]]||{{wikidata|label|linked|Q12692}}||{{wikidata|title|linked|Q12692}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1595||[[:wikidata:Q12884|Q12884]]||{{wikidata|label|linked|Q12884}}||{{wikidata|title|linked|Q12884}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1596||[[:wikidata:Q12885|Q12885]]||{{wikidata|label|linked|Q12885}}||{{wikidata|title|linked|Q12885}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1597||[[:wikidata:Q12888|Q12888]]||{{wikidata|label|linked|Q12888}}||{{wikidata|title|linked|Q12888}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1598||[[:wikidata:Q12891|Q12891]]||{{wikidata|label|linked|Q12891}}||{{wikidata|title|linked|Q12891}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1599||[[:wikidata:Q12893|Q12893]]||{{wikidata|label|linked|Q12893}}||{{wikidata|title|linked|Q12893}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1600||[[:wikidata:Q12894|Q12894]]||{{wikidata|label|linked|Q12894}}||{{wikidata|title|linked|Q12894}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1601||[[:wikidata:Q12895|Q12895]]||{{wikidata|label|linked|Q12895}}||{{wikidata|title|linked|Q12895}}||Ilocos Sur||Bayan |- |1602||[[:wikidata:Q235004|Q235004]]||{{wikidata|label|linked|Q235004}}||{{wikidata|title|linked|Q235004}}||Ilocos Sur||Lungsod |- |1603||[[:wikidata:Q39241|Q39241]]||{{wikidata|label|linked|Q39241}}||{{wikidata|title|linked|Q39241}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1604||[[:wikidata:Q39271|Q39271]]||{{wikidata|label|linked|Q39271}}||{{wikidata|title|linked|Q39271}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1605||[[:wikidata:Q39303|Q39303]]||{{wikidata|label|linked|Q39303}}||{{wikidata|title|linked|Q39303}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1606||[[:wikidata:Q39326|Q39326]]||{{wikidata|label|linked|Q39326}}||{{wikidata|title|linked|Q39326}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1607||[[:wikidata:Q39346|Q39346]]||{{wikidata|label|linked|Q39346}}||{{wikidata|title|linked|Q39346}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1608||[[:wikidata:Q39711|Q39711]]||{{wikidata|label|linked|Q39711}}||{{wikidata|title|linked|Q39711}}||Ilocos Norte||Lungsod |- |1609||[[:wikidata:Q39368|Q39368]]||{{wikidata|label|linked|Q39368}}||{{wikidata|title|linked|Q39368}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1610||[[:wikidata:Q39393|Q39393]]||{{wikidata|label|linked|Q39393}}||{{wikidata|title|linked|Q39393}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1611||[[:wikidata:Q39416|Q39416]]||{{wikidata|label|linked|Q39416}}||{{wikidata|title|linked|Q39416}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1612||[[:wikidata:Q39429|Q39429]]||{{wikidata|label|linked|Q39429}}||{{wikidata|title|linked|Q39429}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1613||[[:wikidata:Q39511|Q39511]]||{{wikidata|label|linked|Q39511}}||{{wikidata|title|linked|Q39511}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1614||[[:wikidata:Q39738|Q39738]]||{{wikidata|label|linked|Q39738}}||{{wikidata|title|linked|Q39738}}||Ilocos Norte||Lungsod |- |1615||[[:wikidata:Q39523|Q39523]]||{{wikidata|label|linked|Q39523}}||{{wikidata|title|linked|Q39523}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1616||[[:wikidata:Q39540|Q39540]]||{{wikidata|label|linked|Q39540}}||{{wikidata|title|linked|Q39540}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1617||[[:wikidata:Q39559|Q39559]]||{{wikidata|label|linked|Q39559}}||{{wikidata|title|linked|Q39559}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1618||[[:wikidata:Q39573|Q39573]]||{{wikidata|label|linked|Q39573}}||{{wikidata|title|linked|Q39573}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1619||[[:wikidata:Q39591|Q39591]]||{{wikidata|label|linked|Q39591}}||{{wikidata|title|linked|Q39591}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1620||[[:wikidata:Q39616|Q39616]]||{{wikidata|label|linked|Q39616}}||{{wikidata|title|linked|Q39616}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1621||[[:wikidata:Q39629|Q39629]]||{{wikidata|label|linked|Q39629}}||{{wikidata|title|linked|Q39629}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1622||[[:wikidata:Q39653|Q39653]]||{{wikidata|label|linked|Q39653}}||{{wikidata|title|linked|Q39653}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1623||[[:wikidata:Q39673|Q39673]]||{{wikidata|label|linked|Q39673}}||{{wikidata|title|linked|Q39673}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1624||[[:wikidata:Q39677|Q39677]]||{{wikidata|label|linked|Q39677}}||{{wikidata|title|linked|Q39677}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1625||[[:wikidata:Q39694|Q39694]]||{{wikidata|label|linked|Q39694}}||{{wikidata|title|linked|Q39694}}||Ilocos Norte||Bayan |- |1626||[[:wikidata:Q1478|Q1478]]||{{wikidata|label|linked|Q1478}}||{{wikidata|title|linked|Q1478}}||Metro Manila||Lungsod |- |1627||[[:wikidata:Q8854|Q8854]]||{{wikidata|label|linked|Q8854}}||{{wikidata|title|linked|Q8854}}||Metro Manila||Lungsod |- |1628||[[:wikidata:Q1508|Q1508]]||{{wikidata|label|linked|Q1508}}||{{wikidata|title|linked|Q1508}}||Metro Manila||Lungsod |- |1629||[[:wikidata:Q8861|Q8861]]||{{wikidata|label|linked|Q8861}}||{{wikidata|title|linked|Q8861}}||Metro Manila||Lungsod |- |1630||[[:wikidata:Q9085|Q9085]]||{{wikidata|label|linked|Q9085}}||{{wikidata|title|linked|Q9085}}||Metro Manila||Lungsod |- |1631||[[:wikidata:Q1461|Q1461]]||{{wikidata|label|linked|Q1461}}||{{wikidata|title|linked|Q1461}}||Metro Manila||Lungsod |- |1632||[[:wikidata:Q17175|Q17175]]||{{wikidata|label|linked|Q17175}}||{{wikidata|title|linked|Q17175}}||Metro Manila||Lungsod |- |1633||[[:wikidata:Q17176|Q17176]]||{{wikidata|label|linked|Q17176}}||{{wikidata|title|linked|Q17176}}||Metro Manila||Lungsod |- |1634||[[:wikidata:Q17179|Q17179]]||{{wikidata|label|linked|Q17179}}||{{wikidata|title|linked|Q17179}}||Metro Manila||Lungsod |- |1635||[[:wikidata:Q17182|Q17182]]||{{wikidata|label|linked|Q17182}}||{{wikidata|title|linked|Q17182}}||Metro Manila||Lungsod |- |1636||[[:wikidata:Q17189|Q17189]]||{{wikidata|label|linked|Q17189}}||{{wikidata|title|linked|Q17189}}||Metro Manila||Lungsod |- |1637||[[:wikidata:Q1624|Q1624]]||{{wikidata|label|linked|Q1624}}||{{wikidata|title|linked|Q1624}}||Metro Manila||Lungsod |- |1638||[[:wikidata:Q1017325|Q1017325]]||{{wikidata|label|linked|Q1017325}}||{{wikidata|title|linked|Q1017325}}||Metro Manila||Bayan |- |1639||[[:wikidata:Q1475|Q1475]]||{{wikidata|label|linked|Q1475}}||{{wikidata|title|linked|Q1475}}||Metro Manila||Lungsod |- |1640||[[:wikidata:Q749283|Q749283]]||{{wikidata|label|linked|Q749283}}||{{wikidata|title|linked|Q749283}}||Metro Manila||Lungsod |- |1641||[[:wikidata:Q1643|Q1643]]||{{wikidata|label|linked|Q1643}}||{{wikidata|title|linked|Q1643}}||Metro Manila||Lungsod |- |1642||[[:wikidata:Q1623|Q1623]]||{{wikidata|label|linked|Q1623}}||{{wikidata|title|linked|Q1623}}||Metro Manila||Lungsod |} ewegfpkt3ktfc0a6rlr7fuzsd94u91y 0 301747 2203424 1900890 2026-04-18T06:21:40Z ~2026-21752-48 160861 2203424 wikitext text/x-wiki {{Infobox person/Wikidata}} Si '''Benj Manalo''' ay isang artista mula sa Pilipinas siya ay ang anak na aktor na si [[Jose Manalo]] at kapatid ni Nicco Manalo. Taong Hunyo 2019 siya ay kasintahan ng aktres na si [[Lovely Abella]]. ==Talababa== * {{IMDb name|7995974}} {{DEFAULTSORT:Manalo, Benj}} [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga lalaking modelo sa Pilipinas]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1995]] {{Pilipinas-artista-stub}} qecjo0dchwfyupatfzy7czq9hl2pdxz 0 302138 2203536 2193928 2026-04-18T11:12:17Z Ryomaandres 8044 2203536 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=Disyembre 2020}} {{Infobox church|denomination=[[Katoliko Romano]]|architectural type=[[Simbahan (gusali)|Simbahan]]|division=[[Pontifical Legation for the Basilicas of Saint Francis and Saint Mary of the Angels in Assisi]]<ref>{{cite web|title=Totius Orbis Of The Holy Father Benedict XVI for the Coordination of Pastoral Activities and Initiatives at the Basilicas of St Francis and of St Mary of the Angels in Assisi|url=https://www.vatican.va/holy_father/benedict_xvi/apost_letters/documents/hf_ben-xvi_apl_20051109_assisi_en.html|work=Apostolic Letter "Motu Proprio"|publisher=Holy See|accessdate=16 August 2011|author=Pope Benedict XVI|authorlink=Pope Benedict XVI|date=9 November 2005| archiveurl= https://web.archive.org/web/20110709172806/https://www.vatican.va/holy_father/benedict_xvi/apost_letters/documents/hf_ben-xvi_apl_20051109_assisi_en.html| archivedate= 9 July 2011 | url-status= live}}</ref>|diocese=[[Katoliko Romanong Diyosesis ng Assisi-Nocera Umbra-Gualdo Tadino|Diyosesis ng Assisi-Nocera Umbra-Gualdo Tadino]]|width nave={{convert|18|m|ft}}|width={{convert|50|m|ft}}|length={{convert|80|m|ft}}|groundbreaking=1227|style=[[Arkitekturang Romaniko|Romaniko]], [[Arkitekturang Italyanong Gotiko|Italyanong Gotiko]]|architect=Maestro Jacopo Tedesco <ref>Giorgio Vasari "Vite de'più eccellenti pittori, scultori e architetti"</ref>|name=Basilika ng San Francisco ng Asis|status=[[Major basilica#Papal basilicas|Papal]] [[basilika menor]]|consecration year=1253|website={{URL|http://www.sanfrancescoassisi.org}}|location=[[Assisi]], Italya|coordinates={{coord|43|04|29|N|12|36|20|E|region:IT-PG_type:landmark|display=inline,title}}|caption=Ang Mataas at Mababang mga [[basilika]] at ang [[portico]], tanaw mula sa Mababang Plaza ng San Francisco|image=Assisi San Francesco BW 2.JPG|native_name={{lang|it|Basilica di San Francesco d'Assisi}}<br>{{lang|la|Basilica Sancti Francisci Assisiensis}}|embedded={{Infobox designation list | embed = yes | designation1 = World Heritage Site | designation1_offname = Assisi, the Basilica of San Francesco and Other Franciscan Sites | designation1_type = Cultural | designation1_criteria = i, ii, iii, iv, vi | designation1_date = 2000 <small>(24th [[World Heritage Committee|session]])</small> | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/990 990] | designation1_free1name = State party | designation1_free1value = {{ITA}} | designation1_free2name = Region | designation1_free2value = [[Lists of World Heritage Sites in Europe|Europe and North America]] }}}} Ang '''Basilika ng San Francisco ng Asis''' ({{Lang-it|Basilica di San Francesco d'Assisi}}; {{Lang-la|Basilica Sancti Francisci Assisiensis}}) ay ang [[inang simbahan]] ng [[Simbahang Katolika Romana|Katoliko Romanong]] [[Order ng Friars Minor Conventual|Order of Friars Minor Conventual]] sa [[Lungsod ng Assisi|Assisi]], isang bayan sa rehiyon ng [[Umbria]] sa gitnang [[Italya]], kung saan ipinanganak at namatay si [[Francisco ng Asisi|San Francisco]]. Ito ay isang [[Pangunahing basilica|Papal]] [[Minor basilica|basilika menor]] at isa sa pinakamahalagang lugar ng [[peregrinasyon]]g pang-Kristiyano sa Italya. Sa kasamang praylehan nito, ang [[Sacro Convento]], ang basilka ay isang natatanging pook sa mga papalapit sa Assisi. Ito ay naging isang UNESCO [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] mula pa noong 2000. Ang basilica, na sinimulan noong 1228, ay itinayo sa gilid ng isang burol at binubuo ng dalawang simbahan (kilala bilang ang Mataas na Simbahan at Mababang Simbahan) at isang [[kripta]], kung saan inililibing ang mga labi ng santo. Ang loob ng Mataas na Simbahan ay isang mahalagang maagang halimbawa ng estilong [[Arkitekturang Gotiko|Gotiko]] sa Italya. Ang Mataas at Mababang Simbahan ay pinalamutian ng mga [[fresco]] ng maraming pintor [[Huling Gitnang Kapanahunan|noong huling bahaging medyebal]] mula sa mga paaralang Romano at Toscano, at kabilang dito ang mga gawa nina [[Cimabue]], [[Giotto di Bondone|Giotto]], [[Simone Martini]], [[Pietro Lorenzetti]], at posibleng pati si [[Pietro Cavallini]] . Ang saklaw at kalidad ng mga gawa ay nagbibigay sa basilika ng natatanging kahalagahan sa pagpapakita ng natatanging pag-unlad ng [[Italyanong sining]] sa panahong ito, lalo na kung ihahambing sa iba pang bahagi ng Kristiyanong Europa. == Kasayayan == Ang Pransiskanong [[monasteryo]] ([[Sacro Convento]]) at ang Mababa at Mataas na Basilika ({{Langx|it|Basilica inferiore e superiore}}) ni [[Francisco ng Asisi|Francisco ng Asis]] ay sinimulan bilang parangal sa lokal na santong ito, kaagad pagkatapos ng kanyang [[kanonisasyon]] noong 1228. Inihandog ni Simone di Pucciarello ang lupa para sa simbahan, isang burol sa kanlurang bahagi ng Assisi, na kilala bilang "Burol ng Impiyerno" ({{Langx|it|Colle d'Inferno}}) kung saan dating [[Parusang kamatayan|pinapatay]] ang mga kriminal. Ngayon, ang burol na ito ay tinatawag na "Burol ng Paraiso". Noong ika-27 ng Oktubre 1986 at Enero 2002, nagtipon si [[Papa Juan Pablo II]] sa Asis kasama ang mahigit 120 kinatawan ng iba't ibang relihiyon at [[denominasyong Kristiyano]] para sa isang [[Araw ng Panalangin|Pandaigdigang Araw ng Panalangin para sa Kapayapaan]] . [[Talaksan:BasilicaDiSanFrancescoAssisiMar262024_02.jpg|thumb|Tanawin mula sa hilagang-kanluran sa likuran]] [[Talaksan:BasilicaDiSanFrancescoAssisiDec132023_04.jpg|thumb|Basilika, na nakikita mula sa lambak sa ibaba.]] == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [http://www.sanfrancescopatronoditalia.it Repasuhin ni Saint Francis - Ang opisyal na pagsusuri sa Basilica ng Saint Francis] * [http://www.sanfrancescoassisi.org Ang opisyal na website ng Basilica ng Saint Francis] * [http://www.sanfrancescopatronoditalia.it/webcam_tomb_saint_francis.php Upang makita ang webcam sa puntod ni Saint Francis] * [http://www.assisionline.com/assisi__162.html Ang Basilica ni Saint Francis] * [http://www.thais.it/speciali/assisi/Giotto/mappa_giotto.html Frescoes ng Giotto sa itaas na basilica]{{Dead link|date=Septiyembre 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.thais.it/speciali/assisi/Lorenzetti/introduzione.htm Frescoes ng Pietro Lorenzetti sa ibabang basilica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160320025950/http://thais.it/speciali/assisi/Lorenzetti/introduzione.htm |date=2016-03-20 }} * [http://www.thais.it/speciali/assisi/SimoneMartini/introduzione.htm Frescoes ng Simone Martini sa ibabang basilica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160320030833/http://thais.it/speciali/assisi/SimoneMartini/introduzione.htm |date=2016-03-20 }} * [https://web.archive.org/web/20090312082102/http://www.franciscanfriarstor.com/archive/stfrancis/stf_basilica_st_francis.htm Basilica ng Saint Francis ng Assisi - Italya] {{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] 1ztwd5337mbdvwgmu4wdltk31al51x4 0 304051 2203407 2005627 2026-04-18T05:45:31Z Ryomaandres 8044 2203407 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = Maharlikang Palasyo ng Caserta | client = | rooms = 1,200 | references = | website = {{url|reggiadicaserta.beniculturali.it}} | floor_area = c. 235,000 m² (2,529,519 ft²) on five floors. Each one measures c. 47,000 m² (509,904 ft²) | opened_date = | completion_date = | start_date = 1752 | groundbreaking_date = | coordinates = <!--{{coord|41.0732|14.3269|region:IT|display=inline,title}}--> | address = Viale Douhet, 81100 Caserta CE, Italya | location = [[Caserta]], Italya | landlord = | current_tenants = | owner = | cost = | native_name = Reggia di Caserta | structural_system = | architectural_style = Huling Baroko at maagang Neoklasiko | building_type = Palasyo | altitude = | map_caption = | map_alt = | map_type = | caption = Tanaw ng patsada sa hilaga at balong nina Venus at Adonis | image_alt = | image = Reggia di Caserta, prospettiva dalla fontana di Venere e Adone - panoramio.jpg | status = | alternate_names = Palazzo Reale di Caserta | former_names = | native_name_lang = It | embedded = {{Infobox UNESCO World Heritage Site/sandbox | child = yes | part_of = 18th-Century Royal Palace at Caserta with the Park, the [[Aqueduct of Vanvitelli]], and the [[San Leucio]] Complex | criteria = {{UNESCO WHS type|(i), (ii), (iii), (iv)}}(i), (ii), (iii), (iv) | ID = 549rev | year = 1997 | extension = | area = {{convert|87.37|ha|sqmi|abbr=on}} | buffer_zone = {{convert|110.76|ha|sqmi|abbr=on}} | embedded = | coordinates = {{coord|41|4|24|N|14|19|35|E|region:IT|display=inline,title|format=dms}} | locmapin = Italy | map_caption = Location in Italy }} }} Ang '''Maharlikang Palasyo ng Caserta''' ({{Lang-it|'''Reggia di Caserta'''}} [ˈrɛddʒa di kaˈzɛrta]) ay isang dating maharlikang paninirahan sa [[Caserta]], [[katimugang Italya]], na itinayo ng [[Pamilyang Bourbob-Dalawang Sicilia|Pamilyang Bourbon-Dalawang Sicilia]] bilang kanilang pangunahing tirahan bilang mga [[Kaharian ng Napoles|hari ng Napoles]]. Ito ang pinakamalaking palasyo na itinayo sa Europa noong ika-18 siglo.<ref>https://www.reggiadicasertaunofficial.it/it/reggia/il-palazzo/</ref> Noong 1997, ang palasyo ay itinalaga bilang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]]; ang nominasyon nito ay inilarawan ito bilang "ang [[Kanta ng Swan|swan song]] ng kamangha-manghang sining ng [[Estilong Baroko|Baroko]], kung saan kinuha nito ang lahat ng mga tampok na kinakailangan upang lumikha ng mga ilusyon ng multidireksiyonal na puwang".<ref>[https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/549rev.pdf Unesco site evaluation].</ref> Sa volyum, ang Maharlikang Palasyo ng Caserta ay ang pinakamalaking tirahang pangmaharlika sa mundo<ref>https://www.reggiadicasertaunofficial.it/it/reggia/il-palazzo/</ref><ref name="Dictionnaire amoureux de Versailles">[https://books.google.com/books?id=qTdlAQAAQBAJ Dictionnaire amoureux de Versailles - Caserte le Versailles napolitain]</ref> may higit sa isang milyong [[Cubic meter|m³]]<ref>{{cite web|url=http://issuu.com/caponeeditore/docs/reggiadicaserta|title=Royal Palace of Caserta guide, page 6, box: "I numeri della Reggia di Caserta"|date=January 13, 2013}}</ref> at sumasaklaw sa isang lugar na 47,000[[Square meter|m²]].<ref>{{cite web|url=http://www.reggiadicaserta.beniculturali.it/index.php/guida-alla-reggia.html|title=CampaniaBeniCulturali - Reggia di Caserta|date=March 29, 2012|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141019204401/http://www.reggiadicaserta.beniculturali.it/index.php/guida-alla-reggia.html|archivedate=2014-10-19}}</ref> == Pagkakaayos ng palasyo == Ang palasyo ay may limang palapag; 1,200 silid, kabilang ang dalawang dosenang apartment ng estado; 1,742 bintana; 34 na hagdanan; 1,026 na tsiminea; isang malaking aklatan; at isang teatro na hinubog mula sa [[Teatro di San Carlo|Teatro San Carlo]] ng [[Napoles]]. Isang napakalaking abenida na may habang 20 kilometro sa pagitan ng palasyo at Napoles ang pinlano ngunit hindi kailanman natupad<ref>{{Cite book |last=Bruno |first=Nick |url=https://books.google.com/books?id=XcD9AgAAQBAJ |title=Naples: Includes Pompeii, Vesuvius & Herculaneum Footprint Focus Guides |publisher=Footprint Travel Guides |year=2013 |isbn=978-1908206947 |page=53}}</ref><ref>{{Cite web |date=February 6, 2024 |title=Capua & Caserta Day Tour |url=https://www.romeprivateexcursions.com/products/capua-caserta-day-tour/}}</ref> Ang palasyo ay may parihabang plano, na may sukat na 247 m × 184 m (810 talampakan × 604 talampakan), at ang apat na gilid ay konektado sa pamamagitan ng dalawang [[Ortogonalidad|ortogonal]] na braso, na bumubuo ng apat na panloob na patyo. == Mga tala == {{reflist}} == Karagdagang pagbabasa == {{commons category}} * Attlee, Helena (2006). Italian Gardens - Isang Kasaysayan sa Kultura (paperback). London: Frances Lincoln. pp. 240 na pahina. ISBN <bdi>Attlee, Helena (2006). </bdi> Attlee, Helena (2006). * Hersey, George. ''Arkitektura, Tula, at Bilang sa Royal Palace sa Caserta'', (Cambridge: MIT Press) 1983. Binigyan ng kahulugan si Caserta sa pamamagitan ng pilosopong Neapolitan na si Giambattista Vico [[Kategorya:Mga gusali at estruktura]] [[Kategorya:Italya]] <!--Hidden category start--> <!--Hidden category end--> o5yt2k95a7thzt246eubvabkgj91uyd 0 304052 2203515 1967671 2026-04-18T10:52:13Z Ryomaandres 8044 2203515 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Eq_Acquedotto_Carolino_drone_2019-07-31_1.jpg|right|thumb| Tanaw mula sa itaas]] [[Talaksan:Eq_Acquedotto_Carolino_drone_2019-07-31_2_top.jpg|right|thumb| Tanaw mula sa itaas]] Ang '''Akwedukto ng Vanvitelli''' o '''Akweduktong Carolino''' ay isang [[akwedukto]]ng itinayo upang matustusan ang [[Maharlikang Palasyo ng Caserta|Reggia di Caserta]] at ang complex ng [[San Leucio]], na natutustusan ng tubig na nagmumula sa [[Taburno]], mula sa mga bukal ng Fizzo, sa teritoryo ng [[Bucciano]], na dinadala ito sa isang paikot-ikot na 38&nbsp;km&nbsp;ruta (kalakhan ay sa ilalim ng lupa). == Mga panlabas na link == * [http://www.casertamusica.com/rubriche/speciale/Ponti_della_Valle_Maddaloni_e_Acquedotto_Carolino/Ponti_della_Valle_Maddaloni_Acquedotto_Carolino.asp Siti UNESCO: L'acquedotto Carolino ei Ponti della Valle di Maddaloni] {{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Mga daluyang tubo]] [[Kategorya:Campania]] 5svvdkb63jyht8x5tep5i3959kzeugm 2203543 2203515 2026-04-18T11:20:07Z Ryomaandres 8044 2203543 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Eq_Acquedotto_Carolino_drone_2019-07-31_1.jpg|right|thumb| Tanaw mula sa itaas]] [[Talaksan:Eq_Acquedotto_Carolino_drone_2019-07-31_2_top.jpg|right|thumb| Tanaw mula sa itaas]] Ang '''Akwedukto ng Vanvitelli''' o '''Akweduktong Carolino''' ay isang [[akwedukto]]ng itinayo upang matustusan ang [[Maharlikang Palasyo ng Caserta|Reggia di Caserta]] at ang complex ng [[San Leucio]], na natutustusan ng tubig na nagmumula sa [[Taburno]], mula sa mga bukal ng Fizzo, sa teritoryo ng [[Bucciano]], na dinadala ito sa isang paikot-ikot na 38&nbsp;km&nbsp;ruta (kalakhan ay sa ilalim ng lupa). Kalakhan ay nasa ilalim ng lupa, ang aqueduct ay kilala sa mahusay na napreserba, tatlong-paantas, 529-metro-ang-haba (1,736 talampakan) na seksyong may arko ng [[Toba (bato)|toba]] na nagdudugtong sa [[Valle di Maddaloni]] sa pagitan ng Monte Longano (sa silangan) at Monte Garzano (sa kanluran). Ang seksyong ito ay hinulma batay sa mga arko ng [[akweduktong Romano]], may taas na 55.8 metro (183 talampakan) sa pinakamataas na punto nito, tumatawid sa kung ano ngayon ang highway na SP335 — at itinalaga bilang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] noong 1997. Iniatas ni [[Carlos III ng España]], ang akwedukto ay dinisenyo at ipinangalan kay [[Luigi Vanvitelli]].<ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=18th-Century Royal Palace at Caserta with the Park, the Aqueduct of Vanvitelli, and the San Leucio Complex |url=https://whc.unesco.org/en/list/549/ |access-date=2025-05-15 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> Nagsimula ang konstruksyon noong Marso 1753 at binuksan ito noong Mayo 7, 1762. Ito ay matatagpuan sa SS265, 81020 Valle di Maddaloni CE, Italya. == Mga panlabas na link == * [http://www.casertamusica.com/rubriche/speciale/Ponti_della_Valle_Maddaloni_e_Acquedotto_Carolino/Ponti_della_Valle_Maddaloni_Acquedotto_Carolino.asp Siti UNESCO: L'acquedotto Carolino ei Ponti della Valle di Maddaloni] {{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Mga daluyang tubo]] [[Kategorya:Campania]] nlm8nk9tvavmagxe95lk4hh7c0y873y 0 304054 2203544 2120023 2026-04-18T11:21:47Z Ryomaandres 8044 2203544 wikitext text/x-wiki Ang '''San Leucio''' ay isang ''[[frazione]]'' ng ''[[komuna]]'' ng [[Caserta]], sa rehiyon ng [[Campania]] sa [[katimugang Italya]]. Kapansin-pansin ito para sa isang resort na binuo sa paligid ng isang lumang pabrika ng seda. Isinama ito sa listahan ng mga [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[Pandaigdigang Pamanang Pook|UNESCO]] noong 1997. Ito ay matatagpuan 3.5&nbsp;km hilaga-kanluran ng Caserta, sa 145m sa itaas ng antas ng dagat. == Kasaysayan == Sa San Leucio, ang mga pinakamodernong teknolohiyang kilala sa Europa noong panahong iyon ay ginamit sa buong proseso upang makuha ang mga natapos na produkto. Ang mga miyembro ng kolonya ay may pribilehiyong katayuan sa isang modernong sistema ng seguridad panlipunan. Pinigilan ng pagsalakay ng mga Pranses ang ganap na pagsasakatuparan ng Ferdinandopoli, ngunit ang resort ng San Leucio ay nagkaroon ng karagdagang paglago noong panahon ng [[Kaharian ng Napoles (Napoleoniko)|pamamahala ng mga Pranses]] mula 1806 hanggang 1815. == Sa kasalukuyan == Ang pamana ni Haring Fernando ay nabubuhay pa rin ngayon sa mga lokal na kompanya ng seda at tela, na gumagana sa isang pandaigdigang sakop bilang pinipili ng mga dayuhang kliyente tulad ng sa Palasyong Buckingham, White House, Palasyo Quirinale, at ang Palazzo Chigi. Ang San Leucio resort ay tahanan ng isang Buhay na Museong Seda na may ilang orihinal na lumang habihan at makinarya na ipinanumbalik sa loob ng patyong Belvedere, na ipinapakita ang lahat ng mga yugto ng paggawa ng seda, mula sa mga lumang habihan at makinarya hanggang sa mga natapos na produkto. Mula noong 1997 ang resot sa San Leucio resort ay isinama sa Listahan ng UNESCO ng Pandaigdigang Pamanang Pook sa Europa bilang bahagi ng pook na ''ika-18 Siglong [[Maharlikang Palasyo ng Caserta|Maharlikang Palasyo sa Caserta]] kasama ang Parke, ang [[Akwedukto ng Vanvitelli]], at ang Complex ng San Leucio''. Mula 1999 sa mga buwan ng tag-init sa isinasagawa sa San Leucio ang Pista ng Leuciana, upang itaguyod ang Belvedere ng San Leucio at ang parke nito. == Bibliograpiya == * ''Ang Arkitektura ng Modernong Italya: Hamon ng Tradisyon, 1750–1900'' ni Terry Kirk - ed. Princeton Architectural Press - New York - 2005{{ISBN|1-56898-438-3}} Sipi ng pahina 39:… San Leucio… * ''Ang Pang-akit sa Lugar: Ang Kasaysayan at Hinaharap ng Lungsod'' ni Joseph Rykwert ed. Oxford University Press - 2000{{ISBN|978-0-19-280554-6}} Sipi ng pahina 85:… San Leucio… * ''Naples at Napoleon: Timog Italya at ang Mga Rebolusyong Europa, 1780–1860'' ni John A. Davis ed. Oxford University Press - 2006{{ISBN|0-19-820755-7}} Sipi ng pahina 17:… San Leucio… * ''Sa Shadow of Vesuvius: Isang Kasaysayan sa Kultura ng Naples'' ni Jordan Lancaster ed. JB Tauris & Co Ltd - 2005/2009{{ISBN|978-1-84511-699-6}} Sipi ng pahina 144:… San Leucio… * ''Naples noong ikawalong siglo'' Ang Press Syndicate ng University of Cambridge - 2000 -{{ISBN|0-521-63166-1}} Sipi ng pahina 151:… San Leucio… == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20080516035824/http://www.reggiadicaserta.altervista.org/san_leucio.html Mga larawan at kasaysayan ng San Leucio] * [http://www.sanleucionline.it/ San Leucio site sa italian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170518054955/http://www.sanleucionline.it/ |date=2017-05-18 }} {{World Heritage Sites in Italy}} pjo98go7rsbynrrsri62urr7d4lg91n 0 304063 2203519 2168550 2026-04-18T10:54:05Z Ryomaandres 8044 2203519 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Akragas_406_a.C..jpg|thumb| Akragas 406 a. Chr. n.]] Ang '''Valle dei Templi''' (Italian pronunciation: [ˈValle dei ˈtɛmpli]; Tagalog: '''''Lambak ng mga Templo'''''; Sicilia) ay isang arkeolohikong pook sa [[Agrigento]] (sinaunang Griyegong ''Akragas''), [[Sicilia]]. Ito ay isa sa pinakahuhusay na halimbawa ng sining at arkitektura ng [[Magna Graecia|Kalakhang Gresya]], at isa sa mga pangunahing atraksiyon ng Sicilia na nakalista noong 1997. Karamihan sa paghuhukay at pagpapanumbalik ng mga templo ay sanhi ng pagsisikap ng arkeologong si [[Domenico Lo Faso Pietrasanta|Domenico Antonio Lo Faso Pietrasanta]] (1783-1863), na siyang Duke ng [[Serradifalco]] mula 1809 hanggang 1812.<ref>{{cite web|url=http://www.parcodeitempli.net/|title=Parco Valle dei Templi|date=May 30, 2014|access-date=Nobiyembre 7, 2020|archive-date=Oktubre 24, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141024091032/http://www.parcodeitempli.net/|url-status=dead}}</ref> Ang salitang "lambak" ay isang maling pangalan, ang lugar na matatagpuan sa isang gulod sa labas ng bayan ng Agrigento. == Tingnan din == * [[Templo ng Concordia, Agrigento|Templo ng Concordia]] == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [https://www.parcovalledeitempli.it/en/ Ang Lambak ng mga Temples.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201112013445/https://www.parcovalledeitempli.it/en/ |date=2020-11-12 }} [https://www.parcovalledeitempli.it/en/ Patnubay ng isang bisita sa Valley of the Temples] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201112013445/https://www.parcovalledeitempli.it/en/ |date=2020-11-12 }} * [http://www.yairkarelic.com/Albums/Sicily_agrigento/index.html Valley of the Temples] - photo gallery * [https://www.google.com/culturalinstitute/beta/partner/parco-archeologico-e-paesaggistico-valle-dei-templi Valley of the Temples sa Google Cultural Institute] {{World Heritage Sites in Italy}} qpf0th6ri0waquar3m16xx7qkz4zumh 2203545 2203519 2026-04-18T11:23:27Z Ryomaandres 8044 2203545 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Akragas_406_a.C..jpg|thumb| Akragas 406 a. Chr. n.]] Ang '''Valle dei Templi''' (Italian pronunciation: [ˈValle dei ˈtɛmpli]; Tagalog: '''''Lambak ng mga Templo'''''; Sicilia) ay isang arkeolohikong pook sa [[Agrigento]] (sinaunang Griyegong ''Akragas''), [[Sicilia]]. Ito ay isa sa pinakahuhusay na halimbawa ng sining at arkitektura ng [[Magna Graecia|Kalakhang Gresya]], at isa sa mga pangunahing atraksiyon ng Sicilia na nakalista noong 1997. Karamihan sa paghuhukay at pagpapanumbalik ng mga templo ay sanhi ng pagsisikap ng arkeologong si [[Domenico Lo Faso Pietrasanta|Domenico Antonio Lo Faso Pietrasanta]] (1783-1863), na siyang Duke ng [[Serradifalco]] mula 1809 hanggang 1812.<ref>{{cite web|url=http://www.parcodeitempli.net/|title=Parco Valle dei Templi|date=May 30, 2014|access-date=Nobiyembre 7, 2020|archive-date=Oktubre 24, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141024091032/http://www.parcodeitempli.net/|url-status=dead}}</ref> Ang salitang "lambak" ay isang maling pangalan, ang lugar na matatagpuan sa isang gulod sa labas ng bayan ng Agrigento. == Iba pang labi == Sa kanlurang bahagi ng lungsod ay matatagpuan ang mga labi ng mga Tarangkahan VI at VII. Ang una ay malamang na nasa daan patungong Erkules, ang pangalawa ay may dalawang tore at dalawang panlabas na balwarte (isa na may 15 metrong kapal na pader); pahilaga ay ang mga labi ng mga Tarangkahan VIII at IX, na ngayon ay napapalibutan ng mga ilegal na gusali. Sa kanlurang dulo ng lugar kung saan matatagpuan ang Templo ng Concordia, ay mga bahagi ng isang huling-sinaunang o maagang-medieval na nekropolis, na itinayo sa mga umiiral na imbakan ng tubig. Ang iba pang mga libingan at katakumba ay makikita sa tinatawag na Grotte Fragapane, na mula pa noong ika-4 na siglo AD. == Tingnan din == * [[Templo ng Concordia, Agrigento|Templo ng Concordia]] == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [https://www.parcovalledeitempli.it/en/ Ang Lambak ng mga Temples.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201112013445/https://www.parcovalledeitempli.it/en/ |date=2020-11-12 }} [https://www.parcovalledeitempli.it/en/ Patnubay ng isang bisita sa Valley of the Temples] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201112013445/https://www.parcovalledeitempli.it/en/ |date=2020-11-12 }} * [http://www.yairkarelic.com/Albums/Sicily_agrigento/index.html Valley of the Temples] - photo gallery * [https://www.google.com/culturalinstitute/beta/partner/parco-archeologico-e-paesaggistico-valle-dei-templi Valley of the Temples sa Google Cultural Institute] {{World Heritage Sites in Italy}} bv6sm9hys0o7rfnpw5oyq8i2v2evyau 0 304064 2203533 2066992 2026-04-18T11:10:50Z Ryomaandres 8044 2203533 wikitext text/x-wiki {{Infobox military installation|name=Castel del Monte|partof=|location=[[Andria]]|map={{Infobox mapframe|id=Q215897|zoom=14}}|map_type=Italy Apulia#Italy|map_alt=|coordinates={{coord|41.0847535|16.2709346|format=dms|type:landmark|display=inline,title}}|image=Castel del Monte Apulia.jpeg|image_size=|caption=Castel del Monte|built=1240–1250|builder=|materials=|ownership=|controlledby=|footnotes={{designation list | embed=yes | designation1 = WHS | designation1_offname = Castel del Monte | designation1_date = 1996 <small>(20th [[World Heritage Committee|session]])</small> | designation1_type = Cultural | designation1_criteria = i, ii, iii | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/398rev 398rev] | designation1_free1name = State Party | designation1_free1value = [[Italy]] | designation1_free2name = Region | designation1_free2value = [[List of World Heritage Sites in Southern Europe|Southern Europe]] }}}}Ang '''Castel del Monte''' ([[Wikang Italyano|Italyano]] para sa "Kastilyo ng Bundok"; [[Diyalektong Bari|Barese]]:&nbsp;''Ang Castídde d'u Monte'') ay isang ika-13 siglong [[kuta]] at [[Kastilyo|kastilyong]] matatagpuan sa isang burol sa [[Andria]] sa rehiyon ng [[Apulia]] sa timog-silangan ng [[Italya]] . Ito ay itinayo noong 1240s ng Emperador [[Federico II, Banal na Emperador ng Roma|Federico II]], na minana ang mga lupain mula sa kanyang ina na si [[Constanza ng Sicilia]]. Noong ika-18 siglo, ang mga lamang marmol ng kastilyo at natitirang kagamitan ay tinanggal. Wala itong alinman sa [[Kanal (portipikasyon)|kanal]] o isang [[puente lebadiso]] at ang ilan ay itinuturing na hindi ito inilaan bilang isang nagtatanggol na kuta;<ref name="Castex">{{Harvard citation no brackets|Castex|2008}}</ref> gayumpaman, iminungkahi ng arkeolohikal na gawain na orihinal na mayroon itong [[Kortina (portipikasyon)|kortina]].<ref name="Hindley2">{{Citation|author=Hindley, Geoffrey|year=1968|title=Castles of Europe|series=Great Buildings of the World|publisher=Paul Hamlyn|location=Feltham, Middlesex, England|page=149|isbn=978-0-600-01635-9}}</ref> Inilarawan ito ng ''[[Enciclopedia Italiana]]'' bilang "ang pinaka-kamangha-manghang kastilyo na itinayo ni Federico II",<ref name="federiciana2">{{cite web|last=Hubert|first=Houben|title=Castel del Monte|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/castel-del-monte_(Federiciana)/|work=Federiciana|publisher=[[Enciclopedia Italiana]]|accessdate=19 July 2011}}</ref> ang site ay protektado bilang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]. Lumilitaw din ito sa Italyanong bersiyon ng isang sentimo barya na Euro.<ref>[http://www.eurocoins.co.uk/images1cents.html Images of Euro Coins - 1 Cent]</ref> == Mga sanggunian == * Castex, Jean (2008), Architecture of Italy, ABC-CLIO, ISBN 978-0-313-32086-6 * Haft, Adele J.; White, Robert J. (1999), The Key to "The Name of the Rose", University of Michigan Press, ISBN 0-472-08621-9 * Tuulse, Armin (2002) [1958], Castles of the Western World, Dover Publications, pp. 60–61, <nowiki>ISBN 0-486-42332-8</nowiki> == Karagdagang pagbabasa == {{refbegin}} * {{citation|last=Conant|first=K. J.|title=Carolingian and Romanesque Architecture 800–1200|publisher=Yale University Press|year=1974|isbn=0-300-05298-7|url-access=registration|url=https://archive.org/details/carolingianroman00cona}} *{{citation|last=Götze|first=Heinz|title=Castel del Monte: geometric marvel of the Middle Ages|publisher=Prestel Publishing|year=1998|isbn=978-3-7913-1930-8}} {{refend}} == Mga panlabas na link == * {{In lang|en}} - [http://www.casteldelmonte.beniculturali.it/index.php?en/93/the-castle Opisyal na website ng '''Castel del Monte'''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201212085832/https://www.casteldelmonte.beniculturali.it/index.php?en%2F93%2Fthe-castle |date=2020-12-12 }} * {{In lang|en}} - [http://www.proloco.andria.ba.it/eng/casteldelmonte.php Impormasyon sa Turista: Castel del Monte] * [http://www.casteldelmonte.org/ CastelDelMonte.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170711124759/http://www.casteldelmonte.org/ |date=2017-07-11 }} * [https://web.archive.org/web/20120524064100/http://casteldelmonte.historiaweb.net/gallery_castel_del_monte.html Casteldelmonte.historiaweb: Photog Gallery ng Castel del Monte] * [https://web.archive.org/web/20070825023201/http://www.paradoxplace.com/Perspectives/Sicily%20%26%20S%20Italy/Puglia/Castel%20del%20Monte/Castel%20del%20Monte.htm Paradoxplace.com: Photo gallery ng Castel del Monte] * [https://reisemagazin-online.com/castel-del-monte-in-apulien/ Castel del Monte sa Apulien] <references /> {{World Heritage Sites in Italy}} 29fi3wgqow6j8d0ccrhxcxoy43qasez 2203538 2203533 2026-04-18T11:14:47Z Ryomaandres 8044 2203538 wikitext text/x-wiki {{Infobox military installation|name=Castel del Monte|partof=|location=[[Andria]]|map={{Infobox mapframe|id=Q215897|zoom=14}}|map_type=Italy Apulia#Italy|map_alt=|coordinates={{coord|41.0847535|16.2709346|format=dms|type:landmark|display=inline,title}}|image=Castel del Monte Apulia.jpeg|image_size=|caption=Castel del Monte|built=1240–1250|builder=|materials=|ownership=|controlledby=|footnotes={{designation list | embed=yes | designation1 = WHS | designation1_offname = Castel del Monte | designation1_date = 1996 <small>(20th [[World Heritage Committee|session]])</small> | designation1_type = Cultural | designation1_criteria = i, ii, iii | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/398rev 398rev] | designation1_free1name = State Party | designation1_free1value = [[Italy]] | designation1_free2name = Region | designation1_free2value = [[List of World Heritage Sites in Southern Europe|Southern Europe]] }}}}Ang '''Castel del Monte''' ([[Wikang Italyano|Italyano]] para sa "Kastilyo ng Bundok"; [[Diyalektong Bari|Barese]]:&nbsp;''Ang Castídde d'u Monte'') ay isang ika-13 siglong [[kuta]] at [[Kastilyo|kastilyong]] matatagpuan sa isang burol sa [[Andria]] sa rehiyon ng [[Apulia]] sa timog-silangan ng [[Italya]] . Ito ay itinayo noong 1240s ng Emperador [[Federico II, Banal na Emperador ng Roma|Federico II]], na minana ang mga lupain mula sa kanyang ina na si [[Constanza ng Sicilia]]. Noong ika-18 siglo, ang mga lamang marmol ng kastilyo at natitirang kagamitan ay tinanggal. Wala itong alinman sa [[Kanal (portipikasyon)|kanal]] o isang [[puente lebadiso]] at ang ilan ay itinuturing na hindi ito inilaan bilang isang nagtatanggol na kuta;<ref name="Castex">{{Harvard citation no brackets|Castex|2008}}</ref> gayumpaman, iminungkahi ng arkeolohikal na gawain na orihinal na mayroon itong [[Kortina (portipikasyon)|kortina]].<ref name="Hindley2">{{Citation|author=Hindley, Geoffrey|year=1968|title=Castles of Europe|series=Great Buildings of the World|publisher=Paul Hamlyn|location=Feltham, Middlesex, England|page=149|isbn=978-0-600-01635-9}}</ref> Inilarawan ito ng ''[[Enciclopedia Italiana]]'' bilang "ang pinaka-kamangha-manghang kastilyo na itinayo ni Federico II",<ref name="federiciana2">{{cite web|last=Hubert|first=Houben|title=Castel del Monte|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/castel-del-monte_(Federiciana)/|work=Federiciana|publisher=[[Enciclopedia Italiana]]|accessdate=19 July 2011}}</ref> ang site ay protektado bilang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]. Lumilitaw din ito sa Italyanong bersiyon ng isang sentimo barya na Euro.<ref>[http://www.eurocoins.co.uk/images1cents.html Images of Euro Coins - 1 Cent]</ref> Ang kastilyo ay sikat dahil sa mapangahas nitong planong oktagonal, at mga klasikong detalye ng arkitektura. Noong 1996, ang Castel del Monte ay pinangalanang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]], na inilarawan ito bilang "isang natatanging obra maestra ng arkitekturang militar noong medyebal".<ref>[https://whc.unesco.org/en/list/398rev 398rev list entry]; {{citation |last=World Heritage Committee |title=Report of the 20th Session, Merida 1996 |url=https://whc.unesco.org/archive/repcom96.htm#398}}</ref> Inilarawan ng ''[[Enciclopedia Italiana]]'' bilang "ang pinakakamangha-manghang kastilyong itinayo ni Federico II",<ref name="federiciana">{{cite web |last=Hubert |first=Houben |title=Castel del Monte |url=http://www.treccani.it/enciclopedia/castel-del-monte_(Federiciana)/ |access-date=19 July 2011 |work=Federiciana |publisher=[[Enciclopedia Italiana]]}}</ref> lumilitaw din ito sa Italyanong bersiyon ng isang sentimong [[Mga Itayanong baryang Euro|barya ng Euro]].<ref>{{cite web |title=Images of Euro Coins - 1 cent |url=https://www.eurocoins.co.uk/images1cents.html |access-date=20 November 2022 |website=www.eurocoins.co.uk}}</ref> == Mga sanggunian == * Castex, Jean (2008), Architecture of Italy, ABC-CLIO, ISBN 978-0-313-32086-6 * Haft, Adele J.; White, Robert J. (1999), The Key to "The Name of the Rose", University of Michigan Press, ISBN 0-472-08621-9 * Tuulse, Armin (2002) [1958], Castles of the Western World, Dover Publications, pp. 60–61, <nowiki>ISBN 0-486-42332-8</nowiki> == Karagdagang pagbabasa == {{refbegin}} * {{citation|last=Conant|first=K. J.|title=Carolingian and Romanesque Architecture 800–1200|publisher=Yale University Press|year=1974|isbn=0-300-05298-7|url-access=registration|url=https://archive.org/details/carolingianroman00cona}} *{{citation|last=Götze|first=Heinz|title=Castel del Monte: geometric marvel of the Middle Ages|publisher=Prestel Publishing|year=1998|isbn=978-3-7913-1930-8}} {{refend}} == Mga panlabas na link == * {{In lang|en}} - [http://www.casteldelmonte.beniculturali.it/index.php?en/93/the-castle Opisyal na website ng '''Castel del Monte'''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201212085832/https://www.casteldelmonte.beniculturali.it/index.php?en%2F93%2Fthe-castle |date=2020-12-12 }} * {{In lang|en}} - [http://www.proloco.andria.ba.it/eng/casteldelmonte.php Impormasyon sa Turista: Castel del Monte] * [http://www.casteldelmonte.org/ CastelDelMonte.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170711124759/http://www.casteldelmonte.org/ |date=2017-07-11 }} * [https://web.archive.org/web/20120524064100/http://casteldelmonte.historiaweb.net/gallery_castel_del_monte.html Casteldelmonte.historiaweb: Photog Gallery ng Castel del Monte] * [https://web.archive.org/web/20070825023201/http://www.paradoxplace.com/Perspectives/Sicily%20%26%20S%20Italy/Puglia/Castel%20del%20Monte/Castel%20del%20Monte.htm Paradoxplace.com: Photo gallery ng Castel del Monte] * [https://reisemagazin-online.com/castel-del-monte-in-apulien/ Castel del Monte sa Apulien] <references /> {{World Heritage Sites in Italy}} px8cvpiue6ple0w45npsnrbiqe4htu6 0 304067 2203509 1808956 2026-04-18T10:49:50Z Ryomaandres 8044 2203509 wikitext text/x-wiki Ang '''Piazza dei Miracoli''' (Italyano: [ˈPjattsa dei miˈraːkoli]; Tagalog: Plaza ng mga Milagro), pormal na kilala bilang '''Piazza del Duomo''' (Tagalog: Plaza ng Katedral), ay isang may pinader na 8.87-ektaryang pook na matatagpuan sa [[Lungsod ng Pisa|Pisa]], [[Tuscany]], [[Italya]], na kinilala bilang isang mahalagang sentro ng Europeong medyebal na sining at isa sa pinakamahusay na complex ng arkitektura sa mundo.<ref name="michelin2">82).</ref> Itinuturing na sagrado ng [[Simbahang Katolika Romana|Simbahang Katolika]], ang nagmamay-ari nito, ang plaza ay pinangungunahan ng apat na mahuhusay na edipisyo ng relihiyon: ang [[Katedral ng Pisa]], ang [[Bautisteryo ng Pisa]], ang [[Nakahilig na Tore ng Pisa|Campanile]], at ang [[Camposanto Monumentale]] (''Monumental na Sementeryo''). Bahagyang aspaltado at bahagyang may damo, ang Piazza dei Miracoli ay ang lugar din ng ''Ospedale Nuovo di Santo Spirito'' (''Bagong Ospital ng Banal na Espiritu''), kung saan naroon ang Museo Sinopia ({{Lang-it|Museo delle Sinopie}}) at ang Museo ng Katedral ({{Lang-it|Museo dell'Opera del Duomo|links=no}}). [[Talaksan:Piazza_dei_miracoli_-_aerial_panorama.jpg|center|thumb|800x800px| Panoramikong tanaw]] == Mga sanggunian == * Tobino, Mario (1982). Pisa la Piazza dei Miracoli. De Agostini. <references /> {{World Heritage Sites in Italy}} gvvo48wqc6dcfhwudhmgeg1m672frre 0 304069 2203520 2030189 2026-04-18T10:54:16Z Ryomaandres 8044 2203520 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site|name=Villa Romana del Casale|event=|built=Unang sangkapat ng ika-4 na siglong AD|abandoned=Ika-12 siglong AD|epochs=[[Huling Sinauna]] hanggang [[Mataas ng Gitnang Kapanahunan]]|cultures=[[Sinanunang Romano|Romano]]|dependency_of=|occupants=|excavations=|builder=|archaeologists=[[Paolo Orsi]], Giuseppe Cultrera, [[Gino Vinicio Gentili]], [[Andrea Carandini]]|condition=|ownership=Pampubliko|management=|public_access=|website={{URL|http://www.villaromanadelcasale.it/}}|material=|height=|native_name=|map_size=|alternate_name=|image=Villa romana di Piazza Armerina - Sicilia - tigre.JPG|alt=|caption=Isang [[mosaic]] ng tigresang bihag sa larong pangangaso|map_type=Italy|map_alt=|coordinates={{coord|37|21|53|N|14|20|05|E|display=inline,title}}|area={{convert|8.92|ha|abbr=on}}|location=[[Piazza Armerina]], [[Lalawigan ng Enna]], [[Sicilia]], [[Italya]]|region=|type=[[Romanong villa]]|part_of=|length=|width=|notes={{designation list | embed=yes |designation1=WHS |designation1_offname = Villa Romana del Casale |designation1_date = 1997 (21st [[World Heritage Committee|session]]) |designation1_type = Cultural |designation1_criteria = i, ii, iii |designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/832 832] |designation1_free1name = Region |designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in Europe|Europe and North America]] }}}}Ang '''Villa Romana del Casale''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: ''Villa Rumana dû Casali'') ay isang malaki at detalyadong [[Roman villa|Romanong villa]] o palasyo na matatagpuan mga 3&nbsp;km mula sa bayan ng [[Piazza Armerina]], [[Sicilia|Sicily]] . Ang paghuhukay ay nagsiwalat ng isa sa pinakamayaman, pinakamalaki, at samu't saring koleksiyon ng mga [[Romanong mosaic]] sa buong mundo,<ref name="Wilson">R. J. A. Wilson: ''Piazza Armerina''. In: Akiyama, Terakazu (Ed.): ''The Dictionary of Art. Vol. 24: Pandolfini to Pitti.'' Oxford 1998, {{ISBN|0-19-517068-7}}.</ref> kung saan ang site ay itinalaga bilang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]].<ref>{{cite web|url=http://www.worldheritagesite.org/sites/villaromanadelcasale.html|title=World heritage site|accessdate=2008-12-15|archive-date=2008-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20081223110444/http://www.worldheritagesite.org/sites/villaromanadelcasale.html|url-status=dead}}</ref> Ang villa at ang mga likhang sining na naririto ay mula sa unang bahagi ng ika-4 na siglo AD. == Mga sanggunian == * Petra C. Baum-vom Felde, ''Die geometrischen Mosaiken der Villa bei Piazza Armerina'', Hamburg 2003,{{ISBN|3-8300-0940-2}} * Brigit Carnabuci: ''Sizilien - Kunstreiseführer'', DuMont Buchverlag, Köln 1998,{{ISBN|3-7701-4385-X}} * Luciano Catullo at Gail Mitchell, 2000. ''Ang Sinaunang Roman Villa ng Casale sa Piazza Armerina: Nakaraan at Kasalukuyan'' * RJA Wilson: ''Piazza Armerina'', Granada Verlag: London 1983,{{ISBN|0-246-11396-0}} . * A. Carandini - A. Ricci - M. de Vos, Filosofiana, ''Ang villa ng Piazza Armerina.'' ''Ang imahe ng isang Roman aristocrat noong panahon ng Constantine'', Palermo: 1982. * S. Settis, "Per l'interpretazione di Piazza Armerina", sa ''Mélanges de l'École française de Rome, Antiquité'' 87, 1975, 2, pp.&nbsp;873–994. <references /> 70c7rd4njozp65xs3zuh1m1r2zd192h 2203546 2203520 2026-04-18T11:25:51Z Ryomaandres 8044 2203546 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site|name=Villa Romana del Casale|event=|built=Unang sangkapat ng ika-4 na siglong AD|abandoned=Ika-12 siglong AD|epochs=[[Huling Sinauna]] hanggang [[Mataas ng Gitnang Kapanahunan]]|cultures=[[Sinanunang Romano|Romano]]|dependency_of=|occupants=|excavations=|builder=|archaeologists=[[Paolo Orsi]], Giuseppe Cultrera, [[Gino Vinicio Gentili]], [[Andrea Carandini]]|condition=|ownership=Pampubliko|management=|public_access=|website={{URL|http://www.villaromanadelcasale.it/}}|material=|height=|native_name=|map_size=|alternate_name=|image=Villa romana di Piazza Armerina - Sicilia - tigre.JPG|alt=|caption=Isang [[mosaic]] ng tigresang bihag sa larong pangangaso|map_type=Italy|map_alt=|coordinates={{coord|37|21|53|N|14|20|05|E|display=inline,title}}|area={{convert|8.92|ha|abbr=on}}|location=[[Piazza Armerina]], [[Lalawigan ng Enna]], [[Sicilia]], [[Italya]]|region=|type=[[Romanong villa]]|part_of=|length=|width=|notes={{designation list | embed=yes |designation1=WHS |designation1_offname = Villa Romana del Casale |designation1_date = 1997 (21st [[World Heritage Committee|session]]) |designation1_type = Cultural |designation1_criteria = i, ii, iii |designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/832 832] |designation1_free1name = Region |designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in Europe|Europe and North America]] }}}}Ang '''Villa Romana del Casale''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: ''Villa Rumana dû Casali'') ay isang malaki at detalyadong [[Roman villa|Romanong villa]] o palasyo na matatagpuan mga 3&nbsp;km mula sa bayan ng [[Piazza Armerina]], [[Sicilia|Sicily]] . Ang paghuhukay ay nagsiwalat ng isa sa pinakamayaman, pinakamalaki, at samu't saring koleksiyon ng mga [[Romanong mosaic]] sa buong mundo,<ref name="Wilson">R. J. A. Wilson: ''Piazza Armerina''. In: Akiyama, Terakazu (Ed.): ''The Dictionary of Art. Vol. 24: Pandolfini to Pitti.'' Oxford 1998, {{ISBN|0-19-517068-7}}.</ref> kung saan ang site ay itinalaga bilang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]].<ref>{{cite web|url=http://www.worldheritagesite.org/sites/villaromanadelcasale.html|title=World heritage site|accessdate=2008-12-15|archive-date=2008-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20081223110444/http://www.worldheritagesite.org/sites/villaromanadelcasale.html|url-status=dead}}</ref> Ang villa at ang mga likhang sining na naririto ay mula sa unang bahagi ng ika-4 na siglo AD. Ang mga sahig na mosaic at [[Opus sectile|''opus sectile'']] ay sumasaklaw sa humigit-kumulang 3,500 m2 at halos kakaiba sa kanilang mahusay na kalagayan ng pangangalaga dahil sa pagguho ng lupa at pagbaha na tinakpan ang mga labi.<ref>Unesco, "Advisory Body Evaluation (ICOMOS)", 1997</ref> Bagaman hindi gaanong kilala, isang pambihirang koleksiyon ng mga fresco ang sumaklaw hindi lamang sa mga panloob na silid, kundi pati na rin sa mga panlabas na dingding. == Kasaysayan == Ang mga nakikitang labi ng villa ay itinayo noong unang isang-kapat ng ika-4 na siglo AD sa mga labi ng isang mas lumang [[villa rustica]] at ang mga ito ang pars dominica, o tirahan ng amo, ng isang malaking [[Latifundium|''latifundium'']] o ari-ariang pang-agrikultura.<ref>{{Citation |title=La villa tardoantica |url=http://www.villaromanadelcasale.it/en/la-villa-romana-del-casale2/la-villa/la-villa-tardoantica/ |work=La villa romana del casale |archive-url=https://web.archive.org/web/20171222100427/http://www.villaromanadelcasale.it/en/la-villa-romana-del-casale2/la-villa/la-villa-tardoantica/ |language=it |access-date=2017-07-11 |archive-date=2017-12-22 |url-status=dead}}.</ref> == Mga sanggunian == * Petra C. Baum-vom Felde, ''Die geometrischen Mosaiken der Villa bei Piazza Armerina'', Hamburg 2003,{{ISBN|3-8300-0940-2}} * Brigit Carnabuci: ''Sizilien - Kunstreiseführer'', DuMont Buchverlag, Köln 1998,{{ISBN|3-7701-4385-X}} * Luciano Catullo at Gail Mitchell, 2000. ''Ang Sinaunang Roman Villa ng Casale sa Piazza Armerina: Nakaraan at Kasalukuyan'' * RJA Wilson: ''Piazza Armerina'', Granada Verlag: London 1983,{{ISBN|0-246-11396-0}} . * A. Carandini - A. Ricci - M. de Vos, Filosofiana, ''Ang villa ng Piazza Armerina.'' ''Ang imahe ng isang Roman aristocrat noong panahon ng Constantine'', Palermo: 1982. * S. Settis, "Per l'interpretazione di Piazza Armerina", sa ''Mélanges de l'École française de Rome, Antiquité'' 87, 1975, 2, pp.&nbsp;873–994. <references />{{World Heritage Sites in Italy}} r4u3x97hpguib1y1t6x5arsdmgpgw1h 2203547 2203546 2026-04-18T11:26:05Z Ryomaandres 8044 2203547 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site|name=Villa Romana del Casale|event=|built=Unang sangkapat ng ika-4 na siglong AD|abandoned=Ika-12 siglong AD|epochs=[[Huling Sinauna]] hanggang [[Mataas ng Gitnang Kapanahunan]]|cultures=[[Sinanunang Romano|Romano]]|dependency_of=|occupants=|excavations=|builder=|archaeologists=[[Paolo Orsi]], Giuseppe Cultrera, [[Gino Vinicio Gentili]], [[Andrea Carandini]]|condition=|ownership=Pampubliko|management=|public_access=|website={{URL|http://www.villaromanadelcasale.it/}}|material=|height=|native_name=|map_size=|alternate_name=|image=Villa romana di Piazza Armerina - Sicilia - tigre.JPG|alt=|caption=Isang [[mosaic]] ng tigresang bihag sa larong pangangaso|map_type=Italy|map_alt=|coordinates={{coord|37|21|53|N|14|20|05|E|display=inline,title}}|area={{convert|8.92|ha|abbr=on}}|location=[[Piazza Armerina]], [[Lalawigan ng Enna]], [[Sicilia]], [[Italya]]|region=|type=[[Romanong villa]]|part_of=|length=|width=|notes={{designation list | embed=yes |designation1=WHS |designation1_offname = Villa Romana del Casale |designation1_date = 1997 (21st [[World Heritage Committee|session]]) |designation1_type = Cultural |designation1_criteria = i, ii, iii |designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/832 832] |designation1_free1name = Region |designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in Europe|Europe and North America]] }}}}Ang '''Villa Romana del Casale''' ([[Wikang Siciliano|Siciliano]]: ''Villa Rumana dû Casali'') ay isang malaki at detalyadong [[Roman villa|Romanong villa]] o palasyo na matatagpuan mga 3&nbsp;km mula sa bayan ng [[Piazza Armerina]], [[Sicilia|Sicily]] . Ang paghuhukay ay nagsiwalat ng isa sa pinakamayaman, pinakamalaki, at samu't saring koleksiyon ng mga [[Romanong mosaic]] sa buong mundo,<ref name="Wilson">R. J. A. Wilson: ''Piazza Armerina''. In: Akiyama, Terakazu (Ed.): ''The Dictionary of Art. Vol. 24: Pandolfini to Pitti.'' Oxford 1998, {{ISBN|0-19-517068-7}}.</ref> kung saan ang site ay itinalaga bilang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]].<ref>{{cite web|url=http://www.worldheritagesite.org/sites/villaromanadelcasale.html|title=World heritage site|accessdate=2008-12-15|archive-date=2008-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20081223110444/http://www.worldheritagesite.org/sites/villaromanadelcasale.html|url-status=dead}}</ref> Ang villa at ang mga likhang sining na naririto ay mula sa unang bahagi ng ika-4 na siglo AD. Ang mga sahig na mosaic at [[Opus sectile|''opus sectile'']] ay sumasaklaw sa humigit-kumulang 3,500 m2 at halos kakaiba sa kanilang mahusay na kalagayan ng pangangalaga dahil sa pagguho ng lupa at pagbaha na tinakpan ang mga labi.<ref>Unesco, "Advisory Body Evaluation (ICOMOS)", 1997</ref> Bagaman hindi gaanong kilala, isang pambihirang koleksiyon ng mga fresco ang sumaklaw hindi lamang sa mga panloob na silid, kundi pati na rin sa mga panlabas na dingding. == Kasaysayan == Ang mga nakikitang labi ng villa ay itinayo noong unang isang-kapat ng ika-4 na siglo AD sa mga labi ng isang mas lumang [[villa rustica|''villa rustica'']] at ang mga ito ang pars dominica, o tirahan ng amo, ng isang malaking [[Latifundium|''latifundium'']] o ari-ariang pang-agrikultura.<ref>{{Citation |title=La villa tardoantica |url=http://www.villaromanadelcasale.it/en/la-villa-romana-del-casale2/la-villa/la-villa-tardoantica/ |work=La villa romana del casale |archive-url=https://web.archive.org/web/20171222100427/http://www.villaromanadelcasale.it/en/la-villa-romana-del-casale2/la-villa/la-villa-tardoantica/ |language=it |access-date=2017-07-11 |archive-date=2017-12-22 |url-status=dead}}.</ref> == Mga sanggunian == * Petra C. Baum-vom Felde, ''Die geometrischen Mosaiken der Villa bei Piazza Armerina'', Hamburg 2003,{{ISBN|3-8300-0940-2}} * Brigit Carnabuci: ''Sizilien - Kunstreiseführer'', DuMont Buchverlag, Köln 1998,{{ISBN|3-7701-4385-X}} * Luciano Catullo at Gail Mitchell, 2000. ''Ang Sinaunang Roman Villa ng Casale sa Piazza Armerina: Nakaraan at Kasalukuyan'' * RJA Wilson: ''Piazza Armerina'', Granada Verlag: London 1983,{{ISBN|0-246-11396-0}} . * A. Carandini - A. Ricci - M. de Vos, Filosofiana, ''Ang villa ng Piazza Armerina.'' ''Ang imahe ng isang Roman aristocrat noong panahon ng Constantine'', Palermo: 1982. * S. Settis, "Per l'interpretazione di Piazza Armerina", sa ''Mélanges de l'École française de Rome, Antiquité'' 87, 1975, 2, pp.&nbsp;873–994. <references />{{World Heritage Sites in Italy}} pu5ottupia8pg36zs4ofe1wmga9lbha 0 304514 2203532 2199725 2026-04-18T11:10:43Z Ryomaandres 8044 2203532 wikitext text/x-wiki {{Ancient monuments in Rome|Daang Apia|name=Via Appia|label_name=Via Appia|image_name=Appian Way.jpg|caption=|coordinates=|location=[[Foro ng Roma]], Roma papuntang [[Brindisi]]|date=312–264 BK|builder=[[Appius Claudius Caecus]], pagdaragdag ni [[Trajano]] (Via Appia Traiana)|type=[[Mga daang Romano]]|wiki articles=[[Appius Claudius Caecus]], [[Trajano]], [[Mga daang Romano]]}} Ang '''Daang Apia''' ([[Wikang Latin|Latin]] at [[Wikang Italyano|Italyano]]: '''''Via Appia''''') ay isa sa pinakamaaga at madiskarteng pinaka-estratehikong [[daang Romano]] ng sinaunang [[Republikang Romano|republika]]. Iniugnay nito ang [[Roma]] sa [[Lungsod ng Brindisi|Brindisi]], sa timog-silangan ng [[Italya]].<ref>{{cite web|url=http://pleiades.stoa.org/places/356966898|title=Places: 356966898 (Via Appia)|authors=Quilici and S. Quilici Gigli, L., R. Talbert, S. Gillies, T. Elliott, J. Becker|accessdate=14 March 2013|publisher=Pleiades}}</ref> Ang kahalagahan nito ay ipinahiwatig ng karaniwang pangalan nito, na naitala ng [[Statius]]:<ref>''Silvae'', [https://archive.org/stream/statiusstat01statuoft#page/96/mode/2up 2.2].</ref><ref>{{cite news|first=Elisabetta|last=Povoledo|title=Past Catches Up With the Queen of Roads|url=https://www.nytimes.com/2008/04/05/arts/design/05appi.html|quote=In ancient times the Appian Way, which links Rome to the southern city of Brindisi, was known as the ''regina viarum'', the queen of the roads. But these days its crown appears to be tarnished by chronic traffic congestion, vandalism and, some of its guardians grumble, illegal development.|newspaper=New York Times|date=5 April 2008|accessdate=5 April 2008}}</ref> {{quote|{{lang|la|Appia longarum... regina viarum}} "ang Daang Apia, ang reyna ng mahahabang kalsada"}} Noong Hulyo 2024, ang Daang Apia ay isinama sa Talaan ng mga [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]].<ref>{{cite web |date=27 July 2024 |title=Italy's Ancient Roman Appian Way included in UNESCO World Heritage List |url=https://apnews.com/article/italy-rome-appian-way-unesco-world-heritage-list-35e308789b65127189bfd32b975dea23 |publisher=AP News}}</ref> == Mga pinagmulan == [[Talaksan:RemainsViaAppia.jpg|thumb| Malapit sa Roma|left]] === Pag-unlad === Ang Daang Apia ay isang [[kalsadang Romano]] na ginamit ng [[Republikang Romano|Republika]] bilang pangunahing ruta para sa mga supply ng militar para sa pananakop nito sa katimugang Italya noong 312 BK at para sa mga pagpapabuti sa komunikasyon.<ref>William Smith, ''Dictionary of Greek and Roman Geography'' (London, 1854), 1288. ''[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0064:entry=via-appia-geo]''</ref><ref>{{Cite book |last=Rodgers |first=Nigel |url=https://archive.org/details/romanempire0000rodg_f1p4|title=Roman Empire |date=2008 |publisher=Metro Books |isbn=978-1-4351-0455-6 |location=New York |page=[https://archive.org/details/romanempire0000rodg_f1p4/page/116 116] |language=en}}</ref> Ang Daang Apia —mahalaga sa mga Romano—ang unang mahabang kalsadang partikular na itinayo upang maghatid ng mga tropa sa labas ng mas maliit na rehiyon ng kalakhang [[Roma]]. Ang ilang mga kalsada sa labas ng sinaunang lungsod ay [[Kabihasnang Etrusko|Etrusko]] at pangunahing patungo sa [[Etruria]]. Pagsapit ng huling bahagi ng Republika, ang mga Romano ay lumawak na sa halos buong [[Tangway ng Italya|Italya]] at naging mga dalubhasa sa paggawa ng kalsada. Ang kanilang mga kalsada ay nagsimula sa Roma, kung saan matatagpuan ang pangunahing ''itinerarium'', o listahan ng mga destinasyon sa mga kalsada, at umaabot hanggang sa mga hangganan ng kanilang nasasakupan, kaya naman nabuo ang kasabihang, "Lahat ng kalsada ay patungong Roma". === Tagumpay ng kalsada === Nakamit ng daan ang layunin nito. Ang kinalabasan ng [[Mga Digmaang Samnita|Ikalawang Digmaang Samnita]] ay sa wakas ay naging pabor sa Roma. Sa isang serye ng mga dagok, binaligtad ng mga Romano ang kanilang kapalaran, dinala ang Etruria sa mesa noong 311 BK, ang mismong taon ng kanilang pag-aalsa, at ang [[Samnio]] noong 304 BK. Ang daan ang pangunahing salik na nagbigay-daan sa kanila upang maituon ang kanilang mga puwersa nang may sapat na bilis at mapanatili silang sapat na suplay, kung saan pagkatapos ay naging isang mabigat na kalaban sila. == Konstruksiyon == [[Talaksan:Via_Appia_map.jpg|thumb|Ang landas ng ''Via Appia'' at ng ''Via Appia Traiana''|center|500x500px]]Ang pangunahing bahagi ng Daang Apia ay sinimulan at natapos noong 312 BK. Ang kalsada ay nagsimula bilang isang patag na landas na lupa kung saan inilatag ang maliliit na bato at [[argamasa]]. Ang base na ito ay tinakpan ng graba, at sa huli ay tinakpan ng mahigpit na magkakabit na mga bato upang lumikha ng isang patag at matibay na ibabaw. Sinabi ng historyador na si Procopius na ang mga bato ay magkakasya nang mahigpit at tumpak kaya tila sila ay lumaki nang magkasama sa halip na inilagay ng kamay.<ref>William Smith, ''Dictionary of Greek and Roman Geography'' (London, 1854), 1288. ''[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0064:entry=via-appia-geo]''</ref> Ang kalsada ay may mga kurba sa gitna upang payagan ang pag-agos ng tubig at napapaligiran ng mga kanal sa magkabilang panig, na protektado ng mga nagpapanatiling pader. == Mga natatanging pangyayari sa kahabaan ng daan == === Pagpapapako sa krus ng hukbo ni Espartaco === {{Further|Ikatlong Digmaan ng mga Alipin}}Noong 73 BK, isang pag-aalsa ng mga alipin (kilala bilang Ikatlong Digmaang ng mga Alipin) sa ilalim ng dating gladyador ng Capua na si [[Espartaco]], ang nagsimula laban sa mga Romano. Halos bawat ikatlong tao sa Italya ay mga alipio. Tinalo ni Espartaco ang maraming hukbong Romano sa isang labanan na tumagal nang mahigit dalawang taon. Habang sinusubukang tumakas mula sa Italya sa Brundisium, hindi niya sinasadyang nailipat ang kaniyang mga puwersa sa makasaysayang patibong sa [[Apulia]] sa [[Calabria]]. Kilalang-kilala ng mga Romano ang rehiyon. Ang mga lehiyon ay iniuwi mula sa ibang bansa at si Espartaco ay naipit sa pagitan ng mga hukbo. Ang dating hukbo ng mga alipin ay tinalo sa [[Ilog Siler]] ni [[Marcus Crassus|Marcus Licinius Crassus]]. Nabihag at napatay ng mga hukbo ni [[Pompeyo]] ang ilang libong rebelde na nakatakas mula sa labanan at nabihag naman ni Crassus ang ilang libong iba pa. Hinatulan ng mga Romano na nawala na sa mga alipin ang kanilang karapatang mabuhay. Noong 71 BK, 6,000 alipin ang ipinako sa krus sa 200-kilometro (120 mi) na Via Appia mula Roma hanggang Capua.<ref>[[Appian]], ''Civil Wars'', [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Appian/Civil_Wars/1*.html#120 1.120].</ref> == Tingnan din == [[Talaksan:San Sebastiano fuori le mura (Rome).jpg|thumb| [[San Sebastiano fuori le mura|San Sebastiano fuori le Mura]], na matatagpuan sa mga catacumba ni San Sebastian]] * [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya]] == Mga sanggunian == [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] <references /> {{World Heritage Sites in Italy}} tfs63dhumavdwsyuk9lefr780hd78i1 0 305241 2203501 2188933 2026-04-18T10:47:26Z Ryomaandres 8044 2203501 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Ferrara|elevation_footnotes=|area_footnotes=|area_total_km2=404.36|population_footnotes=|population_total=132009|population_as_of=31 December 2016|pop_density_footnotes=|population_demonyms=Ferraresi, Estensi|elevation_m=9|mayor_party=[[Lega Nord|LN]]|twin1=|twin1_country=|saint=[[San Jorge]]|day=Abril 23|postal_code=44121 to 44124|area_code=0532|website={{official website|http://www.comune.ferrara.it/}}|mayor=[[Alan Fabbri]]|frazioni=<small>Aguscello, Albarea, Baura, Boara, Borgo Scoline, Bova, Casaglia, Cassana, Castel Trivellino, Chiesuol del Fosso, Cocomaro di Cona, Cocomaro di Focomorto, Codrea, Cona, Contrapò, Corlo, Correggio, Denore, Focomorto, Francolino, Gaibana, Gaibanella, Sant'Egidio, Malborghetto di Boara, Malborghetto di Correggio, Marrara, Mezzavia, Monestirolo, Montalbano, Parasacco, Pescara, Pontegradella, Pontelagoscuro, Ponte Travagli, Porotto, Porporana, Quartesana, Ravalle, Sabbioni, San Bartolomeo in Bosco, San Martino, Spinazzino, Torre della Fossa, Uccellino, Viconovo, Villanova</small>|official_name=''Comune di Ferrara''|shield_alt=|native_name={{native name|egl|Fràra}}|image_skyline=0 Via Mazzini - Ferrara 01.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Via Mazzini|image_flag=Bandiera di Ferrara.png|image_shield=Ferrara-Stemma.svg|image_map=|province=[[Lalawigan ng Ferrara|Ferrara]] (FE)|map_alt=|map_caption=Location in the Province of Ferrara|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|50|N|11|37|E|type:city_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Emilia-Romagna]]|footnotes=}} Ang '''Ferrara''' ({{IPAc-en|f|ə|ˈ|r|ɑːr|ə}}, Italyano: [ferˈraːra]; Emiliano: ''Fràra'' [ˈfraːra]) ay isang lungsod at ''[[komuna]]'' sa [[Emilia-Romaña|Emilia-Romagna]], hilagang Italya, kabesera ng [[Lalawigan ng Ferrara]]. Noong 2016, mayroon itong 132,009 na naninirahan.<ref>{{cite web|title=Popolazione 2016 (in Italian)|url=http://servizi.comune.fe.it/8242/popolazione-2016|publisher=Municipality of Ferrara|accessdate=30 December 2017|archive-date=30 Disyembre 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171230115520/http://servizi.comune.fe.it/8242/popolazione-2016|url-status=dead}}</ref> Matatagpuan ito {{Convert|44|km|0}} hilagang-silangan ng [[Bolonia]], sa Po di Volano, isang sangay ng sanga ng pangunahing sapa ng [[Po (Ilog)|Ilog Po]], na matatagpuan {{Convert|5|km|0}} hilaga. Ang bayan ay may malalawak na kalye at maraming palasyo na nagmula sa [[Renasimiyento]], nang naging tahanan ito ng korte ng [[Pamilya Este]].<ref name="EB1911">{{EB1911|wstitle=Ferrara|volume=10|page=283|access-date=28 December 2017|inline=1}}</ref> Dahil sa kagandahan at kahalagahan sa kultura nito, itinalaga ito ng [[UNESCO]] bilang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]]. == Heograpiya at klima == Ang bayan ng Ferrara ay nasa timog na baybayin ng [[ilog Po]], mga 44 km (27 mi) hilaga-silangan ng rehiyonal na kabesera, Bolonia, at 87 km (54 mi) sa timog ng [[Venecia]]. Ang teritoryo ng munisipalidad, na ganap na bahagi ng [[kapatagang Padana]], ay napakapatag, na matatagpuan sa katamtamang 9 metro lamang (30 ft) sa itaas ng antas ng dagat.<ref name="EB19112">{{EB1911|wstitle=Ferrara|volume=10|page=283|access-date=|inline=1}}</ref> Ang kalapitan sa pinakamalaking ilog ng Italyano ay naging palaging paksa sa kasaysayan ng Ferrara, na naapektuhan ng paulit-ulit, mapaminsalang baha, ang pinakahuling nangyari noong 1951.<ref>{{cite book|last1=Nemec|first1=J.|last2=Nigg|first2=J.M.|last3=Siccardi|first3=F.|title=Prediction and perception of natural hazards : proceedings symposium, 22–26 October 1990, Perugia, Italy|url=https://archive.org/details/predictionpercep0000unse|date=1993|publisher=Springer|location=Berlin|isbn=978-0792323556|page=[https://archive.org/details/predictionpercep0000unse/page/6 6]}}</ref> Ang [[Idrovia Ferrarese]] ay nag-uugnay sa ilog Po mula Ferrara hanggang sa [[Dagat Adriatico|Adriatico]] sa Porto Garibaldi. == Mga tala == {{Reflist|30em}} == Mga sanggunian == * Acerbi, Enrico. [http://www.napoleon-series.org/military/battles/1799/c_1799z4.html "Ang Kampanya noong 1799 sa Italya: Klenau at Ott Vanguards at Left Wing ng Coalition Abril - Hunyo 1799"] . Napoleon Series, Robert Burnham, pinuno ng patnugot. Marso 2008. Na-access ang 30&nbsp;Oktubre 2009. * == Mga panlabas na link == * [http://www.ferrarainfo.com/ Opisyal na Site ng Opisina ng Turismo - sa anim na wika] * {{Official website|http://www.comune.fe.it/}} * [http://www.ferraraok.it/ Search engine at index ng mga website na nauugnay sa Ferrara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050206204915/http://www.ferraraok.it/ |date=2005-02-06 }} * [http://www.teatrocomunaleferrara.it/ Ang Comunale Theatre] * [http://www.ferrarafestival.it/ Ferrara Balloons Festival - ang pinakamalaking Hot Air Balloons Fiesta sa Italya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070502190441/http://www.ferrarafestival.it/ |date=2007-05-02 }} * [http://ferrarasottolestelle.it/ Ferrara Under the Stars - Ang pinakamahalagang pagdiriwang ng musika sa tag-init ng Italya] * [http://www.ferrarabuskers.com/ Ferrara Buskers 'Festival] * [http://www.palazzodiamanti.it/ Palazzo dei Diamanti - Ferrara National Museum of Art] * [http://www.unife.it/ Ang Unibersidad ng Ferrara] * [http://www.estense.com/ Lokal na diyaryo] {{Lalawigan ng Ferrara}}{{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] jzpatyaen0gcwzj9nqkko82luhixmgv 0 306636 2203508 2037626 2026-04-18T10:49:26Z Ryomaandres 8044 2203508 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Cerveteri|coordinates={{coord|42|00|N|12|06|E|display=inline}}|website={{official website|http://www.comune.cerveteri.rm.it/}}|elevation_m=81|elevation_footnotes=|population_demonym=|population_as_of=Nobyembre 30, 2017|population_total=37983|population_footnotes=|area_total_km2=134.32|area_footnotes=|coordinates_footnotes=|pushpin_map_alt=|official_name=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_size=|image_shield=|image_caption=Banditaccia Necropolis|image_alt=|imagesize=|image_skyline=2010-08-13 Cerveteri Necropoli Banditaccia 100 0359 Ingresso 2.jpg|native_name=|footnotes={{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | official_name = Cerveteri, Etruscan Necropolis of Banditaccia | part_of = Etruscan Necropolises of Cerveteri and [[Tarquinia]] | criteria = {{UNESCO WHS type|(i)(iii)(iv)}}(i)(iii)(iv) | ID = 1158 | year = 2004 | area = {{convert|197.57|ha|acre|abbr=on}} | buffer_zone = {{convert|1,824.04|ha|acre|abbr=on}} }}}}Ang '''Cerveteri''' (Italyano:&nbsp;[tʃerˈvɛːteri]) ay isang bayan at ''[[komuna]]'' sa hilagang [[Lazio]] sa rehiyon ng [[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Kalakhang Lungsod ng Roma]]. Kilala ng mga sinaunang Romano bilang '''[[Caere]]''', at dati ng mga [[Kabihasnang Etrusko|Etrusko]] bilang '''Caisra''' o '''Cisra''', at bilang '''Agylla''' (o {{Lang|grc|Άγυλλα}} ) ng mga [[Mga Griyego|Griyego]], ang modernong pangalan nito ay nagmula sa Caere Vetus na ginamit noong 13th siglo upang makilala ito mula sa Caere Novum (ang kasalukuyang bayan). Ito ang lugar ng sinaunang Etruskong lungsod<ref>{{cite web|url=http://pleiades.stoa.org/places/422859|title=Places: 422859 (Caere)|author1=Quilici, L.|author2=S. Quilici Gigli, DARMC|author3=J. Becker, R.|author4=Talbert|author5=T. Elliott|author6=S. Gillies|accessdate=October 20, 2014 <!-- 10:57 am -->|publisher=Pleiades}}</ref> na isa sa pinakamahalagang Etruskong lungsod sa pook na may higit sa 15 beses na mas malaki kaysa bayan ngayon. Ang Caere ay isa sa mga [[lungsod-estado]] ng [[Kabihasnang Etrusko|Ligang Etrusko]] at sa rurok nito, bandang 600 BK, ang populasyon nito ay pumapalo sa 25,000 - 40,000 katao.<ref name="books3">{{cite book|title=An Historical Geography of Europe 450 B.C.-A.D. 1330|author=Pounds, N.J.G.|year=1976|issue=del 1330|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521291262|url=https://books.google.com/books?id=owY4AAAAIAAJ}}</ref><ref name="books22">{{cite book|title=The Villa Giulia National Etruscan Museum: Short Guide|author1=Museo nazionale di Villa Giulia|author2=Moretti, A.M.S.|author3=Italy. Soprintendenza archeologica per l'Etruria meridionale|year=2001|publisher=L'Erma di Bretschneider|isbn=9788882650124|url=https://books.google.com/books?id=ljCiHdGkKSEC}}</ref><ref name="Turfa20132">{{cite book|authorlink1=Jean MacIntosh Turfa|author=Jean MacIntosh Turfa|title=The Etruscan World|url=https://books.google.com/books?id=n5g3h5G16EkC&pg=PT1774|date=26 June 2013|publisher=Routledge|isbn=1-134-05530-7|pages=1774–}}</ref><ref name="Pounds19762">{{cite book|author=Normal J. G. Pounds|title=An Historical Geography of Europe 450 B.C.-A.D. 1330|url=https://books.google.com/books?id=owY4AAAAIAAJ&pg=PA54|date=16 December 1976|publisher=CUP Archive|isbn=978-0-521-29126-2|pages=54–}}</ref><ref name="Roberts19932">{{cite book|author=John Morris Roberts|title=A Short History of the World|url=https://books.google.com/books?id=3QZXvUhGwhAC&pg=PA110|year=1993|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-511504-8|pages=110–}}</ref> == Kasaysayan == Ang Cerveteri ay tumataas kung saan matatagpuan ang sinaunang lungsod ng Agylla, Άγυλλα (para sa mga [[Mga Griyego|Griyego]]),<ref name="PlinioNatHistIII,51">[[Plinio il Vecchio]], ''[[Naturalis Historia]]'', III, 51.</ref><ref name="StraboneItaliaV2.3">[[Strabone]], ''[[Geografia (Strabone)|Geografia]]'', V, 2,3.</ref> na kalaunan ay tinawag na Caere ng mga Etrusko. Ang modernong pangalan nito ay nagmula sa Caere Vetus, na tinatawag noong ika-13 siglo upang makilala ito mula sa Caere Novum (ang kasalukuyang [[Ceri]]). Ang iba pang sinaunang toponimo ng lungsod ay Cisra (para sa mga [[Mga Etrusko|Etrusko]]).<ref name="Nibby">[[Antonio Nibby]], ''Analisi storico-topografico-antiquaria della carta de' Dintorni di Roma. (3 voll.) Roma, Tipografia delle Belle Arti'', 1837, CAERE – CERVETERI e CERI.</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] {{Kalakhang Lungsod ng Roma Capital}}{{World Heritage Sites in Italy}} hsm5zq7noejrn38mqlzcg3kqe6wpt2c 0 308465 2203530 2001027 2026-04-18T11:10:01Z Ryomaandres 8044 2203530 wikitext text/x-wiki Ang '''Baybaying Amalfitana''' ({{Lang-it|Costiera Amalfitana}}) ay isang kahabaan ng baybayin sa [[Dagat Tireno]], na matatagpuan sa [[Golpo ng Salerno]] sa [[Timog Italya]]. Ang Baybaying Amalfitana ay isang tanyag na pasyalan ng mga turista sa rehiyon at sa [[Italya]] sa kabuuan, na umaakit ng libo-libong turista taon-taon.<ref name="uniq2">{{cite web|title=Bay of Naples & Amalfi Coast History|url=http://www.uniquecostiera.com/naplesAmalfiCoastHistory.html|work=Unique Costiera|access-date=28 June 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111031120459/http://www.uniquecostiera.com/naplesAmalfiCoastHistory.html|archive-date=31 October 2011}}</ref> Noong 1997, ang Baybaying Amalfitana ay itinalaga bilang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]].<ref name="unesco2">{{cite web|title=Costiera Amalfitana|url=https://whc.unesco.org/en/list/830|publisher=[[UNESCO World Heritage Centre]]|access-date=14 September 2015}}</ref> == Kasaysayan == Noong ika-10 hanggang ika-11 siglo, ang [[Dukado ng Amalfi]] ay umiral sa teritoryo ng Baybaying Amalfitana, na nakasentro sa bayan ng [[Amalfi]]. Ang Baybaying Amalfitana ay kalaunang kinontrol ng [[Prinsipalidad ng Salerno]], hanggang sa ang Amalfi ay dinambong ng [[Republika ng Pisa]] noong 1137.<ref>{{cite web|last=Matthews|first=Jeff|title=Naples|url=http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/amalfi.html|work=Around Naples Encyclopedia|publisher=[[University of Maryland University College]]|access-date=14 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715090829/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/amalfi.html|archive-date=15 July 2011}}</ref> == Heograpiya == Tulad ng ibang bahagi ng rehiyon, ang Amalfi Coast ay may [[klimang Mediteraneo]], na nagtatampok ng mainit na tag-araw at banayad na taglamig. Ito ay matatagpuan sa medyo matarik na katimugang baybayin ng [[Tangway ng Sorrento]], na nag-iiwan ng kaunting espasyo para sa pag-unlad ng kanayunan at agrikultura.<ref>{{cite web |title=Amalfi Geography |url=http://www.authentic-italy.co.uk/amalfi_geography.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20080704171045/http://www.authentic-italy.co.uk/amalfi_geography.php |archive-date=4 July 2008 |access-date=14 September 2015 |work=Authentic Italy}}</ref> Ang tanging ruta sa lupa patungo sa Baybaying Amalfitana ay ang 40 kilometro (25 mi) ang haba ng [[Daang Amalfi]] (Strada Statale 163) na tumatakbo sa baybayin mula sa bayan ng [[Vietri sul Mare]] sa silangan hanggang [[Positano]] sa kanluran. Labintatlong munisipalidad ang matatagpuan sa Baybaying Amalfitana, marami sa mga ito ay nakasentro sa turismo.<ref>{{cite web |title=Amalfi People and Culture |url=http://www.authentic-italy.co.uk/amalfi_people.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20140805045450/http://www.authentic-italy.co.uk/amalfi_people.php |archive-date=5 August 2014 |access-date=14 September 2015 |work=Authentic Italy}}</ref> == Transportasyon == Ang mga bus at ferry ay tumatakbo sa kahabaan ng Baybaying Amalfitana,<ref>{{cite web |title=Amalfi coast bus & ferries: Timetables |url=http://www.theamalficoast.net/amalfi/english/bus_ferries.html |access-date=14 September 2015 |website=Theamalficoast.net}}</ref> pati na rin ang mga biyahe sa bangka mula sa Positano at Amalfi. == Mga sanggunian == {{Reflist|30em}} == Mga panlabas na link == * {{Curlie|Regional/Europe/Italy/Campania/Provinces/Salerno|Province of Salerno, Campania, Italy}} * [http://www.italia.it/en/travel-ideas/unesco-world-heritage-sites/amalfi-coast.html Amalfi Coast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180209021725/http://www.italia.it/en/travel-ideas/unesco-world-heritage-sites/amalfi-coast.html |date=2018-02-09 }} sa ENIT - Italian National Tourist Board n6njzcoyefrvbx0zrgz34jglvu48wt8 2203531 2203530 2026-04-18T11:10:31Z Ryomaandres 8044 2203531 wikitext text/x-wiki Ang '''Baybaying Amalfitana''' ({{Lang-it|Costiera Amalfitana}}) ay isang kahabaan ng baybayin sa [[Dagat Tireno]], na matatagpuan sa [[Golpo ng Salerno]] sa [[Timog Italya]]. Ang Baybaying Amalfitana ay isang tanyag na pasyalan ng mga turista sa rehiyon at sa [[Italya]] sa kabuuan, na umaakit ng libo-libong turista taon-taon.<ref name="uniq2">{{cite web|title=Bay of Naples & Amalfi Coast History|url=http://www.uniquecostiera.com/naplesAmalfiCoastHistory.html|work=Unique Costiera|access-date=28 June 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111031120459/http://www.uniquecostiera.com/naplesAmalfiCoastHistory.html|archive-date=31 October 2011}}</ref> Noong 1997, ang Baybaying Amalfitana ay itinalaga bilang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]].<ref name="unesco2">{{cite web|title=Costiera Amalfitana|url=https://whc.unesco.org/en/list/830|publisher=[[UNESCO World Heritage Centre]]|access-date=14 September 2015}}</ref> == Kasaysayan == Noong ika-10 hanggang ika-11 siglo, ang [[Dukado ng Amalfi]] ay umiral sa teritoryo ng Baybaying Amalfitana, na nakasentro sa bayan ng [[Amalfi]]. Ang Baybaying Amalfitana ay kalaunang kinontrol ng [[Prinsipalidad ng Salerno]], hanggang sa ang Amalfi ay dinambong ng [[Republika ng Pisa]] noong 1137.<ref>{{cite web|last=Matthews|first=Jeff|title=Naples|url=http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/amalfi.html|work=Around Naples Encyclopedia|publisher=[[University of Maryland University College]]|access-date=14 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715090829/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/amalfi.html|archive-date=15 July 2011}}</ref> == Heograpiya == Tulad ng ibang bahagi ng rehiyon, ang Amalfi Coast ay may [[klimang Mediteraneo]], na nagtatampok ng mainit na tag-araw at banayad na taglamig. Ito ay matatagpuan sa medyo matarik na katimugang baybayin ng [[Tangway ng Sorrento]], na nag-iiwan ng kaunting espasyo para sa pag-unlad ng kanayunan at agrikultura.<ref>{{cite web |title=Amalfi Geography |url=http://www.authentic-italy.co.uk/amalfi_geography.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20080704171045/http://www.authentic-italy.co.uk/amalfi_geography.php |archive-date=4 July 2008 |access-date=14 September 2015 |work=Authentic Italy}}</ref> Ang tanging ruta sa lupa patungo sa Baybaying Amalfitana ay ang 40 kilometro (25 mi) ang haba ng [[Daang Amalfi]] (Strada Statale 163) na tumatakbo sa baybayin mula sa bayan ng [[Vietri sul Mare]] sa silangan hanggang [[Positano]] sa kanluran. Labintatlong munisipalidad ang matatagpuan sa Baybaying Amalfitana, marami sa mga ito ay nakasentro sa turismo.<ref>{{cite web |title=Amalfi People and Culture |url=http://www.authentic-italy.co.uk/amalfi_people.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20140805045450/http://www.authentic-italy.co.uk/amalfi_people.php |archive-date=5 August 2014 |access-date=14 September 2015 |work=Authentic Italy}}</ref> == Transportasyon == Ang mga bus at ferry ay tumatakbo sa kahabaan ng Baybaying Amalfitana,<ref>{{cite web |title=Amalfi coast bus & ferries: Timetables |url=http://www.theamalficoast.net/amalfi/english/bus_ferries.html |access-date=14 September 2015 |website=Theamalficoast.net}}</ref> pati na rin ang mga biyahe sa bangka mula sa Positano at Amalfi. == Mga sanggunian == {{Reflist|30em}} == Mga panlabas na link == * {{Curlie|Regional/Europe/Italy/Campania/Provinces/Salerno|Province of Salerno, Campania, Italy}} * [http://www.italia.it/en/travel-ideas/unesco-world-heritage-sites/amalfi-coast.html Amalfi Coast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180209021725/http://www.italia.it/en/travel-ideas/unesco-world-heritage-sites/amalfi-coast.html |date=2018-02-09 }} sa ENIT - Italian National Tourist Board {{World Heritage Sites in Italy}} lxucddatg3nsj3xyqhsspq7xumq1x79 0 309555 2203383 2114773 2026-04-18T04:05:46Z LknFenix 125962 + link sa [[Coachella]] 2203383 wikitext text/x-wiki {{Decadebox|202}} [[File:SARS-CoV-2 (yellow).jpg|thumb|Pag-iskan ng mikroskopyong elektron na imahe ng [[SARS-CoV-2]] (gitna, dilaw), ang [[bayrus]] na sanhi ng [[Coronavirus disease 2019|COVID-19]], kung saan [[pandemya ng COVID-19|naging isang pandemya noong taong 2020]].]] Ang '''dekada 2020''' o '''d. 2020''' kung dinaglat ay ang kasalukuyang [[dekada]] ng [[kalendaryong Gregoryano]] na nagsimula noong Enero 1, 2020, at matatapos sa Disyembre 31, 2029. Nang nagsimula ang dekada, lumaganap ang [[pandemya ng COVID-19]] sa buong mundo, na nagdulot ng paggambala sa lipunan at ekonomiya. ==Kalusugan== ===Pandemya=== {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |- ! style="width:200px;"| Kaganapan ! style="width:120px;"| Petsa ! Mga impeksyon at kamatayan ! Deskripsyon |- ||[[Pandemya ng COVID-19]] | 2019 – kasalukuyan | 125 milyon+ na kumpirmadong kaso at 2.7 milyon+ na namatay sa higit sa 230 bansa at teritoryo na naiulat noong 24 Marso 2021.<ref>{{cite web |url=https://www.worldometers.info/coronavirus/#countries |title=Coronavirus Update (Live) |access-date=20 Marso 2020 |archive-date=29 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200129195657/https://www.worldometers.info/coronavirus/#countries |url-status=live |language=en}}</ref> | |- |[[HIV/AIDS]] | 1981 – kasalukuyan | 37.9 milyong tao na namumuhay na may HIV (katapusan ng 2018), 24.5 milyong tao ang kumukuha ng terapewtikang ''antiretroviral'' (katapusan ng 2019), 32.0 milyon namatay mula sa mga sakit na kaugnayan sa AIDS simula nang nagsimula ang epidemya (katapusan ng 2018)<ref>{{cite web|website=UNAIDS|title=Global HIV & AIDS statistics — 2019 fact sheet|access-date=28 March 2020|url=https://www.unaids.org/en/resources/fact-sheet|archive-date=4 Disyembre 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191204021652/https://www.unaids.org/en/resources/fact-sheet|url-status=live|language=en}}</ref> | |} ==Agham at teknolohiya== ===Artipisyal na Intelihensya=== * Nalutas ng Deepmind ang suliranin sa pagtiklop ng [[protina]] na hanggang 90 bahagdan na ganap na kawastuhan, isang 50-taong malaking hamon, sa CASP14 noong 2020.<ref>{{cite web|title='It will change everything': DeepMind's AI makes gigantic leap in solving protein structures|url=https://www.nature.com/articles/d41586-020-03348-4|access-date=17 Enero 2021|website=Nature.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=AlphaFold: A Solution to a 50 Year Old Grand Challenge in Biology|url=https://deepmind.com/blog/article/alphafold-a-solution-to-a-50-year-old-grand-challenge-in-biology|access-date=17 Enero 2021|website=Deepmind.com|language=en}}</ref> ===Komunikasyon at elektronika=== *Nagsanib ang T-Mobile USA at [[Sprint Corporation|Sprint]] noong 1 Abril 2020.<ref>{{cite web|url=https://www.t-mobile.com/news/t-mobile-sprint-one-company|title=T-Mobile Completes Merger with Sprint to Create the New T-Mobile|access-date=23 April 2020|archive-date=2020-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501045623/https://www.t-mobile.com/news/t-mobile-sprint-one-company|url-status=live|language=en}}</ref> *Naging laganap ang 5G noong 2020. ===Software at elektronikang platporma=== * Natapos ang suporta para sa Adobe Flash Player noong 31 Disyembre 2020. ==Lipunan== ===Populasyon=== *Umabot na ang populasyon ng [[Ehipto]] sa 100 milyon noong Pebrero 2020.<ref>{{cite web |title= Egypt's population hits 100 million |url= https://www.middleeastmonitor.com/20200212-egypts-population-hits-100-million/ |website= Middle East Monitor |publisher= Middle East Monitor |access-date= 18 Pebrero 2020 |archive-date= 18 Pebrero 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200218220000/https://www.middleeastmonitor.com/20200212-egypts-population-hits-100-million/ |url-status= live |language=en}}</ref> *Nalagpasan ng [[Indiya|India]] ang [[Tsina]] sa pinakamataong bansa sa buong mundo ayon sa pagtatantsa noong Abril 2023.<ref>{{Cite web |last=Zhang |first=Jace |last2=Smith |first2=Alexander |date=2023-04-21 |title=China slams the West as India becomes world's most population country |url=https://www.nbcnews.com/news/world/china-reacts-india-overtake-worlds-most-populous-country-economy-rcna80581 |access-date=2024-02-20 |website=www.nbcnews.com |language=en}}</ref> === Lahi === Nagdulot ang [[pagkamatay ni George Floyd|pagpatay kay George Floyd]] ng maraming protesta at kaguluhan sa Estados Unidos at sa internasyunal noong 2020. Ang sinabing layunin ng protesta ay ang katapusan ng brutalidad ng pulis at hindi pagkapantay-pantay ng lahi. ==Kalinangan== ===Moda=== Nagkaroon ng malaking inspirasyon ang nauusong [[moda]] noong maagang dekada 2020 sa [[dekada 2000]].<ref>{{cite web|title=The 10 Best Trends From 2000s Fashion For Men|url=https://www.who.com.au/2000s-fashion-men|editor=Rhys McKay|publisher=Who|date=25 Pebrero 2020|access-date=25 Setyembre 2020|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=9 Trends From The 2000s That Are Surprisingly Back In Style|url=https://www.instylemag.com.au/2000s-fashion-trends-back-in-style|editor=Diandra Malivindi|publisher=InStyle|date=27 Mayo 2020|access-date=25 Setyembre 2020|archive-date=26 Setyembre 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926131900/https://www.instylemag.com.au/2000s-fashion-trends-back-in-style|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Gen Z Is Bringing the 2000s Back...Here's How Brands Can Keep Up|url=https://www.ypulse.com/article/2020/02/18/gen-z-is-bringing-the-2000s-back-heres-how-brands-can-keep-up/|publisher=YPulse|date=18 Pebrero 2020|access-date=25 Setyembre 2020|archive-date=26 Setyembre 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926131858/https://www.ypulse.com/article/2020/02/18/gen-z-is-bringing-the-2000s-back-heres-how-brands-can-keep-up/|url-status=live|language=en}}</ref> Ang pagsuot ng pandekorasyong maskara upang maiwasan ang sakit na [[Coronavirus disease 2019|COVID-19]] sa pagkalat ay isang nausong moda noong maagang dekada 2020.<ref>{{cite web|title=The hot fashion accessory of 2020? Masks, masks, and more masks|url=https://www.fastcompany.com/90494852/the-hot-fashion-accessories-of-2020-masks-masks-and-more-masks?partner=rss|editor=Elizabeth Segran|publisher=Fast Company|date=Abril 23, 2020|access-date=Enero 20, 2021|language=en|archive-date=Marso 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220325121156/https://www.fastcompany.com/90494852/the-hot-fashion-accessories-of-2020-masks-masks-and-more-masks?partner=rss|url-status=dead}}</ref> ===Pelikula=== Nailabas ang ilang pelikula at ibang paparating na pelikula sa mga platapormang ''streaming'' imbis sa mga sinehan dahil sa pandemya ng COVID-19. Isang kapansin-panis na halimbawa, na iilang pelikula, ay nailabas din na sabay-sabay sa parehong sinehan at platapormang ''streaming''. === Telebisyon === Nagsimula ang dekada 2020 sa mga pangunahing serbisyong ''streaming'' na [[Netflix]], Amazon Prime, HBO Max, Hulu at Disney+. Patuloy na bumagsak sa popularidad ang telebisyong kaybol at telebisyong satelayt at hindi na ganoong kalaganap tulad noong dekada 2010 at mga dekada pa na nagdaan. ===Musika=== [[File:Charli D'Amelio 3.jpg|thumb|Si Charli D'Amelio, isa sa mga pinakasikat na nagti-tiktok na may higit sa 100 milyong tagasubaybay sa app.]] Noong 2020, naging mahalaga ang [[TikTok]] bilang plataporma ng musika.<ref>{{cite web|author=Abril 22, 2020, 11:33 AM·7 min. na pagbasa |url=https://www.yahoo.com/lifestyle/2020-04-22-tiktik-music-viral-drake-toosie-slide-roddy-ricch-old-town-road-24068571.html |title=How TikTok became 2020's most important music platform — from 'Old Town Road' to 'Toosie Slide' |publisher=Yahoo.com |date=2020-04-22 |access-date=2021-01-20|language=en}}</ref> Dumami ang pag-''stream'' na plataporma tulad ng sa Spotify at Apple Music dulot ng pandemyang COVID-19. Nakansela ang mga pista tulad ng [[Coachella]] dahil sa bayrus. Nasira ng pandemyang COVID-19 ang negosyo ng paglilibot.<ref>{{cite web |url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/music/story/2020-07-09/music-business-streaming-covid-pandemic-nielsen-midyear-report |title= How the music business is faring amid the COVID-19 pandemic |last=Wood |first=Mikael |date= Hulyo 9, 2020|website=www.latimes.com |access-date=2021-01-20|language=en}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Dekada 2020]] bp4xjrt36yntmd1pg5a0f4wzstjtnlw 0 312164 2203512 2003649 2026-04-18T10:51:16Z Ryomaandres 8044 2203512 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Alberobello|frazioni=Coreggia (Orihinal na pangalan ay Correggia), ang isang frazione ng Alberobello simula 1895, San Leonardo|website={{Official website|http://www.comune.alberobello.ba.it/}}|area_code=080|day=Setyembre 25-26-27-28|saint=[[Cosme at Damian|San Cosme at Damian]]|postal_code=70011|elevation_m=402.5|elevation_footnotes=|telephone=|population_demonym=Alberobellese(i)|population_footnotes=|area_total_km2=40.82|area_footnotes=|mayor=Michele Maria Longo <ref>http://www.comune.alberobello.ba.it/index.php?option=com_content&view=article&id=25&Itemid=26&skin=white&size=%%{{Dead link|date=Enero 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|mayor_party=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Bari|Bari]] (BA)|official_name=Comune di Alberobello|region=[[Apulia]]|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|47|N|17|14|E|region:IT_type:city(10930)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=bottom|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Alberobello-Stemma.png|image_caption=Talong mga ''trullo''|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Alberobello BW 2016-10-16 13-43-03.jpg|footnotes={{Infobox UNESCO World Heritage Site |child = yes |Official_name = Ang mga ''[[trullo]]'' ng Alberobello |ID = 787 |Year = 1996 |Criteria = Kultural: iii, iv, v |Area = 10.52 ha }}}} Ang '''Alberobello''' (Italyano: [ˌalberoˈbɛllo]; literal na "magandang puno"; [[Diyalektong Apulo-Barese|Barese]]: {{Lang|nap|Ajarubbédde}}) ay isang maliit na bayan at komuna sa [[Kalakhang Lungsod ng Bari]], [[Apulia]], [[Katimugang Italya]]. Ito ay may 10,735 naninirahan at kilala sa mga gusaling ''[[trullo]]''. Ang ''trulli'' of Alberobello ay itinakda bilang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]] simula 1996.<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/787/|title=The Trulli of Alberobello|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=UNESCO World Heritage Centre|language=en|access-date=2019-02-05}}</ref> == Mga ugnayang pandaigdig == [[Talaksan:The_Trulli_of_Alberobello-111557.jpg|left|thumb|A row of trulli]] Ang Alberobello ay [[Kambal na lungsod|kambal]] sa: * {{Flagicon|JPN}} [[Shirakawa-go]], Hapon * {{Flagicon|JPN}} [[Gokayama]], Hapon * {{Flagicon|ITA}} [[Monte Sant'Angelo]], Italya, simula 2013 * {{Flagicon|ITA}} [[Andria]], Italya * {{Flagicon|TUR}} [[Harran]], Turkiya, simula 2013 == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.alberobello.ba.it/ Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211027232309/https://comune.alberobello.ba.it/ |date=2021-10-27 }} * [http://www.alberobello.com Alberobello.com] * [http://www.alberobellotourism.com Turismo sa Alberobello] {{Kalakhang Lungsod ng Bari}}{{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Apulia]] emr69y0ou5ohruxeln7v4n5ch9gnjq5 2203527 2203512 2026-04-18T11:06:35Z Ryomaandres 8044 2203527 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Alberobello|frazioni=Coreggia (Orihinal na pangalan ay Correggia), ang isang frazione ng Alberobello simula 1895, San Leonardo|website={{Official website|http://www.comune.alberobello.ba.it/}}|area_code=080|day=Setyembre 25-26-27-28|saint=[[Cosme at Damian|San Cosme at Damian]]|postal_code=70011|elevation_m=402.5|elevation_footnotes=|telephone=|population_demonym=Alberobellese(i)|population_footnotes=|area_total_km2=40.82|area_footnotes=|mayor=Michele Maria Longo <ref>http://www.comune.alberobello.ba.it/index.php?option=com_content&view=article&id=25&Itemid=26&skin=white&size=%%{{Dead link|date=Enero 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|mayor_party=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Bari|Bari]] (BA)|official_name=Comune di Alberobello|region=[[Apulia]]|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|47|N|17|14|E|region:IT_type:city(10930)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=bottom|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Alberobello-Stemma.png|image_caption=Talong mga ''trullo''|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Alberobello BW 2016-10-16 13-43-03.jpg|footnotes={{Infobox UNESCO World Heritage Site |child = yes |Official_name = Ang mga ''[[trullo]]'' ng Alberobello |ID = 787 |Year = 1996 |Criteria = Kultural: iii, iv, v |Area = 10.52 ha }}}} Ang '''Alberobello''' (Italyano: [ˌalberoˈbɛllo]; literal na "magandang puno"; [[Diyalektong Apulo-Barese|Barese]]: {{Lang|nap|Ajarubbédde}}) ay isang maliit na bayan at komuna sa [[Kalakhang Lungsod ng Bari]], [[Apulia]], [[Katimugang Italya]]. Ito ay may 10,735 naninirahan at kilala sa mga gusaling ''[[trullo]]''. Ang ''trulli'' of Alberobello ay itinakda bilang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]] simula 1996.<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/787/|title=The Trulli of Alberobello|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=UNESCO World Heritage Centre|language=en|access-date=2019-02-05}}</ref> == Kasaysayan == Ang unang paninirahan sa lugar ay nagsimula lamang noong unang bahagi ng ika-16 na siglo sa udyok ng Konde ng Conversano [[Andrea Matteo Acquaviva|Andrea Matteo III Acquaviva]] d'Aragona. Pinayagan niya ang humigit-kumulang apatnapung pamilyang magsasaka mula sa Noci na manirahan dito at magsaka ng lupa, na may obligasyong bigyan siya ng ikasampung bahagi ng kanilang mga pananim. Noong 1635, ang kanyang kahalili, si Konde Giangirolamo II (1600–1665) ay nagtayo ng isang tuluyan na may taberna at isang oratoryo at sinimulan ang urbanisasyon ng kagubatan sa pamamagitan ng pagtatayo ng ilang maliliit na bahay. Ang pagpapalawak ng urbanisasyon ay natulungan, una sa pamamagitan ng kasaganaan ng kalisang kalkareang sedimentarya mula sa nakapalibot na tanawing karst , at pangalawa, ng kahilingan ng Konde na magtayo lamang ng mga bahay na may mga tuyong pader na bato nang hindi gumagamit ng mortero, na magiging kakaibang trulli. Ang obligasyong ito na magkaroon ng mga bahay na itinayo mula sa tuyong bato lamang, ay isang paraan ng Konde upang maiwasan ang pagbabayad ng buwis sa Espanyol na Viceroy ng [[Kaharian ng Napoles]]. Ang sentro ng Alberobello ay itinayo sa daluyan ng sinaunang ilog Cana, na ngayon ay sinusundan ng Largo Giuseppe Martelotta, ang pangunahing kalye ng bayan. == Mga ugnayang pandaigdig == [[Talaksan:The_Trulli_of_Alberobello-111557.jpg|left|thumb|Isang hanay ng trulli]] Ang Alberobello ay [[Kambal na lungsod|kambal]] sa: * {{Flagicon|JPN}} [[Shirakawa-go]], Hapon * {{Flagicon|JPN}} [[Gokayama]], Hapon * {{Flagicon|ITA}} [[Monte Sant'Angelo]], Italya, simula 2013 * {{Flagicon|ITA}} [[Andria]], Italya * {{Flagicon|TUR}} [[Harran]], Turkiya, simula 2013 == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.alberobello.ba.it/ Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211027232309/https://comune.alberobello.ba.it/ |date=2021-10-27 }} * [http://www.alberobello.com Alberobello.com] * [http://www.alberobellotourism.com Turismo sa Alberobello] {{Kalakhang Lungsod ng Bari}}{{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Apulia]] jmzhl08w05baif6bs4nhijq6trtllri 2203528 2203527 2026-04-18T11:06:51Z Ryomaandres 8044 2203528 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Alberobello|frazioni=Coreggia (Orihinal na pangalan ay Correggia), ang isang frazione ng Alberobello simula 1895, San Leonardo|website={{Official website|http://www.comune.alberobello.ba.it/}}|area_code=080|day=Setyembre 25-26-27-28|saint=[[Cosme at Damian|San Cosme at Damian]]|postal_code=70011|elevation_m=402.5|elevation_footnotes=|telephone=|population_demonym=Alberobellese(i)|population_footnotes=|area_total_km2=40.82|area_footnotes=|mayor=Michele Maria Longo <ref>http://www.comune.alberobello.ba.it/index.php?option=com_content&view=article&id=25&Itemid=26&skin=white&size=%%{{Dead link|date=Enero 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|mayor_party=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Bari|Bari]] (BA)|official_name=Comune di Alberobello|region=[[Apulia]]|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|47|N|17|14|E|region:IT_type:city(10930)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=bottom|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Alberobello-Stemma.png|image_caption=Talong mga ''trullo''|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Alberobello BW 2016-10-16 13-43-03.jpg|footnotes={{Infobox UNESCO World Heritage Site |child = yes |Official_name = Ang mga ''[[trullo]]'' ng Alberobello |ID = 787 |Year = 1996 |Criteria = Kultural: iii, iv, v |Area = 10.52 ha }}}} Ang '''Alberobello''' (Italyano: [ˌalberoˈbɛllo]; literal na "magandang puno"; [[Diyalektong Apulo-Barese|Barese]]: {{Lang|nap|Ajarubbédde}}) ay isang maliit na bayan at komuna sa [[Kalakhang Lungsod ng Bari]], [[Apulia]], [[Katimugang Italya]]. Ito ay may 10,735 naninirahan at kilala sa mga gusaling ''[[trullo]]''. Ang ''trulli'' of Alberobello ay itinakda bilang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]] simula 1996.<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/787/|title=The Trulli of Alberobello|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=UNESCO World Heritage Centre|language=en|access-date=2019-02-05}}</ref> == Kasaysayan == Ang unang paninirahan sa lugar ay nagsimula lamang noong unang bahagi ng ika-16 na siglo sa udyok ng Konde ng Conversano [[Andrea Matteo Acquaviva|Andrea Matteo III Acquaviva]] d'Aragona. Pinayagan niya ang humigit-kumulang apatnapung pamilyang magsasaka mula sa Noci na manirahan dito at magsaka ng lupa, na may obligasyong bigyan siya ng ikasampung bahagi ng kanilang mga pananim. Noong 1635, ang kanyang kahalili, si Konde Giangirolamo II (1600–1665) ay nagtayo ng isang tuluyan na may taberna at isang oratoryo at sinimulan ang urbanisasyon ng kagubatan sa pamamagitan ng pagtatayo ng ilang maliliit na bahay. Ang pagpapalawak ng urbanisasyon ay natulungan, una sa pamamagitan ng kasaganaan ng kalisang kalkareang sedimentarya mula sa nakapalibot na tanawing karst , at pangalawa, ng kahilingan ng Konde na magtayo lamang ng mga bahay na may mga tuyong pader na bato nang hindi gumagamit ng mortero, na magiging kakaibang trulli. Ang obligasyong ito na magkaroon ng mga bahay na itinayo mula sa tuyong bato lamang, ay isang paraan ng Konde upang maiwasan ang pagbabayad ng buwis sa Español na Viceroy ng [[Kaharian ng Napoles]]. Ang sentro ng Alberobello ay itinayo sa daluyan ng sinaunang ilog Cana, na ngayon ay sinusundan ng Largo Giuseppe Martelotta, ang pangunahing kalye ng bayan. == Mga ugnayang pandaigdig == [[Talaksan:The_Trulli_of_Alberobello-111557.jpg|left|thumb|Isang hanay ng trulli]] Ang Alberobello ay [[Kambal na lungsod|kambal]] sa: * {{Flagicon|JPN}} [[Shirakawa-go]], Hapon * {{Flagicon|JPN}} [[Gokayama]], Hapon * {{Flagicon|ITA}} [[Monte Sant'Angelo]], Italya, simula 2013 * {{Flagicon|ITA}} [[Andria]], Italya * {{Flagicon|TUR}} [[Harran]], Turkiya, simula 2013 == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.alberobello.ba.it/ Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211027232309/https://comune.alberobello.ba.it/ |date=2021-10-27 }} * [http://www.alberobello.com Alberobello.com] * [http://www.alberobellotourism.com Turismo sa Alberobello] {{Kalakhang Lungsod ng Bari}}{{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Apulia]] 6htvl2oqwkopw2ynniadafeohalb3ou 2203529 2203528 2026-04-18T11:07:11Z Ryomaandres 8044 2203529 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Alberobello|frazioni=Coreggia (Orihinal na pangalan ay Correggia), ang isang frazione ng Alberobello simula 1895, San Leonardo|website={{Official website|http://www.comune.alberobello.ba.it/}}|area_code=080|day=Setyembre 25-26-27-28|saint=[[Cosme at Damian|San Cosme at Damian]]|postal_code=70011|elevation_m=402.5|elevation_footnotes=|telephone=|population_demonym=Alberobellese(i)|population_footnotes=|area_total_km2=40.82|area_footnotes=|mayor=Michele Maria Longo <ref>http://www.comune.alberobello.ba.it/index.php?option=com_content&view=article&id=25&Itemid=26&skin=white&size=%%{{Dead link|date=Enero 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|mayor_party=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Bari|Bari]] (BA)|official_name=Comune di Alberobello|region=[[Apulia]]|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|47|N|17|14|E|region:IT_type:city(10930)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=bottom|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Alberobello-Stemma.png|image_caption=Hanay ng mga ''trullo''|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Alberobello BW 2016-10-16 13-43-03.jpg|footnotes={{Infobox UNESCO World Heritage Site |child = yes |Official_name = Ang mga ''[[trullo]]'' ng Alberobello |ID = 787 |Year = 1996 |Criteria = Kultural: iii, iv, v |Area = 10.52 ha }}}} Ang '''Alberobello''' (Italyano: [ˌalberoˈbɛllo]; literal na "magandang puno"; [[Diyalektong Apulo-Barese|Barese]]: {{Lang|nap|Ajarubbédde}}) ay isang maliit na bayan at komuna sa [[Kalakhang Lungsod ng Bari]], [[Apulia]], [[Katimugang Italya]]. Ito ay may 10,735 naninirahan at kilala sa mga gusaling ''[[trullo]]''. Ang ''trulli'' of Alberobello ay itinakda bilang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]] simula 1996.<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/787/|title=The Trulli of Alberobello|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=UNESCO World Heritage Centre|language=en|access-date=2019-02-05}}</ref> == Kasaysayan == Ang unang paninirahan sa lugar ay nagsimula lamang noong unang bahagi ng ika-16 na siglo sa udyok ng Konde ng Conversano [[Andrea Matteo Acquaviva|Andrea Matteo III Acquaviva]] d'Aragona. Pinayagan niya ang humigit-kumulang apatnapung pamilyang magsasaka mula sa Noci na manirahan dito at magsaka ng lupa, na may obligasyong bigyan siya ng ikasampung bahagi ng kanilang mga pananim. Noong 1635, ang kanyang kahalili, si Konde Giangirolamo II (1600–1665) ay nagtayo ng isang tuluyan na may taberna at isang oratoryo at sinimulan ang urbanisasyon ng kagubatan sa pamamagitan ng pagtatayo ng ilang maliliit na bahay. Ang pagpapalawak ng urbanisasyon ay natulungan, una sa pamamagitan ng kasaganaan ng kalisang kalkareang sedimentarya mula sa nakapalibot na tanawing karst , at pangalawa, ng kahilingan ng Konde na magtayo lamang ng mga bahay na may mga tuyong pader na bato nang hindi gumagamit ng mortero, na magiging kakaibang trulli. Ang obligasyong ito na magkaroon ng mga bahay na itinayo mula sa tuyong bato lamang, ay isang paraan ng Konde upang maiwasan ang pagbabayad ng buwis sa Español na Viceroy ng [[Kaharian ng Napoles]]. Ang sentro ng Alberobello ay itinayo sa daluyan ng sinaunang ilog Cana, na ngayon ay sinusundan ng Largo Giuseppe Martelotta, ang pangunahing kalye ng bayan. == Mga ugnayang pandaigdig == [[Talaksan:The_Trulli_of_Alberobello-111557.jpg|left|thumb|Isang hanay ng trulli]] Ang Alberobello ay [[Kambal na lungsod|kambal]] sa: * {{Flagicon|JPN}} [[Shirakawa-go]], Hapon * {{Flagicon|JPN}} [[Gokayama]], Hapon * {{Flagicon|ITA}} [[Monte Sant'Angelo]], Italya, simula 2013 * {{Flagicon|ITA}} [[Andria]], Italya * {{Flagicon|TUR}} [[Harran]], Turkiya, simula 2013 == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.alberobello.ba.it/ Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211027232309/https://comune.alberobello.ba.it/ |date=2021-10-27 }} * [http://www.alberobello.com Alberobello.com] * [http://www.alberobellotourism.com Turismo sa Alberobello] {{Kalakhang Lungsod ng Bari}}{{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Apulia]] fqsc6ryjtdslt41dvjedhn010fkrhae 0 312233 2203523 2025986 2026-04-18T10:54:42Z Ryomaandres 8044 2203523 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Monte Sant'Angelo|province=[[Lalawigan ng Foggia|Foggia]] (FG)|website={{Official website|http://www.montesantangelo.it/}}|area_code=0884|postal_code=71037|day=Setyembre 29|saint=[[San Miguel]]|elevation_m=796|elevation_footnotes=|population_demonym=Montanari|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=242|area_footnotes=|mayor=Pierpaolo d'Arienzo|mayor_party=|frazioni=Marina di Monte Sant’Angelo (Macchia), Ruggiano|region=[[Apulia]]|official_name=Comune di Monte Sant'Angelo|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|41|42|N|15|58|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=bottom|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=Coat of arms of Monte Sant'Angelo|image_shield=|image_caption=Dambana ni San Miguel|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Sanctuaire San Michele de Monte Sant'Angelo.JPG|native_name=|footnotes={{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | official_name = Ang [[Santuwaryo ng Monte Sant'Angelo|Santuwaryo ng San Michele]] | part_of = [[Mga Lombardo ng Italya, mga Pook ng Kapangyarihan (568–774 A.D.)]] | criteria = {{UNESCO WHS type|(ii)(iii)(vi)}}(ii)(iii)(vi) | ID = 1318-007 | year = 2011 | area = {{convert|0.31|ha|acre|abbr=on}} | buffer_zone = {{convert|306.22|ha|acre|abbr=on}} }}}} Ang '''Monte Sant'Angelo''' ([[Wikang Napolitano|Foggiano]]: {{Lang|nap|Mónde}}) ay isang bayan at [[komuna]] ng [[Apulia]], timog Italya, sa [[lalawigan ng Foggia]], sa timog na dalisdis ng [[Monte Gargano]]. == Mga ugnayang pandaigdig == Ang Monte Sant'Angelo ay [[Kambal na lungsod|kambal]] sa: * {{Flagicon|ITA}} [[San Michele Salentino]], Italya (simula 2007) * {{Flagicon|ITA}} [[Vallecorsa]], Italya (simula 2009) * {{Flagicon|FRA}} [[Mont Saint-Michel]], Pransiya (simula 2010) * {{Flagicon|ITA}} [[San Giovanni Rotondo]], Italya (simula 2013) * {{Flagicon|ITA}} [[Bari]], Italya (simula 2013) * {{Flagicon|ITA}} [[Lungsod ng Assisi|Assisi]], Italya (simula 2013) * {{Flagicon|ITA}} [[Andria]], Italya (simula 2013) * {{Flagicon|ITA}} [[Alberobello]], Italya (simula 2013) == Tingnan din == * [[Kastilyo ng Monte Sant'Angelo]] * [[Abadia Pulsano]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.montesantangelo.it Opisyal na website] * [http://www.ilgiornaledimonte.it Balita ''Il giornale di monte''] * [https://web.archive.org/web/20060507083514/http://www.garganonline.net/montesangelo.html Gallery ng mga imahe] {{In lang|it}} * [https://web.archive.org/web/20060513190117/http://www.stupormundi.it/Monte.html Ang Castle] {{In lang|it}} * [http://www.globopix.net/fotografie/gargano_4.html gallery ng imahe] {{In lang|it}} * [http://www.montesantangelo.com montesantangelo.com] - Patnubay sa lungsod ng Monte Sant'Angelo {{Lalawigan ng Foggia}}{{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Apulia]] hlle4me94st8qm2pho0r9wdeer6eng8 2203549 2203523 2026-04-18T11:29:29Z Ryomaandres 8044 2203549 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Monte Sant'Angelo|province=[[Lalawigan ng Foggia|Foggia]] (FG)|website={{Official website|http://www.montesantangelo.it/}}|area_code=0884|postal_code=71037|day=Setyembre 29|saint=[[San Miguel]]|elevation_m=796|elevation_footnotes=|population_demonym=Montanari|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|area_total_km2=242|area_footnotes=|mayor=Pierpaolo d'Arienzo|mayor_party=|frazioni=Marina di Monte Sant’Angelo (Macchia), Ruggiano|region=[[Apulia]]|official_name=Comune di Monte Sant'Angelo|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|41|42|N|15|58|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=bottom|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=Coat of arms of Monte Sant'Angelo|image_shield=|image_caption=Dambana ni San Miguel|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Sanctuaire San Michele de Monte Sant'Angelo.JPG|native_name=|footnotes={{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | official_name = Ang [[Santuwaryo ng Monte Sant'Angelo|Santuwaryo ng San Michele]] | part_of = [[Mga Lombardo ng Italya, mga Pook ng Kapangyarihan (568–774 A.D.)]] | criteria = {{UNESCO WHS type|(ii)(iii)(vi)}}(ii)(iii)(vi) | ID = 1318-007 | year = 2011 | area = {{convert|0.31|ha|acre|abbr=on}} | buffer_zone = {{convert|306.22|ha|acre|abbr=on}} }}}} Ang '''Monte Sant'Angelo''' ([[Wikang Napolitano|Foggiano]]: {{Lang|nap|Mónde}}) ay isang bayan at [[komuna]] ng [[Apulia]], timog Italya, sa [[lalawigan ng Foggia]], sa timog na dalisdis ng [[Monte Gargano]]. == Empleo == Ang karamihan sa mga nagtatrabahong populasyon ay nagmamay-ari ng lupang sakahan, nag-aalaga ng mga [[baka]], nagpapatakbo ng mga panaderya, restawran, o [[tindahan]]. Kadalasan, ang mga tindahan at negosyo ay pagmamay-ari ng pamilya. Ang populasyon ng Monte Sant'Angelo ay nananatiling medyo maliit dahil sa kakulangan ng trabaho sa bayan. == Transportasyon == Mapupuntahan ang Monte Sant'Angelo sa pamamagitan ng kalsada sa pamamagitan ng kalsadang panlalawigan ng Foggia-Monte Sant'Angelo SP.55. Ang kalsadang panlalawigan ng SP.89 ay dumadaan sa ''[[frazione]]'' ng Macchia. == Mga ugnayang pandaigdig == Ang Monte Sant'Angelo ay [[Kambal na lungsod|kambal]] sa: * {{Flagicon|ITA}} [[San Michele Salentino]], Italya (simula 2007) * {{Flagicon|ITA}} [[Vallecorsa]], Italya (simula 2009) * {{Flagicon|FRA}} [[Mont Saint-Michel]], Pransiya (simula 2010) * {{Flagicon|ITA}} [[San Giovanni Rotondo]], Italya (simula 2013) * {{Flagicon|ITA}} [[Bari]], Italya (simula 2013) * {{Flagicon|ITA}} [[Lungsod ng Assisi|Assisi]], Italya (simula 2013) * {{Flagicon|ITA}} [[Andria]], Italya (simula 2013) * {{Flagicon|ITA}} [[Alberobello]], Italya (simula 2013) == Tingnan din == * [[Kastilyo ng Monte Sant'Angelo]] * [[Abadia Pulsano]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.montesantangelo.it Opisyal na website] * [http://www.ilgiornaledimonte.it Balita ''Il giornale di monte''] * [https://web.archive.org/web/20060507083514/http://www.garganonline.net/montesangelo.html Gallery ng mga imahe] {{In lang|it}} * [https://web.archive.org/web/20060513190117/http://www.stupormundi.it/Monte.html Ang Castle] {{In lang|it}} * [http://www.globopix.net/fotografie/gargano_4.html gallery ng imahe] {{In lang|it}} * [http://www.montesantangelo.com montesantangelo.com] - Patnubay sa lungsod ng Monte Sant'Angelo {{Lalawigan ng Foggia}}{{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Apulia]] spjr0dq6qbrmnytmo39cipgu7igwnpg 0 312561 2203504 2084579 2026-04-18T10:48:29Z Ryomaandres 8044 2203504 wikitext text/x-wiki {{stack| {{Infobox Italian comune | name = Ravena | official_name = | native_name = {{native name|rgn|Ravèna}} {{native name|it|Ravenna}} | image_skyline = Ravenna collage.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = Mga retrato ng Ravenna | image_flag = Flag of Ravenna.svg | image_shield = | shield_alt = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = Italy Emilia-Romagna#Italy#Europe | coordinates = {{coord|44|24|58|N|12|12|06|E|type:city|display=inline,title}} | region = [[Emilia-Romaña]] | province = [[Lalawigan ng Ravena|Ravena]] (RA) | frazioni = {{Collapsible list |framestyle=border:none; padding:0; |titlestyle = font-size:100%;font-weight:normal;text-align:left;background:#eee; |title=(subdivisions) |liststyle=line-height:1.1; |Casalborsetti, Lido di Savio, Lido di Classe, Lido di Dante, Lido Adriano, Marina di Ravenna, Punta Marina Terme, Porto Corsini, Porto Fuori, [[Marina Romea]], Ammonite, Camerlona, Mandriole, Savarna, Grattacoppa, Conventello, Torri, Mezzano, Sant'Antonio, San Romualdo, Sant'Alberto, Borgo Montone, Fornace Zarattini, Piangipane, San Marco, San Michele, Santerno, Villanova di Ravenna, Borgo Sisa, Bastia, Borgo Faina, Carraie, Campiano, Casemurate, Caserma, Castiglione di Ravenna, Classe, Coccolia, Ducenta, Durazzano, Filetto, Fosso Ghiaia, Gambellara, Ghibullo, Longana, Madonna dell'Albero, Massa Castello, Mensa Matellica, Osteria, Pilastro, Roncalceci, Ragone, Santo Stefano, San Bartolo, San Zaccaria, Savio, S. Pietro in Trento, San Pietro in Vincoli, San Pietro in Campiano }} | mayor_party = [[Democratic Party (Italy)|PD]] | mayor = [[Michele De Pascale]] | area_footnotes = | area_total_km2 = 652.89 | population_footnotes = <ref>[http://demo.istat.it/pop2014/index1.html GeoDemo - Istat.it]</ref> | population_total = 158784 | population_as_of = Enero 1, 2014 | population_demonym = Ravennate, Ravennese{{refn|Generally speaking, adjectival "Ravenna" and "Ravennate" are more common for most adjectival uses&mdash;the ''[[Ravenna Cosmography]]'', [[Ravenna grass]], the Ravennate fleet&mdash;while "Ravennese" is more common in reference to people. The neologism "Ravennan" is also encountered. The Italian form is ''ravennate''; in Latin, ''Ravennatus'', ''Ravennatis'', and ''Ravennatensis'' are all encountered.}} | elevation_footnotes = | elevation_m = 4 | twin1 = | twin1_country = | saint = [[Apolinario ng Ravena|San Apolinario]] | day = Hulyo 23 | postal_code = 48100 | area_code = 0544 | website = {{official website|http://www.comune.ravenna.it}} }} {{Infobox UNESCO World Heritage Site | WHS = Mga Maagang Kristiyanong Monumento ng Ravena | Image = Mosaic of Justinianus I - Basilica San Vitale (Ravenna).jpg | Caption = Mosaic ni Emperador [[Justiniano I]] mula sa Basilika ng San Vitale, Ravena. | ID = 788 | Criteria = Kultural: i, ii, iii, iv | Year = 1996 | Area = 1.32 ektarya }}}}Ang '''Ravena''' o '''Ravenna''' (Italyano: [raˈvenna], lokal ding [raˈvɛnna]; Romagnol: Ravèna) ay ang kabeserang lungsod ng [[Lalawigan ng Ravenna]], sa rehiyon ng [[Emilia-Romaña]] ng Hilagang Italya Ito ang kabeserang lungsod ng Kanlurang Imperyong Romano mula 402 hanggang sa gumuho ang imperyo noong 476. Nagsilbi itong kabesera ng Kahariang Ostrogodo hanggang sa ito ay muling nasakop noong 540 ng Imperyong Bisantino. Pagkatapos, nabuo ng lungsod ang sentro ng Bisantinong Eksarkado ng Ravena hanggang sa pagsalakay ng mga Lombardo noong 751. Bagaman ito ay isang panloob na lungsod, ang Ravenna ay konektado sa [[Dagat Adriatico]] sa pamamagitan ng [[Kanal Candiano]]. Kilala ito sa napangalagaang arkitekturang ng huling Romano at ng Bisantino, na may walong gusali ang bumubuo sa [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng UNESCO na "Mga Maagang Kristiyanong Monumento ng Ravena" ==Mga sanggunian== <references /> {{World Heritage Sites in Italy}} b94tz7e57nqe6b8bj1xnzeqi8n1016j 0 312618 2203541 2189027 2026-04-18T11:19:56Z Ryomaandres 8044 Nilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Romanong akwedukto]] sa [[Akweduktong Romano]] mula sa redirect 2189027 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Pont_du_Gard_BLS.jpg|right|thumb|300x300px| Ang maraming arko ng [[Pont du Gard]] sa [[Romanong Galo]] (modernong timog [[Pransiya]]). Ang itaas na baitang ay nagsasara ng isang akweduktong nagdadala ng tubig sa [[Nimes]] noong panahong Romano; ang mas mababang baitang nito ay pinalawak noong 1740s upang magdala ng isang malawak na kalsada sa kabila ng ilog.]] [[File:The_Roman_Aquaduct_at_Mória_(Lesvos).ogv|thumb|Kuhang panghimpapawig ng isang Romanong panlalawigang akwedukto sa Mória ([[Lesbos]])]] Ang mga [[Sinaunang Roma|Romano]] ay nagtayo ng mga [[Akwedukto (tulay)|akwedukto]] kanilang buong [[Republikang Romano|Republika]] at kalaunan ang [[Imperyong Romano|Imperyo]], upang magdala ng tubig mula sa labas ng mga mapagkukunan tungo sa mga lungsod at bayan. Ang pinagkukuhanan ng tubig sa akwedukto ng mga [[Thermae|pampublikong paliguan]], [[Latrine|kasilyas]], balong, at mga pribadong sambahayan. Sinusuportahan din nito ang mga operasyon sa pagmimina, paggiling, bukid, at hardin. == Mga sanggunian ==  {{Reflist|30em}} == Mga panlabas na link == * [[Sextus Julius Frontinus]] . ''[http://www.uvm.edu/~rrodgers/Frontinus.html De Aquaeductu Urbis Romae]'' ( ''Sa pamamahala ng tubig ng lungsod ng Roma'' ). Isinalin ni RH Rodgers. [[Unibersidad ng Vermont]] . 2003. * [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Periods/Roman/Topics/Engineering/waterworks/home.html Lacus Curtius] - pagpasok sa Roman waterworks, uchicago.edu * [http://www.romaq.org/index.php?pid=map Proyekto sa online na survey ng aqueduct] * [http://www.romanaqueducts.info/ 600 mga Roman aqueduct] - na may detalyadong 25 na paglalarawan, romanaqueduct.info * [http://www.archeoroma.com/gli_acquedotti.htm Mapa ng mga Roman aqueduct] {{In lang|it}} , archeoroma.com * [https://acquedottidiroma.weebly.com/planimetria.html Planimetry ng Sinaunang mga aqueduct sa kanayunan ng Roman] {{In lang|it}} , acquedottidiroma.it * [http://espace.library.uq.edu.au/eserv/UQ:138266/ewri08_k.pdf Kamakailang mga pag-unlad sa pag-aaral ng mga Roman aqueduct ni Chanson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141011212912/http://espace.library.uq.edu.au/eserv/UQ:138266/ewri08_k.pdf |date=2014-10-11 }} * [http://espace.library.uq.edu.au/list.php?browse=author&author_id=193 Hubert Chanson] - Isang dosenang malayang magagamit na nai-publish na mga artikulo sa pagsasaliksik sa Roman aqueduct Hydraulics at culvert design, at mga kaugnay na paksa ni Propesor Hubert Chanson, Kagawaran ng Sibil na Teknolohiya, [[Unibersidad ng Queensland]] . * [https://www.theguardian.com/world/2010/jan/24/roman-aqua-traiana-film-makers John Hooper, Ang mga ''lihim ng Roman aqueduct ay nakasalalay sa chapel''] . ''Ang Tagapangalaga'' . 24 Enero 2010. [[Kategorya:Tubig]] o5qqwgz7438g3middnp73zfno2wci3h 0 312621 2203343 1899607 2026-04-17T12:33:51Z ~2026-23669-52 160987 Removed redirect to [[Dennis Jose Borbon]] 2203343 wikitext text/x-wiki {{ {{#switch:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}|#default=ambox|{{ns:Image}}=imbox|{{ns:Category}}=cmbox}} | type = speedy | image = none | style = font-size:95%; | text = '''[[Wikipedia:Batayan para sa mabilisang pagbura|Kandidato para sa mabilisang pagbura]] ang pahinang ito dahil sa dahilang inilahad sa ibaba:''' B18 Kung hindi ka sang-ayon sa kanyang mabilisang pagbura, paki-paliwanag kung bakit sa [[{{NAMESPACE}} talk:{{PAGENAME}}|pahinang usapan nito]] o sa [[Wikipedia:Mga mabilisang pagbura]]. Kung maliwanag na hindi nakasunod sa pamantayan ng mabilisang pagbura, o may balak kang itama ito, maaaring mong tanggalin ang paalalang ito, ngunit huwag mong tanggalin ang paalalang ito mula sa artikulo na ikaw mismo ang gumawa. ''[[Wikipedia:Mga Tagapangasiwa|Mga tagapangasiwa]] - Tandaan na tingnan [[Natatangi:Ano ang nakakawing dito/{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|kung mayroong mga nakaturo dito]] at [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=history}} kasaysayan ng pahina] ([{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|diff=0}} huling pagbabago]) bago [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=delete}} burahin].''}}__NOINDEX__{{#if:||[[Kategorya:Mga pahinang mabilisang buburahin]][[Kategorya:Mga mabilisang pagbura]]}} #REDIRECT [[Dennis Jose Borbon]] h79vu45nbday6lrfiwuyhuewds0pto1 0 314399 2203526 2135093 2026-04-18T11:04:10Z Ryomaandres 8044 2203526 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Tarquinia|province=[[lalawigan ng Viterbo|Viterbo]] (VT)|website={{url|tarquinia.net}}|area_code=|postal_code=|day=|saint=|elevation_m=133|elevation_footnotes=|population_demonym=Tarquiniesi|population_footnotes=|area_total_km2=279.50|area_footnotes=|mayor=Pietro Mencarini|mayor_party=|frazioni=Tarquinia Lido|region=[[Lazio]]|official_name=Comune di Tarquinia|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|42|14|57|N|11|45|22|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=Tanawin ng Tarquinia|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Panorama di Tarquinia.jpg|native_name=|footnotes=}} [[Talaksan:Tarquinia_town_square_AvL.JPG|thumb|Ang liwasang bayan ng Tarquinia, na may munisipyo (Palazzo Comunale) sa kanan.]] Ang '''Tarquinia''' (Italyano: [[:en:Help:IPA/Italian|[tarˈkwiːnja]]]), dating '''Corneto''', ay isang lumang lungsod sa [[lalawigan ng Viterbo]], rehiyon Lazio, Italya na kilala pangunahin sa mga sinaunang [[Kabihasnang Etrusko|Etruskong]] libingan nito sa laganap na [[nekropolis]], o mga sementeryo, kung saan ito ay ginawaran ng katayuan bilang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng UNESCO. Noong 1922, pinalitan ito ng pangalan sa sinaunang lungsod ng '''Tarquinii''' (Roman) o '''Tarch(u)na''' (Etruscan). Bagaman kakaunti ang nakikita sa dating napakalaking kayamanan at lawak ng sinaunang lungsod, ang arkeolohiya ay lalong nagsisiwalat ng mga sulyap sa mga nakaraang kaluwalhatian. == Kasaysayan == Ang lungsod ng Etrusko at Romano ay matatagpuan sa mahabang talampas ng La Civita sa hilaga ng kasalukuyang bayan. Ang mga sinaunang libingan (nekropolis), na mula pa noong Panahon ng Bakal (ika-9 na siglo BC, o panahong [[Kulturang Villanova|Villanova]]) hanggang sa panahon ng mga Romano, ay nasa katabing mga promontoryo kabilang ang sa Tarquinia ngayon. == Kakambal na bayan == * {{Flagicon|CUB}} [[Jaruco]], [[Cuba]] * {{Flagicon|MLT}} [[Rabat, Malta|Rabat]], [[Malta]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{commons-inline}} * {{Cite EB9}} * {{Cite EB1911}} * [http://www.tarquinia.net/ Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160802221256/http://www.tarquinia.net/ |date=2016-08-02 }} * [http://www.awayaway.com/articles/article-16.html Awayaway.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211104154703/https://www.awayaway.com/articles/article-16.html |date=2021-11-04 }}, Tarquinia - ancient history of Italy: descriptions of some Etruscan tombs * [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Places/Europe/Italy/_Periods/Roman/Archaic/Etruscan/_Texts/DENETR*/home.html#18 Uchicago.edu] (3&nbsp;chapters of George Dennis's ''Cities and Cemeteries of Etruria'') * [http://www.discoversoriano.com/festivals/april/tarquinia---cattle-branding-festival.html Discoversoriano.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928000921/http://www.discoversoriano.com/festivals/april/tarquinia---cattle-branding-festival.html |date=2007-09-28 }}, Information about Tarquinia's Cattle Branding Festival * [http://www.tarquiniaturismo.it / Tarquinia Tourism Information] {{Lalawigan ng Viterbo}}{{World Heritage Sites in Italy}}{{Uncategorized|date=Oktubre 2024}} i22q9m8s71uu5xb5s464hrdsqoty33o 0 314447 2203540 2106445 2026-04-18T11:17:10Z Ryomaandres 8044 2203540 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Mt_Vesuvius_79_AD_eruption.svg|right|thumb|300x300px| Oplontis at iba pang lungsod na naapektuhan ng pagsabog ng [[Vesubio|Bundok Vesubio]] noong AD 79. Ang itim na ulap ay kumakatawan sa pangkalahatang pamamahagi ng [[Bulkanikong abo|abo]] at [[Sindero|cinder]]. Ipinapakita ang mga modernong linya ng baybayin.]] Ang '''Oplontis''' ay isang [[Sinaunang Roma|sinaunang Romanong]] pook arkeolohiko na matatagpuan sa bayan ng [[Torre Annunziata]], timog ng [[Napoles]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] ng [[katimugang Italya]].<ref>{{cite web|url=https://sites.google.com/site/ad79eruption/oplontis|title=Oplontis – AD 79 eruption|website=sites.google.com|access-date=2022-01-09|archive-date=2017-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20170107163224/https://sites.google.com/site/ad79eruption/oplontis|url-status=dead}}</ref> Ang nahukay na pook ay binubuo ng dalawang Romanong villa, ang pinakakilala kung saan ay ang Villa A, ang tinatawag na [[Villa Poppaea]]. Tulad ng mga kalapit na bayan ng Pompeya at Erculano, ang Oplontis ay inilibing sa abo sa panahon ng [[Pagputok ng Bundok Vesubio noong 79|pagputok ng Bundok Vesubio]] noong AD 79.<ref>{{cite web|title=Oplontis|url=http://www.oplontisproject.org/|access-date=23 May 2017|archive-date=10 Hunyo 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230610112413/http://www.oplontisproject.org/|url-status=dead}}</ref> Gayunpaman, ang lakas ng pagsabog ay mas malakas kaysa mga lungsod na ito dahil hindi lamang bubong ang bumagsak, ngunit ang mga pader at haligi ay nasira at ang mga piraso ay itinapon patagilid.<ref>Oplontis: Villa A ("of Poppaea") at Torre Annunziata, Italy. John R. Clarke and Nayla K. Muntasser, c2014. p 771-</ref> == Kasaysayan at mga paghuhukay == Sa kasamaang palad, ang pagtatayo ng mga modernong paliguan sa itaas ng mga ito ang naging sanhi ng kanilang pagkawasak. Kalaunan ay natagpuan ang dalawang lagysan sa ilalim ng lupa para sa suplay ng tubig o daluyan na pagmamay-ari ng mga paliguan. Bukod pa rito, natuklasan ang mga labi ng dalawang pampanirahang villa sa malapit, ang isa ay pagmamay-ari ni Caius Siculius Caius Filius na ang selyo ay natagpuan at mula rito ay nakuha ang isang magandang fresco, bagaman maraming iba pang labi sa lugar ang sinira at dinambong.<ref>Clarke, John R. 1945-. Oplontis: Villa A ("of Poppaea") at Torre Annunziata, Italy, 139-292</ref> == Mga sanggunian ==  {{reflist}}{{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] 5wyvq4i2dgzap0o6lq9zwyg8wqy4g69 10 320856 2203448 2201850 2026-04-18T07:14:09Z Ryomaandres 8044 2203448 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Vernazza and the sea, Cinque Terre, Italy.jpg|right|100px]] *...na ang [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya|Pandaigdigang Pamanang Pook]] na '''[[Cinque Terre]]''' ay nangangahulugang 'Limang Lupain' ay tumutukoy sa mga [[comune|bayan]] at [[frazione|bayan]] ng '''[[Monterosso al Mare]]''', '''[[Vernazza]]''', '''[[Corniglia]]''', '''[[Manarola]]''', at '''[[Riomaggiore]]''' (''nakalarawan ang Vernazza'') *...na ang Pilipinas ay ang kauna-unahang bansa sa mundo na nagdeklara ng '''[[Krisis sa enerhiya sa Pilipinas noong 2026|krisis sa enerhiya]]''' bunga ng [[digmaan sa Iran noong 2026]]? *...na ang dating konserbatibo na ang hinaharap na santo na si '''[[Óscar Romero|Padre Óscar Romero]]''' ay tatalima sa '''[[teolohiya ng pagpapalaya]]''' bunsod ng pagpaslang ng militar sa kaniyang kaibigang si '''[[Rutilio Grande|Padre Rutillo Grande]]'''? *...na ang hinihinalang pinagmulan ng [[tiramisù]], ang '''[[Treviso]]''', ay tinirhan ng mga '''[[Mga Veneto|Veneto]]''' bago ang '''[[Pananakop ng mga Romano sa Italya|pananakop ng mga Romano]]'''? *...na ang '''[[Palasyo ng Golestan]]''' sa [[Teheran]] ay isa sa mga '''[[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Iran|Pandaigdigang Pamanang Pook]]''' na nadamay buhat ng nangyayaring '''[[Digmaan sa Iran noong 2026|Digmaan sa Iran]]'''? c0t0bmjmdbbq9sjvtfakvwsawgp4syz 2203450 2203448 2026-04-18T07:14:44Z Ryomaandres 8044 2203450 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Vernazza and the sea, Cinque Terre, Italy.jpg|right|100px]] *...na ang [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya|Pandaigdigang Pamanang Pook]] na '''[[Cinque Terre]]''' ay nangangahulugang 'Limang Lupain' ay tumutukoy sa mga [[comune|bayan]] at [[frazione|bayan]] ng '''[[Monterosso al Mare]]''', '''[[Vernazza]]''', '''[[Corniglia]]''', '''[[Manarola]]''', at '''[[Riomaggiore]]'''? (''nakalarawan ang Vernazza'') *...na ang Pilipinas ay ang kauna-unahang bansa sa mundo na nagdeklara ng '''[[Krisis sa enerhiya sa Pilipinas noong 2026|krisis sa enerhiya]]''' bunga ng [[digmaan sa Iran noong 2026]]? *...na ang dating konserbatibo na ang hinaharap na santo na si '''[[Óscar Romero|Padre Óscar Romero]]''' ay tatalima sa '''[[teolohiya ng pagpapalaya]]''' bunsod ng pagpaslang ng militar sa kaniyang kaibigang si '''[[Rutilio Grande|Padre Rutillo Grande]]'''? *...na ang hinihinalang pinagmulan ng [[tiramisù]], ang '''[[Treviso]]''', ay tinirhan ng mga '''[[Mga Veneto|Veneto]]''' bago ang '''[[Pananakop ng mga Romano sa Italya|pananakop ng mga Romano]]'''? *...na ang '''[[Palasyo ng Golestan]]''' sa [[Teheran]] ay isa sa mga '''[[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Iran|Pandaigdigang Pamanang Pook]]''' na nadamay buhat ng nangyayaring '''[[Digmaan sa Iran noong 2026|Digmaan sa Iran]]'''? jche3cnmzob6e5cfeupmde3ntu1tq9m 2203451 2203450 2026-04-18T07:15:02Z Ryomaandres 8044 2203451 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Vernazza and the sea, Cinque Terre, Italy.jpg|right|100px]] *...na ang [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya|Pandaigdigang Pamanang Pook]] na '''[[Cinque Terre]]''' na nangangahulugang 'Limang Lupain' ay tumutukoy sa mga [[comune|bayan]] at [[frazione|bayan]] ng '''[[Monterosso al Mare]]''', '''[[Vernazza]]''', '''[[Corniglia]]''', '''[[Manarola]]''', at '''[[Riomaggiore]]'''? (''nakalarawan ang Vernazza'') *...na ang Pilipinas ay ang kauna-unahang bansa sa mundo na nagdeklara ng '''[[Krisis sa enerhiya sa Pilipinas noong 2026|krisis sa enerhiya]]''' bunga ng [[digmaan sa Iran noong 2026]]? *...na ang dating konserbatibo na ang hinaharap na santo na si '''[[Óscar Romero|Padre Óscar Romero]]''' ay tatalima sa '''[[teolohiya ng pagpapalaya]]''' bunsod ng pagpaslang ng militar sa kaniyang kaibigang si '''[[Rutilio Grande|Padre Rutillo Grande]]'''? *...na ang hinihinalang pinagmulan ng [[tiramisù]], ang '''[[Treviso]]''', ay tinirhan ng mga '''[[Mga Veneto|Veneto]]''' bago ang '''[[Pananakop ng mga Romano sa Italya|pananakop ng mga Romano]]'''? *...na ang '''[[Palasyo ng Golestan]]''' sa [[Teheran]] ay isa sa mga '''[[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Iran|Pandaigdigang Pamanang Pook]]''' na nadamay buhat ng nangyayaring '''[[Digmaan sa Iran noong 2026|Digmaan sa Iran]]'''? c6rabf30i68h5fpnesc8cnv387we0yh 2203454 2203451 2026-04-18T07:15:35Z Ryomaandres 8044 2203454 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Vernazza and the sea, Cinque Terre, Italy.jpg|right|100px]] *...na ang [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya|Pandaigdigang Pamanang Pook]] na '''[[Cinque Terre]]''' na nangangahulugang 'Limang Lupain' ay tumutukoy sa mga [[comune|bayan]] at [[frazione|nayon]] ng '''[[Monterosso al Mare]]''', '''[[Vernazza]]''', '''[[Corniglia]]''', '''[[Manarola]]''', at '''[[Riomaggiore]]'''? (''nakalarawan ang Vernazza'') *...na ang Pilipinas ay ang kauna-unahang bansa sa mundo na nagdeklara ng '''[[Krisis sa enerhiya sa Pilipinas noong 2026|krisis sa enerhiya]]''' bunga ng [[digmaan sa Iran noong 2026]]? *...na ang dating konserbatibo na ang hinaharap na santo na si '''[[Óscar Romero|Padre Óscar Romero]]''' ay tatalima sa '''[[teolohiya ng pagpapalaya]]''' bunsod ng pagpaslang ng militar sa kaniyang kaibigang si '''[[Rutilio Grande|Padre Rutillo Grande]]'''? *...na ang hinihinalang pinagmulan ng [[tiramisù]], ang '''[[Treviso]]''', ay tinirhan ng mga '''[[Mga Veneto|Veneto]]''' bago ang '''[[Pananakop ng mga Romano sa Italya|pananakop ng mga Romano]]'''? *...na ang '''[[Palasyo ng Golestan]]''' sa [[Teheran]] ay isa sa mga '''[[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Iran|Pandaigdigang Pamanang Pook]]''' na nadamay buhat ng nangyayaring '''[[Digmaan sa Iran noong 2026|Digmaan sa Iran]]'''? 7auu3ci2595ji0w3d7xos5ykitvn5jk 2203462 2203454 2026-04-18T07:19:49Z Ryomaandres 8044 2203462 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Vernazza and the sea, Cinque Terre, Italy.jpg|right|100px]] *...na ang [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya|Pandaigdigang Pamanang Pook]] na '''[[Cinque Terre]]''', na nangangahulugang 'Limang Lupain', ay tumutukoy sa mga [[comune|bayan]] at [[frazione|nayon]] ng '''[[Monterosso al Mare]]''', '''[[Vernazza]]''', '''[[Corniglia]]''', '''[[Manarola]]''', at '''[[Riomaggiore]]'''? (''nakalarawan ang Vernazza'') *...na ang Pilipinas ay ang kauna-unahang bansa sa mundo na nagdeklara ng '''[[Krisis sa enerhiya sa Pilipinas noong 2026|krisis sa enerhiya]]''' bunga ng [[digmaan sa Iran noong 2026]]? *...na ang dating konserbatibo na ang hinaharap na santo na si '''[[Óscar Romero|Padre Óscar Romero]]''' ay tatalima sa '''[[teolohiya ng pagpapalaya]]''' bunsod ng pagpaslang ng militar sa kaniyang kaibigang si '''[[Rutilio Grande|Padre Rutillo Grande]]'''? *...na ang hinihinalang pinagmulan ng [[tiramisù]], ang '''[[Treviso]]''', ay tinirhan ng mga '''[[Mga Veneto|Veneto]]''' bago ang '''[[Pananakop ng mga Romano sa Italya|pananakop ng mga Romano]]'''? *...na ang '''[[Palasyo ng Golestan]]''' sa [[Teheran]] ay isa sa mga '''[[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Iran|Pandaigdigang Pamanang Pook]]''' na nadamay buhat ng nangyayaring '''[[Digmaan sa Iran noong 2026|Digmaan sa Iran]]'''? f5l2gkl02q4x699noejqxsr2epi7pyj 0 321698 2203342 1992621 2026-04-17T12:33:30Z ~2026-23669-52 160987 Removed redirect to [[Esmaël Gonçalves]] 2203342 wikitext text/x-wiki {{ {{#switch:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}|#default=ambox|{{ns:Image}}=imbox|{{ns:Category}}=cmbox}} | type = speedy | image = none | style = font-size:95%; | text = '''[[Wikipedia:Batayan para sa mabilisang pagbura|Kandidato para sa mabilisang pagbura]] ang pahinang ito dahil sa dahilang inilahad sa ibaba:''' B18 Kung hindi ka sang-ayon sa kanyang mabilisang pagbura, paki-paliwanag kung bakit sa [[{{NAMESPACE}} talk:{{PAGENAME}}|pahinang usapan nito]] o sa [[Wikipedia:Mga mabilisang pagbura]]. Kung maliwanag na hindi nakasunod sa pamantayan ng mabilisang pagbura, o may balak kang itama ito, maaaring mong tanggalin ang paalalang ito, ngunit huwag mong tanggalin ang paalalang ito mula sa artikulo na ikaw mismo ang gumawa. ''[[Wikipedia:Mga Tagapangasiwa|Mga tagapangasiwa]] - Tandaan na tingnan [[Natatangi:Ano ang nakakawing dito/{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|kung mayroong mga nakaturo dito]] at [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=history}} kasaysayan ng pahina] ([{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|diff=0}} huling pagbabago]) bago [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=delete}} burahin].''}}__NOINDEX__{{#if:||[[Kategorya:Mga pahinang mabilisang buburahin]][[Kategorya:Mga mabilisang pagbura]]}} #REDIRECT [[Esmaël Gonçalves]] 3rnpeoaphomi173berycjjpi8dtzosx 0 325239 2203557 2155064 2026-04-18T11:49:49Z ~2026-23694-80 161001 2203557 wikitext text/x-wiki {{Infobox Software | name = Telegram | title = Telegram Messenger | logo = Telegram 2019 Logo.svg | screenshot = | caption = Telegram sa [[iOS]], screenshot na kinuha noong 2019 | collapsible = no | developer = Telegram FZ LLC<br />Telegram Messenger Inc. | released = {{Start date and age|2013|8|14}} | programming language = Desktop: [[C++]], [[C (wikang pamprograma)|C]], [[Java (wikang pamprograma)|Java]], [[Python (wikang pamprograma)|Python]] Android: [[Java (wikang pamprograma)|Java]] iOS: [[Swift (wikang pamprograma))|Swift]] | platform = [[Android (operating system)|Android]], [[iOS]], [[Linux]], [[macOS]], [[Application ng Web|Web]], [[Microsoft Windows|Windows]] | language = Aleman, Arabo, Espanyol, Ingles, Italyano, Koreano, Malayo, Olandes, Portuges, Pranses, Ruso at Ukranyo | language count = 66 (opisyal na 12) | language footnote =<ref>{{cite web|url=https://telegram.org/faq#q-can-i-translate-telegram|title=Q: Can I translate Telegram?|publisher=Telegram Messenger LLP|language=en|access-date=30 Setyembre 2023}}</ref> | genre = [[Voice over IP|VoIP]], [[instant messaging]] | license = [[freemium]] | website = {{URL|https://telegram.org/}} }} Ang '''Telegram Messenger''' ay isang pandaigdigang malayang serbisyo ng instant messaging na may freemium, cloud-based, at centralized na pag-access. Ang mga gumagamit ay maaaring magpadala ng mga mensahe, mga larawan, mga video, mga sticker, mga rekording, at mga iba't ibang uri na file. Ang app ay makukuha sa [[Android]], [[iOS]], [[Windows NT]], [[macOS]], at [[Linux]]. Ang Telegram ay nagbibigay rin ng opsyonal<ref name="netzpiloten">{{cite web|url=https://www.netzpiloten.de/telegram-messaging-app-vertrauen/|title=Telegram: Sollen 100 Millionen Nutzer der Messaging-App trauen?|last=Steinschaden|first=Jakob|date=15 Oktubre 2019|website=Netzpiloten Magazin|language=de|access-date=30 Setyembre 2023}}</ref><ref name="niebezpiecznik 9 Agosto 2018">{{cite web|url=https://niebezpiecznik.pl/post/prostujemy-nieprawdziwe-sformulowania-o-komunikatorach-signal-i-whatsapp-w-rzeczpospolitej/|title=Prostujemy bzdury o komunikatorach Signal i WhatsApp w Rzeczpospolitej|date=9 Agosto 2018|website=Niebezpiecznik|language=pl|access-date=30 Setyembre 2023|archive-date=10 Agosto 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180810080937/https://niebezpiecznik.pl/post/prostujemy-nieprawdziwe-sformulowania-o-komunikatorach-signal-i-whatsapp-w-rzeczpospolitej|url-status=live}}</ref> na "end-to-end" na pag-encrypt ng mga mensahe, ngunit hindi ito makukuha sa mga group chat o sa "desktop" na bersyon ng programa maliban sa macOS. Ang security model ng Telegram ay nakatanggap ng mga kritisismo mula sa mga eksperto sa kriptograpiya. Sinisiyasat nila ang pangkalahatang security model na awtomatikong nag-imbak ng lahat ng mga kontak, mensahe, at media kasama ang mga decryption key nito sa kanilang servers at sa hindi awtomatikong pagpapagana ng end-to-end encryption para sa mga mensahe.<ref name="netzpiloten" /><ref name="niebezpiecznik 9 Agosto 2018" /><ref>{{cite web|url=https://cpj.org/blog/2016/05/why-telegrams-security-flaws-may-put-irans-journal.php|title=Why Telegram's security flaws may put Iran's journalists at risk|date=31 Mayo 2016|publisher=Committee to Protect Journalists|language=en|access-date=30 Setyembre 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://gizmodo.com/why-you-should-stop-using-telegram-right-now-1782557415|title=Why You Should Stop Using Telegram Right Now|last=Turton|first=William|date=24 Hunyo 2016|website=Gizmodo|publisher=Gawker Media|language=en|access-date=30 Setyembre 2023}}</ref> Sinabi ni [[Pavel Durov]] na ito ay upang payagan ang mga gumagamit na makita ang mga mensahe at mga file mula sa anumang device.<ref>{{Cite news|last=Durov|first=Pavel|date=14 Agosto 2017|title=Why Isn't Telegram End-to-End Encrypted by Default?|url=http://telegra.ph/Why-Isnt-Telegram-End-to-End-Encrypted-by-Default-08-14|language=en|work=Telegraph|access-date=30 Setyembre 2023}}</ref> Bukod dito, sinisiyasat din ng mga eksperto sa kriptograpiya ang paggamit ng Telegram ng kanilang sariling encryption protocol na hindi pa napatunayan na maaasahan at ligtas.<ref name="niebezpiecznik 11 Enero 2021">{{cite web|url=https://niebezpiecznik.pl/post/whatsapp-telegram-czy-signal-2/|title=WhatsApp, Telegram czy Signal?|date=11 Enero 2021|website=Niebezpiecznik|language=pl|access-date=30 Setyembre 2023|archive-date=12 Enero 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112083007/https://niebezpiecznik.pl/post/whatsapp-telegram-czy-signal-2/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://motherboard.vice.com/read/why-you-dont-roll-your-own-crypto|title=Why You Don't Roll Your Own Crypto|last=Cox|first=Joseph|date=10 Disyembre 2015|website=Motherboard|publisher=[[Vice Media]]|language=en|access-date=30 Setyembre 2023|archive-date=26 Disyembre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161226174309/http://motherboard.vice.com/read/why-you-dont-roll-your-own-crypto|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dailydot.com/debug/telegram-isis-encryption-cryptography/|title=Cryptography expert casts doubt on encryption in ISIS' favorite messaging app|last=Turton|first=William|date=19 Nobyembre 2015|website=The Daily Dot|language=en|access-date=30 Setyembre 2023}}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Commons category|Telegram Messenger}} [[Kategorya:Software]] g1ssdvm2ljn5uunzd3ykjax3q5rcgek 0 333040 2203329 2201872 2026-04-17T12:10:02Z Myrabert015 156576 2203329 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | disputed = yes | name = Pulo ng Pag-asa | type = island | other_names = Pag-asa Island ''(Philippine English)''<br />Isla ng Pag-asa ''(Filipino/Tagalog)''<br />Ilalo ''(Pangasinense)''<br/>Thitu Island "(Ingles)"<br/>Zhongye Dao "(Tsino)"<br/>Đảo Thị Tứ "(Biyetnames)" | image_name = | image_caption = Pulo ng Pag-asa | pushpin_map = Philippines | pushpin_map_caption = Kinaroroonan sa Pilipinas | location = [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]] | coordinates = {{coord|11|03|08|N|114|17|00|E|display=inline,title|name=Pag-asa Island}} | archipelago = [[Kapuluan ng Kalayaan]] | country = {{PHL}} | country_admin_divisions_title = [[Regions of the Philippines|Rehiyon]] | country_admin_divisions = [[Mimaropa|Southwestern Tagalog Region]] | country_admin_divisions_title_1 = [[Provinces of the Philippines|Probinsya]] | country_admin_divisions_1 = [[Palawan]] | country_admin_divisions_title_2 = [[Municipalities of the Philippines|Bayan]] | country_admin_divisions_2 = [[Kalayaan, Palawan|Kalayaan]] | country1 = {{PHL}} | country2 = {{CHN}} | country3 = {{TWN}}<ref>{{cite web |title=Peace in the South China Sea, National Territory Secure Forever: Position Paper on ROC South Clina Sea Policy |date=2016|url=https://ws.mofa.gov.tw/Download.ashx?u=LzAwMS9VcGxvYWQvT2xkRmlsZS9XZWJBcmNoaXZlLzE5ODkvUG9zaXRpb24gUGFwZXIgb24gUk9DIFNvdXRoIENoaW5hIFNlYSBQb2xpY3kgKGlsbHVzdHJhdGVkIHBhbXBobGV0IFBERikucGRm&n=UG9zaXRpb24gUGFwZXIgb24gUk9DIFNvdXRoIENoaW5hIFNlYSBQb2xpY3kgKGlsbHVzdHJhdGVkIHBhbXBobGV0IFBERikucGRm&icon=.pdf |publisher=ROC Ministry of Foreign Affairs |access-date=28 December 2021}}</ref> | country4 = {{VNM}} | population = 193{{PH census|2020}}<ref name="PSApopden">{{Cite web |title=Philippine Population Density (Based on the 2020 Census of Population) |url=https://psa.gov.ph/population-and-housing/node/164857 |access-date=2 December 2021 |website=Philippine Statistics Authority}}</ref> |area_km2=0.37 }} Ang '''Pulo ng Pag-asa''', o '''Pag-asa Island''' ({{lang-en|Thitu Island}}); '''Đảo Thị Tứ''' ({{lang-vi|Đảo Thị Tứ}}); '''Zhongye Dao''' ({{zh|t=|s=|p=Zhōngyè Dǎo|c=中业岛/中業島}}), na may sukat na {{convert|37.2|ha|sp=us}}, ay ang pangalawang pinaka-malaking natural na pulo<ref name="cin4">Note that in 2014 the PRC embarked on a number of reclamation projects in the Spratly Islands. It appears that the largest of these, at [[Fiery Cross Reef]], is of at least 60 hectares, and according to some unverifiable sources, possibly as large as 150 hectares. {{Cite web |last=Kristine Kwok and Minnie Chan |date=8 June 2014 |title=China plans artificial island in disputed Spratlys chain in South China Sea |url=http://www.scmp.com/news/china/article/1527059/china-plans-artificial-island-disputed-spratlys-chain-south-china-sea |access-date=28 September 2014 |website=South China Morning Post}}</ref> sa [[Kapuluan ng Kalayaan]] (Kapuluang Spratly) at pinaka-malaking pulo na pinamamahalaan ng Pilipinas sa kapuluan. Ito ay matatagpuan sa {{convert|500|km|sp=us}} kanluran ng [[Puerto Princesa]]. Ang katabi nito ang Bahura ng Hilagang Peligro (North Danger Reef) sa hilaga, Bahura ng Zamora (Subi Reef) sa timog-kanluran, at ang Pampang (Banks) ng Kota (Loaita) at Bayani (Tizard) sa timog. Ang pulo ang nagsisilbing bilang poblacion ng bayan ng [[Kalayaan, Palawan|Kalayaan]] sa probinsya [[Palawan]] sa [[Pilipinas]], na pinapamahalaan din nito ang ibang mga pulo at bahura ng Kapuluan ng Kalayaan.<ref name="Rappler01">{{cite web|url=https://www.rappler.com/nation/262427-look-new-harbor-pagasa-island-may-30-2020/|title=LOOK: New harbor on Pag-asa Island|website=Rappler|access-date=May 30, 2020}}</ref> Ang pulo ay nasa 270 nautical na milya kanluran ng Palawan, Pilipinas. Ang pulo ay nasa kontrol at pamamahala ng Pilipinas bilang bahagi ng bayan ng Kalayaan, Palawan mula pa noong 1971. Noong Mayo 2020, naipatayo ang bagong sheltered port at pantalan.<ref name="Rappler01" /> Noong unang bahagi naman ng 2023 natapos ang pagkonkreto ng runway.<ref name="palawan-news_more-developments">{{cite web|url=https://palawan-news.com/more-developments-seen-in-pag-asa-island/|title=More developments seen in Pag-asa Island|website=Palawan News|access-date=June 13, 2023|archive-date=Hunyo 14, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230614031126/https://palawan-news.com/more-developments-seen-in-pag-asa-island/|url-status=dead}}</ref> Ang mga sibilbyang na imprastraktura sa pulo ay ang 1,300 metrong airstrip, parola, kinika na may 5 kama, communication tower ng [[Smart Communications|Smart]], at ang maliit na integrated elementary at high school.<ref name="Em1">{{Cite news |last=Esmaquel II |first=Paterno |date=19 July 2014 |title=PH town 'no match' vs China's Sansha City |work=Rappler |url=http://www.rappler.com/nation/8824-ph-town-no-match-vs-china-s-sansha |access-date=21 March 2014}}</ref> Ang pulo ay ang pinaka-malaking pulo na pinapamahalaan ng Pilipinas sa Kapuluaan ng Kalayaan. Habang ang ibang mga pulo na pinapamahalaan ng Pilipinas ay binabantayan ng mga militar, ang pulo ng Pag-asa lamang ang tanging may permanenteng mga sibilyan na residente.<ref name="Mogato">{{cite news |last1=Mogato |first1=Greg Torode, Manuel |title=Civilians emerge as pawns in South China Sea legal chess game |url=https://www.reuters.com/article/us-southchinasea-civilians-insight-idUSKBN0OE0KA20150529 |access-date=28 May 2021 |work=Mogato |date=29 May 2015 |language=en}}</ref><ref name="CIRSS">{{cite journal |last1=Quintos |first1=Mary Fides |title=A Demonstration of Resolve in Pag-asa Island {{!}} Foreign Service Institute |journal=Center for International Relations and Strategic Studies |date=June 2017 |volume=4 |issue=18 |url=https://www.fsi.gov.ph/a-demonstration-of-resolve-in-pag-asa-island/ |access-date=28 May 2021 |archive-date=11 Mayo 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210511093900/https://www.fsi.gov.ph/a-demonstration-of-resolve-in-pag-asa-island/ |url-status=dead }}</ref><ref name="Fonbuena">{{cite news |last1=Fonbuena |first1=Carmella |title=The residents of Pag-asa: Life on a disputed island |url=https://www.rappler.com/nation/feature-pagasa-residents-philippines |access-date=28 May 2021 |work=Rappler |date=18 May 2015 |language=en}}</ref> Ang mga bansang [[Tsina]], [[Taiwan|Taiwan (ROC)]] at [[Biyetnam]] ay inaangkin din ang pulo. ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Silipin din== * [[Kapuluan ng Kalayaan]] * [[Kalayaan, Palawan]] {{Stub|Pilipinas}} {{Kapuluan ng Kalayaan}} {{Lalawigan ng Pilipinas}} [[Kaurian:Mga pulo ng Dagat Timog Tsina]] [[Kaurian:Mga pulo ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga sigalutan sa teritoryo ng Pilipinas]] pdcok48nbj68i5plbhewycfezkbnkyv 0 334071 2203348 2203227 2026-04-17T16:33:19Z Tabilay 153890 /* Karera */Karera 2203348 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image =File:Alex Eala (2024 US Open) 02 (cropped).jpg |caption =Alex Eala sa 2024 US Open |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|05|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], [[Pilipinas]] |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 4, 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-hawak na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br><br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,869,094 |singlesrecord = {{tennis record|won=209|lost=126}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 46 (April 6, 2026) |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles qualifying|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2025 French Open – Women's singles|2025]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |doublesrecord = {{tennis record|won=47|lost=44}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 99 (February 9, 2026) |currentdoublesranking = No. 103 (April 6, 2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) |updated = April 13, 2026 |medaltemplates-expand =no |medaltemplates = {{MedalSport | Women's [[:en:tennis|Tennis]]}} {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{MedalCompetition | [[:en:Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | [[:en:Tennis at the 2022 Asian Games|2022 Hangzhou]] | [[:en:Tennis at the 2022 Asian Games – Women's singles|Singles]] }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|[[:en:Tennis at the 2022 Asian Games – Mixed doubles|Mixed doubles]]}} {{MedalCompetition | [[:en:Southeast Asian Games|Southeast Asian Games]]}} {{MedalGold | [[:en:2025 Southeast Asian Games|2025 Thailand]] | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Singles]] }} {{MedalBronze | [[:en:2021 Southeast Asian Games|2021 Vietnam]] | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Singles]] }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Mixed doubles]] }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Team]] }} {{MedalBronze | [[:en:2025 SEA Games|2025 Thailand]] | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Team]] }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Mixed doubles]] }} |AustralianOpenDoublesresult=1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]])}} Si '''Alexandra Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa Semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Singles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":6" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> ==Maagang buhay== Isinilang si Alexandra Eala noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Mike Eala at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rizza Maniego-Eala]], dating pambansang manlalangoy at opisyal ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]].<ref>{{cite news |title=Alexandra Eala &#124; Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |work=Women's Tennis Association |access-date=January 12, 2026}}</ref> Pamangkin siya ni [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating pinuno ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]], at kapatid ni Michael "Miko" Eala na naglaro ng kolehiyong tennis sa [[:en:Pennsylvania_State_University|Penn State]].<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |date=March 28, 2025 |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |work=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |url-status=live |access-date=August 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250828061821/https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |archive-date=August 28, 2025}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |first1=Frances Karmel S. |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |website=Philippine Entertainment Portal |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |access-date=August 27, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250428042146/https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |archive-date=April 28, 2025}}</ref> Ang kanyang lolo, si Roberto “Bobby” Maniego, ang nagpakilala sa kanya sa tennis at nagsilbing unang coach.<ref>{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |url-status=live |access-date=September 1, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250901153539/https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |archive-date=September 1, 2025}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin – Makati, bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa Espanya kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |first1=Rosy |date=October 22, 2022 |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |access-date=March 30, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330025238/https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |archive-date=March 30, 2025}}</ref> == Personal na buhay == Ang paboritong pagkain ni Eala ay [[Kaldereta (pagkain)|kaldereta]].<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala’s Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en}}</ref> Mas gusto niyang inumin ang [[matcha|tsa na matcha]] kaysa sa [[kape]].<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 March 2026}}</ref> Bihasa siya sa pakikipag-usap gamit ang iba’t ibang wika: [[Wikang Kastila|kastila]], [[Wikang Ingles|ingles]], at [[tagalog]].<ref>{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 March 2026}}</ref> Ang paborito niyang [[:en:Grand_Slam|pangunahing paligsahan sa larong tenis]] ay ang [[:en:Wimbledon_Championships|Paligsahan ng Wimbledon]], at tinuturing niya itong pinakamagandang lugar sa tenis.<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=July 3, 2025 |title='Living my dream': Alex Eala revels in historic Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=July 3, 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 24, 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview with Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=December 24, 2025 |website=Instagram |language=en}}</ref> Idolo niya ang [[:en:champion|kampon]] sa tenis na si [[:en:Maria_Sharapova|Maria Sharapova]], at nakapagsanay diya kasama si [[:en:Rafael_Nadal|Rafael Nadal]].<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova’s influence drives Alex Eala’s aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=February 23, 2026 |website=[[Manila Standard]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=November 20, 2025 |title=Alex Eala hits the court with Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=February 23, 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer|Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=August 27, 2025 |title=Before the big crowds, Alex Eala always had bro Miko by her side |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=February 23, 2026 |website=Spin.ph |language=en}}</ref> Ang pag-angat ni Eala sa WTA Tour matapos ang [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]] ay nagbigay sa kanya ng malaking impluwensiya sa Pilipinas, inihahambing sa pag-usbong ni [[Manny Pacquiao]].<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 March 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Ayon kay [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]], tinatrato na siya ng kanyang mga tagahanga na "parang kampeon ng isang Grand Slam" .<ref name="mo"/> Ang kanyang tagumpay ay muling nagpasigla ng interes sa tennis sa Pilipinas at sa [[Overseas Filipinos|mga Pilipinong nakatira sa ibang bansa]], kahit may hamon sa oras sa panonood.<ref name="mo"/><ref>{{cite web |title=Nearly a Century on Court: Filipino Trailblazers Who Took on Tennis’ Biggest Stage |url=https://asianjournal.com/entertainment/sports/a-century-on-court-filipino-trailblazers-who-took-on-tennis-biggest-stage/#:~:text=Dyan%20Castillejo%20%E2%80%93%20Former%20Fed%20Cup,and%20contemporary%20of%20Felicisimo%20Ampon. |website=Asian Journal |publisher=Asian Journal News |access-date=27 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=April 19, 2025 |title=The rich history of Philippine tennis, decades before Alex Eala |url=https://www.rappler.com/sports/rich-history-philippine-tennis-decades-before-alex-eala/ |access-date=March 28, 2026 |website=Rappler |language=en}}</ref> == Karera == === Juniors === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || 2R || 3R || A || A |- | French Open || A || Semifinal || A || A |- | Wimbledon || A || A || 2R || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || 2R || A |- | US Open || A || A || Semifinal || – |} Sa edad na 12, nagwagi si Eala sa 2018 [[:en:Les_Petit_As|Les Petits As]] sa Pransya,<ref>{{Cite web |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/cookies/?returnurl=%2Fnews%2F117748%2FLilov-Eala-win-at-Les-Petits-As |access-date=November 14, 2024 |website=Tennis Europe}}</ref> at nakuha ang kanyang unang under‑18 singles at doubles titles sa ITF Trofeo David Ferrer sa Alicante, Spain.<ref>{{Cite web |last=Payo |first=Jasmine |date=April 25, 2025 |title=Building blocks to success: Rundown of Alex Eala’s best tennis campaigns |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-best-tennis-campaigns/ |access-date=November 14, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}</ref> Noong 2019, napanalunan ni Eala ang [[:en:Orange_Bowl_(tennis)|Orange Bowl]] girls’ doubles title kasama si [[:en:Evialina_Laskevich|Laskevich]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |language=en |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217 |access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya sa [[:en:2020_Australian_Open_–_Girls'_doubles|Australian Open girls’ doubles]] kasama si [[:en:Priska_Madelyn_Nugroho|Nugroho]].<ref>{{Cite web |date=2020-01-31 |title=Eala, Nugroho capture Australian Open girls' doubles title |url=https://www.espn.com/story/_/id/28604688/eala-nugroho-capture-australian-open-girls-doubles-title |access-date=2025-10-08 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Sa [[:en:2021_French_Open_–_Girls'_doubles|2021 French Open]], nakuha niya ang ikalawang junior Grand Slam doubles title kasama si [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]].<ref>{{Cite news |last=Go |first=Beatrice |date=April 5, 2023 |title=Alex Eala clinches juniors world No. 2 after French Open romp |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-ranking-itf-world-juniors-2020/ |access-date=November 16, 2025}}</ref> Noong Hulyo 2021, nagwagi siya ng isahan at dalawahan (kasama si Madison Sieg) sa [[:en:Trofeo_Bonfiglio|Trofeo Bonfiglio]] sa Milan.<ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=July 17, 2021 |title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}</ref> Noong 2022, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Pilipinong nagwagi ng junior Grand Slam singles title sa [[:en:2022_US_Open_–_Girls'_singles|US Open]].<ref>{{Cite web |last=Levinsohn |first=Dan |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title at the 2022 US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html |access-date=November 14, 2025 |website=US Open}}</ref> === Prupesyonal na karera === ==== 2020 ==== '''Isahan''' Noong 2020, lumahok si Eala sa limang paligsahan ng [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] sa isahan. Umabot siya sa ika‑16 na yugto (Round of 16) sa W25 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]], W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Castellón]], at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Monastir]]. Natapos naman siya sa ika‑32 na yugto (Round of 32) sa W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]] at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|Melilla]]. Karamihan sa mga paligsahan ay ginanap sa luwad{{efn|clay}}, maliban sa Monastir na ginanap sa matigas na court.<ref name=":5">{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 |access-date=December 3, 2025 |website=www.tennisabstract.com}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=ITF: Alex Eala Singles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/activity/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |access-date=February 2, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> ==== 2021 ==== '''Isahan''' Sa [[:en:2021_WTA_Tour|WTA Tour]], unang sumabak si Eala sa [[:en:2021_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami Open]] ngunit hindi siya nakalusot sa qualifying. Gayunpaman, sa [[:en:2021_Winners_Open_–_Singles|Cluj-Napoca 250]], nakapasok siya sa pangunahing draw at umabot hanggang sa ika‑16 na yugto (Round of 16) bago natalo kay [[:en:Mayar_Sherif|Sherif]].<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2021, lumahok si Eala sa dalawang paligsahan ng [[:en:2021_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] sa dalawahan. Sa W25 Madrid, kasama si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]], nakarating sila sa quarterfinals. Samantala, sa W25 Platja d’Aro, nakipag‑pares siya kay [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]] at umabot sila hanggang sa finals.<ref name=":6">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Doubles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches?type=D#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> ==== 2022 ==== '''Isahan''' Sa WTA Tour, tampok ang kaniyang pagsabak sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]], subalit natalo siya sa unang yugto at sa qualifying.<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa ITF circuit, nagwagi siya sa W25 Chiang Rai at naging ikalawang puwesto (runner‑up) sa W60 Madrid 2. Umabot din siya sa semifinals ng W80 Poitiers, W60 Vitoria‑Gasteiz, at W25 El Espinar.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Nakapasok siya sa quarterfinals ng W80 Rancho Santa Fe, W60 Templeton, W25 Madrid, at W25 Chiang Rai 2.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Sa WTA Tour, nakapaglaro siya sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_doubles|Miami 1000]] at sa qualifying ng [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_doubles|Madrid 1000]].<ref name=":0">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang kanyang pangarap na naging tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Sa ITF circuit, lumahok siya sa sampung torneo kasama ang pitong iba’t ibang kapareha. Nagtala siya ng 10–10 na rekord, at ang pinakamataas na narating ay ang semifinals sa W25 Palma del Río kasama si [[:en:Marina_Bassols_Ribera|Ribera]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng pitong torneo at dalawang ulit na nabigo sa ika‑16 na yugto.<ref name=":6" /> ==== 2023 ==== '''Isahan''' Noong 2023, lumahok si Eala sa parehong [[:en:2023_WTA_Tour|WTA Tour]] at [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF Tour]]. Sa WTA Tour, lumahok siya sa qualifying draw ng [[:en:2023_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]] ngunit nabigo. Natalo rin siya sa unang yugto ng [[:en:2023_Thailand_Open_–_Singles|Thailand 250]], [[:en:2023_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]], [[:en:2023_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]], at [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Singles|Monastir 250]]. Lumaban din siya bilang wildcard sa [[:en:2023_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2023_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa ITF circuit, nakamit niya ang dalawang pinakamalalaking tagumpay sa isahan: una sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(April–June)|W15 Yecla]] at kasunod sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Roehampton]].<ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=June 4, 2023 |title=Alex Eala claims third ITF crown at W25 Yecla in Spain |url=https://www.abs-cbn.com/sports/06/04/23/tennis-alex-eala-claims-third-itf-crown-at-w25-yecla |access-date=November 7, 2025 |work=ABS CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=August 13, 2023 |title=Alex Eala wins fourth ITF title, rules W25 Roehampton |url=https://sports.inquirer.net/523461/alex-eala-wins-fourth-itf-title-rules-w25-roehampton |access-date=November 7, 2025 |website=Inquirer.net |language=en-US}}</ref> Bukod sa mga parangal, nakarating siya sa finals ng [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Aldershot]] at [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|W40 Petange]]; sa semifinals ng [[:en:2023_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|W100 Vitoria-Gasteiz]] at [[:en:2023_Engie_Open_Nantes_Atlantique_–_Singles|W60 Nantes]]; at sa quarterfinals ng [[:en:2023_Women's_TEC_Cup_–_Singles|W60 Barcelona]] at [[:en:2023_Ando_Securities_Open_–_Singles|W100 Tokyo]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Noong Agosto 28, nakapasok siya sa WTA top 200, at umangat pa sa ika‑191 na puwesto makalipas lamang ang tatlong linggo.<ref>{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 20, 2023 |title=Eala improves to career-high No. 191 in WTA rankings |url=https://mb.com.ph/2023/9/20/eala-improves-to-career-high-no-191-in-wta-rankings |access-date=November 7, 2025 |website=Manila Bulletin}}</ref> '''Dalawahan''' Noong 2023, lumahok si Eala sa mga torneo ng [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] at [[:en:2023_WTA_Tour|WTA]] sa dalawahan. Umabot siya sa apat na semifinals (W60 Trnava, W100 Tokyo, W25 Aldershot, W40 Petange), nakapasok sa apat na quarterfinals (W25 Zaragoza, W100 Vitoria-Gasteiz, W25 Roehampton, W60 Glasgow), at ilang beses na nakarating sa ika‑16 na yugto kabilang ang [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Doubles|Monastir 250]]. Karamihan sa mga torneo ay ginanap sa matitigas na court, maliban sa isang clay event sa W60 Chiasso.<ref name=":6" /> ==== 2024 ==== '''Isahan''' Noong 2024, hindi nakalusot si Eala sa qualifiers ng apat na Grand Slam ([[:en:2024_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]], [[:en:2024_French_Open_–_Women's_singles_qualifying|French Open]], [[:en:2024_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles_qualifying|Wimbledon]], [[:en:2024_US_Open_–_Women's_singles_qualifying|US Open]]). Ang pinakamagandang resulta niya ay ang quarterfinal sa [[:en:2024_Veneto_Open_–_Singles|Veneto 125]] laban kay [[:en:Sara_Errani|Errani]].<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2024_WTA_Tour|WTA Tour]], umabot siya sa ikalawang yugto ng WTA 1000 [[:en:2024_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami]], ngunit natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid]] at [[:en:2024_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan]]. Sa WTA 500, nabigo siya sa unang yugto ng [[:en:2024_Guadalajara_Open_Akron_–_Singles|Guadalajara 500]], [[:en:2024_Abu_Dhabi_Open_–_Singles|Abu Dhabi]], at sa qualifiers ng [[:en:2024_Ningbo_Open_–_Singles|Ningbo]]. Sa WTA 250, hindi siya nakalusot sa qualifiers ng [[:en:2024_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham]], at natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou]] at [[:en:2024_Jiangxi_Open_–_Singles|Jiangxi]]. Sa WTA 125, bukod sa semifinals sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra]], umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Oeiras]] at [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], ngunit natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Makarska_International_Championships_–_Singles|Makarska]] at [[:en:2024_Polish_Open_–_Singles|Warsaw]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]], nakuha niya ang unang malaking titulo sa W100 [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|Vitoria-Gasteiz]], tinalo si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]] sa final. Umabot din siya sa semifinals ng W100 [https://en.wikipedia.org/wiki/2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_%E2%80%93_Singles Dubai] at W50 [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Indore]], at sa quarterfinals ng W100 Takasaki, W100 Cary, W100 Landisville, W75 Porto, at W75 Trnava. Nabigo naman siya nang maaga sa W75 Zagreb at W60 Bellinzona.<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2024, nagpakita si Eala ng matatag na kampanya sa dalawahan. Sa WTA, ang pinakamalalim niyang resulta ay ang semifinals sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_doubles|Canberra 125]] kasama si [[:en:Laura_Pigossi|Pigossi]]. Nagkaroon din siya ng limang quarterfinal finishes: sa [[:en:2024_Ningbo_Open|Ningbo 500]] kasama si [[:en:Liang_En-shuo|Liang]], sa [[:en:2024_Polish_Open_–_Doubles|Warsaw 125]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sa [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Doubles|Guadalajara 125]] kasama si [[:en:Kimberly_Birrell|Birrell]], sa [[:en:2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_–_Doubles|W100 Dubai]] kasama si [[:en:Valentini_Grammatikopoulou|Grammatikopoulou]], at sa [[:en:2024_Porto_Women's_Indoor_ITF_3_–_Doubles|W75 Porto 3]] kasama si [[:en:Alicia_Barnett|Barnett]]. Bukod dito, nagtala rin siya ng ika‑16 na yugto sa [[:en:2024_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] (kasama si [[:en:Taylah_Preston|Preston]]).<ref name=":72" /><ref name=":0" /> Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nagtala si Eala ng tatlong titulo: una sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W50 Pune]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sinundan ng magkasunod na panalo kasama si [[:en:Estelle_Cascino|Cascino]] sa [[:en:2024_Open_de_Seine-et-Marne_–_Doubles|W75 Croissy-Beaubourg]] at [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Doubles|W100 Vitoria-Gasteiz]]—ang pinakamataas na antas ng kanyang doubles title sa taon. Umabot din siya sa semifinals ng [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W75 Trnava]] kasama si [[:en:Zeynep_Sönmez|Sönmez]].<ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 27, 2024 |title=Alex Eala cops W50 Pune doubles title with Latvian partner |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/549446/alex-eala-cops-w50-pune-doubles-title-with-latvian-partner |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=March 31, 2024 |title=Eala, partner rule W75 Croissy-Beaubourg doubles tilt |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2024/03/31/2344255/eala-partner-rule-w75-croissy-beaubourg-doubles-tilt |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=July 21, 2024 |title=Alex Eala wins singles and doubles titles at W100 Vitoria-Gasteiz |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/575666/alex-eala-also-wins-singles-title-at-w100-vitoria-gasteiz |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref name=":6" /> ==== 2025 ==== '''Isahan''' Noong 2025, umakyat si Eala mula No. 147 tungo sa career-high No. 50 matapos lumahok sa '''27''' torneo. Ang pinakamalaking tagumpay ay dumating sa [[2025 Miami Open – Women's singles|Miami 1000]], kung saan tinalo ang world No. 2 [[Iga Świątek]] sa quarterfinals bago matalo kay [[Jessica Pegula]] sa Semifinal. Sa damo, nakarating sa unang final sa [[2025 Eastbourne Open – Women's singles|Eastbourne 250]], ngunit natalo kay [[Maya Joint]]. Sa [[2025 US Open – Women's singles|US Open]], nakamit ang unang panalo sa main draw at umabot sa ikalawang round laban kay [[Cristina Bucșa]]. Pagkaraan nito, tinamo ang unang propesyonal na titulo sa [[2025 Guadalajara 125 Open – Singles|Guadalajara 125]], tinalo si [[Panna Udvardy]] sa final.<ref name=":4" /> Bukod sa mga highlight na ito, nagtala rin ng matatag na hinatnan: quarterfinals sa [[2025 SP Open – Singles|São Paulo 250]] laban kay [[Janice Tjen]], Semifinal sa [[2025 Jingshan Tennis Open – Women's singles|Jingshan 125]] laban kay [[Lulu Sun]] at sa [[2025 Canberra Tennis International – Women's singles|Canberra 125]] laban kay [[Wei Sijia]], at quarterfinals sa [[2025 Ilkley Open – Women's singles|Ilkley 125]] laban kay [[Rebecca Marino]] at sa [[2025 Suzhou WTA 125 – Singles|Suzhou 125]] laban kay [[Viktorija Golubic]]. Sa clay, umabot sa pangalawang round sa [[2025 Mutua Madrid Open – Women's singles|Madrid 1000]] laban kay Świątek, at sa [[2025 Hong Kong Tennis Open – Singles|Hong Kong 250]] laban kay [[Victoria Mboko]]. Sa iba pang 125 events, nakarating sa pangalawang round sa [[2025 Mumbai Open – Singles|Mumbai 125]] laban kay [[Mai Hontama]] at sa [[2025 Oeiras Ladies Open – Singles|Oeiras 125]] laban kay Udvardy.<ref name=":4" /> Gayunpaman, marami ring maagang pagkabigo ang natala ng season. Natalo sa unang round ng [[2025 French Open – Women's singles|French Open]] kay [[Emiliana Arango]], ng [[2025 Wimbledon Championships – Women's singles|Wimbledon]] kay [[Barbora Krejčíková]], at ng [[2025 Australian Open – Women's singles|Australian Open]] sa qualifying kay [[Jana Fett]]. Sa 1000 level, natalo sa unang round ng [[2025 Italian Open – Women's singles|Rome 1000]] kay [[Marta Kostyuk]], ng [[2025 Canadian Open – Women's singles|Montreal 1000]] kay [[Markéta Vondroušová]], at sa qualifying ng [[2025 Wuhan Open – Singles|Wuhan 1000]] kay [[Moyuka Uchijima]]. Sa 250 level, natalo sa unang round ng [[2025 Nottingham Open – Women's singles|Nottingham 250]] kay [[Magda Linette]], ng [[2025 Singapore Tennis Open – Singles|Singapore 250]] kay [[Simona Waltert]], ng [[2025 Japan Women's Open – Singles|Osaka 250]] kay [[Tereza Valentová]], at ng [[2025 Guangzhou Open – Singles|Guangzhou 250]] kay [[Claire Liu]]. Sa [[2025 Birmingham Open – Women's singles|Birmingham 250]], natalo rin sa unang round kay [[Linda Fruhvirtová]].<ref name=":4" /> Sa maagang ITF swing, tatlong torneo ang nilaro ngunit lahat ay nagtapos sa pangalawang round: W100 [[2025 Bengaluru Open – Singles|Bengaluru]] laban kay [[Dalila Jakupović]], W75 Trnava 1 laban kay [[Céline Naef]], at W75 Trnava 2 laban kay [[Valentina Ryser]].<ref name=":2" /> Ang kaniyang season ay tinalaan ng mga tagumpay na nag-angat sa kaniya patungo sa pandaigdigang Blg. 50.<ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2025, lumahok si Eala sa iba’t ibang antas ng WTA Tour sa dalawahan, katuwang ang iba’t ibang manlalaro at nagtala ng sari-saring resulta.<ref name=":6" /> Pinakamahusay ang kanyang kampanya sa [[2025 Guangzhou Open – Doubles|Guangzhou 250]], kung saan umabot siya sa semifinals kasama si [[Nadiia Kichenok]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng [[2025 Italian Open – Women's doubles|Italian 1000]] kapareha si [[Coco Gauff]].<ref name=":6" /> Sa mga Grand Slam, umabot siya sa ikalawang yugto ng [[2025 French Open – Women's doubles|French Open]] kasama si [[Renata Zarazúa]], at natalo sa unang yugto ng [[2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|Wimbledon]] kasama si [[Eva Lys]].<ref name=":6" /> Lumahok din siya sa WTA 250 [[2025 Birmingham Open – Women's doubles|Birmingham]] kasama si [[Rebeka Masarova]] at sa [[2025 Hong Kong Tennis Open – Doubles|Hong Kong]] kasama si [[Chan Hao-ching]], kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name=":6" /> Sa mga torneo ng WTA 125, nakapaglaro siya sa [[2025 Mumbai Open – Doubles|Mumbai 125]] kasama si [[Tsao Chia-yi]] at sa [[2025 Oeiras Ladies Open – Doubles|Oeiras 125]] kasama si [[Katie Volynets]], na kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name=":6" /> === 2026 === '''Isahan''' Sinimulan ni Eala ang kanyang 2026 season nang may matibay na simula sa ''[[2026 ASB Classic – Women's singles|Auckland 250]]'', kung saan umabot siya sa semifinals bago natalo kay [[:en:Wang_Xinyu|Wang]].<ref>{{cite news |last=Satumbaga-Villar|first=Krystel|date=January 10, 2026|title=Alex Eala succumbs to Chinese rival in Auckland semis|url=https://mb.com.ph/2026/01/10/alex-eala-succumbs-to-chinese-rival-in-auckland-semis|work=The Manila Bulletin|access-date=January 10, 2026}}</ref> Sa ''[[2026 Australian Open – Women's singles|Australian Open]]'', nabigo siya sa unang round ng singles.<ref>{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 19, 2026 |title=Alex Eala exits Australian Open first round |work=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/659094/alex-eala-exits-australian-open-first-round-falls-to-alycia-parks}}</ref> Lumaban siya sa ''[[:en:2026_Philippine_Women's_Open_–_Singles|Philippines 250]]'' bilang wildcard at nakapasok sa quarterfinals bago matalo kay [[:en:Camila_Osorio|Osorio]].<ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 29, 2026 |title=Alex Eala exits WTA Philippine Open, bows to Camila Osorio |url=https://sports.inquirer.net/660715/alex-eala-exits-wta-philippine-open-bows-to-camila-osorio |work=Philippine Daily Inquirer |access-date=January 29, 2026}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Abu_Dhabi_Open|Abu Dhabi 1000]]'', umabot siya sa [[2026 Abu Dhabi Open – Singles|quarterfinals]] ngunit natalo kay [[:en:Ekaterina_Alexandrova|Alexandrova]].<ref>{{Cite news |last=Gasgonia |first=Dennis |date=February 5, 2026 |title=Natalo si Alex Eala sa quarterfinals ng Abu Dhabi laban kay Alexandrova ng Russia |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2026/2/5/alex-eala-bows-out-of-abu-dhabi-quarterfinals-in-loss-to-russia-s-alexandrova-2244 |work=ABS-CBN News}}</ref> Sa ''[[2026_Qatar_TotalEnergies_Open_–_Singles|Qatar 1000]]'', nabigo siya sa unang round.<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=February 9, 2026 |title=Alex Eala exits Qatar Open after falling to Tereza Valentova |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-exits-qatar-open-after-falling-to-tereza-valentova-a5019-20260209 |access-date=February 9, 2026}}</ref> Sa Dubai, nakapasok siya sa quarterfinals ng ''[[2026_Dubai_Tennis_Championships_–_Women's_singles|Dubai 1000]]'' bago natalo kay [[:en:Coco_Gauff|Gauff]].<ref>{{Cite news |last=Ballesteros |first=Jan |date=February 19, 2026 |title=Alex Eala succumbs to world No. 4 Coco Gauff in Dubai quarterfinals |website=onesports.ph |url=https://onesports.ph/more-sports/article/41325/alex-eala-succumbs-to-world-no-4-coco-gauff-in-dubai-quarterfinals-1 |access-date=February 19, 2026}}</ref> Sa tinaguriang ''Sunshine Double'' na ''[[2026_BNP_Paribas_Open|Indian Wells 1000]]'' at ''[[2026 Miami Open – Women's singles|Miami 1000]]'', umabot siya sa ika-apat na round sa parehong torneo bago natalo kina [[:en:Linda_Noskova|Noskova]] at [[:en:Karolína_Muchová|Muchová]].<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=March 11, 2026 |title=Alex Eala bows out of Indian Wells with loss to Linda Nosková |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/11/tennis-alex-eala-bows-out-of-indian-wells-with-loss-to-linda-noskov-1231 |access-date=March 11, 2026 |work=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |date=Marso 24, 2026 |title=Alex Eala natanggal sa Miami Open matapos matalo kay Karolína Muchová |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/24/alex-eala-bows-out-of-miami-open-0012 |access-date=Marso 24, 2026}}</ref> Sa mga clay court ng Europa, halo-halo ang naging resulta niya. Sa ''[[2025_Upper_Austria_Ladies_Linz_–_Singles|Linz 500]]'', natalo siya sa ikalawang round laban kay [[:en:Jelena_Ostapenko|Ostapenko]].<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=April 8, 2026 |title=Eala squanders 5-1 second-set lead vs Ostapenko, exits Linz Open |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/04/08/2519713/eala-squanders-5-1-second-set-lead-vs-ostapenko-exits-linz-open |access-date=April 8, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, nabigo siya sa unang round ng ''[[2026_Porsche_Tennis_Grand_Prix_–_Singles|Stuttgart 500]]'' laban kay [[:en:Leylah_Fernandez|Fernandez]].<ref>{{Cite news |date=2026-04-15 |title=Natalo si Alex Eala sa Stuttgart Open laban kay Leylah Fernandez |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/15/alex-eala-stuttgart-open-0040 |access-date=2026-04-15}}</ref> ''' Dalawahan''' Sa ''[[2026 ASB Classic – Women's doubles|Auckland 250]]'', nakipagtambal si Eala kay [[:en:Iva_Jovic|Jović]] at umabot sila sa semifinals bago natalo kina [[:en:Xu_Yifan|Xu]] at [[:en:Yang_Zhaoxuan|Yang]].<ref>{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/9/tennis-alex-eala-iva-jovic-exit-asb-classic-doubles-1819|title=Alex Eala, Iva Jovic exit ASB Classic doubles|last=Castillejo|first=Dyan|date=January 9, 2026|access-date=January 9, 2026|work=ABS-CBN News}}</ref> Sa ''[[2026 Australian Open – Women's doubles|Australian Open]]'', nakipares siya kay [[:en:Ingrid_Martins|Martins]], ngunit hindi sila nakalusot sa unang round matapos matalo sa kanilang pambungad na laban.<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=January 20, 2026 |title=Eala, Martins ousted in first round of Australian Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/20/tennis-eala-martins-ousted-in-first-round-of-australian-open-doubles-1839 |access-date=January 20, 2026 |work=ABS-CBN News}}</ref> Samantala, sa ''[[2026 Abu Dhabi Open – Doubles|Abu Dhabi 1000]]'', nakipagtambal siya kay [[:en:Janice_Tjen|Tjen]] at nakaabot sila sa semifinal, ngunit natalo sa duo nina [[:en:Tereza_Mihalíková|Mihalíková]] at [[:en:Olivia_Nicholls|Nicholls]].<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=February 6, 2026 |title=Eala, Tjen get boot in Abu Dhabi Open semis |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/02/06/2506287/eala-tjen-get-boot-abu-dhabi-open-semis |access-date=February 6, 2026}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 Semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]]<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> == Pagganap Laban sa Nangungunang Manlalaro == === Paghahambing ng Performance ni Eala sa mga Laban === {| class="wikitable sortable" ! Antas ! Rekord ! Panalo % ! DR (avg) ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % ! RPW (Return Points Won) |- | vs Top 10 | 4–3 | 57% | 0.61–1.46 | 0–3% | 0–5% | 57–72% | 30–73% | 41–52% | ~48 |- | vs Top 20 | 6–7 | 46% | 0.36–1.32 | 0–3% | 1–6% | 52–69% | 36–73% | 42–52% | ~44 |- | vs Top 50 | 12–20 | 38% | 0.30–1.48 | 0–4% | 1–7% | 51–74% | 45–72% | 30–63% | ~43 |- | vs Top 100 | 28–38 | 42% | 0.36–1.37 | 0–3% | 1–7% | 54–72% | 50–71% | 39–57% | ~44.5 |- | Kabuuang Karera | 204–125 | 62% | ~1.00 | 0.0% | 0.4% | 59.9% | – | – | 46.3 |} Ang rekord ni '''Eala''' ay nagpapakita ng malinaw na mga pattern laban sa iba’t ibang antas ng kalaban. Laban sa '''Top 10 players''' hawak niya ang 4–3 rekord (57% win rate). Ang kanyang '''dominance ratio (DR)'''—sukatan ng puntos na napanalo kumpara sa nawala—ay mula 0.61 sa pagkatalo hanggang 1.46 sa panalo laban kay Coco Gauff. Ang kanyang unang serve ay nasa pagitan ng 57–72%, na may 30–73% puntos na napanalo, habang ang ikalawang serve ay nasa 41–52%. Mababa ang '''Ace %''' (0–3%), tanda ng pag-asa sa rallies kaysa free points, habang tumataas ang '''double faults''' (hanggang 5%). Laban sa '''Top 20 opponents''' siya ay 6–7 (46%), na may DR mula 0.36 hanggang 1.32. Nanatiling matatag ang unang serve (52–69%), ngunit pabagu-bago ang puntos na napanalo. Laban sa '''Top 50''' bumaba ang rekord sa 12–20 (38%), na may DR mula 0.30 hanggang 1.48. Tumataas ang double faults (1–7%), at ang ikalawang serve ay maaaring bumaba hanggang 30%. Laban sa '''Top 100''' siya ay 28–38 (42%), na may DR mula 0.36 hanggang 1.37. Nanatiling katulad ang serve stats, ngunit may volatility. Sa kabuuan ng kanyang '''karera''' (204–125, 62% win rate), ang average DR ay halos 1.00, tanda ng balanseng puntos na napanalo at nawala. Ang '''return points won (RPW)''' ay nasa ~46, na nagpapakita ng kakayahang mag-pressure sa kalaban kahit hindi matibay ang kanyang serve. Mababa ang Ace %, tanda ng pag-asa sa rallies, habang kontrolado ang double faults (mas mababa sa 1%). Ipinapakita ng mga datos na kaya niyang itaas ang antas laban sa elite opponents, ngunit may inconsistency sa serve laban sa mid-tier competition. ==== Pinakamagagandang Panalo ==== {| class="wikitable sortable" ! Taon ! Torneo ! Surface ! Round ! Kalaban (Ranggo) ! Iskor ! Resulta ! DR ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % |- | 2025 | US Open | Hard | R128 | Clara Tauson [Rank 14] | 6–3, 2–6, 7–6(11) | Panalo | 0.97 | 0.0% | 5.3% | 68.1% | 59.4% | 43.3% |- | 2025 | Miami Open | Hard | Quarterfinals | Iga Świątek [Rank 2] | 6–2, 7–5 | Panalo | 1.27 | 1.5% | 4.5% | 66.7% | 52.3% | 50.0% |- | 2025 | Eastbourne | Grass | R16 | Jelena Ostapenko [Rank 3] | 0–6, 6–2, 3–2 RET | Panalo | 1.08 | 0.0% | 3.8% | 63.5% | 57.6% | 63.2% |- | 2026 | Indian Wells | Hard | R32 | Coco Gauff [Rank 4] | 6–2, 2–0 RET | Panalo | 1.46 | 0.0% | 0.0% | 68.0% | 58.8% | 50.0% |} ==== Pinakamasasamang Pagkatalo ==== {| class="wikitable sortable" ! Taon ! Torneo ! Surface ! Round ! Kalaban (Ranggo) ! Iskor ! Resulta ! DR ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % |- | 2022 | Madrid Open | Clay | Q1 | Anna Bondar [Rank 68] | 0–6, 0–6 | Talo | 0.49 | 2.5% | 10.0% | 50.0% | 30.0% | 35.0% |- | 2023 | Monastir | Hard | R32 | Elise Mertens [Rank 36] | 5–7, 0–6 | Talo | 0.72 | 2.5% | 10.0% | 60.0% | 52.1% | 28.1% |- | 2025 | Rome | Clay | R128 | Marta Kostyuk [Rank 27] | 0–6, 1–6 | Talo | 0.30 | 0.0% | 3.3% | 66.7% | 47.5% | 30.0% |- | 2024 | Wuhan | Hard | R64 | Katerina Siniaková [Rank 37] | 3–6, 1–6 | Talo | 0.68 | 0.0% | 6.5% | 65.2% | 33.3% | 31.3% |- | 2025 | Wimbledon | Grass | R128 | Barbora Krejčíková [Rank 17] | 6–3, 2–6, 1–6 | Talo | 0.82 | 1.1% | 1.1% | 54.3% | 50.0% | 50.0% |- | 2026 | Miami Open | Hard | R16 | Karolína Muchová [Rank 13] | 0–6, 2–6 | Talo | 0.39 | 0.0% | 4.8% | 52.4% | 36.4% | 50.0% |- | 2026 | Indian Wells | Hard | R16 | Linda Nosková [Rank 14] | 2–6, 0–6 | Talo | 0.36 | 0.0% | 6.8% | 56.8% | 36.0% | 47.4% |} Ang kanyang pinakamalalaking pagkatalo ay nagpapakita ng volatility sa kanyang serve. Sa '''Madrid Open 2022''', nakaranas siya ng double bagel (0–6, 0–6) laban kay Anna Bondar, na may DR na 0.49 at double faults na 10%. Sa '''Rome 2025''', natalo siya kay Marta Kostyuk (0–6, 1–6) na may pinakamababang DR (0.30). Ang iba pang mabibigat na pagkatalo ay laban kina Elise Mertens (Monastir 2023), Karolína Muchová (Miami 2026), at Linda Nosková (Indian Wells 2026), kung saan bumaba ang kanyang DR sa ilalim ng 0.40 at ang ikalawang serve points won ay bumagsak sa mas mababa sa 35%. Ipinapakita ng mga laban na ito na kapag bumibigay ang kanyang serve—lalo na sa mataas na double faults at mahina ang ikalawang serve—nahihirapan siyang manatiling kompetitibo. Ang karera ni Eala ay nagpapakita ng mga '''peak performances''' laban sa mga top‑ranked players na nababalanse ng mabibigat na pagkatalo kapag bumibigay ang kanyang serve. Ang kanyang pinakamagagandang panalo ay nagpapakita ng taktikal na tibay at kakayahang makipagsabayan sa pinakamagagaling sa mundo, habang ang pinakamasasamang pagkatalo ay nagpapakita ng pangangailangan para sa mas matatag na serve at mas mahusay na konstruksyon ng puntos laban sa mid‑tier opponents. == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601005101/https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |archive-date=June 1, 2022}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-Semifinals-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url=https://archive.today/20250910045902/https://www.rappler.com/sports/tennis-Semifinals-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |archive-date=September 10, 2025}}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114191842/https://www.onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |archive-date=November 14, 2025 |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128021547/https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-date=January 28, 2026 |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: * {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507021421/https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |archive-date=May 7, 2023}} * {{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom] {{BD|2005||Eala, Alexandra}} [[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia (English)]] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [[bcl:Alexandra Eala]] 9o62kvhsgk8xevfporcobxw2pv5m84b 2203349 2203348 2026-04-17T16:37:43Z Tabilay 153890 2203349 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image =File:Alex Eala (2024 US Open) 02 (cropped).jpg |caption =Alex Eala sa 2024 US Open |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|05|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], [[Pilipinas]] |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 4, 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-hawak na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br><br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,869,094 |singlesrecord = {{tennis record|won=209|lost=126}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 46 (April 6, 2026) |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles qualifying|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2025 French Open – Women's singles|2025]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |doublesrecord = {{tennis record|won=47|lost=44}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 99 (February 9, 2026) |currentdoublesranking = No. 103 (April 6, 2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) |updated = April 13, 2026 |medaltemplates-expand =no |medaltemplates = {{MedalSport | Women's [[:en:tennis|Tennis]]}} {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{MedalCompetition | [[:en:Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | [[:en:Tennis at the 2022 Asian Games|2022 Hangzhou]] | [[:en:Tennis at the 2022 Asian Games – Women's singles|Singles]] }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|[[:en:Tennis at the 2022 Asian Games – Mixed doubles|Mixed doubles]]}} {{MedalCompetition | [[:en:Southeast Asian Games|Southeast Asian Games]]}} {{MedalGold | [[:en:2025 Southeast Asian Games|2025 Thailand]] | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Singles]] }} {{MedalBronze | [[:en:2021 Southeast Asian Games|2021 Vietnam]] | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Singles]] }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Mixed doubles]] }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Team]] }} {{MedalBronze | [[:en:2025 SEA Games|2025 Thailand]] | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Team]] }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Mixed doubles]] }} |AustralianOpenDoublesresult=1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]])}} Si '''Alexandra Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa Semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Singles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":6" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> ==Maagang buhay== Isinilang si Alexandra Eala noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Mike Eala at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rizza Maniego-Eala]], dating pambansang manlalangoy at opisyal ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]].<ref>{{cite news |title=Alexandra Eala &#124; Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |work=Women's Tennis Association |access-date=January 12, 2026}}</ref> Pamangkin siya ni [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating pinuno ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]], at kapatid ni Michael "Miko" Eala na naglaro ng kolehiyong tennis sa [[:en:Pennsylvania_State_University|Penn State]].<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |date=March 28, 2025 |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |work=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |url-status=live |access-date=August 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250828061821/https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |archive-date=August 28, 2025}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |first1=Frances Karmel S. |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |website=Philippine Entertainment Portal |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |access-date=August 27, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250428042146/https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |archive-date=April 28, 2025}}</ref> Ang kanyang lolo, si Roberto “Bobby” Maniego, ang nagpakilala sa kanya sa tennis at nagsilbing unang coach.<ref>{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |url-status=live |access-date=September 1, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250901153539/https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |archive-date=September 1, 2025}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin – Makati, bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa Espanya kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |first1=Rosy |date=October 22, 2022 |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |access-date=March 30, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330025238/https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |archive-date=March 30, 2025}}</ref> == Personal na buhay == Ang paboritong pagkain ni Eala ay [[Kaldereta (pagkain)|kaldereta]].<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala’s Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en}}</ref> Mas gusto niyang inumin ang [[matcha|tsa na matcha]] kaysa sa [[kape]].<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 March 2026}}</ref> Bihasa siya sa pakikipag-usap gamit ang iba’t ibang wika: [[Wikang Kastila|kastila]], [[Wikang Ingles|ingles]], at [[tagalog]].<ref>{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 March 2026}}</ref> Ang paborito niyang [[:en:Grand_Slam|pangunahing paligsahan sa larong tenis]] ay ang [[:en:Wimbledon_Championships|Paligsahan ng Wimbledon]], at tinuturing niya itong pinakamagandang lugar sa tenis.<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=July 3, 2025 |title='Living my dream': Alex Eala revels in historic Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=July 3, 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 24, 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview with Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=December 24, 2025 |website=Instagram |language=en}}</ref> Idolo niya ang [[:en:champion|kampon]] sa tenis na si [[:en:Maria_Sharapova|Maria Sharapova]], at nakapagsanay diya kasama si [[:en:Rafael_Nadal|Rafael Nadal]].<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova’s influence drives Alex Eala’s aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=February 23, 2026 |website=[[Manila Standard]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=November 20, 2025 |title=Alex Eala hits the court with Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=February 23, 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer|Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=August 27, 2025 |title=Before the big crowds, Alex Eala always had bro Miko by her side |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=February 23, 2026 |website=Spin.ph |language=en}}</ref> Ang pag-angat ni Eala sa WTA Tour matapos ang [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]] ay nagbigay sa kanya ng malaking impluwensiya sa Pilipinas, inihahambing sa pag-usbong ni [[Manny Pacquiao]].<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 March 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Ayon kay [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]], tinatrato na siya ng kanyang mga tagahanga na "parang kampeon ng isang Grand Slam" .<ref name="mo"/> Ang kanyang tagumpay ay muling nagpasigla ng interes sa tennis sa Pilipinas at sa [[Overseas Filipinos|mga Pilipinong nakatira sa ibang bansa]], kahit may hamon sa oras sa panonood.<ref name="mo"/><ref>{{cite web |title=Nearly a Century on Court: Filipino Trailblazers Who Took on Tennis’ Biggest Stage |url=https://asianjournal.com/entertainment/sports/a-century-on-court-filipino-trailblazers-who-took-on-tennis-biggest-stage/#:~:text=Dyan%20Castillejo%20%E2%80%93%20Former%20Fed%20Cup,and%20contemporary%20of%20Felicisimo%20Ampon. |website=Asian Journal |publisher=Asian Journal News |access-date=27 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=April 19, 2025 |title=The rich history of Philippine tennis, decades before Alex Eala |url=https://www.rappler.com/sports/rich-history-philippine-tennis-decades-before-alex-eala/ |access-date=March 28, 2026 |website=Rappler |language=en}}</ref> == Karera == === Juniors === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || 2R || 3R || A || A |- | French Open || A || Semifinal || A || A |- | Wimbledon || A || A || 2R || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || 2R || A |- | US Open || A || A || Semifinal || – |} Sa edad na 12, nagwagi si Eala sa 2018 [[:en:Les_Petit_As|Les Petits As]] sa Pransya,<ref>{{Cite web |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/cookies/?returnurl=%2Fnews%2F117748%2FLilov-Eala-win-at-Les-Petits-As |access-date=November 14, 2024 |website=Tennis Europe}}</ref> at nakuha ang kanyang unang under‑18 singles at doubles titles sa ITF Trofeo David Ferrer sa Alicante, Spain.<ref>{{Cite web |last=Payo |first=Jasmine |date=April 25, 2025 |title=Building blocks to success: Rundown of Alex Eala’s best tennis campaigns |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-best-tennis-campaigns/ |access-date=November 14, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}</ref> Noong 2019, napanalunan ni Eala ang [[:en:Orange_Bowl_(tennis)|Orange Bowl]] girls’ doubles title kasama si [[:en:Evialina_Laskevich|Laskevich]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |language=en |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217 |access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya sa [[:en:2020_Australian_Open_–_Girls'_doubles|Australian Open girls’ doubles]] kasama si [[:en:Priska_Madelyn_Nugroho|Nugroho]].<ref>{{Cite web |date=2020-01-31 |title=Eala, Nugroho capture Australian Open girls' doubles title |url=https://www.espn.com/story/_/id/28604688/eala-nugroho-capture-australian-open-girls-doubles-title |access-date=2025-10-08 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Sa [[:en:2021_French_Open_–_Girls'_doubles|2021 French Open]], nakuha niya ang ikalawang junior Grand Slam doubles title kasama si [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]].<ref>{{Cite news |last=Go |first=Beatrice |date=April 5, 2023 |title=Alex Eala clinches juniors world No. 2 after French Open romp |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-ranking-itf-world-juniors-2020/ |access-date=November 16, 2025}}</ref> Noong Hulyo 2021, nagwagi siya ng isahan at dalawahan (kasama si Madison Sieg) sa [[:en:Trofeo_Bonfiglio|Trofeo Bonfiglio]] sa Milan.<ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=July 17, 2021 |title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}</ref> Noong 2022, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Pilipinong nagwagi ng junior Grand Slam singles title sa [[:en:2022_US_Open_–_Girls'_singles|US Open]].<ref>{{Cite web |last=Levinsohn |first=Dan |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title at the 2022 US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html |access-date=November 14, 2025 |website=US Open}}</ref> === Prupesyonal na karera === ==== 2020 ==== '''Isahan''' Noong 2020, lumahok si Eala sa limang paligsahan ng [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] sa isahan. Umabot siya sa ika‑16 na yugto (Round of 16) sa W25 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]], W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Castellón]], at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Monastir]]. Natapos naman siya sa ika‑32 na yugto (Round of 32) sa W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]] at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|Melilla]]. Karamihan sa mga paligsahan ay ginanap sa luwad{{efn|clay}}, maliban sa Monastir na ginanap sa matigas na court.<ref name=":5">{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 |access-date=December 3, 2025 |website=www.tennisabstract.com}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=ITF: Alex Eala Singles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/activity/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |access-date=February 2, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> ==== 2021 ==== '''Isahan''' Sa [[:en:2021_WTA_Tour|WTA Tour]], unang sumabak si Eala sa [[:en:2021_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami Open]] ngunit hindi siya nakalusot sa qualifying. Gayunpaman, sa [[:en:2021_Winners_Open_–_Singles|Cluj-Napoca 250]], nakapasok siya sa pangunahing draw at umabot hanggang sa ika‑16 na yugto (Round of 16) bago natalo kay [[:en:Mayar_Sherif|Sherif]].<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2021, lumahok si Eala sa dalawang paligsahan ng [[:en:2021_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] sa dalawahan. Sa W25 Madrid, kasama si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]], nakarating sila sa quarterfinals. Samantala, sa W25 Platja d’Aro, nakipag‑pares siya kay [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]] at umabot sila hanggang sa finals.<ref name=":6">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Doubles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches?type=D#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> ==== 2022 ==== '''Isahan''' Sa WTA Tour, tampok ang kaniyang pagsabak sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]], subalit natalo siya sa unang yugto at sa qualifying.<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa ITF circuit, nagwagi siya sa W25 Chiang Rai at naging ikalawang puwesto (runner‑up) sa W60 Madrid 2. Umabot din siya sa semifinals ng W80 Poitiers, W60 Vitoria‑Gasteiz, at W25 El Espinar.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Nakapasok siya sa quarterfinals ng W80 Rancho Santa Fe, W60 Templeton, W25 Madrid, at W25 Chiang Rai 2.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Sa WTA Tour, nakapaglaro siya sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_doubles|Miami 1000]] at sa qualifying ng [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_doubles|Madrid 1000]].<ref name=":0">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang kanyang pangarap na naging tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Sa ITF circuit, lumahok siya sa sampung torneo kasama ang pitong iba’t ibang kapareha. Nagtala siya ng 10–10 na rekord, at ang pinakamataas na narating ay ang semifinals sa W25 Palma del Río kasama si [[:en:Marina_Bassols_Ribera|Ribera]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng pitong torneo at dalawang ulit na nabigo sa ika‑16 na yugto.<ref name=":6" /> ==== 2023 ==== '''Isahan''' Noong 2023, lumahok si Eala sa parehong [[:en:2023_WTA_Tour|WTA Tour]] at [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF Tour]]. Sa WTA Tour, lumahok siya sa qualifying draw ng [[:en:2023_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]] ngunit nabigo. Natalo rin siya sa unang yugto ng [[:en:2023_Thailand_Open_–_Singles|Thailand 250]], [[:en:2023_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]], [[:en:2023_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]], at [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Singles|Monastir 250]]. Lumaban din siya bilang wildcard sa [[:en:2023_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2023_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa ITF circuit, nakamit niya ang dalawang pinakamalalaking tagumpay sa isahan: una sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(April–June)|W15 Yecla]] at kasunod sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Roehampton]].<ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=June 4, 2023 |title=Alex Eala claims third ITF crown at W25 Yecla in Spain |url=https://www.abs-cbn.com/sports/06/04/23/tennis-alex-eala-claims-third-itf-crown-at-w25-yecla |access-date=November 7, 2025 |work=ABS CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=August 13, 2023 |title=Alex Eala wins fourth ITF title, rules W25 Roehampton |url=https://sports.inquirer.net/523461/alex-eala-wins-fourth-itf-title-rules-w25-roehampton |access-date=November 7, 2025 |website=Inquirer.net |language=en-US}}</ref> Bukod sa mga parangal, nakarating siya sa finals ng [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Aldershot]] at [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|W40 Petange]]; sa semifinals ng [[:en:2023_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|W100 Vitoria-Gasteiz]] at [[:en:2023_Engie_Open_Nantes_Atlantique_–_Singles|W60 Nantes]]; at sa quarterfinals ng [[:en:2023_Women's_TEC_Cup_–_Singles|W60 Barcelona]] at [[:en:2023_Ando_Securities_Open_–_Singles|W100 Tokyo]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Noong Agosto 28, nakapasok siya sa WTA top 200, at umangat pa sa ika‑191 na puwesto makalipas lamang ang tatlong linggo.<ref>{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 20, 2023 |title=Eala improves to career-high No. 191 in WTA rankings |url=https://mb.com.ph/2023/9/20/eala-improves-to-career-high-no-191-in-wta-rankings |access-date=November 7, 2025 |website=Manila Bulletin}}</ref> '''Dalawahan''' Noong 2023, lumahok si Eala sa mga torneo ng [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] at [[:en:2023_WTA_Tour|WTA]] sa dalawahan. Umabot siya sa apat na semifinals (W60 Trnava, W100 Tokyo, W25 Aldershot, W40 Petange), nakapasok sa apat na quarterfinals (W25 Zaragoza, W100 Vitoria-Gasteiz, W25 Roehampton, W60 Glasgow), at ilang beses na nakarating sa ika‑16 na yugto kabilang ang [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Doubles|Monastir 250]]. Karamihan sa mga torneo ay ginanap sa matitigas na court, maliban sa isang clay event sa W60 Chiasso.<ref name=":6" /> ==== 2024 ==== '''Isahan''' Noong 2024, hindi nakalusot si Eala sa qualifiers ng apat na Grand Slam ([[:en:2024_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]], [[:en:2024_French_Open_–_Women's_singles_qualifying|French Open]], [[:en:2024_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles_qualifying|Wimbledon]], [[:en:2024_US_Open_–_Women's_singles_qualifying|US Open]]). Ang pinakamagandang resulta niya ay ang quarterfinal sa [[:en:2024_Veneto_Open_–_Singles|Veneto 125]] laban kay [[:en:Sara_Errani|Errani]].<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2024_WTA_Tour|WTA Tour]], umabot siya sa ikalawang yugto ng WTA 1000 [[:en:2024_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami]], ngunit natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid]] at [[:en:2024_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan]]. Sa WTA 500, nabigo siya sa unang yugto ng [[:en:2024_Guadalajara_Open_Akron_–_Singles|Guadalajara 500]], [[:en:2024_Abu_Dhabi_Open_–_Singles|Abu Dhabi]], at sa qualifiers ng [[:en:2024_Ningbo_Open_–_Singles|Ningbo]]. Sa WTA 250, hindi siya nakalusot sa qualifiers ng [[:en:2024_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham]], at natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou]] at [[:en:2024_Jiangxi_Open_–_Singles|Jiangxi]]. Sa WTA 125, bukod sa semifinals sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra]], umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Oeiras]] at [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], ngunit natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Makarska_International_Championships_–_Singles|Makarska]] at [[:en:2024_Polish_Open_–_Singles|Warsaw]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]], nakuha niya ang unang malaking titulo sa W100 [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|Vitoria-Gasteiz]], tinalo si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]] sa final. Umabot din siya sa semifinals ng W100 [https://en.wikipedia.org/wiki/2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_%E2%80%93_Singles Dubai] at W50 [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Indore]], at sa quarterfinals ng W100 Takasaki, W100 Cary, W100 Landisville, W75 Porto, at W75 Trnava. Nabigo naman siya nang maaga sa W75 Zagreb at W60 Bellinzona.<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2024, nagpakita si Eala ng matatag na kampanya sa dalawahan. Sa WTA, ang pinakamalalim niyang resulta ay ang semifinals sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_doubles|Canberra 125]] kasama si [[:en:Laura_Pigossi|Pigossi]]. Nagkaroon din siya ng limang quarterfinal finishes: sa [[:en:2024_Ningbo_Open|Ningbo 500]] kasama si [[:en:Liang_En-shuo|Liang]], sa [[:en:2024_Polish_Open_–_Doubles|Warsaw 125]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sa [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Doubles|Guadalajara 125]] kasama si [[:en:Kimberly_Birrell|Birrell]], sa [[:en:2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_–_Doubles|W100 Dubai]] kasama si [[:en:Valentini_Grammatikopoulou|Grammatikopoulou]], at sa [[:en:2024_Porto_Women's_Indoor_ITF_3_–_Doubles|W75 Porto 3]] kasama si [[:en:Alicia_Barnett|Barnett]]. Bukod dito, nagtala rin siya ng ika‑16 na yugto sa [[:en:2024_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] (kasama si [[:en:Taylah_Preston|Preston]]).<ref name=":72" /><ref name=":0" /> Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nagtala si Eala ng tatlong titulo: una sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W50 Pune]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sinundan ng magkasunod na panalo kasama si [[:en:Estelle_Cascino|Cascino]] sa [[:en:2024_Open_de_Seine-et-Marne_–_Doubles|W75 Croissy-Beaubourg]] at [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Doubles|W100 Vitoria-Gasteiz]]—ang pinakamataas na antas ng kanyang doubles title sa taon. Umabot din siya sa semifinals ng [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W75 Trnava]] kasama si [[:en:Zeynep_Sönmez|Sönmez]].<ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 27, 2024 |title=Alex Eala cops W50 Pune doubles title with Latvian partner |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/549446/alex-eala-cops-w50-pune-doubles-title-with-latvian-partner |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=March 31, 2024 |title=Eala, partner rule W75 Croissy-Beaubourg doubles tilt |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2024/03/31/2344255/eala-partner-rule-w75-croissy-beaubourg-doubles-tilt |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=July 21, 2024 |title=Alex Eala wins singles and doubles titles at W100 Vitoria-Gasteiz |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/575666/alex-eala-also-wins-singles-title-at-w100-vitoria-gasteiz |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref name=":6" /> ==== 2025 ==== '''Isahan''' Noong 2025, umakyat si Eala mula No. 147 tungo sa career-high No. 50 matapos lumahok sa '''27''' torneo. Ang pinakamalaking tagumpay ay dumating sa [[2025 Miami Open – Women's singles|Miami 1000]], kung saan tinalo ang world No. 2 [[Iga Świątek]] sa quarterfinals bago matalo kay [[Jessica Pegula]] sa Semifinal. Sa damo, nakarating sa unang final sa [[2025 Eastbourne Open – Women's singles|Eastbourne 250]], ngunit natalo kay [[Maya Joint]]. Sa [[2025 US Open – Women's singles|US Open]], nakamit ang unang panalo sa main draw at umabot sa ikalawang round laban kay [[Cristina Bucșa]]. Pagkaraan nito, tinamo ang unang propesyonal na titulo sa [[2025 Guadalajara 125 Open – Singles|Guadalajara 125]], tinalo si [[Panna Udvardy]] sa final.<ref name=":4" /> Bukod sa mga highlight na ito, nagtala rin ng matatag na hinatnan: quarterfinals sa [[2025 SP Open – Singles|São Paulo 250]] laban kay [[Janice Tjen]], Semifinal sa [[2025 Jingshan Tennis Open – Women's singles|Jingshan 125]] laban kay [[Lulu Sun]] at sa [[2025 Canberra Tennis International – Women's singles|Canberra 125]] laban kay [[Wei Sijia]], at quarterfinals sa [[2025 Ilkley Open – Women's singles|Ilkley 125]] laban kay [[Rebecca Marino]] at sa [[2025 Suzhou WTA 125 – Singles|Suzhou 125]] laban kay [[Viktorija Golubic]]. Sa clay, umabot sa pangalawang round sa [[2025 Mutua Madrid Open – Women's singles|Madrid 1000]] laban kay Świątek, at sa [[2025 Hong Kong Tennis Open – Singles|Hong Kong 250]] laban kay [[Victoria Mboko]]. Sa iba pang 125 events, nakarating sa pangalawang round sa [[2025 Mumbai Open – Singles|Mumbai 125]] laban kay [[Mai Hontama]] at sa [[2025 Oeiras Ladies Open – Singles|Oeiras 125]] laban kay Udvardy.<ref name=":4" /> Gayunpaman, marami ring maagang pagkabigo ang natala ng season. Natalo sa unang round ng [[2025 French Open – Women's singles|French Open]] kay [[Emiliana Arango]], ng [[2025 Wimbledon Championships – Women's singles|Wimbledon]] kay [[Barbora Krejčíková]], at ng [[2025 Australian Open – Women's singles|Australian Open]] sa qualifying kay [[Jana Fett]]. Sa 1000 level, natalo sa unang round ng [[2025 Italian Open – Women's singles|Rome 1000]] kay [[Marta Kostyuk]], ng [[2025 Canadian Open – Women's singles|Montreal 1000]] kay [[Markéta Vondroušová]], at sa qualifying ng [[2025 Wuhan Open – Singles|Wuhan 1000]] kay [[Moyuka Uchijima]]. Sa 250 level, natalo sa unang round ng [[2025 Nottingham Open – Women's singles|Nottingham 250]] kay [[Magda Linette]], ng [[2025 Singapore Tennis Open – Singles|Singapore 250]] kay [[Simona Waltert]], ng [[2025 Japan Women's Open – Singles|Osaka 250]] kay [[Tereza Valentová]], at ng [[2025 Guangzhou Open – Singles|Guangzhou 250]] kay [[Claire Liu]]. Sa [[2025 Birmingham Open – Women's singles|Birmingham 250]], natalo rin sa unang round kay [[Linda Fruhvirtová]].<ref name=":4" /> Sa maagang ITF swing, tatlong torneo ang nilaro ngunit lahat ay nagtapos sa pangalawang round: W100 [[2025 Bengaluru Open – Singles|Bengaluru]] laban kay [[Dalila Jakupović]], W75 Trnava 1 laban kay [[Céline Naef]], at W75 Trnava 2 laban kay [[Valentina Ryser]].<ref name=":2" /> Ang kaniyang season ay tinalaan ng mga tagumpay na nag-angat sa kaniya patungo sa pandaigdigang Blg. 50.<ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2025, lumahok si Eala sa iba’t ibang antas ng WTA Tour sa dalawahan, katuwang ang iba’t ibang manlalaro at nagtala ng sari-saring resulta.<ref name=":6" /> Pinakamahusay ang kanyang kampanya sa [[2025 Guangzhou Open – Doubles|Guangzhou 250]], kung saan umabot siya sa semifinals kasama si [[Nadiia Kichenok]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng [[2025 Italian Open – Women's doubles|Italian 1000]] kapareha si [[Coco Gauff]].<ref name=":6" /> Sa mga Grand Slam, umabot siya sa ikalawang yugto ng [[2025 French Open – Women's doubles|French Open]] kasama si [[Renata Zarazúa]], at natalo sa unang yugto ng [[2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|Wimbledon]] kasama si [[Eva Lys]].<ref name=":6" /> Lumahok din siya sa WTA 250 [[2025 Birmingham Open – Women's doubles|Birmingham]] kasama si [[Rebeka Masarova]] at sa [[2025 Hong Kong Tennis Open – Doubles|Hong Kong]] kasama si [[Chan Hao-ching]], kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name=":6" /> Sa mga torneo ng WTA 125, nakapaglaro siya sa [[2025 Mumbai Open – Doubles|Mumbai 125]] kasama si [[Tsao Chia-yi]] at sa [[2025 Oeiras Ladies Open – Doubles|Oeiras 125]] kasama si [[Katie Volynets]], na kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name=":6" /> === 2026 === '''Isahan''' Sinimulan ni Eala ang kanyang 2026 season nang may matibay na simula sa ''[[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_singles|Auckland 250]]'', kung saan umabot siya sa semifinals bago natalo kay [[:en:Wang_Xinyu|Wang]].<ref>{{cite news |last=Satumbaga-Villar|first=Krystel|date=January 10, 2026|title=Alex Eala succumbs to Chinese rival in Auckland semis|url=https://mb.com.ph/2026/01/10/alex-eala-succumbs-to-chinese-rival-in-auckland-semis|work=The Manila Bulletin|access-date=January 10, 2026}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_singles|Australian Open]]'', nabigo siya sa unang round ng singles.<ref>{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 19, 2026 |title=Alex Eala exits Australian Open first round |work=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/659094/alex-eala-exits-australian-open-first-round-falls-to-alycia-parks}}</ref> Lumaban siya sa ''[[:en:2026_Philippine_Women's_Open_–_Singles|Philippines 250]]'' bilang wildcard at nakapasok sa quarterfinals bago matalo kay [[:en:Camila_Osorio|Osorio]].<ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 29, 2026 |title=Alex Eala exits WTA Philippine Open, bows to Camila Osorio |url=https://sports.inquirer.net/660715/alex-eala-exits-wta-philippine-open-bows-to-camila-osorio |work=Philippine Daily Inquirer |access-date=January 29, 2026}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Abu_Dhabi_Open|Abu Dhabi 1000]]'', umabot siya sa quarterfinals ngunit natalo kay [[:en:Ekaterina_Alexandrova|Alexandrova]].<ref>{{Cite news |last=Gasgonia |first=Dennis |date=February 5, 2026 |title=Natalo si Alex Eala sa quarterfinals ng Abu Dhabi laban kay Alexandrova ng Russia |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2026/2/5/alex-eala-bows-out-of-abu-dhabi-quarterfinals-in-loss-to-russia-s-alexandrova-2244 |work=ABS-CBN News}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Qatar_TotalEnergies_Open_–_Singles|Qatar 1000]]'', nabigo siya sa unang round.<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=February 9, 2026 |title=Alex Eala exits Qatar Open after falling to Tereza Valentova |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-exits-qatar-open-after-falling-to-tereza-valentova-a5019-20260209 |access-date=February 9, 2026}}</ref> Sa Dubai, nakapasok siya sa quarterfinals ng ''[[:en:2026_Dubai_Tennis_Championships_–_Women's_singles|Dubai 1000]]'' bago natalo kay [[:en:Coco_Gauff|Gauff]].<ref>{{Cite news |last=Ballesteros |first=Jan |date=February 19, 2026 |title=Alex Eala succumbs to world No. 4 Coco Gauff in Dubai quarterfinals |website=onesports.ph |url=https://onesports.ph/more-sports/article/41325/alex-eala-succumbs-to-world-no-4-coco-gauff-in-dubai-quarterfinals-1 |access-date=February 19, 2026}}</ref> Sa tinaguriang ''Sunshine Double'' na ''[[:en:2026_BNP_Paribas_Open|Indian Wells 1000]]'' at ''[[2026 en:Miami Open – Women's singles|Miami 1000]]'', umabot siya sa ika-apat na round sa parehong torneo bago natalo kina [[:en:Linda_Noskova|Noskova]] at [[:en:Karolína_Muchová|Muchová]].<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=March 11, 2026 |title=Alex Eala bows out of Indian Wells with loss to Linda Nosková |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/11/tennis-alex-eala-bows-out-of-indian-wells-with-loss-to-linda-noskov-1231 |access-date=March 11, 2026 |work=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |date=Marso 24, 2026 |title=Alex Eala natanggal sa Miami Open matapos matalo kay Karolína Muchová |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/24/alex-eala-bows-out-of-miami-open-0012 |access-date=Marso 24, 2026}}</ref> Sa mga clay court ng Europa, halo-halo ang naging resulta niya. Sa ''[[:en:2025_Upper_Austria_Ladies_Linz_–_Singles|Linz 500]]'', natalo siya sa ikalawang round laban kay [[:en:Jelena_Ostapenko|Ostapenko]].<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=April 8, 2026 |title=Eala squanders 5-1 second-set lead vs Ostapenko, exits Linz Open |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/04/08/2519713/eala-squanders-5-1-second-set-lead-vs-ostapenko-exits-linz-open |access-date=April 8, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, nabigo siya sa unang round ng ''[[:en:2026_Porsche_Tennis_Grand_Prix_–_Singles|Stuttgart 500]]'' laban kay [[:en:Leylah_Fernandez|Fernandez]].<ref>{{Cite news |date=2026-04-15 |title=Natalo si Alex Eala sa Stuttgart Open laban kay Leylah Fernandez |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/15/alex-eala-stuttgart-open-0040 |access-date=2026-04-15}}</ref> ''' Dalawahan''' Sa ''[[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_doubles|Auckland 250]]'', nakipagtambal si Eala kay [[:en:Iva_Jovic|Jović]] at umabot sila sa semifinals bago natalo kina [[:en:Xu_Yifan|Xu]] at [[:en:Yang_Zhaoxuan|Yang]].<ref>{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/9/tennis-alex-eala-iva-jovic-exit-asb-classic-doubles-1819|title=Alex Eala, Iva Jovic exit ASB Classic doubles|last=Castillejo|first=Dyan|date=January 9, 2026|access-date=January 9, 2026|work=ABS-CBN News}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_doubles|Australian Open]]'', nakipares siya kay [[:en:Ingrid_Martins|Martins]], ngunit hindi sila nakalusot sa unang round matapos matalo sa kanilang pambungad na laban.<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=January 20, 2026 |title=Eala, Martins ousted in first round of Australian Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/20/tennis-eala-martins-ousted-in-first-round-of-australian-open-doubles-1839 |access-date=January 20, 2026 |work=ABS-CBN News}}</ref> Samantala, sa ''[[:en:2026_Abu_Dhabi_Open_–_Doubles|Abu Dhabi 1000]]'', nakipagtambal siya kay [[:en:Janice_Tjen|Tjen]] at nakaabot sila sa semifinal, ngunit natalo sa duo nina [[:en:Tereza_Mihalíková|Mihalíková]] at [[:en:Olivia_Nicholls|Nicholls]].<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=February 6, 2026 |title=Eala, Tjen get boot in Abu Dhabi Open semis |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/02/06/2506287/eala-tjen-get-boot-abu-dhabi-open-semis |access-date=February 6, 2026}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 Semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]]<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> == Pagganap Laban sa Nangungunang Manlalaro == === Paghahambing ng Performance ni Eala sa mga Laban === {| class="wikitable sortable" ! Antas ! Rekord ! Panalo % ! DR (avg) ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % ! RPW (Return Points Won) |- | vs Top 10 | 4–3 | 57% | 0.61–1.46 | 0–3% | 0–5% | 57–72% | 30–73% | 41–52% | ~48 |- | vs Top 20 | 6–7 | 46% | 0.36–1.32 | 0–3% | 1–6% | 52–69% | 36–73% | 42–52% | ~44 |- | vs Top 50 | 12–20 | 38% | 0.30–1.48 | 0–4% | 1–7% | 51–74% | 45–72% | 30–63% | ~43 |- | vs Top 100 | 28–38 | 42% | 0.36–1.37 | 0–3% | 1–7% | 54–72% | 50–71% | 39–57% | ~44.5 |- | Kabuuang Karera | 204–125 | 62% | ~1.00 | 0.0% | 0.4% | 59.9% | – | – | 46.3 |} Ang rekord ni '''Eala''' ay nagpapakita ng malinaw na mga pattern laban sa iba’t ibang antas ng kalaban. Laban sa '''Top 10 players''' hawak niya ang 4–3 rekord (57% win rate). Ang kanyang '''dominance ratio (DR)'''—sukatan ng puntos na napanalo kumpara sa nawala—ay mula 0.61 sa pagkatalo hanggang 1.46 sa panalo laban kay Coco Gauff. Ang kanyang unang serve ay nasa pagitan ng 57–72%, na may 30–73% puntos na napanalo, habang ang ikalawang serve ay nasa 41–52%. Mababa ang '''Ace %''' (0–3%), tanda ng pag-asa sa rallies kaysa free points, habang tumataas ang '''double faults''' (hanggang 5%). Laban sa '''Top 20 opponents''' siya ay 6–7 (46%), na may DR mula 0.36 hanggang 1.32. Nanatiling matatag ang unang serve (52–69%), ngunit pabagu-bago ang puntos na napanalo. Laban sa '''Top 50''' bumaba ang rekord sa 12–20 (38%), na may DR mula 0.30 hanggang 1.48. Tumataas ang double faults (1–7%), at ang ikalawang serve ay maaaring bumaba hanggang 30%. Laban sa '''Top 100''' siya ay 28–38 (42%), na may DR mula 0.36 hanggang 1.37. Nanatiling katulad ang serve stats, ngunit may volatility. Sa kabuuan ng kanyang '''karera''' (204–125, 62% win rate), ang average DR ay halos 1.00, tanda ng balanseng puntos na napanalo at nawala. Ang '''return points won (RPW)''' ay nasa ~46, na nagpapakita ng kakayahang mag-pressure sa kalaban kahit hindi matibay ang kanyang serve. Mababa ang Ace %, tanda ng pag-asa sa rallies, habang kontrolado ang double faults (mas mababa sa 1%). Ipinapakita ng mga datos na kaya niyang itaas ang antas laban sa elite opponents, ngunit may inconsistency sa serve laban sa mid-tier competition. ==== Pinakamagagandang Panalo ==== {| class="wikitable sortable" ! Taon ! Torneo ! Surface ! Round ! Kalaban (Ranggo) ! Iskor ! Resulta ! DR ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % |- | 2025 | US Open | Hard | R128 | Clara Tauson [Rank 14] | 6–3, 2–6, 7–6(11) | Panalo | 0.97 | 0.0% | 5.3% | 68.1% | 59.4% | 43.3% |- | 2025 | Miami Open | Hard | Quarterfinals | Iga Świątek [Rank 2] | 6–2, 7–5 | Panalo | 1.27 | 1.5% | 4.5% | 66.7% | 52.3% | 50.0% |- | 2025 | Eastbourne | Grass | R16 | Jelena Ostapenko [Rank 3] | 0–6, 6–2, 3–2 RET | Panalo | 1.08 | 0.0% | 3.8% | 63.5% | 57.6% | 63.2% |- | 2026 | Indian Wells | Hard | R32 | Coco Gauff [Rank 4] | 6–2, 2–0 RET | Panalo | 1.46 | 0.0% | 0.0% | 68.0% | 58.8% | 50.0% |} ==== Pinakamasasamang Pagkatalo ==== {| class="wikitable sortable" ! Taon ! Torneo ! Surface ! Round ! Kalaban (Ranggo) ! Iskor ! Resulta ! DR ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % |- | 2022 | Madrid Open | Clay | Q1 | Anna Bondar [Rank 68] | 0–6, 0–6 | Talo | 0.49 | 2.5% | 10.0% | 50.0% | 30.0% | 35.0% |- | 2023 | Monastir | Hard | R32 | Elise Mertens [Rank 36] | 5–7, 0–6 | Talo | 0.72 | 2.5% | 10.0% | 60.0% | 52.1% | 28.1% |- | 2025 | Rome | Clay | R128 | Marta Kostyuk [Rank 27] | 0–6, 1–6 | Talo | 0.30 | 0.0% | 3.3% | 66.7% | 47.5% | 30.0% |- | 2024 | Wuhan | Hard | R64 | Katerina Siniaková [Rank 37] | 3–6, 1–6 | Talo | 0.68 | 0.0% | 6.5% | 65.2% | 33.3% | 31.3% |- | 2025 | Wimbledon | Grass | R128 | Barbora Krejčíková [Rank 17] | 6–3, 2–6, 1–6 | Talo | 0.82 | 1.1% | 1.1% | 54.3% | 50.0% | 50.0% |- | 2026 | Miami Open | Hard | R16 | Karolína Muchová [Rank 13] | 0–6, 2–6 | Talo | 0.39 | 0.0% | 4.8% | 52.4% | 36.4% | 50.0% |- | 2026 | Indian Wells | Hard | R16 | Linda Nosková [Rank 14] | 2–6, 0–6 | Talo | 0.36 | 0.0% | 6.8% | 56.8% | 36.0% | 47.4% |} Ang kanyang pinakamalalaking pagkatalo ay nagpapakita ng volatility sa kanyang serve. Sa '''Madrid Open 2022''', nakaranas siya ng double bagel (0–6, 0–6) laban kay Anna Bondar, na may DR na 0.49 at double faults na 10%. Sa '''Rome 2025''', natalo siya kay Marta Kostyuk (0–6, 1–6) na may pinakamababang DR (0.30). Ang iba pang mabibigat na pagkatalo ay laban kina Elise Mertens (Monastir 2023), Karolína Muchová (Miami 2026), at Linda Nosková (Indian Wells 2026), kung saan bumaba ang kanyang DR sa ilalim ng 0.40 at ang ikalawang serve points won ay bumagsak sa mas mababa sa 35%. Ipinapakita ng mga laban na ito na kapag bumibigay ang kanyang serve—lalo na sa mataas na double faults at mahina ang ikalawang serve—nahihirapan siyang manatiling kompetitibo. Ang karera ni Eala ay nagpapakita ng mga '''peak performances''' laban sa mga top‑ranked players na nababalanse ng mabibigat na pagkatalo kapag bumibigay ang kanyang serve. Ang kanyang pinakamagagandang panalo ay nagpapakita ng taktikal na tibay at kakayahang makipagsabayan sa pinakamagagaling sa mundo, habang ang pinakamasasamang pagkatalo ay nagpapakita ng pangangailangan para sa mas matatag na serve at mas mahusay na konstruksyon ng puntos laban sa mid‑tier opponents. == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601005101/https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |archive-date=June 1, 2022}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-Semifinals-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url=https://archive.today/20250910045902/https://www.rappler.com/sports/tennis-Semifinals-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |archive-date=September 10, 2025}}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114191842/https://www.onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |archive-date=November 14, 2025 |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128021547/https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-date=January 28, 2026 |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: * {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507021421/https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |archive-date=May 7, 2023}} * {{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom] {{BD|2005||Eala, Alexandra}} [[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia (English)]] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [[bcl:Alexandra Eala]] 6z7t5o8tso13tbbc1pvw453jlmkq7wb 2203350 2203349 2026-04-17T16:38:19Z Tabilay 153890 2203350 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image =File:Alex Eala (2024 US Open) 02 (cropped).jpg |caption =Alex Eala sa 2024 US Open |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|05|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], [[Pilipinas]] |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 4, 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-hawak na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br><br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,869,094 |singlesrecord = {{tennis record|won=209|lost=126}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 46 (April 6, 2026) |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles qualifying|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2025 French Open – Women's singles|2025]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |doublesrecord = {{tennis record|won=47|lost=44}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 99 (February 9, 2026) |currentdoublesranking = No. 103 (April 6, 2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) |updated = April 13, 2026 |medaltemplates-expand =no |medaltemplates = {{MedalSport | Women's [[:en:tennis|Tennis]]}} {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{MedalCompetition | [[:en:Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | [[:en:Tennis at the 2022 Asian Games|2022 Hangzhou]] | [[:en:Tennis at the 2022 Asian Games – Women's singles|Singles]] }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|[[:en:Tennis at the 2022 Asian Games – Mixed doubles|Mixed doubles]]}} {{MedalCompetition | [[:en:Southeast Asian Games|Southeast Asian Games]]}} {{MedalGold | [[:en:2025 Southeast Asian Games|2025 Thailand]] | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Singles]] }} {{MedalBronze | [[:en:2021 Southeast Asian Games|2021 Vietnam]] | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Singles]] }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Mixed doubles]] }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Team]] }} {{MedalBronze | [[:en:2025 SEA Games|2025 Thailand]] | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Team]] }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Mixed doubles]] }} |AustralianOpenDoublesresult=1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]])}} Si '''Alexandra Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa Semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Singles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":6" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> ==Maagang buhay== Isinilang si Alexandra Eala noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Mike Eala at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rizza Maniego-Eala]], dating pambansang manlalangoy at opisyal ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]].<ref>{{cite news |title=Alexandra Eala &#124; Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |work=Women's Tennis Association |access-date=January 12, 2026}}</ref> Pamangkin siya ni [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating pinuno ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]], at kapatid ni Michael "Miko" Eala na naglaro ng kolehiyong tennis sa [[:en:Pennsylvania_State_University|Penn State]].<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |date=March 28, 2025 |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |work=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |url-status=live |access-date=August 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250828061821/https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |archive-date=August 28, 2025}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |first1=Frances Karmel S. |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |website=Philippine Entertainment Portal |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |access-date=August 27, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250428042146/https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |archive-date=April 28, 2025}}</ref> Ang kanyang lolo, si Roberto “Bobby” Maniego, ang nagpakilala sa kanya sa tennis at nagsilbing unang coach.<ref>{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |url-status=live |access-date=September 1, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250901153539/https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |archive-date=September 1, 2025}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin – Makati, bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa Espanya kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |first1=Rosy |date=October 22, 2022 |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |access-date=March 30, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330025238/https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |archive-date=March 30, 2025}}</ref> == Personal na buhay == Ang paboritong pagkain ni Eala ay [[Kaldereta (pagkain)|kaldereta]].<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala’s Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en}}</ref> Mas gusto niyang inumin ang [[matcha|tsa na matcha]] kaysa sa [[kape]].<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 March 2026}}</ref> Bihasa siya sa pakikipag-usap gamit ang iba’t ibang wika: [[Wikang Kastila|kastila]], [[Wikang Ingles|ingles]], at [[tagalog]].<ref>{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 March 2026}}</ref> Ang paborito niyang [[:en:Grand_Slam|pangunahing paligsahan sa larong tenis]] ay ang [[:en:Wimbledon_Championships|Paligsahan ng Wimbledon]], at tinuturing niya itong pinakamagandang lugar sa tenis.<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=July 3, 2025 |title='Living my dream': Alex Eala revels in historic Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=July 3, 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 24, 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview with Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=December 24, 2025 |website=Instagram |language=en}}</ref> Idolo niya ang [[:en:champion|kampon]] sa tenis na si [[:en:Maria_Sharapova|Maria Sharapova]], at nakapagsanay diya kasama si [[:en:Rafael_Nadal|Rafael Nadal]].<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova’s influence drives Alex Eala’s aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=February 23, 2026 |website=[[Manila Standard]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=November 20, 2025 |title=Alex Eala hits the court with Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=February 23, 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer|Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=August 27, 2025 |title=Before the big crowds, Alex Eala always had bro Miko by her side |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=February 23, 2026 |website=Spin.ph |language=en}}</ref> Ang pag-angat ni Eala sa WTA Tour matapos ang [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]] ay nagbigay sa kanya ng malaking impluwensiya sa Pilipinas, inihahambing sa pag-usbong ni [[Manny Pacquiao]].<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 March 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Ayon kay [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]], tinatrato na siya ng kanyang mga tagahanga na "parang kampeon ng isang Grand Slam" .<ref name="mo"/> Ang kanyang tagumpay ay muling nagpasigla ng interes sa tennis sa Pilipinas at sa [[Overseas Filipinos|mga Pilipinong nakatira sa ibang bansa]], kahit may hamon sa oras sa panonood.<ref name="mo"/><ref>{{cite web |title=Nearly a Century on Court: Filipino Trailblazers Who Took on Tennis’ Biggest Stage |url=https://asianjournal.com/entertainment/sports/a-century-on-court-filipino-trailblazers-who-took-on-tennis-biggest-stage/#:~:text=Dyan%20Castillejo%20%E2%80%93%20Former%20Fed%20Cup,and%20contemporary%20of%20Felicisimo%20Ampon. |website=Asian Journal |publisher=Asian Journal News |access-date=27 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=April 19, 2025 |title=The rich history of Philippine tennis, decades before Alex Eala |url=https://www.rappler.com/sports/rich-history-philippine-tennis-decades-before-alex-eala/ |access-date=March 28, 2026 |website=Rappler |language=en}}</ref> == Karera == === Juniors === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || 2R || 3R || A || A |- | French Open || A || Semifinal || A || A |- | Wimbledon || A || A || 2R || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || 2R || A |- | US Open || A || A || Semifinal || – |} Sa edad na 12, nagwagi si Eala sa 2018 [[:en:Les_Petit_As|Les Petits As]] sa Pransya,<ref>{{Cite web |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/cookies/?returnurl=%2Fnews%2F117748%2FLilov-Eala-win-at-Les-Petits-As |access-date=November 14, 2024 |website=Tennis Europe}}</ref> at nakuha ang kanyang unang under‑18 singles at doubles titles sa ITF Trofeo David Ferrer sa Alicante, Spain.<ref>{{Cite web |last=Payo |first=Jasmine |date=April 25, 2025 |title=Building blocks to success: Rundown of Alex Eala’s best tennis campaigns |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-best-tennis-campaigns/ |access-date=November 14, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}</ref> Noong 2019, napanalunan ni Eala ang [[:en:Orange_Bowl_(tennis)|Orange Bowl]] girls’ doubles title kasama si [[:en:Evialina_Laskevich|Laskevich]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |language=en |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217 |access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya sa [[:en:2020_Australian_Open_–_Girls'_doubles|Australian Open girls’ doubles]] kasama si [[:en:Priska_Madelyn_Nugroho|Nugroho]].<ref>{{Cite web |date=2020-01-31 |title=Eala, Nugroho capture Australian Open girls' doubles title |url=https://www.espn.com/story/_/id/28604688/eala-nugroho-capture-australian-open-girls-doubles-title |access-date=2025-10-08 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Sa [[:en:2021_French_Open_–_Girls'_doubles|2021 French Open]], nakuha niya ang ikalawang junior Grand Slam doubles title kasama si [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]].<ref>{{Cite news |last=Go |first=Beatrice |date=April 5, 2023 |title=Alex Eala clinches juniors world No. 2 after French Open romp |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-ranking-itf-world-juniors-2020/ |access-date=November 16, 2025}}</ref> Noong Hulyo 2021, nagwagi siya ng isahan at dalawahan (kasama si Madison Sieg) sa [[:en:Trofeo_Bonfiglio|Trofeo Bonfiglio]] sa Milan.<ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=July 17, 2021 |title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}</ref> Noong 2022, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Pilipinong nagwagi ng junior Grand Slam singles title sa [[:en:2022_US_Open_–_Girls'_singles|US Open]].<ref>{{Cite web |last=Levinsohn |first=Dan |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title at the 2022 US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html |access-date=November 14, 2025 |website=US Open}}</ref> === Prupesyonal na karera === ==== 2020 ==== '''Isahan''' Noong 2020, lumahok si Eala sa limang paligsahan ng [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] sa isahan. Umabot siya sa ika‑16 na yugto (Round of 16) sa W25 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]], W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Castellón]], at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Monastir]]. Natapos naman siya sa ika‑32 na yugto (Round of 32) sa W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]] at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|Melilla]]. Karamihan sa mga paligsahan ay ginanap sa luwad{{efn|clay}}, maliban sa Monastir na ginanap sa matigas na court.<ref name=":5">{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 |access-date=December 3, 2025 |website=www.tennisabstract.com}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=ITF: Alex Eala Singles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/activity/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |access-date=February 2, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> ==== 2021 ==== '''Isahan''' Sa [[:en:2021_WTA_Tour|WTA Tour]], unang sumabak si Eala sa [[:en:2021_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami Open]] ngunit hindi siya nakalusot sa qualifying. Gayunpaman, sa [[:en:2021_Winners_Open_–_Singles|Cluj-Napoca 250]], nakapasok siya sa pangunahing draw at umabot hanggang sa ika‑16 na yugto (Round of 16) bago natalo kay [[:en:Mayar_Sherif|Sherif]].<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2021, lumahok si Eala sa dalawang paligsahan ng [[:en:2021_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] sa dalawahan. Sa W25 Madrid, kasama si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]], nakarating sila sa quarterfinals. Samantala, sa W25 Platja d’Aro, nakipag‑pares siya kay [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]] at umabot sila hanggang sa finals.<ref name=":6">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Doubles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches?type=D#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> ==== 2022 ==== '''Isahan''' Sa WTA Tour, tampok ang kaniyang pagsabak sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]], subalit natalo siya sa unang yugto at sa qualifying.<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa ITF circuit, nagwagi siya sa W25 Chiang Rai at naging ikalawang puwesto (runner‑up) sa W60 Madrid 2. Umabot din siya sa semifinals ng W80 Poitiers, W60 Vitoria‑Gasteiz, at W25 El Espinar.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Nakapasok siya sa quarterfinals ng W80 Rancho Santa Fe, W60 Templeton, W25 Madrid, at W25 Chiang Rai 2.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Sa WTA Tour, nakapaglaro siya sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_doubles|Miami 1000]] at sa qualifying ng [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_doubles|Madrid 1000]].<ref name=":0">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang kanyang pangarap na naging tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Sa ITF circuit, lumahok siya sa sampung torneo kasama ang pitong iba’t ibang kapareha. Nagtala siya ng 10–10 na rekord, at ang pinakamataas na narating ay ang semifinals sa W25 Palma del Río kasama si [[:en:Marina_Bassols_Ribera|Ribera]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng pitong torneo at dalawang ulit na nabigo sa ika‑16 na yugto.<ref name=":6" /> ==== 2023 ==== '''Isahan''' Noong 2023, lumahok si Eala sa parehong [[:en:2023_WTA_Tour|WTA Tour]] at [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF Tour]]. Sa WTA Tour, lumahok siya sa qualifying draw ng [[:en:2023_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]] ngunit nabigo. Natalo rin siya sa unang yugto ng [[:en:2023_Thailand_Open_–_Singles|Thailand 250]], [[:en:2023_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]], [[:en:2023_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]], at [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Singles|Monastir 250]]. Lumaban din siya bilang wildcard sa [[:en:2023_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2023_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa ITF circuit, nakamit niya ang dalawang pinakamalalaking tagumpay sa isahan: una sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(April–June)|W15 Yecla]] at kasunod sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Roehampton]].<ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=June 4, 2023 |title=Alex Eala claims third ITF crown at W25 Yecla in Spain |url=https://www.abs-cbn.com/sports/06/04/23/tennis-alex-eala-claims-third-itf-crown-at-w25-yecla |access-date=November 7, 2025 |work=ABS CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=August 13, 2023 |title=Alex Eala wins fourth ITF title, rules W25 Roehampton |url=https://sports.inquirer.net/523461/alex-eala-wins-fourth-itf-title-rules-w25-roehampton |access-date=November 7, 2025 |website=Inquirer.net |language=en-US}}</ref> Bukod sa mga parangal, nakarating siya sa finals ng [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Aldershot]] at [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|W40 Petange]]; sa semifinals ng [[:en:2023_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|W100 Vitoria-Gasteiz]] at [[:en:2023_Engie_Open_Nantes_Atlantique_–_Singles|W60 Nantes]]; at sa quarterfinals ng [[:en:2023_Women's_TEC_Cup_–_Singles|W60 Barcelona]] at [[:en:2023_Ando_Securities_Open_–_Singles|W100 Tokyo]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Noong Agosto 28, nakapasok siya sa WTA top 200, at umangat pa sa ika‑191 na puwesto makalipas lamang ang tatlong linggo.<ref>{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 20, 2023 |title=Eala improves to career-high No. 191 in WTA rankings |url=https://mb.com.ph/2023/9/20/eala-improves-to-career-high-no-191-in-wta-rankings |access-date=November 7, 2025 |website=Manila Bulletin}}</ref> '''Dalawahan''' Noong 2023, lumahok si Eala sa mga torneo ng [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] at [[:en:2023_WTA_Tour|WTA]] sa dalawahan. Umabot siya sa apat na semifinals (W60 Trnava, W100 Tokyo, W25 Aldershot, W40 Petange), nakapasok sa apat na quarterfinals (W25 Zaragoza, W100 Vitoria-Gasteiz, W25 Roehampton, W60 Glasgow), at ilang beses na nakarating sa ika‑16 na yugto kabilang ang [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Doubles|Monastir 250]]. Karamihan sa mga torneo ay ginanap sa matitigas na court, maliban sa isang clay event sa W60 Chiasso.<ref name=":6" /> ==== 2024 ==== '''Isahan''' Noong 2024, hindi nakalusot si Eala sa qualifiers ng apat na Grand Slam ([[:en:2024_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]], [[:en:2024_French_Open_–_Women's_singles_qualifying|French Open]], [[:en:2024_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles_qualifying|Wimbledon]], [[:en:2024_US_Open_–_Women's_singles_qualifying|US Open]]). Ang pinakamagandang resulta niya ay ang quarterfinal sa [[:en:2024_Veneto_Open_–_Singles|Veneto 125]] laban kay [[:en:Sara_Errani|Errani]].<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2024_WTA_Tour|WTA Tour]], umabot siya sa ikalawang yugto ng WTA 1000 [[:en:2024_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami]], ngunit natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid]] at [[:en:2024_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan]]. Sa WTA 500, nabigo siya sa unang yugto ng [[:en:2024_Guadalajara_Open_Akron_–_Singles|Guadalajara 500]], [[:en:2024_Abu_Dhabi_Open_–_Singles|Abu Dhabi]], at sa qualifiers ng [[:en:2024_Ningbo_Open_–_Singles|Ningbo]]. Sa WTA 250, hindi siya nakalusot sa qualifiers ng [[:en:2024_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham]], at natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou]] at [[:en:2024_Jiangxi_Open_–_Singles|Jiangxi]]. Sa WTA 125, bukod sa semifinals sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra]], umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Oeiras]] at [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], ngunit natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Makarska_International_Championships_–_Singles|Makarska]] at [[:en:2024_Polish_Open_–_Singles|Warsaw]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]], nakuha niya ang unang malaking titulo sa W100 [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|Vitoria-Gasteiz]], tinalo si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]] sa final. Umabot din siya sa semifinals ng W100 [https://en.wikipedia.org/wiki/2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_%E2%80%93_Singles Dubai] at W50 [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Indore]], at sa quarterfinals ng W100 Takasaki, W100 Cary, W100 Landisville, W75 Porto, at W75 Trnava. Nabigo naman siya nang maaga sa W75 Zagreb at W60 Bellinzona.<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2024, nagpakita si Eala ng matatag na kampanya sa dalawahan. Sa WTA, ang pinakamalalim niyang resulta ay ang semifinals sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_doubles|Canberra 125]] kasama si [[:en:Laura_Pigossi|Pigossi]]. Nagkaroon din siya ng limang quarterfinal finishes: sa [[:en:2024_Ningbo_Open|Ningbo 500]] kasama si [[:en:Liang_En-shuo|Liang]], sa [[:en:2024_Polish_Open_–_Doubles|Warsaw 125]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sa [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Doubles|Guadalajara 125]] kasama si [[:en:Kimberly_Birrell|Birrell]], sa [[:en:2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_–_Doubles|W100 Dubai]] kasama si [[:en:Valentini_Grammatikopoulou|Grammatikopoulou]], at sa [[:en:2024_Porto_Women's_Indoor_ITF_3_–_Doubles|W75 Porto 3]] kasama si [[:en:Alicia_Barnett|Barnett]]. Bukod dito, nagtala rin siya ng ika‑16 na yugto sa [[:en:2024_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] (kasama si [[:en:Taylah_Preston|Preston]]).<ref name=":72" /><ref name=":0" /> Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nagtala si Eala ng tatlong titulo: una sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W50 Pune]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sinundan ng magkasunod na panalo kasama si [[:en:Estelle_Cascino|Cascino]] sa [[:en:2024_Open_de_Seine-et-Marne_–_Doubles|W75 Croissy-Beaubourg]] at [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Doubles|W100 Vitoria-Gasteiz]]—ang pinakamataas na antas ng kanyang doubles title sa taon. Umabot din siya sa semifinals ng [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W75 Trnava]] kasama si [[:en:Zeynep_Sönmez|Sönmez]].<ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 27, 2024 |title=Alex Eala cops W50 Pune doubles title with Latvian partner |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/549446/alex-eala-cops-w50-pune-doubles-title-with-latvian-partner |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=March 31, 2024 |title=Eala, partner rule W75 Croissy-Beaubourg doubles tilt |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2024/03/31/2344255/eala-partner-rule-w75-croissy-beaubourg-doubles-tilt |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=July 21, 2024 |title=Alex Eala wins singles and doubles titles at W100 Vitoria-Gasteiz |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/575666/alex-eala-also-wins-singles-title-at-w100-vitoria-gasteiz |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref name=":6" /> ==== 2025 ==== '''Isahan''' Noong 2025, umakyat si Eala mula No. 147 tungo sa career-high No. 50 matapos lumahok sa '''27''' torneo. Ang pinakamalaking tagumpay ay dumating sa [[2025 Miami Open – Women's singles|Miami 1000]], kung saan tinalo ang world No. 2 [[Iga Świątek]] sa quarterfinals bago matalo kay [[Jessica Pegula]] sa Semifinal. Sa damo, nakarating sa unang final sa [[2025 Eastbourne Open – Women's singles|Eastbourne 250]], ngunit natalo kay [[Maya Joint]]. Sa [[2025 US Open – Women's singles|US Open]], nakamit ang unang panalo sa main draw at umabot sa ikalawang round laban kay [[Cristina Bucșa]]. Pagkaraan nito, tinamo ang unang propesyonal na titulo sa [[2025 Guadalajara 125 Open – Singles|Guadalajara 125]], tinalo si [[Panna Udvardy]] sa final.<ref name=":4" /> Bukod sa mga highlight na ito, nagtala rin ng matatag na hinatnan: quarterfinals sa [[2025 SP Open – Singles|São Paulo 250]] laban kay [[Janice Tjen]], Semifinal sa [[2025 Jingshan Tennis Open – Women's singles|Jingshan 125]] laban kay [[Lulu Sun]] at sa [[2025 Canberra Tennis International – Women's singles|Canberra 125]] laban kay [[Wei Sijia]], at quarterfinals sa [[2025 Ilkley Open – Women's singles|Ilkley 125]] laban kay [[Rebecca Marino]] at sa [[2025 Suzhou WTA 125 – Singles|Suzhou 125]] laban kay [[Viktorija Golubic]]. Sa clay, umabot sa pangalawang round sa [[2025 Mutua Madrid Open – Women's singles|Madrid 1000]] laban kay Świątek, at sa [[2025 Hong Kong Tennis Open – Singles|Hong Kong 250]] laban kay [[Victoria Mboko]]. Sa iba pang 125 events, nakarating sa pangalawang round sa [[2025 Mumbai Open – Singles|Mumbai 125]] laban kay [[Mai Hontama]] at sa [[2025 Oeiras Ladies Open – Singles|Oeiras 125]] laban kay Udvardy.<ref name=":4" /> Gayunpaman, marami ring maagang pagkabigo ang natala ng season. Natalo sa unang round ng [[2025 French Open – Women's singles|French Open]] kay [[Emiliana Arango]], ng [[2025 Wimbledon Championships – Women's singles|Wimbledon]] kay [[Barbora Krejčíková]], at ng [[2025 Australian Open – Women's singles|Australian Open]] sa qualifying kay [[Jana Fett]]. Sa 1000 level, natalo sa unang round ng [[2025 Italian Open – Women's singles|Rome 1000]] kay [[Marta Kostyuk]], ng [[2025 Canadian Open – Women's singles|Montreal 1000]] kay [[Markéta Vondroušová]], at sa qualifying ng [[2025 Wuhan Open – Singles|Wuhan 1000]] kay [[Moyuka Uchijima]]. Sa 250 level, natalo sa unang round ng [[2025 Nottingham Open – Women's singles|Nottingham 250]] kay [[Magda Linette]], ng [[2025 Singapore Tennis Open – Singles|Singapore 250]] kay [[Simona Waltert]], ng [[2025 Japan Women's Open – Singles|Osaka 250]] kay [[Tereza Valentová]], at ng [[2025 Guangzhou Open – Singles|Guangzhou 250]] kay [[Claire Liu]]. Sa [[2025 Birmingham Open – Women's singles|Birmingham 250]], natalo rin sa unang round kay [[Linda Fruhvirtová]].<ref name=":4" /> Sa maagang ITF swing, tatlong torneo ang nilaro ngunit lahat ay nagtapos sa pangalawang round: W100 [[2025 Bengaluru Open – Singles|Bengaluru]] laban kay [[Dalila Jakupović]], W75 Trnava 1 laban kay [[Céline Naef]], at W75 Trnava 2 laban kay [[Valentina Ryser]].<ref name=":2" /> Ang kaniyang season ay tinalaan ng mga tagumpay na nag-angat sa kaniya patungo sa pandaigdigang Blg. 50.<ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2025, lumahok si Eala sa iba’t ibang antas ng WTA Tour sa dalawahan, katuwang ang iba’t ibang manlalaro at nagtala ng sari-saring resulta.<ref name=":6" /> Pinakamahusay ang kanyang kampanya sa [[2025 Guangzhou Open – Doubles|Guangzhou 250]], kung saan umabot siya sa semifinals kasama si [[Nadiia Kichenok]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng [[2025 Italian Open – Women's doubles|Italian 1000]] kapareha si [[Coco Gauff]].<ref name=":6" /> Sa mga Grand Slam, umabot siya sa ikalawang yugto ng [[2025 French Open – Women's doubles|French Open]] kasama si [[Renata Zarazúa]], at natalo sa unang yugto ng [[2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|Wimbledon]] kasama si [[Eva Lys]].<ref name=":6" /> Lumahok din siya sa WTA 250 [[2025 Birmingham Open – Women's doubles|Birmingham]] kasama si [[Rebeka Masarova]] at sa [[2025 Hong Kong Tennis Open – Doubles|Hong Kong]] kasama si [[Chan Hao-ching]], kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name=":6" /> Sa mga torneo ng WTA 125, nakapaglaro siya sa [[2025 Mumbai Open – Doubles|Mumbai 125]] kasama si [[Tsao Chia-yi]] at sa [[2025 Oeiras Ladies Open – Doubles|Oeiras 125]] kasama si [[Katie Volynets]], na kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name=":6" /> === 2026 === '''Isahan''' Sinimulan ni Eala ang kanyang 2026 season nang may matibay na simula sa ''[[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_singles|Auckland 250]]'', kung saan umabot siya sa semifinals bago natalo kay [[:en:Wang_Xinyu|Wang]].<ref>{{cite news |last=Satumbaga-Villar|first=Krystel|date=January 10, 2026|title=Alex Eala succumbs to Chinese rival in Auckland semis|url=https://mb.com.ph/2026/01/10/alex-eala-succumbs-to-chinese-rival-in-auckland-semis|work=The Manila Bulletin|access-date=January 10, 2026}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_singles|Australian Open]]'', nabigo siya sa unang round ng singles.<ref>{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 19, 2026 |title=Alex Eala exits Australian Open first round |work=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/659094/alex-eala-exits-australian-open-first-round-falls-to-alycia-parks}}</ref> Lumaban siya sa ''[[:en:2026_Philippine_Women's_Open_–_Singles|Philippines 250]]'' bilang wildcard at nakapasok sa quarterfinals bago matalo kay [[:en:Camila_Osorio|Osorio]].<ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 29, 2026 |title=Alex Eala exits WTA Philippine Open, bows to Camila Osorio |url=https://sports.inquirer.net/660715/alex-eala-exits-wta-philippine-open-bows-to-camila-osorio |work=Philippine Daily Inquirer |access-date=January 29, 2026}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Abu_Dhabi_Open|Abu Dhabi 1000]]'', umabot siya sa quarterfinals ngunit natalo kay [[:en:Ekaterina_Alexandrova|Alexandrova]].<ref>{{Cite news |last=Gasgonia |first=Dennis |date=February 5, 2026 |title=Natalo si Alex Eala sa quarterfinals ng Abu Dhabi laban kay Alexandrova ng Russia |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2026/2/5/alex-eala-bows-out-of-abu-dhabi-quarterfinals-in-loss-to-russia-s-alexandrova-2244 |work=ABS-CBN News}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Qatar_TotalEnergies_Open_–_Singles|Qatar 1000]]'', nabigo siya sa unang round.<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=February 9, 2026 |title=Alex Eala exits Qatar Open after falling to Tereza Valentova |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-exits-qatar-open-after-falling-to-tereza-valentova-a5019-20260209 |access-date=February 9, 2026}}</ref> Sa Dubai, nakapasok siya sa quarterfinals ng ''[[:en:2026_Dubai_Tennis_Championships_–_Women's_singles|Dubai 1000]]'' bago natalo kay [[:en:Coco_Gauff|Gauff]].<ref>{{Cite news |last=Ballesteros |first=Jan |date=February 19, 2026 |title=Alex Eala succumbs to world No. 4 Coco Gauff in Dubai quarterfinals |website=onesports.ph |url=https://onesports.ph/more-sports/article/41325/alex-eala-succumbs-to-world-no-4-coco-gauff-in-dubai-quarterfinals-1 |access-date=February 19, 2026}}</ref> Sa tinaguriang ''Sunshine Double'' na ''[[:en:2026_BNP_Paribas_Open|Indian Wells 1000]]'' at ''[[:en:2026_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]]'', umabot siya sa ika-apat na round sa parehong torneo bago natalo kina [[:en:Linda_Noskova|Noskova]] at [[:en:Karolína_Muchová|Muchová]].<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=March 11, 2026 |title=Alex Eala bows out of Indian Wells with loss to Linda Nosková |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/11/tennis-alex-eala-bows-out-of-indian-wells-with-loss-to-linda-noskov-1231 |access-date=March 11, 2026 |work=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |date=Marso 24, 2026 |title=Alex Eala natanggal sa Miami Open matapos matalo kay Karolína Muchová |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/24/alex-eala-bows-out-of-miami-open-0012 |access-date=Marso 24, 2026}}</ref> Sa mga clay court ng Europa, halo-halo ang naging resulta niya. Sa ''[[:en:2025_Upper_Austria_Ladies_Linz_–_Singles|Linz 500]]'', natalo siya sa ikalawang round laban kay [[:en:Jelena_Ostapenko|Ostapenko]].<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=April 8, 2026 |title=Eala squanders 5-1 second-set lead vs Ostapenko, exits Linz Open |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/04/08/2519713/eala-squanders-5-1-second-set-lead-vs-ostapenko-exits-linz-open |access-date=April 8, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, nabigo siya sa unang round ng ''[[:en:2026_Porsche_Tennis_Grand_Prix_–_Singles|Stuttgart 500]]'' laban kay [[:en:Leylah_Fernandez|Fernandez]].<ref>{{Cite news |date=2026-04-15 |title=Natalo si Alex Eala sa Stuttgart Open laban kay Leylah Fernandez |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/15/alex-eala-stuttgart-open-0040 |access-date=2026-04-15}}</ref> ''' Dalawahan''' Sa ''[[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_doubles|Auckland 250]]'', nakipagtambal si Eala kay [[:en:Iva_Jovic|Jović]] at umabot sila sa semifinals bago natalo kina [[:en:Xu_Yifan|Xu]] at [[:en:Yang_Zhaoxuan|Yang]].<ref>{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/9/tennis-alex-eala-iva-jovic-exit-asb-classic-doubles-1819|title=Alex Eala, Iva Jovic exit ASB Classic doubles|last=Castillejo|first=Dyan|date=January 9, 2026|access-date=January 9, 2026|work=ABS-CBN News}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_doubles|Australian Open]]'', nakipares siya kay [[:en:Ingrid_Martins|Martins]], ngunit hindi sila nakalusot sa unang round matapos matalo sa kanilang pambungad na laban.<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=January 20, 2026 |title=Eala, Martins ousted in first round of Australian Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/20/tennis-eala-martins-ousted-in-first-round-of-australian-open-doubles-1839 |access-date=January 20, 2026 |work=ABS-CBN News}}</ref> Samantala, sa ''[[:en:2026_Abu_Dhabi_Open_–_Doubles|Abu Dhabi 1000]]'', nakipagtambal siya kay [[:en:Janice_Tjen|Tjen]] at nakaabot sila sa semifinal, ngunit natalo sa duo nina [[:en:Tereza_Mihalíková|Mihalíková]] at [[:en:Olivia_Nicholls|Nicholls]].<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=February 6, 2026 |title=Eala, Tjen get boot in Abu Dhabi Open semis |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/02/06/2506287/eala-tjen-get-boot-abu-dhabi-open-semis |access-date=February 6, 2026}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 Semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]]<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> == Pagganap Laban sa Nangungunang Manlalaro == === Paghahambing ng Performance ni Eala sa mga Laban === {| class="wikitable sortable" ! Antas ! Rekord ! Panalo % ! DR (avg) ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % ! RPW (Return Points Won) |- | vs Top 10 | 4–3 | 57% | 0.61–1.46 | 0–3% | 0–5% | 57–72% | 30–73% | 41–52% | ~48 |- | vs Top 20 | 6–7 | 46% | 0.36–1.32 | 0–3% | 1–6% | 52–69% | 36–73% | 42–52% | ~44 |- | vs Top 50 | 12–20 | 38% | 0.30–1.48 | 0–4% | 1–7% | 51–74% | 45–72% | 30–63% | ~43 |- | vs Top 100 | 28–38 | 42% | 0.36–1.37 | 0–3% | 1–7% | 54–72% | 50–71% | 39–57% | ~44.5 |- | Kabuuang Karera | 204–125 | 62% | ~1.00 | 0.0% | 0.4% | 59.9% | – | – | 46.3 |} Ang rekord ni '''Eala''' ay nagpapakita ng malinaw na mga pattern laban sa iba’t ibang antas ng kalaban. Laban sa '''Top 10 players''' hawak niya ang 4–3 rekord (57% win rate). Ang kanyang '''dominance ratio (DR)'''—sukatan ng puntos na napanalo kumpara sa nawala—ay mula 0.61 sa pagkatalo hanggang 1.46 sa panalo laban kay Coco Gauff. Ang kanyang unang serve ay nasa pagitan ng 57–72%, na may 30–73% puntos na napanalo, habang ang ikalawang serve ay nasa 41–52%. Mababa ang '''Ace %''' (0–3%), tanda ng pag-asa sa rallies kaysa free points, habang tumataas ang '''double faults''' (hanggang 5%). Laban sa '''Top 20 opponents''' siya ay 6–7 (46%), na may DR mula 0.36 hanggang 1.32. Nanatiling matatag ang unang serve (52–69%), ngunit pabagu-bago ang puntos na napanalo. Laban sa '''Top 50''' bumaba ang rekord sa 12–20 (38%), na may DR mula 0.30 hanggang 1.48. Tumataas ang double faults (1–7%), at ang ikalawang serve ay maaaring bumaba hanggang 30%. Laban sa '''Top 100''' siya ay 28–38 (42%), na may DR mula 0.36 hanggang 1.37. Nanatiling katulad ang serve stats, ngunit may volatility. Sa kabuuan ng kanyang '''karera''' (204–125, 62% win rate), ang average DR ay halos 1.00, tanda ng balanseng puntos na napanalo at nawala. Ang '''return points won (RPW)''' ay nasa ~46, na nagpapakita ng kakayahang mag-pressure sa kalaban kahit hindi matibay ang kanyang serve. Mababa ang Ace %, tanda ng pag-asa sa rallies, habang kontrolado ang double faults (mas mababa sa 1%). Ipinapakita ng mga datos na kaya niyang itaas ang antas laban sa elite opponents, ngunit may inconsistency sa serve laban sa mid-tier competition. ==== Pinakamagagandang Panalo ==== {| class="wikitable sortable" ! Taon ! Torneo ! Surface ! Round ! Kalaban (Ranggo) ! Iskor ! Resulta ! DR ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % |- | 2025 | US Open | Hard | R128 | Clara Tauson [Rank 14] | 6–3, 2–6, 7–6(11) | Panalo | 0.97 | 0.0% | 5.3% | 68.1% | 59.4% | 43.3% |- | 2025 | Miami Open | Hard | Quarterfinals | Iga Świątek [Rank 2] | 6–2, 7–5 | Panalo | 1.27 | 1.5% | 4.5% | 66.7% | 52.3% | 50.0% |- | 2025 | Eastbourne | Grass | R16 | Jelena Ostapenko [Rank 3] | 0–6, 6–2, 3–2 RET | Panalo | 1.08 | 0.0% | 3.8% | 63.5% | 57.6% | 63.2% |- | 2026 | Indian Wells | Hard | R32 | Coco Gauff [Rank 4] | 6–2, 2–0 RET | Panalo | 1.46 | 0.0% | 0.0% | 68.0% | 58.8% | 50.0% |} ==== Pinakamasasamang Pagkatalo ==== {| class="wikitable sortable" ! Taon ! Torneo ! Surface ! Round ! Kalaban (Ranggo) ! Iskor ! Resulta ! DR ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % |- | 2022 | Madrid Open | Clay | Q1 | Anna Bondar [Rank 68] | 0–6, 0–6 | Talo | 0.49 | 2.5% | 10.0% | 50.0% | 30.0% | 35.0% |- | 2023 | Monastir | Hard | R32 | Elise Mertens [Rank 36] | 5–7, 0–6 | Talo | 0.72 | 2.5% | 10.0% | 60.0% | 52.1% | 28.1% |- | 2025 | Rome | Clay | R128 | Marta Kostyuk [Rank 27] | 0–6, 1–6 | Talo | 0.30 | 0.0% | 3.3% | 66.7% | 47.5% | 30.0% |- | 2024 | Wuhan | Hard | R64 | Katerina Siniaková [Rank 37] | 3–6, 1–6 | Talo | 0.68 | 0.0% | 6.5% | 65.2% | 33.3% | 31.3% |- | 2025 | Wimbledon | Grass | R128 | Barbora Krejčíková [Rank 17] | 6–3, 2–6, 1–6 | Talo | 0.82 | 1.1% | 1.1% | 54.3% | 50.0% | 50.0% |- | 2026 | Miami Open | Hard | R16 | Karolína Muchová [Rank 13] | 0–6, 2–6 | Talo | 0.39 | 0.0% | 4.8% | 52.4% | 36.4% | 50.0% |- | 2026 | Indian Wells | Hard | R16 | Linda Nosková [Rank 14] | 2–6, 0–6 | Talo | 0.36 | 0.0% | 6.8% | 56.8% | 36.0% | 47.4% |} Ang kanyang pinakamalalaking pagkatalo ay nagpapakita ng volatility sa kanyang serve. Sa '''Madrid Open 2022''', nakaranas siya ng double bagel (0–6, 0–6) laban kay Anna Bondar, na may DR na 0.49 at double faults na 10%. Sa '''Rome 2025''', natalo siya kay Marta Kostyuk (0–6, 1–6) na may pinakamababang DR (0.30). Ang iba pang mabibigat na pagkatalo ay laban kina Elise Mertens (Monastir 2023), Karolína Muchová (Miami 2026), at Linda Nosková (Indian Wells 2026), kung saan bumaba ang kanyang DR sa ilalim ng 0.40 at ang ikalawang serve points won ay bumagsak sa mas mababa sa 35%. Ipinapakita ng mga laban na ito na kapag bumibigay ang kanyang serve—lalo na sa mataas na double faults at mahina ang ikalawang serve—nahihirapan siyang manatiling kompetitibo. Ang karera ni Eala ay nagpapakita ng mga '''peak performances''' laban sa mga top‑ranked players na nababalanse ng mabibigat na pagkatalo kapag bumibigay ang kanyang serve. Ang kanyang pinakamagagandang panalo ay nagpapakita ng taktikal na tibay at kakayahang makipagsabayan sa pinakamagagaling sa mundo, habang ang pinakamasasamang pagkatalo ay nagpapakita ng pangangailangan para sa mas matatag na serve at mas mahusay na konstruksyon ng puntos laban sa mid‑tier opponents. == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601005101/https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |archive-date=June 1, 2022}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-Semifinals-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url=https://archive.today/20250910045902/https://www.rappler.com/sports/tennis-Semifinals-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |archive-date=September 10, 2025}}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114191842/https://www.onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |archive-date=November 14, 2025 |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128021547/https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-date=January 28, 2026 |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: * {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507021421/https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |archive-date=May 7, 2023}} * {{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom] {{BD|2005||Eala, Alexandra}} [[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia (English)]] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [[bcl:Alexandra Eala]] n9o0v0ct6e60t6c7qmo7eg0ed988ngh 2203351 2203350 2026-04-17T16:58:28Z Tabilay 153890 2203351 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image =File:Alex Eala (2024 US Open) 02 (cropped).jpg |caption =Alex Eala sa 2024 US Open |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|05|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], [[Pilipinas]] |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 4, 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-hawak na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br><br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,869,094 |singlesrecord = {{tennis record|won=209|lost=126}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 46 (April 6, 2026) |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles qualifying|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2025 French Open – Women's singles|2025]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |doublesrecord = {{tennis record|won=47|lost=44}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 99 (February 9, 2026) |currentdoublesranking = No. 103 (April 6, 2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) |updated = April 13, 2026 |medaltemplates-expand =no |medaltemplates = {{MedalSport | Women's [[:en:tennis|Tennis]]}} {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{MedalCompetition | [[:en:Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | [[:en:Tennis at the 2022 Asian Games|2022 Hangzhou]] | [[:en:Tennis at the 2022 Asian Games – Women's singles|Singles]] }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|[[:en:Tennis at the 2022 Asian Games – Mixed doubles|Mixed doubles]]}} {{MedalCompetition | [[:en:Southeast Asian Games|Southeast Asian Games]]}} {{MedalGold | [[:en:2025 Southeast Asian Games|2025 Thailand]] | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Singles]] }} {{MedalBronze | [[:en:2021 Southeast Asian Games|2021 Vietnam]] | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Singles]] }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Mixed doubles]] }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Team]] }} {{MedalBronze | [[:en:2025 SEA Games|2025 Thailand]] | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Team]] }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Mixed doubles]] }} |AustralianOpenDoublesresult=1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]])}} Si '''Alexandra Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa Semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Singles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":6" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> ==Maagang buhay== Isinilang si Alexandra Eala noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Mike Eala at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rizza Maniego-Eala]], dating pambansang manlalangoy at opisyal ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]].<ref>{{cite news |title=Alexandra Eala &#124; Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |work=Women's Tennis Association |access-date=January 12, 2026}}</ref> Pamangkin siya ni [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating pinuno ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]], at kapatid ni Michael "Miko" Eala na naglaro ng kolehiyong tennis sa [[:en:Pennsylvania_State_University|Penn State]].<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |date=March 28, 2025 |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |work=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |url-status=live |access-date=August 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250828061821/https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |archive-date=August 28, 2025}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |first1=Frances Karmel S. |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |website=Philippine Entertainment Portal |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |access-date=August 27, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250428042146/https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |archive-date=April 28, 2025}}</ref> Ang kanyang lolo, si Roberto “Bobby” Maniego, ang nagpakilala sa kanya sa tennis at nagsilbing unang coach.<ref>{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |url-status=live |access-date=September 1, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250901153539/https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |archive-date=September 1, 2025}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin – Makati, bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa Espanya kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |first1=Rosy |date=October 22, 2022 |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |access-date=March 30, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330025238/https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |archive-date=March 30, 2025}}</ref> == Personal na buhay == Ang paboritong pagkain ni Eala ay [[Kaldereta (pagkain)|kaldereta]].<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala’s Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en}}</ref> Mas gusto niyang inumin ang [[matcha|tsa na matcha]] kaysa sa [[kape]].<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 March 2026}}</ref> Bihasa siya sa pakikipag-usap gamit ang iba’t ibang wika: [[Wikang Kastila|kastila]], [[Wikang Ingles|ingles]], at [[tagalog]].<ref>{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 March 2026}}</ref> Ang paborito niyang [[:en:Grand_Slam|pangunahing paligsahan sa larong tenis]] ay ang [[:en:Wimbledon_Championships|Paligsahan ng Wimbledon]], at tinuturing niya itong pinakamagandang lugar sa tenis.<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=July 3, 2025 |title='Living my dream': Alex Eala revels in historic Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=July 3, 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 24, 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview with Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=December 24, 2025 |website=Instagram |language=en}}</ref> Idolo niya ang [[:en:champion|kampon]] sa tenis na si [[:en:Maria_Sharapova|Maria Sharapova]], at nakapagsanay diya kasama si [[:en:Rafael_Nadal|Rafael Nadal]].<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova’s influence drives Alex Eala’s aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=February 23, 2026 |website=[[Manila Standard]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=November 20, 2025 |title=Alex Eala hits the court with Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=February 23, 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer|Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=August 27, 2025 |title=Before the big crowds, Alex Eala always had bro Miko by her side |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=February 23, 2026 |website=Spin.ph |language=en}}</ref> Ang pag-angat ni Eala sa WTA Tour matapos ang [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]] ay nagbigay sa kanya ng malaking impluwensiya sa Pilipinas, inihahambing sa pag-usbong ni [[Manny Pacquiao]].<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 March 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Ayon kay [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]], tinatrato na siya ng kanyang mga tagahanga na "parang kampeon ng isang Grand Slam" .<ref name="mo"/> Ang kanyang tagumpay ay muling nagpasigla ng interes sa tennis sa Pilipinas at sa [[Overseas Filipinos|mga Pilipinong nakatira sa ibang bansa]], kahit may hamon sa oras sa panonood.<ref name="mo"/><ref>{{cite web |title=Nearly a Century on Court: Filipino Trailblazers Who Took on Tennis’ Biggest Stage |url=https://asianjournal.com/entertainment/sports/a-century-on-court-filipino-trailblazers-who-took-on-tennis-biggest-stage/#:~:text=Dyan%20Castillejo%20%E2%80%93%20Former%20Fed%20Cup,and%20contemporary%20of%20Felicisimo%20Ampon. |website=Asian Journal |publisher=Asian Journal News |access-date=27 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=April 19, 2025 |title=The rich history of Philippine tennis, decades before Alex Eala |url=https://www.rappler.com/sports/rich-history-philippine-tennis-decades-before-alex-eala/ |access-date=March 28, 2026 |website=Rappler |language=en}}</ref> == Karera == === Juniors === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || 2R || 3R || A || A |- | French Open || A || Semifinal || A || A |- | Wimbledon || A || A || 2R || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || 2R || A |- | US Open || A || A || Semifinal || – |} Sa edad na 12, nagwagi si Eala sa 2018 [[:en:Les_Petit_As|Les Petits As]] sa Pransya,<ref>{{Cite web |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/cookies/?returnurl=%2Fnews%2F117748%2FLilov-Eala-win-at-Les-Petits-As |access-date=November 14, 2024 |website=Tennis Europe}}</ref> at nakuha ang kanyang unang under‑18 singles at doubles titles sa ITF Trofeo David Ferrer sa Alicante, Spain.<ref>{{Cite web |last=Payo |first=Jasmine |date=April 25, 2025 |title=Building blocks to success: Rundown of Alex Eala’s best tennis campaigns |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-best-tennis-campaigns/ |access-date=November 14, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}</ref> Noong 2019, napanalunan ni Eala ang [[:en:Orange_Bowl_(tennis)|Orange Bowl]] girls’ doubles title kasama si [[:en:Evialina_Laskevich|Laskevich]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |language=en |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217 |access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya sa [[:en:2020_Australian_Open_–_Girls'_doubles|Australian Open girls’ doubles]] kasama si [[:en:Priska_Madelyn_Nugroho|Nugroho]].<ref>{{Cite web |date=2020-01-31 |title=Eala, Nugroho capture Australian Open girls' doubles title |url=https://www.espn.com/story/_/id/28604688/eala-nugroho-capture-australian-open-girls-doubles-title |access-date=2025-10-08 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Sa [[:en:2021_French_Open_–_Girls'_doubles|2021 French Open]], nakuha niya ang ikalawang junior Grand Slam doubles title kasama si [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]].<ref>{{Cite news |last=Go |first=Beatrice |date=April 5, 2023 |title=Alex Eala clinches juniors world No. 2 after French Open romp |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-ranking-itf-world-juniors-2020/ |access-date=November 16, 2025}}</ref> Noong Hulyo 2021, nagwagi siya ng isahan at dalawahan (kasama si Madison Sieg) sa [[:en:Trofeo_Bonfiglio|Trofeo Bonfiglio]] sa Milan.<ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=July 17, 2021 |title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}</ref> Noong 2022, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Pilipinong nagwagi ng junior Grand Slam singles title sa [[:en:2022_US_Open_–_Girls'_singles|US Open]].<ref>{{Cite web |last=Levinsohn |first=Dan |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title at the 2022 US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html |access-date=November 14, 2025 |website=US Open}}</ref> === Prupesyonal na karera === ==== 2020 ==== '''Isahan''' Noong 2020, lumahok si Eala sa limang paligsahan ng [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] sa isahan. Umabot siya sa ika‑16 na yugto (Round of 16) sa W25 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]], W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Castellón]], at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Monastir]]. Natapos naman siya sa ika‑32 na yugto (Round of 32) sa W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]] at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|Melilla]]. Karamihan sa mga paligsahan ay ginanap sa luwad{{efn|clay}}, maliban sa Monastir na ginanap sa matigas na court.<ref name=":5">{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 |access-date=December 3, 2025 |website=www.tennisabstract.com}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=ITF: Alex Eala Singles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/activity/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |access-date=February 2, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> ==== 2021 ==== '''Isahan''' Sa [[:en:2021_WTA_Tour|WTA Tour]], unang sumabak si Eala sa [[:en:2021_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami Open]] ngunit hindi siya nakalusot sa qualifying. Gayunpaman, sa [[:en:2021_Winners_Open_–_Singles|Cluj-Napoca 250]], nakapasok siya sa pangunahing draw at umabot hanggang sa ika‑16 na yugto (Round of 16) bago natalo kay [[:en:Mayar_Sherif|Sherif]].<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2021, lumahok si Eala sa dalawang paligsahan ng [[:en:2021_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] sa dalawahan. Sa W25 Madrid, kasama si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]], nakarating sila sa quarterfinals. Samantala, sa W25 Platja d’Aro, nakipag‑pares siya kay [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]] at umabot sila hanggang sa finals.<ref name=":6">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Doubles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches?type=D#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> ==== 2022 ==== '''Isahan''' Sa WTA Tour, tampok ang kaniyang pagsabak sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]], subalit natalo siya sa unang yugto at sa qualifying.<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa ITF circuit, nagwagi siya sa W25 Chiang Rai at naging ikalawang puwesto (runner‑up) sa W60 Madrid 2. Umabot din siya sa semifinals ng W80 Poitiers, W60 Vitoria‑Gasteiz, at W25 El Espinar.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Nakapasok siya sa quarterfinals ng W80 Rancho Santa Fe, W60 Templeton, W25 Madrid, at W25 Chiang Rai 2.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Sa WTA Tour, nakapaglaro siya sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_doubles|Miami 1000]] at sa qualifying ng [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_doubles|Madrid 1000]].<ref name=":0">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang kanyang pangarap na naging tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Sa ITF circuit, lumahok siya sa sampung torneo kasama ang pitong iba’t ibang kapareha. Nagtala siya ng 10–10 na rekord, at ang pinakamataas na narating ay ang semifinals sa W25 Palma del Río kasama si [[:en:Marina_Bassols_Ribera|Ribera]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng pitong torneo at dalawang ulit na nabigo sa ika‑16 na yugto.<ref name=":6" /> ==== 2023 ==== '''Isahan''' Noong 2023, lumahok si Eala sa parehong [[:en:2023_WTA_Tour|WTA Tour]] at [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF Tour]]. Sa WTA Tour, lumahok siya sa qualifying draw ng [[:en:2023_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]] ngunit nabigo. Natalo rin siya sa unang yugto ng [[:en:2023_Thailand_Open_–_Singles|Thailand 250]], [[:en:2023_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]], [[:en:2023_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]], at [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Singles|Monastir 250]]. Lumaban din siya bilang wildcard sa [[:en:2023_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2023_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa ITF circuit, nakamit niya ang dalawang pinakamalalaking tagumpay sa isahan: una sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(April–June)|W15 Yecla]] at kasunod sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Roehampton]].<ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=June 4, 2023 |title=Alex Eala claims third ITF crown at W25 Yecla in Spain |url=https://www.abs-cbn.com/sports/06/04/23/tennis-alex-eala-claims-third-itf-crown-at-w25-yecla |access-date=November 7, 2025 |work=ABS CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=August 13, 2023 |title=Alex Eala wins fourth ITF title, rules W25 Roehampton |url=https://sports.inquirer.net/523461/alex-eala-wins-fourth-itf-title-rules-w25-roehampton |access-date=November 7, 2025 |website=Inquirer.net |language=en-US}}</ref> Bukod sa mga parangal, nakarating siya sa finals ng [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Aldershot]] at [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|W40 Petange]]; sa semifinals ng [[:en:2023_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|W100 Vitoria-Gasteiz]] at [[:en:2023_Engie_Open_Nantes_Atlantique_–_Singles|W60 Nantes]]; at sa quarterfinals ng [[:en:2023_Women's_TEC_Cup_–_Singles|W60 Barcelona]] at [[:en:2023_Ando_Securities_Open_–_Singles|W100 Tokyo]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Noong Agosto 28, nakapasok siya sa WTA top 200, at umangat pa sa ika‑191 na puwesto makalipas lamang ang tatlong linggo.<ref>{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 20, 2023 |title=Eala improves to career-high No. 191 in WTA rankings |url=https://mb.com.ph/2023/9/20/eala-improves-to-career-high-no-191-in-wta-rankings |access-date=November 7, 2025 |website=Manila Bulletin}}</ref> '''Dalawahan''' Noong 2023, lumahok si Eala sa mga torneo ng [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] at [[:en:2023_WTA_Tour|WTA]] sa dalawahan. Umabot siya sa apat na semifinals (W60 Trnava, W100 Tokyo, W25 Aldershot, W40 Petange), nakapasok sa apat na quarterfinals (W25 Zaragoza, W100 Vitoria-Gasteiz, W25 Roehampton, W60 Glasgow), at ilang beses na nakarating sa ika‑16 na yugto kabilang ang [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Doubles|Monastir 250]]. Karamihan sa mga torneo ay ginanap sa matitigas na court, maliban sa isang clay event sa W60 Chiasso.<ref name=":6" /> ==== 2024 ==== '''Isahan''' Noong 2024, hindi nakalusot si Eala sa qualifiers ng apat na Grand Slam ([[:en:2024_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]], [[:en:2024_French_Open_–_Women's_singles_qualifying|French Open]], [[:en:2024_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles_qualifying|Wimbledon]], [[:en:2024_US_Open_–_Women's_singles_qualifying|US Open]]). Ang pinakamagandang resulta niya ay ang quarterfinal sa [[:en:2024_Veneto_Open_–_Singles|Veneto 125]] laban kay [[:en:Sara_Errani|Errani]].<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2024_WTA_Tour|WTA Tour]], umabot siya sa ikalawang yugto ng WTA 1000 [[:en:2024_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami]], ngunit natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid]] at [[:en:2024_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan]]. Sa WTA 500, nabigo siya sa unang yugto ng [[:en:2024_Guadalajara_Open_Akron_–_Singles|Guadalajara 500]], [[:en:2024_Abu_Dhabi_Open_–_Singles|Abu Dhabi]], at sa qualifiers ng [[:en:2024_Ningbo_Open_–_Singles|Ningbo]]. Sa WTA 250, hindi siya nakalusot sa qualifiers ng [[:en:2024_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham]], at natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou]] at [[:en:2024_Jiangxi_Open_–_Singles|Jiangxi]]. Sa WTA 125, bukod sa semifinals sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra]], umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Oeiras]] at [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], ngunit natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Makarska_International_Championships_–_Singles|Makarska]] at [[:en:2024_Polish_Open_–_Singles|Warsaw]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]], nakuha niya ang unang malaking titulo sa W100 [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|Vitoria-Gasteiz]], tinalo si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]] sa final. Umabot din siya sa semifinals ng W100 [https://en.wikipedia.org/wiki/2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_%E2%80%93_Singles Dubai] at W50 [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Indore]], at sa quarterfinals ng W100 Takasaki, W100 Cary, W100 Landisville, W75 Porto, at W75 Trnava. Nabigo naman siya nang maaga sa W75 Zagreb at W60 Bellinzona.<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2024, nagpakita si Eala ng matatag na kampanya sa dalawahan. Sa WTA, ang pinakamalalim niyang resulta ay ang semifinals sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_doubles|Canberra 125]] kasama si [[:en:Laura_Pigossi|Pigossi]]. Nagkaroon din siya ng limang quarterfinal finishes: sa [[:en:2024_Ningbo_Open|Ningbo 500]] kasama si [[:en:Liang_En-shuo|Liang]], sa [[:en:2024_Polish_Open_–_Doubles|Warsaw 125]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sa [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Doubles|Guadalajara 125]] kasama si [[:en:Kimberly_Birrell|Birrell]], sa [[:en:2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_–_Doubles|W100 Dubai]] kasama si [[:en:Valentini_Grammatikopoulou|Grammatikopoulou]], at sa [[:en:2024_Porto_Women's_Indoor_ITF_3_–_Doubles|W75 Porto 3]] kasama si [[:en:Alicia_Barnett|Barnett]]. Bukod dito, nagtala rin siya ng ika‑16 na yugto sa [[:en:2024_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] (kasama si [[:en:Taylah_Preston|Preston]]).<ref name=":72" /><ref name=":0" /> Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nagtala si Eala ng tatlong titulo: una sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W50 Pune]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sinundan ng magkasunod na panalo kasama si [[:en:Estelle_Cascino|Cascino]] sa [[:en:2024_Open_de_Seine-et-Marne_–_Doubles|W75 Croissy-Beaubourg]] at [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Doubles|W100 Vitoria-Gasteiz]]—ang pinakamataas na antas ng kanyang doubles title sa taon. Umabot din siya sa semifinals ng [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W75 Trnava]] kasama si [[:en:Zeynep_Sönmez|Sönmez]].<ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 27, 2024 |title=Alex Eala cops W50 Pune doubles title with Latvian partner |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/549446/alex-eala-cops-w50-pune-doubles-title-with-latvian-partner |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=March 31, 2024 |title=Eala, partner rule W75 Croissy-Beaubourg doubles tilt |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2024/03/31/2344255/eala-partner-rule-w75-croissy-beaubourg-doubles-tilt |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=July 21, 2024 |title=Alex Eala wins singles and doubles titles at W100 Vitoria-Gasteiz |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/575666/alex-eala-also-wins-singles-title-at-w100-vitoria-gasteiz |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref name=":6" /> ==== 2025 ==== '''Isahan''' Noong 2025, umakyat si Eala mula No. 147 tungo sa career-high No. 50 matapos lumahok sa '''27''' torneo. Ang pinakamalaking tagumpay ay dumating sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]], kung saan tinalo ang world No. 2 [[:en:Iga_Świątek|Świątek]] sa quarterfinals bago matalo kay [[:en:Jessica_Pegula|Pegula]] sa Semifinal. Sa damo, nakarating sa unang final sa [[:en:2025_Eastbourne_Open_–_Women's_singles|Eastbourne 250]], ngunit natalo kay [[:en:Maya_Joint|Joint]]. Sa [[:en:2025_US_Open_–_Women's_singles|US Open]], nakamit ang unang panalo sa main draw at umabot sa ikalawang round laban kay [[:en:Cristina_Bucșa|Bucșa]]. Pagkaraan nito, tinamo ang unang propesyonal na titulo sa [[:en:2025_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], tinalo si [[:en:Panna_Udvardy|Udvardy]] sa final.<ref name=":4" /> Bukod sa mga highlight na ito, nagtala rin ng matatag na hinatnan: quarterfinals sa [[:en:2025_SP_Open_–_Singles|São Paulo 250]] laban kay [[:en:Janice_Tjen|Tjen]], Semifinal sa [[:en:2025_Jingshan_Tennis_Open_–_Women's_singles|Jingshan 125]] laban kay [[:en:Lulu_Sun|Sun]] at sa [[:en:2025_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra 125]] laban kay [[:en:Wei_Sijia|Sijia]], at quarterfinals sa [[:en:2025_Ilkley_Open_–_Women's_singles|Ilkley 125]] laban kay [[:en:Rebecca_Marino|Marino]] at sa [[:en:2025_Suzhou_WTA_125_–_Singles|Suzhou 125]] laban kay [[:en:Viktorija_Golubic|Golubic]]. Sa clay, umabot sa pangalawang round sa [[:en:2025_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]] laban kay Świątek, at sa [[:en:2025_Hong_Kong_Tennis_Open_–_Singles|Hong Kong 250]] laban kay [[:en:Victoria_Mboko|Mboko]]. Sa iba pang 125 events, nakarating sa pangalawang round sa [[:en:2025_Mumbai_Open_–_Singles|Mumbai 125]] laban kay [[:en:Mai_Hontama|Hontama]] at sa [[:en:2025_Oeiras_Ladies_Open_–_Singles|Oeiras 125]] laban kay Udvardy.<ref name=":4" /> Gayunpaman, marami ring maagang pagkabigo ang natala ng season. Natalo sa unang round ng [[:en:2025_French_Open_–_Women's_singles|French Open]] kay [[:en:Emiliana_Arango|Arango]], ng [[:en:2025_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles|Wimbledon]] kay [[:en:Barbora_Krejčíková|Krejčíková]], at ng [[:en:2025_Australian_Open_–_Women's_singles|Australian Open]] sa qualifying kay [[:en:Jana_Fett|Fett]]. Sa 1000 level, natalo sa unang round ng [[:en:2025_Italian_Open_–_Women's_singles|Rome 1000]] kay [[:en:Marta_Kostyuk|Kostyuk]], ng [[:en:2025_Canadian_Open_–_Women's_singles|Montreal 1000]] kay [[:en:Markéta_Vondroušová|Vondroušová]], at sa qualifying ng [[:en:2025_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan 1000]] kay [[:en:Moyuka_Uchijima|Uchijima]]. Sa 250 level, natalo sa unang round ng [[:en:2025_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham 250]] kay [[:en:Magda_Linette|Linette]], ng [[:en:2025_Singapore_Tennis_Open_–_Singles|Singapore 250]] kay [[:en:Simona_Waltert|Waltert]], ng [[:en:2025_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]] kay [[:en:Tereza_Valentová|Valentová]], at ng [[:en:2025_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]] kay [[:en:Claire_Liu|Liu]]. Sa [[:en:2025_Birmingham_Open_–_Women's_singles|Birmingham 250]], natalo rin sa unang round kay [[:en:Linda_Fruhvirtová|Fruhvirtová]].<ref name=":4" /> Sa maagang ITF swing, tatlong torneo ang nilaro ngunit lahat ay nagtapos sa pangalawang round: W100 [[:en:2025_Bengaluru_Open_–_Singles|Bengaluru]] laban kay [[:en:Dalila_Jakupović|Jakupović]], W75 Trnava 1 laban kay [[:en:Céline_Naef|Naef]], at W75 Trnava 2 laban kay [[:en:Valentina_Ryser|Ryser]].<ref name=":2" /> Ang kaniyang season ay tinalaan ng mga tagumpay na nag-angat sa kaniya patungo sa pandaigdigang Blg. 50.<ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2025, lumahok si Eala sa iba’t ibang antas ng WTA Tour sa dalawahan, katuwang ang iba’t ibang manlalaro at nagtala ng sari-saring resulta.<ref name=":6" /> Pinakamahusay ang kanyang kampanya sa [[:en:2025_Guangzhou_Open_–_Doubles|Guangzhou 250]], kung saan umabot siya sa semifinals kasama si [[:en:Nadiia_Kichenok|Kichenok]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng [[:en:2025_Italian_Open_–_Women's_doubles|Italian 1000]] kapareha si [[:en:_Coco_Gauff|Coco Gauff]].<ref name=":6" /> Sa mga Grand Slam, umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2025_French_Open_–_Women's_doubles|French Open]] kasama si [[:en:Renata_Zarazúa|Zarazúa]], at natalo sa unang yugto ng [[:en:2025_Wimbledon_Championships_–_Women's_doubles|Wimbledon]] kasama si [[:en:Eva_Lys|Lys]].<ref name=":6" /> Lumahok din siya sa WTA 250 [[:en:2025_Birmingham_Open_–_Women's_doubles|Birmingham]] kasama si [[:en:Rebeka_Masarova|Masarova]] at sa [[:en:2025_Hong_Kong_Tennis_Open_–_Doubles|Hong Kong]] kasama si [[:en:Chan_Hao-ching|Hao-ching]], kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name=":6" /> Sa mga torneo ng WTA 125, nakapaglaro siya sa [[:en:2025_Mumbai_Open_–_Doubles|Mumbai 125]] kasama si [[:en:_Tsao_Chia-yi|Chia-yi]] at sa [[:en:2025_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] kasama si [[:en:Katie_Volynets|Volynets]], na kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name=":6" /> === 2026 === '''Isahan''' Sinimulan ni Eala ang kanyang 2026 season nang may matibay na simula sa ''[[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_singles|Auckland 250]]'', kung saan umabot siya sa semifinals bago natalo kay [[:en:Wang_Xinyu|Wang]].<ref>{{cite news |last=Satumbaga-Villar|first=Krystel|date=January 10, 2026|title=Alex Eala succumbs to Chinese rival in Auckland semis|url=https://mb.com.ph/2026/01/10/alex-eala-succumbs-to-chinese-rival-in-auckland-semis|work=The Manila Bulletin|access-date=January 10, 2026}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_singles|Australian Open]]'', nabigo siya sa unang round ng singles.<ref>{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 19, 2026 |title=Alex Eala exits Australian Open first round |work=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/659094/alex-eala-exits-australian-open-first-round-falls-to-alycia-parks}}</ref> Lumaban siya sa ''[[:en:2026_Philippine_Women's_Open_–_Singles|Philippines 250]]'' bilang wildcard at nakapasok sa quarterfinals bago matalo kay [[:en:Camila_Osorio|Osorio]].<ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 29, 2026 |title=Alex Eala exits WTA Philippine Open, bows to Camila Osorio |url=https://sports.inquirer.net/660715/alex-eala-exits-wta-philippine-open-bows-to-camila-osorio |work=Philippine Daily Inquirer |access-date=January 29, 2026}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Abu_Dhabi_Open|Abu Dhabi 1000]]'', umabot siya sa quarterfinals ngunit natalo kay [[:en:Ekaterina_Alexandrova|Alexandrova]].<ref>{{Cite news |last=Gasgonia |first=Dennis |date=February 5, 2026 |title=Natalo si Alex Eala sa quarterfinals ng Abu Dhabi laban kay Alexandrova ng Russia |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2026/2/5/alex-eala-bows-out-of-abu-dhabi-quarterfinals-in-loss-to-russia-s-alexandrova-2244 |work=ABS-CBN News}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Qatar_TotalEnergies_Open_–_Singles|Qatar 1000]]'', nabigo siya sa unang round.<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=February 9, 2026 |title=Alex Eala exits Qatar Open after falling to Tereza Valentova |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-exits-qatar-open-after-falling-to-tereza-valentova-a5019-20260209 |access-date=February 9, 2026}}</ref> Sa Dubai, nakapasok siya sa quarterfinals ng ''[[:en:2026_Dubai_Tennis_Championships_–_Women's_singles|Dubai 1000]]'' bago natalo kay [[:en:Coco_Gauff|Gauff]].<ref>{{Cite news |last=Ballesteros |first=Jan |date=February 19, 2026 |title=Alex Eala succumbs to world No. 4 Coco Gauff in Dubai quarterfinals |website=onesports.ph |url=https://onesports.ph/more-sports/article/41325/alex-eala-succumbs-to-world-no-4-coco-gauff-in-dubai-quarterfinals-1 |access-date=February 19, 2026}}</ref> Sa tinaguriang ''Sunshine Double'' na ''[[:en:2026_BNP_Paribas_Open|Indian Wells 1000]]'' at ''[[:en:2026_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]]'', umabot siya sa ika-apat na round sa parehong torneo bago natalo kina [[:en:Linda_Noskova|Noskova]] at [[:en:Karolína_Muchová|Muchová]].<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=March 11, 2026 |title=Alex Eala bows out of Indian Wells with loss to Linda Nosková |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/11/tennis-alex-eala-bows-out-of-indian-wells-with-loss-to-linda-noskov-1231 |access-date=March 11, 2026 |work=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |date=Marso 24, 2026 |title=Alex Eala natanggal sa Miami Open matapos matalo kay Karolína Muchová |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/24/alex-eala-bows-out-of-miami-open-0012 |access-date=Marso 24, 2026}}</ref> Sa mga clay court ng Europa, halo-halo ang naging resulta niya. Sa ''[[:en:2025_Upper_Austria_Ladies_Linz_–_Singles|Linz 500]]'', natalo siya sa ikalawang round laban kay [[:en:Jelena_Ostapenko|Ostapenko]].<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=April 8, 2026 |title=Eala squanders 5-1 second-set lead vs Ostapenko, exits Linz Open |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/04/08/2519713/eala-squanders-5-1-second-set-lead-vs-ostapenko-exits-linz-open |access-date=April 8, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, nabigo siya sa unang round ng ''[[:en:2026_Porsche_Tennis_Grand_Prix_–_Singles|Stuttgart 500]]'' laban kay [[:en:Leylah_Fernandez|Fernandez]].<ref>{{Cite news |date=2026-04-15 |title=Natalo si Alex Eala sa Stuttgart Open laban kay Leylah Fernandez |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/15/alex-eala-stuttgart-open-0040 |access-date=2026-04-15}}</ref> ''' Dalawahan''' Sa ''[[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_doubles|Auckland 250]]'', nakipagtambal si Eala kay [[:en:Iva_Jovic|Jović]] at umabot sila sa semifinals bago natalo kina [[:en:Xu_Yifan|Xu]] at [[:en:Yang_Zhaoxuan|Yang]].<ref>{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/9/tennis-alex-eala-iva-jovic-exit-asb-classic-doubles-1819|title=Alex Eala, Iva Jovic exit ASB Classic doubles|last=Castillejo|first=Dyan|date=January 9, 2026|access-date=January 9, 2026|work=ABS-CBN News}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_doubles|Australian Open]]'', nakipares siya kay [[:en:Ingrid_Martins|Martins]], ngunit hindi sila nakalusot sa unang round matapos matalo sa kanilang pambungad na laban.<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=January 20, 2026 |title=Eala, Martins ousted in first round of Australian Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/20/tennis-eala-martins-ousted-in-first-round-of-australian-open-doubles-1839 |access-date=January 20, 2026 |work=ABS-CBN News}}</ref> Samantala, sa ''[[:en:2026_Abu_Dhabi_Open_–_Doubles|Abu Dhabi 1000]]'', nakipagtambal siya kay [[:en:Janice_Tjen|Tjen]] at nakaabot sila sa semifinal, ngunit natalo sa duo nina [[:en:Tereza_Mihalíková|Mihalíková]] at [[:en:Olivia_Nicholls|Nicholls]].<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=February 6, 2026 |title=Eala, Tjen get boot in Abu Dhabi Open semis |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/02/06/2506287/eala-tjen-get-boot-abu-dhabi-open-semis |access-date=February 6, 2026}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 Semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]]<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> == Pagganap Laban sa Nangungunang Manlalaro == === Paghahambing ng Performance ni Eala sa mga Laban === {| class="wikitable sortable" ! Antas ! Rekord ! Panalo % ! DR (avg) ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % ! RPW (Return Points Won) |- | vs Top 10 | 4–3 | 57% | 0.61–1.46 | 0–3% | 0–5% | 57–72% | 30–73% | 41–52% | ~48 |- | vs Top 20 | 6–7 | 46% | 0.36–1.32 | 0–3% | 1–6% | 52–69% | 36–73% | 42–52% | ~44 |- | vs Top 50 | 12–20 | 38% | 0.30–1.48 | 0–4% | 1–7% | 51–74% | 45–72% | 30–63% | ~43 |- | vs Top 100 | 28–38 | 42% | 0.36–1.37 | 0–3% | 1–7% | 54–72% | 50–71% | 39–57% | ~44.5 |- | Kabuuang Karera | 204–125 | 62% | ~1.00 | 0.0% | 0.4% | 59.9% | – | – | 46.3 |} Ang rekord ni '''Eala''' ay nagpapakita ng malinaw na mga pattern laban sa iba’t ibang antas ng kalaban. Laban sa '''Top 10 players''' hawak niya ang 4–3 rekord (57% win rate). Ang kanyang '''dominance ratio (DR)'''—sukatan ng puntos na napanalo kumpara sa nawala—ay mula 0.61 sa pagkatalo hanggang 1.46 sa panalo laban kay Coco Gauff. Ang kanyang unang serve ay nasa pagitan ng 57–72%, na may 30–73% puntos na napanalo, habang ang ikalawang serve ay nasa 41–52%. Mababa ang '''Ace %''' (0–3%), tanda ng pag-asa sa rallies kaysa free points, habang tumataas ang '''double faults''' (hanggang 5%). Laban sa '''Top 20 opponents''' siya ay 6–7 (46%), na may DR mula 0.36 hanggang 1.32. Nanatiling matatag ang unang serve (52–69%), ngunit pabagu-bago ang puntos na napanalo. Laban sa '''Top 50''' bumaba ang rekord sa 12–20 (38%), na may DR mula 0.30 hanggang 1.48. Tumataas ang double faults (1–7%), at ang ikalawang serve ay maaaring bumaba hanggang 30%. Laban sa '''Top 100''' siya ay 28–38 (42%), na may DR mula 0.36 hanggang 1.37. Nanatiling katulad ang serve stats, ngunit may volatility. Sa kabuuan ng kanyang '''karera''' (204–125, 62% win rate), ang average DR ay halos 1.00, tanda ng balanseng puntos na napanalo at nawala. Ang '''return points won (RPW)''' ay nasa ~46, na nagpapakita ng kakayahang mag-pressure sa kalaban kahit hindi matibay ang kanyang serve. Mababa ang Ace %, tanda ng pag-asa sa rallies, habang kontrolado ang double faults (mas mababa sa 1%). Ipinapakita ng mga datos na kaya niyang itaas ang antas laban sa elite opponents, ngunit may inconsistency sa serve laban sa mid-tier competition. ==== Pinakamagagandang Panalo ==== {| class="wikitable sortable" ! Taon ! Torneo ! Surface ! Round ! Kalaban (Ranggo) ! Iskor ! Resulta ! DR ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % |- | 2025 | US Open | Hard | R128 | Clara Tauson [Rank 14] | 6–3, 2–6, 7–6(11) | Panalo | 0.97 | 0.0% | 5.3% | 68.1% | 59.4% | 43.3% |- | 2025 | Miami Open | Hard | Quarterfinals | Iga Świątek [Rank 2] | 6–2, 7–5 | Panalo | 1.27 | 1.5% | 4.5% | 66.7% | 52.3% | 50.0% |- | 2025 | Eastbourne | Grass | R16 | Jelena Ostapenko [Rank 3] | 0–6, 6–2, 3–2 RET | Panalo | 1.08 | 0.0% | 3.8% | 63.5% | 57.6% | 63.2% |- | 2026 | Indian Wells | Hard | R32 | Coco Gauff [Rank 4] | 6–2, 2–0 RET | Panalo | 1.46 | 0.0% | 0.0% | 68.0% | 58.8% | 50.0% |} ==== Pinakamasasamang Pagkatalo ==== {| class="wikitable sortable" ! Taon ! Torneo ! Surface ! Round ! Kalaban (Ranggo) ! Iskor ! Resulta ! DR ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % |- | 2022 | Madrid Open | Clay | Q1 | Anna Bondar [Rank 68] | 0–6, 0–6 | Talo | 0.49 | 2.5% | 10.0% | 50.0% | 30.0% | 35.0% |- | 2023 | Monastir | Hard | R32 | Elise Mertens [Rank 36] | 5–7, 0–6 | Talo | 0.72 | 2.5% | 10.0% | 60.0% | 52.1% | 28.1% |- | 2025 | Rome | Clay | R128 | Marta Kostyuk [Rank 27] | 0–6, 1–6 | Talo | 0.30 | 0.0% | 3.3% | 66.7% | 47.5% | 30.0% |- | 2024 | Wuhan | Hard | R64 | Katerina Siniaková [Rank 37] | 3–6, 1–6 | Talo | 0.68 | 0.0% | 6.5% | 65.2% | 33.3% | 31.3% |- | 2025 | Wimbledon | Grass | R128 | Barbora Krejčíková [Rank 17] | 6–3, 2–6, 1–6 | Talo | 0.82 | 1.1% | 1.1% | 54.3% | 50.0% | 50.0% |- | 2026 | Miami Open | Hard | R16 | Karolína Muchová [Rank 13] | 0–6, 2–6 | Talo | 0.39 | 0.0% | 4.8% | 52.4% | 36.4% | 50.0% |- | 2026 | Indian Wells | Hard | R16 | Linda Nosková [Rank 14] | 2–6, 0–6 | Talo | 0.36 | 0.0% | 6.8% | 56.8% | 36.0% | 47.4% |} Ang kanyang pinakamalalaking pagkatalo ay nagpapakita ng volatility sa kanyang serve. Sa '''Madrid Open 2022''', nakaranas siya ng double bagel (0–6, 0–6) laban kay Anna Bondar, na may DR na 0.49 at double faults na 10%. Sa '''Rome 2025''', natalo siya kay Marta Kostyuk (0–6, 1–6) na may pinakamababang DR (0.30). Ang iba pang mabibigat na pagkatalo ay laban kina Elise Mertens (Monastir 2023), Karolína Muchová (Miami 2026), at Linda Nosková (Indian Wells 2026), kung saan bumaba ang kanyang DR sa ilalim ng 0.40 at ang ikalawang serve points won ay bumagsak sa mas mababa sa 35%. Ipinapakita ng mga laban na ito na kapag bumibigay ang kanyang serve—lalo na sa mataas na double faults at mahina ang ikalawang serve—nahihirapan siyang manatiling kompetitibo. Ang karera ni Eala ay nagpapakita ng mga '''peak performances''' laban sa mga top‑ranked players na nababalanse ng mabibigat na pagkatalo kapag bumibigay ang kanyang serve. Ang kanyang pinakamagagandang panalo ay nagpapakita ng taktikal na tibay at kakayahang makipagsabayan sa pinakamagagaling sa mundo, habang ang pinakamasasamang pagkatalo ay nagpapakita ng pangangailangan para sa mas matatag na serve at mas mahusay na konstruksyon ng puntos laban sa mid‑tier opponents. == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601005101/https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |archive-date=June 1, 2022}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-Semifinals-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url=https://archive.today/20250910045902/https://www.rappler.com/sports/tennis-Semifinals-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |archive-date=September 10, 2025}}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114191842/https://www.onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |archive-date=November 14, 2025 |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128021547/https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-date=January 28, 2026 |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: * {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507021421/https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |archive-date=May 7, 2023}} * {{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom] {{BD|2005||Eala, Alexandra}} [[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia (English)]] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [[bcl:Alexandra Eala]] 1k1671icn8liwfank4urcx8zkrdwor5 2203352 2203351 2026-04-17T17:00:15Z Tabilay 153890 /* Nota */Nota 2203352 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image =File:Alex Eala (2024 US Open) 02 (cropped).jpg |caption =Alex Eala sa 2024 US Open |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|05|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], [[Pilipinas]] |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 4, 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-hawak na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br><br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,869,094 |singlesrecord = {{tennis record|won=209|lost=126}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 46 (April 6, 2026) |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles qualifying|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2025 French Open – Women's singles|2025]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |doublesrecord = {{tennis record|won=47|lost=44}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 99 (February 9, 2026) |currentdoublesranking = No. 103 (April 6, 2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) |updated = April 13, 2026 |medaltemplates-expand =no |medaltemplates = {{MedalSport | Women's [[:en:tennis|Tennis]]}} {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{MedalCompetition | [[:en:Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | [[:en:Tennis at the 2022 Asian Games|2022 Hangzhou]] | [[:en:Tennis at the 2022 Asian Games – Women's singles|Singles]] }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|[[:en:Tennis at the 2022 Asian Games – Mixed doubles|Mixed doubles]]}} {{MedalCompetition | [[:en:Southeast Asian Games|Southeast Asian Games]]}} {{MedalGold | [[:en:2025 Southeast Asian Games|2025 Thailand]] | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Singles]] }} {{MedalBronze | [[:en:2021 Southeast Asian Games|2021 Vietnam]] | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Singles]] }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Mixed doubles]] }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Team]] }} {{MedalBronze | [[:en:2025 SEA Games|2025 Thailand]] | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Team]] }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Mixed doubles]] }} |AustralianOpenDoublesresult=1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]])}} Si '''Alexandra Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa Semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Singles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":6" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> ==Maagang buhay== Isinilang si Alexandra Eala noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Mike Eala at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rizza Maniego-Eala]], dating pambansang manlalangoy at opisyal ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]].<ref>{{cite news |title=Alexandra Eala &#124; Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |work=Women's Tennis Association |access-date=January 12, 2026}}</ref> Pamangkin siya ni [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating pinuno ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]], at kapatid ni Michael "Miko" Eala na naglaro ng kolehiyong tennis sa [[:en:Pennsylvania_State_University|Penn State]].<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |date=March 28, 2025 |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |work=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |url-status=live |access-date=August 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250828061821/https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |archive-date=August 28, 2025}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |first1=Frances Karmel S. |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |website=Philippine Entertainment Portal |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |access-date=August 27, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250428042146/https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |archive-date=April 28, 2025}}</ref> Ang kanyang lolo, si Roberto “Bobby” Maniego, ang nagpakilala sa kanya sa tennis at nagsilbing unang coach.<ref>{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |url-status=live |access-date=September 1, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250901153539/https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |archive-date=September 1, 2025}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin – Makati, bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa Espanya kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |first1=Rosy |date=October 22, 2022 |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |access-date=March 30, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330025238/https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |archive-date=March 30, 2025}}</ref> == Personal na buhay == Ang paboritong pagkain ni Eala ay [[Kaldereta (pagkain)|kaldereta]].<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala’s Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en}}</ref> Mas gusto niyang inumin ang [[matcha|tsa na matcha]] kaysa sa [[kape]].<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 March 2026}}</ref> Bihasa siya sa pakikipag-usap gamit ang iba’t ibang wika: [[Wikang Kastila|kastila]], [[Wikang Ingles|ingles]], at [[tagalog]].<ref>{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 March 2026}}</ref> Ang paborito niyang [[:en:Grand_Slam|pangunahing paligsahan sa larong tenis]] ay ang [[:en:Wimbledon_Championships|Paligsahan ng Wimbledon]], at tinuturing niya itong pinakamagandang lugar sa tenis.<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=July 3, 2025 |title='Living my dream': Alex Eala revels in historic Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=July 3, 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 24, 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview with Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=December 24, 2025 |website=Instagram |language=en}}</ref> Idolo niya ang [[:en:champion|kampon]] sa tenis na si [[:en:Maria_Sharapova|Maria Sharapova]], at nakapagsanay diya kasama si [[:en:Rafael_Nadal|Rafael Nadal]].<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova’s influence drives Alex Eala’s aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=February 23, 2026 |website=[[Manila Standard]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=November 20, 2025 |title=Alex Eala hits the court with Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=February 23, 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer|Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=August 27, 2025 |title=Before the big crowds, Alex Eala always had bro Miko by her side |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=February 23, 2026 |website=Spin.ph |language=en}}</ref> Ang pag-angat ni Eala sa WTA Tour matapos ang [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]] ay nagbigay sa kanya ng malaking impluwensiya sa Pilipinas, inihahambing sa pag-usbong ni [[Manny Pacquiao]].<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 March 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Ayon kay [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]], tinatrato na siya ng kanyang mga tagahanga na "parang kampeon ng isang Grand Slam" .<ref name="mo"/> Ang kanyang tagumpay ay muling nagpasigla ng interes sa tennis sa Pilipinas at sa [[Overseas Filipinos|mga Pilipinong nakatira sa ibang bansa]], kahit may hamon sa oras sa panonood.<ref name="mo"/><ref>{{cite web |title=Nearly a Century on Court: Filipino Trailblazers Who Took on Tennis’ Biggest Stage |url=https://asianjournal.com/entertainment/sports/a-century-on-court-filipino-trailblazers-who-took-on-tennis-biggest-stage/#:~:text=Dyan%20Castillejo%20%E2%80%93%20Former%20Fed%20Cup,and%20contemporary%20of%20Felicisimo%20Ampon. |website=Asian Journal |publisher=Asian Journal News |access-date=27 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=April 19, 2025 |title=The rich history of Philippine tennis, decades before Alex Eala |url=https://www.rappler.com/sports/rich-history-philippine-tennis-decades-before-alex-eala/ |access-date=March 28, 2026 |website=Rappler |language=en}}</ref> == Karera == === Juniors === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || 2R || 3R || A || A |- | French Open || A || Semifinal || A || A |- | Wimbledon || A || A || 2R || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || 2R || A |- | US Open || A || A || Semifinal || – |} Sa edad na 12, nagwagi si Eala sa 2018 [[:en:Les_Petit_As|Les Petits As]] sa Pransya,<ref>{{Cite web |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/cookies/?returnurl=%2Fnews%2F117748%2FLilov-Eala-win-at-Les-Petits-As |access-date=November 14, 2024 |website=Tennis Europe}}</ref> at nakuha ang kanyang unang under‑18 singles at doubles titles sa ITF Trofeo David Ferrer sa Alicante, Spain.<ref>{{Cite web |last=Payo |first=Jasmine |date=April 25, 2025 |title=Building blocks to success: Rundown of Alex Eala’s best tennis campaigns |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-best-tennis-campaigns/ |access-date=November 14, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}</ref> Noong 2019, napanalunan ni Eala ang [[:en:Orange_Bowl_(tennis)|Orange Bowl]] girls’ doubles title kasama si [[:en:Evialina_Laskevich|Laskevich]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |language=en |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217 |access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya sa [[:en:2020_Australian_Open_–_Girls'_doubles|Australian Open girls’ doubles]] kasama si [[:en:Priska_Madelyn_Nugroho|Nugroho]].<ref>{{Cite web |date=2020-01-31 |title=Eala, Nugroho capture Australian Open girls' doubles title |url=https://www.espn.com/story/_/id/28604688/eala-nugroho-capture-australian-open-girls-doubles-title |access-date=2025-10-08 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Sa [[:en:2021_French_Open_–_Girls'_doubles|2021 French Open]], nakuha niya ang ikalawang junior Grand Slam doubles title kasama si [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]].<ref>{{Cite news |last=Go |first=Beatrice |date=April 5, 2023 |title=Alex Eala clinches juniors world No. 2 after French Open romp |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-ranking-itf-world-juniors-2020/ |access-date=November 16, 2025}}</ref> Noong Hulyo 2021, nagwagi siya ng isahan at dalawahan (kasama si Madison Sieg) sa [[:en:Trofeo_Bonfiglio|Trofeo Bonfiglio]] sa Milan.<ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=July 17, 2021 |title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}</ref> Noong 2022, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Pilipinong nagwagi ng junior Grand Slam singles title sa [[:en:2022_US_Open_–_Girls'_singles|US Open]].<ref>{{Cite web |last=Levinsohn |first=Dan |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title at the 2022 US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html |access-date=November 14, 2025 |website=US Open}}</ref> === Prupesyonal na karera === ==== 2020 ==== '''Isahan''' Noong 2020, lumahok si Eala sa limang paligsahan ng [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] sa isahan. Umabot siya sa ika‑16 na yugto (Round of 16) sa W25 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]], W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Castellón]], at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Monastir]]. Natapos naman siya sa ika‑32 na yugto (Round of 32) sa W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]] at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|Melilla]]. Karamihan sa mga paligsahan ay ginanap sa luwad{{efn|clay}}, maliban sa Monastir na ginanap sa matigas na court.<ref name=":5">{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 |access-date=December 3, 2025 |website=www.tennisabstract.com}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=ITF: Alex Eala Singles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/activity/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |access-date=February 2, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> ==== 2021 ==== '''Isahan''' Sa [[:en:2021_WTA_Tour|WTA Tour]], unang sumabak si Eala sa [[:en:2021_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami Open]] ngunit hindi siya nakalusot sa qualifying. Gayunpaman, sa [[:en:2021_Winners_Open_–_Singles|Cluj-Napoca 250]], nakapasok siya sa pangunahing draw at umabot hanggang sa ika‑16 na yugto (Round of 16) bago natalo kay [[:en:Mayar_Sherif|Sherif]].<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2021, lumahok si Eala sa dalawang paligsahan ng [[:en:2021_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] sa dalawahan. Sa W25 Madrid, kasama si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]], nakarating sila sa quarterfinals. Samantala, sa W25 Platja d’Aro, nakipag‑pares siya kay [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]] at umabot sila hanggang sa finals.<ref name=":6">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Doubles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches?type=D#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> ==== 2022 ==== '''Isahan''' Sa WTA Tour, tampok ang kaniyang pagsabak sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]], subalit natalo siya sa unang yugto at sa qualifying.<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa ITF circuit, nagwagi siya sa W25 Chiang Rai at naging ikalawang puwesto (runner‑up) sa W60 Madrid 2. Umabot din siya sa semifinals ng W80 Poitiers, W60 Vitoria‑Gasteiz, at W25 El Espinar.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Nakapasok siya sa quarterfinals ng W80 Rancho Santa Fe, W60 Templeton, W25 Madrid, at W25 Chiang Rai 2.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Sa WTA Tour, nakapaglaro siya sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_doubles|Miami 1000]] at sa qualifying ng [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_doubles|Madrid 1000]].<ref name=":0">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang kanyang pangarap na naging tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Sa ITF circuit, lumahok siya sa sampung torneo kasama ang pitong iba’t ibang kapareha. Nagtala siya ng 10–10 na rekord, at ang pinakamataas na narating ay ang semifinals sa W25 Palma del Río kasama si [[:en:Marina_Bassols_Ribera|Ribera]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng pitong torneo at dalawang ulit na nabigo sa ika‑16 na yugto.<ref name=":6" /> ==== 2023 ==== '''Isahan''' Noong 2023, lumahok si Eala sa parehong [[:en:2023_WTA_Tour|WTA Tour]] at [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF Tour]]. Sa WTA Tour, lumahok siya sa qualifying draw ng [[:en:2023_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]] ngunit nabigo. Natalo rin siya sa unang yugto ng [[:en:2023_Thailand_Open_–_Singles|Thailand 250]], [[:en:2023_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]], [[:en:2023_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]], at [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Singles|Monastir 250]]. Lumaban din siya bilang wildcard sa [[:en:2023_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2023_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa ITF circuit, nakamit niya ang dalawang pinakamalalaking tagumpay sa isahan: una sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(April–June)|W15 Yecla]] at kasunod sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Roehampton]].<ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=June 4, 2023 |title=Alex Eala claims third ITF crown at W25 Yecla in Spain |url=https://www.abs-cbn.com/sports/06/04/23/tennis-alex-eala-claims-third-itf-crown-at-w25-yecla |access-date=November 7, 2025 |work=ABS CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=August 13, 2023 |title=Alex Eala wins fourth ITF title, rules W25 Roehampton |url=https://sports.inquirer.net/523461/alex-eala-wins-fourth-itf-title-rules-w25-roehampton |access-date=November 7, 2025 |website=Inquirer.net |language=en-US}}</ref> Bukod sa mga parangal, nakarating siya sa finals ng [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Aldershot]] at [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|W40 Petange]]; sa semifinals ng [[:en:2023_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|W100 Vitoria-Gasteiz]] at [[:en:2023_Engie_Open_Nantes_Atlantique_–_Singles|W60 Nantes]]; at sa quarterfinals ng [[:en:2023_Women's_TEC_Cup_–_Singles|W60 Barcelona]] at [[:en:2023_Ando_Securities_Open_–_Singles|W100 Tokyo]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Noong Agosto 28, nakapasok siya sa WTA top 200, at umangat pa sa ika‑191 na puwesto makalipas lamang ang tatlong linggo.<ref>{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 20, 2023 |title=Eala improves to career-high No. 191 in WTA rankings |url=https://mb.com.ph/2023/9/20/eala-improves-to-career-high-no-191-in-wta-rankings |access-date=November 7, 2025 |website=Manila Bulletin}}</ref> '''Dalawahan''' Noong 2023, lumahok si Eala sa mga torneo ng [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] at [[:en:2023_WTA_Tour|WTA]] sa dalawahan. Umabot siya sa apat na semifinals (W60 Trnava, W100 Tokyo, W25 Aldershot, W40 Petange), nakapasok sa apat na quarterfinals (W25 Zaragoza, W100 Vitoria-Gasteiz, W25 Roehampton, W60 Glasgow), at ilang beses na nakarating sa ika‑16 na yugto kabilang ang [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Doubles|Monastir 250]]. Karamihan sa mga torneo ay ginanap sa matitigas na court, maliban sa isang clay event sa W60 Chiasso.<ref name=":6" /> ==== 2024 ==== '''Isahan''' Noong 2024, hindi nakalusot si Eala sa qualifiers ng apat na Grand Slam ([[:en:2024_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]], [[:en:2024_French_Open_–_Women's_singles_qualifying|French Open]], [[:en:2024_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles_qualifying|Wimbledon]], [[:en:2024_US_Open_–_Women's_singles_qualifying|US Open]]). Ang pinakamagandang resulta niya ay ang quarterfinal sa [[:en:2024_Veneto_Open_–_Singles|Veneto 125]] laban kay [[:en:Sara_Errani|Errani]].<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2024_WTA_Tour|WTA Tour]], umabot siya sa ikalawang yugto ng WTA 1000 [[:en:2024_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami]], ngunit natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid]] at [[:en:2024_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan]]. Sa WTA 500, nabigo siya sa unang yugto ng [[:en:2024_Guadalajara_Open_Akron_–_Singles|Guadalajara 500]], [[:en:2024_Abu_Dhabi_Open_–_Singles|Abu Dhabi]], at sa qualifiers ng [[:en:2024_Ningbo_Open_–_Singles|Ningbo]]. Sa WTA 250, hindi siya nakalusot sa qualifiers ng [[:en:2024_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham]], at natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou]] at [[:en:2024_Jiangxi_Open_–_Singles|Jiangxi]]. Sa WTA 125, bukod sa semifinals sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra]], umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Oeiras]] at [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], ngunit natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Makarska_International_Championships_–_Singles|Makarska]] at [[:en:2024_Polish_Open_–_Singles|Warsaw]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]], nakuha niya ang unang malaking titulo sa W100 [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|Vitoria-Gasteiz]], tinalo si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]] sa final. Umabot din siya sa semifinals ng W100 [https://en.wikipedia.org/wiki/2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_%E2%80%93_Singles Dubai] at W50 [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Indore]], at sa quarterfinals ng W100 Takasaki, W100 Cary, W100 Landisville, W75 Porto, at W75 Trnava. Nabigo naman siya nang maaga sa W75 Zagreb at W60 Bellinzona.<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2024, nagpakita si Eala ng matatag na kampanya sa dalawahan. Sa WTA, ang pinakamalalim niyang resulta ay ang semifinals sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_doubles|Canberra 125]] kasama si [[:en:Laura_Pigossi|Pigossi]]. Nagkaroon din siya ng limang quarterfinal finishes: sa [[:en:2024_Ningbo_Open|Ningbo 500]] kasama si [[:en:Liang_En-shuo|Liang]], sa [[:en:2024_Polish_Open_–_Doubles|Warsaw 125]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sa [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Doubles|Guadalajara 125]] kasama si [[:en:Kimberly_Birrell|Birrell]], sa [[:en:2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_–_Doubles|W100 Dubai]] kasama si [[:en:Valentini_Grammatikopoulou|Grammatikopoulou]], at sa [[:en:2024_Porto_Women's_Indoor_ITF_3_–_Doubles|W75 Porto 3]] kasama si [[:en:Alicia_Barnett|Barnett]]. Bukod dito, nagtala rin siya ng ika‑16 na yugto sa [[:en:2024_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] (kasama si [[:en:Taylah_Preston|Preston]]).<ref name=":72" /><ref name=":0" /> Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nagtala si Eala ng tatlong titulo: una sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W50 Pune]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sinundan ng magkasunod na panalo kasama si [[:en:Estelle_Cascino|Cascino]] sa [[:en:2024_Open_de_Seine-et-Marne_–_Doubles|W75 Croissy-Beaubourg]] at [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Doubles|W100 Vitoria-Gasteiz]]—ang pinakamataas na antas ng kanyang doubles title sa taon. Umabot din siya sa semifinals ng [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W75 Trnava]] kasama si [[:en:Zeynep_Sönmez|Sönmez]].<ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 27, 2024 |title=Alex Eala cops W50 Pune doubles title with Latvian partner |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/549446/alex-eala-cops-w50-pune-doubles-title-with-latvian-partner |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=March 31, 2024 |title=Eala, partner rule W75 Croissy-Beaubourg doubles tilt |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2024/03/31/2344255/eala-partner-rule-w75-croissy-beaubourg-doubles-tilt |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=July 21, 2024 |title=Alex Eala wins singles and doubles titles at W100 Vitoria-Gasteiz |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/575666/alex-eala-also-wins-singles-title-at-w100-vitoria-gasteiz |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref name=":6" /> ==== 2025 ==== '''Isahan''' Noong 2025, umakyat si Eala mula No. 147 tungo sa career-high No. 50 matapos lumahok sa '''27''' torneo. Ang pinakamalaking tagumpay ay dumating sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]], kung saan tinalo ang world No. 2 [[:en:Iga_Świątek|Świątek]] sa quarterfinals bago matalo kay [[:en:Jessica_Pegula|Pegula]] sa Semifinal. Sa damo, nakarating sa unang final sa [[:en:2025_Eastbourne_Open_–_Women's_singles|Eastbourne 250]], ngunit natalo kay [[:en:Maya_Joint|Joint]]. Sa [[:en:2025_US_Open_–_Women's_singles|US Open]], nakamit ang unang panalo sa main draw at umabot sa ikalawang round laban kay [[:en:Cristina_Bucșa|Bucșa]]. Pagkaraan nito, tinamo ang unang propesyonal na titulo sa [[:en:2025_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], tinalo si [[:en:Panna_Udvardy|Udvardy]] sa final.<ref name=":4" /> Bukod sa mga highlight na ito, nagtala rin ng matatag na hinatnan: quarterfinals sa [[:en:2025_SP_Open_–_Singles|São Paulo 250]] laban kay [[:en:Janice_Tjen|Tjen]], Semifinal sa [[:en:2025_Jingshan_Tennis_Open_–_Women's_singles|Jingshan 125]] laban kay [[:en:Lulu_Sun|Sun]] at sa [[:en:2025_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra 125]] laban kay [[:en:Wei_Sijia|Sijia]], at quarterfinals sa [[:en:2025_Ilkley_Open_–_Women's_singles|Ilkley 125]] laban kay [[:en:Rebecca_Marino|Marino]] at sa [[:en:2025_Suzhou_WTA_125_–_Singles|Suzhou 125]] laban kay [[:en:Viktorija_Golubic|Golubic]]. Sa clay, umabot sa pangalawang round sa [[:en:2025_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]] laban kay Świątek, at sa [[:en:2025_Hong_Kong_Tennis_Open_–_Singles|Hong Kong 250]] laban kay [[:en:Victoria_Mboko|Mboko]]. Sa iba pang 125 events, nakarating sa pangalawang round sa [[:en:2025_Mumbai_Open_–_Singles|Mumbai 125]] laban kay [[:en:Mai_Hontama|Hontama]] at sa [[:en:2025_Oeiras_Ladies_Open_–_Singles|Oeiras 125]] laban kay Udvardy.<ref name=":4" /> Gayunpaman, marami ring maagang pagkabigo ang natala ng season. Natalo sa unang round ng [[:en:2025_French_Open_–_Women's_singles|French Open]] kay [[:en:Emiliana_Arango|Arango]], ng [[:en:2025_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles|Wimbledon]] kay [[:en:Barbora_Krejčíková|Krejčíková]], at ng [[:en:2025_Australian_Open_–_Women's_singles|Australian Open]] sa qualifying kay [[:en:Jana_Fett|Fett]]. Sa 1000 level, natalo sa unang round ng [[:en:2025_Italian_Open_–_Women's_singles|Rome 1000]] kay [[:en:Marta_Kostyuk|Kostyuk]], ng [[:en:2025_Canadian_Open_–_Women's_singles|Montreal 1000]] kay [[:en:Markéta_Vondroušová|Vondroušová]], at sa qualifying ng [[:en:2025_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan 1000]] kay [[:en:Moyuka_Uchijima|Uchijima]]. Sa 250 level, natalo sa unang round ng [[:en:2025_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham 250]] kay [[:en:Magda_Linette|Linette]], ng [[:en:2025_Singapore_Tennis_Open_–_Singles|Singapore 250]] kay [[:en:Simona_Waltert|Waltert]], ng [[:en:2025_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]] kay [[:en:Tereza_Valentová|Valentová]], at ng [[:en:2025_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]] kay [[:en:Claire_Liu|Liu]]. Sa [[:en:2025_Birmingham_Open_–_Women's_singles|Birmingham 250]], natalo rin sa unang round kay [[:en:Linda_Fruhvirtová|Fruhvirtová]].<ref name=":4" /> Sa maagang ITF swing, tatlong torneo ang nilaro ngunit lahat ay nagtapos sa pangalawang round: W100 [[:en:2025_Bengaluru_Open_–_Singles|Bengaluru]] laban kay [[:en:Dalila_Jakupović|Jakupović]], W75 Trnava 1 laban kay [[:en:Céline_Naef|Naef]], at W75 Trnava 2 laban kay [[:en:Valentina_Ryser|Ryser]].<ref name=":2" /> Ang kaniyang season ay tinalaan ng mga tagumpay na nag-angat sa kaniya patungo sa pandaigdigang Blg. 50.<ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2025, lumahok si Eala sa iba’t ibang antas ng WTA Tour sa dalawahan, katuwang ang iba’t ibang manlalaro at nagtala ng sari-saring resulta.<ref name=":6" /> Pinakamahusay ang kanyang kampanya sa [[:en:2025_Guangzhou_Open_–_Doubles|Guangzhou 250]], kung saan umabot siya sa semifinals kasama si [[:en:Nadiia_Kichenok|Kichenok]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng [[:en:2025_Italian_Open_–_Women's_doubles|Italian 1000]] kapareha si [[:en:_Coco_Gauff|Coco Gauff]].<ref name=":6" /> Sa mga Grand Slam, umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2025_French_Open_–_Women's_doubles|French Open]] kasama si [[:en:Renata_Zarazúa|Zarazúa]], at natalo sa unang yugto ng [[:en:2025_Wimbledon_Championships_–_Women's_doubles|Wimbledon]] kasama si [[:en:Eva_Lys|Lys]].<ref name=":6" /> Lumahok din siya sa WTA 250 [[:en:2025_Birmingham_Open_–_Women's_doubles|Birmingham]] kasama si [[:en:Rebeka_Masarova|Masarova]] at sa [[:en:2025_Hong_Kong_Tennis_Open_–_Doubles|Hong Kong]] kasama si [[:en:Chan_Hao-ching|Hao-ching]], kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name=":6" /> Sa mga torneo ng WTA 125, nakapaglaro siya sa [[:en:2025_Mumbai_Open_–_Doubles|Mumbai 125]] kasama si [[:en:_Tsao_Chia-yi|Chia-yi]] at sa [[:en:2025_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] kasama si [[:en:Katie_Volynets|Volynets]], na kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name=":6" /> === 2026 === '''Isahan''' Sinimulan ni Eala ang kanyang 2026 season nang may matibay na simula sa ''[[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_singles|Auckland 250]]'', kung saan umabot siya sa semifinals bago natalo kay [[:en:Wang_Xinyu|Wang]].<ref>{{cite news |last=Satumbaga-Villar|first=Krystel|date=January 10, 2026|title=Alex Eala succumbs to Chinese rival in Auckland semis|url=https://mb.com.ph/2026/01/10/alex-eala-succumbs-to-chinese-rival-in-auckland-semis|work=The Manila Bulletin|access-date=January 10, 2026}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_singles|Australian Open]]'', nabigo siya sa unang round ng singles.<ref>{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 19, 2026 |title=Alex Eala exits Australian Open first round |work=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/659094/alex-eala-exits-australian-open-first-round-falls-to-alycia-parks}}</ref> Lumaban siya sa ''[[:en:2026_Philippine_Women's_Open_–_Singles|Philippines 250]]'' bilang wildcard at nakapasok sa quarterfinals bago matalo kay [[:en:Camila_Osorio|Osorio]].<ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 29, 2026 |title=Alex Eala exits WTA Philippine Open, bows to Camila Osorio |url=https://sports.inquirer.net/660715/alex-eala-exits-wta-philippine-open-bows-to-camila-osorio |work=Philippine Daily Inquirer |access-date=January 29, 2026}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Abu_Dhabi_Open|Abu Dhabi 1000]]'', umabot siya sa quarterfinals ngunit natalo kay [[:en:Ekaterina_Alexandrova|Alexandrova]].<ref>{{Cite news |last=Gasgonia |first=Dennis |date=February 5, 2026 |title=Natalo si Alex Eala sa quarterfinals ng Abu Dhabi laban kay Alexandrova ng Russia |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2026/2/5/alex-eala-bows-out-of-abu-dhabi-quarterfinals-in-loss-to-russia-s-alexandrova-2244 |work=ABS-CBN News}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Qatar_TotalEnergies_Open_–_Singles|Qatar 1000]]'', nabigo siya sa unang round.<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=February 9, 2026 |title=Alex Eala exits Qatar Open after falling to Tereza Valentova |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-exits-qatar-open-after-falling-to-tereza-valentova-a5019-20260209 |access-date=February 9, 2026}}</ref> Sa Dubai, nakapasok siya sa quarterfinals ng ''[[:en:2026_Dubai_Tennis_Championships_–_Women's_singles|Dubai 1000]]'' bago natalo kay [[:en:Coco_Gauff|Gauff]].<ref>{{Cite news |last=Ballesteros |first=Jan |date=February 19, 2026 |title=Alex Eala succumbs to world No. 4 Coco Gauff in Dubai quarterfinals |website=onesports.ph |url=https://onesports.ph/more-sports/article/41325/alex-eala-succumbs-to-world-no-4-coco-gauff-in-dubai-quarterfinals-1 |access-date=February 19, 2026}}</ref> Sa tinaguriang ''Sunshine Double'' na ''[[:en:2026_BNP_Paribas_Open|Indian Wells 1000]]'' at ''[[:en:2026_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]]'', umabot siya sa ika-apat na round sa parehong torneo bago natalo kina [[:en:Linda_Noskova|Noskova]] at [[:en:Karolína_Muchová|Muchová]].<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=March 11, 2026 |title=Alex Eala bows out of Indian Wells with loss to Linda Nosková |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/11/tennis-alex-eala-bows-out-of-indian-wells-with-loss-to-linda-noskov-1231 |access-date=March 11, 2026 |work=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |date=Marso 24, 2026 |title=Alex Eala natanggal sa Miami Open matapos matalo kay Karolína Muchová |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/24/alex-eala-bows-out-of-miami-open-0012 |access-date=Marso 24, 2026}}</ref> Sa mga clay court ng Europa, halo-halo ang naging resulta niya. Sa ''[[:en:2025_Upper_Austria_Ladies_Linz_–_Singles|Linz 500]]'', natalo siya sa ikalawang round laban kay [[:en:Jelena_Ostapenko|Ostapenko]].<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=April 8, 2026 |title=Eala squanders 5-1 second-set lead vs Ostapenko, exits Linz Open |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/04/08/2519713/eala-squanders-5-1-second-set-lead-vs-ostapenko-exits-linz-open |access-date=April 8, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, nabigo siya sa unang round ng ''[[:en:2026_Porsche_Tennis_Grand_Prix_–_Singles|Stuttgart 500]]'' laban kay [[:en:Leylah_Fernandez|Fernandez]].<ref>{{Cite news |date=2026-04-15 |title=Natalo si Alex Eala sa Stuttgart Open laban kay Leylah Fernandez |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/15/alex-eala-stuttgart-open-0040 |access-date=2026-04-15}}</ref> ''' Dalawahan''' Sa ''[[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_doubles|Auckland 250]]'', nakipagtambal si Eala kay [[:en:Iva_Jovic|Jović]] at umabot sila sa semifinals bago natalo kina [[:en:Xu_Yifan|Xu]] at [[:en:Yang_Zhaoxuan|Yang]].<ref>{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/9/tennis-alex-eala-iva-jovic-exit-asb-classic-doubles-1819|title=Alex Eala, Iva Jovic exit ASB Classic doubles|last=Castillejo|first=Dyan|date=January 9, 2026|access-date=January 9, 2026|work=ABS-CBN News}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_doubles|Australian Open]]'', nakipares siya kay [[:en:Ingrid_Martins|Martins]], ngunit hindi sila nakalusot sa unang round matapos matalo sa kanilang pambungad na laban.<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=January 20, 2026 |title=Eala, Martins ousted in first round of Australian Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/20/tennis-eala-martins-ousted-in-first-round-of-australian-open-doubles-1839 |access-date=January 20, 2026 |work=ABS-CBN News}}</ref> Samantala, sa ''[[:en:2026_Abu_Dhabi_Open_–_Doubles|Abu Dhabi 1000]]'', nakipagtambal siya kay [[:en:Janice_Tjen|Tjen]] at nakaabot sila sa semifinal, ngunit natalo sa duo nina [[:en:Tereza_Mihalíková|Mihalíková]] at [[:en:Olivia_Nicholls|Nicholls]].<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=February 6, 2026 |title=Eala, Tjen get boot in Abu Dhabi Open semis |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/02/06/2506287/eala-tjen-get-boot-abu-dhabi-open-semis |access-date=February 6, 2026}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 Semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]]<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> == Pagganap Laban sa Nangungunang Manlalaro == === Paghahambing ng Performance ni Eala sa mga Laban === {| class="wikitable sortable" ! Antas ! Rekord ! Panalo % ! DR (avg) ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % ! RPW (Return Points Won) |- | vs Top 10 | 4–3 | 57% | 0.61–1.46 | 0–3% | 0–5% | 57–72% | 30–73% | 41–52% | ~48 |- | vs Top 20 | 6–7 | 46% | 0.36–1.32 | 0–3% | 1–6% | 52–69% | 36–73% | 42–52% | ~44 |- | vs Top 50 | 12–20 | 38% | 0.30–1.48 | 0–4% | 1–7% | 51–74% | 45–72% | 30–63% | ~43 |- | vs Top 100 | 28–38 | 42% | 0.36–1.37 | 0–3% | 1–7% | 54–72% | 50–71% | 39–57% | ~44.5 |- | Kabuuang Karera | 204–125 | 62% | ~1.00 | 0.0% | 0.4% | 59.9% | – | – | 46.3 |} Ang rekord ni '''Eala''' ay nagpapakita ng malinaw na mga pattern laban sa iba’t ibang antas ng kalaban. Laban sa '''Top 10 players''' hawak niya ang 4–3 rekord (57% win rate). Ang kanyang '''dominance ratio (DR)'''—sukatan ng puntos na napanalo kumpara sa nawala—ay mula 0.61 sa pagkatalo hanggang 1.46 sa panalo laban kay Coco Gauff. Ang kanyang unang serve ay nasa pagitan ng 57–72%, na may 30–73% puntos na napanalo, habang ang ikalawang serve ay nasa 41–52%. Mababa ang '''Ace %''' (0–3%), tanda ng pag-asa sa rallies kaysa free points, habang tumataas ang '''double faults''' (hanggang 5%). Laban sa '''Top 20 opponents''' siya ay 6–7 (46%), na may DR mula 0.36 hanggang 1.32. Nanatiling matatag ang unang serve (52–69%), ngunit pabagu-bago ang puntos na napanalo. Laban sa '''Top 50''' bumaba ang rekord sa 12–20 (38%), na may DR mula 0.30 hanggang 1.48. Tumataas ang double faults (1–7%), at ang ikalawang serve ay maaaring bumaba hanggang 30%. Laban sa '''Top 100''' siya ay 28–38 (42%), na may DR mula 0.36 hanggang 1.37. Nanatiling katulad ang serve stats, ngunit may volatility. Sa kabuuan ng kanyang '''karera''' (204–125, 62% win rate), ang average DR ay halos 1.00, tanda ng balanseng puntos na napanalo at nawala. Ang '''return points won (RPW)''' ay nasa ~46, na nagpapakita ng kakayahang mag-pressure sa kalaban kahit hindi matibay ang kanyang serve. Mababa ang Ace %, tanda ng pag-asa sa rallies, habang kontrolado ang double faults (mas mababa sa 1%). Ipinapakita ng mga datos na kaya niyang itaas ang antas laban sa elite opponents, ngunit may inconsistency sa serve laban sa mid-tier competition. ==== Pinakamagagandang Panalo ==== {| class="wikitable sortable" ! Taon ! Torneo ! Surface ! Round ! Kalaban (Ranggo) ! Iskor ! Resulta ! DR ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % |- | 2025 | US Open | Hard | R128 | Clara Tauson [Rank 14] | 6–3, 2–6, 7–6(11) | Panalo | 0.97 | 0.0% | 5.3% | 68.1% | 59.4% | 43.3% |- | 2025 | Miami Open | Hard | Quarterfinals | Iga Świątek [Rank 2] | 6–2, 7–5 | Panalo | 1.27 | 1.5% | 4.5% | 66.7% | 52.3% | 50.0% |- | 2025 | Eastbourne | Grass | R16 | Jelena Ostapenko [Rank 3] | 0–6, 6–2, 3–2 RET | Panalo | 1.08 | 0.0% | 3.8% | 63.5% | 57.6% | 63.2% |- | 2026 | Indian Wells | Hard | R32 | Coco Gauff [Rank 4] | 6–2, 2–0 RET | Panalo | 1.46 | 0.0% | 0.0% | 68.0% | 58.8% | 50.0% |} ==== Pinakamasasamang Pagkatalo ==== {| class="wikitable sortable" ! Taon ! Torneo ! Surface ! Round ! Kalaban (Ranggo) ! Iskor ! Resulta ! DR ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % |- | 2022 | Madrid Open | Clay | Q1 | Anna Bondar [Rank 68] | 0–6, 0–6 | Talo | 0.49 | 2.5% | 10.0% | 50.0% | 30.0% | 35.0% |- | 2023 | Monastir | Hard | R32 | Elise Mertens [Rank 36] | 5–7, 0–6 | Talo | 0.72 | 2.5% | 10.0% | 60.0% | 52.1% | 28.1% |- | 2025 | Rome | Clay | R128 | Marta Kostyuk [Rank 27] | 0–6, 1–6 | Talo | 0.30 | 0.0% | 3.3% | 66.7% | 47.5% | 30.0% |- | 2024 | Wuhan | Hard | R64 | Katerina Siniaková [Rank 37] | 3–6, 1–6 | Talo | 0.68 | 0.0% | 6.5% | 65.2% | 33.3% | 31.3% |- | 2025 | Wimbledon | Grass | R128 | Barbora Krejčíková [Rank 17] | 6–3, 2–6, 1–6 | Talo | 0.82 | 1.1% | 1.1% | 54.3% | 50.0% | 50.0% |- | 2026 | Miami Open | Hard | R16 | Karolína Muchová [Rank 13] | 0–6, 2–6 | Talo | 0.39 | 0.0% | 4.8% | 52.4% | 36.4% | 50.0% |- | 2026 | Indian Wells | Hard | R16 | Linda Nosková [Rank 14] | 2–6, 0–6 | Talo | 0.36 | 0.0% | 6.8% | 56.8% | 36.0% | 47.4% |} Ang kanyang pinakamalalaking pagkatalo ay nagpapakita ng volatility sa kanyang serve. Sa '''Madrid Open 2022''', nakaranas siya ng double bagel (0–6, 0–6) laban kay Anna Bondar, na may DR na 0.49 at double faults na 10%. Sa '''Rome 2025''', natalo siya kay Marta Kostyuk (0–6, 1–6) na may pinakamababang DR (0.30). Ang iba pang mabibigat na pagkatalo ay laban kina Elise Mertens (Monastir 2023), Karolína Muchová (Miami 2026), at Linda Nosková (Indian Wells 2026), kung saan bumaba ang kanyang DR sa ilalim ng 0.40 at ang ikalawang serve points won ay bumagsak sa mas mababa sa 35%. Ipinapakita ng mga laban na ito na kapag bumibigay ang kanyang serve—lalo na sa mataas na double faults at mahina ang ikalawang serve—nahihirapan siyang manatiling kompetitibo. Ang karera ni Eala ay nagpapakita ng mga '''peak performances''' laban sa mga top‑ranked players na nababalanse ng mabibigat na pagkatalo kapag bumibigay ang kanyang serve. Ang kanyang pinakamagagandang panalo ay nagpapakita ng taktikal na tibay at kakayahang makipagsabayan sa pinakamagagaling sa mundo, habang ang pinakamasasamang pagkatalo ay nagpapakita ng pangangailangan para sa mas matatag na serve at mas mahusay na konstruksyon ng puntos laban sa mid‑tier opponents. == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601005101/https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |archive-date=June 1, 2022}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-Semifinals-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url=https://archive.today/20250910045902/https://www.rappler.com/sports/tennis-Semifinals-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |archive-date=September 10, 2025}}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114191842/https://www.onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |archive-date=November 14, 2025 |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128021547/https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-date=January 28, 2026 |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: * {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507021421/https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |archive-date=May 7, 2023}} * {{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> ==Nota== ==== Women's World Tour Titles ==== {| class="wikitable" ! Year !! Tournament !! Category !! Event !! Partner |- | 2021 || W15 Manacor || ITF || Singles || – |- | 2022 || W25 Chiang Rai || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Yecla || ITF || Singles || – |- | 2023 || W25 Roehampton || ITF || Singles || – |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Singles || – |- | 2024 || W50 Pune || ITF || Doubles || Darja Semeņistaja |- | 2024 || W75 Croissy-Beaubourg || ITF || Doubles || Estelle Cascino |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Doubles || Estelle Cascino |} ==== 2020 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Category !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Las Palmas de Gran Canaria 2 || W15 || Clay || First Round || Anna Zarycka || 2–6, 4–6 |- | Las Palmas de Gran Canaria || W25 || Clay || Second Round || Lara Salden || 0–6, 6–2, 2–6 |- | Melilla || W15 || Clay || First Round || Anastasia Charaeva || 3–6, 3–6 |- | Monastir 9 || W15 || Hard || Second Round || Nina Stadler || 6–4, 6–7, 5–7 |} ==== 2021 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Court !! Category !! Opponent !! Round !! Score |- | Miami Open || Hard || WTA 1000 || Viktória Hrunčáková || Qualifying 1 || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Romanian Open (Cluj-Napoca) || Clay || WTA 250 || Mayar Sherif || Second Round || 2–6, 2–6 |- | W15 Manacor 1 || W15 || Hard || Yvonne Cavalle-Reimers || Final || 5–7, 6–1, 6–2 |- | W15 Manacor 2 || W15 || Hard || Ylena In-Albon || Quarterfinals || 0–6, 3–6 |- | W15 Manacor 3 || W15 || Hard || Oksana Selekhmeteva || Quarterfinals || 2–6, 3–6 |- | W25 Grenoble || W25 || Hard || Maja Chwalińska || Quarterfinals || 0–6, 4–6 |- | W25 Manacor 4 || W25 || Hard || Jana Fett || Second Round || 6–4, 3–6, 5–7 |- | W15 Manacor 5 || W15 || Hard || Simona Waltert || First Round || 4–6, 6–2, 5–7 |- | W60 Bellinzona || W60 || Clay || Simona Waltert || Second Round || 5–7, 6–3, 2–6 |- | W25 Platja d’Aro || W25 || Clay || Irene Burillo Escorihuela || Second Round || 2–6, 4–6 |- | W25 Madrid 2 || W25 || Hard || Andrea Lázaro García || First Round || 6–2, 4–6, 4–6 |- | W25 Milovice || W25 || Hard || Daria Astakhova || First Round || 2–6, 2–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Category !! Court !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | W25 Madrid || W25 || Hard || Victoria Jiménez Kasintseva || Quarterfinals || Olivia Tjandramulia / Ashley Lahey || 5–7, 6–4, 6–10 |- | W25 Platja d’Aro || W25 || Clay || Oksana Selekhmeteva || Final || Justina Mikulskytė / Oana Simion || 3–6, 5–7 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" ! Tournament !! Category !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Madison Brengle || 2–6, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Qualifying 1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 |- | Manacor 1 || W25 || Hard || Qualifying 3 || Alice Rame || 2–6, 4–6 |- | Manacor 3 || W25 || Hard || First Round || Giulia Gatto-Monticone || 2–6, 1–6 |- | Grenoble || W60 || Hard || Second Round || Chloé Paquet || 6–4, 5–7, 3–6 |- | Macon || W25 || Hard || First Round || Anna Ukolova || 6–1, 2–6, 6–7(3) |- | Joue-les-Tours || W25 || Hard || Second Round || Oksana Selekhmeteva || 3–6, 3–6 |- | Chiang Rai 1 || W25 || Hard || Final || Luksika Kumkhum || 6–4, 6–2 |- | Chiang Rai 2 || W25 || Hard || Quarterfinals || Erika Sema || 3–6, 6–2, 3–6 |- | Madrid 1 || W25 || Hard || Quarterfinals || Anna-Lena Robbe || 6–7(3), 3–6 |- | Madrid 2 || W60 || Hard || Final || Marina Bassols Ribera || 4–6, 5–7 |- | Palma del Río || W25 || Clay || Second Round || Jessika Ponchet || 2–6, 1–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Hard || Second Round || Alexandra Bozovic || 6–1, 4–6, 5–7 |- | Vitoria-Gasteiz || W60 || Hard || Semifinals || Jessika Ponchet || 4–6, 4–6 |- | El Espinar || W25 || Hard || Semifinals || Eva Guerrero Alvarez || 2–6, 6–3, 2–6 |- | Grodzisk Mazowiecki || W100 || Hard || First Round || Katharina Hobgarski || 4–6, 3–6 |- | Templeton || W60 || Hard || Second Round || Katarzyna Kawa || 6–2, 4–6, 0–6 |- | Rancho Santa Fe || W80 || Hard || Quarterfinals || Marcela Zacarías || 2–6, 5–7 |- | Hamburg || W60 || Hard || Second Round || Ysaline Bonaventure || 4–6, 0–6 |- | Poitiers || W80 || Hard || Semifinals || Ysaline Bonaventure || 1–6, 6–3, 3–6 |- | Shrewsbury || W100 || Hard || Qualifying 2 || Maia Lumsden || 1–6, 5–7 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Category !! Court !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Manacor || W25 || Hard || Elsa Jacquemot || Quarterfinals || Olga Parres Azcoitia / Aurora Zantedeschi || 6–2, 4–6, 3–10 |- | Macon || W25 || Hard || Jéssica Bouzas Maneiro || Quarterfinals || Audrey Albie / Aubane Droguet || 4–6, 2–6 |- | Chiang Rai 1 || W25 || Hard || Indy De Vroome || First Round || Patcharin Cheapchandej / Punnin Kovapitukted || 6–4, 5–7, 6–10 |- | Chiang Rai 2 || W25 || Hard || Kyōka Okamura || Quarterfinals || Pimrada Jattavapornvanit / Gozal Ainitdinova || 6–4, 7–6(4), 2–6 |- | Madrid 1 || W25 || Hard || Jéssica Bouzas Maneiro || Quarterfinals || Olga Helmi / Adithya Karunaratne || 0–6, 4–6 |- | Madrid 2 || W60 || Hard || Liang En-shuo || Quarterfinals || Tímea Babos / Valeria Savinykh || 2–6, 4–6 |- | Palma del Río || W25 || Clay || Marina Bassols Ribera || Semifinals || Valeria Savinykh / Fanny Stollár || 2–6, 0–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Hard || Lizette Cabrera || Quarterfinals || Justina Mikulskyte / Hong Yi Cody Wong || 5–7, 4–6 |- | Templeton || W60 || Hard || Annaëlle Robbe || Second Round || Madison Brengle || 6–3, 6–7, 6–10 |- | Poitiers || W80 || Hard || Petra Marcinko || Quarterfinals || Miriam Skoch / Markéta Vondroušová || 5–7, 2–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Misaki Doi || 6–4, 1–6, 3–6 |- | Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (6) || 2–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Irina-Camelia Begu || 2–6, 5–7 |- | Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Tatjana Maria || 1–6, 1–6 |- | Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Himari Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Tatjana Maria (3) || 3–6, 0–6 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Elise Mertens (2) || 5–7, 0–6 |- | Canberra || W60 || Hard || Qualifying 2 || Oksana Selekhmeteva (7) || 6–3, 4–6, 4–6 |- | Trnava || W60 || Hard || Second Round || Sonay Kartal || 2–6, 2–6 |- | Chiasso || W60 || Clay || First Round || Alexandra Cadantu-Ignatik || 0–6, 2–6 |- | Bellinzona || W60 || Clay || First Round || Ioana Ghioroaie || 5–7, 1–6 |- | Monastir || W25 || Hard || Quarterfinals || Jia-Jing Wang (Q) || 6–0, 4–6, 3–6 |- | Yecla || W15 || Hard || Final || Valentina Ryser || 6–3, 7–5 |- | Madrid || W25 || Hard || Quarterfinals || Makenna Jones (5) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Zaragoza || W25 || Hard || First Round || Destanee Aiava || 1–6, 2–6 |- | Palma del Río || W40 || Hard || Quarterfinals || Valeria Savinykh (3) || 4–6, 2–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Hard || First Round || Sohyun Park || 4–6, 3–6 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Hard || Semifinals || Jessika Ponchet (3) || 6–2, 4–6, 2–6 |- | Barcelona || W60 || Hard || Quarterfinals || Georgina García Pérez || 4–6, 3–6 |- | Roehampton || W25 || Hard || Final || Arina Rodionova (2) || 6–2, 6–3 |- | Aldershot || W25 || Hard || Final || Destanee Aiava (6) || 6–3, 4–6, 1–6 |- | Tokyo || W100 || Hard || Second Round || Kimberly Birrell (5) || 6–4, 6–7, 2–6 |- | Glasgow || W60 || Hard || First Round || Suzan Lamens || 6–2, 4–6, 1–6 |- | Nantes || W60 || Hard || Semifinals || Gabriela Knutson || 6–2, 3–6, 1–6 |- | Petange || W40 || Hard || Final || Océane Dodin (3) || 1–6, 5–7 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Trnava 2 || W60 || Hard || Semifinals || Alicia Barnett / Olivia Nicholls || 4–6, 1–6 |- | Chiasso || W60 || Clay || First Round || Beatrice Gumulya / Anna Sisková || 3–6, 6–4, 11–13 |- | Zaragoza || W25 || Hard || Quarterfinals || Alana Parnaby / Victoria Rodríguez || 6–4, 3–6, 6–10 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Hard || Quarterfinals || Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča || 5–7, 6–1, 9–11 |- | Barcelona || W60 || Hard || First Round || Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča || 6–4, 3–6, 3–10 |- | Roehampton 2 || W25 || Hard || Quarterfinals || Talia Gibson / Petra Hule || 1–6, 5–7 |- | Aldershot || W25 || Hard || Semifinals || Erina Hayashi / Saki Imamura || 4–6, 4–6 |- | Tokyo 2 || W100 || Hard || Semifinals || Alicia Barnett / Olivia Nicholls || 0–6, 7–5, 6–10 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Hard || First Round || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6 |- | Glasgow 2 || W60 || Hard || Quarterfinals || Freya Christie / Olivia Gadecki || — |- | Nantes || W60 || Hard || First Round || Ekaterina Maklakova / Ekaterina Reyngold || 6–1, 3–6, 6–10 |- | Petange || W40 || Hard || Semifinals || Danielle Collins / Isabelle Haverlag || 2–6, 4–7 |} ==== 2024 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Qualifying 3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Qualifying 3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Qualifying 2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 |- | Wuhan Open || WTA 1000 || Hard || First Round || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || First Round || Magda Linette || 6–7, 1–6 |- | Guadalajara Open || WTA 500 || Hard || First Round || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Hard || Qualifying 1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 |- | Jiangxi Open || WTA 250 || Hard || First Round || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || Qualifying 2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Qualifying 1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 |- | Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Hard || First Round || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 |- | Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 |- | Makarska Open || WTA 125 || Clay || First Round || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Hard || Final (Winner) || Victoria Jiménez Kasintseva (7) || 6–4, 6–4 |- | Dubai || W100 || Hard || Semifinals || Polina Kudermetova (1) || 6–4, 2–6, 2–6 |- | Takasaki || W100 || Hard || Quarterfinals || Mananchaya Sawangkaew (3) || 6–4, 1–6, 2–6 |- | Cary || W100 || Hard || Quarterfinals || Renata Zarazúa (2) || 6–3, 4–6, 3–6 |- | Landisville || W100 || Hard || Quarterfinals || Olivia Gadecki || 1–6, 6–0, 3–6 |- | Porto || W75 || Hard || Quarterfinals || Anna Bondar (2) || 4–6, 7–6, 1–6 |- | Trnava 1 || W75 || Hard || Quarterfinals || Anastasia Gureva || 2–6, 6–3, 6–7 |- | Trnava 2 || W75 || Hard || First Round || Tereza Martincová (7) || 6–3, 4–6, 6–7 |- | Croissy-Beaubourg || W75 || Hard || Second Round || Mona Barthel || 6–4, 4–6, 1–6 |- | Zagreb || W75 || Clay || First Round || Tena Lukas || 5–7, 6–3, 4–6 |- | Bellinzona || W60 || Clay || First Round || Selena Janicijevic || 3–6, 1–6 |- | Indore || W50 || Hard || Semifinals || Polina Kudermetova (2) || 4–6, 7–6, 2–6 |- | Pune || W50 || Hard || Quarterfinals || Darja Semenistaja (1) || 6–7, 0–6 |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" !Tournament !Level !Surface !Partner !Round !Opponent !Score |- |Canberra International |WTA 125 |Hard |Laura Pigossi |Semifinals |Kaylah McP/ Astra Sharma |6–7(1), 3–6 |- |Pune |W50 |Hard |Daniela Semenistaja |Final |Naiktha Bains / Fanny Stollar |7–6(8), 6–3 |- |Porto 3 |W75 |Hard |Alicia Barnett |Quarterfinals |Anna-Lena Friedsam / Aliccia Barnett |3–6, 4–6 |- |Trnava |W75 |Hard |Zeynep Sönmez |Semifinals |Lulu Sun / Moyuka Uchijima |2–6, 2–6 |- |Croissy-Beaubourg |W75 |Hard |Estelle Cascino |Final |Maia Lumsden / Jessika Ponchet |7–5, 7–6(4) |- |Oeiras Ladies Open |WTA 125 |Clay |Taylah Preston |First Round |Valeria Lepchenko / Anna Falei |4–6, 4–6 |- |Vitoria-Gasteiz |W100 |Hard |Estelle Cascino |Final |Lia Karatancheva / Diana Marcinkevica |6–3, 2–6, 10–4 |- |Polish Open |WTA 125 |Hard |Daniela Semenistaja |Quarterfinals |Weronika Falkowska / Martyna Kubka |4–6, 5–7 |- |Guadalajara 125 Open |WTA 125 |Hard |Kimberly Birrell |Quarterfinals |Katarzyna Piter / Fanny Stollar |4–6, 4–6 |- |Ningbo Open |WTA 500 |Hard |En Shuo Liang |Quarterfinals |Giuliana Olmos / Alexandra Panova |1–6, 2–6 |- |Dubai |W100 |Hard |Valentini Grammatikopoulou |Quarterfinals |Isabelle Haverlag / Erika Pridankina |7–5, 4–6, 3–10 |} ==== 2025 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Round !! Opponent !! Score |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Qualifying 1 || Jana Fett (133) || 5–7, 2–6 |- | Singapore Open || WTA 250 || Hard || Qualifying 2 || Simona Waltert (179) || 3–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Hard || Semifinals || Jessica Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Clay || Second Round || Iga Świątek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || First Round || Marta Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 |- | French Open || Grand Slam || Clay || First Round || Emiliana Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Grass || First Round || Magda Linette (31) || 4–6, 3–6 |- | Eastbourne Open || WTA 250 || Grass || Finals (RunnerUp) || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || First Round || Barbora Krejčíková (16) || 6–3, 2–6, 1–6 |- | National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Hard || First Round || Markéta Vondroušová (63) || 6–3, 1–6, 2–6 |- | US Open || Grand Slam || Hard || Second Round || Cristina Bucșa (95) || 4–6, 3–6 |- | São Paulo Open || WTA 250 || Hard || Quarterfinals || Janice Tjen (130) || 4–6, 1–6 |- | China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Hard || Qualifying 1 || Moyuka Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 |- | Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Hard || First Round || Tereza Valentová (78) || 1–6, 2–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || First Round || Claire Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Hard || Second Round || Victoria Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Hard || Semifinals || Shuai Wei (134) || 5–7, 2–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Second Round || Mai Hontama (166) || 6–7, 2–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Second Round || Panna Udvardy (137) || 6–7, 4–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Grass || First Round || Linda Fruhvirtová (152) || 5–7, 7–6, 1–6 |- | Ilkley Open || WTA 125 || Grass || Quarterfinals || Rebecca Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Hard || Champion || Panna Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 |- | Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Hard || Semifinals || Lulu Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 |- | Suzhou Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals || Viktorija Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 |} '''Withdrawals''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Reason |- | Cincinnati Open || WTA 1000 || Hard || Shoulder injury |- | Monterrey Open || WTA 500 || Hard || Shoulder injury |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Tournament !! Tier !! Surface !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Hard || Nadiia Kichenok || Semifinals || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 |- | Italian Open || WTA 1000 || Clay || Coco Gauff || Quarterfinals || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 |- | French Open || Grand Slam || Clay || Renata Zarazúa || Second Round || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 |- | Hong Kong Open || WTA 250 || Hard || Chan Hao‑ching || First Round || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 |- | Wimbledon || Grand Slam || Grass || Eva Lys || First Round || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 |- | Birmingham Open || WTA 250 || Grass || Rebeka Masarova || First Round || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Hard || Tsao Chia‑yi || First Round || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Clay || Katie Volynets || First Round || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== '''Singles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Round !! Opponent !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Semifinals || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || First Round || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6 |- | Philippines Womens Open || WTA 125 || Hard || Quarterfinals|| Camila Osorio || 4-6, 4-6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Quarterfinals || Ekaterina Alexandrova|| 3-6, 3-6 |- | Qatar Open || WTA 1000 || Hard || First Round|| Tereza Valentová|| 6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Championships |WTA 1000 |Hard |Quarterfinals |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |WTA 1000 |Hard |Fourth Round |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |WTA 500 |Clay |Second Round |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |WTA 500 |Clay | First Round | Leylah Fernandez | 1-6, 4-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Clay | | | |- |Italian Open |WTA 1000 |Clay | | | |- |French Open |Grand Slam |Clay | | | |} '''Doubles''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Tournament !! Level !! Court !! Partner !! Round !! Opponents !! Score |- | Auckland Open || WTA 250 || Hard || Iva Jovic || Semifinals || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6 |- | Australian Open || Grand Slam || Hard || Ingrid Martins || First Round || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Hard || Janice Tjen|| Semifinals|| Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls|| 4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Hard |Iva Jovic |First Round |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |} ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom] {{BD|2005||Eala, Alexandra}} [[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia (English)]] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [[bcl:Alexandra Eala]] ll2rz2d865rv059wwuhdeaktd183dof 2203356 2203352 2026-04-17T20:05:09Z Tabilay 153890 /* Nota */ 2203356 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image =File:Alex Eala (2024 US Open) 02 (cropped).jpg |caption =Alex Eala sa 2024 US Open |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|05|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], [[Pilipinas]] |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 4, 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-hawak na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br><br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,869,094 |singlesrecord = {{tennis record|won=209|lost=126}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 46 (April 6, 2026) |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles qualifying|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2025 French Open – Women's singles|2025]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |doublesrecord = {{tennis record|won=47|lost=44}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 99 (February 9, 2026) |currentdoublesranking = No. 103 (April 6, 2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) |updated = April 13, 2026 |medaltemplates-expand =no |medaltemplates = {{MedalSport | Women's [[:en:tennis|Tennis]]}} {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{MedalCompetition | [[:en:Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | [[:en:Tennis at the 2022 Asian Games|2022 Hangzhou]] | [[:en:Tennis at the 2022 Asian Games – Women's singles|Singles]] }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|[[:en:Tennis at the 2022 Asian Games – Mixed doubles|Mixed doubles]]}} {{MedalCompetition | [[:en:Southeast Asian Games|Southeast Asian Games]]}} {{MedalGold | [[:en:2025 Southeast Asian Games|2025 Thailand]] | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Singles]] }} {{MedalBronze | [[:en:2021 Southeast Asian Games|2021 Vietnam]] | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Singles]] }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Mixed doubles]] }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Team]] }} {{MedalBronze | [[:en:2025 SEA Games|2025 Thailand]] | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Team]] }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Mixed doubles]] }} |AustralianOpenDoublesresult=1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]])}} Si '''Alexandra Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa Semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Singles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":6" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> ==Maagang buhay== Isinilang si Alexandra Eala noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Mike Eala at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rizza Maniego-Eala]], dating pambansang manlalangoy at opisyal ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]].<ref>{{cite news |title=Alexandra Eala &#124; Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |work=Women's Tennis Association |access-date=January 12, 2026}}</ref> Pamangkin siya ni [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating pinuno ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]], at kapatid ni Michael "Miko" Eala na naglaro ng kolehiyong tennis sa [[:en:Pennsylvania_State_University|Penn State]].<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |date=March 28, 2025 |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |work=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |url-status=live |access-date=August 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250828061821/https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |archive-date=August 28, 2025}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |first1=Frances Karmel S. |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |website=Philippine Entertainment Portal |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |access-date=August 27, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250428042146/https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |archive-date=April 28, 2025}}</ref> Ang kanyang lolo, si Roberto “Bobby” Maniego, ang nagpakilala sa kanya sa tennis at nagsilbing unang coach.<ref>{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |url-status=live |access-date=September 1, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250901153539/https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |archive-date=September 1, 2025}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin – Makati, bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa Espanya kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |first1=Rosy |date=October 22, 2022 |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |access-date=March 30, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330025238/https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |archive-date=March 30, 2025}}</ref> == Personal na buhay == Ang paboritong pagkain ni Eala ay [[Kaldereta (pagkain)|kaldereta]].<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala’s Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en}}</ref> Mas gusto niyang inumin ang [[matcha|tsa na matcha]] kaysa sa [[kape]].<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 March 2026}}</ref> Bihasa siya sa pakikipag-usap gamit ang iba’t ibang wika: [[Wikang Kastila|kastila]], [[Wikang Ingles|ingles]], at [[tagalog]].<ref>{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 March 2026}}</ref> Ang paborito niyang [[:en:Grand_Slam|pangunahing paligsahan sa larong tenis]] ay ang [[:en:Wimbledon_Championships|Paligsahan ng Wimbledon]], at tinuturing niya itong pinakamagandang lugar sa tenis.<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=July 3, 2025 |title='Living my dream': Alex Eala revels in historic Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=July 3, 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 24, 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview with Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=December 24, 2025 |website=Instagram |language=en}}</ref> Idolo niya ang [[:en:champion|kampon]] sa tenis na si [[:en:Maria_Sharapova|Maria Sharapova]], at nakapagsanay diya kasama si [[:en:Rafael_Nadal|Rafael Nadal]].<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova’s influence drives Alex Eala’s aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=February 23, 2026 |website=[[Manila Standard]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=November 20, 2025 |title=Alex Eala hits the court with Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=February 23, 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer|Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=August 27, 2025 |title=Before the big crowds, Alex Eala always had bro Miko by her side |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=February 23, 2026 |website=Spin.ph |language=en}}</ref> Ang pag-angat ni Eala sa WTA Tour matapos ang [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]] ay nagbigay sa kanya ng malaking impluwensiya sa Pilipinas, inihahambing sa pag-usbong ni [[Manny Pacquiao]].<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 March 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Ayon kay [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]], tinatrato na siya ng kanyang mga tagahanga na "parang kampeon ng isang Grand Slam" .<ref name="mo"/> Ang kanyang tagumpay ay muling nagpasigla ng interes sa tennis sa Pilipinas at sa [[Overseas Filipinos|mga Pilipinong nakatira sa ibang bansa]], kahit may hamon sa oras sa panonood.<ref name="mo"/><ref>{{cite web |title=Nearly a Century on Court: Filipino Trailblazers Who Took on Tennis’ Biggest Stage |url=https://asianjournal.com/entertainment/sports/a-century-on-court-filipino-trailblazers-who-took-on-tennis-biggest-stage/#:~:text=Dyan%20Castillejo%20%E2%80%93%20Former%20Fed%20Cup,and%20contemporary%20of%20Felicisimo%20Ampon. |website=Asian Journal |publisher=Asian Journal News |access-date=27 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=April 19, 2025 |title=The rich history of Philippine tennis, decades before Alex Eala |url=https://www.rappler.com/sports/rich-history-philippine-tennis-decades-before-alex-eala/ |access-date=March 28, 2026 |website=Rappler |language=en}}</ref> == Karera == === Juniors === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || 2R || 3R || A || A |- | French Open || A || Semifinal || A || A |- | Wimbledon || A || A || 2R || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || 2R || A |- | US Open || A || A || Semifinal || – |} Sa edad na 12, nagwagi si Eala sa 2018 [[:en:Les_Petit_As|Les Petits As]] sa Pransya,<ref>{{Cite web |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/cookies/?returnurl=%2Fnews%2F117748%2FLilov-Eala-win-at-Les-Petits-As |access-date=November 14, 2024 |website=Tennis Europe}}</ref> at nakuha ang kanyang unang under‑18 singles at doubles titles sa ITF Trofeo David Ferrer sa Alicante, Spain.<ref>{{Cite web |last=Payo |first=Jasmine |date=April 25, 2025 |title=Building blocks to success: Rundown of Alex Eala’s best tennis campaigns |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-best-tennis-campaigns/ |access-date=November 14, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}</ref> Noong 2019, napanalunan ni Eala ang [[:en:Orange_Bowl_(tennis)|Orange Bowl]] girls’ doubles title kasama si [[:en:Evialina_Laskevich|Laskevich]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |language=en |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217 |access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya sa [[:en:2020_Australian_Open_–_Girls'_doubles|Australian Open girls’ doubles]] kasama si [[:en:Priska_Madelyn_Nugroho|Nugroho]].<ref>{{Cite web |date=2020-01-31 |title=Eala, Nugroho capture Australian Open girls' doubles title |url=https://www.espn.com/story/_/id/28604688/eala-nugroho-capture-australian-open-girls-doubles-title |access-date=2025-10-08 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Sa [[:en:2021_French_Open_–_Girls'_doubles|2021 French Open]], nakuha niya ang ikalawang junior Grand Slam doubles title kasama si [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]].<ref>{{Cite news |last=Go |first=Beatrice |date=April 5, 2023 |title=Alex Eala clinches juniors world No. 2 after French Open romp |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-ranking-itf-world-juniors-2020/ |access-date=November 16, 2025}}</ref> Noong Hulyo 2021, nagwagi siya ng isahan at dalawahan (kasama si Madison Sieg) sa [[:en:Trofeo_Bonfiglio|Trofeo Bonfiglio]] sa Milan.<ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=July 17, 2021 |title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}</ref> Noong 2022, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Pilipinong nagwagi ng junior Grand Slam singles title sa [[:en:2022_US_Open_–_Girls'_singles|US Open]].<ref>{{Cite web |last=Levinsohn |first=Dan |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title at the 2022 US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html |access-date=November 14, 2025 |website=US Open}}</ref> === Prupesyonal na karera === ==== 2020 ==== '''Isahan''' Noong 2020, lumahok si Eala sa limang paligsahan ng [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] sa isahan. Umabot siya sa ika‑16 na yugto (Round of 16) sa W25 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]], W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Castellón]], at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Monastir]]. Natapos naman siya sa ika‑32 na yugto (Round of 32) sa W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]] at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|Melilla]]. Karamihan sa mga paligsahan ay ginanap sa luwad{{efn|clay}}, maliban sa Monastir na ginanap sa matigas na court.<ref name=":5">{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 |access-date=December 3, 2025 |website=www.tennisabstract.com}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=ITF: Alex Eala Singles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/activity/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |access-date=February 2, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> ==== 2021 ==== '''Isahan''' Sa [[:en:2021_WTA_Tour|WTA Tour]], unang sumabak si Eala sa [[:en:2021_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami Open]] ngunit hindi siya nakalusot sa qualifying. Gayunpaman, sa [[:en:2021_Winners_Open_–_Singles|Cluj-Napoca 250]], nakapasok siya sa pangunahing draw at umabot hanggang sa ika‑16 na yugto (Round of 16) bago natalo kay [[:en:Mayar_Sherif|Sherif]].<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2021, lumahok si Eala sa dalawang paligsahan ng [[:en:2021_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] sa dalawahan. Sa W25 Madrid, kasama si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]], nakarating sila sa quarterfinals. Samantala, sa W25 Platja d’Aro, nakipag‑pares siya kay [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]] at umabot sila hanggang sa finals.<ref name=":6">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Doubles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches?type=D#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> ==== 2022 ==== '''Isahan''' Sa WTA Tour, tampok ang kaniyang pagsabak sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]], subalit natalo siya sa unang yugto at sa qualifying.<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa ITF circuit, nagwagi siya sa W25 Chiang Rai at naging ikalawang puwesto (runner‑up) sa W60 Madrid 2. Umabot din siya sa semifinals ng W80 Poitiers, W60 Vitoria‑Gasteiz, at W25 El Espinar.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Nakapasok siya sa quarterfinals ng W80 Rancho Santa Fe, W60 Templeton, W25 Madrid, at W25 Chiang Rai 2.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Sa WTA Tour, nakapaglaro siya sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_doubles|Miami 1000]] at sa qualifying ng [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_doubles|Madrid 1000]].<ref name=":0">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang kanyang pangarap na naging tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Sa ITF circuit, lumahok siya sa sampung torneo kasama ang pitong iba’t ibang kapareha. Nagtala siya ng 10–10 na rekord, at ang pinakamataas na narating ay ang semifinals sa W25 Palma del Río kasama si [[:en:Marina_Bassols_Ribera|Ribera]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng pitong torneo at dalawang ulit na nabigo sa ika‑16 na yugto.<ref name=":6" /> ==== 2023 ==== '''Isahan''' Noong 2023, lumahok si Eala sa parehong [[:en:2023_WTA_Tour|WTA Tour]] at [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF Tour]]. Sa WTA Tour, lumahok siya sa qualifying draw ng [[:en:2023_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]] ngunit nabigo. Natalo rin siya sa unang yugto ng [[:en:2023_Thailand_Open_–_Singles|Thailand 250]], [[:en:2023_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]], [[:en:2023_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]], at [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Singles|Monastir 250]]. Lumaban din siya bilang wildcard sa [[:en:2023_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2023_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa ITF circuit, nakamit niya ang dalawang pinakamalalaking tagumpay sa isahan: una sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(April–June)|W15 Yecla]] at kasunod sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Roehampton]].<ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=June 4, 2023 |title=Alex Eala claims third ITF crown at W25 Yecla in Spain |url=https://www.abs-cbn.com/sports/06/04/23/tennis-alex-eala-claims-third-itf-crown-at-w25-yecla |access-date=November 7, 2025 |work=ABS CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=August 13, 2023 |title=Alex Eala wins fourth ITF title, rules W25 Roehampton |url=https://sports.inquirer.net/523461/alex-eala-wins-fourth-itf-title-rules-w25-roehampton |access-date=November 7, 2025 |website=Inquirer.net |language=en-US}}</ref> Bukod sa mga parangal, nakarating siya sa finals ng [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Aldershot]] at [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|W40 Petange]]; sa semifinals ng [[:en:2023_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|W100 Vitoria-Gasteiz]] at [[:en:2023_Engie_Open_Nantes_Atlantique_–_Singles|W60 Nantes]]; at sa quarterfinals ng [[:en:2023_Women's_TEC_Cup_–_Singles|W60 Barcelona]] at [[:en:2023_Ando_Securities_Open_–_Singles|W100 Tokyo]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Noong Agosto 28, nakapasok siya sa WTA top 200, at umangat pa sa ika‑191 na puwesto makalipas lamang ang tatlong linggo.<ref>{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 20, 2023 |title=Eala improves to career-high No. 191 in WTA rankings |url=https://mb.com.ph/2023/9/20/eala-improves-to-career-high-no-191-in-wta-rankings |access-date=November 7, 2025 |website=Manila Bulletin}}</ref> '''Dalawahan''' Noong 2023, lumahok si Eala sa mga torneo ng [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] at [[:en:2023_WTA_Tour|WTA]] sa dalawahan. Umabot siya sa apat na semifinals (W60 Trnava, W100 Tokyo, W25 Aldershot, W40 Petange), nakapasok sa apat na quarterfinals (W25 Zaragoza, W100 Vitoria-Gasteiz, W25 Roehampton, W60 Glasgow), at ilang beses na nakarating sa ika‑16 na yugto kabilang ang [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Doubles|Monastir 250]]. Karamihan sa mga torneo ay ginanap sa matitigas na court, maliban sa isang clay event sa W60 Chiasso.<ref name=":6" /> ==== 2024 ==== '''Isahan''' Noong 2024, hindi nakalusot si Eala sa qualifiers ng apat na Grand Slam ([[:en:2024_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]], [[:en:2024_French_Open_–_Women's_singles_qualifying|French Open]], [[:en:2024_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles_qualifying|Wimbledon]], [[:en:2024_US_Open_–_Women's_singles_qualifying|US Open]]). Ang pinakamagandang resulta niya ay ang quarterfinal sa [[:en:2024_Veneto_Open_–_Singles|Veneto 125]] laban kay [[:en:Sara_Errani|Errani]].<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2024_WTA_Tour|WTA Tour]], umabot siya sa ikalawang yugto ng WTA 1000 [[:en:2024_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami]], ngunit natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid]] at [[:en:2024_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan]]. Sa WTA 500, nabigo siya sa unang yugto ng [[:en:2024_Guadalajara_Open_Akron_–_Singles|Guadalajara 500]], [[:en:2024_Abu_Dhabi_Open_–_Singles|Abu Dhabi]], at sa qualifiers ng [[:en:2024_Ningbo_Open_–_Singles|Ningbo]]. Sa WTA 250, hindi siya nakalusot sa qualifiers ng [[:en:2024_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham]], at natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou]] at [[:en:2024_Jiangxi_Open_–_Singles|Jiangxi]]. Sa WTA 125, bukod sa semifinals sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra]], umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Oeiras]] at [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], ngunit natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Makarska_International_Championships_–_Singles|Makarska]] at [[:en:2024_Polish_Open_–_Singles|Warsaw]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]], nakuha niya ang unang malaking titulo sa W100 [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|Vitoria-Gasteiz]], tinalo si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]] sa final. Umabot din siya sa semifinals ng W100 [https://en.wikipedia.org/wiki/2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_%E2%80%93_Singles Dubai] at W50 [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Indore]], at sa quarterfinals ng W100 Takasaki, W100 Cary, W100 Landisville, W75 Porto, at W75 Trnava. Nabigo naman siya nang maaga sa W75 Zagreb at W60 Bellinzona.<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2024, nagpakita si Eala ng matatag na kampanya sa dalawahan. Sa WTA, ang pinakamalalim niyang resulta ay ang semifinals sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_doubles|Canberra 125]] kasama si [[:en:Laura_Pigossi|Pigossi]]. Nagkaroon din siya ng limang quarterfinal finishes: sa [[:en:2024_Ningbo_Open|Ningbo 500]] kasama si [[:en:Liang_En-shuo|Liang]], sa [[:en:2024_Polish_Open_–_Doubles|Warsaw 125]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sa [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Doubles|Guadalajara 125]] kasama si [[:en:Kimberly_Birrell|Birrell]], sa [[:en:2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_–_Doubles|W100 Dubai]] kasama si [[:en:Valentini_Grammatikopoulou|Grammatikopoulou]], at sa [[:en:2024_Porto_Women's_Indoor_ITF_3_–_Doubles|W75 Porto 3]] kasama si [[:en:Alicia_Barnett|Barnett]]. Bukod dito, nagtala rin siya ng ika‑16 na yugto sa [[:en:2024_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] (kasama si [[:en:Taylah_Preston|Preston]]).<ref name=":72" /><ref name=":0" /> Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nagtala si Eala ng tatlong titulo: una sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W50 Pune]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sinundan ng magkasunod na panalo kasama si [[:en:Estelle_Cascino|Cascino]] sa [[:en:2024_Open_de_Seine-et-Marne_–_Doubles|W75 Croissy-Beaubourg]] at [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Doubles|W100 Vitoria-Gasteiz]]—ang pinakamataas na antas ng kanyang doubles title sa taon. Umabot din siya sa semifinals ng [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W75 Trnava]] kasama si [[:en:Zeynep_Sönmez|Sönmez]].<ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 27, 2024 |title=Alex Eala cops W50 Pune doubles title with Latvian partner |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/549446/alex-eala-cops-w50-pune-doubles-title-with-latvian-partner |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=March 31, 2024 |title=Eala, partner rule W75 Croissy-Beaubourg doubles tilt |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2024/03/31/2344255/eala-partner-rule-w75-croissy-beaubourg-doubles-tilt |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=July 21, 2024 |title=Alex Eala wins singles and doubles titles at W100 Vitoria-Gasteiz |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/575666/alex-eala-also-wins-singles-title-at-w100-vitoria-gasteiz |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref name=":6" /> ==== 2025 ==== '''Isahan''' Noong 2025, umakyat si Eala mula No. 147 tungo sa career-high No. 50 matapos lumahok sa '''27''' torneo. Ang pinakamalaking tagumpay ay dumating sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]], kung saan tinalo ang world No. 2 [[:en:Iga_Świątek|Świątek]] sa quarterfinals bago matalo kay [[:en:Jessica_Pegula|Pegula]] sa Semifinal. Sa damo, nakarating sa unang final sa [[:en:2025_Eastbourne_Open_–_Women's_singles|Eastbourne 250]], ngunit natalo kay [[:en:Maya_Joint|Joint]]. Sa [[:en:2025_US_Open_–_Women's_singles|US Open]], nakamit ang unang panalo sa main draw at umabot sa ikalawang round laban kay [[:en:Cristina_Bucșa|Bucșa]]. Pagkaraan nito, tinamo ang unang propesyonal na titulo sa [[:en:2025_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], tinalo si [[:en:Panna_Udvardy|Udvardy]] sa final.<ref name=":4" /> Bukod sa mga highlight na ito, nagtala rin ng matatag na hinatnan: quarterfinals sa [[:en:2025_SP_Open_–_Singles|São Paulo 250]] laban kay [[:en:Janice_Tjen|Tjen]], Semifinal sa [[:en:2025_Jingshan_Tennis_Open_–_Women's_singles|Jingshan 125]] laban kay [[:en:Lulu_Sun|Sun]] at sa [[:en:2025_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra 125]] laban kay [[:en:Wei_Sijia|Sijia]], at quarterfinals sa [[:en:2025_Ilkley_Open_–_Women's_singles|Ilkley 125]] laban kay [[:en:Rebecca_Marino|Marino]] at sa [[:en:2025_Suzhou_WTA_125_–_Singles|Suzhou 125]] laban kay [[:en:Viktorija_Golubic|Golubic]]. Sa clay, umabot sa pangalawang round sa [[:en:2025_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]] laban kay Świątek, at sa [[:en:2025_Hong_Kong_Tennis_Open_–_Singles|Hong Kong 250]] laban kay [[:en:Victoria_Mboko|Mboko]]. Sa iba pang 125 events, nakarating sa pangalawang round sa [[:en:2025_Mumbai_Open_–_Singles|Mumbai 125]] laban kay [[:en:Mai_Hontama|Hontama]] at sa [[:en:2025_Oeiras_Ladies_Open_–_Singles|Oeiras 125]] laban kay Udvardy.<ref name=":4" /> Gayunpaman, marami ring maagang pagkabigo ang natala ng season. Natalo sa unang round ng [[:en:2025_French_Open_–_Women's_singles|French Open]] kay [[:en:Emiliana_Arango|Arango]], ng [[:en:2025_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles|Wimbledon]] kay [[:en:Barbora_Krejčíková|Krejčíková]], at ng [[:en:2025_Australian_Open_–_Women's_singles|Australian Open]] sa qualifying kay [[:en:Jana_Fett|Fett]]. Sa 1000 level, natalo sa unang round ng [[:en:2025_Italian_Open_–_Women's_singles|Rome 1000]] kay [[:en:Marta_Kostyuk|Kostyuk]], ng [[:en:2025_Canadian_Open_–_Women's_singles|Montreal 1000]] kay [[:en:Markéta_Vondroušová|Vondroušová]], at sa qualifying ng [[:en:2025_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan 1000]] kay [[:en:Moyuka_Uchijima|Uchijima]]. Sa 250 level, natalo sa unang round ng [[:en:2025_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham 250]] kay [[:en:Magda_Linette|Linette]], ng [[:en:2025_Singapore_Tennis_Open_–_Singles|Singapore 250]] kay [[:en:Simona_Waltert|Waltert]], ng [[:en:2025_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]] kay [[:en:Tereza_Valentová|Valentová]], at ng [[:en:2025_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]] kay [[:en:Claire_Liu|Liu]]. Sa [[:en:2025_Birmingham_Open_–_Women's_singles|Birmingham 250]], natalo rin sa unang round kay [[:en:Linda_Fruhvirtová|Fruhvirtová]].<ref name=":4" /> Sa maagang ITF swing, tatlong torneo ang nilaro ngunit lahat ay nagtapos sa pangalawang round: W100 [[:en:2025_Bengaluru_Open_–_Singles|Bengaluru]] laban kay [[:en:Dalila_Jakupović|Jakupović]], W75 Trnava 1 laban kay [[:en:Céline_Naef|Naef]], at W75 Trnava 2 laban kay [[:en:Valentina_Ryser|Ryser]].<ref name=":2" /> Ang kaniyang season ay tinalaan ng mga tagumpay na nag-angat sa kaniya patungo sa pandaigdigang Blg. 50.<ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2025, lumahok si Eala sa iba’t ibang antas ng WTA Tour sa dalawahan, katuwang ang iba’t ibang manlalaro at nagtala ng sari-saring resulta.<ref name=":6" /> Pinakamahusay ang kanyang kampanya sa [[:en:2025_Guangzhou_Open_–_Doubles|Guangzhou 250]], kung saan umabot siya sa semifinals kasama si [[:en:Nadiia_Kichenok|Kichenok]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng [[:en:2025_Italian_Open_–_Women's_doubles|Italian 1000]] kapareha si [[:en:_Coco_Gauff|Coco Gauff]].<ref name=":6" /> Sa mga Grand Slam, umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2025_French_Open_–_Women's_doubles|French Open]] kasama si [[:en:Renata_Zarazúa|Zarazúa]], at natalo sa unang yugto ng [[:en:2025_Wimbledon_Championships_–_Women's_doubles|Wimbledon]] kasama si [[:en:Eva_Lys|Lys]].<ref name=":6" /> Lumahok din siya sa WTA 250 [[:en:2025_Birmingham_Open_–_Women's_doubles|Birmingham]] kasama si [[:en:Rebeka_Masarova|Masarova]] at sa [[:en:2025_Hong_Kong_Tennis_Open_–_Doubles|Hong Kong]] kasama si [[:en:Chan_Hao-ching|Hao-ching]], kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name=":6" /> Sa mga torneo ng WTA 125, nakapaglaro siya sa [[:en:2025_Mumbai_Open_–_Doubles|Mumbai 125]] kasama si [[:en:_Tsao_Chia-yi|Chia-yi]] at sa [[:en:2025_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] kasama si [[:en:Katie_Volynets|Volynets]], na kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name=":6" /> === 2026 === '''Isahan''' Sinimulan ni Eala ang kanyang 2026 season nang may matibay na simula sa ''[[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_singles|Auckland 250]]'', kung saan umabot siya sa semifinals bago natalo kay [[:en:Wang_Xinyu|Wang]].<ref>{{cite news |last=Satumbaga-Villar|first=Krystel|date=January 10, 2026|title=Alex Eala succumbs to Chinese rival in Auckland semis|url=https://mb.com.ph/2026/01/10/alex-eala-succumbs-to-chinese-rival-in-auckland-semis|work=The Manila Bulletin|access-date=January 10, 2026}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_singles|Australian Open]]'', nabigo siya sa unang round ng singles.<ref>{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 19, 2026 |title=Alex Eala exits Australian Open first round |work=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/659094/alex-eala-exits-australian-open-first-round-falls-to-alycia-parks}}</ref> Lumaban siya sa ''[[:en:2026_Philippine_Women's_Open_–_Singles|Philippines 250]]'' bilang wildcard at nakapasok sa quarterfinals bago matalo kay [[:en:Camila_Osorio|Osorio]].<ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 29, 2026 |title=Alex Eala exits WTA Philippine Open, bows to Camila Osorio |url=https://sports.inquirer.net/660715/alex-eala-exits-wta-philippine-open-bows-to-camila-osorio |work=Philippine Daily Inquirer |access-date=January 29, 2026}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Abu_Dhabi_Open|Abu Dhabi 1000]]'', umabot siya sa quarterfinals ngunit natalo kay [[:en:Ekaterina_Alexandrova|Alexandrova]].<ref>{{Cite news |last=Gasgonia |first=Dennis |date=February 5, 2026 |title=Natalo si Alex Eala sa quarterfinals ng Abu Dhabi laban kay Alexandrova ng Russia |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2026/2/5/alex-eala-bows-out-of-abu-dhabi-quarterfinals-in-loss-to-russia-s-alexandrova-2244 |work=ABS-CBN News}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Qatar_TotalEnergies_Open_–_Singles|Qatar 1000]]'', nabigo siya sa unang round.<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=February 9, 2026 |title=Alex Eala exits Qatar Open after falling to Tereza Valentova |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-exits-qatar-open-after-falling-to-tereza-valentova-a5019-20260209 |access-date=February 9, 2026}}</ref> Sa Dubai, nakapasok siya sa quarterfinals ng ''[[:en:2026_Dubai_Tennis_Championships_–_Women's_singles|Dubai 1000]]'' bago natalo kay [[:en:Coco_Gauff|Gauff]].<ref>{{Cite news |last=Ballesteros |first=Jan |date=February 19, 2026 |title=Alex Eala succumbs to world No. 4 Coco Gauff in Dubai quarterfinals |website=onesports.ph |url=https://onesports.ph/more-sports/article/41325/alex-eala-succumbs-to-world-no-4-coco-gauff-in-dubai-quarterfinals-1 |access-date=February 19, 2026}}</ref> Sa tinaguriang ''Sunshine Double'' na ''[[:en:2026_BNP_Paribas_Open|Indian Wells 1000]]'' at ''[[:en:2026_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]]'', umabot siya sa ika-apat na round sa parehong torneo bago natalo kina [[:en:Linda_Noskova|Noskova]] at [[:en:Karolína_Muchová|Muchová]].<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=March 11, 2026 |title=Alex Eala bows out of Indian Wells with loss to Linda Nosková |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/11/tennis-alex-eala-bows-out-of-indian-wells-with-loss-to-linda-noskov-1231 |access-date=March 11, 2026 |work=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |date=Marso 24, 2026 |title=Alex Eala natanggal sa Miami Open matapos matalo kay Karolína Muchová |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/24/alex-eala-bows-out-of-miami-open-0012 |access-date=Marso 24, 2026}}</ref> Sa mga clay court ng Europa, halo-halo ang naging resulta niya. Sa ''[[:en:2025_Upper_Austria_Ladies_Linz_–_Singles|Linz 500]]'', natalo siya sa ikalawang round laban kay [[:en:Jelena_Ostapenko|Ostapenko]].<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=April 8, 2026 |title=Eala squanders 5-1 second-set lead vs Ostapenko, exits Linz Open |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/04/08/2519713/eala-squanders-5-1-second-set-lead-vs-ostapenko-exits-linz-open |access-date=April 8, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, nabigo siya sa unang round ng ''[[:en:2026_Porsche_Tennis_Grand_Prix_–_Singles|Stuttgart 500]]'' laban kay [[:en:Leylah_Fernandez|Fernandez]].<ref>{{Cite news |date=2026-04-15 |title=Natalo si Alex Eala sa Stuttgart Open laban kay Leylah Fernandez |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/15/alex-eala-stuttgart-open-0040 |access-date=2026-04-15}}</ref> ''' Dalawahan''' Sa ''[[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_doubles|Auckland 250]]'', nakipagtambal si Eala kay [[:en:Iva_Jovic|Jović]] at umabot sila sa semifinals bago natalo kina [[:en:Xu_Yifan|Xu]] at [[:en:Yang_Zhaoxuan|Yang]].<ref>{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/9/tennis-alex-eala-iva-jovic-exit-asb-classic-doubles-1819|title=Alex Eala, Iva Jovic exit ASB Classic doubles|last=Castillejo|first=Dyan|date=January 9, 2026|access-date=January 9, 2026|work=ABS-CBN News}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_doubles|Australian Open]]'', nakipares siya kay [[:en:Ingrid_Martins|Martins]], ngunit hindi sila nakalusot sa unang round matapos matalo sa kanilang pambungad na laban.<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=January 20, 2026 |title=Eala, Martins ousted in first round of Australian Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/20/tennis-eala-martins-ousted-in-first-round-of-australian-open-doubles-1839 |access-date=January 20, 2026 |work=ABS-CBN News}}</ref> Samantala, sa ''[[:en:2026_Abu_Dhabi_Open_–_Doubles|Abu Dhabi 1000]]'', nakipagtambal siya kay [[:en:Janice_Tjen|Tjen]] at nakaabot sila sa semifinal, ngunit natalo sa duo nina [[:en:Tereza_Mihalíková|Mihalíková]] at [[:en:Olivia_Nicholls|Nicholls]].<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=February 6, 2026 |title=Eala, Tjen get boot in Abu Dhabi Open semis |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/02/06/2506287/eala-tjen-get-boot-abu-dhabi-open-semis |access-date=February 6, 2026}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 Semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]]<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> == Pagganap Laban sa Nangungunang Manlalaro == === Paghahambing ng Performance ni Eala sa mga Laban === {| class="wikitable sortable" ! Antas ! Rekord ! Panalo % ! DR (avg) ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % ! RPW (Return Points Won) |- | vs Top 10 | 4–3 | 57% | 0.61–1.46 | 0–3% | 0–5% | 57–72% | 30–73% | 41–52% | ~48 |- | vs Top 20 | 6–7 | 46% | 0.36–1.32 | 0–3% | 1–6% | 52–69% | 36–73% | 42–52% | ~44 |- | vs Top 50 | 12–20 | 38% | 0.30–1.48 | 0–4% | 1–7% | 51–74% | 45–72% | 30–63% | ~43 |- | vs Top 100 | 28–38 | 42% | 0.36–1.37 | 0–3% | 1–7% | 54–72% | 50–71% | 39–57% | ~44.5 |- | Kabuuang Karera | 204–125 | 62% | ~1.00 | 0.0% | 0.4% | 59.9% | – | – | 46.3 |} Ang rekord ni '''Eala''' ay nagpapakita ng malinaw na mga pattern laban sa iba’t ibang antas ng kalaban. Laban sa '''Top 10 players''' hawak niya ang 4–3 rekord (57% win rate). Ang kanyang '''dominance ratio (DR)'''—sukatan ng puntos na napanalo kumpara sa nawala—ay mula 0.61 sa pagkatalo hanggang 1.46 sa panalo laban kay Coco Gauff. Ang kanyang unang serve ay nasa pagitan ng 57–72%, na may 30–73% puntos na napanalo, habang ang ikalawang serve ay nasa 41–52%. Mababa ang '''Ace %''' (0–3%), tanda ng pag-asa sa rallies kaysa free points, habang tumataas ang '''double faults''' (hanggang 5%). Laban sa '''Top 20 opponents''' siya ay 6–7 (46%), na may DR mula 0.36 hanggang 1.32. Nanatiling matatag ang unang serve (52–69%), ngunit pabagu-bago ang puntos na napanalo. Laban sa '''Top 50''' bumaba ang rekord sa 12–20 (38%), na may DR mula 0.30 hanggang 1.48. Tumataas ang double faults (1–7%), at ang ikalawang serve ay maaaring bumaba hanggang 30%. Laban sa '''Top 100''' siya ay 28–38 (42%), na may DR mula 0.36 hanggang 1.37. Nanatiling katulad ang serve stats, ngunit may volatility. Sa kabuuan ng kanyang '''karera''' (204–125, 62% win rate), ang average DR ay halos 1.00, tanda ng balanseng puntos na napanalo at nawala. Ang '''return points won (RPW)''' ay nasa ~46, na nagpapakita ng kakayahang mag-pressure sa kalaban kahit hindi matibay ang kanyang serve. Mababa ang Ace %, tanda ng pag-asa sa rallies, habang kontrolado ang double faults (mas mababa sa 1%). Ipinapakita ng mga datos na kaya niyang itaas ang antas laban sa elite opponents, ngunit may inconsistency sa serve laban sa mid-tier competition. ==== Pinakamagagandang Panalo ==== {| class="wikitable sortable" ! Taon ! Torneo ! Surface ! Round ! Kalaban (Ranggo) ! Iskor ! Resulta ! DR ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % |- | 2025 | US Open | Hard | R128 | Clara Tauson [Rank 14] | 6–3, 2–6, 7–6(11) | Panalo | 0.97 | 0.0% | 5.3% | 68.1% | 59.4% | 43.3% |- | 2025 | Miami Open | Hard | Quarterfinals | Iga Świątek [Rank 2] | 6–2, 7–5 | Panalo | 1.27 | 1.5% | 4.5% | 66.7% | 52.3% | 50.0% |- | 2025 | Eastbourne | Grass | R16 | Jelena Ostapenko [Rank 3] | 0–6, 6–2, 3–2 RET | Panalo | 1.08 | 0.0% | 3.8% | 63.5% | 57.6% | 63.2% |- | 2026 | Indian Wells | Hard | R32 | Coco Gauff [Rank 4] | 6–2, 2–0 RET | Panalo | 1.46 | 0.0% | 0.0% | 68.0% | 58.8% | 50.0% |} ==== Pinakamasasamang Pagkatalo ==== {| class="wikitable sortable" ! Taon ! Torneo ! Surface ! Round ! Kalaban (Ranggo) ! Iskor ! Resulta ! DR ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % |- | 2022 | Madrid Open | Clay | Q1 | Anna Bondar [Rank 68] | 0–6, 0–6 | Talo | 0.49 | 2.5% | 10.0% | 50.0% | 30.0% | 35.0% |- | 2023 | Monastir | Hard | R32 | Elise Mertens [Rank 36] | 5–7, 0–6 | Talo | 0.72 | 2.5% | 10.0% | 60.0% | 52.1% | 28.1% |- | 2025 | Rome | Clay | R128 | Marta Kostyuk [Rank 27] | 0–6, 1–6 | Talo | 0.30 | 0.0% | 3.3% | 66.7% | 47.5% | 30.0% |- | 2024 | Wuhan | Hard | R64 | Katerina Siniaková [Rank 37] | 3–6, 1–6 | Talo | 0.68 | 0.0% | 6.5% | 65.2% | 33.3% | 31.3% |- | 2025 | Wimbledon | Grass | R128 | Barbora Krejčíková [Rank 17] | 6–3, 2–6, 1–6 | Talo | 0.82 | 1.1% | 1.1% | 54.3% | 50.0% | 50.0% |- | 2026 | Miami Open | Hard | R16 | Karolína Muchová [Rank 13] | 0–6, 2–6 | Talo | 0.39 | 0.0% | 4.8% | 52.4% | 36.4% | 50.0% |- | 2026 | Indian Wells | Hard | R16 | Linda Nosková [Rank 14] | 2–6, 0–6 | Talo | 0.36 | 0.0% | 6.8% | 56.8% | 36.0% | 47.4% |} Ang kanyang pinakamalalaking pagkatalo ay nagpapakita ng volatility sa kanyang serve. Sa '''Madrid Open 2022''', nakaranas siya ng double bagel (0–6, 0–6) laban kay Anna Bondar, na may DR na 0.49 at double faults na 10%. Sa '''Rome 2025''', natalo siya kay Marta Kostyuk (0–6, 1–6) na may pinakamababang DR (0.30). Ang iba pang mabibigat na pagkatalo ay laban kina Elise Mertens (Monastir 2023), Karolína Muchová (Miami 2026), at Linda Nosková (Indian Wells 2026), kung saan bumaba ang kanyang DR sa ilalim ng 0.40 at ang ikalawang serve points won ay bumagsak sa mas mababa sa 35%. Ipinapakita ng mga laban na ito na kapag bumibigay ang kanyang serve—lalo na sa mataas na double faults at mahina ang ikalawang serve—nahihirapan siyang manatiling kompetitibo. Ang karera ni Eala ay nagpapakita ng mga '''peak performances''' laban sa mga top‑ranked players na nababalanse ng mabibigat na pagkatalo kapag bumibigay ang kanyang serve. Ang kanyang pinakamagagandang panalo ay nagpapakita ng taktikal na tibay at kakayahang makipagsabayan sa pinakamagagaling sa mundo, habang ang pinakamasasamang pagkatalo ay nagpapakita ng pangangailangan para sa mas matatag na serve at mas mahusay na konstruksyon ng puntos laban sa mid‑tier opponents. == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601005101/https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |archive-date=June 1, 2022}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-Semifinals-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url=https://archive.today/20250910045902/https://www.rappler.com/sports/tennis-Semifinals-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |archive-date=September 10, 2025}}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114191842/https://www.onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |archive-date=November 14, 2025 |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128021547/https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-date=January 28, 2026 |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: * {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507021421/https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |archive-date=May 7, 2023}} * {{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> ==Nota== ==== Women's World Tour Titles ==== {| class="wikitable" ! Taon !! Paligsahan !! Tier !! Paligsahan !! Katungali |- | 2021 || W15 Manacor || ITF || Isahan || – |- | 2022 || W25 Chiang Rai || ITF || Isahan || – |- | 2023 || W25 Yecla || ITF || Isahan || – |- | 2023 || W25 Roehampton || ITF || Isahan || – |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Isahan || – |- | 2024 || W50 Pune || ITF || Dalawahan || Darja Semeņistaja |- | 2024 || W75 Croissy-Beaubourg || ITF || Dalawahan || Estelle Cascino |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Dalawahan || Estelle Cascino |} ==== 2020 ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Las Palmas de Gran Canaria 2 || W15 || Luwad || Unang Yugto || Anna Zarycka || 2–6, 4–6 |- | Las Palmas de Gran Canaria || W25 || Luwad || Pangalawang Yugto || Lara Salden || 0–6, 6–2, 2–6 |- | Melilla || W15 || Luwad || Unang Yugto || Anastasia Charaeva || 3–6, 3–6 |- | Monastir 9 || W15 || Matigas || Pangalawang Yugto || Nina Stadler || 6–4, 6–7, 5–7 |} ==== 2021 ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Korte !! Tier !! Kalaban !! Yugto !! Iskor |- | Miami Open || Matigas || WTA 1000 || Viktória Hrunčáková || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Romanian Open (Cluj-Napoca) || Luwad || WTA 250 || Mayar Sherif || Pangalawang Yugto || 2–6, 2–6 |- | W15 Manacor 1 || W15 || Matigas || Yvonne Cavalle-Reimers || Final || 5–7, 6–1, 6–2 |- | W15 Manacor 2 || W15 || Matigas || Ylena In-Albon || Kwarterpinals || 0–6, 3–6 |- | W15 Manacor 3 || W15 || Matigas || Oksana Selekhmeteva || Kwarterpinals || 2–6, 3–6 |- | W25 Grenoble || W25 || Matigas || Maja Chwalińska || Kwarterpinals || 0–6, 4–6 |- | W25 Manacor 4 || W25 || Matigas || Jana Fett || Pangalawang Yugto || 6–4, 3–6, 5–7 |- | W15 Manacor 5 || W15 || Matigas || Simona Waltert || Unang Yugto || 4–6, 6–2, 5–7 |- | W60 Bellinzona || W60 || Luwad || Simona Waltert || Pangalawang Yugto || 5–7, 6–3, 2–6 |- | W25 Platja d’Aro || W25 || Luwad || Irene Burillo Escorihuela || Pangalawang Yugto || 2–6, 4–6 |- | W25 Madrid 2 || W25 || Matigas || Andrea Lázaro García || Unang Yugto || 6–2, 4–6, 4–6 |- | W25 Milovice || W25 || Matigas || Daria Astakhova || Unang Yugto || 2–6, 2–6 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | W25 Madrid || W25 || Matigas || Victoria Jiménez Kasintseva || Kwarterpinals || Olivia Tjandramulia / Ashley Lahey || 5–7, 6–4, 6–10 |- | W25 Platja d’Aro || W25 || Luwad || Oksana Selekhmeteva || Final || Justina Mikulskytė / Oana Simion || 3–6, 5–7 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Madison Brengle || 2–6, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 |- | Manacor 1 || W25 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Alice Rame || 2–6, 4–6 |- | Manacor 3 || W25 || Matigas || Unang Yugto || Giulia Gatto-Monticone || 2–6, 1–6 |- | Grenoble || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Chloé Paquet || 6–4, 5–7, 3–6 |- | Macon || W25 || Matigas || Unang Yugto || Anna Ukolova || 6–1, 2–6, 6–7(3) |- | Joue-les-Tours || W25 || Matigas || Pangalawang Yugto || Oksana Selekhmeteva || 3–6, 3–6 |- | Chiang Rai 1 || W25 || Matigas || Final || Luksika Kumkhum || 6–4, 6–2 |- | Chiang Rai 2 || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Erika Sema || 3–6, 6–2, 3–6 |- | Madrid 1 || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Anna-Lena Robbe || 6–7(3), 3–6 |- | Madrid 2 || W60 || Matigas || Final || Marina Bassols Ribera || 4–6, 5–7 |- | Palma del Río || W25 || Luwad || Pangalawang Yugto || Jessika Ponchet || 2–6, 1–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Matigas || Pangalawang Yugto || Alexandra Bozovic || 6–1, 4–6, 5–7 |- | Vitoria-Gasteiz || W60 || Matigas || Semipaynal || Jessika Ponchet || 4–6, 4–6 |- | El Espinar || W25 || Matigas || Semipaynal || Eva Guerrero Alvarez || 2–6, 6–3, 2–6 |- | Grodzisk Mazowiecki || W100 || Matigas || Unang Yugto || Katharina Hobgarski || 4–6, 3–6 |- | Templeton || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Katarzyna Kawa || 6–2, 4–6, 0–6 |- | Rancho Santa Fe || W80 || Matigas || Kwarterpinals || Marcela Zacarías || 2–6, 5–7 |- | Hamburg || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Ysaline Bonaventure || 4–6, 0–6 |- | Poitiers || W80 || Matigas || Semipaynal || Ysaline Bonaventure || 1–6, 6–3, 3–6 |- | Shrewsbury || W100 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Maia Lumsden || 1–6, 5–7 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Manacor || W25 || Matigas || Elsa Jacquemot || Kwarterpinals || Olga Parres Azcoitia / Aurora Zantedeschi || 6–2, 4–6, 3–10 |- | Macon || W25 || Matigas || Jéssica Bouzas Maneiro || Kwarterpinals || Audrey Albie / Aubane Droguet || 4–6, 2–6 |- | Chiang Rai 1 || W25 || Matigas || Indy De Vroome || Unang Yugto || Patcharin Cheapchandej / Punnin Kovapitukted || 6–4, 5–7, 6–10 |- | Chiang Rai 2 || W25 || Matigas || Kyōka Okamura || Kwarterpinals || Pimrada Jattavapornvanit / Gozal Ainitdinova || 6–4, 7–6(4), 2–6 |- | Madrid 1 || W25 || Matigas || Jéssica Bouzas Maneiro || Kwarterpinals || Olga Helmi / Adithya Karunaratne || 0–6, 4–6 |- | Madrid 2 || W60 || Matigas || Liang En-shuo || Kwarterpinals || Tímea Babos / Valeria Savinykh || 2–6, 4–6 |- | Palma del Río || W25 || Luwad || Marina Bassols Ribera || Semipaynal || Valeria Savinykh / Fanny Stollár || 2–6, 0–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Matigas || Lizette Cabrera || Kwarterpinals || Justina Mikulskyte / Hong Yi Cody Wong || 5–7, 4–6 |- | Templeton || W60 || Matigas || Annaëlle Robbe || Pangalawang Yugto || Madison Brengle || 6–3, 6–7, 6–10 |- | Poitiers || W80 || Matigas || Petra Marcinko || Kwarterpinals || Miriam Skoch / Markéta Vondroušová || 5–7, 2–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Misaki Doi || 6–4, 1–6, 3–6 |- | Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Tatjana Maria (6) || 2–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Irina-Camelia Begu || 2–6, 5–7 |- | Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Unang Yugto || Tatjana Maria || 1–6, 1–6 |- | Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Himari Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Tatjana Maria (3) || 3–6, 0–6 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Elise Mertens (2) || 5–7, 0–6 |- | Canberra || W60 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Oksana Selekhmeteva (7) || 6–3, 4–6, 4–6 |- | Trnava || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Sonay Kartal || 2–6, 2–6 |- | Chiasso || W60 || Luwad || Unang Yugto || Alexandra Cadantu-Ignatik || 0–6, 2–6 |- | Bellinzona || W60 || Luwad || Unang Yugto || Ioana Ghioroaie || 5–7, 1–6 |- | Monastir || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Jia-Jing Wang (Q) || 6–0, 4–6, 3–6 |- | Yecla || W15 || Matigas || Final || Valentina Ryser || 6–3, 7–5 |- | Madrid || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Makenna Jones (5) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Zaragoza || W25 || Matigas || Unang Yugto || Destanee Aiava || 1–6, 2–6 |- | Palma del Río || W40 || Matigas || Kwarterpinals || Valeria Savinykh (3) || 4–6, 2–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Matigas || Unang Yugto || Sohyun Park || 4–6, 3–6 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Matigas || Semipaynal || Jessika Ponchet (3) || 6–2, 4–6, 2–6 |- | Barcelona || W60 || Matigas || Kwarterpinals || Georgina García Pérez || 4–6, 3–6 |- | Roehampton || W25 || Matigas || Final || Arina Rodionova (2) || 6–2, 6–3 |- | Aldershot || W25 || Matigas || Final || Destanee Aiava (6) || 6–3, 4–6, 1–6 |- | Tokyo || W100 || Matigas || Pangalawang Yugto || Kimberly Birrell (5) || 6–4, 6–7, 2–6 |- | Glasgow || W60 || Matigas || Unang Yugto || Suzan Lamens || 6–2, 4–6, 1–6 |- | Nantes || W60 || Matigas || Semipaynal || Gabriela Knutson || 6–2, 3–6, 1–6 |- | Petange || W40 || Matigas || Final || Océane Dodin (3) || 1–6, 5–7 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Trnava 2 || W60 || Matigas || Semipaynal || Alicia Barnett / Olivia Nicholls || 4–6, 1–6 |- | Chiasso || W60 || Luwad || Unang Yugto || Beatrice Gumulya / Anna Sisková || 3–6, 6–4, 11–13 |- | Zaragoza || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Alana Parnaby / Victoria Rodríguez || 6–4, 3–6, 6–10 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča || 5–7, 6–1, 9–11 |- | Barcelona || W60 || Matigas || Unang Yugto || Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča || 6–4, 3–6, 3–10 |- | Roehampton 2 || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Talia Gibson / Petra Hule || 1–6, 5–7 |- | Aldershot || W25 || Matigas || Semipaynal || Erina Hayashi / Saki Imamura || 4–6, 4–6 |- | Tokyo 2 || W100 || Matigas || Semipaynal || Alicia Barnett / Olivia Nicholls || 0–6, 7–5, 6–10 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6 |- | Glasgow 2 || W60 || Matigas || Kwarterpinals || Freya Christie / Olivia Gadecki || — |- | Nantes || W60 || Matigas || Unang Yugto || Ekaterina Maklakova / Ekaterina Reyngold || 6–1, 3–6, 6–10 |- | Petange || W40 || Matigas || Semipaynal || Danielle Collins / Isabelle Haverlag || 2–6, 4–7 |} ==== 2024 ==== '''Isahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Level !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 |- | French Open || Grand Slam || Luwad || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 |- | Wimbledon || Grand Slam || Damo || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 |- | US Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Unang Yugto || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 |- | Wuhan Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Matigas || Unang Yugto || Magda Linette || 6–7, 1–6 |- | Guadalajara Open || WTA 500 || Matigas || Unang Yugto || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 |- | Jiangxi Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Damo || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Matigas || Pangalawang Yugto || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 |- | Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Matigas || Unang Yugto || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 |- | Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Damo || Kwarterpinals || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 |- | Makarska Open || WTA 125 || Luwad || Unang Yugto || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Matigas || Final (Winner) || Victoria Jiménez Kasintseva (7) || 6–4, 6–4 |- | Dubai || W100 || Matigas || Semipaynal || Polina Kudermetova (1) || 6–4, 2–6, 2–6 |- | Takasaki || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Mananchaya Sawangkaew (3) || 6–4, 1–6, 2–6 |- | Cary || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Renata Zarazúa (2) || 6–3, 4–6, 3–6 |- | Landisville || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Olivia Gadecki || 1–6, 6–0, 3–6 |- | Porto || W75 || Matigas || Kwarterpinals || Anna Bondar (2) || 4–6, 7–6, 1–6 |- | Trnava 1 || W75 || Matigas || Kwarterpinals || Anastasia Gureva || 2–6, 6–3, 6–7 |- | Trnava 2 || W75 || Matigas || Unang Yugto || Tereza Martincová (7) || 6–3, 4–6, 6–7 |- | Croissy-Beaubourg || W75 || Matigas || Pangalawang Yugto || Mona Barthel || 6–4, 4–6, 1–6 |- | Zagreb || W75 || Luwad || Unang Yugto || Tena Lukas || 5–7, 6–3, 4–6 |- | Bellinzona || W60 || Luwad || Unang Yugto || Selena Janicijevic || 3–6, 1–6 |- | Indore || W50 || Matigas || Semipaynal || Polina Kudermetova (2) || 4–6, 7–6, 2–6 |- | Pune || W50 || Matigas || Kwarterpinals || Darja Semenistaja (1) || 6–7, 0–6 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" !Paligsahan !Level !Korte !Katungali !Yugto !Kalaban !Iskor |- |Canberra International |WTA 125 |Matigas |Laura Pigossi |Semipaynal |Kaylah McP/ Astra Sharma |6–7(1), 3–6 |- |Pune |W50 |Matigas |Daniela Semenistaja |Final |Naiktha Bains / Fanny Stollar |7–6(8), 6–3 |- |Porto 3 |W75 |Matigas |Alicia Barnett |Kwarterpinals |Anna-Lena Friedsam / Aliccia Barnett |3–6, 4–6 |- |Trnava |W75 |Matigas |Zeynep Sönmez |Semipaynal |Lulu Sun / Moyuka Uchijima |2–6, 2–6 |- |Croissy-Beaubourg |W75 |Matigas |Estelle Cascino |Final |Maia Lumsden / Jessika Ponchet |7–5, 7–6(4) |- |Oeiras Ladies Open |WTA 125 |Luwad |Taylah Preston |Unang Yugto |Valeria Lepchenko / Anna Falei |4–6, 4–6 |- |Vitoria-Gasteiz |W100 |Matigas |Estelle Cascino |Final |Lia Karatancheva / Diana Marcinkevica |6–3, 2–6, 10–4 |- |Polish Open |WTA 125 |Matigas |Daniela Semenistaja |Kwarterpinals |Weronika Falkowska / Martyna Kubka |4–6, 5–7 |- |Guadalajara 125 Open |WTA 125 |Matigas |Kimberly Birrell |Kwarterpinals |Katarzyna Piter / Fanny Stollar |4–6, 4–6 |- |Ningbo Open |WTA 500 |Matigas |En Shuo Liang |Kwarterpinals |Giuliana Olmos / Alexandra Panova |1–6, 2–6 |- |Dubai |W100 |Matigas |Valentini Grammatikopoulou |Kwarterpinals |Isabelle Haverlag / Erika Pridankina |7–5, 4–6, 3–10 |} ==== 2025 ==== '''Isahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Jana Fett (133) || 5–7, 2–6 |- | Singapore Open || WTA 250 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Simona Waltert (179) || 3–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Semipaynal || Jessica Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Pangalawang Yugto || Iga Świątek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Italian Open || WTA 1000 || Luwad || Unang Yugto || Marta Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 |- | French Open || Grand Slam || Luwad || Unang Yugto || Emiliana Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Damo || Unang Yugto || Magda Linette (31) || 4–6, 3–6 |- | Eastbourne Open || WTA 250 || Damo || Finals (Pangalawang Puwesto) || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- | Wimbledon || Grand Slam || Damo || Unang Yugto || Barbora Krejčíková (16) || 6–3, 2–6, 1–6 |- | National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Markéta Vondroušová (63) || 6–3, 1–6, 2–6 |- | US Open || Grand Slam || Matigas || Pangalawang Yugto || Cristina Bucșa (95) || 4–6, 3–6 |- | São Paulo Open || WTA 250 || Matigas || Kwarterpinals || Janice Tjen (130) || 4–6, 1–6 |- | China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Moyuka Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 |- | Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Tereza Valentová (78) || 1–6, 2–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Claire Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Matigas || Pangalawang Yugto || Victoria Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Matigas || Semipaynal || Shuai Wei (134) || 5–7, 2–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Matigas || Pangalawang Yugto || Mai Hontama (166) || 6–7, 2–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Luwad || Pangalawang Yugto || Panna Udvardy (137) || 6–7, 4–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Damo || Unang Yugto || Linda Fruhvirtová (152) || 5–7, 7–6, 1–6 |- | Ilkley Open || WTA 125 || Damo || Kwarterpinals || Rebecca Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Matigas || Kampeon || Panna Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 |- | Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Matigas || Semipaynal || Lulu Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 |- | Suzhou Open || WTA 125 || Matigas || Kwarterpinals || Viktorija Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 |} '''Withdrawals''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Reason |- | Cincinnati Open || WTA 1000 || Matigas || Pinsala sa balikat |- | Monterrey Open || WTA 500 || Matigas || Pinsala sa balikat |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Nadiia Kichenok || Semipaynal || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 |- | Italian Open || WTA 1000 || Luwad || Coco Gauff || Kwarterpinals || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 |- | French Open || Grand Slam || Luwad || Renata Zarazúa || Pangalawang Yugto || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 |- | Hong Kong Open || WTA 250 || Matigas || Chan Hao‑ching || Unang Yugto || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 |- | Wimbledon || Grand Slam || Damo || Eva Lys || Unang Yugto || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 |- | Birmingham Open || WTA 250 || Damo || Rebeka Masarova || Unang Yugto || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Matigas || Tsao Chia‑yi || Unang Yugto || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Luwad || Katie Volynets || Unang Yugto || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== '''Isahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Level !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Auckland Open || WTA 250 || Matigas || Semipaynal || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Unang Yugto || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6 |- | Philippines Womens Open || WTA 125 || Matigas || Kwarterpinals|| Camila Osorio || 4-6, 4-6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Matigas || Kwarterpinals || Ekaterina Alexandrova|| 3-6, 3-6 |- | Qatar Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto|| Tereza Valentová|| 6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Kampeonships |WTA 1000 |Matigas |Kwarterpinals |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Matigas |Ikaapat na Yugto |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |WTA 1000 |Matigas |Ikaapat na Yugto |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |WTA 500 |Luwad |Pangalawang Yugto |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |WTA 500 |Luwad | Unang Yugto | Leylah Fernandez | 1-6, 4-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Luwad | | | |- |Italian Open |WTA 1000 |Luwad | | | |- |French Open |Grand Slam |Luwad | | | |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Level !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Auckland Open || WTA 250 || Matigas || Iva Jovic || Semipaynal || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6 |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Ingrid Martins || Unang Yugto || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Matigas || Janice Tjen|| Semipaynal|| Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls|| 4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Matigas |Iva Jovic |Unang Yugto |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |} ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom] {{BD|2005||Eala, Alexandra}} [[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia (English)]] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [[bcl:Alexandra Eala]] n5b6bhe3pkb8m07c13oqj6yfbhwheb3 2203357 2203356 2026-04-17T20:12:18Z Tabilay 153890 /* 2026 */ 2203357 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image =File:Alex Eala (2024 US Open) 02 (cropped).jpg |caption =Alex Eala sa 2024 US Open |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|05|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], [[Pilipinas]] |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 4, 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-hawak na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br><br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,869,094 |singlesrecord = {{tennis record|won=209|lost=126}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 46 (April 6, 2026) |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles qualifying|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2025 French Open – Women's singles|2025]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |doublesrecord = {{tennis record|won=47|lost=44}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 99 (February 9, 2026) |currentdoublesranking = No. 103 (April 6, 2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) |updated = April 13, 2026 |medaltemplates-expand =no |medaltemplates = {{MedalSport | Women's [[:en:tennis|Tennis]]}} {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{MedalCompetition | [[:en:Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | [[:en:Tennis at the 2022 Asian Games|2022 Hangzhou]] | [[:en:Tennis at the 2022 Asian Games – Women's singles|Singles]] }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|[[:en:Tennis at the 2022 Asian Games – Mixed doubles|Mixed doubles]]}} {{MedalCompetition | [[:en:Southeast Asian Games|Southeast Asian Games]]}} {{MedalGold | [[:en:2025 Southeast Asian Games|2025 Thailand]] | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Singles]] }} {{MedalBronze | [[:en:2021 Southeast Asian Games|2021 Vietnam]] | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Singles]] }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Mixed doubles]] }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Team]] }} {{MedalBronze | [[:en:2025 SEA Games|2025 Thailand]] | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Team]] }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Mixed doubles]] }} |AustralianOpenDoublesresult=1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]])}} Si '''Alexandra Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa Semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Singles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":6" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> ==Maagang buhay== Isinilang si Alexandra Eala noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Mike Eala at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rizza Maniego-Eala]], dating pambansang manlalangoy at opisyal ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]].<ref>{{cite news |title=Alexandra Eala &#124; Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |work=Women's Tennis Association |access-date=January 12, 2026}}</ref> Pamangkin siya ni [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating pinuno ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]], at kapatid ni Michael "Miko" Eala na naglaro ng kolehiyong tennis sa [[:en:Pennsylvania_State_University|Penn State]].<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |date=March 28, 2025 |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |work=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |url-status=live |access-date=August 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250828061821/https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |archive-date=August 28, 2025}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |first1=Frances Karmel S. |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |website=Philippine Entertainment Portal |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |access-date=August 27, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250428042146/https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |archive-date=April 28, 2025}}</ref> Ang kanyang lolo, si Roberto “Bobby” Maniego, ang nagpakilala sa kanya sa tennis at nagsilbing unang coach.<ref>{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |url-status=live |access-date=September 1, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250901153539/https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |archive-date=September 1, 2025}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin – Makati, bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa Espanya kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |first1=Rosy |date=October 22, 2022 |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |access-date=March 30, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330025238/https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |archive-date=March 30, 2025}}</ref> == Personal na buhay == Ang paboritong pagkain ni Eala ay [[Kaldereta (pagkain)|kaldereta]].<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala’s Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en}}</ref> Mas gusto niyang inumin ang [[matcha|tsa na matcha]] kaysa sa [[kape]].<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 March 2026}}</ref> Bihasa siya sa pakikipag-usap gamit ang iba’t ibang wika: [[Wikang Kastila|kastila]], [[Wikang Ingles|ingles]], at [[tagalog]].<ref>{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 March 2026}}</ref> Ang paborito niyang [[:en:Grand_Slam|pangunahing paligsahan sa larong tenis]] ay ang [[:en:Wimbledon_Championships|Paligsahan ng Wimbledon]], at tinuturing niya itong pinakamagandang lugar sa tenis.<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=July 3, 2025 |title='Living my dream': Alex Eala revels in historic Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=July 3, 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 24, 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview with Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=December 24, 2025 |website=Instagram |language=en}}</ref> Idolo niya ang [[:en:champion|kampon]] sa tenis na si [[:en:Maria_Sharapova|Maria Sharapova]], at nakapagsanay diya kasama si [[:en:Rafael_Nadal|Rafael Nadal]].<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova’s influence drives Alex Eala’s aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=February 23, 2026 |website=[[Manila Standard]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=November 20, 2025 |title=Alex Eala hits the court with Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=February 23, 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer|Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=August 27, 2025 |title=Before the big crowds, Alex Eala always had bro Miko by her side |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=February 23, 2026 |website=Spin.ph |language=en}}</ref> Ang pag-angat ni Eala sa WTA Tour matapos ang [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]] ay nagbigay sa kanya ng malaking impluwensiya sa Pilipinas, inihahambing sa pag-usbong ni [[Manny Pacquiao]].<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 March 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Ayon kay [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]], tinatrato na siya ng kanyang mga tagahanga na "parang kampeon ng isang Grand Slam" .<ref name="mo"/> Ang kanyang tagumpay ay muling nagpasigla ng interes sa tennis sa Pilipinas at sa [[Overseas Filipinos|mga Pilipinong nakatira sa ibang bansa]], kahit may hamon sa oras sa panonood.<ref name="mo"/><ref>{{cite web |title=Nearly a Century on Court: Filipino Trailblazers Who Took on Tennis’ Biggest Stage |url=https://asianjournal.com/entertainment/sports/a-century-on-court-filipino-trailblazers-who-took-on-tennis-biggest-stage/#:~:text=Dyan%20Castillejo%20%E2%80%93%20Former%20Fed%20Cup,and%20contemporary%20of%20Felicisimo%20Ampon. |website=Asian Journal |publisher=Asian Journal News |access-date=27 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=April 19, 2025 |title=The rich history of Philippine tennis, decades before Alex Eala |url=https://www.rappler.com/sports/rich-history-philippine-tennis-decades-before-alex-eala/ |access-date=March 28, 2026 |website=Rappler |language=en}}</ref> == Karera == === Juniors === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || 2R || 3R || A || A |- | French Open || A || Semifinal || A || A |- | Wimbledon || A || A || 2R || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || 2R || A |- | US Open || A || A || Semifinal || – |} Sa edad na 12, nagwagi si Eala sa 2018 [[:en:Les_Petit_As|Les Petits As]] sa Pransya,<ref>{{Cite web |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/cookies/?returnurl=%2Fnews%2F117748%2FLilov-Eala-win-at-Les-Petits-As |access-date=November 14, 2024 |website=Tennis Europe}}</ref> at nakuha ang kanyang unang under‑18 singles at doubles titles sa ITF Trofeo David Ferrer sa Alicante, Spain.<ref>{{Cite web |last=Payo |first=Jasmine |date=April 25, 2025 |title=Building blocks to success: Rundown of Alex Eala’s best tennis campaigns |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-best-tennis-campaigns/ |access-date=November 14, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}</ref> Noong 2019, napanalunan ni Eala ang [[:en:Orange_Bowl_(tennis)|Orange Bowl]] girls’ doubles title kasama si [[:en:Evialina_Laskevich|Laskevich]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |language=en |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217 |access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya sa [[:en:2020_Australian_Open_–_Girls'_doubles|Australian Open girls’ doubles]] kasama si [[:en:Priska_Madelyn_Nugroho|Nugroho]].<ref>{{Cite web |date=2020-01-31 |title=Eala, Nugroho capture Australian Open girls' doubles title |url=https://www.espn.com/story/_/id/28604688/eala-nugroho-capture-australian-open-girls-doubles-title |access-date=2025-10-08 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Sa [[:en:2021_French_Open_–_Girls'_doubles|2021 French Open]], nakuha niya ang ikalawang junior Grand Slam doubles title kasama si [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]].<ref>{{Cite news |last=Go |first=Beatrice |date=April 5, 2023 |title=Alex Eala clinches juniors world No. 2 after French Open romp |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-ranking-itf-world-juniors-2020/ |access-date=November 16, 2025}}</ref> Noong Hulyo 2021, nagwagi siya ng isahan at dalawahan (kasama si Madison Sieg) sa [[:en:Trofeo_Bonfiglio|Trofeo Bonfiglio]] sa Milan.<ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=July 17, 2021 |title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}</ref> Noong 2022, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Pilipinong nagwagi ng junior Grand Slam singles title sa [[:en:2022_US_Open_–_Girls'_singles|US Open]].<ref>{{Cite web |last=Levinsohn |first=Dan |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title at the 2022 US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html |access-date=November 14, 2025 |website=US Open}}</ref> === Prupesyonal na karera === ==== 2020 ==== '''Isahan''' Noong 2020, lumahok si Eala sa limang paligsahan ng [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] sa isahan. Umabot siya sa ika‑16 na yugto (Round of 16) sa W25 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]], W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Castellón]], at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Monastir]]. Natapos naman siya sa ika‑32 na yugto (Round of 32) sa W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]] at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|Melilla]]. Karamihan sa mga paligsahan ay ginanap sa luwad{{efn|clay}}, maliban sa Monastir na ginanap sa matigas na court.<ref name=":5">{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 |access-date=December 3, 2025 |website=www.tennisabstract.com}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=ITF: Alex Eala Singles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/activity/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |access-date=February 2, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> ==== 2021 ==== '''Isahan''' Sa [[:en:2021_WTA_Tour|WTA Tour]], unang sumabak si Eala sa [[:en:2021_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami Open]] ngunit hindi siya nakalusot sa qualifying. Gayunpaman, sa [[:en:2021_Winners_Open_–_Singles|Cluj-Napoca 250]], nakapasok siya sa pangunahing draw at umabot hanggang sa ika‑16 na yugto (Round of 16) bago natalo kay [[:en:Mayar_Sherif|Sherif]].<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2021, lumahok si Eala sa dalawang paligsahan ng [[:en:2021_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] sa dalawahan. Sa W25 Madrid, kasama si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]], nakarating sila sa quarterfinals. Samantala, sa W25 Platja d’Aro, nakipag‑pares siya kay [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]] at umabot sila hanggang sa finals.<ref name=":6">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Doubles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches?type=D#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> ==== 2022 ==== '''Isahan''' Sa WTA Tour, tampok ang kaniyang pagsabak sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]], subalit natalo siya sa unang yugto at sa qualifying.<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa ITF circuit, nagwagi siya sa W25 Chiang Rai at naging ikalawang puwesto (runner‑up) sa W60 Madrid 2. Umabot din siya sa semifinals ng W80 Poitiers, W60 Vitoria‑Gasteiz, at W25 El Espinar.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Nakapasok siya sa quarterfinals ng W80 Rancho Santa Fe, W60 Templeton, W25 Madrid, at W25 Chiang Rai 2.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Sa WTA Tour, nakapaglaro siya sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_doubles|Miami 1000]] at sa qualifying ng [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_doubles|Madrid 1000]].<ref name=":0">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang kanyang pangarap na naging tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Sa ITF circuit, lumahok siya sa sampung torneo kasama ang pitong iba’t ibang kapareha. Nagtala siya ng 10–10 na rekord, at ang pinakamataas na narating ay ang semifinals sa W25 Palma del Río kasama si [[:en:Marina_Bassols_Ribera|Ribera]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng pitong torneo at dalawang ulit na nabigo sa ika‑16 na yugto.<ref name=":6" /> ==== 2023 ==== '''Isahan''' Noong 2023, lumahok si Eala sa parehong [[:en:2023_WTA_Tour|WTA Tour]] at [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF Tour]]. Sa WTA Tour, lumahok siya sa qualifying draw ng [[:en:2023_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]] ngunit nabigo. Natalo rin siya sa unang yugto ng [[:en:2023_Thailand_Open_–_Singles|Thailand 250]], [[:en:2023_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]], [[:en:2023_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]], at [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Singles|Monastir 250]]. Lumaban din siya bilang wildcard sa [[:en:2023_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2023_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa ITF circuit, nakamit niya ang dalawang pinakamalalaking tagumpay sa isahan: una sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(April–June)|W15 Yecla]] at kasunod sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Roehampton]].<ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=June 4, 2023 |title=Alex Eala claims third ITF crown at W25 Yecla in Spain |url=https://www.abs-cbn.com/sports/06/04/23/tennis-alex-eala-claims-third-itf-crown-at-w25-yecla |access-date=November 7, 2025 |work=ABS CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=August 13, 2023 |title=Alex Eala wins fourth ITF title, rules W25 Roehampton |url=https://sports.inquirer.net/523461/alex-eala-wins-fourth-itf-title-rules-w25-roehampton |access-date=November 7, 2025 |website=Inquirer.net |language=en-US}}</ref> Bukod sa mga parangal, nakarating siya sa finals ng [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Aldershot]] at [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|W40 Petange]]; sa semifinals ng [[:en:2023_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|W100 Vitoria-Gasteiz]] at [[:en:2023_Engie_Open_Nantes_Atlantique_–_Singles|W60 Nantes]]; at sa quarterfinals ng [[:en:2023_Women's_TEC_Cup_–_Singles|W60 Barcelona]] at [[:en:2023_Ando_Securities_Open_–_Singles|W100 Tokyo]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Noong Agosto 28, nakapasok siya sa WTA top 200, at umangat pa sa ika‑191 na puwesto makalipas lamang ang tatlong linggo.<ref>{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 20, 2023 |title=Eala improves to career-high No. 191 in WTA rankings |url=https://mb.com.ph/2023/9/20/eala-improves-to-career-high-no-191-in-wta-rankings |access-date=November 7, 2025 |website=Manila Bulletin}}</ref> '''Dalawahan''' Noong 2023, lumahok si Eala sa mga torneo ng [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] at [[:en:2023_WTA_Tour|WTA]] sa dalawahan. Umabot siya sa apat na semifinals (W60 Trnava, W100 Tokyo, W25 Aldershot, W40 Petange), nakapasok sa apat na quarterfinals (W25 Zaragoza, W100 Vitoria-Gasteiz, W25 Roehampton, W60 Glasgow), at ilang beses na nakarating sa ika‑16 na yugto kabilang ang [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Doubles|Monastir 250]]. Karamihan sa mga torneo ay ginanap sa matitigas na court, maliban sa isang clay event sa W60 Chiasso.<ref name=":6" /> ==== 2024 ==== '''Isahan''' Noong 2024, hindi nakalusot si Eala sa qualifiers ng apat na Grand Slam ([[:en:2024_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]], [[:en:2024_French_Open_–_Women's_singles_qualifying|French Open]], [[:en:2024_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles_qualifying|Wimbledon]], [[:en:2024_US_Open_–_Women's_singles_qualifying|US Open]]). Ang pinakamagandang resulta niya ay ang quarterfinal sa [[:en:2024_Veneto_Open_–_Singles|Veneto 125]] laban kay [[:en:Sara_Errani|Errani]].<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2024_WTA_Tour|WTA Tour]], umabot siya sa ikalawang yugto ng WTA 1000 [[:en:2024_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami]], ngunit natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid]] at [[:en:2024_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan]]. Sa WTA 500, nabigo siya sa unang yugto ng [[:en:2024_Guadalajara_Open_Akron_–_Singles|Guadalajara 500]], [[:en:2024_Abu_Dhabi_Open_–_Singles|Abu Dhabi]], at sa qualifiers ng [[:en:2024_Ningbo_Open_–_Singles|Ningbo]]. Sa WTA 250, hindi siya nakalusot sa qualifiers ng [[:en:2024_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham]], at natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou]] at [[:en:2024_Jiangxi_Open_–_Singles|Jiangxi]]. Sa WTA 125, bukod sa semifinals sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra]], umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Oeiras]] at [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], ngunit natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Makarska_International_Championships_–_Singles|Makarska]] at [[:en:2024_Polish_Open_–_Singles|Warsaw]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]], nakuha niya ang unang malaking titulo sa W100 [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|Vitoria-Gasteiz]], tinalo si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]] sa final. Umabot din siya sa semifinals ng W100 [https://en.wikipedia.org/wiki/2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_%E2%80%93_Singles Dubai] at W50 [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Indore]], at sa quarterfinals ng W100 Takasaki, W100 Cary, W100 Landisville, W75 Porto, at W75 Trnava. Nabigo naman siya nang maaga sa W75 Zagreb at W60 Bellinzona.<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2024, nagpakita si Eala ng matatag na kampanya sa dalawahan. Sa WTA, ang pinakamalalim niyang resulta ay ang semifinals sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_doubles|Canberra 125]] kasama si [[:en:Laura_Pigossi|Pigossi]]. Nagkaroon din siya ng limang quarterfinal finishes: sa [[:en:2024_Ningbo_Open|Ningbo 500]] kasama si [[:en:Liang_En-shuo|Liang]], sa [[:en:2024_Polish_Open_–_Doubles|Warsaw 125]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sa [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Doubles|Guadalajara 125]] kasama si [[:en:Kimberly_Birrell|Birrell]], sa [[:en:2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_–_Doubles|W100 Dubai]] kasama si [[:en:Valentini_Grammatikopoulou|Grammatikopoulou]], at sa [[:en:2024_Porto_Women's_Indoor_ITF_3_–_Doubles|W75 Porto 3]] kasama si [[:en:Alicia_Barnett|Barnett]]. Bukod dito, nagtala rin siya ng ika‑16 na yugto sa [[:en:2024_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] (kasama si [[:en:Taylah_Preston|Preston]]).<ref name=":72" /><ref name=":0" /> Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nagtala si Eala ng tatlong titulo: una sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W50 Pune]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sinundan ng magkasunod na panalo kasama si [[:en:Estelle_Cascino|Cascino]] sa [[:en:2024_Open_de_Seine-et-Marne_–_Doubles|W75 Croissy-Beaubourg]] at [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Doubles|W100 Vitoria-Gasteiz]]—ang pinakamataas na antas ng kanyang doubles title sa taon. Umabot din siya sa semifinals ng [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W75 Trnava]] kasama si [[:en:Zeynep_Sönmez|Sönmez]].<ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 27, 2024 |title=Alex Eala cops W50 Pune doubles title with Latvian partner |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/549446/alex-eala-cops-w50-pune-doubles-title-with-latvian-partner |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=March 31, 2024 |title=Eala, partner rule W75 Croissy-Beaubourg doubles tilt |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2024/03/31/2344255/eala-partner-rule-w75-croissy-beaubourg-doubles-tilt |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=July 21, 2024 |title=Alex Eala wins singles and doubles titles at W100 Vitoria-Gasteiz |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/575666/alex-eala-also-wins-singles-title-at-w100-vitoria-gasteiz |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref name=":6" /> ==== 2025 ==== '''Isahan''' Noong 2025, umakyat si Eala mula No. 147 tungo sa career-high No. 50 matapos lumahok sa '''27''' torneo. Ang pinakamalaking tagumpay ay dumating sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]], kung saan tinalo ang world No. 2 [[:en:Iga_Świątek|Świątek]] sa quarterfinals bago matalo kay [[:en:Jessica_Pegula|Pegula]] sa Semifinal. Sa damo, nakarating sa unang final sa [[:en:2025_Eastbourne_Open_–_Women's_singles|Eastbourne 250]], ngunit natalo kay [[:en:Maya_Joint|Joint]]. Sa [[:en:2025_US_Open_–_Women's_singles|US Open]], nakamit ang unang panalo sa main draw at umabot sa ikalawang round laban kay [[:en:Cristina_Bucșa|Bucșa]]. Pagkaraan nito, tinamo ang unang propesyonal na titulo sa [[:en:2025_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], tinalo si [[:en:Panna_Udvardy|Udvardy]] sa final.<ref name=":4" /> Bukod sa mga highlight na ito, nagtala rin ng matatag na hinatnan: quarterfinals sa [[:en:2025_SP_Open_–_Singles|São Paulo 250]] laban kay [[:en:Janice_Tjen|Tjen]], Semifinal sa [[:en:2025_Jingshan_Tennis_Open_–_Women's_singles|Jingshan 125]] laban kay [[:en:Lulu_Sun|Sun]] at sa [[:en:2025_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra 125]] laban kay [[:en:Wei_Sijia|Sijia]], at quarterfinals sa [[:en:2025_Ilkley_Open_–_Women's_singles|Ilkley 125]] laban kay [[:en:Rebecca_Marino|Marino]] at sa [[:en:2025_Suzhou_WTA_125_–_Singles|Suzhou 125]] laban kay [[:en:Viktorija_Golubic|Golubic]]. Sa clay, umabot sa pangalawang round sa [[:en:2025_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]] laban kay Świątek, at sa [[:en:2025_Hong_Kong_Tennis_Open_–_Singles|Hong Kong 250]] laban kay [[:en:Victoria_Mboko|Mboko]]. Sa iba pang 125 events, nakarating sa pangalawang round sa [[:en:2025_Mumbai_Open_–_Singles|Mumbai 125]] laban kay [[:en:Mai_Hontama|Hontama]] at sa [[:en:2025_Oeiras_Ladies_Open_–_Singles|Oeiras 125]] laban kay Udvardy.<ref name=":4" /> Gayunpaman, marami ring maagang pagkabigo ang natala ng season. Natalo sa unang round ng [[:en:2025_French_Open_–_Women's_singles|French Open]] kay [[:en:Emiliana_Arango|Arango]], ng [[:en:2025_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles|Wimbledon]] kay [[:en:Barbora_Krejčíková|Krejčíková]], at ng [[:en:2025_Australian_Open_–_Women's_singles|Australian Open]] sa qualifying kay [[:en:Jana_Fett|Fett]]. Sa 1000 level, natalo sa unang round ng [[:en:2025_Italian_Open_–_Women's_singles|Rome 1000]] kay [[:en:Marta_Kostyuk|Kostyuk]], ng [[:en:2025_Canadian_Open_–_Women's_singles|Montreal 1000]] kay [[:en:Markéta_Vondroušová|Vondroušová]], at sa qualifying ng [[:en:2025_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan 1000]] kay [[:en:Moyuka_Uchijima|Uchijima]]. Sa 250 level, natalo sa unang round ng [[:en:2025_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham 250]] kay [[:en:Magda_Linette|Linette]], ng [[:en:2025_Singapore_Tennis_Open_–_Singles|Singapore 250]] kay [[:en:Simona_Waltert|Waltert]], ng [[:en:2025_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]] kay [[:en:Tereza_Valentová|Valentová]], at ng [[:en:2025_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]] kay [[:en:Claire_Liu|Liu]]. Sa [[:en:2025_Birmingham_Open_–_Women's_singles|Birmingham 250]], natalo rin sa unang round kay [[:en:Linda_Fruhvirtová|Fruhvirtová]].<ref name=":4" /> Sa maagang ITF swing, tatlong torneo ang nilaro ngunit lahat ay nagtapos sa pangalawang round: W100 [[:en:2025_Bengaluru_Open_–_Singles|Bengaluru]] laban kay [[:en:Dalila_Jakupović|Jakupović]], W75 Trnava 1 laban kay [[:en:Céline_Naef|Naef]], at W75 Trnava 2 laban kay [[:en:Valentina_Ryser|Ryser]].<ref name=":2" /> Ang kaniyang season ay tinalaan ng mga tagumpay na nag-angat sa kaniya patungo sa pandaigdigang Blg. 50.<ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2025, lumahok si Eala sa iba’t ibang antas ng WTA Tour sa dalawahan, katuwang ang iba’t ibang manlalaro at nagtala ng sari-saring resulta.<ref name=":6" /> Pinakamahusay ang kanyang kampanya sa [[:en:2025_Guangzhou_Open_–_Doubles|Guangzhou 250]], kung saan umabot siya sa semifinals kasama si [[:en:Nadiia_Kichenok|Kichenok]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng [[:en:2025_Italian_Open_–_Women's_doubles|Italian 1000]] kapareha si [[:en:_Coco_Gauff|Coco Gauff]].<ref name=":6" /> Sa mga Grand Slam, umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2025_French_Open_–_Women's_doubles|French Open]] kasama si [[:en:Renata_Zarazúa|Zarazúa]], at natalo sa unang yugto ng [[:en:2025_Wimbledon_Championships_–_Women's_doubles|Wimbledon]] kasama si [[:en:Eva_Lys|Lys]].<ref name=":6" /> Lumahok din siya sa WTA 250 [[:en:2025_Birmingham_Open_–_Women's_doubles|Birmingham]] kasama si [[:en:Rebeka_Masarova|Masarova]] at sa [[:en:2025_Hong_Kong_Tennis_Open_–_Doubles|Hong Kong]] kasama si [[:en:Chan_Hao-ching|Hao-ching]], kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name=":6" /> Sa mga torneo ng WTA 125, nakapaglaro siya sa [[:en:2025_Mumbai_Open_–_Doubles|Mumbai 125]] kasama si [[:en:_Tsao_Chia-yi|Chia-yi]] at sa [[:en:2025_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] kasama si [[:en:Katie_Volynets|Volynets]], na kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name=":6" /> ==== 2026 ==== '''Isahan''' Sinimulan ni Eala ang kanyang 2026 season nang may matibay na simula sa ''[[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_singles|Auckland 250]]'', kung saan umabot siya sa semifinals bago natalo kay [[:en:Wang_Xinyu|Wang]].<ref>{{cite news |last=Satumbaga-Villar|first=Krystel|date=January 10, 2026|title=Alex Eala succumbs to Chinese rival in Auckland semis|url=https://mb.com.ph/2026/01/10/alex-eala-succumbs-to-chinese-rival-in-auckland-semis|work=The Manila Bulletin|access-date=January 10, 2026}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_singles|Australian Open]]'', nabigo siya sa unang round ng singles.<ref>{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 19, 2026 |title=Alex Eala exits Australian Open first round |work=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/659094/alex-eala-exits-australian-open-first-round-falls-to-alycia-parks}}</ref> Lumaban siya sa ''[[:en:2026_Philippine_Women's_Open_–_Singles|Philippines 250]]'' bilang wildcard at nakapasok sa quarterfinals bago matalo kay [[:en:Camila_Osorio|Osorio]].<ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 29, 2026 |title=Alex Eala exits WTA Philippine Open, bows to Camila Osorio |url=https://sports.inquirer.net/660715/alex-eala-exits-wta-philippine-open-bows-to-camila-osorio |work=Philippine Daily Inquirer |access-date=January 29, 2026}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Abu_Dhabi_Open|Abu Dhabi 1000]]'', umabot siya sa quarterfinals ngunit natalo kay [[:en:Ekaterina_Alexandrova|Alexandrova]].<ref>{{Cite news |last=Gasgonia |first=Dennis |date=February 5, 2026 |title=Natalo si Alex Eala sa quarterfinals ng Abu Dhabi laban kay Alexandrova ng Russia |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2026/2/5/alex-eala-bows-out-of-abu-dhabi-quarterfinals-in-loss-to-russia-s-alexandrova-2244 |work=ABS-CBN News}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Qatar_TotalEnergies_Open_–_Singles|Qatar 1000]]'', nabigo siya sa unang round.<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=February 9, 2026 |title=Alex Eala exits Qatar Open after falling to Tereza Valentova |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-exits-qatar-open-after-falling-to-tereza-valentova-a5019-20260209 |access-date=February 9, 2026}}</ref> Sa Dubai, nakapasok siya sa quarterfinals ng ''[[:en:2026_Dubai_Tennis_Championships_–_Women's_singles|Dubai 1000]]'' bago natalo kay [[:en:Coco_Gauff|Gauff]].<ref>{{Cite news |last=Ballesteros |first=Jan |date=February 19, 2026 |title=Alex Eala succumbs to world No. 4 Coco Gauff in Dubai quarterfinals |website=onesports.ph |url=https://onesports.ph/more-sports/article/41325/alex-eala-succumbs-to-world-no-4-coco-gauff-in-dubai-quarterfinals-1 |access-date=February 19, 2026}}</ref> Sa tinaguriang ''Sunshine Double'' na ''[[:en:2026_BNP_Paribas_Open|Indian Wells 1000]]'' at ''[[:en:2026_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]]'', umabot siya sa ika-apat na round sa parehong torneo bago natalo kina [[:en:Linda_Noskova|Noskova]] at [[:en:Karolína_Muchová|Muchová]].<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=March 11, 2026 |title=Alex Eala bows out of Indian Wells with loss to Linda Nosková |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/11/tennis-alex-eala-bows-out-of-indian-wells-with-loss-to-linda-noskov-1231 |access-date=March 11, 2026 |work=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |date=Marso 24, 2026 |title=Alex Eala natanggal sa Miami Open matapos matalo kay Karolína Muchová |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/24/alex-eala-bows-out-of-miami-open-0012 |access-date=Marso 24, 2026}}</ref> Sa mga clay court ng Europa, halo-halo ang naging resulta niya. Sa ''[[:en:2025_Upper_Austria_Ladies_Linz_–_Singles|Linz 500]]'', natalo siya sa ikalawang round laban kay [[:en:Jelena_Ostapenko|Ostapenko]].<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=April 8, 2026 |title=Eala squanders 5-1 second-set lead vs Ostapenko, exits Linz Open |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/04/08/2519713/eala-squanders-5-1-second-set-lead-vs-ostapenko-exits-linz-open |access-date=April 8, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, nabigo siya sa unang round ng ''[[:en:2026_Porsche_Tennis_Grand_Prix_–_Singles|Stuttgart 500]]'' laban kay [[:en:Leylah_Fernandez|Fernandez]].<ref>{{Cite news |date=2026-04-15 |title=Natalo si Alex Eala sa Stuttgart Open laban kay Leylah Fernandez |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/15/alex-eala-stuttgart-open-0040 |access-date=2026-04-15}}</ref> ''' Dalawahan''' Sa ''[[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_doubles|Auckland 250]]'', nakipagtambal si Eala kay [[:en:Iva_Jovic|Jović]] at umabot sila sa semifinals bago natalo kina [[:en:Xu_Yifan|Xu]] at [[:en:Yang_Zhaoxuan|Yang]].<ref>{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/9/tennis-alex-eala-iva-jovic-exit-asb-classic-doubles-1819|title=Alex Eala, Iva Jovic exit ASB Classic doubles|last=Castillejo|first=Dyan|date=January 9, 2026|access-date=January 9, 2026|work=ABS-CBN News}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_doubles|Australian Open]]'', nakipares siya kay [[:en:Ingrid_Martins|Martins]], ngunit hindi sila nakalusot sa unang round matapos matalo sa kanilang pambungad na laban.<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=January 20, 2026 |title=Eala, Martins ousted in first round of Australian Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/20/tennis-eala-martins-ousted-in-first-round-of-australian-open-doubles-1839 |access-date=January 20, 2026 |work=ABS-CBN News}}</ref> Samantala, sa ''[[:en:2026_Abu_Dhabi_Open_–_Doubles|Abu Dhabi 1000]]'', nakipagtambal siya kay [[:en:Janice_Tjen|Tjen]] at nakaabot sila sa semifinal, ngunit natalo sa duo nina [[:en:Tereza_Mihalíková|Mihalíková]] at [[:en:Olivia_Nicholls|Nicholls]].<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=February 6, 2026 |title=Eala, Tjen get boot in Abu Dhabi Open semis |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/02/06/2506287/eala-tjen-get-boot-abu-dhabi-open-semis |access-date=February 6, 2026}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 Semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]]<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> == Pagganap Laban sa Nangungunang Manlalaro == === Paghahambing ng Performance ni Eala sa mga Laban === {| class="wikitable sortable" ! Antas ! Rekord ! Panalo % ! DR (avg) ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % ! RPW (Return Points Won) |- | vs Top 10 | 4–3 | 57% | 0.61–1.46 | 0–3% | 0–5% | 57–72% | 30–73% | 41–52% | ~48 |- | vs Top 20 | 6–7 | 46% | 0.36–1.32 | 0–3% | 1–6% | 52–69% | 36–73% | 42–52% | ~44 |- | vs Top 50 | 12–20 | 38% | 0.30–1.48 | 0–4% | 1–7% | 51–74% | 45–72% | 30–63% | ~43 |- | vs Top 100 | 28–38 | 42% | 0.36–1.37 | 0–3% | 1–7% | 54–72% | 50–71% | 39–57% | ~44.5 |- | Kabuuang Karera | 204–125 | 62% | ~1.00 | 0.0% | 0.4% | 59.9% | – | – | 46.3 |} Ang rekord ni '''Eala''' ay nagpapakita ng malinaw na mga pattern laban sa iba’t ibang antas ng kalaban. Laban sa '''Top 10 players''' hawak niya ang 4–3 rekord (57% win rate). Ang kanyang '''dominance ratio (DR)'''—sukatan ng puntos na napanalo kumpara sa nawala—ay mula 0.61 sa pagkatalo hanggang 1.46 sa panalo laban kay Coco Gauff. Ang kanyang unang serve ay nasa pagitan ng 57–72%, na may 30–73% puntos na napanalo, habang ang ikalawang serve ay nasa 41–52%. Mababa ang '''Ace %''' (0–3%), tanda ng pag-asa sa rallies kaysa free points, habang tumataas ang '''double faults''' (hanggang 5%). Laban sa '''Top 20 opponents''' siya ay 6–7 (46%), na may DR mula 0.36 hanggang 1.32. Nanatiling matatag ang unang serve (52–69%), ngunit pabagu-bago ang puntos na napanalo. Laban sa '''Top 50''' bumaba ang rekord sa 12–20 (38%), na may DR mula 0.30 hanggang 1.48. Tumataas ang double faults (1–7%), at ang ikalawang serve ay maaaring bumaba hanggang 30%. Laban sa '''Top 100''' siya ay 28–38 (42%), na may DR mula 0.36 hanggang 1.37. Nanatiling katulad ang serve stats, ngunit may volatility. Sa kabuuan ng kanyang '''karera''' (204–125, 62% win rate), ang average DR ay halos 1.00, tanda ng balanseng puntos na napanalo at nawala. Ang '''return points won (RPW)''' ay nasa ~46, na nagpapakita ng kakayahang mag-pressure sa kalaban kahit hindi matibay ang kanyang serve. Mababa ang Ace %, tanda ng pag-asa sa rallies, habang kontrolado ang double faults (mas mababa sa 1%). Ipinapakita ng mga datos na kaya niyang itaas ang antas laban sa elite opponents, ngunit may inconsistency sa serve laban sa mid-tier competition. ==== Pinakamagagandang Panalo ==== {| class="wikitable sortable" ! Taon ! Torneo ! Surface ! Round ! Kalaban (Ranggo) ! Iskor ! Resulta ! DR ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % |- | 2025 | US Open | Hard | R128 | Clara Tauson [Rank 14] | 6–3, 2–6, 7–6(11) | Panalo | 0.97 | 0.0% | 5.3% | 68.1% | 59.4% | 43.3% |- | 2025 | Miami Open | Hard | Quarterfinals | Iga Świątek [Rank 2] | 6–2, 7–5 | Panalo | 1.27 | 1.5% | 4.5% | 66.7% | 52.3% | 50.0% |- | 2025 | Eastbourne | Grass | R16 | Jelena Ostapenko [Rank 3] | 0–6, 6–2, 3–2 RET | Panalo | 1.08 | 0.0% | 3.8% | 63.5% | 57.6% | 63.2% |- | 2026 | Indian Wells | Hard | R32 | Coco Gauff [Rank 4] | 6–2, 2–0 RET | Panalo | 1.46 | 0.0% | 0.0% | 68.0% | 58.8% | 50.0% |} ==== Pinakamasasamang Pagkatalo ==== {| class="wikitable sortable" ! Taon ! Torneo ! Surface ! Round ! Kalaban (Ranggo) ! Iskor ! Resulta ! DR ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % |- | 2022 | Madrid Open | Clay | Q1 | Anna Bondar [Rank 68] | 0–6, 0–6 | Talo | 0.49 | 2.5% | 10.0% | 50.0% | 30.0% | 35.0% |- | 2023 | Monastir | Hard | R32 | Elise Mertens [Rank 36] | 5–7, 0–6 | Talo | 0.72 | 2.5% | 10.0% | 60.0% | 52.1% | 28.1% |- | 2025 | Rome | Clay | R128 | Marta Kostyuk [Rank 27] | 0–6, 1–6 | Talo | 0.30 | 0.0% | 3.3% | 66.7% | 47.5% | 30.0% |- | 2024 | Wuhan | Hard | R64 | Katerina Siniaková [Rank 37] | 3–6, 1–6 | Talo | 0.68 | 0.0% | 6.5% | 65.2% | 33.3% | 31.3% |- | 2025 | Wimbledon | Grass | R128 | Barbora Krejčíková [Rank 17] | 6–3, 2–6, 1–6 | Talo | 0.82 | 1.1% | 1.1% | 54.3% | 50.0% | 50.0% |- | 2026 | Miami Open | Hard | R16 | Karolína Muchová [Rank 13] | 0–6, 2–6 | Talo | 0.39 | 0.0% | 4.8% | 52.4% | 36.4% | 50.0% |- | 2026 | Indian Wells | Hard | R16 | Linda Nosková [Rank 14] | 2–6, 0–6 | Talo | 0.36 | 0.0% | 6.8% | 56.8% | 36.0% | 47.4% |} Ang kanyang pinakamalalaking pagkatalo ay nagpapakita ng volatility sa kanyang serve. Sa '''Madrid Open 2022''', nakaranas siya ng double bagel (0–6, 0–6) laban kay Anna Bondar, na may DR na 0.49 at double faults na 10%. Sa '''Rome 2025''', natalo siya kay Marta Kostyuk (0–6, 1–6) na may pinakamababang DR (0.30). Ang iba pang mabibigat na pagkatalo ay laban kina Elise Mertens (Monastir 2023), Karolína Muchová (Miami 2026), at Linda Nosková (Indian Wells 2026), kung saan bumaba ang kanyang DR sa ilalim ng 0.40 at ang ikalawang serve points won ay bumagsak sa mas mababa sa 35%. Ipinapakita ng mga laban na ito na kapag bumibigay ang kanyang serve—lalo na sa mataas na double faults at mahina ang ikalawang serve—nahihirapan siyang manatiling kompetitibo. Ang karera ni Eala ay nagpapakita ng mga '''peak performances''' laban sa mga top‑ranked players na nababalanse ng mabibigat na pagkatalo kapag bumibigay ang kanyang serve. Ang kanyang pinakamagagandang panalo ay nagpapakita ng taktikal na tibay at kakayahang makipagsabayan sa pinakamagagaling sa mundo, habang ang pinakamasasamang pagkatalo ay nagpapakita ng pangangailangan para sa mas matatag na serve at mas mahusay na konstruksyon ng puntos laban sa mid‑tier opponents. == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601005101/https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |archive-date=June 1, 2022}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-Semifinals-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url=https://archive.today/20250910045902/https://www.rappler.com/sports/tennis-Semifinals-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |archive-date=September 10, 2025}}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114191842/https://www.onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |archive-date=November 14, 2025 |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128021547/https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-date=January 28, 2026 |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: * {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507021421/https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |archive-date=May 7, 2023}} * {{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> ==Nota== ==== Women's World Tour Titles ==== {| class="wikitable" ! Taon !! Paligsahan !! Tier !! Paligsahan !! Katungali |- | 2021 || W15 Manacor || ITF || Isahan || – |- | 2022 || W25 Chiang Rai || ITF || Isahan || – |- | 2023 || W25 Yecla || ITF || Isahan || – |- | 2023 || W25 Roehampton || ITF || Isahan || – |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Isahan || – |- | 2024 || W50 Pune || ITF || Dalawahan || Darja Semeņistaja |- | 2024 || W75 Croissy-Beaubourg || ITF || Dalawahan || Estelle Cascino |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Dalawahan || Estelle Cascino |} ==== 2020 ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Las Palmas de Gran Canaria 2 || W15 || Luwad || Unang Yugto || Anna Zarycka || 2–6, 4–6 |- | Las Palmas de Gran Canaria || W25 || Luwad || Pangalawang Yugto || Lara Salden || 0–6, 6–2, 2–6 |- | Melilla || W15 || Luwad || Unang Yugto || Anastasia Charaeva || 3–6, 3–6 |- | Monastir 9 || W15 || Matigas || Pangalawang Yugto || Nina Stadler || 6–4, 6–7, 5–7 |} ==== 2021 ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Korte !! Tier !! Kalaban !! Yugto !! Iskor |- | Miami Open || Matigas || WTA 1000 || Viktória Hrunčáková || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Romanian Open (Cluj-Napoca) || Luwad || WTA 250 || Mayar Sherif || Pangalawang Yugto || 2–6, 2–6 |- | W15 Manacor 1 || W15 || Matigas || Yvonne Cavalle-Reimers || Final || 5–7, 6–1, 6–2 |- | W15 Manacor 2 || W15 || Matigas || Ylena In-Albon || Kwarterpinals || 0–6, 3–6 |- | W15 Manacor 3 || W15 || Matigas || Oksana Selekhmeteva || Kwarterpinals || 2–6, 3–6 |- | W25 Grenoble || W25 || Matigas || Maja Chwalińska || Kwarterpinals || 0–6, 4–6 |- | W25 Manacor 4 || W25 || Matigas || Jana Fett || Pangalawang Yugto || 6–4, 3–6, 5–7 |- | W15 Manacor 5 || W15 || Matigas || Simona Waltert || Unang Yugto || 4–6, 6–2, 5–7 |- | W60 Bellinzona || W60 || Luwad || Simona Waltert || Pangalawang Yugto || 5–7, 6–3, 2–6 |- | W25 Platja d’Aro || W25 || Luwad || Irene Burillo Escorihuela || Pangalawang Yugto || 2–6, 4–6 |- | W25 Madrid 2 || W25 || Matigas || Andrea Lázaro García || Unang Yugto || 6–2, 4–6, 4–6 |- | W25 Milovice || W25 || Matigas || Daria Astakhova || Unang Yugto || 2–6, 2–6 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | W25 Madrid || W25 || Matigas || Victoria Jiménez Kasintseva || Kwarterpinals || Olivia Tjandramulia / Ashley Lahey || 5–7, 6–4, 6–10 |- | W25 Platja d’Aro || W25 || Luwad || Oksana Selekhmeteva || Final || Justina Mikulskytė / Oana Simion || 3–6, 5–7 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Madison Brengle || 2–6, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 |- | Manacor 1 || W25 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Alice Rame || 2–6, 4–6 |- | Manacor 3 || W25 || Matigas || Unang Yugto || Giulia Gatto-Monticone || 2–6, 1–6 |- | Grenoble || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Chloé Paquet || 6–4, 5–7, 3–6 |- | Macon || W25 || Matigas || Unang Yugto || Anna Ukolova || 6–1, 2–6, 6–7(3) |- | Joue-les-Tours || W25 || Matigas || Pangalawang Yugto || Oksana Selekhmeteva || 3–6, 3–6 |- | Chiang Rai 1 || W25 || Matigas || Final || Luksika Kumkhum || 6–4, 6–2 |- | Chiang Rai 2 || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Erika Sema || 3–6, 6–2, 3–6 |- | Madrid 1 || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Anna-Lena Robbe || 6–7(3), 3–6 |- | Madrid 2 || W60 || Matigas || Final || Marina Bassols Ribera || 4–6, 5–7 |- | Palma del Río || W25 || Luwad || Pangalawang Yugto || Jessika Ponchet || 2–6, 1–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Matigas || Pangalawang Yugto || Alexandra Bozovic || 6–1, 4–6, 5–7 |- | Vitoria-Gasteiz || W60 || Matigas || Semipaynal || Jessika Ponchet || 4–6, 4–6 |- | El Espinar || W25 || Matigas || Semipaynal || Eva Guerrero Alvarez || 2–6, 6–3, 2–6 |- | Grodzisk Mazowiecki || W100 || Matigas || Unang Yugto || Katharina Hobgarski || 4–6, 3–6 |- | Templeton || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Katarzyna Kawa || 6–2, 4–6, 0–6 |- | Rancho Santa Fe || W80 || Matigas || Kwarterpinals || Marcela Zacarías || 2–6, 5–7 |- | Hamburg || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Ysaline Bonaventure || 4–6, 0–6 |- | Poitiers || W80 || Matigas || Semipaynal || Ysaline Bonaventure || 1–6, 6–3, 3–6 |- | Shrewsbury || W100 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Maia Lumsden || 1–6, 5–7 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Manacor || W25 || Matigas || Elsa Jacquemot || Kwarterpinals || Olga Parres Azcoitia / Aurora Zantedeschi || 6–2, 4–6, 3–10 |- | Macon || W25 || Matigas || Jéssica Bouzas Maneiro || Kwarterpinals || Audrey Albie / Aubane Droguet || 4–6, 2–6 |- | Chiang Rai 1 || W25 || Matigas || Indy De Vroome || Unang Yugto || Patcharin Cheapchandej / Punnin Kovapitukted || 6–4, 5–7, 6–10 |- | Chiang Rai 2 || W25 || Matigas || Kyōka Okamura || Kwarterpinals || Pimrada Jattavapornvanit / Gozal Ainitdinova || 6–4, 7–6(4), 2–6 |- | Madrid 1 || W25 || Matigas || Jéssica Bouzas Maneiro || Kwarterpinals || Olga Helmi / Adithya Karunaratne || 0–6, 4–6 |- | Madrid 2 || W60 || Matigas || Liang En-shuo || Kwarterpinals || Tímea Babos / Valeria Savinykh || 2–6, 4–6 |- | Palma del Río || W25 || Luwad || Marina Bassols Ribera || Semipaynal || Valeria Savinykh / Fanny Stollár || 2–6, 0–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Matigas || Lizette Cabrera || Kwarterpinals || Justina Mikulskyte / Hong Yi Cody Wong || 5–7, 4–6 |- | Templeton || W60 || Matigas || Annaëlle Robbe || Pangalawang Yugto || Madison Brengle || 6–3, 6–7, 6–10 |- | Poitiers || W80 || Matigas || Petra Marcinko || Kwarterpinals || Miriam Skoch / Markéta Vondroušová || 5–7, 2–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Misaki Doi || 6–4, 1–6, 3–6 |- | Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Tatjana Maria (6) || 2–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Irina-Camelia Begu || 2–6, 5–7 |- | Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Unang Yugto || Tatjana Maria || 1–6, 1–6 |- | Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Himari Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Tatjana Maria (3) || 3–6, 0–6 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Elise Mertens (2) || 5–7, 0–6 |- | Canberra || W60 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Oksana Selekhmeteva (7) || 6–3, 4–6, 4–6 |- | Trnava || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Sonay Kartal || 2–6, 2–6 |- | Chiasso || W60 || Luwad || Unang Yugto || Alexandra Cadantu-Ignatik || 0–6, 2–6 |- | Bellinzona || W60 || Luwad || Unang Yugto || Ioana Ghioroaie || 5–7, 1–6 |- | Monastir || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Jia-Jing Wang (Q) || 6–0, 4–6, 3–6 |- | Yecla || W15 || Matigas || Final || Valentina Ryser || 6–3, 7–5 |- | Madrid || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Makenna Jones (5) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Zaragoza || W25 || Matigas || Unang Yugto || Destanee Aiava || 1–6, 2–6 |- | Palma del Río || W40 || Matigas || Kwarterpinals || Valeria Savinykh (3) || 4–6, 2–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Matigas || Unang Yugto || Sohyun Park || 4–6, 3–6 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Matigas || Semipaynal || Jessika Ponchet (3) || 6–2, 4–6, 2–6 |- | Barcelona || W60 || Matigas || Kwarterpinals || Georgina García Pérez || 4–6, 3–6 |- | Roehampton || W25 || Matigas || Final || Arina Rodionova (2) || 6–2, 6–3 |- | Aldershot || W25 || Matigas || Final || Destanee Aiava (6) || 6–3, 4–6, 1–6 |- | Tokyo || W100 || Matigas || Pangalawang Yugto || Kimberly Birrell (5) || 6–4, 6–7, 2–6 |- | Glasgow || W60 || Matigas || Unang Yugto || Suzan Lamens || 6–2, 4–6, 1–6 |- | Nantes || W60 || Matigas || Semipaynal || Gabriela Knutson || 6–2, 3–6, 1–6 |- | Petange || W40 || Matigas || Final || Océane Dodin (3) || 1–6, 5–7 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Trnava 2 || W60 || Matigas || Semipaynal || Alicia Barnett / Olivia Nicholls || 4–6, 1–6 |- | Chiasso || W60 || Luwad || Unang Yugto || Beatrice Gumulya / Anna Sisková || 3–6, 6–4, 11–13 |- | Zaragoza || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Alana Parnaby / Victoria Rodríguez || 6–4, 3–6, 6–10 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča || 5–7, 6–1, 9–11 |- | Barcelona || W60 || Matigas || Unang Yugto || Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča || 6–4, 3–6, 3–10 |- | Roehampton 2 || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Talia Gibson / Petra Hule || 1–6, 5–7 |- | Aldershot || W25 || Matigas || Semipaynal || Erina Hayashi / Saki Imamura || 4–6, 4–6 |- | Tokyo 2 || W100 || Matigas || Semipaynal || Alicia Barnett / Olivia Nicholls || 0–6, 7–5, 6–10 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6 |- | Glasgow 2 || W60 || Matigas || Kwarterpinals || Freya Christie / Olivia Gadecki || — |- | Nantes || W60 || Matigas || Unang Yugto || Ekaterina Maklakova / Ekaterina Reyngold || 6–1, 3–6, 6–10 |- | Petange || W40 || Matigas || Semipaynal || Danielle Collins / Isabelle Haverlag || 2–6, 4–7 |} ==== 2024 ==== '''Isahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Level !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 |- | French Open || Grand Slam || Luwad || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 |- | Wimbledon || Grand Slam || Damo || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 |- | US Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Unang Yugto || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 |- | Wuhan Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Matigas || Unang Yugto || Magda Linette || 6–7, 1–6 |- | Guadalajara Open || WTA 500 || Matigas || Unang Yugto || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 |- | Jiangxi Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Damo || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Matigas || Pangalawang Yugto || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 |- | Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Matigas || Unang Yugto || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 |- | Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Damo || Kwarterpinals || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 |- | Makarska Open || WTA 125 || Luwad || Unang Yugto || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Matigas || Final (Winner) || Victoria Jiménez Kasintseva (7) || 6–4, 6–4 |- | Dubai || W100 || Matigas || Semipaynal || Polina Kudermetova (1) || 6–4, 2–6, 2–6 |- | Takasaki || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Mananchaya Sawangkaew (3) || 6–4, 1–6, 2–6 |- | Cary || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Renata Zarazúa (2) || 6–3, 4–6, 3–6 |- | Landisville || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Olivia Gadecki || 1–6, 6–0, 3–6 |- | Porto || W75 || Matigas || Kwarterpinals || Anna Bondar (2) || 4–6, 7–6, 1–6 |- | Trnava 1 || W75 || Matigas || Kwarterpinals || Anastasia Gureva || 2–6, 6–3, 6–7 |- | Trnava 2 || W75 || Matigas || Unang Yugto || Tereza Martincová (7) || 6–3, 4–6, 6–7 |- | Croissy-Beaubourg || W75 || Matigas || Pangalawang Yugto || Mona Barthel || 6–4, 4–6, 1–6 |- | Zagreb || W75 || Luwad || Unang Yugto || Tena Lukas || 5–7, 6–3, 4–6 |- | Bellinzona || W60 || Luwad || Unang Yugto || Selena Janicijevic || 3–6, 1–6 |- | Indore || W50 || Matigas || Semipaynal || Polina Kudermetova (2) || 4–6, 7–6, 2–6 |- | Pune || W50 || Matigas || Kwarterpinals || Darja Semenistaja (1) || 6–7, 0–6 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" !Paligsahan !Level !Korte !Katungali !Yugto !Kalaban !Iskor |- |Canberra International |WTA 125 |Matigas |Laura Pigossi |Semipaynal |Kaylah McP/ Astra Sharma |6–7(1), 3–6 |- |Pune |W50 |Matigas |Daniela Semenistaja |Final |Naiktha Bains / Fanny Stollar |7–6(8), 6–3 |- |Porto 3 |W75 |Matigas |Alicia Barnett |Kwarterpinals |Anna-Lena Friedsam / Aliccia Barnett |3–6, 4–6 |- |Trnava |W75 |Matigas |Zeynep Sönmez |Semipaynal |Lulu Sun / Moyuka Uchijima |2–6, 2–6 |- |Croissy-Beaubourg |W75 |Matigas |Estelle Cascino |Final |Maia Lumsden / Jessika Ponchet |7–5, 7–6(4) |- |Oeiras Ladies Open |WTA 125 |Luwad |Taylah Preston |Unang Yugto |Valeria Lepchenko / Anna Falei |4–6, 4–6 |- |Vitoria-Gasteiz |W100 |Matigas |Estelle Cascino |Final |Lia Karatancheva / Diana Marcinkevica |6–3, 2–6, 10–4 |- |Polish Open |WTA 125 |Matigas |Daniela Semenistaja |Kwarterpinals |Weronika Falkowska / Martyna Kubka |4–6, 5–7 |- |Guadalajara 125 Open |WTA 125 |Matigas |Kimberly Birrell |Kwarterpinals |Katarzyna Piter / Fanny Stollar |4–6, 4–6 |- |Ningbo Open |WTA 500 |Matigas |En Shuo Liang |Kwarterpinals |Giuliana Olmos / Alexandra Panova |1–6, 2–6 |- |Dubai |W100 |Matigas |Valentini Grammatikopoulou |Kwarterpinals |Isabelle Haverlag / Erika Pridankina |7–5, 4–6, 3–10 |} ==== 2025 ==== '''Isahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Jana Fett (133) || 5–7, 2–6 |- | Singapore Open || WTA 250 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Simona Waltert (179) || 3–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Semipaynal || Jessica Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Pangalawang Yugto || Iga Świątek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Italian Open || WTA 1000 || Luwad || Unang Yugto || Marta Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 |- | French Open || Grand Slam || Luwad || Unang Yugto || Emiliana Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Damo || Unang Yugto || Magda Linette (31) || 4–6, 3–6 |- | Eastbourne Open || WTA 250 || Damo || Finals (Pangalawang Puwesto) || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- | Wimbledon || Grand Slam || Damo || Unang Yugto || Barbora Krejčíková (16) || 6–3, 2–6, 1–6 |- | National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Markéta Vondroušová (63) || 6–3, 1–6, 2–6 |- | US Open || Grand Slam || Matigas || Pangalawang Yugto || Cristina Bucșa (95) || 4–6, 3–6 |- | São Paulo Open || WTA 250 || Matigas || Kwarterpinals || Janice Tjen (130) || 4–6, 1–6 |- | China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Moyuka Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 |- | Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Tereza Valentová (78) || 1–6, 2–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Claire Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Matigas || Pangalawang Yugto || Victoria Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Matigas || Semipaynal || Shuai Wei (134) || 5–7, 2–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Matigas || Pangalawang Yugto || Mai Hontama (166) || 6–7, 2–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Luwad || Pangalawang Yugto || Panna Udvardy (137) || 6–7, 4–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Damo || Unang Yugto || Linda Fruhvirtová (152) || 5–7, 7–6, 1–6 |- | Ilkley Open || WTA 125 || Damo || Kwarterpinals || Rebecca Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Matigas || Kampeon || Panna Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 |- | Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Matigas || Semipaynal || Lulu Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 |- | Suzhou Open || WTA 125 || Matigas || Kwarterpinals || Viktorija Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 |} '''Withdrawals''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Reason |- | Cincinnati Open || WTA 1000 || Matigas || Pinsala sa balikat |- | Monterrey Open || WTA 500 || Matigas || Pinsala sa balikat |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Nadiia Kichenok || Semipaynal || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 |- | Italian Open || WTA 1000 || Luwad || Coco Gauff || Kwarterpinals || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 |- | French Open || Grand Slam || Luwad || Renata Zarazúa || Pangalawang Yugto || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 |- | Hong Kong Open || WTA 250 || Matigas || Chan Hao‑ching || Unang Yugto || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 |- | Wimbledon || Grand Slam || Damo || Eva Lys || Unang Yugto || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 |- | Birmingham Open || WTA 250 || Damo || Rebeka Masarova || Unang Yugto || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Matigas || Tsao Chia‑yi || Unang Yugto || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Luwad || Katie Volynets || Unang Yugto || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== '''Isahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Level !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Auckland Open || WTA 250 || Matigas || Semipaynal || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Unang Yugto || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6 |- | Philippines Womens Open || WTA 125 || Matigas || Kwarterpinals|| Camila Osorio || 4-6, 4-6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Matigas || Kwarterpinals || Ekaterina Alexandrova|| 3-6, 3-6 |- | Qatar Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto|| Tereza Valentová|| 6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Kampeonships |WTA 1000 |Matigas |Kwarterpinals |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Matigas |Ikaapat na Yugto |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |WTA 1000 |Matigas |Ikaapat na Yugto |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |WTA 500 |Luwad |Pangalawang Yugto |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |WTA 500 |Luwad | Unang Yugto | Leylah Fernandez | 1-6, 4-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Luwad | | | |- |Italian Open |WTA 1000 |Luwad | | | |- |French Open |Grand Slam |Luwad | | | |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Level !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Auckland Open || WTA 250 || Matigas || Iva Jovic || Semipaynal || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6 |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Ingrid Martins || Unang Yugto || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Matigas || Janice Tjen|| Semipaynal|| Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls|| 4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Matigas |Iva Jovic |Unang Yugto |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |} ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom] {{BD|2005||Eala, Alexandra}} [[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia (English)]] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [[bcl:Alexandra Eala]] 2x3q6h1jykwuvtnyb4dqn2jo9q1uaui 0 336109 2203417 2202411 2026-04-18T06:15:38Z Ivan P. Clarin 84769 /* Mga bagong isasalang na mga pangalan sa bagyo */ 2203417 wikitext text/x-wiki Ang mga tropikal na [[bagyo]] at subtropikal na bagyo ay binibigyan ng pangalan ng iba’t ibang mga sentrong nagbibigay-babala upang mapadali ang pakikipag-ugnayan sa pagitan ng mga tagapagbalita ng panahon at ng pangkalahatang publiko hinggil sa mga pagtataya, babala, at paalala. Nilalayon ng pagbibigay ng pangalan na maiwasan ang kalituhan kapag may sabay-sabay na unos sa iisang karagatan. Kapag ang isang bagyo ay nakabuo ng tuloy-tuloy na bilis ng hangin na higit sa 33 buhol (61 km/o; 38 milya bawat oras), karaniwang binibigyan ito ng pangalan mula sa mga itinakdang talaan ng mga pangalan, depende sa karagatang pinagmulan nito. Sa Kanlurang Pasipiko, ilang tropikal na depresyon ay binibigyan na ng pangalan, samantalang sa [[Timog Hating-globo|Katimugang Hemispero]], kinakailangan munang magkaroon ang isang bagyo ng malaking bahagi ng hanging malakas gaya ng buhawi (''gale-force winds'') bago ito pangalanan. Bago naging karaniwang gawi ang pagbibigay ng mga pangalan ng tao sa mga tropikal na bagyo, tinatawag sila ayon sa mga lugar, bagay, o pista ng mga [[santo]] kung kailan sila naganap. Ibinibigay ang pagkilala kay Clement Wragge, isang [[Meteorolohiya|meteorolohista]] ng Pamahalaan ng [[Queensland]], bilang unang gumamit ng mga personal na pangalan para sa mga sistema ng panahon, mula 1887 hanggang 1907. Nang siya ay magretiro, pansamantalang natigil ang ganitong kaugalian hanggang sa muli itong gamitin sa huling bahagi ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] para sa Kanlurang Pasipiko. Mula noon, ginamit na ang mga pormal na sistema at talaan ng pangalan para sa mga malalakas na bagyo sa Silangan, Gitna, Kanluran at Katimugang Pasipiko, gayundin sa rehiyon ng [[Australya]], [[Karagatang Atlantiko]], at [[Karagatang Indiyo]]. == Kanlurang Karagatang Pasipiko (180° – 100°E) == [[File:Yagi_2024-09-05_0000Z.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Yagi_2024-09-05_0000Z.jpg|thumb|Ang [[Bagyong Enteng|bagyong Yagi]] (PAGASA: Enteng) sa pinakamalakas nitong antas habang papalapit sa [[Hainan]] noong Setyembre 2024]] Ang mga tropikal na bagyo na nabubuo sa [[Hilagang Hating-globo|Hilagang Hemispero]] sa pagitan ng anti-meridian at 100°E ay opisyal na pinapangalanan ng Japan Meteorological Agency (JMA, Ahensiyang Meteorolohikal ng Hapon) kapag umabot na ang mga ito sa antas ng tropikal na bagyo.<ref name="WPAC TCOP">{{cite report|publisher=World Meteorological Organization|title=Typhoon Committee Operational Manual: Meteorological Component 2024|year=2025|format=PDF|url=https://www.typhooncommittee.org/docs/TCP-23EDITION2025.pdf}}</ref> Gayunpaman, ang [[PAGASA]] ay nagbibigay din ng mga pangalan sa mga tropikal na bagyong nagaganap o nagiging tropikal na depresyon sa loob ng sariling itinakdang rehiyon ng pananagutan (''area of responsibility'') nito sa pagitan ng 5°N–25°N at 115°E–135°E.<ref name="GMA">{{Cite news |date=September 27, 2011 |title=Why and how storms get their names |publisher=GMA News |url=http://www.gmanetwork.com/news/story/233580/news/nation/why-and-how-storms-get-their-names |url-status=live |access-date=December 1, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201081827/http://www.gmanetwork.com/news/story/233580/news/nation/why-and-how-storms-get-their-names |archive-date=December 1, 2016}}</ref> Dahil dito, madalas na nagkakaroon ng dalawang pangalan ang mga tropikal na bagyo sa rehiyong ito.<ref name="GMA" /> === Mga pandaigdigang pangalan === Ang mga tropikal na bagyo sa Kanlurang Pasipiko ay binibigyan ng mga pandaigdigang pangalan ng JMA kapag naabot na ng mga ito ang antas ng tropikal na bagyo na may 10-minutong tuloy-tuloy na hangin na hindi bababa sa 34 buhol (39 milya bawat oras; 63 km/o).<ref name="WPAC TCOP" /> Ang mga pangalang ito ay ginagamit sunod-sunod nang walang pakialam sa taon, at hinango mula sa limang talaan ng mga pangalan na inihanda ng ESCAP/WMO ''Typhoon Committee'' <u>(Komite ng Bagyo)</u>, matapos magsumite ang bawat isa sa 14 na kasaping bansa ng tig-10 pangalan noong 1998.<ref name="WPAC TCOP" /> Itinakda ang pagkakasunud-sunod ng paggamit ng mga pangalan batay sa alpabetikong pagkakasunod ng Ingles na pangalan ng mga kasapi.<ref name="WPAC TCOP" /> Maaaring hilingin ng mga kasapi ng komite ang pag-aalis o pagpapalit ng pangalan ng isang bagyo kung ito ay nagdulot ng malawakang pinsala o iba pang dahilan gaya ng dami ng nasawi.<ref name="WPAC TCOP" />{{clear}}<div style="overflow-x: auto;"> {| class="wikitable" style="width:100%" |+'''Talaan ng mga pangalan ng bagyo sa Kanlurang Pasipiko''' ! rowspan="2" scope="col" |Tala ! colspan="14" scope="col" |Mga rehiyon/bansang nag-ambag |- ! scope="col" |Kambodya ! scope="col" |Tsina ! scope="col" |Hilagang Korea ! scope="col" |Hong Kong, Tsina ! scope="col" |Hapon ! scope="col" |Laos ! scope="col" |Makaw, Tsina ! scope="col" |Malaysia ! scope="col" |Mikronesya ! scope="col" |Pilipinas ! scope="col" |Timog Korea ! scope="col" |Taylandya ! scope="col" |Estados Unidos ! scope="col" |Biyetnam |- ! rowspan="2" scope="row" |1 |Damrey |Tianma |Kirogi |Yun-yeung |Koinu |Bolaven |Sanba |Jelawat |Ewiniar{{#tag:ref|Ang pangalang Ewiniar ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].<ref name="2025 Retirees">{{Cite press release|date=February 21, 2025 |title=Typhoon Committee is a showcase for regional collaboration |url=https://wmo.int/media/news/typhoon-committee-showcase-regional-collaboration |access-date=Pebrero 26, 2025 |publisher=[[World Meteorological Organization]] |archive-date=Pebrero 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221182058/https://wmo.int/media/news/typhoon-committee-showcase-regional-collaboration |url-status=live|language=en}}</ref>|group="nb"}} |Maliksi |Gaemi |Prapiroon |Maria |Son-Tinh |- |Ampil |Wukong |Jongdari |Shanshan |Yagi{{#tag:ref|Ang pangalang Yagi ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].<ref name="2025 Retirees"/>|group="nb"}} |Leepi |Bebinca |Pulasan |Soulik |Cimaron |Jebi{{#tag:ref|Ang pangalang Jebi ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]]..<ref name="Western North Pacific and the South China Sea Names">{{Cite web |url=https://wmo.int/content/tropical-cyclone-naming/western-north-pacific-and-south-china-sea-names|title=Western North Pacific and the South China Sea Names|date=Nobyembre 29, 2023 |publisher=[[World Meteorological Organization]] |accessdate=Marso 13, 2024 }}</ref>|group="nb"}} |Krathon{{#tag:ref|Ang pangalang Krathon ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].<ref name="2025 Retirees"/>|group="nb"}} |Barijat |Trami{{#tag:ref|Ang pangalang Trami ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].<ref name="2025 Retirees"/>|group="nb"}} |- ! rowspan="2" scope="row" |2 |Kong-rey{{#tag:ref|Ang pangalang Kong-rey ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].<ref name="2025 Retirees"/>|group="nb"}} |Yinxing |Toraji{{#tag:ref|Ang pangalang Toraji ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].<ref name="2025 Retirees"/>|group="nb"}} |Man-yi{{#tag:ref|Ang pangalang Man-yi ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].<ref name="2025 Retirees"/>|group="nb"}} |Usagi{{#tag:ref|Ang pangalang Usagi ay pinawalang-gamit matapos ang [[panahon ng bagyo sa Pasipiko ng 2024]].<ref name="2025 Retirees"/>|group="nb"}} |Pabuk |Wutip |Sepat |Mun |Danas |Nari |Wipha |Francisco |Co-may |- |Krosa |Bailu |Podul |Lingling |Kajiki |Nongfa |Peipah |Tapah |Mitag |Ragasa |Neoguri |Bualoi |Matmo |Halong |- ! rowspan="2" scope="row" |3 |Nakri |Fengshen |Kalmaegi |Fung-wong |Koto |Nokaen |Penha |Nuri |Sinlaku |Hagupit |Jangmi |Mekkhala |Higos |Bavi |- |Maysak |Haishen |Noul |Dolphin |Kujira |Chan-hom |Peilou |Nangka |Saudel |Narra |Gaenari |Atsani |Etau |Bang-Lang |- ! rowspan="2" scope="row" |4 |Krovanh |Dujuan |Surigae |Choi-wan |Koguma |Champi |In-fa |Cempaka |Nepartak |Lupit |Mirinae |Nida |Omais |Luc-Binh |- |Chanthu |Dianmu |Mindulle |Lionrock |Tokei |Namtheun |Malou |Nyatoh |Sarbul |Amuyag |Gosari |Chaba |Aere |Songda |- ! rowspan="2" scope="row" |5 |Trases |Mulan |Meari |Tsing-ma |Tokage |Ong-mang |Muifa |Merbok |Nanmadol |Talas |Hodu |Kulap |Roke |Sonca |- |Nesat |Haitang |Jamjari |Banyan |Yamaneko |Pakhar |Sanvu |Mawar |Guchol |Talim |Bori |Khanun |Lan |Saobien |- ! colspan="20" |Mga sanggunian:<ref name="WPAC TCOP" /><ref name="JMA Names">{{cite web |date=2024 |title=List of names for tropical cyclones adopted by the ESCAP/WMO Typhoon Committee for the western North Pacific and the South China Sea (valid as of 2024): Names of tropical cyclones |url=https://www.jma.go.jp/jma/jma-eng/jma-center/rsmc-hp-pub-eg/tyname.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226151925/https://www.jma.go.jp/jma/jma-eng/jma-center/rsmc-hp-pub-eg/tyname.html |archive-date=February 26, 2025 |access-date=September 4, 2015 |publisher=Japan Meteorological Agency}}</ref> |} </div>{{Clear}} === Pilipinas === [[Talaksan:Ragasa_2025-09-22_0000Z.jpg|alt=|thumb|Ang Bagyong Nando sa pinakamalakas nitong antas habang papalapit sa [[Kapuluang Babuyan]] noong Setyembre 2025.|193x193px]] {{further|Talaan ng mga rinetirong pangalan ng bagyo sa Pilipinas}} Mula pa noong 1963, ang PAGASA ay may sariling sistema ng pagpapangalan sa mga tropikal na bagyo na nagaganap sa loob ng itinakda nitong Itinakdang Saklaw ng Pilipinas ([[Philippine Area of Responsibility|''Philippine Area of Responsibility'']] o PAR).<ref name="GMA2">{{Cite news |date=September 27, 2011 |title=Why and how storms get their names |publisher=GMA News |url=http://www.gmanetwork.com/news/story/233580/news/nation/why-and-how-storms-get-their-names |url-status=live |access-date=December 1, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201081827/http://www.gmanetwork.com/news/story/233580/news/nation/why-and-how-storms-get-their-names |archive-date=December 1, 2016}}</ref><ref name="PAGASA Names">{{cite web |title=Philippine Tropical Cyclone Names |url=http://bagong.pagasa.dost.gov.ph/learning-tools/philippine-tropical-cyclone-names |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210130084249/http://bagong.pagasa.dost.gov.ph/learning-tools/philippine-tropical-cyclone-names |archive-date=January 30, 2021 |access-date=May 6, 2023 |publisher=Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration}}</ref> Ang mga pangalan ay hinango mula sa apat na magkakaibang talaan na binubuo ng tig-25 pangalan, at ibinibigay kapag ang isang sistema ay pumasok o nabuo bilang tropikal na depresyon sa loob ng saklaw ng PAGASA.<ref name="GMA2" /><ref name="PAGASA Names" /> Ang apat na talaan ng mga pangalan ay ginagamit nang paikot tuwing apat na taon, at ang mga pangalan ng malalaking tropikal na bagyo ay inaalis sa talaan kung ang mga ito ay nagdulot ng hindi bababa sa Padron:Ntsp na pinsala at/o hindi bababa sa 300 kataong nasawi sa loob ng Pilipinas.<ref name="PAGASA Names" /><ref name="PAGASA Lando">{{Cite press release|title=PAGASA replaces Tropical Cyclone "Lando" to "Liwayway"|access-date=November 4, 2015|publisher=Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration|url=https://web.pagasa.dost.gov.ph/index.php/news/92-press-release/682-pagasa-replaces-names-of-2014-destructive-typhoons|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151114220225/https://web.pagasa.dost.gov.ph/index.php/news/92-press-release/682-pagasa-replaces-names-of-2014-destructive-typhoons|archive-date=November 14, 2015}}</ref> Ang mga kapalit na pangalan para sa mga pinawalang-gamit ay kinukuha mula sa talaan ng mga nakalaang pangalan ng ahensya.<ref name="PAGASA Names" /> Kung maubos naman ang talaan ng mga pangalan sa loob ng isang taon, ang mga pangalan ay kinukuha mula sa karagdagang talaan (''auxiliary list''), kung saan ang unang sampu ay inaanunsyo taun-taon.<ref name="PAGASA Names" /><div style="overflow-x: auto;"> {{clear}} {| class="wikitable" |+Talaan ng mga pangalan ng bagyo sa rehiyon ng Pilipinas ! colspan="14" scope="col" |2026 (Pangkat I) |- ! rowspan="2" scope="row" |Pangunahin |Ada |[[Bagyong Basyang|Basyang]] |[[Bagyong Caloy|Caloy]] |[[Bagyong Domeng|Domeng]] |[[Bagyong Ester|Ester]] |{{grey|Francisco}} |[[Bagyong Gardo (paglilinaw)|Gardo]] |[[Bagyong Henry|Henry]] |[[Bagyong Inday (paglilinaw)|Inday]] |[[Bagyong Josie (paglilinaw)|Josie]] |{{grey|Kiyapo}} |[[Bagyong Luis|Luis]] |[[Bagyong Maymay|Maymay]] |- |[[Bagyong Neneng|Neneng]] |Obet |{{grey|Pilandok}} |[[Bagyong Queenie|Queenie]] |[[Bagyong Rosal|Rosal]] |[[Bagyong Samuel|Samuel]] |[[Bagyong Tomas|Tomas]] |{{grey|Umberto}} |{{grey|Venus}} |{{grey|Waldo}} |Yayang |{{grey|Zeny}} | |- ! scope="row" |Karagdagan |Agila |Bagwis |Chito |Diego |Elena |Felino |Gunding |Harriet |Indang |Jessa | | | |- ! colspan="14" scope="col" |2027 (Pangkat II) |- ! rowspan="2" scope="row" |Pangunahin |[[Bagyong Amang|Amang]] |[[Bagyong Betty|Betty]] |[[Bagyong Chedeng|Chedeng]] |[[Bagyong Dodong|Dodong]] |{{grey|Emil}} |[[Bagyong Falcon|Falcon]] |{{grey|Gavino}} |[[Bagyong Hanna|Hanna]] |[[Bagyong Ineng|Ineng]] |[[Bagyong Jenny|Jenny]] |[[Bagyong Kabayan (paglilinaw)|Kabayan]] |Liwayway |[[Bagyong Marilyn|Marilyn]] |- |Nimfa |[[Bagyong Onyok|Onyok]] |[[Bagyong Perla (paglilinaw)|Perla]] |[[Bagyong Quiel|Quiel]] |[[Bagyong Ramon|Ramon]] |[[Bagyong Sarah (paglilinaw)|Sarah]] |{{grey|Tamaraw}} |{{grey|Ugong}} |[[Bagyong Viring|Viring]] |[[Bagyong Weng|Weng]] |[[Bagyong Yoyoy|Yoyoy]] |Zigzag | |- ! scope="row" |Karagdagan |Abe |Berto |Charo |Dado |Estoy |Felion |Gening |Herman |Irma |Jaime | | | |- ! colspan="14" scope="col" |2028 (Pangkat III) |- ! rowspan="2" scope="row" |Pangunahin |{{grey|Amuyao}} |[[Bagyong Butchoy|Butchoy]] |[[Bagyong Carina (paglilinaw)|Carina]] |[[Bagyong Dindo|Dindo]] |{{grey|Edring}} |[[Bagyong Ferdie|Ferdie]] |[[Bagyong Gener (paglilinaw)|Gener]] |[[Bagyong Helen (paglilinaw)|Helen]] |[[Bagyong Igme (paglilinaw)|Igme]] |{{grey|Josefa}} |{{grey|Kidul}} |{{grey|Lekep}} |[[Bagyong Marce|Marce]] |- |{{grey|Nanolay}} |{{grey|Onos}} |{{grey|Puwok}} |Querubin |Romina |[[Bagyong Siony|Siony]] |[[Bagyong Tonyo (paglilinaw)|Tonyo]] |{{grey|Upang}} |[[Bagyong Vicky (paglilinaw)|Vicky]] |{{grey|Warren}} |[[Bagyong Yoyong|Yoyong]] |Zosimo | |- ! scope="row" |Karagdagan |Alakdan |Baldo |Clara |Dencio |Estong |Felipe |Gomer |Heling |Ismael |Julio | | | |- ! colspan="14" scope="col" | 2029 (Pangkat IV) |- ! rowspan="2" scope="row" |Pangunahin |[[Bagyong Auring|Auring]] |[[Bagyong Bising|Bising]] |{{grey|Chico}} |[[Bagyong Dante|Dante]] |{{grey|Elias}} |[[Bagyong Fabian|Fabian]] |[[Bagyong Gorio|Gorio]] |[[Bagyong Huaning|Huaning]] |[[Bagyong Isang|Isang]] |[[Bagyong Jacinto|Jacinto]] |[[Bagyong Kiko|Kiko]] |[[Bagyong Lannie|Lannie]] |{{grey|Magyawan}} |- |{{grey|Nilad}} |{{grey|Omar}} |[[Bagyong Paolo|Paolo]] |[[Bagyong Quedan|Quedan]] |[[Bagyong Ramil|Ramil]] |[[Bagyong Salome|Salome]] |{{grey|Tala}} |{{grey|Urbano}} |[[Bagyong Verbena|Verbena]] |[[Bagyong Wilma|Wilma]] |{{grey|Yasmin}} |[[Bagyong Zoraida|Zoraida]] | |- ! scope="row" |Karagdagan |Alamid |Bruno |Conching |Dolor |Ernie |Florante |Gerardo |Hernan |Isko |Jerome | | |- ! colspan="20" |Mga sanggunian:<ref name="PAGASA Names" /> |} </div>{{Clear}} ===Mga bagong isasalang na mga pangalan sa bagyo sa Pilipinas=== * {{tcname unused|Amuyao}} (2028) * {{tcname unused|Chico}} (2029) * {{tcname unused|Edring}} (2028) * {{tcname unused|Emil}} (2027) * {{tcname unused|Elias}} (2029) * {{tcname unused|Francisco}} (2026) * {{tcname unused|Gavino}} (2027) * {{tcname unused|Josefa}} (2028) * {{tcname unused|Kidul}} (2028) * {{tcname unused|Kiyapo}} (2026) * {{tcname unused|Lekep}} (2028) * {{tcname unused|Magyawan}} (2029) * {{tcname unused|Nanolay}} (2028) * {{tcname unused|Nilad}} (2029) * {{tcname unused|Onos}} (2028) * {{tcname unused|Omar}} (2029) * {{tcname unused|Pilandok}} (2026) * {{tcname unused|Puwok}} (2028) * {{tcname unused|Tala}} (2029) * {{tcname unused|Tamaraw}} (2027) * {{tcname unused|Ugong}} (2027) * {{tcname unused|Umberto}} (2026) * {{tcname unused|Urbano}} (2029) * {{tcname unused|Venus}} (2026) * {{tcname unused|Waldo}} (2026) * {{tcname unused|Warren}} (2028) * {{tcname unused|Yasmin}} (2029) * {{tcname unused|Zeny}} (2026) ==Mga tanda== {{Reflist|group=nb}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Tala ng mga bagyo]] ibvfy7tc3swblcx66r3o32typmxdamm 0 336725 2203401 2193922 2026-04-18T05:26:48Z Ryomaandres 8044 /* Mga Pandaigdigang Pamanang Pook */ 2203401 wikitext text/x-wiki Ang mga [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO|United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization]] (UNESCO) ay mga lugar na may kahalagahan sa pamanang [[Pamanang kultural|kultural]] o [[Pamanang natural|natural]] gaya ng inilarawan sa Kumbensiyong UNESCO sa Pamanang Pandaigdig, na itinatag noong 1972.<ref name="convention3">{{Cite web |title=The World Heritage Convention |url=https://whc.unesco.org/en/convention/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/ |archive-date=27 August 2016 |access-date=7 July 2019 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ang pamana ng kultura ay binubuo ng mga monumento (tulad ng mga gawang arkitektura, mga monumental na eskultura, o mga inskripsiyon), mga grupo ng mga gusali, at mga lugar (kabilang ang mga arkeolohikong lugar). Ang mga likas na katangian (binubuo ng mga pisikal at biyolohiko na pormasyon), mga pormasyong heolohiko at pisyograpiko (kabilang ang mga tirahan ng mga nanganganib na uri ng hayop at halaman), at mga natural na lugar na mahalaga mula sa pananaw ng agham, konserbasyon, o natural na kagandahan, ay binibigyang kahulugan bilang natural na pamana.<ref>{{cite web |title=Rock Drawings in Valcamonica |url=https://whc.unesco.org/en/list/94 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100703183257/http://whc.unesco.org/en/list/94 |archive-date=3 July 2010 |access-date=26 June 2010 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ipinagtibay ng [[Italya]] ang kumbensiyon noong Hunyo 23, 1978.<ref name="italy3">{{Cite web |title=Italy |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it |archive-date=December 1, 2021 |access-date=June 5, 2024 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ang Italya ay may 61 na nakalistang lugar, kaya ito ang estadong may pinakamaraming Pandaigdigang Pamanang Pook, mas mataas lamang sa [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Tsina|Tsina]] (60) at [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Alemanya|Alemanya]] (55).<ref name="italy">{{Cite web |title=Italy |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it |archive-date=December 1, 2021 |access-date=June 5, 2024 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref><ref>{{Cite web |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |archive-date=1 February 2021 |access-date=3 February 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ang unang lugar sa Italya, ang [[Mga Guhit sa Bato sa Valcamonica]], ay nakalista sa ika-3 Sesyon ng [[Komite ng Pook Pandaigdig]], na isinagawa sa [[Cairo]] at [[Luxor|Luxor, Ehipto]], noong 1979.<ref>{{Cite web |date=November 30, 1979 |title=Report of the Rapporteur |url=https://whc.unesco.org/archive/repcom79.htm#94 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200705111033/https://whc.unesco.org/archive/repcom79.htm#94 |archive-date=July 5, 2020 |access-date=July 12, 2014 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Dalawampu't limang lugar sa Italya ang naidagdag noong dekada 1990, kabilang ang 10 lugar na idinagdag sa ika-21 sesyon na isinagawa sa [[Napoles]] noong 1997. Ang Italya ay nagsilbing miyembro ng Komite ng Pook Pandaigdig nang limang beses, 1978–1985, 1987–1993, 1993–1999, 1999–2001, at 2021–2025. <ref name="italy" /> Sa 61 na pamana ng Italya, 55 ang kultural at 6 ang natural.<ref name="italy">{{Cite web |title=Italy |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it |archive-date=December 1, 2021 |access-date=June 5, 2024 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ "Italy"]. UNESCO World Heritage Centre. [https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it Archived] from the original on December 1, 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">June 5,</span> 2024</span>.</cite></ref> Pitong lugar ang transnasyonal. Ang Sentrong Pangkasaysayan ng Roma ay kabahagi ng [[Banal na Luklukan|Vaticano]]; ang [[Monte San Giorgio]] at [[Daambakal ng Recia]] sa [[Suwisa]]; ang [[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: Stato da Terra – kanlurang Stato da Mar|Mga Pagawaing Depensang Veneciano]] sa [[Kroasya]] at [[Montenegro]] ang [[Mga Prehistorikong tirahang nakapilote sa paligid ng Alpes]] sa 5 iba pang mga bansa; ang [[Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa]] sa 6 na iba pang bansa; at ang [[Mga Sinuana at Primitibong Gubat ng Haya sa Carpatos at Iba Pang Rehiyon ng Europa]] ay kabahagi ng 17 iba pang mga bansa. Bukod pa rito, ang Italya ay may 30 lugar sa pansamantalang listahan.<ref name="italy" /> == Mga Pandaigdigang Pamanang Pook == Itinala ng UNESCO ang mga lugar sa ilalim ng [[Pandaigdigang Pamanang Pook|sampung pamantayan]] ang bawat entrada ay dapat mapasailalim sa kahit isa sa mga pamantayan. Ang pamantayan i hanggang vi ay kultural, at ang pamantayan vii hanggang x ay natural.<ref>{{Cite web |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |archive-date=1 February 2021 |access-date=3 February 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> {{Legend|#D0E7FF|* Transnasyonal na pook}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |Pook ! scope="col" class="unsortable" |Imahen ! scope="col" |Lokasyon ([[Mga lalawigan ng Italya|lalawigan]]) ! scope="col" |Taong itinala ! data-sort-type="number" scope="col" |{{Abbr|Datos ng UNESCO|UNESCO reference number and criteria}} ! class="unsortable" scope="col" |Paglalarawan |- ! scope="row" |[[Mga Guhit sa Bato sa Valcamonica]] |[[Talaksan:Capodiponte0001.jpg|alt=Rock drawing of an animal|150x150px]] |[[Lalawigan ng Brescia|Brescia]] |1979 |94; iii, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Makasaysayang Sentro ng Roma]], at [[mga Pagmamay-ari ng Banal na Luklukan]] sa Lungsod na iyon na Mayroong mga Karapatang Ekstrateritoryal [[San Paolo Fuori le Mura]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Colosseo_2020.jpg|alt=Coloseum building|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |1980 |91ter; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Simbahan at Kumbentong Dominikano ng [[Santa Maria delle Grazie, Milan|Santa Maria delle Grazie]] kabilang ang "''Huling Hapunan''" ni Leonardo da Vinci |[[Talaksan:Santa_Maria_delle_Grazie,_Milano,_vista_di_tre_quarti_dal_Corso_Magenta.jpg|alt=A church in red brick|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Milan]] |1980 |93; i, ii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Sentrong Pangkasaysayan ng Florencia]] |[[Talaksan:FirenzeDec092023_01.jpg|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Florencia]] |1982 |174ter; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Venecia]] at ang [[Danaw ng Venecia|Danaw]] nito |[[Talaksan:Rio_Priuli_o_de_Santa_Sofia_(Venice).jpg|alt=A channel in Venice with boats parked|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Venecia]] |1987 |394; i, ii, iii, iv, v, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Piazza dei Miracoli|Piazza del Duomo, Pisa]] |[[Talaksan:CampodeiMiracoliPisa_edit.jpg|alt=White church, leaning tower and a circular baptistery|150x150px]] |[[Lalawigan ng Pisa|Pisa]] |1987 |395bis; i, ii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng [[San Gimignano]] |[[Talaksan:Panorama_San_Gimignano.jpg|alt=A small town dominated by many tall stone towers|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |1990 |550; i, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Ang [[Sassi di Matera|Sassi]] at ang Liwasan ng mga Simbahang Rupestrian ng [[Matera]] |[[Talaksan:"_12_-_ITALY_-_Sassi_di_Matera_UNESCO.JPG|alt=Structures built into the rock|150x150px]] |[[Lalawigan ng Matera|Matera]] |1993 |670; iii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Lungsod ng Vicenza at ang mga Palladianong Villa ng Veneto]] |[[Talaksan:VillaChiericati_2007_07_18_2.jpg|alt=A villa with columns in front|150x150px]] |[[Lalawigan ng Padua|Padua]], [[Lalawigan ng Rovigo|Rovigo]], [[Lalawigan ng Treviso|Treviso]], [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Lalawigan ng Verona|Verona]], [[Lalawigan ng Vicenza|Vicenza]] |1994 |712; i, ii (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng [[Siena]] |[[Talaksan:Siena_cathedral_panoramic_frontview.jpg|alt=Central square in Siena with a large gothic cathedral|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |1995 |717; i, ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Makasaysayang Sentro ng Napoles|Sentrong Pangkasaysayan ng Napoles]] |[[Talaksan:Castel_Nuovo_(29)_(15584302832).jpg|alt=A large stone castle|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Genova|Kalakhang Lungsod ng Napoles]] |1995 |726bis; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Crespi d'Adda]] |[[Talaksan:Vista_di_Crespi_d'Adda.JPG|alt=A row of parallel and connected factory buildings|150x150px]] |[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]] |1995 |730; iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Ferrara]], Lungsod ng Renasimyento at ang [[Ilog Po|Delta ng Po]] nito |[[Talaksan:Palais_ferrare.JPG|alt=A castle in red brick|150x150px]] |[[Lalawigan ng Ferrara|Ferrara]] |1995 |733bis; ii, iii, iv, v, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Castel del Monte, Apulia|Castel del Monte]] |[[Talaksan:Castel_del_Monte_-_Andria.jpg|alt=Octagonal castle with a tower on each of the eight corners.|150x150px]] |[[Lalawigan ng Barletta-Andria-Trani|Barletta-Andria-Trani]] |1996 |398rev; i, ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |Ang mga ''[[Trullo]]'' ng [[Alberobello]] |[[Talaksan:Alberobello_BW_2016-10-16_13-43-03.jpg|alt=Small white houses with conic roofs|150x150px]] |[[Lalawigan ng Bari|Bari]] |1996 |787; iii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Sinaunang Kristiyanong Monumento ng [[Ravenna]] |[[Talaksan:Basilica_of_San_Vitale.jpg|alt=A church in red brick|150x150px]] |[[Lalawigan ng Ravenna|Ravenna]] |1996 |788; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng Lungsod ng [[Pienza]] |[[Talaksan:Pienza_Piazza_Pio_II.JPG|alt=Town square with Renaissance buildings|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |1996 |789; i, ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Ika-18 Siglong Maharlikang [[Palasyo ng Caserta]] kasama ang Liwasan, ang [[Akwedukto ng Vanvitelli]], at ang Complex ng [[San Leucio]] |[[Talaksan:Caserta_jardín_44.JPG|alt=A large park with a pond in the middle, a palace at the far end|150x150px]] |[[Lalawigan ng Caserta|Caserta]] at [[Lalawigan ng Benevento|Benevento]] |1997 |549rev; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Tirahan ng Maharlikang Pamilya ng Saboya]] |[[Talaksan:Exterior_of_the_Palazzina_di_caccia_of_Stupinigi.jpg|alt=Large symmetrical palace complex with white walls|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Turin]], [[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] |1997 |823bis; i, ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Orto botanico di Padova|Harding Botaniko (Orto Botanico), Padua]] |[[Talaksan:OrtoBotPadova_Incrocio_viali.jpg|alt=A garden fountain in the middle|150x150px]] |[[Lalawigan ng Padua|Padua]] |1997 |824; ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Porto Venere|Portovenere]], [[Cinque Terre]], at ang mga Pulo ([[Palmaria (island)|Palmaria]], [[Tino (island)|Tino]], at [[Tinetto]]) |[[Talaksan:Chiesa_di_San_Pietro_Porto_Venere_Panorama_2.jpg|alt=A coastal town with multi storied colorful houses.|150x150px]] |[[Lalawigan ng La Spezia|La Spezia]] |1997 |826bis; ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Katedral ng Modena|Katedral]], [[Torre della Ghirlandina|Torre Civica]], at Piazza Grande, [[Modena]] |[[Talaksan:Duomo_di_Modena_20.JPG|alt=A white stone church with one tall tower.|150x150px]] |[[Lalawigan ng Modena|Modena]] |1997 |827; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Pook Arkeolohiko ng [[Pompeii|Pompeya]], [[Herculaneum|Erculano]], at [[Oplontis|Torre Annunziata]] |[[Talaksan:Ancient_Roman_Pompeii_-_Pompeji_-_Campania_-_Italy_-_July_10th_2013_-_32.jpg|alt=A street with ruined houses.|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Napoles]] |1997 |829; iii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Baybaying Amalfitana]] (Costiera Amalfitana) |[[Talaksan:Amalfi_coast_-_panoramio_(1).jpg|alt=Mountainous coastline with terraces and buildings|150x150px]] |[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]] |1997 |830; ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Valle dei Templi|Pook Arkeolohiko ng Agrigento]] |[[Talaksan:Valle_dei_templi_(tone-mapping)_II.jpg|alt=Ruins of a classical temple with columns|150x150px]] |[[Lalawigan ng Agrigento|Agrigento]] |1997 |831; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Villa Romana del Casale]] |[[Talaksan:Villa_del_Casale_(9528013749).jpg|alt=Villa del Casale's basilica with marble panels|150x150px]] |[[Lalawigan ng Enna|Enna]] |1997 |832; i, ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Su Nuraxi (Barumini)|Su Nuraxi di Barumini]] |[[Talaksan:Nuraghe_Su_Nuraxi_-_Barumini_-_Sardinia_-_Italy_-_29.jpg|150x150px]] |[[Lalawigan ng Timog Cerdeña|Timog Cerdeña]] |1997 |833; i, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Pook Arkeolohiko at ang [[Basilica di Santa Maria Assunta, Aquileia|Patriarkal na Basilika]] ng [[Aquileia]] |[[Talaksan:Basilica_Patriarcale_(Aquileia)_-_Exterior.jpg|alt=Church in stone and a baptistery|150x150px]] |[[Lalawigan ng Udine|Udine]] |1998 |825ter; iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng [[Urbino]] |[[Talaksan:Urbino-vista_paese.jpg|alt=Panorama of a city|150x150px]] |[[Lalawigan ng Pesaro and Urbino|Pesaro at Urbino]] |1998 |828; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Parco Nazionale del Cilento, Vallo di Diano e Alburni|Liwasang Pambansa ng Cilento at Vallo di Diano]] kasama ang Pook Arkeolohiko ng [[Paestum]] at [[Velia]], at ang [[Certosa di Padula]] |[[Talaksan:Paestum_BW_2013-05-17_13-22-35.jpg|alt=Ruins of a temple with columns|150x150px]] |[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]] |1998 |842; iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Villa Adriana]], Tivoli |[[Talaksan:Villa_Hadriana_(Villa_Adriana_Tivoli)_1000_03.jpg|alt=Roman ruins with columns around a pool|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |1999 |907; i, ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Verona|Lungsod ng Verona]] |[[Talaksan:Arche_scaligere_(Verona).jpg|150x150px]] |[[Lalawigan ng Verona|Verona]] |2000 |797rev; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Isole Eolie ([[Kapuluang Eolico]]) |[[Talaksan:Isole_Eolie_dall'alto.jpg|alt=A group of volcanic islands from above|150x150px]] |[[Lalawigan ng Messina|Messina]] |2000 |908; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Assisi]], ang [[Basilica ng San Francisco ng Assisi]], at iba pang Pook Pransiskano |[[Talaksan:BasilicaDiSanFrancescoAssisiDec132023_04.jpg|alt=Basilica di San Francesco in Assisi|150x150px]] |[[Lalawigan ng Perugia|Perugia]] |2000 |990; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Villa d'Este]], Tivoli |[[Talaksan:Villa_Deste_park_Rometta_2011_2.jpg|alt=Panoramic view of Villa d'Este with gardens and sculptures|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |2001 |1025; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Huling Barokong Bayan ng [[Val di Noto]] (Timog-Silangang Sicilia) |[[Talaksan:CattedraleNoto-1.jpg|alt=A baroque church, front view|150x150px]] |[[Lalawigan ng Catania|Catania]], [[Lalawigan ng Ragusa|Ragusa]], [[Lalawigan ng Syracuse|Siracusa]] |2002 |1024; i, ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Sacri Monti ng Piamonte at Lombardia|''Sacri Monti'' ng Piamonte at Lombardia]] |[[Talaksan:Sacro_Monte_di_Domodossola.JPG|alt=A church and surrounding buildings|150x150px]] |ilang pook |2003 |1068rev; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Val d'Orcia]] |[[Talaksan:Val_D_Orcia_Sunrise_(151505625).jpeg|alt=Hilly grass landscape|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |2004 |1026rev; iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Etruskong Nekropolis ng [[Cerveteri]] at [[Monterozzi necropolis|Tarquinia]] |[[Talaksan:Monterozzi_necropolis_—_Tomb_of_the_Leopards.jpg|alt=Wall painting depicting people banqueting and two leopards|150x150px]] |[[Lalawigan ng Viterbo|Viterbo]], [[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |2004 |1158; i, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Siracusa]] at ang Mabatong [[Nekropolis of Pantalica]] |[[Talaksan:Nekropolis_von_Pantalica.jpg|alt=Rock caves on a hillside|150x150px]] |[[Lalawigan ng Syracuse|Siracusa]] |2005 |1200; ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Genoa: Le Strade Nuove at ang sistema ng Palazzi dei Rolli|Genova: ''Le Strade Nuove'' at ang sistema ng ''Palazzi dei Rolli'']] |[[Talaksan:Genova-palazzo_Belimbau.jpg|alt=A large palace with a beige facade|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Genova]] |2006 |1211; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Daambakal ng Recia]] sa mga Tanawin ng [[Albula Railway|Albula]] / [[Bernina Railway|Bernina]]{{asterisk}} |[[Talaksan:55_Tirano,_2014_(02).JPG|alt=A train at a train station|150x150px]] |[[Lalawigan ng Sondrio|Sondrio]] |2008 |1276; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mantua]] at [[Sabbioneta]] |[[Talaksan:Mantova_-_Profilo_di_Mantova.jpg|alt=Mantua panorama|150x150px]] |[[Lalawigan ng Mantua|Mantua]] |2008 |1287; ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |Ang [[Dolomita]] |[[Talaksan:Marmolata.JPG|alt=Mountain scenery|150x150px]] |ilang pook |2009 |1237rev; vii, viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Monte San Giorgio]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Lago_di_Lugano3.jpg|alt=A wooded mountain and a lake.|150x150px]] |[[Lalawigan ng Varese|Varese]] |2010 |1090; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Mga Lombardo sa Italya: Pook ng Kapangyarihan (568–774 A.D.)|Mga Lombardo sa Italya: Pook ng Kapangyarihan (568-774 A.D.)]] |[[Talaksan:Cividale_tempietto3.JPG|alt=Stucco figures of saints|150x150px]] |ilang pook |2011 |1318; ii, iii, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Prehistorikong tirahang nakapilote sa paligid ng Alpes]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Palafitte-Lago_di_Ledro.jpg|alt=Pile dwelling house, reconstruction|150x150px]] |ilang pook |2011 |1363; iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Villa at Hardin ng Medici sa Toscana]] |[[Talaksan:Villa_medici_di_belcanto,_veduta_00.JPG|alt=A villa on the slope of a hill|150x150px]] |ilang pook |2013 |175; ii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Bundok Etna]] |[[Talaksan:Mt_Etna_and_Catania1.jpg|lalt=Mt Etna, covered with snow, with a city in front|150x150px]] |[[Lalawigan ng Catania|Catania]] |2013 |1427; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Tanawin ng Ubasan ng Piamonte: Langhe-Roero at Monferrato]] |[[Talaksan:Langhe.jpg|alt=Hilly area with vineyards|150x150px]] |[[Lalawigan ng Alessandria|Alessandria]], [[Lalawigan ng Asti|Asti]], [[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] |2014 |1390rev; iii, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Arabe-Normanong Palermo at ang mga Simbahang Katedral ng Cefalù at Monreale]] |[[Talaksan:Palermo-katedrala-santa-vergine-maria-assunta-w-317.jpg|alt=Church and a palm tree in front|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Palermo]] |2015 |1487; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Sinuana at Primitibong Gubat ng Haya sa Carpatos at Iba Pang Rehiyon ng Europa]]{{asterisk}} |[[Talaksan:ValleFondillo.jpg|alt=Forest and mountain landscape|150x150px]] |ilang pook |2017 |1133ter; ix (natural) | |- ! scope="row" |[[Venetian Works of Defence between the 16th and 17th centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar|Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: ''Stato da Terra'' – ''kanlurang Stato da Mar'']]''{{asterisk}}'' |[[Talaksan:Palmanova1600.jpg|alt=Map of a star fort|150x150px]] |[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]], [[Lalawigan ng Udine|Udine]], [[Lalawigan ng Verona|Verona]] |2017 |1533; iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Ivrea]], Industrial na Lungsod ng Ika-20 Siglog |[[Talaksan:Ivrea_Montenavale_EXMensa_01.JPG|alt=Industrial buildings|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Turin]] |2018 |1538bis; iv (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Burol ng Prosecco ng [[Conegliano]] at [[Valdobbiadene]]. ("Le Colline del Prosecco di Conegliano e Valdobbiadene") |[[Talaksan:Panorama_da_Collalbrigo_-_panoramio.jpg|alt=Panorama with vineyards|150x150px]] |[[Lalawigan ng Treviso|Treviso]] |2019 |1571rev; v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Tempio_termale.jpg|alt=Spa in the ancient style with columns|150x150px]] |[[Lalawigan ng Pistoia|Pistoia]] |2021 |1613; ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga ikalabing-apat na siklo ng fresco ng Padua]] |[[Talaksan:Padova_Cappella_degli_Scrovegni_Innen_Langhaus_Ost_1.jpg|alt=Interior of a chapel covered by frescos|150x150px]] |[[Lalawigan ng Padua|Padua]] |2021 |1623; ii (kultural) | |- ! scope="row" |Ang mga [[Mga Portico ng Bolonia|Portico ng Bolonia]] |[[Talaksan:Portici-1.jpg|alt=Street with porticoes on both sides|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Bolonia]] |2021 |1650; iv (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Sumisingaw na Karst at Kuweba ng Hilagang Apeninos |[[Talaksan:Calanco-monte-calvo.jpg|alt=Rocky barren landscape with some trees in the background|150x150px]] |ilang pook |2023 |1692; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Via Appia]]. ''Regina Viarum'' |[[Talaksan:Appian_Way.jpg|alt=Roman road, trees and plants around|150x150px]] |ilang pook |2024 |1708; iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Tradisyon ng Paglibing sa Prehistorya ng Cerdeña – ''Ang [[Domus de Janas|domus de janas]]'' |[[Talaksan:Putifigari,_necropoli_di_Monte_Siseri_(21).jpg|alt=Interior of a megalithic tomb|150x150px]] |ilang pook |2025 |1730; iii (kultural) | |- |} == Mga sanggunian == {{Reflist|2}} sddinsrsq27dtllajhmx70kxeznlh27 2203463 2203401 2026-04-18T07:29:07Z Ryomaandres 8044 2203463 wikitext text/x-wiki Ang mga [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO|United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization]] (UNESCO) ay mga lugar na may kahalagahan sa pamanang [[Pamanang kultural|kultural]] o [[Pamanang natural|natural]] gaya ng inilarawan sa Kumbensiyong UNESCO sa Pamanang Pandaigdig, na itinatag noong 1972.<ref name="convention3">{{Cite web |title=The World Heritage Convention |url=https://whc.unesco.org/en/convention/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/ |archive-date=27 August 2016 |access-date=7 July 2019 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ang pamana ng kultura ay binubuo ng mga monumento (tulad ng mga gawang arkitektura, mga monumental na eskultura, o mga inskripsiyon), mga grupo ng mga gusali, at mga lugar (kabilang ang mga arkeolohikong lugar). Ang mga likas na katangian (binubuo ng mga pisikal at biyolohiko na pormasyon), mga pormasyong heolohiko at pisyograpiko (kabilang ang mga tirahan ng mga nanganganib na uri ng hayop at halaman), at mga natural na lugar na mahalaga mula sa pananaw ng agham, konserbasyon, o natural na kagandahan, ay binibigyang kahulugan bilang natural na pamana.<ref>{{cite web |title=Rock Drawings in Valcamonica |url=https://whc.unesco.org/en/list/94 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100703183257/http://whc.unesco.org/en/list/94 |archive-date=3 July 2010 |access-date=26 June 2010 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ipinagtibay ng [[Italya]] ang kumbensiyon noong Hunyo 23, 1978.<ref name="italy3">{{Cite web |title=Italy |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it |archive-date=December 1, 2021 |access-date=June 5, 2024 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ang Italya ay may 61 na nakalistang lugar, kaya ito ang estadong may pinakamaraming Pandaigdigang Pamanang Pook, mas mataas lamang sa [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Tsina|Tsina]] (60) at [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Alemanya|Alemanya]] (55).<ref name="italy">{{Cite web |title=Italy |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it |archive-date=December 1, 2021 |access-date=June 5, 2024 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref><ref>{{Cite web |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |archive-date=1 February 2021 |access-date=3 February 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ang unang lugar sa Italya, ang [[Mga Guhit sa Bato sa Valcamonica]], ay nakalista sa ika-3 Sesyon ng [[Komite ng Pook Pandaigdig]], na isinagawa sa [[Cairo]] at [[Luxor|Luxor, Ehipto]], noong 1979.<ref>{{Cite web |date=November 30, 1979 |title=Report of the Rapporteur |url=https://whc.unesco.org/archive/repcom79.htm#94 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200705111033/https://whc.unesco.org/archive/repcom79.htm#94 |archive-date=July 5, 2020 |access-date=July 12, 2014 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Dalawampu't limang lugar sa Italya ang naidagdag noong dekada 1990, kabilang ang 10 lugar na idinagdag sa ika-21 sesyon na isinagawa sa [[Napoles]] noong 1997. Ang Italya ay nagsilbing miyembro ng Komite ng Pook Pandaigdig nang limang beses, 1978–1985, 1987–1993, 1993–1999, 1999–2001, at 2021–2025. <ref name="italy" /> Sa 61 na pamana ng Italya, 55 ang kultural at 6 ang natural.<ref name="italy">{{Cite web |title=Italy |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it |archive-date=December 1, 2021 |access-date=June 5, 2024 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ "Italy"]. UNESCO World Heritage Centre. [https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it Archived] from the original on December 1, 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">June 5,</span> 2024</span>.</cite></ref> Pitong lugar ang transnasyonal. Ang Sentrong Pangkasaysayan ng Roma ay kabahagi ng [[Banal na Luklukan|Vaticano]]; ang [[Monte San Giorgio]] at [[Daambakal ng Recia]] sa [[Suwisa]]; ang [[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: Stato da Terra – kanlurang Stato da Mar|Mga Pagawaing Depensang Veneciano]] sa [[Kroasya]] at [[Montenegro]] ang [[Mga Prehistorikong tirahang nakapilote sa paligid ng Alpes]] sa 5 iba pang mga bansa; ang [[Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa]] sa 6 na iba pang bansa; at ang [[Mga Sinuana at Primitibong Gubat ng Haya sa Carpatos at Iba Pang Rehiyon ng Europa]] ay kabahagi ng 17 iba pang mga bansa. Bukod pa rito, ang Italya ay may 30 lugar sa pansamantalang listahan.<ref name="italy" /> == Mga Pandaigdigang Pamanang Pook == Itinala ng UNESCO ang mga lugar sa ilalim ng [[Pandaigdigang Pamanang Pook|sampung pamantayan]] ang bawat entrada ay dapat mapasailalim sa kahit isa sa mga pamantayan. Ang pamantayan i hanggang vi ay kultural, at ang pamantayan vii hanggang x ay natural.<ref>{{Cite web |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |archive-date=1 February 2021 |access-date=3 February 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> {{Legend|#D0E7FF|* Transnasyonal na pook}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |Pook ! scope="col" class="unsortable" |Imahen ! scope="col" |Lokasyon ([[Mga lalawigan ng Italya|lalawigan]]) ! scope="col" |Taong itinala ! data-sort-type="number" scope="col" |{{Abbr|Datos ng UNESCO|UNESCO reference number and criteria}} ! class="unsortable" scope="col" |Paglalarawan |- ! scope="row" |[[Mga Guhit sa Bato sa Valcamonica]] |[[Talaksan:Capodiponte0001.jpg|alt=Rock drawing of an animal|150x150px]] |[[Lalawigan ng Brescia|Brescia]] |1979 |94; iii, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Makasaysayang Sentro ng Roma]], at [[mga Pagmamay-ari ng Banal na Luklukan]] sa Lungsod na iyon na Mayroong mga Karapatang Ekstrateritoryal [[San Paolo Fuori le Mura]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Colosseo_2020.jpg|alt=Coloseum building|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |1980 |91ter; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Simbahan at Kumbentong Dominikano ng [[Santa Maria delle Grazie, Milan|Santa Maria delle Grazie]] kabilang ang "''Huling Hapunan''" ni Leonardo da Vinci |[[Talaksan:Santa_Maria_delle_Grazie,_Milano,_vista_di_tre_quarti_dal_Corso_Magenta.jpg|alt=A church in red brick|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Milan]] |1980 |93; i, ii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Sentrong Pangkasaysayan ng Florencia]] |[[Talaksan:FirenzeDec092023_01.jpg|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Florencia]] |1982 |174ter; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Venecia]] at ang [[Danaw ng Venecia|Danaw]] nito |[[Talaksan:Rio_Priuli_o_de_Santa_Sofia_(Venice).jpg|alt=A channel in Venice with boats parked|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Venecia]] |1987 |394; i, ii, iii, iv, v, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Piazza dei Miracoli|Piazza del Duomo, Pisa]] |[[Talaksan:CampodeiMiracoliPisa_edit.jpg|alt=White church, leaning tower and a circular baptistery|150x150px]] |[[Lalawigan ng Pisa|Pisa]] |1987 |395bis; i, ii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng [[San Gimignano]] |[[Talaksan:Panorama_San_Gimignano.jpg|alt=A small town dominated by many tall stone towers|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |1990 |550; i, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Ang [[Sassi di Matera|Sassi]] at ang Liwasan ng mga Simbahang Rupestrian ng [[Matera]] |[[Talaksan:"_12_-_ITALY_-_Sassi_di_Matera_UNESCO.JPG|alt=Structures built into the rock|150x150px]] |[[Lalawigan ng Matera|Matera]] |1993 |670; iii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Lungsod ng Vicenza at ang mga Palladianong Villa ng Veneto]] |[[Talaksan:VillaChiericati_2007_07_18_2.jpg|alt=A villa with columns in front|150x150px]] |[[Lalawigan ng Padua|Padua]], [[Lalawigan ng Rovigo|Rovigo]], [[Lalawigan ng Treviso|Treviso]], [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Lalawigan ng Verona|Verona]], [[Lalawigan ng Vicenza|Vicenza]] |1994 |712; i, ii (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng [[Siena]] |[[Talaksan:Siena_cathedral_panoramic_frontview.jpg|alt=Central square in Siena with a large gothic cathedral|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |1995 |717; i, ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Makasaysayang Sentro ng Napoles|Sentrong Pangkasaysayan ng Napoles]] |[[Talaksan:Castel_Nuovo_(29)_(15584302832).jpg|alt=A large stone castle|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Genova|Kalakhang Lungsod ng Napoles]] |1995 |726bis; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Crespi d'Adda]] |[[Talaksan:Vista_di_Crespi_d'Adda.JPG|alt=A row of parallel and connected factory buildings|150x150px]] |[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]] |1995 |730; iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Ferrara]], Lungsod ng Renasimyento at ang [[Ilog Po|Delta ng Po]] nito |[[Talaksan:Palais_ferrare.JPG|alt=A castle in red brick|150x150px]] |[[Lalawigan ng Ferrara|Ferrara]] |1995 |733bis; ii, iii, iv, v, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Castel del Monte, Apulia|Castel del Monte]] |[[Talaksan:Castel_del_Monte_-_Andria.jpg|alt=Octagonal castle with a tower on each of the eight corners.|150x150px]] |[[Lalawigan ng Barletta-Andria-Trani|Barletta-Andria-Trani]] |1996 |398rev; i, ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |Ang mga ''[[Trullo]]'' ng [[Alberobello]] |[[Talaksan:Alberobello_BW_2016-10-16_13-43-03.jpg|alt=Small white houses with conic roofs|150x150px]] |[[Lalawigan ng Bari|Bari]] |1996 |787; iii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Sinaunang Kristiyanong Monumento ng [[Ravenna]] |[[Talaksan:Basilica_of_San_Vitale.jpg|alt=A church in red brick|150x150px]] |[[Lalawigan ng Ravenna|Ravenna]] |1996 |788; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng Lungsod ng [[Pienza]] |[[Talaksan:Pienza_Piazza_Pio_II.JPG|alt=Town square with Renaissance buildings|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |1996 |789; i, ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Ika-18 Siglong Maharlikang [[Palasyo ng Caserta]] kasama ang Liwasan, ang [[Akwedukto ng Vanvitelli]], at ang Complex ng [[San Leucio]] |[[Talaksan:Caserta_jardín_44.JPG|alt=A large park with a pond in the middle, a palace at the far end|150x150px]] |[[Lalawigan ng Caserta|Caserta]] at [[Lalawigan ng Benevento|Benevento]] |1997 |549rev; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Tirahan ng Maharlikang Pamilya ng Saboya]] |[[Talaksan:Exterior_of_the_Palazzina_di_caccia_of_Stupinigi.jpg|alt=Large symmetrical palace complex with white walls|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Turin]], [[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] |1997 |823bis; i, ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Orto botanico di Padova|Harding Botaniko (Orto Botanico), Padua]] |[[Talaksan:OrtoBotPadova_Incrocio_viali.jpg|alt=A garden fountain in the middle|150x150px]] |[[Lalawigan ng Padua|Padua]] |1997 |824; ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Porto Venere|Portovenere]], [[Cinque Terre]], at ang mga Pulo ([[Palmaria (island)|Palmaria]], [[Tino (island)|Tino]], at [[Tinetto]]) |[[Talaksan:Chiesa_di_San_Pietro_Porto_Venere_Panorama_2.jpg|alt=A coastal town with multi storied colorful houses.|150x150px]] |[[Lalawigan ng La Spezia|La Spezia]] |1997 |826bis; ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Katedral ng Modena|Katedral]], [[Torre della Ghirlandina|Torre Civica]], at Piazza Grande, [[Modena]] |[[Talaksan:Duomo_di_Modena_20.JPG|alt=A white stone church with one tall tower.|150x150px]] |[[Lalawigan ng Modena|Modena]] |1997 |827; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Pook Arkeolohiko ng [[Pompeii|Pompeya]], [[Herculaneum|Erculano]], at [[Oplontis|Torre Annunziata]] |[[Talaksan:Ancient_Roman_Pompeii_-_Pompeji_-_Campania_-_Italy_-_July_10th_2013_-_32.jpg|alt=A street with ruined houses.|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Napoles]] |1997 |829; iii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Baybaying Amalfitana]] (Costiera Amalfitana) |[[Talaksan:Amalfi_coast_-_panoramio_(1).jpg|alt=Mountainous coastline with terraces and buildings|150x150px]] |[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]] |1997 |830; ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Valle dei Templi|Pook Arkeolohiko ng Agrigento]] |[[Talaksan:Valle_dei_templi_(tone-mapping)_II.jpg|alt=Ruins of a classical temple with columns|150x150px]] |[[Lalawigan ng Agrigento|Agrigento]] |1997 |831; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Villa Romana del Casale]] |[[Talaksan:Villa_del_Casale_(9528013749).jpg|alt=Villa del Casale's basilica with marble panels|150x150px]] |[[Lalawigan ng Enna|Enna]] |1997 |832; i, ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Su Nuraxi (Barumini)|Su Nuraxi di Barumini]] |[[Talaksan:Nuraghe_Su_Nuraxi_-_Barumini_-_Sardinia_-_Italy_-_29.jpg|150x150px]] |[[Lalawigan ng Timog Cerdeña|Timog Cerdeña]] |1997 |833; i, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Pook Arkeolohiko at ang [[Basilica di Santa Maria Assunta, Aquileia|Patriarkal na Basilika]] ng [[Aquileia]] |[[Talaksan:Basilica_Patriarcale_(Aquileia)_-_Exterior.jpg|alt=Church in stone and a baptistery|150x150px]] |[[Lalawigan ng Udine|Udine]] |1998 |825ter; iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng [[Urbino]] |[[Talaksan:Urbino-vista_paese.jpg|alt=Panorama of a city|150x150px]] |[[Lalawigan ng Pesaro and Urbino|Pesaro at Urbino]] |1998 |828; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Parco Nazionale del Cilento, Vallo di Diano e Alburni|Liwasang Pambansa ng Cilento at Vallo di Diano]] kasama ang Pook Arkeolohiko ng [[Paestum]] at [[Velia]], at ang [[Certosa di Padula]] |[[Talaksan:Paestum_BW_2013-05-17_13-22-35.jpg|alt=Ruins of a temple with columns|150x150px]] |[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]] |1998 |842; iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Villa Adriana]], Tivoli |[[Talaksan:Villa_Hadriana_(Villa_Adriana_Tivoli)_1000_03.jpg|alt=Roman ruins with columns around a pool|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |1999 |907; i, ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Verona|Lungsod ng Verona]] |[[Talaksan:Arche_scaligere_(Verona).jpg|150x150px]] |[[Lalawigan ng Verona|Verona]] |2000 |797rev; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Isole Eolie ([[Kapuluang Eolico]]) |[[Talaksan:Isole_Eolie_dall'alto.jpg|alt=A group of volcanic islands from above|150x150px]] |[[Lalawigan ng Messina|Messina]] |2000 |908; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Assisi]], ang [[Basilica ng San Francisco ng Assisi]], at iba pang Pook Pransiskano |[[Talaksan:BasilicaDiSanFrancescoAssisiDec132023_04.jpg|alt=Basilica di San Francesco in Assisi|150x150px]] |[[Lalawigan ng Perugia|Perugia]] |2000 |990; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Villa d'Este]], Tivoli |[[Talaksan:Villa_Deste_park_Rometta_2011_2.jpg|alt=Panoramic view of Villa d'Este with gardens and sculptures|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |2001 |1025; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Huling Barokong Bayan ng [[Val di Noto]] (Timog-Silangang Sicilia) |[[Talaksan:CattedraleNoto-1.jpg|alt=A baroque church, front view|150x150px]] |[[Lalawigan ng Catania|Catania]], [[Lalawigan ng Ragusa|Ragusa]], [[Lalawigan ng Syracuse|Siracusa]] |2002 |1024; i, ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Sacri Monti ng Piamonte at Lombardia|''Sacri Monti'' ng Piamonte at Lombardia]] |[[Talaksan:Sacro_Monte_di_Domodossola.JPG|alt=A church and surrounding buildings|150x150px]] |ilang pook |2003 |1068rev; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Val d'Orcia]] |[[Talaksan:Val_D_Orcia_Sunrise_(151505625).jpeg|alt=Hilly grass landscape|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |2004 |1026rev; iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Etruskong Nekropolis ng [[Cerveteri]] at [[Monterozzi necropolis|Tarquinia]] |[[Talaksan:Monterozzi_necropolis_—_Tomb_of_the_Leopards.jpg|alt=Wall painting depicting people banqueting and two leopards|150x150px]] |[[Lalawigan ng Viterbo|Viterbo]], [[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |2004 |1158; i, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Siracusa]] at ang Mabatong [[Nekropolis of Pantalica]] |[[Talaksan:Nekropolis_von_Pantalica.jpg|alt=Rock caves on a hillside|150x150px]] |[[Lalawigan ng Syracuse|Siracusa]] |2005 |1200; ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Genoa: Le Strade Nuove at ang sistema ng Palazzi dei Rolli|Genova: ''Le Strade Nuove'' at ang sistema ng ''Palazzi dei Rolli'']] |[[Talaksan:Genova-palazzo_Belimbau.jpg|alt=A large palace with a beige facade|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Genova]] |2006 |1211; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Daambakal ng Recia]] sa mga Tanawin ng [[Albula Railway|Albula]] / [[Bernina Railway|Bernina]]{{asterisk}} |[[Talaksan:55_Tirano,_2014_(02).JPG|alt=A train at a train station|150x150px]] |[[Lalawigan ng Sondrio|Sondrio]] |2008 |1276; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mantua]] at [[Sabbioneta]] |[[Talaksan:Mantova_-_Profilo_di_Mantova.jpg|alt=Mantua panorama|150x150px]] |[[Lalawigan ng Mantua|Mantua]] |2008 |1287; ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |Ang [[Dolomita]] |[[Talaksan:Marmolata.JPG|alt=Mountain scenery|150x150px]] |ilang pook |2009 |1237rev; vii, viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Monte San Giorgio]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Lago_di_Lugano3.jpg|alt=A wooded mountain and a lake.|150x150px]] |[[Lalawigan ng Varese|Varese]] |2010 |1090; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Mga Lombardo sa Italya: Pook ng Kapangyarihan (568–774 A.D.)|Mga Lombardo sa Italya: Pook ng Kapangyarihan (568-774 A.D.)]] |[[Talaksan:Cividale_tempietto3.JPG|alt=Stucco figures of saints|150x150px]] |ilang pook |2011 |1318; ii, iii, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Prehistorikong tirahang nakapilote sa paligid ng Alpes]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Palafitte-Lago_di_Ledro.jpg|alt=Pile dwelling house, reconstruction|150x150px]] |ilang pook |2011 |1363; iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Villa at Hardin ng Medici sa Toscana]] |[[Talaksan:Villa_medici_di_belcanto,_veduta_00.JPG|alt=A villa on the slope of a hill|150x150px]] |ilang pook |2013 |175; ii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Bundok Etna]] |[[Talaksan:Mt_Etna_and_Catania1.jpg|lalt=Mt Etna, covered with snow, with a city in front|150x150px]] |[[Lalawigan ng Catania|Catania]] |2013 |1427; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Tanawin ng Ubasan ng Piamonte: Langhe-Roero at Monferrato]] |[[Talaksan:Langhe.jpg|alt=Hilly area with vineyards|150x150px]] |[[Lalawigan ng Alessandria|Alessandria]], [[Lalawigan ng Asti|Asti]], [[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] |2014 |1390rev; iii, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Arabe-Normanong Palermo at ang mga Simbahang Katedral ng Cefalù at Monreale|Arabe-Normandong Palermo at ang mga Simbahang Katedral ng Cefalù at Monreale]] |[[Talaksan:Palermo-katedrala-santa-vergine-maria-assunta-w-317.jpg|alt=Church and a palm tree in front|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Palermo]] |2015 |1487; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Sinuana at Primitibong Gubat ng Haya sa Carpatos at Iba Pang Rehiyon ng Europa]]{{asterisk}} |[[Talaksan:ValleFondillo.jpg|alt=Forest and mountain landscape|150x150px]] |ilang pook |2017 |1133ter; ix (natural) | |- ! scope="row" |[[Venetian Works of Defence between the 16th and 17th centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar|Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: ''Stato da Terra'' – ''kanlurang Stato da Mar'']]''{{asterisk}}'' |[[Talaksan:Palmanova1600.jpg|alt=Map of a star fort|150x150px]] |[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]], [[Lalawigan ng Udine|Udine]], [[Lalawigan ng Verona|Verona]] |2017 |1533; iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Ivrea]], Industrial na Lungsod ng Ika-20 Siglog |[[Talaksan:Ivrea_Montenavale_EXMensa_01.JPG|alt=Industrial buildings|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Turin]] |2018 |1538bis; iv (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Burol ng Prosecco ng [[Conegliano]] at [[Valdobbiadene]]. ("Le Colline del Prosecco di Conegliano e Valdobbiadene") |[[Talaksan:Panorama_da_Collalbrigo_-_panoramio.jpg|alt=Panorama with vineyards|150x150px]] |[[Lalawigan ng Treviso|Treviso]] |2019 |1571rev; v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Tempio_termale.jpg|alt=Spa in the ancient style with columns|150x150px]] |[[Lalawigan ng Pistoia|Pistoia]] |2021 |1613; ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga ikalabing-apat na siklo ng fresco ng Padua]] |[[Talaksan:Padova_Cappella_degli_Scrovegni_Innen_Langhaus_Ost_1.jpg|alt=Interior of a chapel covered by frescos|150x150px]] |[[Lalawigan ng Padua|Padua]] |2021 |1623; ii (kultural) | |- ! scope="row" |Ang mga [[Mga Portico ng Bolonia|Portico ng Bolonia]] |[[Talaksan:Portici-1.jpg|alt=Street with porticoes on both sides|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Bolonia]] |2021 |1650; iv (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Sumisingaw na Karst at Kuweba ng Hilagang Apeninos |[[Talaksan:Calanco-monte-calvo.jpg|alt=Rocky barren landscape with some trees in the background|150x150px]] |ilang pook |2023 |1692; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Via Appia]]. ''Regina Viarum'' |[[Talaksan:Appian_Way.jpg|alt=Roman road, trees and plants around|150x150px]] |ilang pook |2024 |1708; iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Tradisyon ng Paglibing sa Prehistorya ng Cerdeña – ''Ang [[Domus de Janas|domus de janas]]'' |[[Talaksan:Putifigari,_necropoli_di_Monte_Siseri_(21).jpg|alt=Interior of a megalithic tomb|150x150px]] |ilang pook |2025 |1730; iii (kultural) | |- |} == Mga sanggunian == {{Reflist|2}} t0t4voveboro7czf1ejzy59pw3utqxb 2203464 2203463 2026-04-18T07:30:18Z Ryomaandres 8044 2203464 wikitext text/x-wiki Ang mga [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO|United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization]] (UNESCO) ay mga lugar na may kahalagahan sa pamanang [[Pamanang kultural|kultural]] o [[Pamanang natural|natural]] gaya ng inilarawan sa Kumbensiyong UNESCO sa Pamanang Pandaigdig, na itinatag noong 1972.<ref name="convention3">{{Cite web |title=The World Heritage Convention |url=https://whc.unesco.org/en/convention/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/ |archive-date=27 August 2016 |access-date=7 July 2019 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ang pamana ng kultura ay binubuo ng mga monumento (tulad ng mga gawang arkitektura, mga monumental na eskultura, o mga inskripsiyon), mga grupo ng mga gusali, at mga lugar (kabilang ang mga arkeolohikong lugar). Ang mga likas na katangian (binubuo ng mga pisikal at biyolohiko na pormasyon), mga pormasyong heolohiko at pisyograpiko (kabilang ang mga tirahan ng mga nanganganib na uri ng hayop at halaman), at mga natural na lugar na mahalaga mula sa pananaw ng agham, konserbasyon, o natural na kagandahan, ay binibigyang kahulugan bilang natural na pamana.<ref>{{cite web |title=Rock Drawings in Valcamonica |url=https://whc.unesco.org/en/list/94 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100703183257/http://whc.unesco.org/en/list/94 |archive-date=3 July 2010 |access-date=26 June 2010 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ipinagtibay ng [[Italya]] ang kumbensiyon noong Hunyo 23, 1978.<ref name="italy3">{{Cite web |title=Italy |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it |archive-date=December 1, 2021 |access-date=June 5, 2024 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ang Italya ay may 61 na nakalistang lugar, kaya ito ang estadong may pinakamaraming Pandaigdigang Pamanang Pook, mas mataas lamang sa [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Tsina|Tsina]] (60) at [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Alemanya|Alemanya]] (55).<ref name="italy">{{Cite web |title=Italy |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it |archive-date=December 1, 2021 |access-date=June 5, 2024 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref><ref>{{Cite web |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |archive-date=1 February 2021 |access-date=3 February 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ang unang lugar sa Italya, ang [[Mga Guhit sa Bato sa Valcamonica]], ay nakalista sa ika-3 Sesyon ng [[Komite ng Pook Pandaigdig]], na isinagawa sa [[Cairo]] at [[Luxor|Luxor, Ehipto]], noong 1979.<ref>{{Cite web |date=November 30, 1979 |title=Report of the Rapporteur |url=https://whc.unesco.org/archive/repcom79.htm#94 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200705111033/https://whc.unesco.org/archive/repcom79.htm#94 |archive-date=July 5, 2020 |access-date=July 12, 2014 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Dalawampu't limang lugar sa Italya ang naidagdag noong dekada 1990, kabilang ang 10 lugar na idinagdag sa ika-21 sesyon na isinagawa sa [[Napoles]] noong 1997. Ang Italya ay nagsilbing miyembro ng Komite ng Pook Pandaigdig nang limang beses, 1978–1985, 1987–1993, 1993–1999, 1999–2001, at 2021–2025. <ref name="italy" /> Sa 61 na pamana ng Italya, 55 ang kultural at 6 ang natural.<ref name="italy">{{Cite web |title=Italy |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it |archive-date=December 1, 2021 |access-date=June 5, 2024 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ "Italy"]. UNESCO World Heritage Centre. [https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it Archived] from the original on December 1, 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">June 5,</span> 2024</span>.</cite></ref> Pitong lugar ang transnasyonal. Ang Sentrong Pangkasaysayan ng Roma ay kabahagi ng [[Banal na Luklukan|Vaticano]]; ang [[Monte San Giorgio]] at [[Daambakal ng Recia]] sa [[Suwisa]]; ang [[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: Stato da Terra – kanlurang Stato da Mar|Mga Pagawaing Depensang Veneciano]] sa [[Kroasya]] at [[Montenegro]] ang [[Mga Prehistorikong tirahang nakapilote sa paligid ng Alpes]] sa 5 iba pang mga bansa; ang [[Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa]] sa 6 na iba pang bansa; at ang [[Mga Sinuana at Primitibong Gubat ng Haya sa Carpatos at Iba Pang Rehiyon ng Europa]] ay kabahagi ng 17 iba pang mga bansa. Bukod pa rito, ang Italya ay may 30 lugar sa pansamantalang listahan.<ref name="italy" /> == Mga Pandaigdigang Pamanang Pook == Itinala ng UNESCO ang mga lugar sa ilalim ng [[Pandaigdigang Pamanang Pook|sampung pamantayan]] ang bawat entrada ay dapat mapasailalim sa kahit isa sa mga pamantayan. Ang pamantayan i hanggang vi ay kultural, at ang pamantayan vii hanggang x ay natural.<ref>{{Cite web |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |archive-date=1 February 2021 |access-date=3 February 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> {{Legend|#D0E7FF|* Transnasyonal na pook}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |Pook ! scope="col" class="unsortable" |Imahen ! scope="col" |Lokasyon ([[Mga lalawigan ng Italya|lalawigan]]) ! scope="col" |Taong itinala ! data-sort-type="number" scope="col" |{{Abbr|Datos ng UNESCO|UNESCO reference number and criteria}} ! class="unsortable" scope="col" |Paglalarawan |- ! scope="row" |[[Mga Guhit sa Bato sa Valcamonica]] |[[Talaksan:Capodiponte0001.jpg|alt=Rock drawing of an animal|150x150px]] |[[Lalawigan ng Brescia|Brescia]] |1979 |94; iii, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Makasaysayang Sentro ng Roma]], at [[mga Pagmamay-ari ng Banal na Luklukan]] sa Lungsod na iyon na Mayroong mga Karapatang Ekstrateritoryal [[San Paolo Fuori le Mura]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Colosseo_2020.jpg|alt=Coloseum building|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |1980 |91ter; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Simbahan at Kumbentong Dominikano ng [[Santa Maria delle Grazie, Milan|Santa Maria delle Grazie]] kabilang ang "''Huling Hapunan''" ni Leonardo da Vinci |[[Talaksan:Santa_Maria_delle_Grazie,_Milano,_vista_di_tre_quarti_dal_Corso_Magenta.jpg|alt=A church in red brick|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Milan]] |1980 |93; i, ii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Sentrong Pangkasaysayan ng Florencia]] |[[Talaksan:FirenzeDec092023_01.jpg|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Florencia]] |1982 |174ter; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Venecia]] at ang [[Danaw ng Venecia|Danaw]] nito |[[Talaksan:Rio_Priuli_o_de_Santa_Sofia_(Venice).jpg|alt=A channel in Venice with boats parked|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Venecia]] |1987 |394; i, ii, iii, iv, v, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Piazza dei Miracoli|Piazza del Duomo, Pisa]] |[[Talaksan:CampodeiMiracoliPisa_edit.jpg|alt=White church, leaning tower and a circular baptistery|150x150px]] |[[Lalawigan ng Pisa|Pisa]] |1987 |395bis; i, ii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng [[San Gimignano]] |[[Talaksan:Panorama_San_Gimignano.jpg|alt=A small town dominated by many tall stone towers|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |1990 |550; i, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Ang [[Sassi di Matera|Sassi]] at ang Liwasan ng mga Simbahang Rupestrian ng [[Matera]] |[[Talaksan:"_12_-_ITALY_-_Sassi_di_Matera_UNESCO.JPG|alt=Structures built into the rock|150x150px]] |[[Lalawigan ng Matera|Matera]] |1993 |670; iii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Lungsod ng Vicenza at ang mga Palladianong Villa ng Veneto]] |[[Talaksan:VillaChiericati_2007_07_18_2.jpg|alt=A villa with columns in front|150x150px]] |[[Lalawigan ng Padua|Padua]], [[Lalawigan ng Rovigo|Rovigo]], [[Lalawigan ng Treviso|Treviso]], [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Lalawigan ng Verona|Verona]], [[Lalawigan ng Vicenza|Vicenza]] |1994 |712; i, ii (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng [[Siena]] |[[Talaksan:Siena_cathedral_panoramic_frontview.jpg|alt=Central square in Siena with a large gothic cathedral|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |1995 |717; i, ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Makasaysayang Sentro ng Napoles|Sentrong Pangkasaysayan ng Napoles]] |[[Talaksan:Castel_Nuovo_(29)_(15584302832).jpg|alt=A large stone castle|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Genova|Kalakhang Lungsod ng Napoles]] |1995 |726bis; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Crespi d'Adda]] |[[Talaksan:Vista_di_Crespi_d'Adda.JPG|alt=A row of parallel and connected factory buildings|150x150px]] |[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]] |1995 |730; iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Ferrara]], Lungsod ng Renasimyento at ang [[Ilog Po|Delta ng Po]] nito |[[Talaksan:Palais_ferrare.JPG|alt=A castle in red brick|150x150px]] |[[Lalawigan ng Ferrara|Ferrara]] |1995 |733bis; ii, iii, iv, v, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Castel del Monte, Apulia|Castel del Monte]] |[[Talaksan:Castel_del_Monte_-_Andria.jpg|alt=Octagonal castle with a tower on each of the eight corners.|150x150px]] |[[Lalawigan ng Barletta-Andria-Trani|Barletta-Andria-Trani]] |1996 |398rev; i, ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |Ang mga ''[[Trullo]]'' ng [[Alberobello]] |[[Talaksan:Alberobello_BW_2016-10-16_13-43-03.jpg|alt=Small white houses with conic roofs|150x150px]] |[[Lalawigan ng Bari|Bari]] |1996 |787; iii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Sinaunang Kristiyanong Monumento ng [[Ravenna]] |[[Talaksan:Basilica_of_San_Vitale.jpg|alt=A church in red brick|150x150px]] |[[Lalawigan ng Ravenna|Ravenna]] |1996 |788; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng Lungsod ng [[Pienza]] |[[Talaksan:Pienza_Piazza_Pio_II.JPG|alt=Town square with Renaissance buildings|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |1996 |789; i, ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Ika-18 Siglong Maharlikang [[Palasyo ng Caserta]] kasama ang Liwasan, ang [[Akwedukto ng Vanvitelli]], at ang Complex ng [[San Leucio]] |[[Talaksan:Caserta_jardín_44.JPG|alt=A large park with a pond in the middle, a palace at the far end|150x150px]] |[[Lalawigan ng Caserta|Caserta]] at [[Lalawigan ng Benevento|Benevento]] |1997 |549rev; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Tirahan ng Maharlikang Pamilya ng Saboya]] |[[Talaksan:Exterior_of_the_Palazzina_di_caccia_of_Stupinigi.jpg|alt=Large symmetrical palace complex with white walls|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Turin]], [[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] |1997 |823bis; i, ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Orto botanico di Padova|Harding Botaniko (Orto Botanico), Padua]] |[[Talaksan:OrtoBotPadova_Incrocio_viali.jpg|alt=A garden fountain in the middle|150x150px]] |[[Lalawigan ng Padua|Padua]] |1997 |824; ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Porto Venere|Portovenere]], [[Cinque Terre]], at ang mga Pulo ([[Palmaria (island)|Palmaria]], [[Tino (island)|Tino]], at [[Tinetto]]) |[[Talaksan:Chiesa_di_San_Pietro_Porto_Venere_Panorama_2.jpg|alt=A coastal town with multi storied colorful houses.|150x150px]] |[[Lalawigan ng La Spezia|La Spezia]] |1997 |826bis; ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Katedral ng Modena|Katedral]], [[Torre della Ghirlandina|Torre Civica]], at Piazza Grande, [[Modena]] |[[Talaksan:Duomo_di_Modena_20.JPG|alt=A white stone church with one tall tower.|150x150px]] |[[Lalawigan ng Modena|Modena]] |1997 |827; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Pook Arkeolohiko ng [[Pompeii|Pompeya]], [[Herculaneum|Erculano]], at [[Oplontis|Torre Annunziata]] |[[Talaksan:Ancient_Roman_Pompeii_-_Pompeji_-_Campania_-_Italy_-_July_10th_2013_-_32.jpg|alt=A street with ruined houses.|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Napoles]] |1997 |829; iii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Baybaying Amalfitana]] (Costiera Amalfitana) |[[Talaksan:Amalfi_coast_-_panoramio_(1).jpg|alt=Mountainous coastline with terraces and buildings|150x150px]] |[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]] |1997 |830; ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Valle dei Templi|Pook Arkeolohiko ng Agrigento]] |[[Talaksan:Valle_dei_templi_(tone-mapping)_II.jpg|alt=Ruins of a classical temple with columns|150x150px]] |[[Lalawigan ng Agrigento|Agrigento]] |1997 |831; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Villa Romana del Casale]] |[[Talaksan:Villa_del_Casale_(9528013749).jpg|alt=Villa del Casale's basilica with marble panels|150x150px]] |[[Lalawigan ng Enna|Enna]] |1997 |832; i, ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Su Nuraxi (Barumini)|Su Nuraxi di Barumini]] |[[Talaksan:Nuraghe_Su_Nuraxi_-_Barumini_-_Sardinia_-_Italy_-_29.jpg|150x150px]] |[[Lalawigan ng Timog Cerdeña|Timog Cerdeña]] |1997 |833; i, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Pook Arkeolohiko at ang [[Basilica di Santa Maria Assunta, Aquileia|Patriarkal na Basilika]] ng [[Aquileia]] |[[Talaksan:Basilica_Patriarcale_(Aquileia)_-_Exterior.jpg|alt=Church in stone and a baptistery|150x150px]] |[[Lalawigan ng Udine|Udine]] |1998 |825ter; iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng [[Urbino]] |[[Talaksan:Urbino-vista_paese.jpg|alt=Panorama of a city|150x150px]] |[[Lalawigan ng Pesaro and Urbino|Pesaro at Urbino]] |1998 |828; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Parco Nazionale del Cilento, Vallo di Diano e Alburni|Liwasang Pambansa ng Cilento at Vallo di Diano]] kasama ang Pook Arkeolohiko ng [[Paestum]] at [[Velia]], at ang [[Certosa di Padula]] |[[Talaksan:Paestum_BW_2013-05-17_13-22-35.jpg|alt=Ruins of a temple with columns|150x150px]] |[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]] |1998 |842; iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Villa Adriana]], Tivoli |[[Talaksan:Villa_Hadriana_(Villa_Adriana_Tivoli)_1000_03.jpg|alt=Roman ruins with columns around a pool|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |1999 |907; i, ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Verona|Lungsod ng Verona]] |[[Talaksan:Arche_scaligere_(Verona).jpg|150x150px]] |[[Lalawigan ng Verona|Verona]] |2000 |797rev; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Isole Eolie ([[Kapuluang Eolico]]) |[[Talaksan:Isole_Eolie_dall'alto.jpg|alt=A group of volcanic islands from above|150x150px]] |[[Lalawigan ng Messina|Messina]] |2000 |908; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Assisi]], ang [[Basilica ng San Francisco ng Assisi]], at iba pang Pook Pransiskano |[[Talaksan:BasilicaDiSanFrancescoAssisiDec132023_04.jpg|alt=Basilica di San Francesco in Assisi|150x150px]] |[[Lalawigan ng Perugia|Perugia]] |2000 |990; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Villa d'Este]], Tivoli |[[Talaksan:Villa_Deste_park_Rometta_2011_2.jpg|alt=Panoramic view of Villa d'Este with gardens and sculptures|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |2001 |1025; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Huling Barokong Bayan ng [[Val di Noto]] (Timog-Silangang Sicilia) |[[Talaksan:CattedraleNoto-1.jpg|alt=A baroque church, front view|150x150px]] |[[Lalawigan ng Catania|Catania]], [[Lalawigan ng Ragusa|Ragusa]], [[Lalawigan ng Syracuse|Siracusa]] |2002 |1024; i, ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Sacri Monti ng Piamonte at Lombardia|''Sacri Monti'' ng Piamonte at Lombardia]] |[[Talaksan:Sacro_Monte_di_Domodossola.JPG|alt=A church and surrounding buildings|150x150px]] |ilang pook |2003 |1068rev; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Val d'Orcia]] |[[Talaksan:Val_D_Orcia_Sunrise_(151505625).jpeg|alt=Hilly grass landscape|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |2004 |1026rev; iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Etruskong Nekropolis ng [[Cerveteri]] at [[Monterozzi necropolis|Tarquinia]] |[[Talaksan:Monterozzi_necropolis_—_Tomb_of_the_Leopards.jpg|alt=Wall painting depicting people banqueting and two leopards|150x150px]] |[[Lalawigan ng Viterbo|Viterbo]], [[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |2004 |1158; i, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Siracusa]] at ang Mabatong [[Nekropolis ng Pantalica]] |[[Talaksan:Nekropolis_von_Pantalica.jpg|alt=Rock caves on a hillside|150x150px]] |[[Lalawigan ng Syracuse|Siracusa]] |2005 |1200; ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Genoa: Le Strade Nuove at ang sistema ng Palazzi dei Rolli|Genova: ''Le Strade Nuove'' at ang sistema ng ''Palazzi dei Rolli'']] |[[Talaksan:Genova-palazzo_Belimbau.jpg|alt=A large palace with a beige facade|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Genova]] |2006 |1211; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Daambakal ng Recia]] sa mga Tanawin ng [[Albula Railway|Albula]] / [[Bernina Railway|Bernina]]{{asterisk}} |[[Talaksan:55_Tirano,_2014_(02).JPG|alt=A train at a train station|150x150px]] |[[Lalawigan ng Sondrio|Sondrio]] |2008 |1276; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mantua]] at [[Sabbioneta]] |[[Talaksan:Mantova_-_Profilo_di_Mantova.jpg|alt=Mantua panorama|150x150px]] |[[Lalawigan ng Mantua|Mantua]] |2008 |1287; ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |Ang [[Dolomita]] |[[Talaksan:Marmolata.JPG|alt=Mountain scenery|150x150px]] |ilang pook |2009 |1237rev; vii, viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Monte San Giorgio]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Lago_di_Lugano3.jpg|alt=A wooded mountain and a lake.|150x150px]] |[[Lalawigan ng Varese|Varese]] |2010 |1090; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Mga Lombardo sa Italya: Pook ng Kapangyarihan (568–774 A.D.)|Mga Lombardo sa Italya: Pook ng Kapangyarihan (568-774 A.D.)]] |[[Talaksan:Cividale_tempietto3.JPG|alt=Stucco figures of saints|150x150px]] |ilang pook |2011 |1318; ii, iii, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Prehistorikong tirahang nakapilote sa paligid ng Alpes]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Palafitte-Lago_di_Ledro.jpg|alt=Pile dwelling house, reconstruction|150x150px]] |ilang pook |2011 |1363; iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Villa at Hardin ng Medici sa Toscana]] |[[Talaksan:Villa_medici_di_belcanto,_veduta_00.JPG|alt=A villa on the slope of a hill|150x150px]] |ilang pook |2013 |175; ii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Bundok Etna]] |[[Talaksan:Mt_Etna_and_Catania1.jpg|lalt=Mt Etna, covered with snow, with a city in front|150x150px]] |[[Lalawigan ng Catania|Catania]] |2013 |1427; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Tanawin ng Ubasan ng Piamonte: Langhe-Roero at Monferrato]] |[[Talaksan:Langhe.jpg|alt=Hilly area with vineyards|150x150px]] |[[Lalawigan ng Alessandria|Alessandria]], [[Lalawigan ng Asti|Asti]], [[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] |2014 |1390rev; iii, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Arabe-Normanong Palermo at ang mga Simbahang Katedral ng Cefalù at Monreale|Arabe-Normandong Palermo at ang mga Simbahang Katedral ng Cefalù at Monreale]] |[[Talaksan:Palermo-katedrala-santa-vergine-maria-assunta-w-317.jpg|alt=Church and a palm tree in front|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Palermo]] |2015 |1487; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Sinuana at Primitibong Gubat ng Haya sa Carpatos at Iba Pang Rehiyon ng Europa]]{{asterisk}} |[[Talaksan:ValleFondillo.jpg|alt=Forest and mountain landscape|150x150px]] |ilang pook |2017 |1133ter; ix (natural) | |- ! scope="row" |[[Venetian Works of Defence between the 16th and 17th centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar|Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: ''Stato da Terra'' – ''kanlurang Stato da Mar'']]''{{asterisk}}'' |[[Talaksan:Palmanova1600.jpg|alt=Map of a star fort|150x150px]] |[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]], [[Lalawigan ng Udine|Udine]], [[Lalawigan ng Verona|Verona]] |2017 |1533; iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Ivrea]], Industrial na Lungsod ng Ika-20 Siglog |[[Talaksan:Ivrea_Montenavale_EXMensa_01.JPG|alt=Industrial buildings|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Turin]] |2018 |1538bis; iv (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Burol ng Prosecco ng [[Conegliano]] at [[Valdobbiadene]]. ("Le Colline del Prosecco di Conegliano e Valdobbiadene") |[[Talaksan:Panorama_da_Collalbrigo_-_panoramio.jpg|alt=Panorama with vineyards|150x150px]] |[[Lalawigan ng Treviso|Treviso]] |2019 |1571rev; v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Tempio_termale.jpg|alt=Spa in the ancient style with columns|150x150px]] |[[Lalawigan ng Pistoia|Pistoia]] |2021 |1613; ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga ikalabing-apat na siklo ng fresco ng Padua]] |[[Talaksan:Padova_Cappella_degli_Scrovegni_Innen_Langhaus_Ost_1.jpg|alt=Interior of a chapel covered by frescos|150x150px]] |[[Lalawigan ng Padua|Padua]] |2021 |1623; ii (kultural) | |- ! scope="row" |Ang mga [[Mga Portico ng Bolonia|Portico ng Bolonia]] |[[Talaksan:Portici-1.jpg|alt=Street with porticoes on both sides|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Bolonia]] |2021 |1650; iv (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Sumisingaw na Karst at Kuweba ng Hilagang Apeninos |[[Talaksan:Calanco-monte-calvo.jpg|alt=Rocky barren landscape with some trees in the background|150x150px]] |ilang pook |2023 |1692; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Via Appia]]. ''Regina Viarum'' |[[Talaksan:Appian_Way.jpg|alt=Roman road, trees and plants around|150x150px]] |ilang pook |2024 |1708; iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Tradisyon ng Paglibing sa Prehistorya ng Cerdeña – ''Ang [[Domus de Janas|domus de janas]]'' |[[Talaksan:Putifigari,_necropoli_di_Monte_Siseri_(21).jpg|alt=Interior of a megalithic tomb|150x150px]] |ilang pook |2025 |1730; iii (kultural) | |- |} == Mga sanggunian == {{Reflist|2}} ky0jxi04y7gcx78pgz0oobpmhrwggil 2203465 2203464 2026-04-18T07:31:05Z Ryomaandres 8044 2203465 wikitext text/x-wiki Ang mga [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO|United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization]] (UNESCO) ay mga lugar na may kahalagahan sa pamanang [[Pamanang kultural|kultural]] o [[Pamanang natural|natural]] gaya ng inilarawan sa Kumbensiyong UNESCO sa Pamanang Pandaigdig, na itinatag noong 1972.<ref name="convention3">{{Cite web |title=The World Heritage Convention |url=https://whc.unesco.org/en/convention/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/ |archive-date=27 August 2016 |access-date=7 July 2019 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ang pamana ng kultura ay binubuo ng mga monumento (tulad ng mga gawang arkitektura, mga monumental na eskultura, o mga inskripsiyon), mga grupo ng mga gusali, at mga lugar (kabilang ang mga arkeolohikong lugar). Ang mga likas na katangian (binubuo ng mga pisikal at biyolohiko na pormasyon), mga pormasyong heolohiko at pisyograpiko (kabilang ang mga tirahan ng mga nanganganib na uri ng hayop at halaman), at mga natural na lugar na mahalaga mula sa pananaw ng agham, konserbasyon, o natural na kagandahan, ay binibigyang kahulugan bilang natural na pamana.<ref>{{cite web |title=Rock Drawings in Valcamonica |url=https://whc.unesco.org/en/list/94 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100703183257/http://whc.unesco.org/en/list/94 |archive-date=3 July 2010 |access-date=26 June 2010 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ipinagtibay ng [[Italya]] ang kumbensiyon noong Hunyo 23, 1978.<ref name="italy3">{{Cite web |title=Italy |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it |archive-date=December 1, 2021 |access-date=June 5, 2024 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ang Italya ay may 61 na nakalistang lugar, kaya ito ang estadong may pinakamaraming Pandaigdigang Pamanang Pook, mas mataas lamang sa [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Tsina|Tsina]] (60) at [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Alemanya|Alemanya]] (55).<ref name="italy">{{Cite web |title=Italy |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it |archive-date=December 1, 2021 |access-date=June 5, 2024 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref><ref>{{Cite web |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |archive-date=1 February 2021 |access-date=3 February 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ang unang lugar sa Italya, ang [[Mga Guhit sa Bato sa Valcamonica]], ay nakalista sa ika-3 Sesyon ng [[Komite ng Pook Pandaigdig]], na isinagawa sa [[Cairo]] at [[Luxor|Luxor, Ehipto]], noong 1979.<ref>{{Cite web |date=November 30, 1979 |title=Report of the Rapporteur |url=https://whc.unesco.org/archive/repcom79.htm#94 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200705111033/https://whc.unesco.org/archive/repcom79.htm#94 |archive-date=July 5, 2020 |access-date=July 12, 2014 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Dalawampu't limang lugar sa Italya ang naidagdag noong dekada 1990, kabilang ang 10 lugar na idinagdag sa ika-21 sesyon na isinagawa sa [[Napoles]] noong 1997. Ang Italya ay nagsilbing miyembro ng Komite ng Pook Pandaigdig nang limang beses, 1978–1985, 1987–1993, 1993–1999, 1999–2001, at 2021–2025. <ref name="italy" /> Sa 61 na pamana ng Italya, 55 ang kultural at 6 ang natural.<ref name="italy">{{Cite web |title=Italy |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it |archive-date=December 1, 2021 |access-date=June 5, 2024 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ "Italy"]. UNESCO World Heritage Centre. [https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it Archived] from the original on December 1, 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">June 5,</span> 2024</span>.</cite></ref> Pitong lugar ang transnasyonal. Ang Sentrong Pangkasaysayan ng Roma ay kabahagi ng [[Banal na Luklukan|Vaticano]]; ang [[Monte San Giorgio]] at [[Daambakal ng Recia]] sa [[Suwisa]]; ang [[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: Stato da Terra – kanlurang Stato da Mar|Mga Pagawaing Depensang Veneciano]] sa [[Kroasya]] at [[Montenegro]] ang [[Mga Prehistorikong tirahang nakapilote sa paligid ng Alpes]] sa 5 iba pang mga bansa; ang [[Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa]] sa 6 na iba pang bansa; at ang [[Mga Sinuana at Primitibong Gubat ng Haya sa Carpatos at Iba Pang Rehiyon ng Europa]] ay kabahagi ng 17 iba pang mga bansa. Bukod pa rito, ang Italya ay may 30 lugar sa pansamantalang listahan.<ref name="italy" /> == Mga Pandaigdigang Pamanang Pook == Itinala ng UNESCO ang mga lugar sa ilalim ng [[Pandaigdigang Pamanang Pook|sampung pamantayan]] ang bawat entrada ay dapat mapasailalim sa kahit isa sa mga pamantayan. Ang pamantayan i hanggang vi ay kultural, at ang pamantayan vii hanggang x ay natural.<ref>{{Cite web |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |archive-date=1 February 2021 |access-date=3 February 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> {{Legend|#D0E7FF|* Transnasyonal na pook}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |Pook ! scope="col" class="unsortable" |Imahen ! scope="col" |Lokasyon ([[Mga lalawigan ng Italya|lalawigan]]) ! scope="col" |Taong itinala ! data-sort-type="number" scope="col" |{{Abbr|Datos ng UNESCO|UNESCO reference number and criteria}} ! class="unsortable" scope="col" |Paglalarawan |- ! scope="row" |[[Mga Guhit sa Bato sa Valcamonica]] |[[Talaksan:Capodiponte0001.jpg|alt=Rock drawing of an animal|150x150px]] |[[Lalawigan ng Brescia|Brescia]] |1979 |94; iii, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Makasaysayang Sentro ng Roma]], at [[mga Pagmamay-ari ng Banal na Luklukan]] sa Lungsod na iyon na Mayroong mga Karapatang Ekstrateritoryal [[San Paolo Fuori le Mura]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Colosseo_2020.jpg|alt=Coloseum building|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |1980 |91ter; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Simbahan at Kumbentong Dominikano ng [[Santa Maria delle Grazie, Milan|Santa Maria delle Grazie]] kabilang ang "''Huling Hapunan''" ni Leonardo da Vinci |[[Talaksan:Santa_Maria_delle_Grazie,_Milano,_vista_di_tre_quarti_dal_Corso_Magenta.jpg|alt=A church in red brick|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Milan]] |1980 |93; i, ii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Sentrong Pangkasaysayan ng Florencia]] |[[Talaksan:FirenzeDec092023_01.jpg|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Florencia]] |1982 |174ter; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Venecia]] at ang [[Danaw ng Venecia|Danaw]] nito |[[Talaksan:Rio_Priuli_o_de_Santa_Sofia_(Venice).jpg|alt=A channel in Venice with boats parked|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Venecia]] |1987 |394; i, ii, iii, iv, v, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Piazza dei Miracoli|Piazza del Duomo, Pisa]] |[[Talaksan:CampodeiMiracoliPisa_edit.jpg|alt=White church, leaning tower and a circular baptistery|150x150px]] |[[Lalawigan ng Pisa|Pisa]] |1987 |395bis; i, ii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng [[San Gimignano]] |[[Talaksan:Panorama_San_Gimignano.jpg|alt=A small town dominated by many tall stone towers|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |1990 |550; i, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Ang [[Sassi di Matera|Sassi]] at ang Liwasan ng mga Simbahang Rupestrian ng [[Matera]] |[[Talaksan:"_12_-_ITALY_-_Sassi_di_Matera_UNESCO.JPG|alt=Structures built into the rock|150x150px]] |[[Lalawigan ng Matera|Matera]] |1993 |670; iii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Lungsod ng Vicenza at ang mga Palladianong Villa ng Veneto]] |[[Talaksan:VillaChiericati_2007_07_18_2.jpg|alt=A villa with columns in front|150x150px]] |[[Lalawigan ng Padua|Padua]], [[Lalawigan ng Rovigo|Rovigo]], [[Lalawigan ng Treviso|Treviso]], [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Lalawigan ng Verona|Verona]], [[Lalawigan ng Vicenza|Vicenza]] |1994 |712; i, ii (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng [[Siena]] |[[Talaksan:Siena_cathedral_panoramic_frontview.jpg|alt=Central square in Siena with a large gothic cathedral|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |1995 |717; i, ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Makasaysayang Sentro ng Napoles|Sentrong Pangkasaysayan ng Napoles]] |[[Talaksan:Castel_Nuovo_(29)_(15584302832).jpg|alt=A large stone castle|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Genova|Kalakhang Lungsod ng Napoles]] |1995 |726bis; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Crespi d'Adda]] |[[Talaksan:Vista_di_Crespi_d'Adda.JPG|alt=A row of parallel and connected factory buildings|150x150px]] |[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]] |1995 |730; iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Ferrara]], Lungsod ng Renasimyento at ang [[Ilog Po|Delta ng Po]] nito |[[Talaksan:Palais_ferrare.JPG|alt=A castle in red brick|150x150px]] |[[Lalawigan ng Ferrara|Ferrara]] |1995 |733bis; ii, iii, iv, v, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Castel del Monte, Apulia|Castel del Monte]] |[[Talaksan:Castel_del_Monte_-_Andria.jpg|alt=Octagonal castle with a tower on each of the eight corners.|150x150px]] |[[Lalawigan ng Barletta-Andria-Trani|Barletta-Andria-Trani]] |1996 |398rev; i, ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |Ang mga ''[[Trullo]]'' ng [[Alberobello]] |[[Talaksan:Alberobello_BW_2016-10-16_13-43-03.jpg|alt=Small white houses with conic roofs|150x150px]] |[[Lalawigan ng Bari|Bari]] |1996 |787; iii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Sinaunang Kristiyanong Monumento ng [[Ravenna]] |[[Talaksan:Basilica_of_San_Vitale.jpg|alt=A church in red brick|150x150px]] |[[Lalawigan ng Ravenna|Ravenna]] |1996 |788; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng Lungsod ng [[Pienza]] |[[Talaksan:Pienza_Piazza_Pio_II.JPG|alt=Town square with Renaissance buildings|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |1996 |789; i, ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Ika-18 Siglong Maharlikang [[Palasyo ng Caserta]] kasama ang Liwasan, ang [[Akwedukto ng Vanvitelli]], at ang Complex ng [[San Leucio]] |[[Talaksan:Caserta_jardín_44.JPG|alt=A large park with a pond in the middle, a palace at the far end|150x150px]] |[[Lalawigan ng Caserta|Caserta]] at [[Lalawigan ng Benevento|Benevento]] |1997 |549rev; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Tirahan ng Maharlikang Pamilya ng Saboya]] |[[Talaksan:Exterior_of_the_Palazzina_di_caccia_of_Stupinigi.jpg|alt=Large symmetrical palace complex with white walls|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Turin]], [[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] |1997 |823bis; i, ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Orto botanico di Padova|Harding Botaniko (Orto Botanico), Padua]] |[[Talaksan:OrtoBotPadova_Incrocio_viali.jpg|alt=A garden fountain in the middle|150x150px]] |[[Lalawigan ng Padua|Padua]] |1997 |824; ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Porto Venere|Portovenere]], [[Cinque Terre]], at ang mga Pulo ([[Palmaria (island)|Palmaria]], [[Tino (island)|Tino]], at [[Tinetto]]) |[[Talaksan:Chiesa_di_San_Pietro_Porto_Venere_Panorama_2.jpg|alt=A coastal town with multi storied colorful houses.|150x150px]] |[[Lalawigan ng La Spezia|La Spezia]] |1997 |826bis; ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Katedral ng Modena|Katedral]], [[Torre della Ghirlandina|Torre Civica]], at Piazza Grande, [[Modena]] |[[Talaksan:Duomo_di_Modena_20.JPG|alt=A white stone church with one tall tower.|150x150px]] |[[Lalawigan ng Modena|Modena]] |1997 |827; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Pook Arkeolohiko ng [[Pompeii|Pompeya]], [[Herculaneum|Erculano]], at [[Oplontis|Torre Annunziata]] |[[Talaksan:Ancient_Roman_Pompeii_-_Pompeji_-_Campania_-_Italy_-_July_10th_2013_-_32.jpg|alt=A street with ruined houses.|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Napoles]] |1997 |829; iii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Baybaying Amalfitana]] (Costiera Amalfitana) |[[Talaksan:Amalfi_coast_-_panoramio_(1).jpg|alt=Mountainous coastline with terraces and buildings|150x150px]] |[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]] |1997 |830; ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Valle dei Templi|Pook Arkeolohiko ng Agrigento]] |[[Talaksan:Valle_dei_templi_(tone-mapping)_II.jpg|alt=Ruins of a classical temple with columns|150x150px]] |[[Lalawigan ng Agrigento|Agrigento]] |1997 |831; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Villa Romana del Casale]] |[[Talaksan:Villa_del_Casale_(9528013749).jpg|alt=Villa del Casale's basilica with marble panels|150x150px]] |[[Lalawigan ng Enna|Enna]] |1997 |832; i, ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Su Nuraxi (Barumini)|Su Nuraxi di Barumini]] |[[Talaksan:Nuraghe_Su_Nuraxi_-_Barumini_-_Sardinia_-_Italy_-_29.jpg|150x150px]] |[[Lalawigan ng Timog Cerdeña|Timog Cerdeña]] |1997 |833; i, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Pook Arkeolohiko at ang [[Basilica di Santa Maria Assunta, Aquileia|Patriarkal na Basilika]] ng [[Aquileia]] |[[Talaksan:Basilica_Patriarcale_(Aquileia)_-_Exterior.jpg|alt=Church in stone and a baptistery|150x150px]] |[[Lalawigan ng Udine|Udine]] |1998 |825ter; iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng [[Urbino]] |[[Talaksan:Urbino-vista_paese.jpg|alt=Panorama of a city|150x150px]] |[[Lalawigan ng Pesaro and Urbino|Pesaro at Urbino]] |1998 |828; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Parco Nazionale del Cilento, Vallo di Diano e Alburni|Liwasang Pambansa ng Cilento at Vallo di Diano]] kasama ang Pook Arkeolohiko ng [[Paestum]] at [[Velia]], at ang [[Certosa di Padula]] |[[Talaksan:Paestum_BW_2013-05-17_13-22-35.jpg|alt=Ruins of a temple with columns|150x150px]] |[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]] |1998 |842; iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Villa Adriana]], Tivoli |[[Talaksan:Villa_Hadriana_(Villa_Adriana_Tivoli)_1000_03.jpg|alt=Roman ruins with columns around a pool|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |1999 |907; i, ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Verona|Lungsod ng Verona]] |[[Talaksan:Arche_scaligere_(Verona).jpg|150x150px]] |[[Lalawigan ng Verona|Verona]] |2000 |797rev; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Isole Eolie ([[Kapuluang Eolico]]) |[[Talaksan:Isole_Eolie_dall'alto.jpg|alt=A group of volcanic islands from above|150x150px]] |[[Lalawigan ng Messina|Messina]] |2000 |908; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Assisi]], ang [[Basilica ng San Francisco ng Assisi]], at iba pang Pook Pransiskano |[[Talaksan:BasilicaDiSanFrancescoAssisiDec132023_04.jpg|alt=Basilica di San Francesco in Assisi|150x150px]] |[[Lalawigan ng Perugia|Perugia]] |2000 |990; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Villa d'Este]], Tivoli |[[Talaksan:Villa_Deste_park_Rometta_2011_2.jpg|alt=Panoramic view of Villa d'Este with gardens and sculptures|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |2001 |1025; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Huling Barokong Bayan ng [[Val di Noto]] (Timog-Silangang Sicilia) |[[Talaksan:CattedraleNoto-1.jpg|alt=A baroque church, front view|150x150px]] |[[Lalawigan ng Catania|Catania]], [[Lalawigan ng Ragusa|Ragusa]], [[Lalawigan ng Syracuse|Siracusa]] |2002 |1024; i, ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Sacri Monti ng Piamonte at Lombardia|''Sacri Monti'' ng Piamonte at Lombardia]] |[[Talaksan:Sacro_Monte_di_Domodossola.JPG|alt=A church and surrounding buildings|150x150px]] |ilang pook |2003 |1068rev; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Val d'Orcia]] |[[Talaksan:Val_D_Orcia_Sunrise_(151505625).jpeg|alt=Hilly grass landscape|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |2004 |1026rev; iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Etruskong Nekropolis ng [[Cerveteri]] at [[Monterozzi necropolis|Tarquinia]] |[[Talaksan:Monterozzi_necropolis_—_Tomb_of_the_Leopards.jpg|alt=Wall painting depicting people banqueting and two leopards|150x150px]] |[[Lalawigan ng Viterbo|Viterbo]], [[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |2004 |1158; i, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Siracusa]] at ang Mabatong [[Nekropolis ng Pantalica]] |[[Talaksan:Nekropolis_von_Pantalica.jpg|alt=Rock caves on a hillside|150x150px]] |[[Lalawigan ng Syracuse|Siracusa]] |2005 |1200; ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Genoa: Le Strade Nuove at ang sistema ng Palazzi dei Rolli|Genova: ''Le Strade Nuove'' at ang sistema ng ''Palazzi dei Rolli'']] |[[Talaksan:Genova-palazzo_Belimbau.jpg|alt=A large palace with a beige facade|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Genova]] |2006 |1211; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Daambakal ng Recia]] sa mga Tanawin ng [[Albula Railway|Albula]] / [[Bernina Railway|Bernina]]{{asterisk}} |[[Talaksan:55_Tirano,_2014_(02).JPG|alt=A train at a train station|150x150px]] |[[Lalawigan ng Sondrio|Sondrio]] |2008 |1276; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mantua]] at [[Sabbioneta]] |[[Talaksan:Mantova_-_Profilo_di_Mantova.jpg|alt=Mantua panorama|150x150px]] |[[Lalawigan ng Mantua|Mantua]] |2008 |1287; ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |Ang [[Dolomita]] |[[Talaksan:Marmolata.JPG|alt=Mountain scenery|150x150px]] |ilang pook |2009 |1237rev; vii, viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Monte San Giorgio]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Lago_di_Lugano3.jpg|alt=A wooded mountain and a lake.|150x150px]] |[[Lalawigan ng Varese|Varese]] |2010 |1090; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Mga Lombardo sa Italya: Mga Pook ng Kapangyarihan (568–774 A.D.)]] |[[Talaksan:Cividale_tempietto3.JPG|alt=Stucco figures of saints|150x150px]] |ilang pook |2011 |1318; ii, iii, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Prehistorikong tirahang nakapilote sa paligid ng Alpes]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Palafitte-Lago_di_Ledro.jpg|alt=Pile dwelling house, reconstruction|150x150px]] |ilang pook |2011 |1363; iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Villa at Hardin ng Medici sa Toscana]] |[[Talaksan:Villa_medici_di_belcanto,_veduta_00.JPG|alt=A villa on the slope of a hill|150x150px]] |ilang pook |2013 |175; ii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Bundok Etna]] |[[Talaksan:Mt_Etna_and_Catania1.jpg|lalt=Mt Etna, covered with snow, with a city in front|150x150px]] |[[Lalawigan ng Catania|Catania]] |2013 |1427; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Tanawin ng Ubasan ng Piamonte: Langhe-Roero at Monferrato]] |[[Talaksan:Langhe.jpg|alt=Hilly area with vineyards|150x150px]] |[[Lalawigan ng Alessandria|Alessandria]], [[Lalawigan ng Asti|Asti]], [[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] |2014 |1390rev; iii, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Arabe-Normanong Palermo at ang mga Simbahang Katedral ng Cefalù at Monreale|Arabe-Normandong Palermo at ang mga Simbahang Katedral ng Cefalù at Monreale]] |[[Talaksan:Palermo-katedrala-santa-vergine-maria-assunta-w-317.jpg|alt=Church and a palm tree in front|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Palermo]] |2015 |1487; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Sinuana at Primitibong Gubat ng Haya sa Carpatos at Iba Pang Rehiyon ng Europa]]{{asterisk}} |[[Talaksan:ValleFondillo.jpg|alt=Forest and mountain landscape|150x150px]] |ilang pook |2017 |1133ter; ix (natural) | |- ! scope="row" |[[Venetian Works of Defence between the 16th and 17th centuries: Stato da Terra – Western Stato da Mar|Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: ''Stato da Terra'' – ''kanlurang Stato da Mar'']]''{{asterisk}}'' |[[Talaksan:Palmanova1600.jpg|alt=Map of a star fort|150x150px]] |[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]], [[Lalawigan ng Udine|Udine]], [[Lalawigan ng Verona|Verona]] |2017 |1533; iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Ivrea]], Industrial na Lungsod ng Ika-20 Siglog |[[Talaksan:Ivrea_Montenavale_EXMensa_01.JPG|alt=Industrial buildings|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Turin]] |2018 |1538bis; iv (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Burol ng Prosecco ng [[Conegliano]] at [[Valdobbiadene]]. ("Le Colline del Prosecco di Conegliano e Valdobbiadene") |[[Talaksan:Panorama_da_Collalbrigo_-_panoramio.jpg|alt=Panorama with vineyards|150x150px]] |[[Lalawigan ng Treviso|Treviso]] |2019 |1571rev; v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Tempio_termale.jpg|alt=Spa in the ancient style with columns|150x150px]] |[[Lalawigan ng Pistoia|Pistoia]] |2021 |1613; ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga ikalabing-apat na siklo ng fresco ng Padua]] |[[Talaksan:Padova_Cappella_degli_Scrovegni_Innen_Langhaus_Ost_1.jpg|alt=Interior of a chapel covered by frescos|150x150px]] |[[Lalawigan ng Padua|Padua]] |2021 |1623; ii (kultural) | |- ! scope="row" |Ang mga [[Mga Portico ng Bolonia|Portico ng Bolonia]] |[[Talaksan:Portici-1.jpg|alt=Street with porticoes on both sides|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Bolonia]] |2021 |1650; iv (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Sumisingaw na Karst at Kuweba ng Hilagang Apeninos |[[Talaksan:Calanco-monte-calvo.jpg|alt=Rocky barren landscape with some trees in the background|150x150px]] |ilang pook |2023 |1692; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Via Appia]]. ''Regina Viarum'' |[[Talaksan:Appian_Way.jpg|alt=Roman road, trees and plants around|150x150px]] |ilang pook |2024 |1708; iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Tradisyon ng Paglibing sa Prehistorya ng Cerdeña – ''Ang [[Domus de Janas|domus de janas]]'' |[[Talaksan:Putifigari,_necropoli_di_Monte_Siseri_(21).jpg|alt=Interior of a megalithic tomb|150x150px]] |ilang pook |2025 |1730; iii (kultural) | |- |} == Mga sanggunian == {{Reflist|2}} hihr0rts6kudwhjxibfr5gdlgnqzv2x 2203467 2203465 2026-04-18T07:35:20Z Ryomaandres 8044 2203467 wikitext text/x-wiki Ang mga [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO|United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization]] (UNESCO) ay mga lugar na may kahalagahan sa pamanang [[Pamanang kultural|kultural]] o [[Pamanang natural|natural]] gaya ng inilarawan sa Kumbensiyong UNESCO sa Pamanang Pandaigdig, na itinatag noong 1972.<ref name="convention3">{{Cite web |title=The World Heritage Convention |url=https://whc.unesco.org/en/convention/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/ |archive-date=27 August 2016 |access-date=7 July 2019 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ang pamana ng kultura ay binubuo ng mga monumento (tulad ng mga gawang arkitektura, mga monumental na eskultura, o mga inskripsiyon), mga grupo ng mga gusali, at mga lugar (kabilang ang mga arkeolohikong lugar). Ang mga likas na katangian (binubuo ng mga pisikal at biyolohiko na pormasyon), mga pormasyong heolohiko at pisyograpiko (kabilang ang mga tirahan ng mga nanganganib na uri ng hayop at halaman), at mga natural na lugar na mahalaga mula sa pananaw ng agham, konserbasyon, o natural na kagandahan, ay binibigyang kahulugan bilang natural na pamana.<ref>{{cite web |title=Rock Drawings in Valcamonica |url=https://whc.unesco.org/en/list/94 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100703183257/http://whc.unesco.org/en/list/94 |archive-date=3 July 2010 |access-date=26 June 2010 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ipinagtibay ng [[Italya]] ang kumbensiyon noong Hunyo 23, 1978.<ref name="italy3">{{Cite web |title=Italy |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it |archive-date=December 1, 2021 |access-date=June 5, 2024 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ang Italya ay may 61 na nakalistang lugar, kaya ito ang estadong may pinakamaraming Pandaigdigang Pamanang Pook, mas mataas lamang sa [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Tsina|Tsina]] (60) at [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Alemanya|Alemanya]] (55).<ref name="italy">{{Cite web |title=Italy |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it |archive-date=December 1, 2021 |access-date=June 5, 2024 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref><ref>{{Cite web |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |archive-date=1 February 2021 |access-date=3 February 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ang unang lugar sa Italya, ang [[Mga Guhit sa Bato sa Valcamonica]], ay nakalista sa ika-3 Sesyon ng [[Komite ng Pook Pandaigdig]], na isinagawa sa [[Cairo]] at [[Luxor|Luxor, Ehipto]], noong 1979.<ref>{{Cite web |date=November 30, 1979 |title=Report of the Rapporteur |url=https://whc.unesco.org/archive/repcom79.htm#94 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200705111033/https://whc.unesco.org/archive/repcom79.htm#94 |archive-date=July 5, 2020 |access-date=July 12, 2014 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Dalawampu't limang lugar sa Italya ang naidagdag noong dekada 1990, kabilang ang 10 lugar na idinagdag sa ika-21 sesyon na isinagawa sa [[Napoles]] noong 1997. Ang Italya ay nagsilbing miyembro ng Komite ng Pook Pandaigdig nang limang beses, 1978–1985, 1987–1993, 1993–1999, 1999–2001, at 2021–2025. <ref name="italy" /> Sa 61 na pamana ng Italya, 55 ang kultural at 6 ang natural.<ref name="italy">{{Cite web |title=Italy |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it |archive-date=December 1, 2021 |access-date=June 5, 2024 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://whc.unesco.org/en/statesparties/it/ "Italy"]. UNESCO World Heritage Centre. [https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it Archived] from the original on December 1, 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">June 5,</span> 2024</span>.</cite></ref> Pitong lugar ang transnasyonal. Ang Sentrong Pangkasaysayan ng Roma ay kabahagi ng [[Banal na Luklukan|Vaticano]]; ang [[Monte San Giorgio]] at [[Daambakal ng Recia]] sa [[Suwisa]]; ang [[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: Stato da Terra – kanlurang Stato da Mar|Mga Pagawaing Depensang Veneciano]] sa [[Kroasya]] at [[Montenegro]] ang [[Mga Prehistorikong tirahang nakapilote sa paligid ng Alpes]] sa 5 iba pang mga bansa; ang [[Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa]] sa 6 na iba pang bansa; at ang [[Mga Sinuana at Primitibong Gubat ng Haya sa Carpatos at Iba Pang Rehiyon ng Europa]] ay kabahagi ng 17 iba pang mga bansa. Bukod pa rito, ang Italya ay may 30 lugar sa pansamantalang listahan.<ref name="italy" /> == Mga Pandaigdigang Pamanang Pook == Itinala ng UNESCO ang mga lugar sa ilalim ng [[Pandaigdigang Pamanang Pook|sampung pamantayan]] ang bawat entrada ay dapat mapasailalim sa kahit isa sa mga pamantayan. Ang pamantayan i hanggang vi ay kultural, at ang pamantayan vii hanggang x ay natural.<ref>{{Cite web |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |archive-date=1 February 2021 |access-date=3 February 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> {{Legend|#D0E7FF|* Transnasyonal na pook}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |Pook ! scope="col" class="unsortable" |Imahen ! scope="col" |Lokasyon ([[Mga lalawigan ng Italya|lalawigan]]) ! scope="col" |Taong itinala ! data-sort-type="number" scope="col" |{{Abbr|Datos ng UNESCO|UNESCO reference number and criteria}} ! class="unsortable" scope="col" |Paglalarawan |- ! scope="row" |[[Mga Guhit sa Bato sa Valcamonica]] |[[Talaksan:Capodiponte0001.jpg|alt=Rock drawing of an animal|150x150px]] |[[Lalawigan ng Brescia|Brescia]] |1979 |94; iii, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Makasaysayang Sentro ng Roma]], at [[mga Pagmamay-ari ng Banal na Luklukan]] sa Lungsod na iyon na Mayroong mga Karapatang Ekstrateritoryal [[San Paolo Fuori le Mura]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Colosseo_2020.jpg|alt=Coloseum building|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |1980 |91ter; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Simbahan at Kumbentong Dominikano ng [[Santa Maria delle Grazie, Milan|Santa Maria delle Grazie]] kabilang ang "''Huling Hapunan''" ni Leonardo da Vinci |[[Talaksan:Santa_Maria_delle_Grazie,_Milano,_vista_di_tre_quarti_dal_Corso_Magenta.jpg|alt=A church in red brick|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Milan]] |1980 |93; i, ii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Sentrong Pangkasaysayan ng Florencia]] |[[Talaksan:FirenzeDec092023_01.jpg|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Florencia]] |1982 |174ter; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Venecia]] at ang [[Danaw ng Venecia|Danaw]] nito |[[Talaksan:Rio_Priuli_o_de_Santa_Sofia_(Venice).jpg|alt=A channel in Venice with boats parked|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Venecia]] |1987 |394; i, ii, iii, iv, v, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Piazza dei Miracoli|Piazza del Duomo, Pisa]] |[[Talaksan:CampodeiMiracoliPisa_edit.jpg|alt=White church, leaning tower and a circular baptistery|150x150px]] |[[Lalawigan ng Pisa|Pisa]] |1987 |395bis; i, ii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng [[San Gimignano]] |[[Talaksan:Panorama_San_Gimignano.jpg|alt=A small town dominated by many tall stone towers|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |1990 |550; i, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Ang [[Sassi di Matera|Sassi]] at ang Liwasan ng mga Simbahang Rupestrian ng [[Matera]] |[[Talaksan:"_12_-_ITALY_-_Sassi_di_Matera_UNESCO.JPG|alt=Structures built into the rock|150x150px]] |[[Lalawigan ng Matera|Matera]] |1993 |670; iii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Lungsod ng Vicenza at ang mga Palladianong Villa ng Veneto]] |[[Talaksan:VillaChiericati_2007_07_18_2.jpg|alt=A villa with columns in front|150x150px]] |[[Lalawigan ng Padua|Padua]], [[Lalawigan ng Rovigo|Rovigo]], [[Lalawigan ng Treviso|Treviso]], [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Lalawigan ng Verona|Verona]], [[Lalawigan ng Vicenza|Vicenza]] |1994 |712; i, ii (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng [[Siena]] |[[Talaksan:Siena_cathedral_panoramic_frontview.jpg|alt=Central square in Siena with a large gothic cathedral|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |1995 |717; i, ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Makasaysayang Sentro ng Napoles|Sentrong Pangkasaysayan ng Napoles]] |[[Talaksan:Castel_Nuovo_(29)_(15584302832).jpg|alt=A large stone castle|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Genova|Kalakhang Lungsod ng Napoles]] |1995 |726bis; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Crespi d'Adda]] |[[Talaksan:Vista_di_Crespi_d'Adda.JPG|alt=A row of parallel and connected factory buildings|150x150px]] |[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]] |1995 |730; iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Ferrara]], Lungsod ng Renasimyento at ang [[Ilog Po|Delta ng Po]] nito |[[Talaksan:Palais_ferrare.JPG|alt=A castle in red brick|150x150px]] |[[Lalawigan ng Ferrara|Ferrara]] |1995 |733bis; ii, iii, iv, v, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Castel del Monte, Apulia|Castel del Monte]] |[[Talaksan:Castel_del_Monte_-_Andria.jpg|alt=Octagonal castle with a tower on each of the eight corners.|150x150px]] |[[Lalawigan ng Barletta-Andria-Trani|Barletta-Andria-Trani]] |1996 |398rev; i, ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |Ang mga ''[[Trullo]]'' ng [[Alberobello]] |[[Talaksan:Alberobello_BW_2016-10-16_13-43-03.jpg|alt=Small white houses with conic roofs|150x150px]] |[[Lalawigan ng Bari|Bari]] |1996 |787; iii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Sinaunang Kristiyanong Monumento ng [[Ravenna]] |[[Talaksan:Basilica_of_San_Vitale.jpg|alt=A church in red brick|150x150px]] |[[Lalawigan ng Ravenna|Ravenna]] |1996 |788; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng Lungsod ng [[Pienza]] |[[Talaksan:Pienza_Piazza_Pio_II.JPG|alt=Town square with Renaissance buildings|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |1996 |789; i, ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Ika-18 Siglong Maharlikang [[Palasyo ng Caserta]] kasama ang Liwasan, ang [[Akwedukto ng Vanvitelli]], at ang Complex ng [[San Leucio]] |[[Talaksan:Caserta_jardín_44.JPG|alt=A large park with a pond in the middle, a palace at the far end|150x150px]] |[[Lalawigan ng Caserta|Caserta]] at [[Lalawigan ng Benevento|Benevento]] |1997 |549rev; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Tirahan ng Maharlikang Pamilya ng Saboya]] |[[Talaksan:Exterior_of_the_Palazzina_di_caccia_of_Stupinigi.jpg|alt=Large symmetrical palace complex with white walls|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Turin]], [[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] |1997 |823bis; i, ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Orto botanico di Padova|Harding Botaniko (Orto Botanico), Padua]] |[[Talaksan:OrtoBotPadova_Incrocio_viali.jpg|alt=A garden fountain in the middle|150x150px]] |[[Lalawigan ng Padua|Padua]] |1997 |824; ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Porto Venere|Portovenere]], [[Cinque Terre]], at ang mga Pulo ([[Palmaria (island)|Palmaria]], [[Tino (island)|Tino]], at [[Tinetto]]) |[[Talaksan:Chiesa_di_San_Pietro_Porto_Venere_Panorama_2.jpg|alt=A coastal town with multi storied colorful houses.|150x150px]] |[[Lalawigan ng La Spezia|La Spezia]] |1997 |826bis; ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Katedral ng Modena|Katedral]], [[Torre della Ghirlandina|Torre Civica]], at Piazza Grande, [[Modena]] |[[Talaksan:Duomo_di_Modena_20.JPG|alt=A white stone church with one tall tower.|150x150px]] |[[Lalawigan ng Modena|Modena]] |1997 |827; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Pook Arkeolohiko ng [[Pompeii|Pompeya]], [[Herculaneum|Erculano]], at [[Oplontis|Torre Annunziata]] |[[Talaksan:Ancient_Roman_Pompeii_-_Pompeji_-_Campania_-_Italy_-_July_10th_2013_-_32.jpg|alt=A street with ruined houses.|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Napoles]] |1997 |829; iii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Baybaying Amalfitana]] (Costiera Amalfitana) |[[Talaksan:Amalfi_coast_-_panoramio_(1).jpg|alt=Mountainous coastline with terraces and buildings|150x150px]] |[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]] |1997 |830; ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Valle dei Templi|Pook Arkeolohiko ng Agrigento]] |[[Talaksan:Valle_dei_templi_(tone-mapping)_II.jpg|alt=Ruins of a classical temple with columns|150x150px]] |[[Lalawigan ng Agrigento|Agrigento]] |1997 |831; i, ii, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Villa Romana del Casale]] |[[Talaksan:Villa_del_Casale_(9528013749).jpg|alt=Villa del Casale's basilica with marble panels|150x150px]] |[[Lalawigan ng Enna|Enna]] |1997 |832; i, ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Su Nuraxi (Barumini)|Su Nuraxi di Barumini]] |[[Talaksan:Nuraghe_Su_Nuraxi_-_Barumini_-_Sardinia_-_Italy_-_29.jpg|150x150px]] |[[Lalawigan ng Timog Cerdeña|Timog Cerdeña]] |1997 |833; i, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Pook Arkeolohiko at ang [[Basilica di Santa Maria Assunta, Aquileia|Patriarkal na Basilika]] ng [[Aquileia]] |[[Talaksan:Basilica_Patriarcale_(Aquileia)_-_Exterior.jpg|alt=Church in stone and a baptistery|150x150px]] |[[Lalawigan ng Udine|Udine]] |1998 |825ter; iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Sentrong Pangkasaysayan ng [[Urbino]] |[[Talaksan:Urbino-vista_paese.jpg|alt=Panorama of a city|150x150px]] |[[Lalawigan ng Pesaro and Urbino|Pesaro at Urbino]] |1998 |828; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Parco Nazionale del Cilento, Vallo di Diano e Alburni|Liwasang Pambansa ng Cilento at Vallo di Diano]] kasama ang Pook Arkeolohiko ng [[Paestum]] at [[Velia]], at ang [[Certosa di Padula]] |[[Talaksan:Paestum_BW_2013-05-17_13-22-35.jpg|alt=Ruins of a temple with columns|150x150px]] |[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]] |1998 |842; iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Villa Adriana]], Tivoli |[[Talaksan:Villa_Hadriana_(Villa_Adriana_Tivoli)_1000_03.jpg|alt=Roman ruins with columns around a pool|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |1999 |907; i, ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |[[Verona|Lungsod ng Verona]] |[[Talaksan:Arche_scaligere_(Verona).jpg|150x150px]] |[[Lalawigan ng Verona|Verona]] |2000 |797rev; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |Isole Eolie ([[Kapuluang Eolico]]) |[[Talaksan:Isole_Eolie_dall'alto.jpg|alt=A group of volcanic islands from above|150x150px]] |[[Lalawigan ng Messina|Messina]] |2000 |908; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Assisi]], ang [[Basilica ng San Francisco ng Assisi]], at iba pang Pook Pransiskano |[[Talaksan:BasilicaDiSanFrancescoAssisiDec132023_04.jpg|alt=Basilica di San Francesco in Assisi|150x150px]] |[[Lalawigan ng Perugia|Perugia]] |2000 |990; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Villa d'Este]], Tivoli |[[Talaksan:Villa_Deste_park_Rometta_2011_2.jpg|alt=Panoramic view of Villa d'Este with gardens and sculptures|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |2001 |1025; i, ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Huling Barokong Bayan ng [[Val di Noto]] (Timog-Silangang Sicilia) |[[Talaksan:CattedraleNoto-1.jpg|alt=A baroque church, front view|150x150px]] |[[Lalawigan ng Catania|Catania]], [[Lalawigan ng Ragusa|Ragusa]], [[Lalawigan ng Syracuse|Siracusa]] |2002 |1024; i, ii, iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Sacri Monti ng Piamonte at Lombardia|''Sacri Monti'' ng Piamonte at Lombardia]] |[[Talaksan:Sacro_Monte_di_Domodossola.JPG|alt=A church and surrounding buildings|150x150px]] |ilang pook |2003 |1068rev; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Val d'Orcia]] |[[Talaksan:Val_D_Orcia_Sunrise_(151505625).jpeg|alt=Hilly grass landscape|150x150px]] |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |2004 |1026rev; iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Etruskong Nekropolis ng [[Cerveteri]] at [[Monterozzi necropolis|Tarquinia]] |[[Talaksan:Monterozzi_necropolis_—_Tomb_of_the_Leopards.jpg|alt=Wall painting depicting people banqueting and two leopards|150x150px]] |[[Lalawigan ng Viterbo|Viterbo]], [[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]] |2004 |1158; i, iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Siracusa]] at ang Mabatong [[Nekropolis ng Pantalica]] |[[Talaksan:Nekropolis_von_Pantalica.jpg|alt=Rock caves on a hillside|150x150px]] |[[Lalawigan ng Syracuse|Siracusa]] |2005 |1200; ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Genoa: Le Strade Nuove at ang sistema ng Palazzi dei Rolli|Genova: ''Le Strade Nuove'' at ang sistema ng ''Palazzi dei Rolli'']] |[[Talaksan:Genova-palazzo_Belimbau.jpg|alt=A large palace with a beige facade|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Genova]] |2006 |1211; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Daambakal ng Recia]] sa mga Tanawin ng [[Albula Railway|Albula]] / [[Bernina Railway|Bernina]]{{asterisk}} |[[Talaksan:55_Tirano,_2014_(02).JPG|alt=A train at a train station|150x150px]] |[[Lalawigan ng Sondrio|Sondrio]] |2008 |1276; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mantua]] at [[Sabbioneta]] |[[Talaksan:Mantova_-_Profilo_di_Mantova.jpg|alt=Mantua panorama|150x150px]] |[[Lalawigan ng Mantua|Mantua]] |2008 |1287; ii, iii (kultural) | |- ! scope="row" |Ang [[Dolomita]] |[[Talaksan:Marmolata.JPG|alt=Mountain scenery|150x150px]] |ilang pook |2009 |1237rev; vii, viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Monte San Giorgio]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Lago_di_Lugano3.jpg|alt=A wooded mountain and a lake.|150x150px]] |[[Lalawigan ng Varese|Varese]] |2010 |1090; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Mga Lombardo sa Italya: Mga Pook ng Kapangyarihan (568–774 A.D.)]] |[[Talaksan:Cividale_tempietto3.JPG|alt=Stucco figures of saints|150x150px]] |ilang pook |2011 |1318; ii, iii, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Prehistorikong tirahang nakapilote sa paligid ng Alpes]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Palafitte-Lago_di_Ledro.jpg|alt=Pile dwelling house, reconstruction|150x150px]] |ilang pook |2011 |1363; iv, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Villa at Hardin ng Medici sa Toscana]] |[[Talaksan:Villa_medici_di_belcanto,_veduta_00.JPG|alt=A villa on the slope of a hill|150x150px]] |ilang pook |2013 |175; ii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Bundok Etna]] |[[Talaksan:Mt_Etna_and_Catania1.jpg|lalt=Mt Etna, covered with snow, with a city in front|150x150px]] |[[Lalawigan ng Catania|Catania]] |2013 |1427; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Tanawin ng Ubasan ng Piamonte: Langhe-Roero at Monferrato]] |[[Talaksan:Langhe.jpg|alt=Hilly area with vineyards|150x150px]] |[[Lalawigan ng Alessandria|Alessandria]], [[Lalawigan ng Asti|Asti]], [[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] |2014 |1390rev; iii, v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Arabe-Normanong Palermo at ang mga Simbahang Katedral ng Cefalù at Monreale|Arabe-Normandong Palermo at ang mga Simbahang Katedral ng Cefalù at Monreale]] |[[Talaksan:Palermo-katedrala-santa-vergine-maria-assunta-w-317.jpg|alt=Church and a palm tree in front|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Palermo]] |2015 |1487; ii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Sinuana at Primitibong Gubat ng Haya sa Carpatos at Iba Pang Rehiyon ng Europa]]{{asterisk}} |[[Talaksan:ValleFondillo.jpg|alt=Forest and mountain landscape|150x150px]] |ilang pook |2017 |1133ter; ix (natural) | |- ! scope="row" |[[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: Stato da Terra – kanlurang Stato da Mar *|Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: ''Stato da Terra'' – ''kanlurang Stato da Mar{{asterisk}}'']] |[[Talaksan:Palmanova1600.jpg|alt=Map of a star fort|150x150px]] |[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]], [[Lalawigan ng Udine|Udine]], [[Lalawigan ng Verona|Verona]] |2017 |1533; iii, iv (kultural) | |- ! scope="row" |[[Ivrea]], Industrial na Lungsod ng Ika-20 Siglog |[[Talaksan:Ivrea_Montenavale_EXMensa_01.JPG|alt=Industrial buildings|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Turin]] |2018 |1538bis; iv (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Burol ng Prosecco ng [[Conegliano]] at [[Valdobbiadene]]. ("Le Colline del Prosecco di Conegliano e Valdobbiadene") |[[Talaksan:Panorama_da_Collalbrigo_-_panoramio.jpg|alt=Panorama with vineyards|150x150px]] |[[Lalawigan ng Treviso|Treviso]] |2019 |1571rev; v (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa]]{{asterisk}} |[[Talaksan:Tempio_termale.jpg|alt=Spa in the ancient style with columns|150x150px]] |[[Lalawigan ng Pistoia|Pistoia]] |2021 |1613; ii, iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |[[Mga ikalabing-apat na siklo ng fresco ng Padua]] |[[Talaksan:Padova_Cappella_degli_Scrovegni_Innen_Langhaus_Ost_1.jpg|alt=Interior of a chapel covered by frescos|150x150px]] |[[Lalawigan ng Padua|Padua]] |2021 |1623; ii (kultural) | |- ! scope="row" |Ang mga [[Mga Portico ng Bolonia|Portico ng Bolonia]] |[[Talaksan:Portici-1.jpg|alt=Street with porticoes on both sides|150x150px]] |[[Kalakhang Lungsod ng Bolonia]] |2021 |1650; iv (kultural) | |- ! scope="row" |Mga Sumisingaw na Karst at Kuweba ng Hilagang Apeninos |[[Talaksan:Calanco-monte-calvo.jpg|alt=Rocky barren landscape with some trees in the background|150x150px]] |ilang pook |2023 |1692; viii (natural) | |- ! scope="row" |[[Via Appia]]. ''Regina Viarum'' |[[Talaksan:Appian_Way.jpg|alt=Roman road, trees and plants around|150x150px]] |ilang pook |2024 |1708; iii, iv, vi (kultural) | |- ! scope="row" |Tradisyon ng Paglibing sa Prehistorya ng Cerdeña – ''Ang [[Domus de Janas|domus de janas]]'' |[[Talaksan:Putifigari,_necropoli_di_Monte_Siseri_(21).jpg|alt=Interior of a megalithic tomb|150x150px]] |ilang pook |2025 |1730; iii (kultural) | |- |} == Mga sanggunian == {{Reflist|2}} 2uftnl10ykebl3j0p5sf1rb95uacx9q 0 336730 2203518 2190453 2026-04-18T10:53:51Z Ryomaandres 8044 2203518 wikitext text/x-wiki {{Infobox UNESCO World Heritage Site|WHS=Tradisyon ng Paglibing sa Prehistorya ng Cerdeña – ''Ang domus de janas''|Criteria=iii|ID=1730|Image=Putifigari, necropoli di Monte Siseri (20).jpg|caption=Nekropolis ng Monte Siseri, [[Putifigari]]|Location=[[Cerdeña]], [[Italya]]|coordinates={{Coord|40.085|8.951|display=inline,title}}|Year=2025|Session=Ika-47|locmapin=Italy}} Ang '''Domus de Janas''' ([[Wikang Sardo|Sardo]] para sa 'Bahay ng mga Diwata' o, bilang kahalili, 'Bahay ng mga Mangkukulam') ay isang uri ng [[Kamarang panlibing|libingan]] na inukit sa bato [[Pre-Nurahikong Cerdeña|bago ang panahong Nurahiko]] na matatagpuan sa [[Cerdeña]], [[Italya]]. Binubuo ang mga ito ng ilang silid na hinukay ng mga tao ng [[Kulturang San Ciriaco|San Ciriaco]] hanggang sa mga [[kulturang Ozieri]]<ref name="Portale12">[http://www.ilportalesardo.it/archeo/percorsi/janas.htm ''Domus de Janas'', Portale Sardo] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304061240/http://www.ilportalesardo.it/archeo/percorsi/janas.htm|date=March 4, 2016}}</ref> at mga kasunod na kultura, na kahawig ng mga bahay sa kanilang disenyo. [[Talaksan:Anghelu_ruju-Tomba_XX_bis-DSC07795.jpg|thumb|Domus de Janas, [[Nekropolis ng Anghelu Ruju]]]] Itinayo karamihan sa pagitan ng 3400 at 2700 BK, ang mga ito ay mula pa noong huling bahagi ng [[Pre-Nurahikong Cerdeña|Neolitiko]], [[Pre-Nurahikong Cerdeña|Chalcolitiko]], at unang bahagi ng [[Pre-Nurahikong Cerdeña|Panahon ng Tanso]], kabilang ang panahon ng [[Kultura ng Basong Hugis-kampana|Basong Hugis-kampana]]. Ang isang nekropolis ng mga ito sa kinaroroonan ng [[Nekropolis ng Anghelu Ruju|Anghelu Ruju]], malapit sa [[Alguer|Alghero]], ay binubuo ng 38 libingan. Ang iba pang malalaking lugar ay ang mga nasa ''[[Nekropolis ng Montessu|Montessu]]'', malapit sa [[Villaperuccio]], at ng ''[[Nekropolis ng Sant'Andrea Priu|Sant'Andrea Priu]]'' sa [[Bonorva]]. Maraming iba pang domus de janas ang matatagpuan sa buong isla, maliban sa [[Gallura]] (kung saan ang mga namatay ay karaniwang inililibing sa mga sirkulong [[Megalito|magalito]], tulad ng sa [[Nekropolis ng Li Muri|Li Muri]]). Ang hugis ng mga panloob na silid ay maaaring mag-iba mula sa isang bilugan na kubo na may korteng kono o tatsulok na kisame. Ang mga dingding ay kadalasang pinalamutian ng mga relyebe o ukit na naglalarawan ng mga mahiwagang at relihiyosong simbolo tulad ng mga [[Sinuso (hugis)|sinuso]], [[zig-zag]] na motif, at mga [[sungay]] ng [[Baka|toro]].<ref name="Portale2">{{cite web |title=Domus de Janas in Sardegna |url=http://www.ilportalesardo.it/archeo/percorsi/janas.htm |url-status=dead |accessdate=2015-07-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304061240/http://www.ilportalesardo.it/archeo/percorsi/janas.htm |archivedate=2016-03-04}}</ref> Natuklasan na ang mga neolitikong mural na ito ay maituturing na pinakamatandang kilalang halimbawa ng mga itlog tempera na mural.<ref>{{Cite web |last=Rampazzi |first=Laura |title=Prehistoric wall paintings: The case of the Domus De Janas necropolis (Sardinia, Italy) |url=https://www.researchgate.net/publication/230119636_Prehistoric_wall_paintings_The_case_of_the_Domus_De_Janas_necropolis_Sardinia_Italy |website=ResearchGate}}</ref> Ang mga inukit o pininturahang [[pekeng pinto]] ay lumilitaw sa humigit-kumulang 20 libingan na karamihan ay matatagpuan sa hilagang-kanlurang Cerdeña,<ref name="contu">{{cite book |last=Contu |first=Ercole |title=La Sardegna preistorica e nuragica. Volume 1: la Sardegna prima dei nuraghi |publisher=Carlo Delfino editore |year=2006 |isbn=88-7138-421-0 |language=it |trans-title=Prehistoric and Nuragic Sardinia. Volume 1: Sardinia before the nuraghi}}</ref>: 137–9  isang halimbawa ay ang ilan sa mga libingan ng [[nekropolis ng Anghelu Ruju]], na maaaring makuha ang iba't ibang datos mula sa mga [[kulturang Ozieri]] hanggang sa mga [[kulturang Bonnanaro]] (c.3200 – 1600 BK).<ref name="demartis">{{cite book |last=Demartis |first=Giovanni Maria |title=La Necròpoli di Anghelu Ruju |publisher=Carlo Delfino editore |year=1986 |series=Sardegna Archeologica 2}}</ref> Ang mga pinakaunang halimbawa ay nauna pa sa paglitaw ng mga pekeng pinto sa mga sinaunang libingan ng [[Sinaunang Ehipto|Ehipto]].<ref>{{Cite web |last=Rampazzi |first=Laura |title=Prehistoric wall paintings: The case of the Domus De Janas necropolis (Sardinia, Italy) |url=https://www.researchgate.net/publication/230119636_Prehistoric_wall_paintings_The_case_of_the_Domus_De_Janas_necropolis_Sardinia_Italy |website=ResearchGate}}</ref> Ang mga pekeng pintong ito ay karaniwang lumilitaw sa likurang dingding ng pangunahing silid, at kinakatawan ng mga pahalang at patayong frame at isang nakausling lintel. Minsan ang pinto ay tinatakpan ng mga pininturahan o inukit na hugis-U na mga [[Protome|sungay ng toro]], na nakasulat sa loob ng isa't isa sa iba't ibang bilang. Ang mga bangkay, na pininturahan ng pulang [[okre]] tulad ng mga dingding ng libingan, ay inilibing kasama ng mga karaniwang bagay, hiyas, at kagamitan. Ayon sa arkeologong si [[Giovanni Lilliu]], inilibing ang mga ito sa ilalim ng mga kabibe ng mga [[mollusca]]; ayon sa ibang mga teorya, iniwan ang mga ito sa labas ng libingan, at inilalagay lamang sa loob pagkatapos na maging kalansay na lamang ang mga ito. Mahigit 2,400 ang natuklasan, humigit-kumulang isa sa bawat 10 kilometro kuwadrado sa karaniwan, at pinaniniwalaang marami pa ang inaasahang matagpuan. Kadalasang magkakaugnay ang mga ito upang bumuo ng mga aktuwal na [[Nekropolis|sementeryo sa ilalim ng lupa]], na nagbabahagi ng isang karaniwang pasilyo ([[dromos]]) at isang [[Bestibulo|pasukan]] na kung minsan ay napakaluwag at may mataas na kisame. Noong 2021, ang Domus de Janas ay ininomina para sa Talaan ng Pandaigdigang Pamanang Pook.<ref>{{Cite web |date=22 December 2023 |title=Unesco tentative lists |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6523 |access-date=22 December 2023 |website=Unesco |language=it}}</ref> Noong Hulyo 2025, ang mga ito ay itinala bilang isang Pandaigdigang Pamanang Pook [[UNESCO]] sa ilalim ng listahang "Tradisyon ng Paglibing sa Prehistorya ng Cerdeña – ''Ang domus de janas"''.<ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Funerary Tradition in the Prehistory of Sardinia &ndash; The domus de janas |url=https://whc.unesco.org/en/list/1730/ |access-date=2025-07-12 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> == Paglilibing == Kasunod ng mga partikular na ritwal, ang namatay ay inililipat mula sa kanyang karaniwang tahanan noong nabubuhay pa siya patungo sa ibang bahay, ayon sa isang sinaunang ideal na prinsipyo - na partikular sa mga taong ito - na nagpapahiwatig ng walang hanggang pagpapatuloy ng tao. == Tingnan din == * [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya]] == Mga sanggunian == <references /> * [http://atlasobscura.com/place/domus-de-janas Domus de Janas] sa Atlas Obscura. == Bibliograpiya == * Giovanni Lilliu, ''La civiltà dei Sardi dal neolitico all'età dei nuraghi'', Torino, Edizioni ERI, 1967 * AA.VV. ''La civiltà in Sardegna nei secoli'', Torino, Edizioni ERI * AA.VV., Ichnussa. ''Sardegna dalle origini all'età classica'', Milano, 1981 * Alberto Moravetti, ''Gabay sa archeologiche Sardegna 2'', 1995 {{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] hhxhot28iw1hfxet9jojdyn2qmavhs7 0 336948 2203402 2193850 2026-04-18T05:27:37Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Makasaysayang Sentro ng Napoles]] sa [[Sentrong Pangkasaysayan ng Napoles]] 2193850 wikitext text/x-wiki {{Infobox UNESCO World Heritage Site|WHS=Makasaysayang Sentro ng Napoles|Official_name=|Image=Targa unesco na.jpg|Location=[[Napoles]], Italya|Criteria=Kultural: (ii), (iv)|ID=726|Year=1995|locmapin=Italy Campania#Italy|map_caption=Location of Naples in Italy|Danger=No|Website=[https://whc.unesco.org/en/list/726 UNESCO listing]|relief=y|coordinates={{Coord|format=dms|display=it}}}} Ang '''sentrong makasaysayan''' (''Centro Storico'') ng '''Napoles''', Italya, ay ang pinakamatandang bahagi ng lungsod, na may kasaysayang sumasaklaw ng mahigit 2,700 taon. Halos kabuuan ng makasaysayang sentro, na may lawak na humigit-kumulang 1021 ektarya, ay idineklara bilang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng UNESCO noong 1995,<ref>{{Cite web |title=Historic Centre of Naples |url=https://whc.unesco.org/en/list/726 |access-date=2018-09-05 |publisher=UNESCO}}</ref> at isinama sa talaan ng mga makasaysayang ari-arian na dapat protektahan; ang partikular na pagiging natatangi nito ay nakasalalay sa ''halos ganap na pangangalaga at paggamit'' ng sinaunang pagkakaayos ng kalsadang Griyego. == Kasaysayan == {{Pangunahin|Napoles}} <blockquote class="templatequote">Kung isasaalang-alang na ang lugar ay may pambihirang halaga. Isa ito sa mga pinakasinaunang lungsod sa Europa, na ang kontemporaneong habi ng lungsod ay nagpapanatili ng mga elemento ng mahaba at makasaysayang kasaysayan nito. Ang lokasyon nito sa Look ng Napoles ay nagbibigay dito ng isang natatanging unibersal na halaga na nagkaroon ng malalim na impluwensiya sa maraming bahagi ng Europa at sa iba pang lugar. — Pagganyak ng [[UNESCO]]</blockquote>Ang makasaysayang sentro ng Naples ay saksi sa makasaysayan at artistikong ebolusyon ng lungsod, mula sa unang paninirahan nitong Griyego noong ika-8 siglo BK sa kahabaan ng lugar na tinatanaw ang dagat,<ref name="Mazzoleni">{{Harvard citation no brackets|Mazzoleni|Smith|2007}}</ref> ang muling pagtatatag ng parehong lungsod sa isang mas panloob na lugar, na bumubuo sa "sinaunang sentro (''Centro Storico'')", hanggang sa [[Arkitekturang Barokong Español|Barokong Español]] na lungsod na nakakita ng pagbubukas patungo sa kanluran ng urbanong nukleo at sa sentrong iyon ng mga piling kultural noong ikalabinsiyam na siglo, kasama ang pamumulaklak sa lungsod ng maraming marangal at burges na mga villa na nagpapakilala sa buong lugar ng [[Posillipo]] at [[Vomero]]. Ang lugar ay itinuturing na isang pandaigdigang pamanang pook ng UNESCO na sumasaklaw sa humigit-kumulang 1021 [[ektarya]]<ref>{{Cite web |title=Historic Centre of Naples |url=https://whc.unesco.org/en/list/726 |access-date=2018-09-05 |publisher=UNESCO}}</ref> at naglalaman ng mga sumusunod na kuwarto: [[Avvocata]], [[Montecalvario]], [[San Giuseppe (Napoles)|San Giuseppe]], [[Porto (Napoles)|Porto]], [[Pendino]], [[Mercato (Napoles)|Mercato]] ([[Unang munisipalidad ng Napoles|Municipalità I]]), [[Rione Sanità|Stella]], [[San Carlo all'Arena]] [[San Ferdinando (Napoles)|,]] ([[Ikatlong munisipalidad ng Napoles|Municipalità III]]), [[Chiaia]], [[San Lorenzo (Napoles)|San Lorenzo]], [[Vicaria|Vicarìa]], at mga burol ng Posillipo at Vomero. Sa kasalukuyan, ang malaking bahagi ng makasaysayang sentro ng lungsod ay nasa mahinang kondisyon at angkop para sa konserbasyon. Maraming mga estruktura, bukod pa sa mga nabanggit na [[Mga simbahan sa Napoles|simbahan]] ng sining (mga bukal, palasyo, sinaunang arkitektura, sagradong dambana, atbp.) ang nasa mga kondisyon ng labis na pag-abandona: upang matugunan ang kagipitan na ito, sinusubukan ng iba't ibang organisasyon at komite ng mga mamamayan na hikayatin ang UNESCO na makialam. == Mga sanggunian == === Mga tala === {{Reflist|30em}} === Bibliograpiya === * {{Cite book |last=Mazzoleni |first=Donatella |title=I palazzi di Napoli |last2=Smith |first2=Mark E. |publisher=Arsenale Editrice |year=2007 |isbn=978-88-7743-269-8 |location=Venice}} * {{Cite book |last=Strazzullo |first=Franco |title=Edilizia e Urbanistica a Napoli dal '500 al '700 |publisher=Arturo Berisio Editore |year=1968 |location=Naples |id=IT\ICCU\NAP\0091570 |ref=none}} [[Kategorya:Kasaysayan ng Napoles]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] ctmt3jj9871e34gq688jkhoycd0pt4h 2203513 2203402 2026-04-18T10:51:46Z Ryomaandres 8044 2203513 wikitext text/x-wiki {{Infobox UNESCO World Heritage Site|WHS=Makasaysayang Sentro ng Napoles|Official_name=|Image=Targa unesco na.jpg|Location=[[Napoles]], Italya|Criteria=Kultural: (ii), (iv)|ID=726|Year=1995|locmapin=Italy Campania#Italy|map_caption=Location of Naples in Italy|Danger=No|Website=[https://whc.unesco.org/en/list/726 UNESCO listing]|relief=y|coordinates={{Coord|format=dms|display=it}}}} Ang '''sentrong makasaysayan''' (''Centro Storico'') ng '''Napoles''', Italya, ay ang pinakamatandang bahagi ng lungsod, na may kasaysayang sumasaklaw ng mahigit 2,700 taon. Halos kabuuan ng makasaysayang sentro, na may lawak na humigit-kumulang 1021 ektarya, ay idineklara bilang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng UNESCO noong 1995,<ref>{{Cite web |title=Historic Centre of Naples |url=https://whc.unesco.org/en/list/726 |access-date=2018-09-05 |publisher=UNESCO}}</ref> at isinama sa talaan ng mga makasaysayang ari-arian na dapat protektahan; ang partikular na pagiging natatangi nito ay nakasalalay sa ''halos ganap na pangangalaga at paggamit'' ng sinaunang pagkakaayos ng kalsadang Griyego. == Kasaysayan == {{Pangunahin|Napoles}} <blockquote class="templatequote">Kung isasaalang-alang na ang lugar ay may pambihirang halaga. Isa ito sa mga pinakasinaunang lungsod sa Europa, na ang kontemporaneong habi ng lungsod ay nagpapanatili ng mga elemento ng mahaba at makasaysayang kasaysayan nito. Ang lokasyon nito sa Look ng Napoles ay nagbibigay dito ng isang natatanging unibersal na halaga na nagkaroon ng malalim na impluwensiya sa maraming bahagi ng Europa at sa iba pang lugar. — Pagganyak ng [[UNESCO]]</blockquote>Ang makasaysayang sentro ng Naples ay saksi sa makasaysayan at artistikong ebolusyon ng lungsod, mula sa unang paninirahan nitong Griyego noong ika-8 siglo BK sa kahabaan ng lugar na tinatanaw ang dagat,<ref name="Mazzoleni">{{Harvard citation no brackets|Mazzoleni|Smith|2007}}</ref> ang muling pagtatatag ng parehong lungsod sa isang mas panloob na lugar, na bumubuo sa "sinaunang sentro (''Centro Storico'')", hanggang sa [[Arkitekturang Barokong Español|Barokong Español]] na lungsod na nakakita ng pagbubukas patungo sa kanluran ng urbanong nukleo at sa sentrong iyon ng mga piling kultural noong ikalabinsiyam na siglo, kasama ang pamumulaklak sa lungsod ng maraming marangal at burges na mga villa na nagpapakilala sa buong lugar ng [[Posillipo]] at [[Vomero]]. Ang lugar ay itinuturing na isang pandaigdigang pamanang pook ng UNESCO na sumasaklaw sa humigit-kumulang 1021 [[ektarya]]<ref>{{Cite web |title=Historic Centre of Naples |url=https://whc.unesco.org/en/list/726 |access-date=2018-09-05 |publisher=UNESCO}}</ref> at naglalaman ng mga sumusunod na kuwarto: [[Avvocata]], [[Montecalvario]], [[San Giuseppe (Napoles)|San Giuseppe]], [[Porto (Napoles)|Porto]], [[Pendino]], [[Mercato (Napoles)|Mercato]] ([[Unang munisipalidad ng Napoles|Municipalità I]]), [[Rione Sanità|Stella]], [[San Carlo all'Arena]] [[San Ferdinando (Napoles)|,]] ([[Ikatlong munisipalidad ng Napoles|Municipalità III]]), [[Chiaia]], [[San Lorenzo (Napoles)|San Lorenzo]], [[Vicaria|Vicarìa]], at mga burol ng Posillipo at Vomero. Sa kasalukuyan, ang malaking bahagi ng makasaysayang sentro ng lungsod ay nasa mahinang kondisyon at angkop para sa konserbasyon. Maraming mga estruktura, bukod pa sa mga nabanggit na [[Mga simbahan sa Napoles|simbahan]] ng sining (mga bukal, palasyo, sinaunang arkitektura, sagradong dambana, atbp.) ang nasa mga kondisyon ng labis na pag-abandona: upang matugunan ang kagipitan na ito, sinusubukan ng iba't ibang organisasyon at komite ng mga mamamayan na hikayatin ang UNESCO na makialam. == Mga sanggunian == === Mga tala === {{Reflist|30em}} === Bibliograpiya === * {{Cite book |last=Mazzoleni |first=Donatella |title=I palazzi di Napoli |last2=Smith |first2=Mark E. |publisher=Arsenale Editrice |year=2007 |isbn=978-88-7743-269-8 |location=Venice}} * {{Cite book |last=Strazzullo |first=Franco |title=Edilizia e Urbanistica a Napoli dal '500 al '700 |publisher=Arturo Berisio Editore |year=1968 |location=Naples |id=IT\ICCU\NAP\0091570 |ref=none}} {{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Kasaysayan ng Napoles]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] rip3s352q2q9fokocmav2z5pgug1rci 0 336952 2203399 2193920 2026-04-18T05:24:57Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Makasaysayang distrito ng Roma]] sa [[Distritong pangkasaysayan ng Roma]] 2193920 wikitext text/x-wiki {{Infobox UNESCO World Heritage Site|Official_name=Makasaysayang Sentro ng Roma, [[mga Pagmamay-ari ng Banal na Luklukan#Sa labas ng Lungsod ng Vaticano ngunit nasa loob ng Roma|mga Pagmamay-ari ng Banal na Luklukan sa Lungsod ng Roma na Ginawaran ng mga Karapatang Ekstrateritoryal]] and [[San Paolo Fuori le Mura]]|Image=20140803 Rome View from Janiculum 0286.jpg|Includes=22 [[rione ng Roma|rione]]|Year=1980|Extension={{Convert|19.91|km2|mi2|abbr=on}}|locmapin=Italy Rome#Italy|relief=y|coordinates={{Coord|format=dms|display=it}}|WHS=|Criteria=|ID=}} Ang '''makasaysayang distrito ng Roma''' ay idineklara bilang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO|United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization]] (UNESCO) noong 1980.<ref>{{Cite news |year=1980 |title=Historic Centre of Rome, the Properties of the Holy See in that City Enjoying Extraterritorial Rights and San Paolo Fuori le Mura |work=[[UNESCO]] Culture Sector |publisher=[[United Nations]] |url=https://whc.unesco.org/en/list/91 |access-date=25 January 2013}}</ref> Sumasaklaw ito {{Convert|19.91|km2|mi2|sp=us}} at kasama sa 22 [[Mga rione ng Roma|rione]] na may 186,802 na naninirahan.<ref>{{Cite journal |year=2005 |title=La Popolazione di Roma. Struttura e dinamica demografica |url=https://www.comune.roma.it/resources/cms/documents/Popolazione_Roma_2015_X.pdf |journal=Ragioneria Generale. I Direzione Sistemi Informativi di Pianificazione e Controllo Finanziario |language=it |publisher=U.O. Statistica |pages=24 |access-date=20 June 2019}}</ref> Mayroong 25,000 mahahalagang [[pook arkeolohiko]] at lokasyon.<ref>{{Cite book |last=Cutrufo |first=Mauro |url=http://www.roma-capitale.it/documenti/laquartacapitale.pdf |title=La Quarta Capitale |publisher=Gangemi Editore |year=2010 |isbn=978-88-492-1950-0 |location=Roma |page=48 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130924232507/http://www.roma-capitale.it/documenti/laquartacapitale.pdf |archive-date=24 September 2013}}</ref> Ang 22 [[Mga rione ng Roma|rione]] ay [[Monti (rione ng Roma)|Monti]], [[Trevi (rione ng Roma)|Trevi]], [[Colonna (rione ng Roma)|Colonna]], [[Campo Marzio]], [[Ponte (rione ng Roma)|Ponte]], [[Parione]], [[Regola]], [[Sant'Eustachio (rione ng Roma)|Sant'Eustachio]], [[Pigna (rione ng Roma)|Pigna]], [[Campitelli]], [[Sant'Angelo (rione ng Roma)|Sant'Angelo]], [[Ripa (rione ng Roma)|Ripa]], [[Trastevere]], [[Borgo (rione ng Roma)|Borgo]], [[Esquilino (rione ng Roma)|Esquilino]], [[Ludovisi (rione ng Roma)|Ludovisi]], [[Sallustiano]], [[Castro Pretorio]], [[Celio (rione ng Roma)|Celio]], [[Testaccio]], [[San Saba (rione ng Roma)|San Saba]], at [[Prati]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Commonscatinline|Rome}} * {{Wikivoyage-inline|Rome/Old_Rome}} {{World Heritage Sites in Italy}}{{Italy topics}}{{Lists of World Heritage Sites in Europe}}{{Lists of World Heritage Sites}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] d212ugq3pcnohyltqtdult3t26rshqi 0 336955 2203517 2193926 2026-04-18T10:52:56Z Ryomaandres 8044 2203517 wikitext text/x-wiki {{Infobox UNESCO World Heritage Site|Image=Matera boenisch nov 2005.jpg|image_upright=1.2|caption=Ang Sassi ng Matera|Location=[[Lalawigan ng Matera]], [[Basilicata]], [[Italya]]|Part_of=Ang Sassi at ang {{ill|Liwasan ng mga Simbahang Rupestre ng Matera|it|Parco della Murgia Materana|lt=Park of the Rupestrian Churches}} ng [[Matera]]|Criteria={{UNESCO WHS type|(iii), (iv), (v)}}(iii), (iv), (v)|ID=670|coordinates={{coord|40.6667|N|16.6083|E|source:kolossus-hewiki|display=title, inline|format=dms}}|Year=1993|Area={{convert|1,016|ha|acre|abbr=on}}|Buffer_zone={{convert|4,365|ha|acre|abbr=on}}|locmapin=Italy Basilicata#Italy|map_caption=}}Ang '''Sassi di Matera''' ay dalawang distrito ('''''Sasso Caveoso''''' at '''''Sasso Barisano''''') ng lungsod ng [[Matera]] sa [[Italya]], [[Basilicata]], na kilala sa kanilang mga sinaunang tirahan sa [[Yungib|kuweba]] na tinitirhan mula pa noong panahong [[Paleolitiko]]. Ang "Sassi" ay inilarawan ng [[Fodor's]] bilang "isa sa mga pinakanatatanging tanawin sa Europa".<ref>''[https://books.google.com/books?id=DdaXX0IyFKUC&q=matera+%22one+of+the+most+unique+landscapes+in+Europe%22%22&pg=PT195 Fodor's Southern Italy]'', Fodor's Travel, 22 March 2011</ref> Kasama ang liwasan ng mga Simbahang Rupestre, ito ay pinangalanang isang [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya|Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]] noong 1993. == Kasaysayan == Ang Sassi ay nagmula sa isang sinaunang pamayanan ng mga [[Naninirahan sa kuweba|troglodita]] at pinaghihinalaang kabilang sa mga unang pamayanan ng tao sa Italya. May ebidensiya na ang mga tao ay nanirahan dito noon pang taong 7000 BK.<ref>''[https://books.google.com/books?id=DdaXX0IyFKUC&q=matera+%22one+of+the+most+unique+landscapes+in+Europe%22%22&pg=PT195 Fodor's Southern Italy]'', Fodor's Travel, 22 March 2011</ref> Ang Sassi ay mga bahay na hinukay sa mismong batong kalkarenitiko, na katangian ng [[Basilicata]] at [[Apulia]], na lokal na tinatawag na "tufo", bagama't hindi ito [[Toba|bulkang toba]], ni [[Toba|kalisang toba]]. Ang mga kalye sa ilang bahagi ng Sassi ay kadalasang nasa ibabaw ng ibang mga bahay. Ang sinaunang bayan ay lumaki sa isang dalisdis ng bangin na nilikha ng [[Gravina (ilog)|ilog Gravina]]. Ang bangin ay kilala sa lokal bilang "la Gravina". Ang terminong ''sasso'' ay nagmula sa [[Wikang Latin|Latin]] na ''saxum'', na nangangahulugang isang burol, bato, o malaking bato.<ref>''[https://books.google.com/books?id=DdaXX0IyFKUC&q=matera+%22one+of+the+most+unique+landscapes+in+Europe%22%22&pg=PT195 Fodor's Southern Italy]'', Fodor's Travel, 22 March 2011</ref> == Mga sanggunian == [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] <references /> == Mga panlabas na link == * [https://whc.unesco.org/en/list/670 Pahina ni Sassi sa website ng UNESCO] * [http://www.sassitour.it/en/visit-the-sassi-of-matera-with-a-professional-tourist-guide/ Sassi ng Matera: ano ang dapat malaman at ano ang dapat bisitahin] * [https://www.youtube.com/watch?v=xdTHN_jm9Js "Maganda ang Buhay - isang music video para sa paglalakbay"] * [http://www.ilmarefilm.org/archive/roba_archiv_E.html ROBA FORESTIERA, 45 Minuto, Dokumentaryong Pelikula sa Sassi di Matera, 2004] * [https://www.sassidimatera.net/wp-content/uploads/2020/08/Matera_pianta-ok-scaled-1.jpg Mapa ng Lungsod] * [https://www.sassidimatera.net/ Impormasyon para sa turista] {{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] ct954sd0oiymfjle64nn84jbkakbjnh 0 337247 2203331 2201272 2026-04-17T12:26:28Z TentingZones1 122212 /* Mga Pinagmulan */ 2203331 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Kernilis |settlement_type = Bayan |image_skyline = Église paroissiale Sainte-Anne à Kernilis, Finistère 01.JPG |image_caption = Ang simbahang parokya ng Sainte-Anne, sa Kernilis |image_shield = COA fr Kernilis.svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Kernilis |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Bretanya]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Finistère]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Brest|Brest]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020-2026) |leader_name = Sandra Roudaut<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/en/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|website=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=9 August 2021|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 10.13 |population_as_of = 2023 |population_total = 1407 |population_density_km2 = auto |website = https://www.mairie-kernilis.fr/ |coordinates = {{coord|48.5719|-4.4178|format=dms|display=inline,title}} |postal_code = 29260 |postal_code_type = Postal code |elevation_m = |elevation_min_m = 6 |elevation_max_m = 77 }} Ang '''Kernilis''' ay isang komyun sa departamento ng [[Finistère]], sa rehiyon ng [[Bretanya]], sa [[Pransiya]]. ==Heograpiya== Ang Kernilis ay matatagpuan sa rehiyon ng [[Pays de Léon]], mga sampung kilometro sa kanluran ng Lesneven. Ang teritoryo ng munisipyo ay bumubuo ng halos parisukat na may apat na gilid, na napapaligiran sa timog ng lambak ng [[Aber Wrac'h]], isang maliit na ilog sa baybayin sa puntong ito. Ang hilagang hangganan nito ay kasabay ng ruta ng D 32, isang lumang kalsadang Romano (tingnan sa ibaba). Ang nayon ng Kernilis ay matatagpuan sa taas na 60 metro, na may mga elevation sa loob ng komyun mula 78 metro sa hilagang-silangan, malapit sa Croas-ar-Justiçou, hanggang 6 na metro sa timog-kanlurang sulok, kung saan ang bunganga ng Aber Wrac'h ay lumalabas sa komyun. Ang nayon ng Kernilis ay malinaw na matatagpuan sa timog sa loob ng mga hangganan ng komyun. Ang mga pangunahing nayon ay ang Kerscao, Tréverroc, at Kerbrat (Kerbrat-an-Dour at Kerbrat Huella) sa hilagang bahagi, at Kerlouron, Carman, Kergouesnou, at Le Moguer sa katimugang bahagi ng komyun. ==Pangalan== Ang pangalan ng komyun sa Breton ay Kerniliz. Ang pangalan ng parokya at pagkatapos ay ng komyun ay Breton. Ito ay nagmula sa pinaikling ''Ker an Ilis'' na nangangahulugang "ang nayon ng simbahan". ==Kasaysayan== ===Prehistoryo at Sinaunang Panahon=== [[File:Borne milliaire de Kerscao (1874).png|thumb|Transcription de la [[borne milliaire]] de Kerscao trouvée à la limite de Saint-Frégant et Kernilis.]] Sa hilaga ng komyun ng Kernilis, ang hangganan sa [[Saint-Frégant]] ay nabuo ng lumang kalsadang Romano (kasalukuyang D 32) na tumatakbo mula Vorgium ([[Carhaix]]) at Vorganium (Kerilien sa [[Plounéventer]]) patungong Plouguerneau (Tolente?), na ang katandaan ay pinatutunayan ng mahalagang bato sa Kerscao. Natuklasan ang mga bakas ng mga pamayanang Gallo-Romano sa Kerbrat-Huella, Kersuland, at Tréverroc. Ang lokasyon ng sinaunang krus ng ''Croas ar Justiçou'', na ang pangalan ay nagpapahiwatig ng lugar kung saan ipinataw ng mga panginoon ng Penmarc'h (sa komyun ng Saint-Frégant) ang hustisya, ay tumutugma sa isang sinaunang sangandaan: sa silangan, isang napakalumang kalsada ang tumatakbo sa isang tuwid na linya patungo sa Lesneven at kilala sa lokal na tradisyon bilang "kalsadang Romano," na dumadaan sa mga dating sentro ng parokya ([[Guicquelleau]], [[Lannuchen]], [[Élestrec]]), kahit na ang mga ito ay inabandona na ngayon; Sa kanluran, isang tuloy-tuloy na linya ng mga pilapil ang patungo, sa komyun ng Kernilis, sa isang kalsadang tinatawag sa Breton na ''Streat Hir'' ("Mahabang Daan") at patungo sa pamayanang Gallo-Romano ng ''Kerbrat-Huella'', sa komyun ng Kernilis; ang ikatlong kalsada, sa hilagang-kanluran, ay patungo sa kastilyo ng Penmarc'h. Mayroon pang iba pang kasalukuyang bakas ng sinaunang rehistro ng lupa; mayroon ding mga bakas ng toponymiko: halimbawa, maraming mga bukid ang may pangalang ''An Nemeur'', isang deformasyon ng Breton na ''An Hent Meur'' ("Ang Dakilang Daan").<ref>René Sanquer et Patrick Galliou, ''Le « château » gallo-romain de Keradennec en Saint-Frégant (Finistère)'', revue ''Annales de Bretagne'', année 1969, volume 76, n° 76-1, pages 177-187</ref> <gallery> File:Quimper 125 Borne milliaire de Kerscao en Kernilis Musée départemental breton.JPG|La [[borne milliaire]] de Kerscao (Musée départemental breton de [[Quimper]]). </gallery> ===Mga Pinagmulan=== Ang parokya ng Kermavan ay bahagi ng [[arkdikonaryo ng Kemenet-Ily]], sa ilalim ng hurisdiksyon ng [[Obispo ng Léon]], at inialay kay Santa Ana. Ang parokya nito na umaasa ay [[Lanarvily]]. Nagmula ito sa isang dibisyon ng orihinal na parokya ng [[Plouguerneau]]. * Bago ang ika-15 siglo: paglipat ng sentro ng parokya sa Kernilis * 1790: pagtatatag bilang isang komyun ===Gitnang Panahon=== [[File:Ruines du château de Carman.jpg|thumb|Les ruines du château de Carman en 1836 (dessin du [[Chevalier de Fréminville]]).]] Ang pinatibay na kastilyo ng Kermavan (Kermarvan) o Carman, na matatagpuan sa lugar na tinatawag na Kermaguam (Kervaon sa Breton) sa kanang pampang ng Aber Wrac'h, ay mula ika-13 siglo hanggang 1560 ang pangunahing tirahan ng marangal na pamilyang Kermavan, isa sa pinakamakapangyarihang pamilya ng viscounty ng Léon, at ang pinakamakapangyarihan sa arkdeaconry ng Kemenet-Ily; ginamit nito ang hurisdiksyon nito muna sa Kernilis, pagkatapos ay sa Plouguerneau at Lannilis, at nasa hurisdiksyon nito ang mga parokya ng Kernilis, [[Plouguerneau]], [[Lannilis]], [[Kerlouan]], [[Guissény]], [[Landéda]], [[Plouvien]], [[Plouider]], [[Plounéour]] at [[Loc-Brévalaire]]. Noong ika-13 siglo, sinakop ng mga panginoon ng Kermavan ang seigneury ng Seizploué, na matatagpuan sa Plounévez-Lochrist (na naging Marquisate ng Maillé noong ika-17 siglo). Si Alain de Kermavan, na ipinanganak noong 1195 at namatay noong 1263, ay inilibing sa koro ng simbahan ng priory ng Lochrist.<ref>Jean-Paul Soubigou, ''Le Léon dans la Bretagne des {{sp-|X|-|XI|s}}'', "Annales de la Bretagne et des Pays de l'Ouest", 2013, consultable https://abpo.revues.org/2668</ref> Gayunpaman, ang pamilyang Carman ay nanirahan pangunahin sa Château de Lesquelen sa Plabennec, na unti-unting kinuha ang pangalang Kermavan, isang pangalan na umunlad noong ika-16 na siglo sa Kerman at noong ika-17 siglo sa Carman. Ang coat of arms ng pamilyang Carman ay inilalarawan sa isang stained-glass window sa kapilya ng Saint-Jean-Balanant sa Plouvien.<ref>René Kerviler, "Répertoire général de bio-bibliographie bretonne. Livre premier, Les bretons. 7,BROU-CARN", 1886-1908, consultable https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k58176362/f462.image.r=Plouvien.langFR</ref> Isang kilalang kasabihan mula sa Léon ang nagdiriwang ng "katandaan ng Penhoët, ang katapangan ng Chastel, ang kayamanan ng Kermavan, at ang kabayanihan ng Kergournadec'h". ===Modernong Panahon=== Noong 1759, isang ordinansa ni [[Louis XV]] ang nag-utos sa parokya ng Quernilis [Kernilis] na maglaan ng 20 kalalakihan at magbayad ng 131 [[livre]] para sa "taunang gastusin ng Brittany coast guard".<ref>"Ordonnance... portant imposition pour la dépense annuelle de la garde-côte de Bretagne", 1759, consultable https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k97412315/f8.image.r=Plovan</ref> ===[[Rebolusyong Pranses]]=== Noong Marso 1793, ang Kernilis, kasama ang [[Guissény]], [[Plounéventer]], [[Ploudaniel]], [[Plouguerneau]], at [[Kerlouan]], ay kabilang sa mga komyun na hinatulan ng kabuuang 40,600 livre bilang kabayaran dahil sa paghihimagsik laban sa pamahalaang republikano<ref>Charles-Laurent Marie, "Histoire de la Bretagne républicaine depuis 1789 jusqu'à nos jours", 1875, consultable https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k57656266/f151.image.r=Ploun%C3%A9venter.langFR</ref> (kinailangang magbayad sina Kernilis at [[Lanarvily]] ng 500 livre<ref>Prosper Levot, "Histoire de la ville et du port de Brest pendant la Terreur", consultable https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k96132324/f88.image.r=guiss%C3%A9ny?rk=3326196;4</ref>). ==Eskudo de armas== [[File:COA fr Kernilis.svg|thumb|Kernilis]] O, isang leong asul; isang punong argente na may dalang tatlong ermine spots na sable. ==Mga monumento at lugar== * Monumento ng Digmaan (1914-1918); * Simbahan ni Santa Ana. [[File:Monument aux morts - Kernilis-29.jpg|thumb|center|Monument aux morts de 1914-1918.]] * Isa sa apat na punong yew na itinanim ng panginoon ni Maillé-Carman (isang [[Huguenot]]), na napatay sa isang tunggalian ng panginoon ni Troménec sa [[Landéda]] (isang miyembro ng Catholic League), ay nananatili pa rin: ito ay humigit-kumulang 400 taong gulang at may sukat na 3.5 metro ang circumference sa 80 cm mula sa lupa. ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Kernilis]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] 9gccemjvb09uvx3u8wwgn3wqwhm77xk 0 337503 2203334 2202422 2026-04-17T12:31:29Z Ivan P. Clarin 84769 /* Suporatdong tauhan */ 2203334 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | title = Apoy sa Dugo | image = | caption = Title card | genre = {{plainlist| * [[Drama (film and television)|Drama]] * [[Crime film|Crime]]}} | creator = | writer = {{plainlist| * John Kenneth de Leon * Ma. Christina Velasco * Marlon Miguel}} | director = Ralph Manuel Malabunga | creative_director = | starring = {{plainlist| * [[Derrick Monasterio]] * [[Elle Villanueva]] * [[Ashley Ortega]]}} | opentheme = | theme_music_composer = | country = [[Pilipinas]] | language = Tagalog | num_episodes = 20 | executive_producer = | cinematography = | editor = | camera = [[Multiple-camera setup]] | runtime = 21-30 Minuto | location = [[Kalakhang Manila]] | company = GMA Entertainment Group | network = [[GMA Network]] | picture_format = [[Ultra-high-definition television|UHDTV]] [[4K resolution|4K]] | audio_format = [[5.1 surround sound]] | first_aired = {{start date|2026|3|4}} | last_aired = }} Ang '''Apoy sa Dugo''' ay isang teleserye sa Pilipinas, taong 2026 sa ilalim ng palatutunang [[GMA Network]] na inilathala ng direktor na si ''Ralph Maniel Malabunga'' na pinagbibidahan nina; [[Derrick Monasterio]], [[Ashley Ortega]], [[Elle Villanueva]] at [[Thea Tolentino]]. ==Tauhan at karakter== ===Pangunahing tauhan=== * [[Derrick Monasterio]] bilang Marco Panganiban * [[Ashley Ortega]] bilang Angel Sangalang * Elle Villanueva bilang Vanessa Sangalang-Panganiban ===Suporatdong tauhan=== * [[Thea Tolentino]] bilang Trixie Mendoza * [[Pinky Amador]] bilang Sylvia Panganiban * [[Ricardo Cepeda]] bilang Carlito Panganiban * [[Cai Cortez]] bilang Lorraine Mendez * Fonzi bilang Fonzi Nartia * Larkin Castor bilang Spencer Palermo * Patricia Coma bilang Lexi Panganiban * Toniyuh bilang Toni * Angela Alarcon bilang Yumi * Khozebe Nicole Baker bilang Mikay Sangalang Panganiban * Rathian Cordero bilang Luigi Sangalang Panganiban * Karenina Haniel bilang Kiara * Karl Limpin bilang Karl * Elle Ramirez bilang Maya * Cheska Salcedo bilang Sabrina * Angeli Sanoy bilang Katkat * Sunshine Teodoro bilang Veron * [[Ron Angeles]] bilang Bruce * Andre Cue bilang Gringo ==Sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{IMDb title|37901120}} [[Kategorya:Palatuntunan ng GMA Network]] e39k38792dkn45d5pqa9son7vlv76hd 2 337538 2203332 2200273 2026-04-17T12:29:33Z ~2026-23669-52 160987 Removed redirect to [[Aiman Valoryn]] 2203332 wikitext text/x-wiki {{ {{#switch:{{NAMESPACE}}|{{ns:0}}|#default=ambox|{{ns:Image}}=imbox|{{ns:Category}}=cmbox}} | type = speedy | image = none | style = font-size:95%; | text = '''[[Wikipedia:Batayan para sa mabilisang pagbura|Kandidato para sa mabilisang pagbura]] ang pahinang ito dahil sa dahilang inilahad sa ibaba:''' B17 Kung hindi ka sang-ayon sa kanyang mabilisang pagbura, paki-paliwanag kung bakit sa [[{{NAMESPACE}} talk:{{PAGENAME}}|pahinang usapan nito]] o sa [[Wikipedia:Mga mabilisang pagbura]]. Kung maliwanag na hindi nakasunod sa pamantayan ng mabilisang pagbura, o may balak kang itama ito, maaaring mong tanggalin ang paalalang ito, ngunit huwag mong tanggalin ang paalalang ito mula sa artikulo na ikaw mismo ang gumawa. ''[[Wikipedia:Mga Tagapangasiwa|Mga tagapangasiwa]] - Tandaan na tingnan [[Natatangi:Ano ang nakakawing dito/{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|kung mayroong mga nakaturo dito]] at [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=history}} kasaysayan ng pahina] ([{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|diff=0}} huling pagbabago]) bago [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=delete}} burahin].''}}__NOINDEX__{{#if:||[[Kategorya:Mga pahinang mabilisang buburahin]][[Kategorya:Mga mabilisang pagbura]]}} #REDIRECT [[Aiman Valoryn]] mbtb7eunvmsua0y1m6aukoeyk224toz 0 337655 2203481 2201558 2026-04-18T08:57:25Z Exec8 780 2203481 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng Pahamuddin | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Cotabato]] na nagpapakita sa lokasyon ng Pahamuddin. | region = [[Bangsamoro]] (Special Geographic Area) | province = [[Cotabato]] | districts = Unang distrito ng Cotabato | class = Ika-3 Klase | barangays = 12 | mayor = Yasser Blah Ebrahim | population_as_of = | population_total = 19627 | areakm2 = 50.13 | website = | coordinates_wikidata = yes | founded = Abril 13, 2024 }} Ang '''Pahamuddin''' ay isang munisipalidad sa lalawigan ng [[Cotabato]], [[Pilipinas]]. Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao]] sa kabila ng pagiging bahagi ng Cotabato ng [[Soccsksargen]]. ==Kasaysayan== Nang itatag ang [[Bangsamoro]] noong 2019 upang palitan ang [[Rehiyong Awtonomo ng Muslim Mindanao]], 63 barangay sa lalawigan ng [[Cotabato]] ang pinagsama-sama sa mas bagong rehiyong awtonomo sa ikalawang bahagi ng plebisito na ginanap noong Pebrero 6.<ref name="brgy63">{{Cite news |last=Santos |first=Tina |date=February 15, 2019 |title=63 Cotabato barangays now part of BARMM |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://newsinfo.inquirer.net/1086063/63-cotabato-barangays-now-part-of-barmm |access-date=May 22, 2019}}</ref> Ang mga inang munisipalidad at ang lalawigan ng Cotabato ay nanatiling bahagi ng [[Soccsksargen]].<ref>{{Cite news |last=Layug |first=Margaret Claire |date=February 8, 2019 |title=What happens to Cotabato barangays not part of new Bangsamoro region? |language=en, tl |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/news/regions/684354/what-happens-to-cotabato-barangays-not-part-of-new-bangsamoro-region/story/ |access-date=May 22, 2019}}</ref> Pagsapit ng Marso 2020, ang mga barangay na ito ay itinalaga bilang isang Special Geographic Area (SGA) ng rehiyon ng Bangsamoro.<ref>{{Cite news |last=Fernandez |first=Edwin |date=March 21, 2020 |title=BARMM records 2 Covid-19 deaths, 2 infected |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1097353 |access-date=June 30, 2020}}</ref> Noong Agosto 17, 2023, ang mga panukalang batas na nagsasama-sama ng mga barangay ng SGA sa 8 munisipalidad ay inaprubahan ng [[Parlamento ng Bangsamoro]].<ref>{{cite news |title=BARMM approves creation of 8 new towns |url=https://mb.com.ph/2023/8/18/article-865 |access-date=19 August 2023 |work=Manila Bulletin |language=en}}</ref> Ang partikular na panukalang batas na lumilikha sa Pahamuddin ay ang Bangsamoro Autonomy Act No. 41.<ref name=luwaran>{{cite news |title=Bills creating 8 municipalities in SGA-BARMM approved by BTA Parliament |url=https://www.luwaran.com/news/article/2605/bills-creating-8-municipalities-in-sga-barmm-approved-by-bta-parliament- |access-date=25 August 2023 |work=Luwaran |date=20 August 2023}}</ref> Ang pangalan ng munisipalidad ay orihinal na iminungkahi na pangalanan bilang Pahamudin, na may isang "d".<ref>{{cite web |title=Bangsamoro Parliament Bill No. 129 |url=https://parliament.bangsamoro.gov.ph/wp-content/uploads/2022/12/Bill-No.-129-Government-of-the-day-AN-ACT-CREATING-THE-MUNICIPALITY-OF-PAHAMUDIN.pdf |access-date=14 April 2024 |date=14 December 2022}}</ref> Isang plebisito ang ginanap noong Abril 13, 2024, at inaprubahan ng mga botante ang lahat ng walong panukalang batas na muling bumubuo sa mga barangay ng SGA sa walong munisipalidad kabilang ang Pahamuddin, kung saan 5,974 ang bumoto pabor sa paglikha nito habang 116 ang hindi. Ang pamahalaang panrehiyon ng Bangsamoro ay magbibigay ng P2.5 milyon na pondo para sa pamahalaang munisipal hanggang sa makuha nito ang bahagi ng kita mula sa National Tax Allotment.<ref>{{cite news |last1=Bolledo |first1=Jairo |title=BARMM residents approve creation of 8 more towns |url=https://www.rappler.com/nation/mindanao/barmm-residents-approve-creation-municipalities-plebiscite-april-2024/ |access-date=13 April 2024 |work=Rappler |date=13 April 2024}}</ref> Ang Pahamuddin ay nilikha mula sa 12 barangay ng [[Pigcawayan]].<ref name=luwaran/> ==Mga Barangay== Ang bayan ng Pahamuddin ay nahahati sa 12 mga [[barangay]]. Bawat barangay ay binubuo ng mga [[purok]] habang ang ilan ay may mga [[sityo]]. {{Div col|colwidth=15em}} * Balacayon * Buricain * Datu Binasing * Datu Mantil * Kadingilan * Libungan Toretta * Lower Pangangkalan * Matilac * Patot * Upper Pangangkalan * Lower Baquer * Simsiman {{div col end}} ==Gobyerno== Ang mga [[Officer-in-charge]] (OIC) ay pinili ni BARMM Chief Minister [[Murad Ebrahim]] upang punan ang mga posisyon sa pamahalaang munisipal habang hinihintay ang regular na halalan sa 2025. Ang munisipalidad ay nananatili sa ilalim ng hurisdiksyon ng Special Geographic Area habang hinihintay ang paglikha ng isang bagong lalawigan.<ref>{{cite news |title=81% voter turnout on BARMM special geographic area plebiscite |url=https://tribune.net.ph/2024/04/14/81-voter-turnout-on-barmm-special-geographic-area-plebiscite |access-date=14 April 2024 |work=Daily Tribune |date=14 April 2024 }}</ref><ref>{{cite news |title=BARMM eyes new province for eight newly created towns |url=https://www.rappler.com/nation/mindanao/barmm-eyes-new-province-newly-created-towns-april-2024/ |access-date=16 April 2024 |work=Rappler |date=16 April 2024 }}</ref> Si Badrudin Ahmad Ebrahim ay ang OIC mayor ng Pahamuddin mula Hulyo 9, 2024 hanggang Hunyo 30, 2025.<ref name=new-oic-officials>{{cite news |title=CM Ebrahim names OIC local officials in new eight SGA towns - BARMM Official Website |url=https://bangsamoro.gov.ph/news/latest-news/cm-ebrahim-names-oic-local-officials-in-new-eight-sga-towns/ |access-date=27 July 2024 |agency=Bangsamoro Information Office |date=9 July 2024}}</ref> ==Transportasyon== Nagsimula ang konstruksyon noong 2023 para sa isang tulay na nag-uugnay sa Pahamuddin sa [[Kabuntalan]], [[Maguindanao del Norte]] sa magkadikit na rehiyon ng Bangsamoro.<ref>{{cite news |title=BARMM government builds 180 Million pesos Kabuntalan-Pahamudin Bridge |url=https://www.luwaran.com/news/article/2632/barmm-government-builds-180-million-pesos-kabuntalan-pahamudin-bridge |access-date=14 April 2024 |work=Luwaran |date=27 November 2023}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] 8yz7x02lohyl63cp6igu3kybi4ut8rz 2203482 2203481 2026-04-18T09:02:23Z Exec8 780 2203482 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng Pahamuddin | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Cotabato]] na nagpapakita sa lokasyon ng Pahamuddin. | region = [[Bangsamoro]] (Special Geographic Area) | province = [[Cotabato]] | districts = Unang distrito ng Cotabato | class = Ika-3 Klase | barangays = 12 | mayor = Yasser Blah Ebrahim | population_as_of = | population_total = 19627 | areakm2 = 50.13 | website = | coordinates_wikidata = yes | founded = Abril 13, 2024 }} Ang '''Pahamuddin''' ay isang munisipalidad sa lalawigan ng [[Cotabato]], [[Pilipinas]]. Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao]] sa kabila ng pagiging bahagi ng Cotabato ng [[Soccsksargen]]. ==Kasaysayan== Nang itatag ang [[Bangsamoro]] noong 2019 upang palitan ang [[Rehiyong Awtonomo ng Muslim Mindanao]], 63 barangay sa lalawigan ng [[Cotabato]] ang pinagsama-sama sa mas bagong rehiyong awtonomo sa ikalawang bahagi ng plebisito na ginanap noong Pebrero 6.<ref name="brgy63">{{Cite news |last=Santos |first=Tina |date=February 15, 2019 |title=63 Cotabato barangays now part of BARMM |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://newsinfo.inquirer.net/1086063/63-cotabato-barangays-now-part-of-barmm |access-date=May 22, 2019}}</ref> Ang mga inang munisipalidad at ang lalawigan ng Cotabato ay nanatiling bahagi ng [[Soccsksargen]].<ref>{{Cite news |last=Layug |first=Margaret Claire |date=February 8, 2019 |title=What happens to Cotabato barangays not part of new Bangsamoro region? |language=en, tl |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/news/regions/684354/what-happens-to-cotabato-barangays-not-part-of-new-bangsamoro-region/story/ |access-date=May 22, 2019}}</ref> Pagsapit ng Marso 2020, ang mga barangay na ito ay itinalaga bilang isang Special Geographic Area (SGA) ng rehiyon ng Bangsamoro.<ref>{{Cite news |last=Fernandez |first=Edwin |date=March 21, 2020 |title=BARMM records 2 Covid-19 deaths, 2 infected |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1097353 |access-date=June 30, 2020}}</ref> Noong Agosto 17, 2023, ang mga panukalang batas na nagsasama-sama ng mga barangay ng SGA sa 8 munisipalidad ay inaprubahan ng [[Parlamento ng Bangsamoro]].<ref>{{cite news |title=BARMM approves creation of 8 new towns |url=https://mb.com.ph/2023/8/18/article-865 |access-date=19 August 2023 |work=Manila Bulletin |language=en}}</ref> Ang partikular na panukalang batas na lumilikha sa Pahamuddin ay ang Bangsamoro Autonomy Act No. 41.<ref name=luwaran>{{cite news |title=Bills creating 8 municipalities in SGA-BARMM approved by BTA Parliament |url=https://www.luwaran.com/news/article/2605/bills-creating-8-municipalities-in-sga-barmm-approved-by-bta-parliament- |access-date=25 August 2023 |work=Luwaran |date=20 August 2023}}</ref> Ang pangalan ng munisipalidad ay orihinal na iminungkahi na pangalanan bilang Pahamudin, na may isang "d".<ref>{{cite web |title=Bangsamoro Parliament Bill No. 129 |url=https://parliament.bangsamoro.gov.ph/wp-content/uploads/2022/12/Bill-No.-129-Government-of-the-day-AN-ACT-CREATING-THE-MUNICIPALITY-OF-PAHAMUDIN.pdf |access-date=14 April 2024 |date=14 December 2022}}</ref> Isang plebisito ang ginanap noong Abril 13, 2024, at inaprubahan ng mga botante ang lahat ng walong panukalang batas na muling bumubuo sa mga barangay ng SGA sa walong munisipalidad kabilang ang Pahamuddin, kung saan 5,974 ang bumoto pabor sa paglikha nito habang 116 ang hindi. Ang pamahalaang panrehiyon ng Bangsamoro ay magbibigay ng P2.5 milyon na pondo para sa pamahalaang munisipal hanggang sa makuha nito ang bahagi ng kita mula sa National Tax Allotment.<ref>{{cite news |last1=Bolledo |first1=Jairo |title=BARMM residents approve creation of 8 more towns |url=https://www.rappler.com/nation/mindanao/barmm-residents-approve-creation-municipalities-plebiscite-april-2024/ |access-date=13 April 2024 |work=Rappler |date=13 April 2024}}</ref> Ang Pahamuddin ay nilikha mula sa 12 barangay ng [[Pigcawayan]].<ref name=luwaran/> ==Mga Barangay== Ang bayan ng Pahamuddin ay nahahati sa 12 mga [[barangay]]. Bawat barangay ay binubuo ng mga [[purok]] habang ang ilan ay may mga [[sityo]]. {{Div col|colwidth=15em}} * Balacayon * Buricain * Datu Binasing * Datu Mantil * Kadingilan * Libungan Toretta * Lower Pangangkalan * Matilac * Patot * Upper Pangangkalan * Lower Baquer * Simsiman {{div col end}} ==Gobyerno== Ang mga Pansamantalang Pinuno (OIC) ay pinili ni BARMM Chief Minister [[Murad Ebrahim]] upang punan ang mga posisyon sa pamahalaang munisipal habang hinihintay ang regular na halalan sa 2025. Ang munisipalidad ay nananatili sa ilalim ng hurisdiksyon ng Special Geographic Area habang hinihintay ang paglikha ng isang bagong lalawigan.<ref>{{cite news |title=81% voter turnout on BARMM special geographic area plebiscite |url=https://tribune.net.ph/2024/04/14/81-voter-turnout-on-barmm-special-geographic-area-plebiscite |access-date=14 April 2024 |work=Daily Tribune |date=14 April 2024 }}</ref><ref>{{cite news |title=BARMM eyes new province for eight newly created towns |url=https://www.rappler.com/nation/mindanao/barmm-eyes-new-province-newly-created-towns-april-2024/ |access-date=16 April 2024 |work=Rappler |date=16 April 2024 }}</ref> Si Badrudin Ahmad Ebrahim ay ang OIC mayor ng Pahamuddin mula Hulyo 9, 2024 hanggang Hunyo 30, 2025.<ref name=new-oic-officials>{{cite news |title=CM Ebrahim names OIC local officials in new eight SGA towns - BARMM Official Website |url=https://bangsamoro.gov.ph/news/latest-news/cm-ebrahim-names-oic-local-officials-in-new-eight-sga-towns/ |access-date=27 July 2024 |agency=Bangsamoro Information Office |date=9 July 2024}}</ref> ==Transportasyon== Nagsimula ang konstruksyon noong 2023 para sa isang tulay na nag-uugnay sa Pahamuddin sa [[Kabuntalan]], [[Maguindanao del Norte]] sa magkadikit na rehiyon ng Bangsamoro.<ref>{{cite news |title=BARMM government builds 180 Million pesos Kabuntalan-Pahamudin Bridge |url=https://www.luwaran.com/news/article/2632/barmm-government-builds-180-million-pesos-kabuntalan-pahamudin-bridge |access-date=14 April 2024 |work=Luwaran |date=27 November 2023}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] 6shznjwph3bii4dfpr7dl2nc5bj9f5b 0 337665 2203376 2201856 2026-04-18T02:59:08Z ~2026-19686-31 160491 {{refimprove}} tag 2203376 wikitext text/x-wiki {{refimprove|date=Abril 2026}} {{Infobox organization | name = Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa | native_name = European Broadcasting Union<br />Union européenne de radio-télévision | native_name_lang = | logo = EBU 2026.svg | logo_size = 200px | logo_caption = Logo ng organisasyon simula 2026 | map = | mcaption = | type = Unyon ng mga organisasyon ng pagsasahimpapawid | membership = {{unbulleted list|112 miyembrong organisasyon|''(sa 54 na bansa)''}} | headquarters = [[Geneva]], Suwisa | predecessor = [[International Broadcasting Union]] | formation = {{start date and age|df=y|1950|02|12}} | leader_title = Presidente | leader_name = [[Delphine Ernotte]] | leader_title2 = Direktor-Heneral | leader_name2 = [[Noel Curran]] | language = Ingles, Pranses | website = {{Official|https://www.ebu.ch/}} }} Ang '''Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa''' (Ingles: ''European Broadcasting Union'', '''EBU'''; Pranses: ''Union européenne de radio-télévision'', '''UER''') ay isang alyansa ng mga organisasyon ng media na nagbibigay ng serbisyo publiko sa mga bansang nasa loob ng European Broadcasting Area (EBA) o mga miyembro ng [[Konseho ng Europa]] (CoE). Sa taong 2024, ito ay binubuo ng 123 miyembrong organisasyon mula sa 56 na bansa, at 31 associate member mula sa karagdagang 20 bansa. Ito ay itinatag noong 1950, at ang punong tanggapan nito ay nasa Geneva. Ang EBU ang nagmamay-ari at nagpapatakbo ng mga network ng telekomunikasyon ng Eurovision at Euroradio kung saan ang mga pangunahing broadcast sa telebisyon at radyo ay ipinamamahagi nang live sa mga miyembro nito. Pinapatakbo rin nito ang pang-araw-araw na palitan ng balita sa Eurovision kung saan ibinabahagi ng mga miyembro ang mga breaking news footage. Noong 2017, inilunsad ng EBU ang Eurovision Social Newswire, isang serbisyo sa pag-verify ng mga saksi at video. Sa pangunguna ng Pinuno ng Eurovision Social Newswire, si Derek Bowler, ang serbisyo ay nagbibigay sa mga miyembro ng EBU ng mga na-verify at na-clear para sa paggamit ng mga balitang media ng saksi na lumalabas sa social media. Ang EBU, sa pakikipagtulungan ng mga miyembro nito, ay gumagawa ng mga programa at nag-oorganisa ng mga kaganapan kung saan maaaring lumahok ang mga miyembro nito, tulad ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]], ang pinakakilalang produksiyon nito, o ang Eurovision Debates sa pagitan ng mga kandidato para sa pangulo ng [[Komisyong Europeo]] para sa halalan sa parlamento sa 2014, 2019 at 2024. Si Noel Curran ay naging direktor-heneral mula noong 2017. ==Mga miyembro== ===Kasalukuyang miyembro=== Mula Hunyo 2024, ang listahan ng mga miyembro ng EBU ay binubuo ng sumusunod na 75 kumpanya ng pagsasahimpapawid mula sa 56 na bansa.<ref name="EBU Active">{{cite web|url=https://www.ebu.ch/about/members?type=active|title=EBU Active Members|website=ebu.ch|publisher=EBU|access-date=7 Abril 2026|archive-date=14 Nobyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251114072035/https://www.ebu.ch/about/members?type=active|url-status=live}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- ! rowspan="2" | Bansa ! colspan="2" | Organisasyon ng pagsasahimpapawid ! rowspan="2" | {{Abbr|Abbr.|Pagpapaikli}} ! rowspan="2" | Taon |- ! Pangalang Ingles ! Katutubong pangalan |- | {{Flag|Albanya}} | [[RTSH|Albanian Radio-Television]] | [[Wikang Albanes|Albanes]]: ''Radio Televizioni Shqiptar'' | RTSH | 1999 |- | rowspan="2" | {{Flag|Alemanya}} | [[ARD (brodkaster)|The Working Group of Public Broadcasters in the Federal Republic of Germany]]: * [[Bayerischer Rundfunk|Bavarian Broadcasting]] (''Bayerischer Rundfunk'', BR) * [[Hessischer Rundfunk|Hessian Broadcasting]] (''Hessischer Rundfunk'', HR) * [[Mitteldeutscher Rundfunk|Central German Broadcasting]] (''Mitteldeutscher Rundfunk'', MDR) * [[Norddeutscher Rundfunk|Northern German Broadcasting]] (''Norddeutscher Rundfunk'', NDR) * [[Radio Bremen]] (RB) * [[Rundfunk Berlin-Brandenburg|Berlin-Brandenburg Broadcasting]] (''Rundfunk Berlin-Brandenburg'', RBB) * [[Saarländischer Rundfunk|Saarland Broadcasting]] (''Saarländischer Rundfunk'', SR) * [[Südwestrundfunk|Southwest Broadcasting]] (''Südwestrundfunk'', SWR) * [[Westdeutscher Rundfunk|West German Broadcasting]] (''Westdeutscher Rundfunk'', WDR) * [[Deutsche Welle|German Wave]] (''Deutsche Welle'', DW) * [[Deutschlandradio|German Radio]] (''Deutschlandradio'', DLR) | [[Wikang Aleman|Aleman]]: ''Arbeitsgemeinschaft der öffentlich-rechtlichen Rundfunkanstalten der Bundesrepublik Deutschland'' | ARD | 1952 |- | [[ZDF|Second German Television]] | Aleman: ''Zweites Deutsches Fernsehen'' | ZDF | 1963 |- | rowspan="3" | {{Flag|Alherya}} | [[Public Establishment of Television]] | [[Wikang Arabe|Arabe]]: المؤسّسة العمومية للتلفزيون<br />[[Wikang Pranses|Pranses]]: ''Établissement public de télévision'' | EPTV | rowspan="3" | 1970 |- | [[Radio Algeria|National Sound Broadcasting Company]] | Arabe: المؤسسة العمومية للبث الإذاعي<br />Pranses: ''Entreprise nationale de radiodiffusion sonore'' | ENRS |- | [[Télédiffusion d'Algérie|Algerian Broadcasting Company]] | Arabe: البث الإذاعي والتلفزي الجزائري<br />Pranses: ''Télédiffusion d'Algérie'' | TDA |- | {{Flag|Andorra}} | [[Radio and Television of Andorra]] | [[Wikang Katalan|Katalan]]: ''Ràdio i Televisió d'Andorra'' | RTVA | 2002 |- | rowspan="2" | {{Flag|Armenya}} | [[Public Television Company of Armenia]] | [[Wikang Armenyo|Armenyo]]: Հայաստանի Հանրային Հեռուստաընկերություն (''Hayastani Hanrayin Herrustaynkerut'yun'') | ARMTV | rowspan="2" | 2005 |- | [[Public Radio of Armenia]] | Armenyo: Հայաստանի Հանրային Ռադիո (''Hayastani Hanrayin Radio'') | ARMR |- | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | colspan="2" | İctimai Televiziya və Radio Yayımları Şirkəti: * [[İctimai Televiziya]] (İTV) * [[İctimai Radio]] (İR) | İCTI/İTV | 2007 |- | {{Flag|Austria}} | [[ORF (brodkaster)|Austrian Broadcasting]] | Aleman: ''Österreichischer Rundfunk'' | ORF | 1953 |- | rowspan="2" | {{Flag|Belhika}} | [[VRT (brodkaster)|Flemish Radio and Television Broadcasting Organisation]] | [[Wikang Olandes|Olandes]]: ''Vlaamse Radio- en Televisieomroeporganisatie'' | VRT | rowspan="2" | 1950 |- | [[RTBF|Belgian Radio-Television of the French Community]] | Pranses: ''Radio-Télévision Belge de la Communauté Française'' | RTBF |- | {{Flag|Bosnia and Herzegovina|name=Bosniya at Herzegovina}} | [[Radio and Television of Bosnia and Herzegovina]] | [[Wikang Bosniyo|Bosniyo]]: ''Bosanskohercegovačka radiotelevizija'' | BHRT | 1993 |- | rowspan="2" | {{Flag|Bulgarya}} | [[Bulgarian National Radio]] | [[Wikang Bulgaro|Bulgaro]]: Българско национално радио (''Bǎlgarsko nacionalno radio'') | BNR | rowspan="2" | 1993 |- | [[Bulgarian National Television]] | Bulgaro: Българска национална телевизия (''Balgarska natsionalna televizia'') | BNT |- | rowspan="2" | {{Flag|Dinamarka}} | [[DR (brodkaster)|Danish Broadcasting Corporation]] | [[Wikang Danes|Danes]]: ''Danmarks Radio'' | DR | 1950 |- | colspan="2" | [[TV 2 (Dinamarka)|TV 2 Danmark]] | DK/TV2 | 1989 |- | {{Flag|Egypt|name=Ehipto}} | [[National Media Authority]] | Arabe: الهيئة الوطنية للإعلام | NTU | 1985 |- |{{Flag|Eslobakya}} |[[Slovak Television and Radio]] |[[Wikang Eslobako|Eslobako]]: ''Slovenská televízia a rozhlas'' |STVR |2024 |- |{{Flag|Eslobenya}} |[[Radiotelevizija Slovenija|Radio-Television of Slovenia]] |[[Wikang Esloveno|Esloveno]]: ''Radiotelevizija Slovenija'' |RTVSLO |1993 |- |{{Flag|Espanya}} |[[RTVE|Spanish Radio and Television]] |[[Wikang Kastila|Kastila]]: ''Radiotelevisión Española'' |RTVE |1955 |- | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | [[Eesti Rahvusringhääling|Estonian Public Broadcasting]]: * [[Eesti Raadio|Estonian Radio]] (''Eesti Raadio'', ER) * [[Eesti Televisioon|Estonian Television]] (''Eesti Televisioon'', ETV) |[[Wikang Estonyo|Estonyo]]: ''Eesti Rahvusringhääling'' | ERR | 1993 |- | {{Flag|Gresya}} | [[Hellenic Broadcasting Corporation]] | [[Wikang Griyego|Griyego]]: Ελληνική Ραδιοφωνία Τηλεόραση (''Ellinikí Radiofonía Tileórasi'') | ERT | 1950–2013<br />2015– |- | {{Flag|Heorhiya}} | [[Georgian Public Broadcaster]] | [[Wikang Heorhiyano|Heorhiyano]]: საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებელი (''sakartvelos sazogadoebrivi mauts'q'ebeli'') | GPB | 2005 |- | {{Flag|North Macedonia|name=Hilagang Masedonya}} | [[Macedonian Radio Television]] | [[Wikang Macedonio|Macedonio]]: Македонска радио-телевизија (''Makedonska radio-televizija'') | MRT | 1993 |- | rowspan="2" | {{Flag|Irlanda}} | [[RTÉ|Radio Television of Ireland]] | [[Wikang Irlandes|Irlandes]]: ''Raidió Teilifís Éireann'' | RTÉ | 1950 |- | colspan="2" | [[TG4]] | TG4 | 2007 |- | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | [[RÚV|National Broadcasting]] | [[Wikang Islandes|Islandes]]: ''Ríkisútvarpið'' | RÚV | 1956 |- | {{Flag|Israel}} | [[Israeli Public Broadcasting Corporation]] | [[Wikang Hebreo|Hebreo]]: תַּאֲגִיד הַשִׁיְדּוּר הַיִשְׂרָאֵלִי (''Taʾăḡid HaŠidûr HaYiśrāʾēli'')<br />Arabe: هَيْئَة اَلْبَثّ اَلْإِسْرَائِيلي (''Hayʾat al-Baṯṯ al-Isrāʾīlī'') | KAN | 2017 |- | {{Flag|Italya}} | colspan="2" | [[RAI|RAI – Radiotelevisione italiana]] | RAI | 1950 |- | {{Flag|Jordan}} | [[Jordan Radio and Television Corporation]] | Arabe: مؤسسة الإذاعة والتلفزيون الأردني | JRTV | 1970 |- | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | [[Croatian Radiotelevision]] | [[Wikang Kroato|Kroato]]: ''Hrvatska radiotelevizija'' | HRT | 1993 |- | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | [[Public Broadcasting of Latvia]]: * [[Latvijas Televīzija|Latvian Television]] (''Latvijas Televīzija'', LTV) * [[Latvijas Radio|Latvia's Radio]] (''Latvijas Radio'', LR) | [[Wikang Latbiyano|Latbiyano]]: ''Latvijas Sabiedriskie mediji'' | LSM | 1993 |- | {{Flag|Lebanon|name=Libano}} | [[Télé Liban]] | Arabe: تلفزيون لبنان | TL | 1950 |- | {{Flag|Libya}} | [[Libya National Channel]] | Arabe: قناة ليبيا الوطنية | LNC | 2011 |- | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | [[Lithuanian National Radio and Television]] | [[Wikang Litwano|Litwano]]: ''Lietuvos nacionalinis radijas ir televizija'' | LRT | 1993 |- |{{Flag|Lungsod ng Vaticano}} |[[Radyo Batikana|Vatican Radio]] |[[Wikang Italyano|Italyano]]: ''Radio Vaticana''<br />[[Wikang Latin|Latin]]: ''Statio Radiophonica Vaticana'' |VR |1950 |- | rowspan="2" |{{Flag|Luxembourg}} |[[RTL Group]] |Pranses: ''Radio Télévision Luxembourg'' |RTL |1950 |- | colspan="2" |Média de Service Public 100,7 ([[Radio 100,7]]) |MSP |2022 |- | {{Flag|Malta}} | [[Public Broadcasting Services]] | [[Wikang Maltes|Maltes]]: ''Servizzi ta' Xandir Pubbliku'' | PBS | 1970 |- | {{Flag|Morocco|name=Maruekos}} | [[SNRT|National Company of Radio and Television]] | Pranses: ''Société Nationale de Radiodiffusion et de Télévision''<br />Arabe: الشَرِكَة الوَطَنِيَّة لِلْإِذَاعَة وَالتَلْفَزَة<br />[[Pamantayang Wikang Moroccan Amazigh|Tamazight]]: ⵜⴰⵎⵙⵙⵓⵔⵜ ⵜⴰⵏⴰⵎⵓⵔⵜ ⵏ ⵓⵏⵣⵡⴰⵢ ⴷ ⵜⵉⵍⵉⴼⵉⵣⵢⵓⵏ | SNRT | 1950 |- | {{Flag|Moldova}} | [[Teleradio-Moldova]] | [[Wikang Rumano|Rumano]]: ''Compania Națională "Teleradio-Moldova"'' | TRM | 1993 |- | rowspan="2" | {{Flag|Monaco|name=Mónako}} | colspan="2" | [[Monaco Media Diffusion]] | MMD | 1994 |- | colspan="2" | [[TVMonaco]] | TVM | 2024 |- | {{Flag|Montenegro}} | [[Radio and Television of Montenegro]] | [[Wikang Montenegrin|Montenegrin]]: Радио и телевизија Црне Горе (''Radio i televizija Crne Gore'') | RTCG | 2006 |- | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | [[Nederlandse Publieke Omroep|Dutch Public Broadcaster]]: * [[AVROTROS]] * [[BNNVARA]] * [[Evangelische Omroep|Evangelical Broadcasting]] (''Evangelische Omroep'', EO) * [[Humanistische Omroep|Humanist Broadcasting]] (''Humanistische Omroep'', HUMAN) * [[KRO-NCRV]] * [[Omroep MAX|MAX]] * [[Nederlandse Omroep Stichting|Dutch Broadcasting Foundation]] (''Nederlandse Omroep Stichting'', NOS) * [[Omroep NTR|NTR]] * [[Ongehoord Nederland|Unheard Netherlands]] (''Ongehoord Nederland'', ON) * [[PowNed]] * [[Ster|Foundation for Ether Advertisement]] (''Stichting Ether Reclame'', STER) * [[VPRO]] * [[WNL (brodkaster)|WNL]] * [[Omroep Zwart|Broadcaster Black]] (''Omroep Zwart'', ZWART) | Olandes: ''Nederlandse Publieke Omroep'' | NPO | 1950 |- | rowspan="2" |{{Flag|Noruwega}} |[[NRK|Norwegian Broadcasting Corporation]] |[[Wikang Noruwego|Noruwego]]: ''Norsk rikskringkasting'' |NRK |1950 |- |[[TV 2 Group]] |Noruwego: ''TV 2 Gruppen'' |NO/TV2 |1993 |- | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | [[Yle|Finnish Broadcasting Company]] | [[Wikang Finlandes|Finlandes]]: ''Yleisradio''<br />[[Wikang Suweko|Suweko]]: ''Rundradion'' | Yle | 1950 |- | rowspan="2" |{{Flag|Polonya}} |[[Telewizja Polska|Polish Television]] |[[Wikang Polako|Polako]]: ''Telewizja Polska'' |TVP | rowspan="2" |1993 |- |[[Polskie Radio|Polish Radio]] |Polako: ''Polskie Radio'' |PR |- |{{Flag|Portugal}} |[[Rádio e Televisão de Portugal|Radio and Television of Portugal]] |[[Wikang Portuges|Portuges]]: ''Rádio e Televisão de Portugal'' |RTP |1950 |- | rowspan="2" | {{Flag|Pransiya}} | colspan="2" | Groupe de Radiodiffusion Française: * [[France Télévisions]] (FTV) * [[Radio France]] (RF) * [[France Médias Monde]] (FMM) | GRF | 1950 |- | colspan="2" | [[Arte (channel sa telebisyon)|Arte]] | ARTE | 2024 |- | rowspan="2" | {{Flag|Republikang Tseko}} | [[Czech Radio]] | [[Wikang Tseko|Tseko]]: ''Český rozhlas'' | ČRo | rowspan="2" | 1993 |- | [[Czech Television]] | Tseko: ''Česká televize'' | ČT |- | rowspan="2" |{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | colspan="2" |[[BBC|British Broadcasting Corporation]] |BBC |1950 |- | colspan="2" |[[United Kingdom Independent Broadcasting]]: * [[ITV (kalambatang pantelebisyon)|ITV plc]] (UKIB/ITV) * [[STV Group]] (UKIB/STV) * [[Channel 4|Channel 4 Television Corporation]] (UKIB/C4) * [[S4C]] (UKIB/S4C) |UKIB |1981 |- | rowspan="2" |{{Flag|Rumanya}} |[[Romanian Radio Broadcasting Company]] |Rumano: ''Societatea Română de Radiodifuziune'' |ROR | rowspan="2" |1993 |- |[[TVR (Rumanya)|Romanian Television Society]] |Rumano: ''Societatea Română de Televiziune'' / ''Televiziunea Română'' |RO/TVR |- |{{Flag|San Marino}} |[[San Marino RTV]] |Italyano: ''Radiotelevisione della Repubblica di San Marino'' |SMRTV |1995 |- |{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} |[[Radio Television of Serbia]] |[[Wikang Serbiyo|Serbiyo]]: Радио-телевизија Србије (''Radio-televizija Srbije'') |RTS |2006 |- |{{Flag|Sweden|name=Suwesya}} |Foundation Management for SR, SVT, and UR: * [[Sveriges Television|Sweden's Television]] (''Sveriges Television'', SVT) * [[Sveriges Radio|Sweden's Radio]] (''Sveriges Radio'', SR) * [[Swedish Educational Broadcasting Company]] (''Sveriges Utbildningsradio'', UR'')'' |Suweko: ''Förvaltningsstiftelsen för SR, SVT och UR'' / ''Sveriges Rundradiotjänst'' |SRT |1950 |- |{{Flag|Suwisa}} | colspan="2" |[[Swiss Broadcasting Corporation]]: * [[Schweizer Radio und Fernsehen|Swiss Radio and Television]] (''Schweizer Radio und Fernsehen'', SRF) * [[Radio Télévision Suisse|Swiss Radio Television]] (''Radio Télévision Suisse'', RTS) * [[Radiotelevisione svizzera|Swiss Radiotelevision of the Italian Language]] (''Radiotelevisione svizzera di lingua italiana'' / ''Radiotelevisione svizzera'', RSI) * [[Radiotelevisiun Svizra Rumantscha|Swiss Romansh Radio-Television]] (''Radiotelevisiun Svizra Rumantscha'', RTR) |SRG SSR |1950 |- | {{Flag|Tsipre}} | [[Cyprus Broadcasting Corporation]] | Griyego: Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου (''Radiofonikó Ídryma Kýprou'')<br />[[Wikang Turko|Turko]]: ''Kıbrıs Radyo Yayın Kurumu'' | CyBC | 1969 |- | rowspan="2" |{{Flag|Tunisia}} |[[Radio Tunisienne|Establishment of the Tunisian Radio]] [[Radio Tunisienne|/ Tunisian Radio]] |Pranses: ''Établissement de la Radio Tunisienne'' / ''Radio Tunisienne''<br />Arabe: مؤسسة الإذاعة التونسية | rowspan="2" |RTT | rowspan="2" |2007 |- |[[Télévision Tunisienne|Establishment of the Tunisian Television / Tunisian Television]] |Pranses: ''Établissement de la Télévision Tunisienne'' / ''Télévision Tunisienne''<br />Arabe: مؤسسة التلفزة التونسية |- |{{Flag|Turkiya}} |[[Turkish Radio and Television Corporation]] |Turko: ''Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu'' |TRT |1950 |- | {{Flag|Hungary|name=Unggriya}} | [[Médiaszolgáltatás-támogató és Vagyonkezelő Alap|Media Support and Asset Management Fund]]: * [[Duna Média|Duna Media Service Provider]] (''Duna Médiaszolgáltató'') | [[Wikang Ungaro|Ungaro]]: ''Médiaszolgáltatás-támogató és Vagyonkezelő Alap'' | MTVA | 2014 |- |{{Flag|Ukranya}} |[[Suspilne|National Public Broadcasting Company of Ukraine]] |[[Wikang Ukranyo|Ukranyo]]: Національна суспільна телерадіокомпанія України (''Natsionalna Suspilna Teleradiokompaniia Ukrainy'') |SU |1993 |} ==== Suspendidong miyembro ==== Sinuspinde ng EBU ang ilan sa mga miyembro nito alinsunod sa Charter nito, na nagpapahintulot sa Executive Board ng organisasyon na gumawa ng mga pansamantalang desisyon sa pagsuspinde ng pagiging miyembro ng isang broadcaster, kung sakaling, dahil sa mga pambihirang pangyayari, ang isang Miyembro o Associate ng EBU ay nasa proseso ng muling pagsasaayos o nasa ibang estado ng pagbabago sa istruktura, pinapalitan o ganap/bahagyang pinalitan ng ibang organisasyon o hindi ganap na sumusunod sa mga tuntunin ng pakikilahok sa EBU.<ref>{{Cite web|url=https://www.ebu.ch/files/live/sites/ebu/files/About/Governance/Statutes_EN.pdf|title=Statutes of the European Broadcasting Union (December 2024)|access-date=8 Abril 2026}}</ref> Dalawang bansa ang naharap sa bunga ng suspensyon, partikular na ang [[Biyelorusya]] at [[Rusya]]. Sinuspinde ng organisasyon ang brodkaster na [[Belteleradio]] ng Biyelorusya noong Mayo 2021, binabanggit ang mga alalahanin tungkol sa pag-amin ni Roman Protasevich na ipinalabas ng kumpanya, na naiulat na nakuha sa ilalim ng pamimilit.<ref>{{cite web |title=EBU Executive Board agrees to suspension of Belarus Member BTRC |url=https://www.ebu.ch/news/2021/05/ebu-executive-board-agrees-to-suspension-of-belarus-member-btrc |publisher=Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa |archive-url=https://web.archive.org/web/20210528122141/https://www.ebu.ch/news/2021/05/ebu-executive-board-agrees-to-suspension-of-belarus-member-btrc |archive-date=28 Mayo 2021 |date=28 Mayo 2021 |access-date=8 Abril 2026}}</ref> Noong Hunyo 30, pinatalsik ang Belteleradio mula sa EBU dahil sa paggamit nito bilang kasangkapan sa propaganda ng gobyerno ng Belarus. Ang panukala para sa pagpapatalsik ay inihain ng Sweden.<ref>{{Cite web|last=Granger|first=Anthony|date=27 Agosto 2021|title=Belarus: BTRC Reveals EBU Suspension Scheduled to Expire in 2024|url=https://eurovoix.com/2021/08/27/btrc-ebu-suspension-2024/|access-date=8 Abril 2026|website=Eurovoix|archive-date=27 Agosto 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210827083627/https://eurovoix.com/2021/08/27/btrc-ebu-suspension-2024/|url-status=live}}</ref> Bagama't binanggit sa mga unang ulat na magtatapos ito pagkatapos ng tatlong taon, noong Abril 2024 kinumpirma ng EBU na ang suspensyon ay ginawang walang katiyakan.<ref>{{Cite web|url= https://eurovoix.com/2024/04/23/belarus-btrc-indefinitely-suspended-from-ebu/|title= Belarus: BTRC Indefinitely Suspended From EBU|first=Neil|last=Farren|website=Eurovoix|date=23 Abril 2024|access-date=8 Abril 2026}}</ref> Noong Mayo 2022, pormal na sinuspinde ng EBU ang mga miyembrong brodkaster ng Rusya (ang [[Channel One (Russia)|Channel One]], [[All-Russia State Television and Radio Broadcasting Company|RTR]] at Radio Dom Ostankino), matapos umalis sa organisasyon ang tatlong brodkaster bilang tugon sa pagbabawal ng EBU sa bansa na lumahok sa [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022]] kasunod ng digmaan sa pagitan ng Rusya at [[Ukranya]].<ref>{{Cite web|last=Granger|first=Anthony|date=29 Mayo 2022|title=European Broadcasting Union Formally Suspends Russian Broadcasters|url=https://eurovoix.com/2022/05/29/european-broadcasting-union-formally-suspends-russian-broadcasters/|access-date=8 Abril 2026|website=Eurovoix|archive-date=29 Mayo 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529092225/https://eurovoix.com/2022/05/29/european-broadcasting-union-formally-suspends-russian-broadcasters/|url-status=live}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- ! rowspan="2" | Bansa ! colspan="2" | Organisasyon ng pagsasahimpapawid ! rowspan="2" | {{Abbr|Abbr.|Pagpapaikli}} ! rowspan="2" | Taon ! rowspan="2" |Suspendido |- ! Pangalang Ingles ! Katutubong pangalan |- | {{Flag|Belarus|name=Biyelorusya}} | [[Belteleradio|National State TV and Radio Company of the Republic of Belarus]] | [[Wikang Biyeloruso|Biyeloruso]]: Нацыянальная дзяржаўная тэлерадыёкампанія Рэспублікі Беларусь (''Natsyyanalnaya dzyarzhawnaya teleradyyokampaniya Respubliki Belarus'')<br />[[Wikang Ruso|Ruso]]: Национальная государственная телерадиокомпания Республики Беларусь (''Natsionalnaya gosudarstvennaya teleradiokompaniya Respubliki Belarus'') | BTRC | 1993 |2021 |- | rowspan="3" | {{Flag|Rusya}} | [[Channel One (Russia)|Channel One Russia]] | Ruso: Первый канал (''Pervý kanal'') | C1R | 1996 | rowspan="3" |2022 |- | [[All-Russia State Television and Radio Broadcasting Company]] | Ruso: Федеральное государственное унитарное предприятие «Всероссийская государственная телевизионная и радиовещательная компания» (''Federal'noye gosudarstvennoye unitarnoye predpriyatiye «Vserossiyskaya gosudarstvennaya televizionnaya i radioveshchatel'naya kompaniya»'') | VGTRK/RTR | 1993 |- | colspan="2" |Radio Dom Ostankino: * [[Radio Mayak]] (Радио Маяк, MK) * [[Radio Orpheus]] (Радио Орфей, OP) |RDO |1996 |} === Dating miyembro === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- ! rowspan="2" | Bansa ! colspan="2" | Organisasyon ng pagsasahimpapawid ! rowspan="2" | {{Abbr|Abbr.|Pagpapaikli}} ! colspan="2" | Taon |- ! Pangalang Ingles ! Katutubong pangalan !Mula !{{Abbr|Hang.|Hanggang}} |- | {{Flag|Alherya}} | colspan="2" | [[Radiodiffusion-Télévision Algérienne]] | RTA | 1970 |1989 |- | {{Flag|Belhika}} | [[National Institute of Radio Broadcasting]] | [[Wikang Pranses|Pranses]]: ''Institut national de radiodiffusion''<br />[[Wikang Olandes|Olandes]]: ''Nationaal Instituut voor de Radio-Omroep'' | INR-NIR | 1950 |1960 |- | {{Flag|Czechoslovakia}} | [[Czech Television|Czechoslovak Television]] | [[Wikang Tseko|Tseko]]: ''Československá televize''<br />[[Wikang Eslobako|Eslobako]]: ''Československá televízia'' | ČST | 1991 |1992{{Efn|Hinalinhan ng Česká televize (ČT) ng Republikang Tseko at ng Slovenská televízia (STV) ng Eslobakya}} |- | rowspan="2" | {{Flag|Egypt|name=Ehipto}} | [[Egyptian State Broadcasting]] | Arabe: الهيئة الوطنية للإعلام | ESB | 1950 |1958 |- | colspan="2" |[[Egyptian Radio and Television Union]] |ERTU |1985 |2017 |- | rowspan="3" | {{Flag|Eslobakya}} | [[Slovenský rozhlas|Slovak Radio]] | Eslobako: ''Slovenský rozhlas'' | SRo | rowspan="2" | 1993 | rowspan="2" | 2011{{Efn|Hinalinhan ng Radio and Television of Slovakia (RTVS), at sa kalaunan, ng Slovak Television and Radio (STVR)}} |- | [[Slovenská televízia|Slovak Television]] | Eslobako: ''Slovenská televízia'' |- | [[Radio and Television of Slovakia]] | Eslobako: ''Rozhlas a televízia Slovenska'' | RTVS | 2011 | 2024{{Efn|Hinalinhan ng Slovak Television and Radio (STVR)}} |- | rowspan="3" |{{Flag|Espanya}} | colspan="2" |[[Antena 3 Radio]] |A3R |1986 |1993 |- | colspan="2" |[[COPE|Radio Popular SA COPE]] |COPE |1998 |2019 |- | colspan="2" |[[Cadena SER|Sociedad Española de Radiodifusión]] |SER |1982 |2020 |- | rowspan="2" | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | [[Eesti Raadio|Estonian Radio]] | [[Wikang Estonyo|Estonyo]]: ''Eesti Raadio'' | ER | rowspan="2" | 1993 | rowspan="2" |2007 |- | [[Eesti Televisioon|Estonian Television]] | Estonyo: ''Eesti Televisioon'' | EE/ETV |- | {{Flag|Gresya}} | [[New Hellenic Radio, Internet and Television]] | [[Wikang Griyego|Griyego]]: Νέα Ελληνική Ραδιοφωνία, Ίντερνετ και Τηλεόραση (''Néa Ellinikí Radiofonía, Ínternet kai Tileórasi'') | NERIT | 2014 |2015{{Efn|Hinalinhan muli ng Hellenic Broadcasting Corporation (ERT)}} |- | rowspan="2" | {{Flag|Israel}} | [[Kol Yisrael|Kol Yisrael — Israel Broadcasting Service]] | [[Wikang Hebreo|Hebreo]]: קול ישראל | IBS | 1957 |1965 |- |[[Israel Broadcasting Authority]] |Hebreo: רָשׁוּת השִּׁדּוּר (''Rashút HaShidúr'') |IBA |1965 |2017{{Efn|Hinalinhan ng Israeli Public Broadcasting Corporation (KAN)}} |- | {{Flag|Jordan}} | colspan="2" | [[Jordan Radio and Television Corporation|Jordan Television Corporation]] | JTV | 1970 |1985 |- | {{Flag|Libya|variant=1977}} | [[Libyan Jamahiriya Broadcasting Corporation]] | Arabe: الجماهيرية اللّيبيّة | LJBC | 1974 |2011 |- |{{Flag|Luxembourg}} | colspan="2" |Établissement de Radiodiffusion Socioculturelle du Grand-Duché de Luxembourg |ERSL |1996 |2022{{Efn|Hinalinhan ng Média de service public 100,7 (MSP)}} |- |{{Flag|Malta}} | colspan="2" |[[Maltese Broadcasting Authority]] |MBA |1970 |2003 |- | rowspan="2" | {{Flag|Morocco|name=Maruekos}} | colspan="2" | [[SNRT|Radiodiffusion Nationale Marocaine]] | RNM | 1956 |1961 |- | colspan="2" | [[Radiodiffusion-Télévision Marocaine]] | MA/RTM | 1969 |2005 |- | rowspan="2" | {{Flag|Monaco|name=Mónako}} | colspan="2" | Groupement de Radiodiffuseurs Monégasques: * [[Radio Monte Carlo]] (RMC) * [[Télé Monte-Carlo]] (TMC) | GRMC | 1950 |2021 |- | colspan="2" | Telemontecarlo (ngayon ay [[La7]]) | TMC |1981 |2001 |- | rowspan="3" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | [[Dutch Radio Union]] | Olandes: ''Nederlandse Radio Unie'' | NRU | 1947 | rowspan="2" | 1967{{Efn|Hinalinhan ng Nederlandse Publieke Omroep (NPO)}} |- | [[Nederlandse Omroep Stichting|Dutch Television Foundation]] | Olandes: ''Nederlandse Televisie Stichting'' | NTS | 1951 |- | [[TROS|Television Radio Broadcasting Foundation]] | Olandes: ''Televisie Radio Omroep Stichting'' | TROS | 1964 | 2014{{Efn|Hinalinhan ng AVROTROS, na miyembro ng Nederlandse Publieke Omroep (NPO)}} |- | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | colspan="2" | [[MTV3]] | FI/MTV |1993 |2019 |- | rowspan="2" | {{Flag|Portugal}} | colspan="2" | [[Rádio e Televisão de Portugal|Emissora Nacional]] | EN | 1950 | 1976 |- | colspan="2" | [[Rádio e Televisão de Portugal|Radiodifusão Portuguesa SA]] | RDP | 1976 | 2007 |- | rowspan="7" | {{Flag|Pransiya}} | [[Radiodiffusion-Télévision Française|French Radio and Television Broadcasting]] | Pranses: ''Radiodiffusion-Télévision Française'' | RTF |1950 |1964 |- | [[Office de Radiodiffusion Télévision Française|French Broadcasting and Television Office]] | Pranses: ''Office de Radiodiffusion Télévision Française'' | ORTF |1964 |1975 |- | colspan="2" |[[Télédiffusion de France]] |TDF |1975 |1982 |- | colspan="2" |[[TF1]] |TF1 |1975 |2018 |- | colspan="2" |[[Europe 1]] |E1 |1978 |2022 |- | colspan="2" |Organisme Français de Radiodiffusion et de Télévision |OFRT |1983 |1992{{Efn|Hinalinhan ng Groupement des Radiodiffuseurs Français de l'UER (GRF)}} |- | colspan="2" |[[Canal+]] |C+ |1984 |2018 |- | rowspan="4" |{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | colspan="2" |[[Independent Television Authority]] | ITA | 1959 | 1972 |- | colspan="2" |Independent Television Companies Association | ITCA | 1959 | 1981 |- | colspan="2" |[[Independent Broadcasting Authority]] | IBA | 1972 | 1981{{Efn|Hinalinhan ng United Kingdom Independent Broadcasting (UKIB)}} |- | colspan="2" |Commercial Radio Companies Association (ngayon ay [[Radiocentre]]) | CRCA | 1981{{Efn|Itinatag bilang Association of Independent Radio Contractors (AIRC) noong 1973. Ito ay naging CRCA noong 1996 at pinagsama ito sa [[Radio Advertising Bureau (UK)|Radio Advertising Bureau]] noong 2006 upang mabuo ang [[Radiocentre]].}} | 2006 |- | {{Flag|Rusya}} | [[Ostankino (kompaniya ng TV at radyo)|Russian State TV and Radio Company «Ostankino»]] | Ruso: Российская государственная телерадиокомпания «Останкино» | RTP | 1993 | 1995{{Efn|Hinalinhan ng Channel One Russia (C1R)}} |- | {{Flag|Serbia and Montenegro|name=Serbiya at Montenegro}} | [[Udruženje javnih radija i televizija|Alliance of Public Radio and Television]] | [[Wikang Serbiyo|Serbiyo]]: Удружење јавних радија и телевизија (''Udruženje javnih radija i televizija'') | UJRT | 2001 | 2006{{Efn|Hinalinhan ng Radio-televizija Srbije (RTS) ng Serbiya at ng Radio i televizija Crne Gore (RTCG) ng Montenegro, na parehong dating mga natatanging miyembro ng UJRT}} |- | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | colspan="2" | [[TV4 (Suwesya)|TV4]] | SE/TV4 | 2004 | 2019 |- | rowspan="2" | {{Flag|Tunisia}} | colspan="2" | [[ERTT|Radiodiffusion-Télévision Tunisienne]] | RTT | 1957 | 1990 |- | [[ERTT|Tunisian Radio and Television Establishment]] | Pranses: ''Établissement de la radiodiffusion-télévision tunisienne'' | ERTT | 1990 | 2007{{Efn|Hinalinhan ng Radio Tunisienne at Télévision Tunisienne (RTT)}} |- | rowspan="3" | {{Flag|Hungary|name=Unggriya}} | colspan="2" | [[Duna TV]] | Duna |2013 | rowspan="3" |2015{{Efn|Hinalinhan ng Duna Media Service; pinapatakbo ng Media Support and Asset Management Fund (MTVA)}} |- |[[Magyar Rádió|The Hungarian Radio Corporation]] |[[Wikang Ungaro|Ungaro]]: ''Magyar Rádió'' |MR | rowspan="2" |1993 |- |[[Magyar Televízió|Hungarian Television]] |Ungaro: ''Magyar Televízió'' |MTV |- | rowspan="3" |{{Flag|Ukranya}} |[[State Committee for Television and Radio-broadcasting (Ukranya)|State Committee for Television and Radio-broadcasting]] (Derzhkomteleradio) | [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]]: Державний комітет телебачення і радіомовлення України (''Derzhavnyi komitet telebachennia i radiomovlennia Ukrainy'') | DRTU | 1993 | 1995 |- |[[Suspilne|National Television Company of Ukraine]] | Ukranyo: Національна Телекомпанія України (''Natsionalna Telekompaniia Ukrainy'') | NTU | rowspan="2" | 1995 | rowspan="2" | 2017 |- |[[Ukrainian Radio|National Radio Company of Ukraine]] (Ukrainian Radio) | Ukranyo: Українське радіо (''Ukrainske Radio'') | NRU |- |{{Flag|Yugoslavia}} |[[Yugoslav Radio and Television]] | [[Wikang Serbo-Kroato|Serbo-Kroato]]: Југословенска радиотелевизија / Југословенска радио-телевизија (''Jugoslavenska radiotelevizija'' / ''Jugoslavenska radio-televizija'') | JRT | 1950 | 1992 |} ==Mga nota== {{Notelist}} ==Sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Europa]] [[Kategorya:Radyo]] [[Kategorya:Telebisyon]] lrx7ry7ee0tjmtvyha572wfwm7jn62t 0 337811 2203330 2026-04-17T12:12:08Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: {{Infobox settlement |name = Puyoô |settlement_type = Bayan |image_skyline = Cité Rigoulet (Puyoô) 2.jpg |image_caption = Ang pabahay sa Rigoulet |image_shield = |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Puyoô |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]]... 2203330 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Puyoô |settlement_type = Bayan |image_skyline = Cité Rigoulet (Puyoô) 2.jpg |image_caption = Ang pabahay sa Rigoulet |image_shield = |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Puyoô |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Pyrénées-Atlantiques]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Pau|Pau]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Michel Labourdette<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|publisher=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=13 September 2022|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 9.32 |population_as_of = 2023 |population_total = 1077 |population_density_km2 = 116 |website = https://www.puyoo.fr/ |population_demonym = Puyolais |coordinates = {{coord|43.52|-0.91|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 41 |elevation_min_m = 17 |elevation_max_m = 155 |postal_code_type = INSEE/Postal code |postal_code = 64461/64270 }} Ang '''Puyoô''' ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Pyrénées-Atlantiques]], sa rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]]. Ang mga naninirahan dito ay tintawag na ''Puyolais''.<ref>[http://www.habitants.fr/habitants_departement_pyrenees-atlantiques_64.html#COMA Gentilé sur habitants.fr]</ref> ==Heograpiya== Ang komyun ng Puyoô ay matatagpuan sa departamento ng [[Pyrénées-Atlantiques]], sa rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]]. Ito ay 63 km sa pamamagitan ng kalsada mula sa [[Pau]], ang prefecture ng departamento, at 14 km mula sa [[Orthez]], ang sentral na istasyon ng botohan para sa [[kanton ng Orthez at Terres des Gaves et du Sel]], kung saan ang komyun ay umaasa para sa mga halalan sa departamento mula noong 2015. Ang komyun ay bahagi rin ng lugar ng Salies-de-Béarn catchment. Ang pinakamalapit na mga komyun ay: [[Bellocq]] (1.1 km), [[Ramous]] (1.5 km), [[Ossages]] (4.3 km), [[Lahontan]] (4.5 km), [[Bérenx]] (5.1 km), [[Habas]] (5.3 km), [[Baigts-de-Béarn]] (6.1 km), at [[Salies-de-Béarn]] (6.2 km). Sa kasaysayan at kultura, ang Puyoô ay bahagi ng lalawigan ng [[Béarn]], na dating isang estado rin at nagpapakita ng pagkakaisang pangkasaysayan at pangkultura na kabaligtaran ng kapansin-pansing pagkakaiba-iba ng mga tanawin na may matinding kaluwagan. Ang mga kalapit na komyun ay ang n [[Bellocq]], [[Habas]], [[Lahontan]], [[Ossages]] at [[Ramous]]. ==Pangalan== Ang pangalan ng lugar na ''Puyoô'' ay lumilitaw sa mga anyong ''Puyou'' (1327, Came records<ref name="Came">Titres de [[Came (Pyrénées-Atlantiques)|Came]] - Archives départementales des Pyrénées-Atlantiques</ref>), ''Poyou'' (1385, Béarn land register), ''Puyo'' (1399, Came records<ref name="Came"/>), ''Saint-Jean de Puyou'' (1735, ''Puyoô'' records<ref name="Puyoô">Titres de Puyoô - Archives départementales des Pyrénées-Atlantiques</ref>), at Puyòo (1863, ''dictionnaire topographique Béarn-Pays basque''). Ang Puyoô, ''Pujòu'' sa [[Béarn|Béarnese]], ay nangangahulugang "burol, maliit na burol, maliit na taas," mula sa Latin na ''podium'', height, na may maliit na hulaping ''-olum'', na binawasan sa pagbigkas na ''-òu''. Ang lugar at mga personal na pangalan na '''Pujol''' (Oksitaniya at Katalunya) ay may parehong pinagmulan. ==Kasaysayan== Binanggit ni [[Paul Raymond]] na ang komyun ay may isang [[lay abbey]], isang basalyo ng [[biskondado ng Béarn]]. Si Jean de Péfaur, na ipinanganak noong bandang 1732, ay ang lay abbot ng Puyoô. Ang kanyang anak na babae, si Suzanne Antoinette de Péfaur, asawa ni Paul Desclaux, panginoon ng Lescar, ang humalili sa kanyang ama bilang lay abbess. Noong 1385, ang Puyoô ay bahagi ng balwarte ng Rivière-Gave, ang pangalan ng isang arkpriestship sa diyosesis ng Dax, na kinuha ang pangalan nito mula sa ilog [[Gave de Pau]]. Mayroon itong 24 na kabahayan. == Mga lugar at monumento == <gallery mode="packed" heights="180px"> Entrée dans Puyoô.jpg|Entrée dans Puyoô. La poste de Puyoô.jpg|La poste de Puyoô. </gallery> Ang pista sa nayon ay ginaganap sa katapusan ng Hunyo. === Pamana sibil === ==== Istasyon ng Puyoô ==== [[File:Gare de Puyoô.jpg|thumb|right|Gare de Puyoô.]] Ang [[Istasyon ng Puyoô|kasalukuyang istasyon]] ay itinayo noong 1862 ng dating [[Compagnie des chemins de fer du Midi]]. Ang gusali ay nagtatampok ng isang gitnang pavilion na nasa gilid ng dalawang pakpak na gawa sa renda at pininturahang masonry at natatakpan ng bubong na may tisa <br />Ang Puyoô passenger hall ay itinayo noong 1920.<br />Ang serbisyo ng TER (regional express train) ay tinatayang nasa humigit-kumulang 10,300 pasahero bawat taon (mga pagdating at pag-alis). === Pamana ng relihiyon === [[File:Puyoô - Église Saint-Jean-Baptiste - 1.jpg|thumb|L'église Saint-Jean-Baptiste.]] [[File:Puyoô - Chapelle Saint-Jean-Baptiste de Lescar - 1.jpg|thumb|La chapelle Saint-Jean-Baptiste.]] Ang komyun ng Puyoô ay may dalawang lugar ng pagsamba. Ang simbahang pinasinayaan malapit sa istasyon noong Enero 5, 1958 ay inialay kay [[Juan Bautista]], gayundin ang kapilya na kilala bilang San Juan Bautista sa kastilyo ng Lescar, dating simbahan ng monasteryo.<ref>« Histoire et Patrimoine », ''Site officiel de la Mairie de Puyoô'',‎ 2024 <small>([https://www.puyoo.fr/fr/puyoo/histoire/ magbasa online])</small></ref> ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== [[Kategorya:Puyoô]] [[Kategorya:Pyrénées-Atlantiques]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] s28zzl9yt3wasf8m7e2mwrimib8a2kd 0 337812 2203347 2026-04-17T14:12:19Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: {{Infobox settlement |name = Loubieng |settlement_type = Bayan |image_skyline = Mairie de Loubieng.JPG |image_caption = Bulwagan ng bayan sa Loubieng |image_shield = |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Loubieng |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subdivision_type2 = Mga Departamento ng Pransiya|Departamento... 2203347 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Loubieng |settlement_type = Bayan |image_skyline = Mairie de Loubieng.JPG |image_caption = Bulwagan ng bayan sa Loubieng |image_shield = |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Loubieng |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Pyrénées-Atlantiques]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Pau|Pau]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Francis Larroque<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|publisher=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=13 September 2022|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 23.43 |population_as_of = 2023 |population_total = 491 |population_density_km2 = 21 |website = https://www.loubieng.fr/ |population_demonym = Loubiengeois |coordinates = {{coord|43.4325|-0.7575|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 100 |elevation_min_m = 73 |elevation_max_m = 224 |postal_code_type = INSEE/Postal code |postal_code = 64349/64300 }} Ang '''Loubieng''' ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Pyrénées-Atlantiques]], sa rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]]. ==Heograpiya== Ang bayan ng Loubieng ay matatagpuan sa departamento ng [[Pyrénées-Atlantiques]], sa rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]]. Ito ay 53 km sa pamamagitan ng kalsada mula sa [[Pau]], ang prefecture ng departamento, at 29 km mula sa [[Mourenx]], ang sentral na istasyon ng botohan para sa [[kanton ng Cœur de Béarn]], kung saan umaasa ang komunidad para sa mga halalan sa departamento mula noong 2015. Ang komunidad ay bahagi din ng Orthez catchment area. Ang pinakamalapit na mga komunidad ay: [[Castetner]] (1.7 km), [[Laà-Mondrans]] (2.5 km), [[Ozenx-Montestrucq]] (3.3 km), [[Biron]] (3.9 km), [[Sarpourenx]] (4.7 km), [[Maslacq]] (5.2 km), [[Castétis]] (5.5 km), at [[Castetbon]] (5.7 km). Sa kasaysayan at kultura, ang Loubieng ay bahagi ng lalawigan ng [[Béarn]], na dating isang estado rin at nagpapakita ng pagkakaisang pangkasaysayan at pangkultura na naiiba sa kapansin-pansing pagkakaiba-iba ng mga tanawin na may nakapanlulumong kaluwagan. [[File:Loubieng depuis Castetner.JPG|thumb|Loubieng]] Ang mga kalapit na munisipalidad ay [[Audaux]], [[Bugnein]], [[Castetbon]], [[Castetner]], [[Laà-Mondrans]], [[Maslacq]], [[Ozenx-Montestrucq]] at [[Sauvelade]]. ===Mga lokalidad at nayon=== * Les Agoins * Las Ahittes * Aristide * Le Cap deu Boscq * les Haillarets * Hourc-Loum * Lalaàs ==Pangalan== Ang pangalan ng lugar na "Loubieng" ay lumilitaw sa mga anyong "Lobiein" (1286, mga rehistro ng [[Bordeaux]]<ref name="Bordeaux">Extrait des registres de [[Bordeaux]], publiés dans l'''Histoire de Béarn'' de [[Pierre de Marca]]</ref>), "Lobihen" at "Lobiheng" (1286 para sa parehong anyo), "Lobienh" (ika-13 siglo, [[rehistro ng Béarn]]), "Lovienh" (1385, rehistro ng lupang Béarn), "Loubiein" at "Louvienh" (1675 para sa parehong anyo, survey ng lupang Béarn). Ang pangalan nito sa Béarnese ay ''Lobienh''<ref>{{cite web|url=http://www.ostaubearnes.fr/_pdf/topo_siti.pdf|author=Ostau Bearnes|title=Toponymie des communes béarnaises selon la graphie classique|access-date=26 January 2019|format=pdf}}</ref> o ''Loubiégn''.<ref>{{cite web|url=https://www.institut-bearnaisgascon.com/wp-content/uploads/2017/01/Dossier_signaletique_IBG_25092008.pdf|author=Institut béarnais et gascon|title=Toponymie des communes béarnaises selon la graphie moderne|access-date=26 January 2019|format=pdf}}</ref> ==Kasaysayan== Binanggit ni [[Paul Raymond]] na noong 1385, si Loubieng ay mayroong 127 kabahayan at umaasa sa [[balwarte]] ng [[Larbaig]]. ==Ekonomiya== Ang komyun ay bahagi ng lugar ng apelasyon ng [[Ossau-Iraty]]. ==Mga lugar at monumento== Ang simbahang Saint-Martin<ref>[http://www.culture.gouv.fr/public/mistral/merimee_fr?ACTION=RETROUVER&FIELD_1=cmer1&VALUE_1=Loubieng&FIELD_2=cmer4&VALUE_2=&FIELD_3=cmer5&VALUE_3=&FIELD_4=AUTR&VALUE_4=&FIELD_5=cmer2&VALUE_5=&FIELD_6=titre&VALUE_6=&FIELD_7=date%20protection&VALUE_7=&FIELD_8=DOSURLP&VALUE_8=%20&NUMBER=1&GRP=0&REQ=%28%28Loubieng%29%20%3aLOCA%2cPLOC%2cINSEE%20%29&USRNAME=nobody&USRPWD=4%2524%252534P&SPEC=9&SYN=1&IMLY=&MAX1=1&MAX2=100&MAX3=100&DOM=Tous Ministère de la Culture, base Mérimée - Notice sur l'église Saint-Martin]</ref> ay itinayo noong huling bahagi ng ika-19 na siglo. <gallery mode="packed"> Centre du village de Loubieng.JPG|Le bourg. Eglise de Loubieng.JPG|L'église Saint-Martin. Clocher de l'église de Loubieng.JPG|Le clocher. Monument aux morts de Loubieng.JPG|Le monument aux morts. </gallery> ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Loubieng]] [[Kategorya:Pyrénées-Atlantiques]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] 92m8ex13magcham14vp1w08jm2lze4v 0 337813 2203358 2026-04-18T01:19:00Z Jojit fb 38 Bagong pahina: Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roa... 2203358 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]]. Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. Kabilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. fxhgo9z87e4tjvag9oj2tfsoh887mok 2203359 2203358 2026-04-18T01:21:08Z Jojit fb 38 added [[Category:Ika 20]] using [[WP:HC|HotCat]] 2203359 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]]. Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. Kabilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. [[Kategorya:Ika 20]] l874bfsce08pbg62hntfk2ze68pdh36 2203360 2203359 2026-04-18T01:21:23Z Jojit fb 38 removed [[Category:Ika 20]] using [[WP:HC|HotCat]] 2203360 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]]. Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. Kabilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. fxhgo9z87e4tjvag9oj2tfsoh887mok 2203361 2203360 2026-04-18T01:21:44Z Jojit fb 38 added [[Category:Ika-20 siglo]] using [[WP:HC|HotCat]] 2203361 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]]. Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. Kabilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. [[Kategorya:Ika-20 siglo]] fpbgn61ojuvma78hq0l9dc3j96fi4ak 2203362 2203361 2026-04-18T01:22:00Z Jojit fb 38 added [[Category:Dekada 1920]] using [[WP:HC|HotCat]] 2203362 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]]. Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. Kabilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] p9yxf6g1a7gwheyapinj2sfnigi2y5o 2203363 2203362 2026-04-18T01:33:03Z Jojit fb 38 2203363 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. Kabilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] hm1ebwwcdlxme57g8jib9smiqd6sxnc 2203364 2203363 2026-04-18T01:34:01Z Jojit fb 38 2203364 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. Kabilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sangggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] qqnl8loo8t78qv4g5whhq8wtqthq351 2203368 2203364 2026-04-18T02:53:14Z Jojit fb 38 2203368 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. Kabilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref>GRIPALDO, ROLANDO M. “The Quezon-Osmeña Split of 1922.” ''Philippine Studies'', vol. 39, no. 2, 1991, pp. 158–75. ''JSTOR'', <nowiki>http://www.jstor.org/stable/42633241</nowiki>. Nakuha noong 18 Abril 2026. (sa Ingles)</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan. Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat. Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sangggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] mw3yurih3fjdzaj1b5yj0zodabzqhcs 2203370 2203368 2026-04-18T02:54:21Z Jojit fb 38 2203370 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. Kabilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref>GRIPALDO, ROLANDO M. [http://www.jstor.org/stable/42633241 “The Quezon-Osmeña Split of 1922.”] ''Philippine Studies'', vol. 39, no. 2, 1991, pp. 158–75. ''JSTOR'', . Nakuha noong 18 Abril 2026. (sa Ingles)</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan. Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat. Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sangggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] 7ajde2mhy4dzbbvd8v86gin4osiu13g 2203371 2203370 2026-04-18T02:55:08Z Jojit fb 38 2203371 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. Kabilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref>{{Cite journal |last=Gripaldo |first=Rolando M. |date=1991 |title=The Quezon-Osmeña Split of 1922 |url=https://www.jstor.org/stable/42633241 |journal=Philippine Studies |language=en |volume=39 |issue=2 |pages=158–175 |issn=0031-7837}}</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan. Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat. Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sangggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] 8h8w07ie1pyydvzphvnbo6tw20211vk 2203373 2203371 2026-04-18T02:55:35Z Jojit fb 38 2203373 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. Kabilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gripaldo |first=Rolando M. |date=1991 |title=The Quezon-Osmeña Split of 1922 |url=https://www.jstor.org/stable/42633241 |journal=Philippine Studies |language=en |volume=39 |issue=2 |pages=158–175 |issn=0031-7837}}</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan.<ref name=":0" /> Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat. Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sangggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] srvw5hd6ou851mjexlqemc7f6cn9x3b 2203374 2203373 2026-04-18T02:55:49Z Jojit fb 38 2203374 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. K<ref name=":0" />abilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gripaldo |first=Rolando M. |date=1991 |title=The Quezon-Osmeña Split of 1922 |url=https://www.jstor.org/stable/42633241 |journal=Philippine Studies |language=en |volume=39 |issue=2 |pages=158–175 |issn=0031-7837}}</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan.<ref name=":0" /> Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat. Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sangggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] lnwg3hf94myses6ng9q3h3mwzme7a9t 2203375 2203374 2026-04-18T02:57:39Z Jojit fb 38 2203375 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. K<ref name=":0" />abilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gripaldo |first=Rolando M. |date=1991 |title=The Quezon-Osmeña Split of 1922 |url=https://www.jstor.org/stable/42633241 |journal=Philippine Studies |language=en |volume=39 |issue=2 |pages=158–175 |issn=0031-7837}}</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan.<ref name=":0" /> Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat.<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Quezon vs. Osmeña: A Rivalry Shaping Philippine Colonial Political Strategy {{!}} Sinaunangpanahon |url=https://sinaunangpanahon.com/quezon-vs-osmena-a-rivalry-shaping-philippine-colonial-political-strategy/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sangggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] fpzn3awnj1b6c8wyzp0w7dt9msz1mck 2203377 2203375 2026-04-18T02:59:44Z Jojit fb 38 2203377 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. K<ref name=":0" />abilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gripaldo |first=Rolando M. |date=1991 |title=The Quezon-Osmeña Split of 1922 |url=https://www.jstor.org/stable/42633241 |journal=Philippine Studies |language=en |volume=39 |issue=2 |pages=158–175 |issn=0031-7837}}</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan.<ref name=":0" /> Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat.<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Quezon vs. Osmeña: A Rivalry Shaping Philippine Colonial Political Strategy {{!}} Sinaunangpanahon |url=https://sinaunangpanahon.com/quezon-vs-osmena-a-rivalry-shaping-philippine-colonial-political-strategy/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> Sa kabilang banda, naging mas laganap ang mga protestang lansangan noong dekada 1920, kasabay ng tumitinding alitan sa pagitan ng mga Pilipino at mga Amerikanong mananakop.<ref>{{Cite web |date=2022-07-22 |title=COLONIAL ERA TO AMERICAN PERIOD |url=https://www.amnesty.org.ph/2022/07/protestph-1920-1945/ |access-date=2026-04-18 |website=Amnesty Philippines |language=en-US}}</ref> Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sangggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] hhmyu49zqipab1zix1wej6nan378ppj 2203378 2203377 2026-04-18T03:33:56Z Jojit fb 38 2203378 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. K<ref name=":0" />abilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gripaldo |first=Rolando M. |date=1991 |title=The Quezon-Osmeña Split of 1922 |url=https://www.jstor.org/stable/42633241 |journal=Philippine Studies |language=en |volume=39 |issue=2 |pages=158–175 |issn=0031-7837}}</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan.<ref name=":0" /> Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat.<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Quezon vs. Osmeña: A Rivalry Shaping Philippine Colonial Political Strategy {{!}} Sinaunangpanahon |url=https://sinaunangpanahon.com/quezon-vs-osmena-a-rivalry-shaping-philippine-colonial-political-strategy/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> Sa kabilang banda, naging mas laganap ang mga protestang lansangan noong dekada 1920, kasabay ng tumitinding alitan sa pagitan ng mga Pilipino at mga Amerikanong mananakop.<ref>{{Cite web |date=2022-07-22 |title=COLONIAL ERA TO AMERICAN PERIOD |url=https://www.amnesty.org.ph/2022/07/protestph-1920-1945/ |access-date=2026-04-18 |website=Amnesty Philippines |language=en-US}}</ref> Itinuring naman ang dekada 1920 sa Pilipinas bilang ginuntuang panahon ng [[sarsuwela]]. Isa sa mga sikat na sarsuwela ang ''Paglipas ng Dilim'' noong 1920.<ref>{{Cite web |date=2021-08-06 |title=THE LEGACY OF THE SARSWELA: CELEBRATING “BUWAN NG WIKA” WITH A LOCAL THEATER TRADITION - Circuit Performing Arts Theater (CPAT) |url=https://www.circuitperformingartstheater.com/the-legacy-of-the-sarswela-celebrating-buwan-ng-wika-with-a-local-theater-tradition/ |access-date=2026-04-18 |website=www.circuitperformingartstheater.com |language=en-US}}</ref> Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sangggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] ekikw11q4x7hil7mizm9lhhfjyq14l8 2203379 2203378 2026-04-18T03:54:49Z Jojit fb 38 2203379 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. K<ref name=":0" />abilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gripaldo |first=Rolando M. |date=1991 |title=The Quezon-Osmeña Split of 1922 |url=https://www.jstor.org/stable/42633241 |journal=Philippine Studies |language=en |volume=39 |issue=2 |pages=158–175 |issn=0031-7837}}</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan.<ref name=":0" /> Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat.<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Quezon vs. Osmeña: A Rivalry Shaping Philippine Colonial Political Strategy {{!}} Sinaunangpanahon |url=https://sinaunangpanahon.com/quezon-vs-osmena-a-rivalry-shaping-philippine-colonial-political-strategy/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> Sa kabilang banda, naging mas laganap ang mga protestang lansangan noong dekada 1920, kasabay ng tumitinding alitan sa pagitan ng mga Pilipino at mga Amerikanong mananakop.<ref>{{Cite web |date=2022-07-22 |title=COLONIAL ERA TO AMERICAN PERIOD |url=https://www.amnesty.org.ph/2022/07/protestph-1920-1945/ |access-date=2026-04-18 |website=Amnesty Philippines |language=en-US}}</ref> Itinuring naman ang dekada 1920 sa Pilipinas bilang ginuntuang panahon ng [[sarsuwela]]. Isa sa mga sikat na sarsuwela ang ''Paglipas ng Dilim'' noong 1920.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021-08-06 |title=THE LEGACY OF THE SARSWELA: CELEBRATING “BUWAN NG WIKA” WITH A LOCAL THEATER TRADITION - Circuit Performing Arts Theater (CPAT) |url=https://www.circuitperformingartstheater.com/the-legacy-of-the-sarswela-celebrating-buwan-ng-wika-with-a-local-theater-tradition/ |access-date=2026-04-18 |website=www.circuitperformingartstheater.com |language=en-US}}</ref> Karagdagan pa dito, ang pagsibol ng pelikula noong dekada 1920 ay nagbigay daan para tulungan mapalaganap ang sarsuwela na tumawid tungo teatro sa pelikula.<ref name=":1" /> Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sangggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] rda04up6c93xhnh2emp795fcw1ucfn5 2203389 2203379 2026-04-18T05:00:04Z Jojit fb 38 2203389 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. K<ref name=":0" />abilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gripaldo |first=Rolando M. |date=1991 |title=The Quezon-Osmeña Split of 1922 |url=https://www.jstor.org/stable/42633241 |journal=Philippine Studies |language=en |volume=39 |issue=2 |pages=158–175 |issn=0031-7837}}</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan.<ref name=":0" /> Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat.<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Quezon vs. Osmeña: A Rivalry Shaping Philippine Colonial Political Strategy {{!}} Sinaunangpanahon |url=https://sinaunangpanahon.com/quezon-vs-osmena-a-rivalry-shaping-philippine-colonial-political-strategy/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> Sa kabilang banda, naging mas laganap ang mga protestang lansangan noong dekada 1920, kasabay ng tumitinding alitan sa pagitan ng mga Pilipino at mga Amerikanong mananakop.<ref>{{Cite web |date=2022-07-22 |title=COLONIAL ERA TO AMERICAN PERIOD |url=https://www.amnesty.org.ph/2022/07/protestph-1920-1945/ |access-date=2026-04-18 |website=Amnesty Philippines |language=en-US}}</ref> Itinuring naman ang dekada 1920 sa Pilipinas bilang ginuntuang panahon ng [[sarsuwela]]. Isa sa mga sikat na sarsuwela ang ''Paglipas ng Dilim'' noong 1920.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021-08-06 |title=THE LEGACY OF THE SARSWELA: CELEBRATING “BUWAN NG WIKA” WITH A LOCAL THEATER TRADITION - Circuit Performing Arts Theater (CPAT) |url=https://www.circuitperformingartstheater.com/the-legacy-of-the-sarswela-celebrating-buwan-ng-wika-with-a-local-theater-tradition/ |access-date=2026-04-18 |website=www.circuitperformingartstheater.com |language=en-US}}</ref> Karagdagan pa dito, ang pagsibol ng pelikula noong dekada 1920 ay nagbigay daan para tulungan mapalaganap ang sarsuwela na tumawid tungo teatro sa pelikula.<ref name=":1" /> Naging popular din ang bodabil<ref>Schenker, F. J. (2022). “Filipino Seekers of Fortune”: Jazz as Labor in 1920s Colonial Asia. ''Popular Music and Society'', ''45''(4), 405–424. <nowiki>https://doi.org/10.1080/03007766.2022.2123476</nowiki></ref> at musikang jazz. Naging ''mainstream'' o nasa pangunahing agos ang [[harana]] at [[kundiman]], Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sangggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] nbdcoe4pjz4di2g591rwv8wh8mwhwa1 2203390 2203389 2026-04-18T05:00:36Z Jojit fb 38 2203390 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. K<ref name=":0" />abilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gripaldo |first=Rolando M. |date=1991 |title=The Quezon-Osmeña Split of 1922 |url=https://www.jstor.org/stable/42633241 |journal=Philippine Studies |language=en |volume=39 |issue=2 |pages=158–175 |issn=0031-7837}}</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan.<ref name=":0" /> Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat.<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Quezon vs. Osmeña: A Rivalry Shaping Philippine Colonial Political Strategy {{!}} Sinaunangpanahon |url=https://sinaunangpanahon.com/quezon-vs-osmena-a-rivalry-shaping-philippine-colonial-political-strategy/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> Sa kabilang banda, naging mas laganap ang mga protestang lansangan noong dekada 1920, kasabay ng tumitinding alitan sa pagitan ng mga Pilipino at mga Amerikanong mananakop.<ref>{{Cite web |date=2022-07-22 |title=COLONIAL ERA TO AMERICAN PERIOD |url=https://www.amnesty.org.ph/2022/07/protestph-1920-1945/ |access-date=2026-04-18 |website=Amnesty Philippines |language=en-US}}</ref> Itinuring naman ang dekada 1920 sa Pilipinas bilang ginuntuang panahon ng [[sarsuwela]]. Isa sa mga sikat na sarsuwela ang ''Paglipas ng Dilim'' noong 1920.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021-08-06 |title=THE LEGACY OF THE SARSWELA: CELEBRATING “BUWAN NG WIKA” WITH A LOCAL THEATER TRADITION - Circuit Performing Arts Theater (CPAT) |url=https://www.circuitperformingartstheater.com/the-legacy-of-the-sarswela-celebrating-buwan-ng-wika-with-a-local-theater-tradition/ |access-date=2026-04-18 |website=www.circuitperformingartstheater.com |language=en-US}}</ref> Karagdagan pa dito, ang pagsibol ng pelikula noong dekada 1920 ay nagbigay daan para tulungan mapalaganap ang sarsuwela na tumawid tungo teatro sa pelikula.<ref name=":1" /> Naging popular din ang bodabil<ref>Schenker, F. J. (2022). “Filipino Seekers of Fortune”: Jazz as Labor in 1920s Colonial Asia. ''Popular Music and Society'', ''45''(4), 405–424. (sa Ingles) https://doi.org/10.1080/03007766.2022.2123476</ref> at musikang jazz. Naging ''mainstream'' o nasa pangunahing agos ang [[harana]] at [[kundiman]], Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sangggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] 161vrajci0ebahq7j8ywpeuprro8gzf 2203391 2203390 2026-04-18T05:01:26Z Jojit fb 38 2203391 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. K<ref name=":0" />abilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gripaldo |first=Rolando M. |date=1991 |title=The Quezon-Osmeña Split of 1922 |url=https://www.jstor.org/stable/42633241 |journal=Philippine Studies |language=en |volume=39 |issue=2 |pages=158–175 |issn=0031-7837}}</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan.<ref name=":0" /> Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat.<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Quezon vs. Osmeña: A Rivalry Shaping Philippine Colonial Political Strategy {{!}} Sinaunangpanahon |url=https://sinaunangpanahon.com/quezon-vs-osmena-a-rivalry-shaping-philippine-colonial-political-strategy/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> Sa kabilang banda, naging mas laganap ang mga protestang lansangan noong dekada 1920, kasabay ng tumitinding alitan sa pagitan ng mga Pilipino at mga Amerikanong mananakop.<ref>{{Cite web |date=2022-07-22 |title=COLONIAL ERA TO AMERICAN PERIOD |url=https://www.amnesty.org.ph/2022/07/protestph-1920-1945/ |access-date=2026-04-18 |website=Amnesty Philippines |language=en-US}}</ref> Itinuring naman ang dekada 1920 sa Pilipinas bilang ginuntuang panahon ng [[sarsuwela]]. Isa sa mga sikat na sarsuwela ang ''Paglipas ng Dilim'' noong 1920.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021-08-06 |title=THE LEGACY OF THE SARSWELA: CELEBRATING “BUWAN NG WIKA” WITH A LOCAL THEATER TRADITION - Circuit Performing Arts Theater (CPAT) |url=https://www.circuitperformingartstheater.com/the-legacy-of-the-sarswela-celebrating-buwan-ng-wika-with-a-local-theater-tradition/ |access-date=2026-04-18 |website=www.circuitperformingartstheater.com |language=en-US}}</ref> Karagdagan pa dito, ang pagsibol ng pelikula noong dekada 1920 ay nagbigay daan para tulungan mapalaganap ang sarsuwela na tumawid tungo teatro sa pelikula.<ref name=":1" /> Naging popular din ang bodabil at musikang jazz.<ref>Schenker, F. J. (2022). “Filipino Seekers of Fortune”: Jazz as Labor in 1920s Colonial Asia. ''Popular Music and Society'', ''45''(4), 405–424. (sa Ingles) https://doi.org/10.1080/03007766.2022.2123476</ref> Naging ''mainstream'' o nasa pangunahing agos ang [[harana]] at [[kundiman]], Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sangggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] q0fde60h14y33eipesx28859f22ap1v 2203393 2203391 2026-04-18T05:02:01Z Jojit fb 38 2203393 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. K<ref name=":0" />abilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gripaldo |first=Rolando M. |date=1991 |title=The Quezon-Osmeña Split of 1922 |url=https://www.jstor.org/stable/42633241 |journal=Philippine Studies |language=en |volume=39 |issue=2 |pages=158–175 |issn=0031-7837}}</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan.<ref name=":0" /> Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat.<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Quezon vs. Osmeña: A Rivalry Shaping Philippine Colonial Political Strategy {{!}} Sinaunangpanahon |url=https://sinaunangpanahon.com/quezon-vs-osmena-a-rivalry-shaping-philippine-colonial-political-strategy/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> Sa kabilang banda, naging mas laganap ang mga protestang lansangan noong dekada 1920, kasabay ng tumitinding alitan sa pagitan ng mga Pilipino at mga Amerikanong mananakop.<ref>{{Cite web |date=2022-07-22 |title=COLONIAL ERA TO AMERICAN PERIOD |url=https://www.amnesty.org.ph/2022/07/protestph-1920-1945/ |access-date=2026-04-18 |website=Amnesty Philippines |language=en-US}}</ref> Itinuring naman ang dekada 1920 sa Pilipinas bilang ginuntuang panahon ng [[sarsuwela]]. Isa sa mga sikat na sarsuwela ang ''Paglipas ng Dilim'' noong 1920.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021-08-06 |title=THE LEGACY OF THE SARSWELA: CELEBRATING “BUWAN NG WIKA” WITH A LOCAL THEATER TRADITION - Circuit Performing Arts Theater (CPAT) |url=https://www.circuitperformingartstheater.com/the-legacy-of-the-sarswela-celebrating-buwan-ng-wika-with-a-local-theater-tradition/ |access-date=2026-04-18 |website=www.circuitperformingartstheater.com |language=en-US}}</ref> Karagdagan pa dito, ang pagsibol ng pelikula noong dekada 1920 ay nagbigay daan para tulungan mapalaganap ang sarsuwela na tumawid tungo teatro sa pelikula.<ref name=":1" /> Naging popular din ang bodabil<ref>{{Cite book |last=Johan |first=Adil |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Made_in_Nusantara/jjAXEAAAQBAJ |title=Made in Nusantara: Studies in Popular Music |last2=Santaella |first2=Mayco A. |date=2021-03-17 |publisher=Routledge |isbn=978-1-000-35379-2 |language=en}}</ref> at musikang jazz.<ref>Schenker, F. J. (2022). “Filipino Seekers of Fortune”: Jazz as Labor in 1920s Colonial Asia. ''Popular Music and Society'', ''45''(4), 405–424. (sa Ingles) https://doi.org/10.1080/03007766.2022.2123476</ref> Naging ''mainstream'' o nasa pangunahing agos ang [[harana]] at [[kundiman]], Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sangggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] 5y1yafxq3r9ak0266zmqizoqczn97t1 2203394 2203393 2026-04-18T05:03:03Z Jojit fb 38 2203394 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. K<ref name=":0" />abilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gripaldo |first=Rolando M. |date=1991 |title=The Quezon-Osmeña Split of 1922 |url=https://www.jstor.org/stable/42633241 |journal=Philippine Studies |language=en |volume=39 |issue=2 |pages=158–175 |issn=0031-7837}}</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan.<ref name=":0" /> Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat.<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Quezon vs. Osmeña: A Rivalry Shaping Philippine Colonial Political Strategy {{!}} Sinaunangpanahon |url=https://sinaunangpanahon.com/quezon-vs-osmena-a-rivalry-shaping-philippine-colonial-political-strategy/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> Sa kabilang banda, naging mas laganap ang mga protestang lansangan noong dekada 1920, kasabay ng tumitinding alitan sa pagitan ng mga Pilipino at mga Amerikanong mananakop.<ref>{{Cite web |date=2022-07-22 |title=COLONIAL ERA TO AMERICAN PERIOD |url=https://www.amnesty.org.ph/2022/07/protestph-1920-1945/ |access-date=2026-04-18 |website=Amnesty Philippines |language=en-US}}</ref> Itinuring naman ang dekada 1920 sa Pilipinas bilang ginuntuang panahon ng [[sarsuwela]]. Isa sa mga sikat na sarsuwela ang ''Paglipas ng Dilim'' noong 1920.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021-08-06 |title=THE LEGACY OF THE SARSWELA: CELEBRATING “BUWAN NG WIKA” WITH A LOCAL THEATER TRADITION - Circuit Performing Arts Theater (CPAT) |url=https://www.circuitperformingartstheater.com/the-legacy-of-the-sarswela-celebrating-buwan-ng-wika-with-a-local-theater-tradition/ |access-date=2026-04-18 |website=www.circuitperformingartstheater.com |language=en-US}}</ref> Karagdagan pa dito, ang pagsibol ng pelikula noong dekada 1920 ay nagbigay daan para tulungan mapalaganap ang sarsuwela na tumawid tungo teatro sa pelikula.<ref name=":1" /> Naging popular din ang bodabil<ref>{{Cite book |last=Johan |first=Adil |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Made_in_Nusantara/jjAXEAAAQBAJ |title=Made in Nusantara: Studies in Popular Music |last2=Santaella |first2=Mayco A. |date=2021-03-17 |publisher=Routledge |isbn=978-1-000-35379-2 |language=en}}</ref> at musikang jazz.<ref>Schenker, F. J. (2022). “Filipino Seekers of Fortune”: Jazz as Labor in 1920s Colonial Asia. ''Popular Music and Society'', ''45''(4), 405–424. (sa Ingles) https://doi.org/10.1080/03007766.2022.2123476</ref> Naging ''mainstream'' o nasa pangunahing agos ang [[harana]] at [[kundiman]],<ref>{{Cite web |date=2017-02-15 |title=Philippine Music: The Harana or Kundiman Free Essay Example 1561 words |url=https://graduateway.com/philippine-music-the-harana-or-kundiman/ |access-date=2026-04-18 |website=GraduateWay |language=en-US}}</ref> Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sangggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] nxobtvssgbez9c5dp8i452uvwqhsnvl 2203395 2203394 2026-04-18T05:05:06Z Jojit fb 38 2203395 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. K<ref name=":0" />abilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gripaldo |first=Rolando M. |date=1991 |title=The Quezon-Osmeña Split of 1922 |url=https://www.jstor.org/stable/42633241 |journal=Philippine Studies |language=en |volume=39 |issue=2 |pages=158–175 |issn=0031-7837}}</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan.<ref name=":0" /> Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat.<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Quezon vs. Osmeña: A Rivalry Shaping Philippine Colonial Political Strategy {{!}} Sinaunangpanahon |url=https://sinaunangpanahon.com/quezon-vs-osmena-a-rivalry-shaping-philippine-colonial-political-strategy/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> Sa kabilang banda, naging mas laganap ang mga protestang lansangan noong dekada 1920, kasabay ng tumitinding alitan sa pagitan ng mga Pilipino at mga Amerikanong mananakop.<ref>{{Cite web |date=2022-07-22 |title=COLONIAL ERA TO AMERICAN PERIOD |url=https://www.amnesty.org.ph/2022/07/protestph-1920-1945/ |access-date=2026-04-18 |website=Amnesty Philippines |language=en-US}}</ref> Itinuring naman ang dekada 1920 sa Pilipinas bilang ginuntuang panahon ng [[sarsuwela]]. Isa sa mga sikat na sarsuwela ang ''Paglipas ng Dilim'' noong 1920.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021-08-06 |title=THE LEGACY OF THE SARSWELA: CELEBRATING “BUWAN NG WIKA” WITH A LOCAL THEATER TRADITION - Circuit Performing Arts Theater (CPAT) |url=https://www.circuitperformingartstheater.com/the-legacy-of-the-sarswela-celebrating-buwan-ng-wika-with-a-local-theater-tradition/ |access-date=2026-04-18 |website=www.circuitperformingartstheater.com |language=en-US}}</ref> Karagdagan pa dito, ang pagsibol ng pelikula noong dekada 1920 ay nagbigay daan para tulungan mapalaganap ang sarsuwela na tumawid tungo teatro sa pelikula.<ref name=":1" /> Naging popular din ang bodabil<ref>{{Cite book |last=Johan |first=Adil |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Made_in_Nusantara/jjAXEAAAQBAJ |title=Made in Nusantara: Studies in Popular Music |last2=Santaella |first2=Mayco A. |date=2021-03-17 |publisher=Routledge |isbn=978-1-000-35379-2 |language=en}}</ref> at musikang jazz.<ref>Schenker, F. J. (2022). “Filipino Seekers of Fortune”: Jazz as Labor in 1920s Colonial Asia. ''Popular Music and Society'', ''45''(4), 405–424. (sa Ingles) https://doi.org/10.1080/03007766.2022.2123476</ref><ref>{{Cite book |last=Keppy |first=Peter |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv2gjx10f |title=Tales of Southeast Asia’s Jazz Age: Filipinos, Indonesians and Popular Culture, 1920-1936 |date=2019 |publisher=NUS Press |isbn=978-981-325-051-2 |doi=10.2307/j.ctv2gjx10f}}</ref> Naging ''mainstream'' o nasa pangunahing agos ang [[harana]] at [[kundiman]],<ref>{{Cite web |date=2017-02-15 |title=Philippine Music: The Harana or Kundiman Free Essay Example 1561 words |url=https://graduateway.com/philippine-music-the-harana-or-kundiman/ |access-date=2026-04-18 |website=GraduateWay |language=en-US}}</ref> Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sangggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] stb1tzph6o9gwibalinp805q5lyxq07 2203397 2203395 2026-04-18T05:20:48Z Jojit fb 38 2203397 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. K<ref name=":0" />abilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gripaldo |first=Rolando M. |date=1991 |title=The Quezon-Osmeña Split of 1922 |url=https://www.jstor.org/stable/42633241 |journal=Philippine Studies |language=en |volume=39 |issue=2 |pages=158–175 |issn=0031-7837}}</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan.<ref name=":0" /> Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat.<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Quezon vs. Osmeña: A Rivalry Shaping Philippine Colonial Political Strategy {{!}} Sinaunangpanahon |url=https://sinaunangpanahon.com/quezon-vs-osmena-a-rivalry-shaping-philippine-colonial-political-strategy/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> Sa kabilang banda, naging mas laganap ang mga protestang lansangan noong dekada 1920, kasabay ng tumitinding alitan sa pagitan ng mga Pilipino at mga Amerikanong mananakop.<ref>{{Cite web |date=2022-07-22 |title=COLONIAL ERA TO AMERICAN PERIOD |url=https://www.amnesty.org.ph/2022/07/protestph-1920-1945/ |access-date=2026-04-18 |website=Amnesty Philippines |language=en-US}}</ref> Itinuring naman ang dekada 1920 sa Pilipinas bilang ginuntuang panahon ng [[sarsuwela]]. Isa sa mga sikat na sarsuwela ang ''Paglipas ng Dilim'' noong 1920.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021-08-06 |title=THE LEGACY OF THE SARSWELA: CELEBRATING “BUWAN NG WIKA” WITH A LOCAL THEATER TRADITION - Circuit Performing Arts Theater (CPAT) |url=https://www.circuitperformingartstheater.com/the-legacy-of-the-sarswela-celebrating-buwan-ng-wika-with-a-local-theater-tradition/ |access-date=2026-04-18 |website=www.circuitperformingartstheater.com |language=en-US}}</ref> Karagdagan pa dito, ang pagsibol ng pelikula noong dekada 1920 ay nagbigay daan para tulungan mapalaganap ang sarsuwela na tumawid tungo teatro sa pelikula.<ref name=":1" /> Naging popular din ang bodabil<ref>{{Cite book |last=Johan |first=Adil |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Made_in_Nusantara/jjAXEAAAQBAJ |title=Made in Nusantara: Studies in Popular Music |last2=Santaella |first2=Mayco A. |date=2021-03-17 |publisher=Routledge |isbn=978-1-000-35379-2 |language=en}}</ref> at musikang [[jazz]].<ref>Schenker, F. J. (2022). “Filipino Seekers of Fortune”: Jazz as Labor in 1920s Colonial Asia. ''Popular Music and Society'', ''45''(4), 405–424. (sa Ingles) https://doi.org/10.1080/03007766.2022.2123476</ref><ref name=":2">{{Cite book |last=Keppy |first=Peter |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv2gjx10f |title=Tales of Southeast Asia’s Jazz Age: Filipinos, Indonesians and Popular Culture, 1920-1936 |date=2019 |publisher=NUS Press |isbn=978-981-325-051-2 |doi=10.2307/j.ctv2gjx10f}}</ref> Kinilala noon si Luis Francisco Borromeo ang paghatid ng bagong anyo ng bodabil sa entablado at tingurian ang sarili bilang hari ng jazz.<ref name=":2" /> Naging ''mainstream'' o nasa pangunahing agos ang [[harana]] at [[kundiman]],<ref>{{Cite web |date=2017-02-15 |title=Philippine Music: The Harana or Kundiman Free Essay Example 1561 words |url=https://graduateway.com/philippine-music-the-harana-or-kundiman/ |access-date=2026-04-18 |website=GraduateWay |language=en-US}}</ref> Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sangggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] j7fvok4j7ko34o5mgrtw7r4rwt6kd26 2203415 2203397 2026-04-18T06:13:43Z Jojit fb 38 2203415 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. K<ref name=":0" />abilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gripaldo |first=Rolando M. |date=1991 |title=The Quezon-Osmeña Split of 1922 |url=https://www.jstor.org/stable/42633241 |journal=Philippine Studies |language=en |volume=39 |issue=2 |pages=158–175 |issn=0031-7837}}</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan.<ref name=":0" /> Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat.<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Quezon vs. Osmeña: A Rivalry Shaping Philippine Colonial Political Strategy {{!}} Sinaunangpanahon |url=https://sinaunangpanahon.com/quezon-vs-osmena-a-rivalry-shaping-philippine-colonial-political-strategy/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> Sa kabilang banda, naging mas laganap ang mga protestang lansangan noong dekada 1920, kasabay ng tumitinding alitan sa pagitan ng mga Pilipino at mga Amerikanong mananakop.<ref>{{Cite web |date=2022-07-22 |title=COLONIAL ERA TO AMERICAN PERIOD |url=https://www.amnesty.org.ph/2022/07/protestph-1920-1945/ |access-date=2026-04-18 |website=Amnesty Philippines |language=en-US}}</ref> Itinuring naman ang dekada 1920 sa Pilipinas bilang ginuntuang panahon ng [[sarsuwela]]. Isa sa mga sikat na sarsuwela ang ''Paglipas ng Dilim'' noong 1920.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021-08-06 |title=THE LEGACY OF THE SARSWELA: CELEBRATING “BUWAN NG WIKA” WITH A LOCAL THEATER TRADITION - Circuit Performing Arts Theater (CPAT) |url=https://www.circuitperformingartstheater.com/the-legacy-of-the-sarswela-celebrating-buwan-ng-wika-with-a-local-theater-tradition/ |access-date=2026-04-18 |website=www.circuitperformingartstheater.com |language=en-US}}</ref> Karagdagan pa dito, ang pagsibol ng pelikula noong dekada 1920 ay nagbigay daan para tulungan mapalaganap ang sarsuwela na tumawid tungo teatro sa pelikula.<ref name=":1" /> Naging popular din ang bodabil<ref>{{Cite book |last=Johan |first=Adil |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Made_in_Nusantara/jjAXEAAAQBAJ |title=Made in Nusantara: Studies in Popular Music |last2=Santaella |first2=Mayco A. |date=2021-03-17 |publisher=Routledge |isbn=978-1-000-35379-2 |language=en}}</ref> at musikang [[jazz]].<ref>Schenker, F. J. (2022). “Filipino Seekers of Fortune”: Jazz as Labor in 1920s Colonial Asia. ''Popular Music and Society'', ''45''(4), 405–424. (sa Ingles) https://doi.org/10.1080/03007766.2022.2123476</ref><ref name=":2">{{Cite book |last=Keppy |first=Peter |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv2gjx10f |title=Tales of Southeast Asia’s Jazz Age: Filipinos, Indonesians and Popular Culture, 1920-1936 |date=2019 |publisher=NUS Press |isbn=978-981-325-051-2 |doi=10.2307/j.ctv2gjx10f}}</ref> Kinilala noon si Luis Francisco Borromeo ang paghatid ng bagong anyo ng bodabil sa entablado at tingurian ang sarili bilang hari ng jazz.<ref name=":2" /> Naging ''mainstream'' o nasa pangunahing agos ang [[harana]] at [[kundiman]],<ref>{{Cite web |date=2017-02-15 |title=Philippine Music: The Harana or Kundiman Free Essay Example 1561 words |url=https://graduateway.com/philippine-music-the-harana-or-kundiman/ |access-date=2026-04-18 |website=GraduateWay |language=en-US}}</ref> Ang binansagang "Reyna ng Sarsuwela at Kundiman" at tinutirng na kauna-unahang [[artistang Pilipino]] na si [[Atang dela Rama|Atang de la Rama]] ay sumikat din noong dekada '20 na pinapopular ang mga awitin ng mga mahahalagang kompositor ng dekada '20. Kabilang sa mga pinasikat niyang awitin ang "Bituing Marikit", "Madaling Araw", at "Mutya ng Pasig".<ref>{{Cite web |date=2013-01-08 |title=Atang de la Rama: National Artist for Theater and Music |url=https://kahimyang.com/kauswagan/articles/1418/today-in-philippine-history-january-11-1902-atang-de-la-rama-was-born-in-pandacan-manila |access-date=2026-04-18 |website=The Kahimyang Project |language=en}}</ref> Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sangggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] tjr6x8puh4xcf3z26phhkwukmxbxp66 2203416 2203415 2026-04-18T06:14:42Z Jojit fb 38 2203416 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. K<ref name=":0" />abilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gripaldo |first=Rolando M. |date=1991 |title=The Quezon-Osmeña Split of 1922 |url=https://www.jstor.org/stable/42633241 |journal=Philippine Studies |language=en |volume=39 |issue=2 |pages=158–175 |issn=0031-7837}}</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan.<ref name=":0" /> Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat.<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Quezon vs. Osmeña: A Rivalry Shaping Philippine Colonial Political Strategy {{!}} Sinaunangpanahon |url=https://sinaunangpanahon.com/quezon-vs-osmena-a-rivalry-shaping-philippine-colonial-political-strategy/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> Sa kabilang banda, naging mas laganap ang mga protestang lansangan noong dekada 1920, kasabay ng tumitinding alitan sa pagitan ng mga Pilipino at mga Amerikanong mananakop.<ref>{{Cite web |date=2022-07-22 |title=COLONIAL ERA TO AMERICAN PERIOD |url=https://www.amnesty.org.ph/2022/07/protestph-1920-1945/ |access-date=2026-04-18 |website=Amnesty Philippines |language=en-US}}</ref> Itinuring naman ang dekada 1920 sa Pilipinas bilang ginuntuang panahon ng [[sarsuwela]]. Isa sa mga sikat na sarsuwela ang ''Paglipas ng Dilim'' noong 1920.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021-08-06 |title=THE LEGACY OF THE SARSWELA: CELEBRATING “BUWAN NG WIKA” WITH A LOCAL THEATER TRADITION - Circuit Performing Arts Theater (CPAT) |url=https://www.circuitperformingartstheater.com/the-legacy-of-the-sarswela-celebrating-buwan-ng-wika-with-a-local-theater-tradition/ |access-date=2026-04-18 |website=www.circuitperformingartstheater.com |language=en-US}}</ref> Karagdagan pa dito, ang pagsibol ng pelikula noong dekada 1920 ay nagbigay daan para tulungan mapalaganap ang sarsuwela na tumawid tungo teatro sa pelikula.<ref name=":1" /> Naging popular din ang bodabil<ref>{{Cite book |last=Johan |first=Adil |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Made_in_Nusantara/jjAXEAAAQBAJ |title=Made in Nusantara: Studies in Popular Music |last2=Santaella |first2=Mayco A. |date=2021-03-17 |publisher=Routledge |isbn=978-1-000-35379-2 |language=en}}</ref> at musikang [[jazz]].<ref>Schenker, F. J. (2022). “Filipino Seekers of Fortune”: Jazz as Labor in 1920s Colonial Asia. ''Popular Music and Society'', ''45''(4), 405–424. (sa Ingles) https://doi.org/10.1080/03007766.2022.2123476</ref><ref name=":2">{{Cite book |last=Keppy |first=Peter |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv2gjx10f |title=Tales of Southeast Asia’s Jazz Age: Filipinos, Indonesians and Popular Culture, 1920-1936 |date=2019 |publisher=NUS Press |isbn=978-981-325-051-2 |doi=10.2307/j.ctv2gjx10f}}</ref> Kinilala noon si Luis Francisco Borromeo ang paghatid ng bagong anyo ng bodabil sa entablado at tingurian ang sarili bilang hari ng jazz.<ref name=":2" /> Naging ''mainstream'' o nasa pangunahing agos ang [[harana]] at [[kundiman]],<ref>{{Cite web |date=2017-02-15 |title=Philippine Music: The Harana or Kundiman Free Essay Example 1561 words |url=https://graduateway.com/philippine-music-the-harana-or-kundiman/ |access-date=2026-04-18 |website=GraduateWay |language=en-US}}</ref> Ang binansagang "Reyna ng Sarsuwela at Kundiman" at tinutirng na kauna-unahang [[artistang Pilipino]] na si [[Atang dela Rama|Atang de la Rama]]<ref>{{Cite web |date=2014-07-11 |title=Did you know: Atang de la Rama |url=https://newsinfo.inquirer.net/618671/did-you-know-atang-de-la-rama |access-date=2026-04-18 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ay sumikat din noong dekada '20 na pinapopular ang mga awitin ng mga mahahalagang kompositor ng dekada '20. Kabilang sa mga pinasikat niyang awitin ang "Bituing Marikit", "Madaling Araw", at "Mutya ng Pasig".<ref>{{Cite web |date=2013-01-08 |title=Atang de la Rama: National Artist for Theater and Music |url=https://kahimyang.com/kauswagan/articles/1418/today-in-philippine-history-january-11-1902-atang-de-la-rama-was-born-in-pandacan-manila |access-date=2026-04-18 |website=The Kahimyang Project |language=en}}</ref> Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sangggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] 64dfk9u7m2vjpk7gzqjo4iu8bqtjnxh 2203420 2203416 2026-04-18T06:17:29Z Jojit fb 38 2203420 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. K<ref name=":0" />abilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gripaldo |first=Rolando M. |date=1991 |title=The Quezon-Osmeña Split of 1922 |url=https://www.jstor.org/stable/42633241 |journal=Philippine Studies |language=en |volume=39 |issue=2 |pages=158–175 |issn=0031-7837}}</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan.<ref name=":0" /> Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat.<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Quezon vs. Osmeña: A Rivalry Shaping Philippine Colonial Political Strategy {{!}} Sinaunangpanahon |url=https://sinaunangpanahon.com/quezon-vs-osmena-a-rivalry-shaping-philippine-colonial-political-strategy/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> Sa kabilang banda, naging mas laganap ang mga protestang lansangan noong dekada 1920, kasabay ng tumitinding alitan sa pagitan ng mga Pilipino at mga Amerikanong mananakop.<ref>{{Cite web |date=2022-07-22 |title=COLONIAL ERA TO AMERICAN PERIOD |url=https://www.amnesty.org.ph/2022/07/protestph-1920-1945/ |access-date=2026-04-18 |website=Amnesty Philippines |language=en-US}}</ref> Itinuring naman ang dekada 1920 sa Pilipinas bilang ginuntuang panahon ng [[sarsuwela]]. Isa sa mga sikat na sarsuwela ang ''Paglipas ng Dilim'' noong 1920.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021-08-06 |title=THE LEGACY OF THE SARSWELA: CELEBRATING “BUWAN NG WIKA” WITH A LOCAL THEATER TRADITION - Circuit Performing Arts Theater (CPAT) |url=https://www.circuitperformingartstheater.com/the-legacy-of-the-sarswela-celebrating-buwan-ng-wika-with-a-local-theater-tradition/ |access-date=2026-04-18 |website=www.circuitperformingartstheater.com |language=en-US}}</ref> Karagdagan pa dito, ang pagsibol ng pelikula noong dekada 1920 ay nagbigay daan para tulungan mapalaganap ang sarsuwela na tumawid tungo teatro sa pelikula.<ref name=":1" /> Naging popular din ang bodabil<ref>{{Cite book |last=Johan |first=Adil |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Made_in_Nusantara/jjAXEAAAQBAJ |title=Made in Nusantara: Studies in Popular Music |last2=Santaella |first2=Mayco A. |date=2021-03-17 |publisher=Routledge |isbn=978-1-000-35379-2 |language=en}}</ref> at musikang [[jazz]].<ref>Schenker, F. J. (2022). “Filipino Seekers of Fortune”: Jazz as Labor in 1920s Colonial Asia. ''Popular Music and Society'', ''45''(4), 405–424. (sa Ingles) https://doi.org/10.1080/03007766.2022.2123476</ref><ref name=":2">{{Cite book |last=Keppy |first=Peter |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv2gjx10f |title=Tales of Southeast Asia’s Jazz Age: Filipinos, Indonesians and Popular Culture, 1920-1936 |date=2019 |publisher=NUS Press |isbn=978-981-325-051-2 |doi=10.2307/j.ctv2gjx10f}}</ref> Kinilala noon si Luis Francisco Borromeo ang paghatid ng bagong anyo ng bodabil sa entablado at tingurian ang sarili bilang hari ng jazz.<ref name=":2" /> Naging ''mainstream'' o nasa pangunahing agos ang [[harana]] at [[kundiman]],<ref>{{Cite web |date=2017-02-15 |title=Philippine Music: The Harana or Kundiman Free Essay Example 1561 words |url=https://graduateway.com/philippine-music-the-harana-or-kundiman/ |access-date=2026-04-18 |website=GraduateWay |language=en-US}}</ref> Ang binansagang "Reyna ng Sarsuwela at Kundiman" at tinutirng na kauna-unahang [[artistang Pilipino]] na si [[Atang dela Rama|Atang de la Rama]]<ref>{{Cite web |date=2014-07-11 |title=Did you know: Atang de la Rama |url=https://newsinfo.inquirer.net/618671/did-you-know-atang-de-la-rama |access-date=2026-04-18 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ay sumikat din noong dekada '20 na pinapopular ang mga awitin ng mga mahahalagang kompositor ng dekada '20. Kabilang sa mga pinasikat niyang awitin ang "Bituing Marikit", "Madaling Araw", at "Mutya ng Pasig".<ref>{{Cite web |date=2013-01-08 |title=Atang de la Rama: National Artist for Theater and Music |url=https://kahimyang.com/kauswagan/articles/1418/today-in-philippine-history-january-11-1902-atang-de-la-rama-was-born-in-pandacan-manila |access-date=2026-04-18 |website=The Kahimyang Project |language=en}}</ref> Dahil hindi pa naisasama ang tunog sa pelikula noong dekada '20, inawit ni Atang ang mga awitin ng ''live'' (o personal) sa entablado.<ref>{{Cite web |last=Abunda |first=Boy |title=Unforgettable silent films |url=https://www.philstar.com/entertainment/2007/06/01/3465/unforgettable-silent-films |access-date=2026-04-18 |website=Philstar.com}}</ref> Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sangggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] bsid7lcx57opcdgh6uh8lgl25hw011s 2203421 2203420 2026-04-18T06:18:48Z Jojit fb 38 2203421 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. K<ref name=":0" />abilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gripaldo |first=Rolando M. |date=1991 |title=The Quezon-Osmeña Split of 1922 |url=https://www.jstor.org/stable/42633241 |journal=Philippine Studies |language=en |volume=39 |issue=2 |pages=158–175 |issn=0031-7837}}</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan.<ref name=":0" /> Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat.<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Quezon vs. Osmeña: A Rivalry Shaping Philippine Colonial Political Strategy {{!}} Sinaunangpanahon |url=https://sinaunangpanahon.com/quezon-vs-osmena-a-rivalry-shaping-philippine-colonial-political-strategy/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> Sa kabilang banda, naging mas laganap ang mga protestang lansangan noong dekada 1920, kasabay ng tumitinding alitan sa pagitan ng mga Pilipino at mga Amerikanong mananakop.<ref>{{Cite web |date=2022-07-22 |title=COLONIAL ERA TO AMERICAN PERIOD |url=https://www.amnesty.org.ph/2022/07/protestph-1920-1945/ |access-date=2026-04-18 |website=Amnesty Philippines |language=en-US}}</ref> Itinuring naman ang dekada 1920 sa Pilipinas bilang ginuntuang panahon ng [[sarsuwela]]. Isa sa mga sikat na sarsuwela ang ''Paglipas ng Dilim'' noong 1920.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021-08-06 |title=THE LEGACY OF THE SARSWELA: CELEBRATING “BUWAN NG WIKA” WITH A LOCAL THEATER TRADITION - Circuit Performing Arts Theater (CPAT) |url=https://www.circuitperformingartstheater.com/the-legacy-of-the-sarswela-celebrating-buwan-ng-wika-with-a-local-theater-tradition/ |access-date=2026-04-18 |website=www.circuitperformingartstheater.com |language=en-US}}</ref> Karagdagan pa dito, ang pagsibol ng pelikula noong dekada 1920 ay nagbigay daan para tulungan mapalaganap ang sarsuwela na tumawid tungo teatro sa pelikula.<ref name=":1" /> Naging popular din ang bodabil<ref>{{Cite book |last=Johan |first=Adil |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Made_in_Nusantara/jjAXEAAAQBAJ |title=Made in Nusantara: Studies in Popular Music |last2=Santaella |first2=Mayco A. |date=2021-03-17 |publisher=Routledge |isbn=978-1-000-35379-2 |language=en}}</ref> at musikang [[jazz]].<ref>Schenker, F. J. (2022). “Filipino Seekers of Fortune”: Jazz as Labor in 1920s Colonial Asia. ''Popular Music and Society'', ''45''(4), 405–424. (sa Ingles) https://doi.org/10.1080/03007766.2022.2123476</ref><ref name=":2">{{Cite book |last=Keppy |first=Peter |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv2gjx10f |title=Tales of Southeast Asia’s Jazz Age: Filipinos, Indonesians and Popular Culture, 1920-1936 |date=2019 |publisher=NUS Press |isbn=978-981-325-051-2 |doi=10.2307/j.ctv2gjx10f}}</ref> Kinilala noon si Luis Francisco Borromeo ang paghatid ng bagong anyo ng bodabil sa entablado at tingurian ang sarili bilang hari ng jazz.<ref name=":2" /> Naging ''mainstream'' o nasa pangunahing agos ang [[harana]] at [[kundiman]],<ref>{{Cite web |date=2017-02-15 |title=Philippine Music: The Harana or Kundiman Free Essay Example 1561 words |url=https://graduateway.com/philippine-music-the-harana-or-kundiman/ |access-date=2026-04-18 |website=GraduateWay |language=en-US}}</ref> Ang binansagang "Reyna ng Sarsuwela at Kundiman" at tinutirng na kauna-unahang [[artistang Pilipino]] na si [[Atang dela Rama|Atang de la Rama]]<ref>{{Cite web |date=2014-07-11 |title=Did you know: Atang de la Rama |url=https://newsinfo.inquirer.net/618671/did-you-know-atang-de-la-rama |access-date=2026-04-18 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ay sumikat din noong dekada '20 na pinapopular ang mga awitin ng mga mahahalagang kompositor ng dekada '20. Kabilang sa mga pinasikat niyang awitin ang "Bituing Marikit", "Madaling Araw", at "Mutya ng Pasig".<ref>{{Cite web |date=2013-01-08 |title=Atang de la Rama: National Artist for Theater and Music |url=https://kahimyang.com/kauswagan/articles/1418/today-in-philippine-history-january-11-1902-atang-de-la-rama-was-born-in-pandacan-manila |access-date=2026-04-18 |website=The Kahimyang Project |language=en}}</ref> Dahil hindi pa naisasama ang tunog sa pelikula noong dekada '20, inawit ni Atang ang mga awitin ng ''live'' (o personal) sa entablado.<ref>{{Cite web |last=Abunda |first=Boy |title=Unforgettable silent films |url=https://www.philstar.com/entertainment/2007/06/01/3465/unforgettable-silent-films |access-date=2026-04-18 |website=Philstar.com|date=Hunyo 1, 2007|author-link=Boy Abunda}}</ref> Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sangggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] 9gtdxidp1dmj5nlgx1aislvtk1ckpmj 2203427 2203421 2026-04-18T06:25:18Z Jojit fb 38 2203427 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. K<ref name=":0" />abilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gripaldo |first=Rolando M. |date=1991 |title=The Quezon-Osmeña Split of 1922 |url=https://www.jstor.org/stable/42633241 |journal=Philippine Studies |language=en |volume=39 |issue=2 |pages=158–175 |issn=0031-7837}}</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan.<ref name=":0" /> Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat.<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Quezon vs. Osmeña: A Rivalry Shaping Philippine Colonial Political Strategy {{!}} Sinaunangpanahon |url=https://sinaunangpanahon.com/quezon-vs-osmena-a-rivalry-shaping-philippine-colonial-political-strategy/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> Sa kabilang banda, naging mas laganap ang mga protestang lansangan noong dekada 1920, kasabay ng tumitinding alitan sa pagitan ng mga Pilipino at mga Amerikanong mananakop.<ref>{{Cite web |date=2022-07-22 |title=COLONIAL ERA TO AMERICAN PERIOD |url=https://www.amnesty.org.ph/2022/07/protestph-1920-1945/ |access-date=2026-04-18 |website=Amnesty Philippines |language=en-US}}</ref> Itinuring naman ang dekada 1920 sa Pilipinas bilang ginuntuang panahon ng [[sarsuwela]]. Isa sa mga sikat na sarsuwela ang ''Paglipas ng Dilim'' noong 1920.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021-08-06 |title=THE LEGACY OF THE SARSWELA: CELEBRATING “BUWAN NG WIKA” WITH A LOCAL THEATER TRADITION - Circuit Performing Arts Theater (CPAT) |url=https://www.circuitperformingartstheater.com/the-legacy-of-the-sarswela-celebrating-buwan-ng-wika-with-a-local-theater-tradition/ |access-date=2026-04-18 |website=www.circuitperformingartstheater.com |language=en-US}}</ref> Karagdagan pa dito, ang pagsibol ng pelikula noong dekada 1920 ay nagbigay daan para tulungan mapalaganap ang sarsuwela na tumawid tungo teatro sa pelikula.<ref name=":1" /> Naging popular din ang bodabil<ref>{{Cite book |last=Johan |first=Adil |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Made_in_Nusantara/jjAXEAAAQBAJ |title=Made in Nusantara: Studies in Popular Music |last2=Santaella |first2=Mayco A. |date=2021-03-17 |publisher=Routledge |isbn=978-1-000-35379-2 |language=en}}</ref> at musikang [[jazz]].<ref>Schenker, F. J. (2022). “Filipino Seekers of Fortune”: Jazz as Labor in 1920s Colonial Asia. ''Popular Music and Society'', ''45''(4), 405–424. (sa Ingles) https://doi.org/10.1080/03007766.2022.2123476</ref><ref name=":2">{{Cite book |last=Keppy |first=Peter |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv2gjx10f |title=Tales of Southeast Asia’s Jazz Age: Filipinos, Indonesians and Popular Culture, 1920-1936 |date=2019 |publisher=NUS Press |isbn=978-981-325-051-2 |doi=10.2307/j.ctv2gjx10f}}</ref> Kinilala noon si Luis Francisco Borromeo ang paghatid ng bagong anyo ng bodabil sa entablado at tingurian ang sarili bilang hari ng jazz.<ref name=":2" /> Ang binansagan namang "Reyna ng Bodabil" at "Reyna ng Pilipinong Jazz" na si Katy de la Cruz ay binago ang estilong Amerikano sa pinalokal na bodabil sa kanyang mga pagtatanghal.<ref>{{Cite book |last=Balance |first=Christine Bacareza |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Tropical_Renditions/FZL4CwAAQBAJ |title=Tropical Renditions: Making Musical Scenes in Filipino America |date=2016-04-21 |publisher=Duke University Press |isbn=978-0-8223-7514-2 |language=en}}</ref> Naging ''mainstream'' o nasa pangunahing agos ang [[harana]] at [[kundiman]],<ref>{{Cite web |date=2017-02-15 |title=Philippine Music: The Harana or Kundiman Free Essay Example 1561 words |url=https://graduateway.com/philippine-music-the-harana-or-kundiman/ |access-date=2026-04-18 |website=GraduateWay |language=en-US}}</ref> Ang binansagang "Reyna ng Sarsuwela at Kundiman" at tinutirng na kauna-unahang [[artistang Pilipino]] na si [[Atang dela Rama|Atang de la Rama]]<ref>{{Cite web |date=2014-07-11 |title=Did you know: Atang de la Rama |url=https://newsinfo.inquirer.net/618671/did-you-know-atang-de-la-rama |access-date=2026-04-18 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ay sumikat din noong dekada '20 na pinapopular ang mga awitin ng mga mahahalagang kompositor ng dekada '20. Kabilang sa mga pinasikat niyang awitin ang "Bituing Marikit", "Madaling Araw", at "Mutya ng Pasig".<ref>{{Cite web |date=2013-01-08 |title=Atang de la Rama: National Artist for Theater and Music |url=https://kahimyang.com/kauswagan/articles/1418/today-in-philippine-history-january-11-1902-atang-de-la-rama-was-born-in-pandacan-manila |access-date=2026-04-18 |website=The Kahimyang Project |language=en}}</ref> Dahil hindi pa naisasama ang tunog sa pelikula noong dekada '20, inawit ni Atang ang mga awitin ng ''live'' (o personal) sa entablado.<ref>{{Cite web |last=Abunda |first=Boy |title=Unforgettable silent films |url=https://www.philstar.com/entertainment/2007/06/01/3465/unforgettable-silent-films |access-date=2026-04-18 |website=Philstar.com|date=Hunyo 1, 2007|author-link=Boy Abunda}}</ref> Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sangggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] 9gm6iabossd0plad5ybbghrto3usfe3 2203428 2203427 2026-04-18T06:25:28Z Jojit fb 38 /* Mga sangggunian */ 2203428 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. K<ref name=":0" />abilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gripaldo |first=Rolando M. |date=1991 |title=The Quezon-Osmeña Split of 1922 |url=https://www.jstor.org/stable/42633241 |journal=Philippine Studies |language=en |volume=39 |issue=2 |pages=158–175 |issn=0031-7837}}</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan.<ref name=":0" /> Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat.<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Quezon vs. Osmeña: A Rivalry Shaping Philippine Colonial Political Strategy {{!}} Sinaunangpanahon |url=https://sinaunangpanahon.com/quezon-vs-osmena-a-rivalry-shaping-philippine-colonial-political-strategy/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> Sa kabilang banda, naging mas laganap ang mga protestang lansangan noong dekada 1920, kasabay ng tumitinding alitan sa pagitan ng mga Pilipino at mga Amerikanong mananakop.<ref>{{Cite web |date=2022-07-22 |title=COLONIAL ERA TO AMERICAN PERIOD |url=https://www.amnesty.org.ph/2022/07/protestph-1920-1945/ |access-date=2026-04-18 |website=Amnesty Philippines |language=en-US}}</ref> Itinuring naman ang dekada 1920 sa Pilipinas bilang ginuntuang panahon ng [[sarsuwela]]. Isa sa mga sikat na sarsuwela ang ''Paglipas ng Dilim'' noong 1920.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021-08-06 |title=THE LEGACY OF THE SARSWELA: CELEBRATING “BUWAN NG WIKA” WITH A LOCAL THEATER TRADITION - Circuit Performing Arts Theater (CPAT) |url=https://www.circuitperformingartstheater.com/the-legacy-of-the-sarswela-celebrating-buwan-ng-wika-with-a-local-theater-tradition/ |access-date=2026-04-18 |website=www.circuitperformingartstheater.com |language=en-US}}</ref> Karagdagan pa dito, ang pagsibol ng pelikula noong dekada 1920 ay nagbigay daan para tulungan mapalaganap ang sarsuwela na tumawid tungo teatro sa pelikula.<ref name=":1" /> Naging popular din ang bodabil<ref>{{Cite book |last=Johan |first=Adil |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Made_in_Nusantara/jjAXEAAAQBAJ |title=Made in Nusantara: Studies in Popular Music |last2=Santaella |first2=Mayco A. |date=2021-03-17 |publisher=Routledge |isbn=978-1-000-35379-2 |language=en}}</ref> at musikang [[jazz]].<ref>Schenker, F. J. (2022). “Filipino Seekers of Fortune”: Jazz as Labor in 1920s Colonial Asia. ''Popular Music and Society'', ''45''(4), 405–424. (sa Ingles) https://doi.org/10.1080/03007766.2022.2123476</ref><ref name=":2">{{Cite book |last=Keppy |first=Peter |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv2gjx10f |title=Tales of Southeast Asia’s Jazz Age: Filipinos, Indonesians and Popular Culture, 1920-1936 |date=2019 |publisher=NUS Press |isbn=978-981-325-051-2 |doi=10.2307/j.ctv2gjx10f}}</ref> Kinilala noon si Luis Francisco Borromeo ang paghatid ng bagong anyo ng bodabil sa entablado at tingurian ang sarili bilang hari ng jazz.<ref name=":2" /> Ang binansagan namang "Reyna ng Bodabil" at "Reyna ng Pilipinong Jazz" na si Katy de la Cruz ay binago ang estilong Amerikano sa pinalokal na bodabil sa kanyang mga pagtatanghal.<ref>{{Cite book |last=Balance |first=Christine Bacareza |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Tropical_Renditions/FZL4CwAAQBAJ |title=Tropical Renditions: Making Musical Scenes in Filipino America |date=2016-04-21 |publisher=Duke University Press |isbn=978-0-8223-7514-2 |language=en}}</ref> Naging ''mainstream'' o nasa pangunahing agos ang [[harana]] at [[kundiman]],<ref>{{Cite web |date=2017-02-15 |title=Philippine Music: The Harana or Kundiman Free Essay Example 1561 words |url=https://graduateway.com/philippine-music-the-harana-or-kundiman/ |access-date=2026-04-18 |website=GraduateWay |language=en-US}}</ref> Ang binansagang "Reyna ng Sarsuwela at Kundiman" at tinutirng na kauna-unahang [[artistang Pilipino]] na si [[Atang dela Rama|Atang de la Rama]]<ref>{{Cite web |date=2014-07-11 |title=Did you know: Atang de la Rama |url=https://newsinfo.inquirer.net/618671/did-you-know-atang-de-la-rama |access-date=2026-04-18 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ay sumikat din noong dekada '20 na pinapopular ang mga awitin ng mga mahahalagang kompositor ng dekada '20. Kabilang sa mga pinasikat niyang awitin ang "Bituing Marikit", "Madaling Araw", at "Mutya ng Pasig".<ref>{{Cite web |date=2013-01-08 |title=Atang de la Rama: National Artist for Theater and Music |url=https://kahimyang.com/kauswagan/articles/1418/today-in-philippine-history-january-11-1902-atang-de-la-rama-was-born-in-pandacan-manila |access-date=2026-04-18 |website=The Kahimyang Project |language=en}}</ref> Dahil hindi pa naisasama ang tunog sa pelikula noong dekada '20, inawit ni Atang ang mga awitin ng ''live'' (o personal) sa entablado.<ref>{{Cite web |last=Abunda |first=Boy |title=Unforgettable silent films |url=https://www.philstar.com/entertainment/2007/06/01/3465/unforgettable-silent-films |access-date=2026-04-18 |website=Philstar.com|date=Hunyo 1, 2007|author-link=Boy Abunda}}</ref> Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] qjpb2rhn16sd0wi383q8ayr19quu3rg 2203429 2203428 2026-04-18T06:25:59Z Jojit fb 38 2203429 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. K<ref name=":0" />abilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gripaldo |first=Rolando M. |date=1991 |title=The Quezon-Osmeña Split of 1922 |url=https://www.jstor.org/stable/42633241 |journal=Philippine Studies |language=en |volume=39 |issue=2 |pages=158–175 |issn=0031-7837}}</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan.<ref name=":0" /> Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat.<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Quezon vs. Osmeña: A Rivalry Shaping Philippine Colonial Political Strategy {{!}} Sinaunangpanahon |url=https://sinaunangpanahon.com/quezon-vs-osmena-a-rivalry-shaping-philippine-colonial-political-strategy/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> Sa kabilang banda, naging mas laganap ang mga protestang lansangan noong dekada 1920, kasabay ng tumitinding alitan sa pagitan ng mga Pilipino at mga Amerikanong mananakop.<ref>{{Cite web |date=2022-07-22 |title=COLONIAL ERA TO AMERICAN PERIOD |url=https://www.amnesty.org.ph/2022/07/protestph-1920-1945/ |access-date=2026-04-18 |website=Amnesty Philippines |language=en-US}}</ref> Itinuring naman ang dekada 1920 sa Pilipinas bilang ginuntuang panahon ng [[sarsuwela]]. Isa sa mga sikat na sarsuwela ang ''Paglipas ng Dilim'' noong 1920.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021-08-06 |title=THE LEGACY OF THE SARSWELA: CELEBRATING “BUWAN NG WIKA” WITH A LOCAL THEATER TRADITION - Circuit Performing Arts Theater (CPAT) |url=https://www.circuitperformingartstheater.com/the-legacy-of-the-sarswela-celebrating-buwan-ng-wika-with-a-local-theater-tradition/ |access-date=2026-04-18 |website=www.circuitperformingartstheater.com |language=en-US}}</ref> Karagdagan pa dito, ang pagsibol ng pelikula noong dekada 1920 ay nagbigay daan para tulungan mapalaganap ang sarsuwela na tumawid tungo teatro sa pelikula.<ref name=":1" /> Naging popular din ang bodabil<ref>{{Cite book |last=Johan |first=Adil |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Made_in_Nusantara/jjAXEAAAQBAJ |title=Made in Nusantara: Studies in Popular Music |last2=Santaella |first2=Mayco A. |date=2021-03-17 |publisher=Routledge |isbn=978-1-000-35379-2 |language=en}}</ref> at musikang [[jazz]].<ref>Schenker, F. J. (2022). “Filipino Seekers of Fortune”: Jazz as Labor in 1920s Colonial Asia. ''Popular Music and Society'', ''45''(4), 405–424. (sa Ingles) https://doi.org/10.1080/03007766.2022.2123476</ref><ref name=":2">{{Cite book |last=Keppy |first=Peter |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv2gjx10f |title=Tales of Southeast Asia’s Jazz Age: Filipinos, Indonesians and Popular Culture, 1920-1936 |date=2019 |publisher=NUS Press |isbn=978-981-325-051-2 |doi=10.2307/j.ctv2gjx10f}}</ref> Kinilala noon si Luis Francisco Borromeo ang paghatid ng bagong anyo ng bodabil sa entablado at tingurian ang sarili bilang hari ng jazz.<ref name=":2" /> Ang binansagan namang "Reyna ng Bodabil" at "Reyna ng Pilipinong Jazz" na si [[Katy de la Cruz]] ay binago ang estilong Amerikano sa pinalokal na bodabil sa kanyang mga pagtatanghal.<ref>{{Cite book |last=Balance |first=Christine Bacareza |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Tropical_Renditions/FZL4CwAAQBAJ |title=Tropical Renditions: Making Musical Scenes in Filipino America |date=2016-04-21 |publisher=Duke University Press |isbn=978-0-8223-7514-2 |language=en}}</ref> Naging ''mainstream'' o nasa pangunahing agos ang [[harana]] at [[kundiman]],<ref>{{Cite web |date=2017-02-15 |title=Philippine Music: The Harana or Kundiman Free Essay Example 1561 words |url=https://graduateway.com/philippine-music-the-harana-or-kundiman/ |access-date=2026-04-18 |website=GraduateWay |language=en-US}}</ref> Ang binansagang "Reyna ng Sarsuwela at Kundiman" at tinutirng na kauna-unahang [[artistang Pilipino]] na si [[Atang dela Rama|Atang de la Rama]]<ref>{{Cite web |date=2014-07-11 |title=Did you know: Atang de la Rama |url=https://newsinfo.inquirer.net/618671/did-you-know-atang-de-la-rama |access-date=2026-04-18 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ay sumikat din noong dekada '20 na pinapopular ang mga awitin ng mga mahahalagang kompositor ng dekada '20. Kabilang sa mga pinasikat niyang awitin ang "Bituing Marikit", "Madaling Araw", at "Mutya ng Pasig".<ref>{{Cite web |date=2013-01-08 |title=Atang de la Rama: National Artist for Theater and Music |url=https://kahimyang.com/kauswagan/articles/1418/today-in-philippine-history-january-11-1902-atang-de-la-rama-was-born-in-pandacan-manila |access-date=2026-04-18 |website=The Kahimyang Project |language=en}}</ref> Dahil hindi pa naisasama ang tunog sa pelikula noong dekada '20, inawit ni Atang ang mga awitin ng ''live'' (o personal) sa entablado.<ref>{{Cite web |last=Abunda |first=Boy |title=Unforgettable silent films |url=https://www.philstar.com/entertainment/2007/06/01/3465/unforgettable-silent-films |access-date=2026-04-18 |website=Philstar.com|date=Hunyo 1, 2007|author-link=Boy Abunda}}</ref> Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] qxm20mjm69oodlfbumtpza0ra817owc 2203431 2203429 2026-04-18T06:26:53Z Jojit fb 38 2203431 wikitext text/x-wiki {{Decadebox|192}} Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. K<ref name=":0" />abilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gripaldo |first=Rolando M. |date=1991 |title=The Quezon-Osmeña Split of 1922 |url=https://www.jstor.org/stable/42633241 |journal=Philippine Studies |language=en |volume=39 |issue=2 |pages=158–175 |issn=0031-7837}}</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan.<ref name=":0" /> Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat.<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Quezon vs. Osmeña: A Rivalry Shaping Philippine Colonial Political Strategy {{!}} Sinaunangpanahon |url=https://sinaunangpanahon.com/quezon-vs-osmena-a-rivalry-shaping-philippine-colonial-political-strategy/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> Sa kabilang banda, naging mas laganap ang mga protestang lansangan noong dekada 1920, kasabay ng tumitinding alitan sa pagitan ng mga Pilipino at mga Amerikanong mananakop.<ref>{{Cite web |date=2022-07-22 |title=COLONIAL ERA TO AMERICAN PERIOD |url=https://www.amnesty.org.ph/2022/07/protestph-1920-1945/ |access-date=2026-04-18 |website=Amnesty Philippines |language=en-US}}</ref> Itinuring naman ang dekada 1920 sa Pilipinas bilang ginuntuang panahon ng [[sarsuwela]]. Isa sa mga sikat na sarsuwela ang ''Paglipas ng Dilim'' noong 1920.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021-08-06 |title=THE LEGACY OF THE SARSWELA: CELEBRATING “BUWAN NG WIKA” WITH A LOCAL THEATER TRADITION - Circuit Performing Arts Theater (CPAT) |url=https://www.circuitperformingartstheater.com/the-legacy-of-the-sarswela-celebrating-buwan-ng-wika-with-a-local-theater-tradition/ |access-date=2026-04-18 |website=www.circuitperformingartstheater.com |language=en-US}}</ref> Karagdagan pa dito, ang pagsibol ng pelikula noong dekada 1920 ay nagbigay daan para tulungan mapalaganap ang sarsuwela na tumawid tungo teatro sa pelikula.<ref name=":1" /> Naging popular din ang bodabil<ref>{{Cite book |last=Johan |first=Adil |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Made_in_Nusantara/jjAXEAAAQBAJ |title=Made in Nusantara: Studies in Popular Music |last2=Santaella |first2=Mayco A. |date=2021-03-17 |publisher=Routledge |isbn=978-1-000-35379-2 |language=en}}</ref> at musikang [[jazz]].<ref>Schenker, F. J. (2022). “Filipino Seekers of Fortune”: Jazz as Labor in 1920s Colonial Asia. ''Popular Music and Society'', ''45''(4), 405–424. (sa Ingles) https://doi.org/10.1080/03007766.2022.2123476</ref><ref name=":2">{{Cite book |last=Keppy |first=Peter |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv2gjx10f |title=Tales of Southeast Asia’s Jazz Age: Filipinos, Indonesians and Popular Culture, 1920-1936 |date=2019 |publisher=NUS Press |isbn=978-981-325-051-2 |doi=10.2307/j.ctv2gjx10f}}</ref> Kinilala noon si Luis Francisco Borromeo ang paghatid ng bagong anyo ng bodabil sa entablado at tingurian ang sarili bilang hari ng jazz.<ref name=":2" /> Ang binansagan namang "Reyna ng Bodabil" at "Reyna ng Pilipinong Jazz" na si [[Katy de la Cruz]] ay binago ang estilong Amerikano sa pinalokal na bodabil sa kanyang mga pagtatanghal.<ref>{{Cite book |last=Balance |first=Christine Bacareza |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Tropical_Renditions/FZL4CwAAQBAJ |title=Tropical Renditions: Making Musical Scenes in Filipino America |date=2016-04-21 |publisher=Duke University Press |isbn=978-0-8223-7514-2 |language=en}}</ref> Naging ''mainstream'' o nasa pangunahing agos ang [[harana]] at [[kundiman]],<ref>{{Cite web |date=2017-02-15 |title=Philippine Music: The Harana or Kundiman Free Essay Example 1561 words |url=https://graduateway.com/philippine-music-the-harana-or-kundiman/ |access-date=2026-04-18 |website=GraduateWay |language=en-US}}</ref> Ang binansagang "Reyna ng Sarsuwela at Kundiman" at tinutirng na kauna-unahang [[artistang Pilipino]] na si [[Atang dela Rama|Atang de la Rama]]<ref>{{Cite web |date=2014-07-11 |title=Did you know: Atang de la Rama |url=https://newsinfo.inquirer.net/618671/did-you-know-atang-de-la-rama |access-date=2026-04-18 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ay sumikat din noong dekada '20 na pinapopular ang mga awitin ng mga mahahalagang kompositor ng dekada '20. Kabilang sa mga pinasikat niyang awitin ang "Bituing Marikit", "Madaling Araw", at "Mutya ng Pasig".<ref>{{Cite web |date=2013-01-08 |title=Atang de la Rama: National Artist for Theater and Music |url=https://kahimyang.com/kauswagan/articles/1418/today-in-philippine-history-january-11-1902-atang-de-la-rama-was-born-in-pandacan-manila |access-date=2026-04-18 |website=The Kahimyang Project |language=en}}</ref> Dahil hindi pa naisasama ang tunog sa pelikula noong dekada '20, inawit ni Atang ang mga awitin ng ''live'' (o personal) sa entablado.<ref>{{Cite web |last=Abunda |first=Boy |title=Unforgettable silent films |url=https://www.philstar.com/entertainment/2007/06/01/3465/unforgettable-silent-films |access-date=2026-04-18 |website=Philstar.com|date=Hunyo 1, 2007|author-link=Boy Abunda}}</ref> Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] hlidsjebcu1p6fvkg499zbzxe5h9kqd 2203471 2203431 2026-04-18T08:03:38Z Jojit fb 38 2203471 wikitext text/x-wiki <imagemap>File:1920s decade montage.png|Mula kaliwa, paikot: Ikatlong Tipperary na Lumilipad na Brigadang Kolumna Blg. 2 sa ilalim ni Seán Hogan noong '''Digmaan para sa Kalayaan ng Irlanda''', 1920; mga ahente ng pagbabawal na sumisira ng mga bariles ng alak noong 1921, alinsunod sa Ika-18 Susog, na nagbawal sa mga inuming may alkohol sa Estados Unidos sa buong dekada; noong 1927, sinimulan ni Charles Lindbergh ang unang solo at walang hintong paglipad mula [[New York]] patungong [[Paris]] gamit ang ''Spirit of St. Louis''; isang pulutong na nagtipon sa Kalyeng Wall matapos ang pagbagsak ng pamilihan noong 1929, na nagbunsod sa [[Malawakang Depresyon]]; si [[Benito Mussolini]] at [[Fascism|pasistang]] Blackshirts (Mga Itim na Kamiseta) sa panahon ng '''Martsa sa Roma''' noong 1922; ang [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] na umaatake sa mga posisyong depensibo ng pamahalaan sa [[Shandong]], sa panahon ng '''[[Digmaang Sibil ng Tsina]]'''; ang kampanya para sa karapatang bumoto ng kababaihan na nagbunsod sa maraming bansa na [[Pagboto ng mga kababaihan|'''ipagkaloob sa kababaihan ang karapatang bumoto''']] at mahalal; at si '''[[Babe Ruth]]''' ''']]|335px|thumb rect 1 1 298 178 [[Digmaan para sa Kalayaan ng Irlanda]] rect 302 1 572 178 [[Pagbabawal sa Estados Unidos]] rect 1 181 194 400 [[Pagboto ng mga kababaihan]] rect 198 181 395 399 [[Babe Ruth]] rect 399 182 572 401 [[Spirit of St. Louis]] rect 1 405 250 599 [[Digmaang Sibil ng Tsina]] rect 255 404 416 599 [[Martsa sa Roma]] rect 419 405 572 598 [[Pagbasak ng Kalyeng Wall ng 1929]] </imagemap>{{Decadebox|192}} Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. K<ref name=":0" />abilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gripaldo |first=Rolando M. |date=1991 |title=The Quezon-Osmeña Split of 1922 |url=https://www.jstor.org/stable/42633241 |journal=Philippine Studies |language=en |volume=39 |issue=2 |pages=158–175 |issn=0031-7837}}</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan.<ref name=":0" /> Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat.<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Quezon vs. Osmeña: A Rivalry Shaping Philippine Colonial Political Strategy {{!}} Sinaunangpanahon |url=https://sinaunangpanahon.com/quezon-vs-osmena-a-rivalry-shaping-philippine-colonial-political-strategy/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> Sa kabilang banda, naging mas laganap ang mga protestang lansangan noong dekada 1920, kasabay ng tumitinding alitan sa pagitan ng mga Pilipino at mga Amerikanong mananakop.<ref>{{Cite web |date=2022-07-22 |title=COLONIAL ERA TO AMERICAN PERIOD |url=https://www.amnesty.org.ph/2022/07/protestph-1920-1945/ |access-date=2026-04-18 |website=Amnesty Philippines |language=en-US}}</ref> Itinuring naman ang dekada 1920 sa Pilipinas bilang ginuntuang panahon ng [[sarsuwela]]. Isa sa mga sikat na sarsuwela ang ''Paglipas ng Dilim'' noong 1920.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021-08-06 |title=THE LEGACY OF THE SARSWELA: CELEBRATING “BUWAN NG WIKA” WITH A LOCAL THEATER TRADITION - Circuit Performing Arts Theater (CPAT) |url=https://www.circuitperformingartstheater.com/the-legacy-of-the-sarswela-celebrating-buwan-ng-wika-with-a-local-theater-tradition/ |access-date=2026-04-18 |website=www.circuitperformingartstheater.com |language=en-US}}</ref> Karagdagan pa dito, ang pagsibol ng pelikula noong dekada 1920 ay nagbigay daan para tulungan mapalaganap ang sarsuwela na tumawid tungo teatro sa pelikula.<ref name=":1" /> Naging popular din ang bodabil<ref>{{Cite book |last=Johan |first=Adil |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Made_in_Nusantara/jjAXEAAAQBAJ |title=Made in Nusantara: Studies in Popular Music |last2=Santaella |first2=Mayco A. |date=2021-03-17 |publisher=Routledge |isbn=978-1-000-35379-2 |language=en}}</ref> at musikang [[jazz]].<ref>Schenker, F. J. (2022). “Filipino Seekers of Fortune”: Jazz as Labor in 1920s Colonial Asia. ''Popular Music and Society'', ''45''(4), 405–424. (sa Ingles) https://doi.org/10.1080/03007766.2022.2123476</ref><ref name=":2">{{Cite book |last=Keppy |first=Peter |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv2gjx10f |title=Tales of Southeast Asia’s Jazz Age: Filipinos, Indonesians and Popular Culture, 1920-1936 |date=2019 |publisher=NUS Press |isbn=978-981-325-051-2 |doi=10.2307/j.ctv2gjx10f}}</ref> Kinilala noon si Luis Francisco Borromeo ang paghatid ng bagong anyo ng bodabil sa entablado at tingurian ang sarili bilang hari ng jazz.<ref name=":2" /> Ang binansagan namang "Reyna ng Bodabil" at "Reyna ng Pilipinong Jazz" na si [[Katy de la Cruz]] ay binago ang estilong Amerikano sa pinalokal na bodabil sa kanyang mga pagtatanghal.<ref>{{Cite book |last=Balance |first=Christine Bacareza |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Tropical_Renditions/FZL4CwAAQBAJ |title=Tropical Renditions: Making Musical Scenes in Filipino America |date=2016-04-21 |publisher=Duke University Press |isbn=978-0-8223-7514-2 |language=en}}</ref> Naging ''mainstream'' o nasa pangunahing agos ang [[harana]] at [[kundiman]],<ref>{{Cite web |date=2017-02-15 |title=Philippine Music: The Harana or Kundiman Free Essay Example 1561 words |url=https://graduateway.com/philippine-music-the-harana-or-kundiman/ |access-date=2026-04-18 |website=GraduateWay |language=en-US}}</ref> Ang binansagang "Reyna ng Sarsuwela at Kundiman" at tinutirng na kauna-unahang [[artistang Pilipino]] na si [[Atang dela Rama|Atang de la Rama]]<ref>{{Cite web |date=2014-07-11 |title=Did you know: Atang de la Rama |url=https://newsinfo.inquirer.net/618671/did-you-know-atang-de-la-rama |access-date=2026-04-18 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ay sumikat din noong dekada '20 na pinapopular ang mga awitin ng mga mahahalagang kompositor ng dekada '20. Kabilang sa mga pinasikat niyang awitin ang "Bituing Marikit", "Madaling Araw", at "Mutya ng Pasig".<ref>{{Cite web |date=2013-01-08 |title=Atang de la Rama: National Artist for Theater and Music |url=https://kahimyang.com/kauswagan/articles/1418/today-in-philippine-history-january-11-1902-atang-de-la-rama-was-born-in-pandacan-manila |access-date=2026-04-18 |website=The Kahimyang Project |language=en}}</ref> Dahil hindi pa naisasama ang tunog sa pelikula noong dekada '20, inawit ni Atang ang mga awitin ng ''live'' (o personal) sa entablado.<ref>{{Cite web |last=Abunda |first=Boy |title=Unforgettable silent films |url=https://www.philstar.com/entertainment/2007/06/01/3465/unforgettable-silent-films |access-date=2026-04-18 |website=Philstar.com|date=Hunyo 1, 2007|author-link=Boy Abunda}}</ref> Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] ny25e7kug1wq95mwtzd2xmcuo3itve8 2203472 2203471 2026-04-18T08:04:03Z Jojit fb 38 2203472 wikitext text/x-wiki <imagemap>[[File:1920s decade montage.png|Mula kaliwa, paikot: Ikatlong Tipperary na Lumilipad na Brigadang Kolumna Blg. 2 sa ilalim ni Seán Hogan noong '''Digmaan para sa Kalayaan ng Irlanda''', 1920; mga ahente ng pagbabawal na sumisira ng mga bariles ng alak noong 1921, alinsunod sa Ika-18 Susog, na nagbawal sa mga inuming may alkohol sa Estados Unidos sa buong dekada; noong 1927, sinimulan ni Charles Lindbergh ang unang solo at walang hintong paglipad mula [[New York]] patungong [[Paris]] gamit ang ''Spirit of St. Louis''; isang pulutong na nagtipon sa Kalyeng Wall matapos ang pagbagsak ng pamilihan noong 1929, na nagbunsod sa [[Malawakang Depresyon]]; si [[Benito Mussolini]] at [[Fascism|pasistang]] Blackshirts (Mga Itim na Kamiseta) sa panahon ng '''Martsa sa Roma''' noong 1922; ang [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] na umaatake sa mga posisyong depensibo ng pamahalaan sa [[Shandong]], sa panahon ng '''[[Digmaang Sibil ng Tsina]]'''; ang kampanya para sa karapatang bumoto ng kababaihan na nagbunsod sa maraming bansa na [[Pagboto ng mga kababaihan|'''ipagkaloob sa kababaihan ang karapatang bumoto''']] at mahalal; at si '''[[Babe Ruth]]''' ''']]|335px|thumb rect 1 1 298 178 [[Digmaan para sa Kalayaan ng Irlanda]] rect 302 1 572 178 [[Pagbabawal sa Estados Unidos]] rect 1 181 194 400 [[Pagboto ng mga kababaihan]] rect 198 181 395 399 [[Babe Ruth]] rect 399 182 572 401 [[Spirit of St. Louis]] rect 1 405 250 599 [[Digmaang Sibil ng Tsina]] rect 255 404 416 599 [[Martsa sa Roma]] rect 419 405 572 598 [[Pagbasak ng Kalyeng Wall ng 1929]] </imagemap>{{Decadebox|192}} Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. K<ref name=":0" />abilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gripaldo |first=Rolando M. |date=1991 |title=The Quezon-Osmeña Split of 1922 |url=https://www.jstor.org/stable/42633241 |journal=Philippine Studies |language=en |volume=39 |issue=2 |pages=158–175 |issn=0031-7837}}</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan.<ref name=":0" /> Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat.<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Quezon vs. Osmeña: A Rivalry Shaping Philippine Colonial Political Strategy {{!}} Sinaunangpanahon |url=https://sinaunangpanahon.com/quezon-vs-osmena-a-rivalry-shaping-philippine-colonial-political-strategy/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> Sa kabilang banda, naging mas laganap ang mga protestang lansangan noong dekada 1920, kasabay ng tumitinding alitan sa pagitan ng mga Pilipino at mga Amerikanong mananakop.<ref>{{Cite web |date=2022-07-22 |title=COLONIAL ERA TO AMERICAN PERIOD |url=https://www.amnesty.org.ph/2022/07/protestph-1920-1945/ |access-date=2026-04-18 |website=Amnesty Philippines |language=en-US}}</ref> Itinuring naman ang dekada 1920 sa Pilipinas bilang ginuntuang panahon ng [[sarsuwela]]. Isa sa mga sikat na sarsuwela ang ''Paglipas ng Dilim'' noong 1920.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021-08-06 |title=THE LEGACY OF THE SARSWELA: CELEBRATING “BUWAN NG WIKA” WITH A LOCAL THEATER TRADITION - Circuit Performing Arts Theater (CPAT) |url=https://www.circuitperformingartstheater.com/the-legacy-of-the-sarswela-celebrating-buwan-ng-wika-with-a-local-theater-tradition/ |access-date=2026-04-18 |website=www.circuitperformingartstheater.com |language=en-US}}</ref> Karagdagan pa dito, ang pagsibol ng pelikula noong dekada 1920 ay nagbigay daan para tulungan mapalaganap ang sarsuwela na tumawid tungo teatro sa pelikula.<ref name=":1" /> Naging popular din ang bodabil<ref>{{Cite book |last=Johan |first=Adil |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Made_in_Nusantara/jjAXEAAAQBAJ |title=Made in Nusantara: Studies in Popular Music |last2=Santaella |first2=Mayco A. |date=2021-03-17 |publisher=Routledge |isbn=978-1-000-35379-2 |language=en}}</ref> at musikang [[jazz]].<ref>Schenker, F. J. (2022). “Filipino Seekers of Fortune”: Jazz as Labor in 1920s Colonial Asia. ''Popular Music and Society'', ''45''(4), 405–424. (sa Ingles) https://doi.org/10.1080/03007766.2022.2123476</ref><ref name=":2">{{Cite book |last=Keppy |first=Peter |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv2gjx10f |title=Tales of Southeast Asia’s Jazz Age: Filipinos, Indonesians and Popular Culture, 1920-1936 |date=2019 |publisher=NUS Press |isbn=978-981-325-051-2 |doi=10.2307/j.ctv2gjx10f}}</ref> Kinilala noon si Luis Francisco Borromeo ang paghatid ng bagong anyo ng bodabil sa entablado at tingurian ang sarili bilang hari ng jazz.<ref name=":2" /> Ang binansagan namang "Reyna ng Bodabil" at "Reyna ng Pilipinong Jazz" na si [[Katy de la Cruz]] ay binago ang estilong Amerikano sa pinalokal na bodabil sa kanyang mga pagtatanghal.<ref>{{Cite book |last=Balance |first=Christine Bacareza |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Tropical_Renditions/FZL4CwAAQBAJ |title=Tropical Renditions: Making Musical Scenes in Filipino America |date=2016-04-21 |publisher=Duke University Press |isbn=978-0-8223-7514-2 |language=en}}</ref> Naging ''mainstream'' o nasa pangunahing agos ang [[harana]] at [[kundiman]],<ref>{{Cite web |date=2017-02-15 |title=Philippine Music: The Harana or Kundiman Free Essay Example 1561 words |url=https://graduateway.com/philippine-music-the-harana-or-kundiman/ |access-date=2026-04-18 |website=GraduateWay |language=en-US}}</ref> Ang binansagang "Reyna ng Sarsuwela at Kundiman" at tinutirng na kauna-unahang [[artistang Pilipino]] na si [[Atang dela Rama|Atang de la Rama]]<ref>{{Cite web |date=2014-07-11 |title=Did you know: Atang de la Rama |url=https://newsinfo.inquirer.net/618671/did-you-know-atang-de-la-rama |access-date=2026-04-18 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ay sumikat din noong dekada '20 na pinapopular ang mga awitin ng mga mahahalagang kompositor ng dekada '20. Kabilang sa mga pinasikat niyang awitin ang "Bituing Marikit", "Madaling Araw", at "Mutya ng Pasig".<ref>{{Cite web |date=2013-01-08 |title=Atang de la Rama: National Artist for Theater and Music |url=https://kahimyang.com/kauswagan/articles/1418/today-in-philippine-history-january-11-1902-atang-de-la-rama-was-born-in-pandacan-manila |access-date=2026-04-18 |website=The Kahimyang Project |language=en}}</ref> Dahil hindi pa naisasama ang tunog sa pelikula noong dekada '20, inawit ni Atang ang mga awitin ng ''live'' (o personal) sa entablado.<ref>{{Cite web |last=Abunda |first=Boy |title=Unforgettable silent films |url=https://www.philstar.com/entertainment/2007/06/01/3465/unforgettable-silent-films |access-date=2026-04-18 |website=Philstar.com|date=Hunyo 1, 2007|author-link=Boy Abunda}}</ref> Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] pz90rwpatrui2u3mu78ffln69p7v5vl 2203473 2203472 2026-04-18T08:04:31Z Jojit fb 38 2203473 wikitext text/x-wiki <imagemap>[[File:1920s decade montage.png|Mula kaliwa, paikot: Ikatlong Tipperary na Lumilipad na Brigadang Kolumna Blg. 2 sa ilalim ni Seán Hogan noong '''Digmaan para sa Kalayaan ng Irlanda''', 1920; mga ahente ng pagbabawal na sumisira ng mga bariles ng alak noong 1921, alinsunod sa Ika-18 Susog, na nagbawal sa mga inuming may alkohol sa Estados Unidos sa buong dekada; noong 1927, sinimulan ni Charles Lindbergh ang unang solo at walang hintong paglipad mula [[New York]] patungong [[Paris]] gamit ang ''Spirit of St. Louis''; isang pulutong na nagtipon sa Kalyeng Wall matapos ang pagbagsak ng pamilihan noong 1929, na nagbunsod sa [[Malawakang Depresyon]]; si [[Benito Mussolini]] at [[Fascism|pasistang]] Blackshirts (Mga Itim na Kamiseta) sa panahon ng '''Martsa sa Roma''' noong 1922; ang [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] na umaatake sa mga posisyong depensibo ng pamahalaan sa [[Shandong]], sa panahon ng '''[[Digmaang Sibil ng Tsina]]'''; ang kampanya para sa karapatang bumoto ng kababaihan na nagbunsod sa maraming bansa na [[Pagboto ng mga kababaihan|'''ipagkaloob sa kababaihan ang karapatang bumoto''']] at mahalal; at si '''[[Babe Ruth]]''' ''']]|335px|thumb rect 1 1 298 178 [[Digmaan para sa Kalayaan ng Irlanda]] rect 302 1 572 178 [[Pagbabawal sa Estados Unidos]] rect 1 181 194 400 [[Pagboto ng mga kababaihan]] rect 198 181 395 399 [[Babe Ruth]] rect 399 182 572 401 [[Spirit of St. Louis]] rect 1 405 250 599 [[Digmaang Sibil ng Tsina]] rect 255 404 416 599 [[Martsa sa Roma]] rect 419 405 572 598 [[Pagbasak ng Kalyeng Wall ng 1929]] </imagemap> {{Decadebox|192}} Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. K<ref name=":0" />abilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gripaldo |first=Rolando M. |date=1991 |title=The Quezon-Osmeña Split of 1922 |url=https://www.jstor.org/stable/42633241 |journal=Philippine Studies |language=en |volume=39 |issue=2 |pages=158–175 |issn=0031-7837}}</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan.<ref name=":0" /> Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat.<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Quezon vs. Osmeña: A Rivalry Shaping Philippine Colonial Political Strategy {{!}} Sinaunangpanahon |url=https://sinaunangpanahon.com/quezon-vs-osmena-a-rivalry-shaping-philippine-colonial-political-strategy/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> Sa kabilang banda, naging mas laganap ang mga protestang lansangan noong dekada 1920, kasabay ng tumitinding alitan sa pagitan ng mga Pilipino at mga Amerikanong mananakop.<ref>{{Cite web |date=2022-07-22 |title=COLONIAL ERA TO AMERICAN PERIOD |url=https://www.amnesty.org.ph/2022/07/protestph-1920-1945/ |access-date=2026-04-18 |website=Amnesty Philippines |language=en-US}}</ref> Itinuring naman ang dekada 1920 sa Pilipinas bilang ginuntuang panahon ng [[sarsuwela]]. Isa sa mga sikat na sarsuwela ang ''Paglipas ng Dilim'' noong 1920.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021-08-06 |title=THE LEGACY OF THE SARSWELA: CELEBRATING “BUWAN NG WIKA” WITH A LOCAL THEATER TRADITION - Circuit Performing Arts Theater (CPAT) |url=https://www.circuitperformingartstheater.com/the-legacy-of-the-sarswela-celebrating-buwan-ng-wika-with-a-local-theater-tradition/ |access-date=2026-04-18 |website=www.circuitperformingartstheater.com |language=en-US}}</ref> Karagdagan pa dito, ang pagsibol ng pelikula noong dekada 1920 ay nagbigay daan para tulungan mapalaganap ang sarsuwela na tumawid tungo teatro sa pelikula.<ref name=":1" /> Naging popular din ang bodabil<ref>{{Cite book |last=Johan |first=Adil |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Made_in_Nusantara/jjAXEAAAQBAJ |title=Made in Nusantara: Studies in Popular Music |last2=Santaella |first2=Mayco A. |date=2021-03-17 |publisher=Routledge |isbn=978-1-000-35379-2 |language=en}}</ref> at musikang [[jazz]].<ref>Schenker, F. J. (2022). “Filipino Seekers of Fortune”: Jazz as Labor in 1920s Colonial Asia. ''Popular Music and Society'', ''45''(4), 405–424. (sa Ingles) https://doi.org/10.1080/03007766.2022.2123476</ref><ref name=":2">{{Cite book |last=Keppy |first=Peter |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv2gjx10f |title=Tales of Southeast Asia’s Jazz Age: Filipinos, Indonesians and Popular Culture, 1920-1936 |date=2019 |publisher=NUS Press |isbn=978-981-325-051-2 |doi=10.2307/j.ctv2gjx10f}}</ref> Kinilala noon si Luis Francisco Borromeo ang paghatid ng bagong anyo ng bodabil sa entablado at tingurian ang sarili bilang hari ng jazz.<ref name=":2" /> Ang binansagan namang "Reyna ng Bodabil" at "Reyna ng Pilipinong Jazz" na si [[Katy de la Cruz]] ay binago ang estilong Amerikano sa pinalokal na bodabil sa kanyang mga pagtatanghal.<ref>{{Cite book |last=Balance |first=Christine Bacareza |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Tropical_Renditions/FZL4CwAAQBAJ |title=Tropical Renditions: Making Musical Scenes in Filipino America |date=2016-04-21 |publisher=Duke University Press |isbn=978-0-8223-7514-2 |language=en}}</ref> Naging ''mainstream'' o nasa pangunahing agos ang [[harana]] at [[kundiman]],<ref>{{Cite web |date=2017-02-15 |title=Philippine Music: The Harana or Kundiman Free Essay Example 1561 words |url=https://graduateway.com/philippine-music-the-harana-or-kundiman/ |access-date=2026-04-18 |website=GraduateWay |language=en-US}}</ref> Ang binansagang "Reyna ng Sarsuwela at Kundiman" at tinutirng na kauna-unahang [[artistang Pilipino]] na si [[Atang dela Rama|Atang de la Rama]]<ref>{{Cite web |date=2014-07-11 |title=Did you know: Atang de la Rama |url=https://newsinfo.inquirer.net/618671/did-you-know-atang-de-la-rama |access-date=2026-04-18 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ay sumikat din noong dekada '20 na pinapopular ang mga awitin ng mga mahahalagang kompositor ng dekada '20. Kabilang sa mga pinasikat niyang awitin ang "Bituing Marikit", "Madaling Araw", at "Mutya ng Pasig".<ref>{{Cite web |date=2013-01-08 |title=Atang de la Rama: National Artist for Theater and Music |url=https://kahimyang.com/kauswagan/articles/1418/today-in-philippine-history-january-11-1902-atang-de-la-rama-was-born-in-pandacan-manila |access-date=2026-04-18 |website=The Kahimyang Project |language=en}}</ref> Dahil hindi pa naisasama ang tunog sa pelikula noong dekada '20, inawit ni Atang ang mga awitin ng ''live'' (o personal) sa entablado.<ref>{{Cite web |last=Abunda |first=Boy |title=Unforgettable silent films |url=https://www.philstar.com/entertainment/2007/06/01/3465/unforgettable-silent-films |access-date=2026-04-18 |website=Philstar.com|date=Hunyo 1, 2007|author-link=Boy Abunda}}</ref> Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] co3lu7ocvs2j9a4higlg72yk1qkg1zb 2203474 2203473 2026-04-18T08:05:46Z Jojit fb 38 2203474 wikitext text/x-wiki <imagemap>File:1920s decade montage.png|Mula kaliwa, paikot: Ikatlong Tipperary na Lumilipad na Brigadang Kolumna Blg. 2 sa ilalim ni Seán Hogan noong '''Digmaan para sa Kalayaan ng Irlanda''', 1920; mga ahente ng pagbabawal na sumisira ng mga bariles ng alak noong 1921, alinsunod sa Ika-18 Susog, na nagbawal sa mga inuming may alkohol sa Estados Unidos sa buong dekada; noong 1927, sinimulan ni Charles Lindbergh ang unang solo at walang hintong paglipad mula [[New York]] patungong [[Paris]] gamit ang ''Spirit of St. Louis''; isang pulutong na nagtipon sa Kalyeng Wall matapos ang pagbagsak ng pamilihan noong 1929, na nagbunsod sa [[Malawakang Depresyon]]; si [[Benito Mussolini]] at [[Fascism|pasistang]] Blackshirts (Mga Itim na Kamiseta) sa panahon ng '''Martsa sa Roma''' noong 1922; ang [[Hukbong Mapagpalaya ng Bayan]] na umaatake sa mga posisyong depensibo ng pamahalaan sa [[Shandong]], sa panahon ng '''[[Digmaang Sibil ng Tsina]]'''; ang kampanya para sa karapatang bumoto ng kababaihan na nagbunsod sa maraming bansa na [[Pagboto ng mga kababaihan|'''ipagkaloob sa kababaihan ang karapatang bumoto''']] at mahalal; at si '''[[Babe Ruth]]''' na naging pinakasikat na manlalaro ng baseball sa panahong iyon.|335px|thumb rect 1 1 298 178 [[Digmaan para sa Kalayaan ng Irlanda]] rect 302 1 572 178 [[Pagbabawal sa Estados Unidos]] rect 1 181 194 400 [[Pagboto ng mga kababaihan]] rect 198 181 395 399 [[Babe Ruth]] rect 399 182 572 401 [[Spirit of St. Louis]] rect 1 405 250 599 [[Digmaang Sibil ng Tsina]] rect 255 404 416 599 [[Martsa sa Roma]] rect 419 405 572 598 [[Pagbasak ng Kalyeng Wall ng 1929]] </imagemap> {{Decadebox|192}} Ang '''dekada 1920''' (binibigkas na "labingsiyam na dalawampu"; madalas pinaikli bilang '''d. 1920''' o '''dekada '20''' na kadalasang binibigkas bilang dekada Bente) ay isang dekada na nagsimula noong Enero 1, 1920, at nagtapos noong Disyembre 31, 1929. Pangunahing kilala ito dahil sa pag-unlad ng [[ekonomiya]] na naganap sa [[Mundong Kanluranin|Kanluraning Daigdig]] matapos ang pagtatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]] (1914–1918). Madalas itong tawagin bilang "''Roaring Twenties''" (Umuugong na Bente) o "Panahong [[Jazz]]" sa [[Estados Unidos|Amerika]] at [[Kanlurang Europa]], at "Ginuntuang Dekada Bente" sa [[Alemanya]], samantalang tinutukoy naman ito ng mga nagsasalita ng [[Pransiya|Pranses]] bilang "''Années folles''" ("mga [[baliw]] na taon") upang bigyang-diin ang masiglang pag-unlad sa [[lipunan]], [[sining]], at [[kultura]].<ref>[http://www.lawlessdecade.net/intro1.htm Paul Sann, The Lawless Decade] Nakuha noong 2009-09-03 {{Cite web |date=2024-07-30 |title=Roaring Twenties {{!}} Definition, Music, History, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=2024-09-03 |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}{{cite book |author=Andrew Lamb |url=https://books.google.com/books?id=wYfyNV5FUQEC&pg=PA195 |title=150 Years of Popular Musical Theatre |publisher=Yale U.P. |year=2000 |isbn=0300075383 |page=195}}</ref> Ang mapaminsalang pagbagsak ng [[pamilihan]] sa Wall Street (o Kalyeng Wall) noong Oktubre 1929 ay karaniwang itinuturing na hudyat ng pagtatapos ng kasaganaan ng dekada 1920 sa [[Hilagang Amerika]] at Europa. Sa [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]], ipinakilala ng mga [[Bolshevik]] ang ''New Economic Policy'' o Bagong Polisiyang Ekonomiko noong 1921, na pinalitan ng unang limang-taong plano noong 1928. Nasaksihan din ng dekada 1920 ang pag-usbong ng mga radikal na kilusang pampolitika, kabilang ang tagumpay ng Pulang Hukbo laban sa kilusang Puti sa [[Digmaang Sibil sa Rusya]], at ang paglitaw ng mga dulong-kanang kilusang pampolitika sa Europa. Noong 1922, inagaw ng lider-[[Pasismo|pasista]] na si [[Benito Mussolini]] ang kapangyarihan sa [[Italya]]. Ilan pang diktador na lumitaw ay sina Józef Piłsudski sa [[Polonya]], at sina Peter at Alexander Karađorđević sa [[Yugoslavia]]. Umusad din ang unang alon ng [[peminismo]], kung saan nakamit ng kababaihan ang karapatang bumoto sa Estados Unidos (1920), [[Albanya]] (1920), at [[Irlanda]] (1921), at pinalawak ang karapatang bumoto sa [[Gran Britanya|Britanya]] para sa lahat ng kababaihang may edad na 21 pataas (1928). Sa [[Turkiya]], tinalo ng mga puwersang nasyonalista ang Gresya, Pransya, Armenya, at Britanya sa Digmaan para sa Kalayaan ng Turkiya, na nagbunga ng Kasunduan sa Lausana (1923), isang kasunduang mas pabor sa Turkiya kaysa sa naunang iminungkahing Kasunduan sa Sèvres. Nagresulta rin ang digmaan sa pag-alis ng [[Kalipato]] ng [[Imperyong Otomano|Otomano]]. Naganap din ang mga pag-aalsang [[nasyonalista]] sa Irlanda (1919–1921) at [[Siria]] (1925–1927). Sa ilalim ni Mussolini, itinaguyod ng Italya ang mas agresibong patakarang panloob at panlabas, na nagdulot ng halos tuluyang paglipol sa [[Mafia]] na [[Sisilyano]] at ang Ikalawang Digmaang Italo-Senussi sa [[Libya]]. Noong 1927, sumiklab ang [[digmaang sibil]] sa [[Tsina]] sa pagitan ng pamahalaang pinamumunuan ng [[Kuomintang]] (KMT) ng [[Republika ng Tsina]] (ROC) at ng mga puwersa ng [[Partido Komunista ng Tsina]] (CCP). Nagkaroon din ng mga digmaang sibil sa [[Paraguay]] (1922–1923), Irlanda (1922–1923), [[Honduras]] (1924), [[Nicaragua]] (1926–1927), at [[Apganistan]] (1928–1929). Sinakop ng mga puwersa ng Saudi ang Jabal Shammar at kalaunan ang [[Hejaz]]. Isang matinding taggutom ang naganap sa Rusya (1921–1922) dahil sa pinagsamang epekto ng kaguluhang pang-ekonomiya dulot ng [[Rebolusyong Ruso]] at Digmaang Sibil sa Rusya, na pinalala pa ng kakulangan ng maayos na sistemang [[riles]] para sa distribusyon ng pagkain, na nagdulot ng humigit-kumulang 5 milyong pagkamatay. Isa pang matinding taggutom ang naganap sa Tsina (1928–1930), na nagdulot ng 6 milyong pagkamatay. Ang [[Pandemyang trangkaso ng 1918|pandemya ng trangkaso Espanyola]] (1918–1920) at epidemya ng tipus sa Rusya (1918–1922), na nagsimula sa nakaraang dekada, ay nagdulot ng tinatayang 25–50 milyon at 2–3 milyong pagkamatay ayon sa pagkakasunod. Kabilang sa mga pangunahing sakunang likas sa dekadang ito ang lindol sa Haiyuan noong 1920 (258,707–273,407 na pagkamatay), bagyong Shantou noong 1922 (50,000–100,000 na pagkamatay), Dakilang Lindol sa [[Kantō]] noong 1923 (105,385–142,800 na pagkamatay), at lindol sa Gulang noong 1927 (40,912 na pagkamatay). Naging tanyag ang mga pelikulang tahimik sa dekada 1920, kung saan ang pinakamalaking kinita ay maaaring ang Amerikanong epikong tahimik na pelikulang ''Ben-Hur: A Tale of the Christ'' o ang Amerikanong dramang pandigma na ''The Big Parade'', depende sa ginamit na pamantayan. Si [[Sinclair Lewis]] ay isang tanyag na manunulat sa Estados Unidos noong dekada 1920, at ang kaniyang mga aklat na ''Main Street'' at ''Elmer Gantry'' ay naging pinakamabenta. K<ref name=":0" />abilang naman sa mga aklat na naging mabenta sa labas ng Estados Unidos ang akdang [[Tseko]] na ''The Good Soldier Švejk'', na nakapagbenta ng 20 milyong kopya. Kabilang sa mga awitin ng dekadang ito ang "Mack the Knife" at "Tiptoe Through the Tulips". Sa Pilipinas noong dekada 1920, nanatili ang bansa sa ilalim ng pamamahalang kolonyal ng Estados Unidos, subalit lumalakas ang damdaming makabansa at pakikilahok ng mga Pilipino sa pamahalaan. Sa unang bahagi ng dekadang ito, partikular noong 1922, lumalim ang hidwaan sa pagitan nina [[Manuel L. Quezon]] at [[Sergio Osmeña]], dalawang pangunahing pinuno ng [[Partido Nacionalista]] na dating magka-alyado sa kampanya para sa kalayaan ng Pilipinas sa ilalim ng Estados Unidos.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Gripaldo |first=Rolando M. |date=1991 |title=The Quezon-Osmeña Split of 1922 |url=https://www.jstor.org/stable/42633241 |journal=Philippine Studies |language=en |volume=39 |issue=2 |pages=158–175 |issn=0031-7837}}</ref> Ang tensyon sa pagitan nina Quezon at Osmeña ay umikot sa pamumuno sa partido, relasyon sa pamahalaang Amerikano, at diskarte sa kilusang kalayaan.<ref name=":0" /> Bagama't parehong layunin ang kasarinlan, nagkaiba sila sa pamamaraan: si Quezon ay mas agresibo at sentralisado ang pamumuno, habang si Osmeña ay mas institusyonal at maingat.<ref>{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Quezon vs. Osmeña: A Rivalry Shaping Philippine Colonial Political Strategy {{!}} Sinaunangpanahon |url=https://sinaunangpanahon.com/quezon-vs-osmena-a-rivalry-shaping-philippine-colonial-political-strategy/ |access-date=2026-04-18 |language=en-US}}</ref> Sa kabilang banda, naging mas laganap ang mga protestang lansangan noong dekada 1920, kasabay ng tumitinding alitan sa pagitan ng mga Pilipino at mga Amerikanong mananakop.<ref>{{Cite web |date=2022-07-22 |title=COLONIAL ERA TO AMERICAN PERIOD |url=https://www.amnesty.org.ph/2022/07/protestph-1920-1945/ |access-date=2026-04-18 |website=Amnesty Philippines |language=en-US}}</ref> Itinuring naman ang dekada 1920 sa Pilipinas bilang ginuntuang panahon ng [[sarsuwela]]. Isa sa mga sikat na sarsuwela ang ''Paglipas ng Dilim'' noong 1920.<ref name=":1">{{Cite web |date=2021-08-06 |title=THE LEGACY OF THE SARSWELA: CELEBRATING “BUWAN NG WIKA” WITH A LOCAL THEATER TRADITION - Circuit Performing Arts Theater (CPAT) |url=https://www.circuitperformingartstheater.com/the-legacy-of-the-sarswela-celebrating-buwan-ng-wika-with-a-local-theater-tradition/ |access-date=2026-04-18 |website=www.circuitperformingartstheater.com |language=en-US}}</ref> Karagdagan pa dito, ang pagsibol ng pelikula noong dekada 1920 ay nagbigay daan para tulungan mapalaganap ang sarsuwela na tumawid tungo teatro sa pelikula.<ref name=":1" /> Naging popular din ang bodabil<ref>{{Cite book |last=Johan |first=Adil |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Made_in_Nusantara/jjAXEAAAQBAJ |title=Made in Nusantara: Studies in Popular Music |last2=Santaella |first2=Mayco A. |date=2021-03-17 |publisher=Routledge |isbn=978-1-000-35379-2 |language=en}}</ref> at musikang [[jazz]].<ref>Schenker, F. J. (2022). “Filipino Seekers of Fortune”: Jazz as Labor in 1920s Colonial Asia. ''Popular Music and Society'', ''45''(4), 405–424. (sa Ingles) https://doi.org/10.1080/03007766.2022.2123476</ref><ref name=":2">{{Cite book |last=Keppy |first=Peter |url=https://www.jstor.org/stable/j.ctv2gjx10f |title=Tales of Southeast Asia’s Jazz Age: Filipinos, Indonesians and Popular Culture, 1920-1936 |date=2019 |publisher=NUS Press |isbn=978-981-325-051-2 |doi=10.2307/j.ctv2gjx10f}}</ref> Kinilala noon si Luis Francisco Borromeo ang paghatid ng bagong anyo ng bodabil sa entablado at tingurian ang sarili bilang hari ng jazz.<ref name=":2" /> Ang binansagan namang "Reyna ng Bodabil" at "Reyna ng Pilipinong Jazz" na si [[Katy de la Cruz]] ay binago ang estilong Amerikano sa pinalokal na bodabil sa kanyang mga pagtatanghal.<ref>{{Cite book |last=Balance |first=Christine Bacareza |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Tropical_Renditions/FZL4CwAAQBAJ |title=Tropical Renditions: Making Musical Scenes in Filipino America |date=2016-04-21 |publisher=Duke University Press |isbn=978-0-8223-7514-2 |language=en}}</ref> Naging ''mainstream'' o nasa pangunahing agos ang [[harana]] at [[kundiman]],<ref>{{Cite web |date=2017-02-15 |title=Philippine Music: The Harana or Kundiman Free Essay Example 1561 words |url=https://graduateway.com/philippine-music-the-harana-or-kundiman/ |access-date=2026-04-18 |website=GraduateWay |language=en-US}}</ref> Ang binansagang "Reyna ng Sarsuwela at Kundiman" at tinutirng na kauna-unahang [[artistang Pilipino]] na si [[Atang dela Rama|Atang de la Rama]]<ref>{{Cite web |date=2014-07-11 |title=Did you know: Atang de la Rama |url=https://newsinfo.inquirer.net/618671/did-you-know-atang-de-la-rama |access-date=2026-04-18 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ay sumikat din noong dekada '20 na pinapopular ang mga awitin ng mga mahahalagang kompositor ng dekada '20. Kabilang sa mga pinasikat niyang awitin ang "Bituing Marikit", "Madaling Araw", at "Mutya ng Pasig".<ref>{{Cite web |date=2013-01-08 |title=Atang de la Rama: National Artist for Theater and Music |url=https://kahimyang.com/kauswagan/articles/1418/today-in-philippine-history-january-11-1902-atang-de-la-rama-was-born-in-pandacan-manila |access-date=2026-04-18 |website=The Kahimyang Project |language=en}}</ref> Dahil hindi pa naisasama ang tunog sa pelikula noong dekada '20, inawit ni Atang ang mga awitin ng ''live'' (o personal) sa entablado.<ref>{{Cite web |last=Abunda |first=Boy |title=Unforgettable silent films |url=https://www.philstar.com/entertainment/2007/06/01/3465/unforgettable-silent-films |access-date=2026-04-18 |website=Philstar.com|date=Hunyo 1, 2007|author-link=Boy Abunda}}</ref> Sa kabuuan ng dekada 1920, tumaas ang populasyon ng mundo mula 1.87 bilyon tungo sa 2.05 bilyon, na may humigit-kumulang 700 milyong kapanganakan at 525 milyong pagkamatay. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1920]] qxoaz2efl0do484yclt69zapepnahtj 0 337814 2203366 2026-04-18T02:19:10Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: {{Infobox settlement | official_name = Henties Bay | other_name = Look ng Henties | native_name = [[Afrikaans]]: ''Hentiesbaai''<br />[[Wikang Aleman|Aleman]]: ''Hentiesbucht'' | nickname = | settlement_type = Bayan | motto = | image_skyline = Henties bay.jpg | image_caption = Henties Bay (2018) | imagesize = 250px | image_seal = Wappen Hentiesbucht - Namibia.jpeg | seal_size = 100px | coordinates = {{coord|-22.1184|14.2824|display=inline}} | pushpin_map = Namibia#Africa |... 2203366 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = Henties Bay | other_name = Look ng Henties | native_name = [[Afrikaans]]: ''Hentiesbaai''<br />[[Wikang Aleman|Aleman]]: ''Hentiesbucht'' | nickname = | settlement_type = Bayan | motto = | image_skyline = Henties bay.jpg | image_caption = Henties Bay (2018) | imagesize = 250px | image_seal = Wappen Hentiesbucht - Namibia.jpeg | seal_size = 100px | coordinates = {{coord|-22.1184|14.2824|display=inline}} | pushpin_map = Namibia#Africa | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = [[Image:Flag of Namibia.svg|25px]] [[Namibia]] | subdivision_type1 = [[Regions of Namibia|Rehiyon]] | subdivision_name1 = [[Rehiyon ng Erongo]] | subdivision_type2 = [[Constituencies of Namibia|Konstitusyon]] | subdivision_name2 = [[Kondtitusyon ng Arandis]] <!-- Population ----------------------->| population_as_of = 2023 | population_footnotes = <ref name=nsa2023/> | population_note = | population_total = 7,569 | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = Alkalde | leader_name = Titus Johannes | leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> | leader_name1 = | established_title = Itinatag | established_date = 1929 | timezone = [[South African Standard Time]] | utc_offset = +2 | blank_name = [[Köppen climate classification|Klima]] | blank_info = [[Desert climate#Cold desert climates|BWk]] | website = {{URL|hentiesbaytourism.com}} }} [[File:Schiffswrack Zeila, Namibia 2014.jpg|thumb|Pagkawasak ng Barko sa ''Zeila'' 14 km timog ng Henties Bay (2014)<br />{{Coord|22|14|28|S|014|21|13|E|display=inline}}]] Ang '''Henties Bay''' ay isang bayan sa baybayin sa [[Rehiyon ng Erongo]] sa kanlurang [[Namibia]]. Ang bayan ay may 7,569 na naninirahan noong 2023, isang pagtaas mula sa 3,285 noong 2001. Itinatag bilang isang lugar bakasyunan noong unang kalahati ng ika-20 siglo, ito ay isa pa ring sikat na destinasyon ng turista para sa mga mangingisda at mahilig sa [[4x4]]. ==Heograpiya== Ang Henties Bay ay matatagpuan 72 kilometro (45 milya) sa hilaga ng [[Swakopmund]].<ref name="HistDict">{{cite book |title=Historical Dictionary of Namibia |author1=Victor Tonchi |author2=William A. Lindeke |author3=John J. Grotpeter |publisher=Scarecrow Press |year=2012 |url=https://books.google.com/books?id=Mls4H1mnN_0C&pg=PA165 |page=165 |isbn=9780810853980}}</ref> {{Historical populations|2001|3,285|2011|4,720|2023|7,569|percentages=pagr|align=none|footnote=Sources:<ref name=nsa2011>{{cite web | title=4.2.2 Urban population by Census years (2001 and 2011) | url=http://cms.my.na/assets/documents/p19dmn58guram30ttun89rdrp1.pdf | work=Namibia 2011 - Population and Housing Census Main Report | publisher=[[Namibia Statistics Agency]] | access-date=2 November 2024 | page=39}}</ref><ref name=nsa2023>{{cite web | title=4.5 Population by town and census years (2011 and 2023) | url=https://nsa.org.na/wp-content/uploads/2024/10/2023-Population-and-Housing-Census-Main-Report-28-Oct-2024.pdf | work=Namibia 2023 - Population and Housing Census. Main Report | publisher=[[Namibia Statistics Agency]] | access-date=2 November 2024 | pages=33–34}}</ref>}} ==Kasaysayan== Naglayag si [[Bartolomeu Dias]] sa baybayin ng [[Karagatang Atlantiko|Atlantiko]] noong 1488. Malapit sa lugar ng Henties Bay ngayon, natuklasan niya ang napakaraming isda kaya tinawag niya ang baybaying ito na Praia das Sardinhas, Baybayin ng Isda. Ang pinagmumulan ng tubig-tabang ay unang natuklasan ng mga sundalong ''[[Schutztruppe]]'' noong 1886. Noong 1920, isang prospektor ng mineral ang nagpalipas ng gabi. Matapos matikman ang tubig, sinasabing gumaling siya mula sa isang karamdaman.<ref name=1on1>{{cite web |title=Henties Bay Namibia|publisher=Namibia 1on1 |url=http://www.namibia-1on1.com/henties-bay.html |access-date=24 December 2010}}</ref> Ang kapareho ng pangalan ng bayan ay si Major Hendrik "Henty" Stefanus van der Merwe na dumating sa lugar noong 1929 habang naghahanap ng tubig. Nangaso siya ng isang [[rinokeros]] sa tigang na liblib na lupain ng baybayin ng Namibia malapit sa [[Brandberg, Namibia|Brandberg]] upang makakuha ng gantimpala mula sa isang museo sa [[Pennsylvania]] na naghahanap ng kalansay ng rinnokeros. Matapos mabaril ang rhinoceros at magkayod ng karne mula sa mga buto, nabawasan ang mga mapagkukunan ng tubig ng ekspedisyon, na napilitan ang grupo na magkarga ng nabubulok na bangkay at maghanap ng tubig.<ref name=Gondwana>{{cite news |title=Dors en 'half verrotte renosterkarkas lei tot Hentiesbaai se ontstaan |trans-title=Thirst and a decomposing rhinoceros carcass lead to the foundation of Henties Bay|language=af |newspaper=[[Die Republikein]] |publisher=Reprint of an interview with Henty van der Merwe in the magazine 'Die Brandwag' on 29 April 1977, published as 'Gondwana History#20' on 24 December 2010}}</ref><ref name=tourism>{{cite web |title=History Henties Bay Namibia |url=http://www.hentiesbaytourism.com/history.htm |publisher=Henties Bay Tourism |access-date=24 December 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101018140005/http://www.hentiesbaytourism.com/history.htm |archive-date=18 October 2010 }}</ref> Pinili nilang tumungo sa direksyon ng baybayin ng Atlantiko at narating ito malapit sa [[Cape Cross]]. Mula roon, hinanap ni van der Merwe at ng kanyang mga kasama patimog ang bunganga ng [[Ilog Omaruru]]. Ilang milya sa timog ng bunganga ng ilog, natuklasan nila ang isang malalim na lambak ng buhangin na may tumutubong [[damong tambo]], na nagpapahiwatig ng pagkakaroon ng tubig-tabang. Nagustuhan ni Van der Merwe ang lugar at pagkatapos maihatid ang mga buto at makolekta ang kanyang gantimpala, bumalik siya noong sumunod na Pasko upang magtayo ng isang kubo na gawa sa kahoy sa ilalim ng ilog. Ang lugar ay nakilala bilang Henty se baai (Henty's Bay) at naging isang taguan para sa bakasyon,<ref name=Gondwana/> pangunahin dahil sa kasaganaan ng isda sa lugar na ito.<ref name=1on1/> Si Stefanus ay isa sa mga unang nagpakilala sa bayan bilang isang resort para sa mga turista.<ref name="HistDict"/> Noong 1951, ang South-West Africa Administration na nag-atas sa [[Timog Aprika]], ay nagpahayag ng mga [[Cadastre|erven]] sa ilalim ng ilog Omaruru na maaaring rentahan, ngunit hindi pinayagan ang pagtatayo ng mga permanenteng istruktura. Ang unang tindahan ay itinatag noong panahong iyon. Isang parola ang itinayo upang gabayan ang mga barko sa mapanganib na baybayin ng Namibia. Noong dekada 1960, hinukay ang mga butas sa pagmimina matapos matagpuan ang mga diyamante sa lugar nang ilang beses. Pagkalipas ng ilang taon, itinigil ang pagmimina dahil sa kawalan ng tagumpay. Noong 1966, napagpasyahan na hindi dapat tirhan ang ilalim ng ilog, at ang mga ari-arian sa hilaga at timog nito ay ibinenta. Isang hotel ang itinayo pagkalipas ng isang taon, at nagsimulang umunlad ang bayan.<ref name=tourism/> ==Turismo== Ang bayan ay pangunahing destinasyon ng mga turista para sa mga mangingisda at mahilig sa 4x4. Simula noong huling bahagi ng dekada 1990, ang merkado ng real estate nito ay lumago nang malaki, lalo na para sa mga mamahaling bahay-bakasyunan.<ref name=1on1/> Nagsisilbi itong daanan patungo sa kolonya ng mga [[Pinniped|seal]] ng [[Cape Cross]], na matatagpuan 46 kilometro (29 milya) sa hilaga ng bayan.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=mLkyDwAAQBAJ&pg=PT674 |page=674 |title=Lonely Planet Southern Africa |author1=Anthony Ham |author2=James Bainbridge |author3=Lucy Corne |author4=Mary Fitzpatrick |author5=Trent Holden |author6=Brendan Sainsbury |publisher=[[Lonely Planet]] |year=2017 |isbn=9781787012400}}</ref> Ang Henties Bay ay matatagpuan sa National West Coast Recreation Area, ngunit walang gaanong mga paghihigpit, lalo na para sa pagmamaneho sa labas ng kalsada sa dalampasigan at sa kapatagan. Dinadala nito ang mga turista sa lugar, ngunit naglalagay ng pasanin sa sensitibong kapaligiran. Partikular na nanganganib ang mga lichen field na tumatagal ng mga dekada upang makabawi mula sa mga bakas na pinutol sa mga ito, at ang [[Damara tern]] na endemic sa [[Skeleton Coast]] at nanganganib dahil sa [[pagkawala ng tirahan]].<ref name=conservation>{{cite web |title=Conservation in Henties Bay |url=http://www.hentiesbaytourism.com/conservation.htm |publisher=Henties Bay Tourism |access-date=24 December 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110119050300/http://www.hentiesbaytourism.com/conservation.htm |archive-date=19 January 2011 }}</ref> Isang bagong multimilyong dolyar na sentro ng turismo ang pinasinayaan noong Oktubre 2016.<ref>{{Cite web|title=New Tourism Information Centre inaugurated | date=12 October 2016|publisher=Henties Bay Tourism Association|url=http://www.hentiesbaytourism.com/tourism-information-centre_imauguration/}}</ref> ==Industriya== Ang [[Areva]], isang kompanyang Pranses na nagtayo ng unang planta ng desalination sa Timog Aprika sa [[Wlotzkasbaken]], 30 kilometro (19 mi) hilaga ng Swakopmund,<ref>{{Cite web | title=Areva Resources Namibia | publisher=[[Areva]] | url=http://www.areva.com/EN/operations-595/areva-resources-namibia-training-and-mining-projects.html|access-date=12 August 2017}}</ref> ay nagpanukala ng pagtatayo ng pasilidad ng desalination sa hilaga ng Henties Bay. Kasama rin sa mga plano ang isang pasilidad na napapanatiling pangkalikasan para sa produksyon ng [[Jatropha]], isang pinagmumulan ng bio-fuel na iniangkop sa mga tigang na kapaligiran. Ayon sa mga tagadisenyo, ang planta ng desalination ay magkakaroon ng kapasidad na magtustos ng tubig sa mga kalapit na bayan ng [[Uis]], [[Okombahe]] at Henties Bay.<ref>{{Cite news | title=New desalination plans for coast | last=Hartman | first=Adam | newspaper=[[The Namibian]] | date=7 June 2016 | page=5 | url=http://www.namibian.com.na/151610/archive-read/New-desalination-plans-for-coast | access-date=20 July 2017 | archive-date=13 August 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170813013455/http://www.namibian.com.na/151610/archive-read/New-desalination-plans-for-coast | url-status=dead }}</ref> Noong Hulyo 2017, inihayag ng [[Unibersidad ng Namibia]] (UNAM) ang mga plano na magtatag ng isang pasilidad sa pagsasanay sa marine engineering at pagmimina sa baybayin. Isang walong ektaryang lupain ang naibigay ng munisipalidad ng bayan para sa pagpapaunlad ng School of Marine Engineering and Maritime Studies.<ref>{{Cite news | title=Namibia to establish mining and marine institutes at the coast | date=3 July 2017 | publisher=eNews Channel Africa | url=http://www.enca.com/africa/namibia-to-establish-mining-and-marine-institutes-at-the-coast | access-date=20 July 2017 | archive-date=31 October 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20191031065756/https://www.enca.com/africa/namibia-to-establish-mining-and-marine-institutes-at-the-coast | url-status=dead }}</ref> Noong Oktubre 2020, pinasinayaan ng UNAM ang isang planta ng pagbobote ng inuming tubig para sa desalination, isang pagpapalawig ng plano ng pagpapaunlad ng institusyon na ipinatupad noong Mayo 2019.<ref>{{Cite web|url = https://www.afrik21.africa/en/namibia-a-desalinated-water-bottling-plant-inaugurated-at-henties-bay/|title = NAMIBIA: A desalinated water bottling plant inaugurated at Henties Bay|date = 23 October 2020|access-date = 23 October 2020|archive-date = 26 October 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20201026165651/https://www.afrik21.africa/en/namibia-a-desalinated-water-bottling-plant-inaugurated-at-henties-bay/|url-status = dead}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Henties Bay]] [[Kategorya:Mga lungsod sa Namibia]] h6r9yagejv8n98sux6bqqi1rk69tpep 828 337815 2203367 2026-04-18T02:20:27Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: return { name = 'Namibia', top = -16.4, bottom = -29.6, left = 11.0, right = 25.8, image = 'Namibia location map.svg', image1 = 'Namibia relief location map.jpg' } 2203367 Scribunto text/plain return { name = 'Namibia', top = -16.4, bottom = -29.6, left = 11.0, right = 25.8, image = 'Namibia location map.svg', image1 = 'Namibia relief location map.jpg' } e9pxmx8fz2slgtjclwijq6m8cfqumyo 0 337816 2203381 2026-04-18T04:04:21Z LknFenix 125962 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1349609226|Coachella]]" 2203381 wikitext text/x-wiki Ang '''Coachella''' (opisyal na tinatawag na '''Coachella Valley Music and Arts Festival''' at minsan ding kilala bilang '''Coachella Festival''') ay isang taunang pista ng musika at sining na ginaganap sa Empire Polo Club sa [[Indio, California]], sa Coachella Valley sa Disyertong Colorado. Itinatag ito nina Paul Tollett at Rick Van Santen noong 1999, at inoorganisa ng Goldenvoice, isang subsidiyaryo ng AEG Presents.<ref name="santen-obit">{{Cite news |last=Cromelin |first=Richard |date=January 3, 2004 |title=Rick Van Santen, 41; L.A. Promoter Helped to Advance Punk Rock Bands |page=B18 |work=[[Los Angeles Times]] |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2004-jan-03-me-vansanten3-story.html |url-status=live |access-date=November 8, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170109064718/http://articles.latimes.com/2004/jan/03/local/me-vansanten3 |archive-date=January 9, 2017}}</ref> Tampok sa kaganapan ang mga artistang musikal mula sa iba't ibang [[uri ng musika]], kabilang ang [[Musikang rock|rock]], [[Musikang pop|pop]], [[Independiyenteng musika|indie]], [[Musikang hip hop|hip-hop]] at ''electronic dance music'', pati na rin ang mga instalasyong pansining at mga [[lilok]]. Sa buong lugar, maraming entablado ang patuloy na nagtatanghal ng ''live'' na musika. [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] ba8o2o4sjbilx1sgtswzdmjvwgq1www 2203387 2203381 2026-04-18T04:09:28Z LknFenix 125962 Pag-aayos sa sanggunian 2203387 wikitext text/x-wiki Ang '''Coachella''' (opisyal na tinatawag na '''Coachella Valley Music and Arts Festival''' at minsan ding kilala bilang '''Coachella Festival''') ay isang taunang pista ng musika at sining na ginaganap sa Empire Polo Club sa [[Indio, California]], sa Coachella Valley sa Disyertong Colorado. Itinatag ito nina Paul Tollett at Rick Van Santen noong 1999, at inoorganisa ng Goldenvoice, isang subsidiyaryo ng AEG Presents.<ref name="santen-obit">{{Cite news |last=Cromelin |first=Richard |date=Enero 3, 2004 |title=Rick Van Santen, 41; L.A. Promoter Helped to Advance Punk Rock Bands |page=B18 |work=[[Los Angeles Times]] |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2004-jan-03-me-vansanten3-story.html |url-status=live |access-date=Nobyembre 8, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170109064718/http://articles.latimes.com/2004/jan/03/local/me-vansanten3 |archive-date=Enero 9, 2017|language=en|trans-title=Si Rick Van Santen, 41; Ang Promoter ng L.A. ay Tumulong sa Pagsulong ng mga Bandang Punk Rock}}</ref> Tampok sa kaganapan ang mga artistang musikal mula sa iba't ibang [[uri ng musika]], kabilang ang [[Musikang rock|rock]], [[Musikang pop|pop]], [[Independiyenteng musika|indie]], [[Musikang hip hop|hip-hop]] at ''electronic dance music'', pati na rin ang mga instalasyong pansining at mga [[lilok]]. Sa buong lugar, maraming entablado ang patuloy na nagtatanghal ng ''live'' na musika. ==Mga sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] 66jngwyt7bojqxy35kg3nmchztth2r1 2203388 2203387 2026-04-18T04:16:09Z LknFenix 125962 + Infobox 2203388 wikitext text/x-wiki {{Infobox recurring event|logo=Coachella Valley Music and Arts Festival logo.svg|image=Coachella18W1-18 (42058161311).jpg|caption=Coachella noong 2018|location=Empire Polo Club<br />{{nowrap|([[Indio, California]], Estados Unidos)}}|coordinates={{coord|33.678|N|116.234|W|source:dewiki_type:event_region:US-CA|display=title,inline}}|organized=Goldenvoice|founders=[[Paul Tollett]] and Rick Van Santen|years_active=1999, 2001–2019, 2022–kasalukuyan|dates=Dalawang magkasunod na 3-araw na wikend sa Abril (sa kasalukuyan)|genre=Iba't iba|website={{URL|https://coachella.com}}|attendance=Tinatayang 245,000 (2025, kabuuan ng dalawang wikend)|capacity=125,000<ref>{{Cite web |date=Abril 20, 2022 |title=Harry Styles' Coachella Crowd Topped 100,000 During Opening-Night Performance |trans-title=Umabot sa 100,000 ang bilang ng mga nanood kay Harry Styles noong Gabi ng Pagbubukas ng Pagtatanghal ng Coachella |url=https://variety.com/2022/music/news/harry-styles-audience-size-coachella-1235237258/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220608043109/https://variety.com/2022/music/news/harry-styles-audience-size-coachella-1235237258/ |archive-date=Hunyo 8, 2022 |access-date=Hunyo 8, 2022 |website=www.variety.com}}</ref>|current=[[Coachella 2026]]}}Ang '''Coachella''' (opisyal na tinatawag na '''Coachella Valley Music and Arts Festival''' at minsan ding kilala bilang '''Coachella Festival''') ay isang taunang pista ng musika at sining na ginaganap sa Empire Polo Club sa [[Indio, California]], sa Coachella Valley sa Disyertong Colorado. Itinatag ito nina Paul Tollett at Rick Van Santen noong 1999, at inoorganisa ng Goldenvoice, isang subsidiyaryo ng AEG Presents.<ref name="santen-obit">{{Cite news |last=Cromelin |first=Richard |date=Enero 3, 2004 |title=Rick Van Santen, 41; L.A. Promoter Helped to Advance Punk Rock Bands |page=B18 |work=[[Los Angeles Times]] |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2004-jan-03-me-vansanten3-story.html |url-status=live |access-date=Nobyembre 8, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170109064718/http://articles.latimes.com/2004/jan/03/local/me-vansanten3 |archive-date=Enero 9, 2017|language=en|trans-title=Si Rick Van Santen, 41; Ang Promoter ng L.A. ay Tumulong sa Pagsulong ng mga Bandang Punk Rock}}</ref> Tampok sa kaganapan ang mga artistang musikal mula sa iba't ibang [[uri ng musika]], kabilang ang [[Musikang rock|rock]], [[Musikang pop|pop]], [[Independiyenteng musika|indie]], [[Musikang hip hop|hip-hop]] at ''electronic dance music'', pati na rin ang mga instalasyong pansining at mga [[lilok]]. Sa buong lugar, maraming entablado ang patuloy na nagtatanghal ng ''live'' na musika. ==Mga sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] bx19s8pekbfngcn7xixb57t84kakya3 1 337817 2203382 2026-04-18T04:04:57Z LknFenix 125962 + isinalinwikang pahina 2203382 wikitext text/x-wiki {{Isinalinwikang pahina|en|Coachella}} pv24g1ws5v7g4xv7suywh9kysagkqqf 0 337818 2203384 2026-04-18T04:07:06Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Coachella]] 2203384 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Coachella]] ai7ab7bvh9qch4lnmvelwk5ng5ru911 0 337819 2203385 2026-04-18T04:07:39Z LknFenix 125962 Ikinakarga sa [[Coachella]] 2203385 wikitext text/x-wiki ]#REDIRECT [[Coachella]] mrtb0i0mx2clwa3zo9azjar83qwpagf 2203386 2203385 2026-04-18T04:07:57Z LknFenix 125962 Inayos ang redirect 2203386 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Coachella]] ai7ab7bvh9qch4lnmvelwk5ng5ru911 0 337820 2203396 2026-04-18T05:05:54Z Derk29 114611 Ginawa si Lucy Bacon 2203396 wikitext text/x-wiki Si '''Lucy Angeline Bacon''' (Hulyo 30, 1857 – Oktubre 17, 1932) ay isang artistang [[California|taga-California]] na kilala sa kanyang mga oil painting [[California Impressionism|na Impresyonista ng California]] na may mga bulaklak, tanawin, at mga still life. Nag-aral siya sa [[Paris]] sa ilalim ng Impresyonistang [[Camille Pissarro|si Camille Pissarro]] . Siya lamang ang kilalang artistang taga-California na nag-aral sa ilalim ng alinman sa mga dakilang [[impressionism|Impresyonistang]] Pranses. == Maagang buhay at edukasyon == Si Bacon ay ipinanganak noong 1857 sa [[Pitcairn, New York]] . <ref name="Gerdts p. 253">{{Cite book |last=William H. Gerdts |url=https://books.google.com/books?id=MZDqAAAAMAAJ |title=California Impressionism |last2=Will South |date=January 1998 |publisher=Abbeville Press Publishers |isbn=978-0-7892-0176-8 |page=253}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web |title=Artist Biography for Lucy Angeline Bacon |url=http://www.askart.com/artist_bio/Lucy_Angeline_Bacon/110948/Lucy_Angeline_Bacon.aspx |access-date=2017-09-07 |website=askart.com |quote="Born: 1857 - Pitcairn, New York "}}</ref> Nagtapos siya noong 1879 mula sa [[State University of New York at Potsdam|Potsdam Normal School]] sa New York. Si Bacon ay kamag-anak ni Robert K. Vickery sa pamamagitan ng kasal ng kanyang pamangkin na si Ruth. Noong dekada 1890, ang kanyang ama ay isang bahagi ng may-ari ng isang galeriya ng San Francisco, [[Vickery, Atkins & Torrey|ang Vickery, Atkins & Torrey]], ang unang galeriya na nagpakita ng Impresyonismo sa San Francisco. <ref name="Solon p. 30">{{Cite book |last=Deborah Epstein Solon; Will South |url=https://books.google.com/books?id=SHE6PnZpPggC&pg=PA30 |title=In and Out of California: Travels of American Impressionists |publisher=Hudson Hills |year=2002 |isbn=978-1-55595-225-9 |location=New York |page=30}}</ref> Nag-aral si Bacon sa [[Lungsod ng New York|New York City]] sa [[Art Students League of New York|Art Students League]] at sa [[National Academy of Design]] . Noong 1892, umalis siya patungong [[Paris]] upang ipagpatuloy ang kanyang pag-aaral <ref name="Solon p. 27">{{Cite book |last=Deborah Epstein Solon; Will South |url=https://books.google.com/books?id=SHE6PnZpPggC&pg=PA27 |title=In and Out of California: Travels of American Impressionists |publisher=Hudson Hills |year=2002 |isbn=978-1-55595-225-9 |location=New York |page=27}}</ref> sa [[Académie Colarossi]] . <ref>{{Cite web |title='Pissarro's People' at home at San Francisco's Legion of Honor |url=http://www.sfexaminer.com/sanfrancisco/pissarros-people-at-home-at-san-franciscos-legion-of-honor/Content?oid=2184883 |access-date=15 September 2014 |website=San Francisco Examiner}}</ref> Pagkatapos ay nag-aral siya kay [[Camille Pissarro]], ayon sa payo ng Amerikanong pintor na [[Mary Cassatt|si Mary Cassatt]] at nagpinta kasama ang iba pang mga impresyonista, tulad ni [[Paul Cézanne]] .<gallery> Talaksan:Camille Pissarro Impressionist.jpg|Si Camille Pissarro, pintor ng impresyonismo at tagapagturo ni Bacon </gallery> == Karera == Kalaunan ay lumipat si Bacon sa [[Éragny-sur-Epte|Éragny]], kung saan gumawa siya ng mga pinta na istilong impresyonista. Pagsapit ng 1898, nanirahan siya sa [[San Jose, California|San Jose]] at nag-eksibit ng mga pinta tulad ng ''A San Jose Garden'' sa [[San Francisco, California|San Francisco]] Art Association. <ref>{{Cite book |last=William H. Gerdts |url=https://books.google.com/books?id=MZDqAAAAMAAJ |title=California Impressionism |last2=Will South |date=January 1998 |publisher=Abbeville Press Publishers |isbn=978-0-7892-0176-8 |page=26}}</ref> Lumipat siya sa California sa pag-asang gumaling sa isang malalang sakit na naglimita sa kanyang kakayahang magpinta. Nagturo siya sa [[Washburn Preparatory School]] sa San Jose <ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/bub_gb_MK9KAQAAIAAJ |title=San Jose City Directory Including Santa Clara County |publisher=F.M. Husted |year=1902 |page=[https://archive.org/details/bub_gb_MK9KAQAAIAAJ/page/n77 76]}}</ref> at nagpinta mula sa kanyang home studio. Noong tagsibol ng 1902, ang kanyang mga gawa ay ipinakita sa [[Mark Hopkins Institute of Art]] sa San Francisco. <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=KqsaAAAAYAAJ&pg=PA166 |title=Mark Hopkins Institute Review of Art |date=June 1902 |page=18}}</ref> Noong 1905, habang tinalikuran ni Lucy Bacon ang kanyang karera sa pagpipinta at inialay ang kanyang sarili sa relihiyong [[Christian Science]], marahil ay natuklasan niyang nabawasan nito ang kanyang mga problema sa kalusugan. Ipinagpatuloy niya ang pagtuturo ng sining. Pagsapit ng 1909, nakatira na siya sa San Francisco. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[Wikipedia:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2014)">kailangan ng sitasyon</span>]]'' &#x5D;</sup> Si Bacon ay miyembro ng Indian Fair Committee ng New Mexico Association on Indian Affairs (NMAIA) at Eastern Association on Indian Affairs (EAIA) noong 1927, na nagpakita ng mga gawa ng mga artistang [[Native Americans in the United States|Katutubong Amerikano]] . <ref>{{Cite book |last=Jennifer McLerran |url=https://books.google.com/books?id=R21lp-lFMNAC&pg=PA244 |title=A New Deal for Native Art: Indian Arts and Federal Policy, 1933-1943 |publisher=University of Arizona Press |year=2009 |isbn=978-0-8165-2766-3 |pages=60, 244}}</ref> Namatay siya sa San Francisco noong 1932. Ang kanyang ipinintang larawan, ''ang Garden Landscape,'' na ginawa sa pagitan ng 1894 at 1896, ay kabilang sa koleksyon ng mga [[Fine Arts Museums of San Francisco|Fine Arts Museum ng San Francisco]] . <ref>{{Cite web |title=Garden Landscape |url=http://siris-artinventories.si.edu/ipac20/ipac.jsp?&profile=all&source=~!siartinventories&uri=full=3100001~!395822~!0#focus |access-date=November 29, 2014 |publisher=Smithsonian Institution Research Information Systems}}</ref> == Galeriya == <gallery> Talaksan:Lucy Bacon, Garden Landscape, 1894-1896, Fine Art Museum of San Francisco.jpg|''Tanawin ng Hardin'' (mga 1984–1896) Talaksan:Gennevilliers - Lucy Bacon ~1895.JPG|''Mga Gennevillier'' (c. 1895), ginawa noong siya ay nag-aaral sa ilalim ni Camille Pissarro Talaksan:The Well by the Path by Lucy Bacon.jpg|''Ang Balon sa Tabi ng Landas'', isang regalo sa kapatid ng pintor na si Albert Bacon Talaksan:Eragny-sur-Epte.jpg|''Eragny-sur-Epte'' (1886) Talaksan:Lucy Bacon sketch of an ash tree.JPG|''Sketch ng isang puno ng abo sa Duffryn'' </gallery> == Tingnan din == [[American Impressionism|Impresyonismong Amerikano]] ==Sanggunian== <references /> {{stub}} 8dve4xkxu7x0ij4emp1rwvhvs2x53m7 0 337821 2203398 2026-04-18T05:21:22Z Derk29 114611 Ginawa si Alice Pike Barney 2203398 wikitext text/x-wiki Si '''Alice Pike Barney''' (ipinanganak bilang '''Alice Pike''' ; 1857–1931) ay isang Amerikanong pintor. Aktibo siya sa Washington, DC, at nagtrabaho upang gawing sentro ng sining ang Washington. Ang kanyang dalawang anak na babae ay ang manunulat at hostess [[Salon (gathering)|ng salon]] [[Natalie Clifford Barney|na si Natalie Clifford Barney]] at ang manunulat [[Bahá'í|na Bahá'í na]] [[Laura Clifford Barney|si Laura Clifford Barney]] . <ref>Rodriguez, p. 163.</ref> == Maagang buhay == Ang ama ni Barney na si Samuel Napthali Pike, na yumaman bilang distiller ng Magnolia brand whisky, ay isang patron ng sining sa [[Cincinnati|Cincinnati, Ohio]], kung saan niya itinayo [[Pike's Opera House (Cincinnati)|ang Pike's Opera House]] . Ang kanyang ama ay isang Aleman na Hudyo, at ang kanyang ina ay isang Dutch Christian. Ang ina ni Alice Pike Barney ay may lahing Pranses. <ref>Rodriguez, 1–10.</ref> Matapos lumipat ang pamilya sa New York City noong 1866, itinayo niya ang magiging Grand Opera House sa Twenty-Third Street at Eighth Avenue. Si Barney ang bunso sa apat na magkakapatid at ang tanging isa na lubos na kapareho ng kanyang ama sa mga interes sa kultura; noong bata pa siya, nagpakita siya ng talento bilang isang mang-aawit at pianista. <ref>Kling, pp. 23–44.</ref> Sa edad na 17, nakipagtipan siya sa eksplorador [[Henry Morton Stanley|na si Henry Morton Stanley]] . Itinuring ng ina ni Alice na hindi angkop ang kanilang ugnayan dahil sa pagkakaiba ng edad – siya ay 17, ang lalaki ay 33 – at iginiit na maghintay muna sila bago magpakasal. Habang wala si Alice sa isang tatlong-taong [[Henry Morton Stanley's first trans-Africa exploration|ekspedisyon sa Africa]] (pinangalanan niya ang bangkang sinakyan niya sa pag-ikot [[Lawa ng Victoria|sa Lawa ng Victoria]] ''na Lady Alice'' ), sa halip ay pinakasalan niya si Albert Clifford Barney, anak ng mayamang si Eliam Eliakim Barney, isang tagagawa ng mga bagon ng tren, [[Barney and Smith Car Company|ang Barney and Smith Car Company]], sa [[Dayton, Ohio]] . <ref>Rodriguez, 15–22.</ref> Noong 1882, ginugol ni Barney at ng kanyang pamilya ang tag-araw sa Long Beach Hotel sa New York City, kung saan nagkataong nagsasalita [[Oscar Wilde|si Oscar Wilde]] sa kanyang American lecture tour. Ginugol ni Wilde ang araw kasama si Alice at ang kanyang anak na [[Natalie Clifford Barney|si Natalie]] sa dalampasigan; binago ng kanilang pag-uusap ang takbo ng buhay ni Alice, na nagbigay inspirasyon sa kanya na seryosohin ang sining sa kabila ng pagtutol ng kanyang asawa. <ref>Rodriguez, 30–31.</ref> ==Sanggunian== <references /> {{stub}} 8ugorpf72bdmtc33mbpraui69u65do9 0 337822 2203400 2026-04-18T05:24:57Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Makasaysayang distrito ng Roma]] sa [[Distritong pangkasaysayan ng Roma]] 2203400 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Distritong pangkasaysayan ng Roma]] s30etbva8gke63n0dqq4ioepl3jepl4 0 337823 2203403 2026-04-18T05:27:38Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Makasaysayang Sentro ng Napoles]] sa [[Sentrong Pangkasaysayan ng Napoles]] 2203403 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Sentrong Pangkasaysayan ng Napoles]] 6ohq7v58hrah61n6rrq3nv47jv1jxru 0 337824 2203404 2026-04-18T05:33:28Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1312024917|Historic Centre of Florence]]" 2203404 wikitext text/x-wiki {{Infobox UNESCO World Heritage Site|Image=Piazza Signoria - Firenze.jpg|image_upright=1.2|caption=[[Piazza della Signoria]]|Location=[[Florencia]], [[Toscana]], [[Italya]]|Criteria={{UNESCO WHS type|(i)(ii)(iii)(iv)(vi)}}(i)(ii)(iii)(iv)(vi)|ID=174bis|coordinates={{Coord|43|46|23|N|11|15|22|E|region:IT_scale:100000|display=title, inline|format=dms}}|Year=1982|Extension=2015|Area={{convert|505|ha|acre|abbr=on}}|Buffer_zone={{convert|10,480|ha|acre|abbr=on}}|locmapin=Italy Tuscany#Italy|map_caption=}} [[Talaksan:1835_S.D.U.K._City_Map_or_Plan_of_Florence_or_Firenze,_Italy_-_Geographicus_-_Florence-SDUK-1835.jpg|thumb|Mapa ng Lungsod ng Florence noong 1835, na halos nasa loob pa rin ng sentro ng lungsod noong medyebal na panahon nito]] Ang '''sentrong pangkasaysayan ng Florencia''' ay bahagi ng [[Comune|quartiere]] 1 ng lungsod ng [[Florencia]] sa Italya. Ang lugar na ito ay itinalaga isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]] noong 1982.<ref>Victoria Charles "Art in Europe" Parkstone Intl 2014 pp 116</ref><ref>{{Cite web |title=Advisory Body Evaluation |url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/174.pdf |access-date=18 September 2014 |website=UNESCO}}</ref> Itinayo sa lugar ng isang pamayanang Etrusko, ang Florencia, ang simbolo ng Renasimyento, ay umangat sa pang-ekonomiya at pangkulturang pangingibabaw sa ilalim ng Medici noong ika-15 at ika-16 na siglo. Ang 600 taon ng pambihirang aktibidad sa sining ay makikita higit sa lahat sa katedral noong ika-13 siglo (Santa Maria del Fiore), ang Simbahan ng Santa Croce, ang Uffizi at ang Palasyo Pitti, ang mga gawa ng mga dakilang masters tulad nina [[Giotto di Bondone|Giotto]], [[Filippo Brunelleschi]], [[Sandro Botticelli]], at [[Michelangelo Buonarroti|Michelangelo]].<ref>{{Cite web |title=Historic Centre of Florence |url=https://whc.unesco.org/en/list/174 |access-date=18 September 2014 |website=UNESCO}}</ref> == Aspekto == Kulob sa loob ng mga lansangang nakaukit sa mga lumang pader noong medyebal, ang '''sentrong pangkasaysayan ng Florencia''' ay naglalaman ng pinakamahalagang mga pamana ng kultura ng lungsod. Napapalibutan ng mga pader noong ika-14 na siglo, na itinayo dahil sa [[Kapangyarihang ekonomiko|kapangyarihang ekonomiko at pangkomersiyo]] na naabot noong panahong iyon, nadama ng Florencia ang pinakamataas nitong karangyaan sa sumunod na dalawang siglo. Ang espiritwal na sentro ng lungsod ay ang [[Piazza del Duomo, Florencia|Piazza del Duomo]] kasama ang [[Katedral ng Florencia|Katedral ng Santa Maria del Fiore]], na napapaligiran ng [[Kampanaryo ni Giotto]] at nakaharap sa [[Pabinyagan ng Florencia|Pabinyagan ni San Juan]] kasama ang 'Mga Pintuan ng Paraiso' ni [[Lorenzo Ghiberti]]. Mula rito hanggang hilaga ay naroon ang [[Palazzo Medici Riccardi]] ni [[Michelozzo]], ang [[San Lorenzo, Florencia|Basilica ni San Lorenzo]] ni [[Filippo Brunelleschi]], kasama ang mahahalagang sakristiyano nina [[Donatello]] at [[Michelangelo Buonarroti|Michelangelo]]. Sa kabila nito ay ang [[Museo Nazionale di San Marco|Museo ng San Marco]] na may mga obra maestra ni [[Fra Angelico]], ang [[Galleria dell'Accademia|Galeriya Accademia]] na naglalaman ng mga gawa ni [[David (Michelangelo)|David]] ni [[Michelangelo Buonarroti|Michelangelo]] (1501–1504), at ang [[Piazza della Santissima Annunziata]] kasama ang [[Ospedale degli Innocenti|Loggia ng Innocenti]] ni [[Filippo Brunelleschi]]. == Tingnan din == {{Portada|Italy}} * [[Talaan ng mga plaza ng Florencia|Mga plaza ng sentrong pangkasaysayan ng Florencia]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga pinagkuhanan == * {{Cite web |title=City of Florence |url=http://unesco.comune.fi.it/en/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170914013153/http://unesco.comune.fi.it/en/index.html |archive-date=14 September 2017 |access-date=14 September 2014 |website=City of Florence}} == Mga panlabas na link == * {{Cite web |title=City of Florence |url=http://q1.comune.firenze.it/index.html |access-date=14 September 2014 |website=City of Florence}} * Gianfranco Caniggia offers a comprehensive survey of the development process of Florence since the Roman era in his lecture "[https://tube.switch.ch/videos/PiY1YwWshu A Structural Reading of Florence]" presented at ETH Zurich in 1984 and reissued in 2022 as a film-video. {{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] fsnohhufz544imju7eh2jreqahzotfx 0 337825 2203405 2026-04-18T05:39:24Z Ryomaandres 8044 Ikinakarga sa [[Maharlikang Palasyo ng Caserta]] 2203405 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Maharlikang Palasyo ng Caserta]] 0ti22khe4kjnho148bia4rbolyhjbdy 0 337826 2203408 2026-04-18T05:54:37Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1337295697|Cinque Terre]]" 2203408 wikitext text/x-wiki Ang '''Cinque Terre''' (; {{Langx|lij|Çinque Tære}}; ibig-sabihin ay 'Limang Lupain') ay isang baybaying pook sa loob ng [[Liguria]], sa hilagang-kanluran ng Italya. Ito ay matatagpuan sa kanluran ng [[Lalawigan ng La Spezia]], at binubuo ng limang nayon: [[Monterosso al Mare]], [[Vernazza]], [[Corniglia]], [[Manarola]], at [[Riomaggiore]]. Ang baybayin, ang limang nayon, at ang mga nakapalibot na dalisdis ay pawang bahagi ng [[Parco Nazionale delle Cinque Terre|Liwasang Pambansa ng Cinquie Terre]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]].<ref>{{Cite web |title=Portovenere, Cinque Terre, and the Islands (Palmaria, Tino and Tinetto) |url=https://whc.unesco.org/en/list/826-001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240407010220/https://whc.unesco.org/en/list/826-001 |archive-date=7 April 2024 |access-date=4 May 2024 |website=[[UNESCO]] |language=en,fr,ar,zh,ru,es,ja,nl}}</ref> Ang Vernazza ay isa rin sa " [[I borghi più belli d'Italia|I Borghi più belli d'Italia]] " ("Ang mga pinakamagandang nayon ng Italya").<ref>{{Cite web |date=30 December 2017 |title=Vernazza |url=https://borghipiubelliditalia.it/en/borgo/vernazza/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240430000953/https://borghipiubelliditalia.it/en/borgo/vernazza/ |archive-date=30 April 2024 |access-date=4 May 2024 |website=I Borghi più belli d'Italia |language=en,it}}</ref> Ang lugar ng Cinque Terre ay isang sikat na destinasyon ng turista. Sa paglipas ng mga siglo, ang mga tao ay nagtayo ng mga [[Hagdang pagsasaka|terasa]] sa baku-bako at matarik na tanawin hanggang sa mga bangin na tinatanaw ang [[Dagat Liguria]]. Ang mga landas, tren, at bangka ay nagdurugtong sa mga nayon dahil ang mga sasakyan ay makakarating lamang sa mga ito nang may matinding kahirapan mula sa labas sa pamamagitan ng makikipot at mapanganib na mga kalsada sa bundok. == Kasaysayan == Nabanggit ang Cinque Terre sa mga dokumentong mula pa noong ika-11 siglo. Ang Monterosso at Vernazza ay unang pinanirahan at ang iba pang mga nayon ay lumago kalaunan, habang nasa loob ng teritoryo ng [[Republika ng Genova]]. Noong ika-16 na siglo, pinatibay ng mga naninirahan ang mga umiiral na kuta at nagtayo ng mga bagong toreng pandepensa upang protektahan ang populasyon mula sa mga pag-atake ng mga [[Imperyong Otomano|Turko]]. Ang Cinque Terre ay nakaranas ng pagbagsak ng ekonomiya mula ika-17 hanggang ika-19 na siglo, nakakabangon nang maitayo ang isang arsenal sa La Spezia at nagkaroon ito ng koneksiyon sa riles patungong Genoa. Ang pambobomba at labanan noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nagdulot ng malawakang pinsala sa Cinque Terre. Ang riles ng tren ay humantong sa migrasyon mula sa lugar at sa pagbaba ng mga tradisyonal na industriya hanggang sa ang paglago ng turismo mula noong dekada '70 pataas ay nagdulot ng kaunting kasaganaan. Ang mga pangunahing pananim sa lugar ay mga ubas at olibo. Ang ilang mga mangingisda ay nakabase sa Monterosso, ngunit ang mga kubo ng mangingisda na may matingkad na pintura sa lugar ay naisip noong huling bahagi ng dekada 1970 bilang isang atraksiyong panturista. Dahil sa pambihirang mga yaman ng kultura at ekolohiya, idinagdag ng UNESCO ang Cinque Terre sa listahan nito ng mga[[Pandaigdigang Pamanang Pook]] noong 1997.<ref>{{Cite web |date=2023-04-25 |title=Cinque Terre Adventure: A Comprehensive Travel Guide To Its 5 Beautiful Villages |url=https://theroguetraveller.com/cinque-terre-travel-guide/ |access-date=2023-04-26 |website=TheRogueTraveller}}</ref> Noong ika-25 ng Oktubre 2011, ang malakas na ulan ay nagdulot ng mga pagbaha at pagguho ng lupa sa Cinque Terre. Siyam na tao ang namatay at ang mga nayon ay malubhang napinsala, lalo na ang Vernazza at Monterosso al Mare.<ref>{{Cite news |last=Squires |first=Nick |date=26 October 2011 |title=Villages all but wiped out as storms batter Italy's 'Cinque Terre' |work=[[The Daily Telegraph]] |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/italy/8850032/Villages-all-but-wiped-out-as-storms-batter-Italys-Cinque-Terre.html |access-date=6 August 2012}}</ref> Ang malakas na pag-ulan ay pinaboran ng krisis ng tradisyonal at hindi gaanong kapaki-pakinabang na paglilinang ng mga terasang lupain na animnapung taon na ang nakalilipas ay nagsimula ng progresibong pagbaba at pagbawas ng pagpapanatili. Ito ay bahagyang nabalanse ng mga halaman na kusang umusbong sa mga inabandunang terasa, isang papel na binibigyang-diin ng isang bahagi ng umiiral na siyentipikong panitikan.<ref>{{Cite journal |last=M. Agnoletti |last2=A. Errico |last3=A. Santoro |last4=A. Dani |last5=F. Preti |year=2019 |title=Terraced Landscapes and Hydrogeological Risk. Effects of Land Abandonment in Cinque Terre (Italy) during Severe Rainfall Events |journal=[[Sustainability (journal)|Sustainability]] |publisher=[[MDPI]] |volume=11 |issue=1 |page=235 |bibcode=2019Sust...11..235A |doi=10.3390/su11010235 |issn=2071-1050 |oclc=7964832494 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> == Kultura == === Pelikula === Noong 2013, ang Cinque Terre ay isa sa mga lokasyon kung saan kinuhanan ang pelikulang ''[[The Wolf of Wall Street (2013 film)|The Wolf of Wall Street]]'' ni [[Martin Scorsese]].<ref>{{Cite web |title=Italy through its film sets |url=http://www.italia.it/en/travel-ideas/culture-and-entertainment/italy-through-its-film-sets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180128022716/http://www.italia.it/en/travel-ideas/culture-and-entertainment/italy-through-its-film-sets.html |archive-date=2018-01-28 |access-date=2018-01-27}}</ref> Ang pelikulang ''[[Luca (pelikula noong 2021)|Luca]]'' ng [[Walt Disney Studios (dibisyon)|Disney]]/[[Pixar]] noong 2021 ay nangyari sa kathang-isip na bayan ng Portorosso, sa Italian Riviera, na nasa kanluran ng Corniglia sa isang kathang-isip na mapa. Ang Portorosso ay inspirasyon at hinubog mula sa Cinque Terre.<ref>{{Cite web |date=28 April 2021 |title=On Location: How Disney and Pixar's ''Luca'' Recreated the Iconic Cinque Terre |url=https://www.cntraveler.com/story/on-location-disney-pixars-luca |website=Conde Nast}}</ref><ref>{{Cite news |last=E.B. |date=30 April 2021 |title="Luca", il film Pixar, è ambientato alle Cinque Terre. Ecco il trailer del cartoon più atteso del 2021 |language=it |work=[[Corriere della Sera]] |url=https://viaggi.corriere.it/eventi/luca-film-pixar-disney-cinque-terre/ |url-status=live |access-date=4 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240430000956/https://viaggi.corriere.it/eventi/luca-film-pixar-disney-cinque-terre/ |archive-date=30 April 2024}}</ref> == Mga karatig-bayan == [[Talaksan:ISS067-E-152539_-_View_of_Cinque_Terre_coast,_Gulf_of_La_Spezia,_Italy_(cropped).jpg|right|thumb|700x700px|Cinque Terre coast na may Portovenere at [[Palmaria (pulo)|Isola del Palmaria]] (kanan sa gitna), Golfo dei Poeti, La Spezia, Lerici at Tellaro coast]] * [[Bonassola]] * [[La Spezia]] * [[Lerici]] * [[Levanto, Liguria|Levanto]] * [[Porto Venere]] * [[Sarzana]] * [[Volastra]] (nayon) == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Wikivoyage}}{{Commons category|Cinque Terre}} * {{Official website}} {{In lang|en|it|fr}} * [https://whc.unesco.org/en/list/826/gallery/ Official UNESCO Photo gallery] * [https://www.theheartofcinqueterre.com/slideshow.php Slideshow Photo gallery] * [https://www.atlasobscura.com/articles/cinque-terre-terraces "How a Village United to Save Cinque Terre's Ancient Terraces"] – Atlas Obscura * [https://www.cinqueterre.eu.com/en/cinque-terre-card Cinque Terre Card and Train Timetable] {{World Heritage Sites in Italy}}{{Province of La Spezia|nocat=true}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] racrd5fw9s8w0ymw32utvj8zt3oaxqh 2203409 2203408 2026-04-18T05:56:54Z Ryomaandres 8044 2203409 wikitext text/x-wiki Ang '''Cinque Terre''' (; {{Langx|lij|Çinque Tære}}; ibig-sabihin ay 'Limang Lupain') ay isang baybaying pook sa loob ng [[Liguria]], sa hilagang-kanluran ng Italya. Ito ay matatagpuan sa kanluran ng [[Lalawigan ng La Spezia]], at binubuo ng limang nayon: [[Monterosso al Mare]], [[Vernazza]], [[Corniglia]], [[Manarola]], at [[Riomaggiore]]. Ang baybayin, ang limang nayon, at ang mga nakapalibot na dalisdis ay pawang bahagi ng [[Parco Nazionale delle Cinque Terre|Liwasang Pambansa ng Cinquie Terre]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]].<ref>{{Cite web |title=Portovenere, Cinque Terre, and the Islands (Palmaria, Tino and Tinetto) |url=https://whc.unesco.org/en/list/826-001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240407010220/https://whc.unesco.org/en/list/826-001 |archive-date=7 April 2024 |access-date=4 May 2024 |website=[[UNESCO]] |language=en,fr,ar,zh,ru,es,ja,nl}}</ref> Ang Vernazza ay isa rin sa " [[I borghi più belli d'Italia|I Borghi più belli d'Italia]] " ("Ang mga pinakamagandang nayon ng Italya").<ref>{{Cite web |date=30 December 2017 |title=Vernazza |url=https://borghipiubelliditalia.it/en/borgo/vernazza/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240430000953/https://borghipiubelliditalia.it/en/borgo/vernazza/ |archive-date=30 April 2024 |access-date=4 May 2024 |website=I Borghi più belli d'Italia |language=en,it}}</ref> Ang lugar ng Cinque Terre ay isang sikat na destinasyon ng turista. Sa paglipas ng mga siglo, ang mga tao ay nagtayo ng mga [[Hagdang pagsasaka|terasa]] sa baku-bako at matarik na tanawin hanggang sa mga bangin na tinatanaw ang [[Dagat Liguria]]. Ang mga landas, tren, at bangka ay nagdurugtong sa mga nayon dahil ang mga sasakyan ay makakarating lamang sa mga ito nang may matinding kahirapan mula sa labas sa pamamagitan ng makikipot at mapanganib na mga kalsada sa bundok. == Kasaysayan == Nabanggit ang Cinque Terre sa mga dokumentong mula pa noong ika-11 siglo. Ang Monterosso at Vernazza ay unang pinanirahan at ang iba pang mga nayon ay lumago kalaunan, habang nasa loob ng teritoryo ng [[Republika ng Genova]]. Noong ika-16 na siglo, pinatibay ng mga naninirahan ang mga umiiral na kuta at nagtayo ng mga bagong toreng pandepensa upang protektahan ang populasyon mula sa mga pag-atake ng mga [[Imperyong Otomano|Turko]]. Ang Cinque Terre ay nakaranas ng pagbagsak ng ekonomiya mula ika-17 hanggang ika-19 na siglo, nakakabangon nang maitayo ang isang arsenal sa La Spezia at nagkaroon ito ng koneksiyon sa riles patungong Genoa. Ang pambobomba at labanan noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nagdulot ng malawakang pinsala sa Cinque Terre. Ang riles ng tren ay humantong sa migrasyon mula sa lugar at sa pagbaba ng mga tradisyonal na industriya hanggang sa ang paglago ng turismo mula noong dekada '70 pataas ay nagdulot ng kaunting kasaganaan. Ang mga pangunahing pananim sa lugar ay mga ubas at olibo. Ang ilang mga mangingisda ay nakabase sa Monterosso, ngunit ang mga kubo ng mangingisda na may matingkad na pintura sa lugar ay naisip noong huling bahagi ng dekada 1970 bilang isang atraksiyong panturista. Dahil sa pambihirang mga yaman ng kultura at ekolohiya, idinagdag ng UNESCO ang Cinque Terre sa listahan nito ng mga[[Pandaigdigang Pamanang Pook]] noong 1997.<ref>{{Cite web |date=2023-04-25 |title=Cinque Terre Adventure: A Comprehensive Travel Guide To Its 5 Beautiful Villages |url=https://theroguetraveller.com/cinque-terre-travel-guide/ |access-date=2023-04-26 |website=TheRogueTraveller}}</ref> Noong ika-25 ng Oktubre 2011, ang malakas na ulan ay nagdulot ng mga pagbaha at pagguho ng lupa sa Cinque Terre. Siyam na tao ang namatay at ang mga nayon ay malubhang napinsala, lalo na ang Vernazza at Monterosso al Mare.<ref>{{Cite news |last=Squires |first=Nick |date=26 October 2011 |title=Villages all but wiped out as storms batter Italy's 'Cinque Terre' |work=[[The Daily Telegraph]] |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/italy/8850032/Villages-all-but-wiped-out-as-storms-batter-Italys-Cinque-Terre.html |access-date=6 August 2012}}</ref> Ang malakas na pag-ulan ay pinaboran ng krisis ng tradisyonal at hindi gaanong kapaki-pakinabang na paglilinang ng mga terasang lupain na animnapung taon na ang nakalilipas ay nagsimula ng progresibong pagbaba at pagbawas ng pagpapanatili. Ito ay bahagyang nabalanse ng mga halaman na kusang umusbong sa mga inabandunang terasa, isang papel na binibigyang-diin ng isang bahagi ng umiiral na siyentipikong panitikan.<ref>{{Cite journal |last=M. Agnoletti |last2=A. Errico |last3=A. Santoro |last4=A. Dani |last5=F. Preti |year=2019 |title=Terraced Landscapes and Hydrogeological Risk. Effects of Land Abandonment in Cinque Terre (Italy) during Severe Rainfall Events |journal=[[Sustainability (journal)|Sustainability]] |publisher=[[MDPI]] |volume=11 |issue=1 |page=235 |bibcode=2019Sust...11..235A |doi=10.3390/su11010235 |issn=2071-1050 |oclc=7964832494 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> == Kultura == === Pelikula === Noong 2013, ang Cinque Terre ay isa sa mga lokasyon kung saan kinuhanan ang pelikulang ''[[The Wolf of Wall Street (2013 film)|The Wolf of Wall Street]]'' ni [[Martin Scorsese]].<ref>{{Cite web |title=Italy through its film sets |url=http://www.italia.it/en/travel-ideas/culture-and-entertainment/italy-through-its-film-sets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180128022716/http://www.italia.it/en/travel-ideas/culture-and-entertainment/italy-through-its-film-sets.html |archive-date=2018-01-28 |access-date=2018-01-27}}</ref> Ang pelikulang ''[[Luca (pelikula noong 2021)|Luca]]'' ng [[Walt Disney Studios (dibisyon)|Disney]]/[[Pixar]] noong 2021 ay nangyari sa kathang-isip na bayan ng Portorosso, sa Italian Riviera, na nasa kanluran ng Corniglia sa isang kathang-isip na mapa. Ang Portorosso ay inspirasyon at hinubog mula sa Cinque Terre.<ref>{{Cite web |date=28 April 2021 |title=On Location: How Disney and Pixar's ''Luca'' Recreated the Iconic Cinque Terre |url=https://www.cntraveler.com/story/on-location-disney-pixars-luca |website=Conde Nast}}</ref><ref>{{Cite news |last=E.B. |date=30 April 2021 |title="Luca", il film Pixar, è ambientato alle Cinque Terre. Ecco il trailer del cartoon più atteso del 2021 |language=it |work=[[Corriere della Sera]] |url=https://viaggi.corriere.it/eventi/luca-film-pixar-disney-cinque-terre/ |url-status=live |access-date=4 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240430000956/https://viaggi.corriere.it/eventi/luca-film-pixar-disney-cinque-terre/ |archive-date=30 April 2024}}</ref> == Mga karatig-bayan == [[Talaksan:ISS067-E-152539_-_View_of_Cinque_Terre_coast,_Gulf_of_La_Spezia,_Italy_(cropped).jpg|right|thumb|700x700px|Cinque Terre coast na may Portovenere at [[Palmaria (pulo)|Isola del Palmaria]] (kanan sa gitna), Golfo dei Poeti, La Spezia, Lerici at Tellaro coast]] * [[Bonassola]] * [[La Spezia]] * [[Lerici]] * [[Levanto, Liguria|Levanto]] * [[Porto Venere]] * [[Sarzana]] * [[Volastra]] (nayon) == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Wikivoyage}}{{Commons category|Cinque Terre}} * {{Official website}} {{In lang|en|it|fr}} * [https://whc.unesco.org/en/list/826/gallery/ Official UNESCO Photo gallery] * [https://www.theheartofcinqueterre.com/slideshow.php Slideshow Photo gallery] * [https://www.atlasobscura.com/articles/cinque-terre-terraces "How a Village United to Save Cinque Terre's Ancient Terraces"] – Atlas Obscura * [https://www.cinqueterre.eu.com/en/cinque-terre-card Cinque Terre Card and Train Timetable] {{World Heritage Sites in Italy}}{{Province of La Spezia|nocat=true}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[en:Cinque Terre]] 4j0zxebmez9kdxmqxv4y5w3z6pjapa4 2203410 2203409 2026-04-18T05:58:03Z Ryomaandres 8044 /* Mga karatig-bayan */ 2203410 wikitext text/x-wiki Ang '''Cinque Terre''' (; {{Langx|lij|Çinque Tære}}; ibig-sabihin ay 'Limang Lupain') ay isang baybaying pook sa loob ng [[Liguria]], sa hilagang-kanluran ng Italya. Ito ay matatagpuan sa kanluran ng [[Lalawigan ng La Spezia]], at binubuo ng limang nayon: [[Monterosso al Mare]], [[Vernazza]], [[Corniglia]], [[Manarola]], at [[Riomaggiore]]. Ang baybayin, ang limang nayon, at ang mga nakapalibot na dalisdis ay pawang bahagi ng [[Parco Nazionale delle Cinque Terre|Liwasang Pambansa ng Cinquie Terre]], isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]].<ref>{{Cite web |title=Portovenere, Cinque Terre, and the Islands (Palmaria, Tino and Tinetto) |url=https://whc.unesco.org/en/list/826-001 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240407010220/https://whc.unesco.org/en/list/826-001 |archive-date=7 April 2024 |access-date=4 May 2024 |website=[[UNESCO]] |language=en,fr,ar,zh,ru,es,ja,nl}}</ref> Ang Vernazza ay isa rin sa " [[I borghi più belli d'Italia|I Borghi più belli d'Italia]] " ("Ang mga pinakamagandang nayon ng Italya").<ref>{{Cite web |date=30 December 2017 |title=Vernazza |url=https://borghipiubelliditalia.it/en/borgo/vernazza/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240430000953/https://borghipiubelliditalia.it/en/borgo/vernazza/ |archive-date=30 April 2024 |access-date=4 May 2024 |website=I Borghi più belli d'Italia |language=en,it}}</ref> Ang lugar ng Cinque Terre ay isang sikat na destinasyon ng turista. Sa paglipas ng mga siglo, ang mga tao ay nagtayo ng mga [[Hagdang pagsasaka|terasa]] sa baku-bako at matarik na tanawin hanggang sa mga bangin na tinatanaw ang [[Dagat Liguria]]. Ang mga landas, tren, at bangka ay nagdurugtong sa mga nayon dahil ang mga sasakyan ay makakarating lamang sa mga ito nang may matinding kahirapan mula sa labas sa pamamagitan ng makikipot at mapanganib na mga kalsada sa bundok. == Kasaysayan == Nabanggit ang Cinque Terre sa mga dokumentong mula pa noong ika-11 siglo. Ang Monterosso at Vernazza ay unang pinanirahan at ang iba pang mga nayon ay lumago kalaunan, habang nasa loob ng teritoryo ng [[Republika ng Genova]]. Noong ika-16 na siglo, pinatibay ng mga naninirahan ang mga umiiral na kuta at nagtayo ng mga bagong toreng pandepensa upang protektahan ang populasyon mula sa mga pag-atake ng mga [[Imperyong Otomano|Turko]]. Ang Cinque Terre ay nakaranas ng pagbagsak ng ekonomiya mula ika-17 hanggang ika-19 na siglo, nakakabangon nang maitayo ang isang arsenal sa La Spezia at nagkaroon ito ng koneksiyon sa riles patungong Genoa. Ang pambobomba at labanan noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ay nagdulot ng malawakang pinsala sa Cinque Terre. Ang riles ng tren ay humantong sa migrasyon mula sa lugar at sa pagbaba ng mga tradisyonal na industriya hanggang sa ang paglago ng turismo mula noong dekada '70 pataas ay nagdulot ng kaunting kasaganaan. Ang mga pangunahing pananim sa lugar ay mga ubas at olibo. Ang ilang mga mangingisda ay nakabase sa Monterosso, ngunit ang mga kubo ng mangingisda na may matingkad na pintura sa lugar ay naisip noong huling bahagi ng dekada 1970 bilang isang atraksiyong panturista. Dahil sa pambihirang mga yaman ng kultura at ekolohiya, idinagdag ng UNESCO ang Cinque Terre sa listahan nito ng mga[[Pandaigdigang Pamanang Pook]] noong 1997.<ref>{{Cite web |date=2023-04-25 |title=Cinque Terre Adventure: A Comprehensive Travel Guide To Its 5 Beautiful Villages |url=https://theroguetraveller.com/cinque-terre-travel-guide/ |access-date=2023-04-26 |website=TheRogueTraveller}}</ref> Noong ika-25 ng Oktubre 2011, ang malakas na ulan ay nagdulot ng mga pagbaha at pagguho ng lupa sa Cinque Terre. Siyam na tao ang namatay at ang mga nayon ay malubhang napinsala, lalo na ang Vernazza at Monterosso al Mare.<ref>{{Cite news |last=Squires |first=Nick |date=26 October 2011 |title=Villages all but wiped out as storms batter Italy's 'Cinque Terre' |work=[[The Daily Telegraph]] |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/italy/8850032/Villages-all-but-wiped-out-as-storms-batter-Italys-Cinque-Terre.html |access-date=6 August 2012}}</ref> Ang malakas na pag-ulan ay pinaboran ng krisis ng tradisyonal at hindi gaanong kapaki-pakinabang na paglilinang ng mga terasang lupain na animnapung taon na ang nakalilipas ay nagsimula ng progresibong pagbaba at pagbawas ng pagpapanatili. Ito ay bahagyang nabalanse ng mga halaman na kusang umusbong sa mga inabandunang terasa, isang papel na binibigyang-diin ng isang bahagi ng umiiral na siyentipikong panitikan.<ref>{{Cite journal |last=M. Agnoletti |last2=A. Errico |last3=A. Santoro |last4=A. Dani |last5=F. Preti |year=2019 |title=Terraced Landscapes and Hydrogeological Risk. Effects of Land Abandonment in Cinque Terre (Italy) during Severe Rainfall Events |journal=[[Sustainability (journal)|Sustainability]] |publisher=[[MDPI]] |volume=11 |issue=1 |page=235 |bibcode=2019Sust...11..235A |doi=10.3390/su11010235 |issn=2071-1050 |oclc=7964832494 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> == Kultura == === Pelikula === Noong 2013, ang Cinque Terre ay isa sa mga lokasyon kung saan kinuhanan ang pelikulang ''[[The Wolf of Wall Street (2013 film)|The Wolf of Wall Street]]'' ni [[Martin Scorsese]].<ref>{{Cite web |title=Italy through its film sets |url=http://www.italia.it/en/travel-ideas/culture-and-entertainment/italy-through-its-film-sets.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180128022716/http://www.italia.it/en/travel-ideas/culture-and-entertainment/italy-through-its-film-sets.html |archive-date=2018-01-28 |access-date=2018-01-27}}</ref> Ang pelikulang ''[[Luca (pelikula noong 2021)|Luca]]'' ng [[Walt Disney Studios (dibisyon)|Disney]]/[[Pixar]] noong 2021 ay nangyari sa kathang-isip na bayan ng Portorosso, sa Italian Riviera, na nasa kanluran ng Corniglia sa isang kathang-isip na mapa. Ang Portorosso ay inspirasyon at hinubog mula sa Cinque Terre.<ref>{{Cite web |date=28 April 2021 |title=On Location: How Disney and Pixar's ''Luca'' Recreated the Iconic Cinque Terre |url=https://www.cntraveler.com/story/on-location-disney-pixars-luca |website=Conde Nast}}</ref><ref>{{Cite news |last=E.B. |date=30 April 2021 |title="Luca", il film Pixar, è ambientato alle Cinque Terre. Ecco il trailer del cartoon più atteso del 2021 |language=it |work=[[Corriere della Sera]] |url=https://viaggi.corriere.it/eventi/luca-film-pixar-disney-cinque-terre/ |url-status=live |access-date=4 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240430000956/https://viaggi.corriere.it/eventi/luca-film-pixar-disney-cinque-terre/ |archive-date=30 April 2024}}</ref> == Mga karatig-bayan == [[Talaksan:ISS067-E-152539_-_View_of_Cinque_Terre_coast,_Gulf_of_La_Spezia,_Italy_(cropped).jpg|right|thumb|700x700px|Baybayin ng Cinque Terre na may Portovenere at [[Palmaria (pulo)|Isola del Palmaria]] (kanan sa gitna), Golfo dei Poeti, La Spezia, Lerici, at baybayin ng Tellaro.]] * [[Bonassola]] * [[La Spezia]] * [[Lerici]] * [[Levanto, Liguria|Levanto]] * [[Porto Venere]] * [[Sarzana]] * [[Volastra]] (nayon) == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Wikivoyage}}{{Commons category|Cinque Terre}} * {{Official website}} {{In lang|en|it|fr}} * [https://whc.unesco.org/en/list/826/gallery/ Official UNESCO Photo gallery] * [https://www.theheartofcinqueterre.com/slideshow.php Slideshow Photo gallery] * [https://www.atlasobscura.com/articles/cinque-terre-terraces "How a Village United to Save Cinque Terre's Ancient Terraces"] – Atlas Obscura * [https://www.cinqueterre.eu.com/en/cinque-terre-card Cinque Terre Card and Train Timetable] {{World Heritage Sites in Italy}}{{Province of La Spezia|nocat=true}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[en:Cinque Terre]] 31i93cnyxtca7cttx9k671u9eprbgbd 0 337827 2203412 2026-04-18T06:09:16Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1290772482|Monterosso al Mare]]" 2203412 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Monterosso al Mare|native_name=Munterussu|image_skyline=Monterosso al Mare-panorama-paese.jpg|image_caption=Tanaw ng Monterosso al Mare|image_shield=Monterosso al Mare-Stemma.svg|coordinates={{coord|44|08|45|N|09|39|15|E|display=inline,title}}|region=[[Liguria]]|province=[[Lalawigan ng La Spezia|La Spezia]] (SP)|established_date=1861|mayor=Francesco Sassarini|mayor_party=Insieme per Monterosso|area_total_km2=10.94|elevation_m=12|population_total=1314|population_as_of=Hunyo 2024|population_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://demo.istat.it/app/?i=D7B&l=en&a=2024 |title=Monthly Demographic Balance |language=en,it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics]] |access-date=3 October 2024}}</ref>|population_demonym=Monterossini|postal_code=19016|area_code=0187|istat=011019|saint=[[San Juan Bautista]]|day=Hunyo 24|website={{Official URL}}}} [[Talaksan:Beach_in_Monterosso_al_Mare.jpg|thumb]] Ang '''Monterosso al Mare''' ({{Langx|lij|Munterussu}})<ref>{{Cite book |last=Frisoni |first=Gaetano |author-link=:it:Gaetano Frisoni |title=Dizionario Genovese-Italiano e Italiano-Genovese |publisher=Nuova Editrice Genovese |year=1910 |location=Genoa |language=it}}</ref> ay isang bayan at ''[[Comune|komuna]]'' sa [[lalawigan ng La Spezia]], bahagi ng rehiyon ng [[Liguria]], [[Hilagang Italya]]. Ito ay isa sa limang nayon sa [[Cinque Terre]]. == Pangkalatang-tanaw == [[Talaksan:Monterosso_al_Mare_Convent_Cemetery.jpeg|left|thumb|Ang sementeryo sa loob ng kumbento]] == Kasaysayan == Noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], maraming kabataang lalaki mula sa Cinque Terre ang lumaban para sa paglaban sa pasistang rehimen ni [[Benito Mussolini]], at sa kasunod na pananakop ng mga [[Alemanyang Nazi]] sa Italya. == Mga pangunahing tanawin == [[Talaksan:Monterosso_al_Mare-_Il_Gigante_-_panoramio.jpg|alt=Monterosso Giant|thumb|Higante ng Monterosso]] [[Talaksan:Beach_monterosso.jpg|alt=Beach in Monterosso al Mare, Cinque Terre|thumb|Dalampasigan sa Monterosso al Mare, Cinque Terre]] [[Talaksan:Street_in_Moterosso_village.jpg|thumb|Kalye sa nayon ng Monterosso]] [[Talaksan:Church_in_Monterosso.jpg|thumb|Sa simbahan]] * Ang Kastilyo, na bahagyang nawasak, ay itinayo ng mga [[Kasaysayan ng Genova|Genoves]]. * Ang simbahang parokya ni San Juan Bautista (1282 &#x2013; 1307). Ang [[patsada]] nito ay nagtatampok ng apat na maliliit na haliging marmol at isang pangunahing portal na nasa ibabaw ng isang fresco na naglalarawan ng binyag ni Kristo. Ang gusali ay may planong parang [[basilika]] na kinabibilangan ng isang nabe at dalawang pasilyo. Ang parisukat na [[Gitnang Kapanahunan|medyebal]] na [[kampanaryo]] ay kinoronahan ng mga [[merlon]]. * * Ang dalampasigan * Higante ng Monterosso * == Mga Sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category}} * {{Official website}} * [http://www.fotogian.com/monterosso.html fotogian.com] * [http://www.webvisionitaly.com/category.php?id=291&ref_genre=&ref_item=376 Monterosso al Mare Video] * [https://www.beachatlas.com/monterosso Monterosso, Italy - Beach Guide, Info, Photos] {{Province of La Spezia}}{{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] tv3dnm5bfmqldp0sc3mlqnn3ak15pa4 2203413 2203412 2026-04-18T06:11:25Z Ryomaandres 8044 2203413 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Monterosso al Mare|native_name=Munterussu|image_skyline=Monterosso al Mare-panorama-paese.jpg|image_caption=Tanaw ng Monterosso al Mare|image_shield=Monterosso al Mare-Stemma.svg|coordinates={{coord|44|08|45|N|09|39|15|E|display=inline,title}}|region=[[Liguria]]|province=[[Lalawigan ng La Spezia|La Spezia]] (SP)|established_date=1861|mayor=Francesco Sassarini|mayor_party=Insieme per Monterosso|area_total_km2=10.94|elevation_m=12|population_total=1314|population_as_of=Hunyo 2024|population_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://demo.istat.it/app/?i=D7B&l=en&a=2024 |title=Monthly Demographic Balance |language=en,it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics]] |access-date=3 October 2024}}</ref>|population_demonym=Monterossini|postal_code=19016|area_code=0187|istat=011019|saint=[[San Juan Bautista]]|day=Hunyo 24|website={{Official URL}}}} [[Talaksan:Beach_in_Monterosso_al_Mare.jpg|thumb]] Ang '''Monterosso al Mare''' ({{Langx|lij|Munterussu}})<ref>{{Cite book |last=Frisoni |first=Gaetano |author-link=:it:Gaetano Frisoni |title=Dizionario Genovese-Italiano e Italiano-Genovese |publisher=Nuova Editrice Genovese |year=1910 |location=Genoa |language=it}}</ref> ay isang bayan at ''[[Comune|komuna]]'' sa [[lalawigan ng La Spezia]], bahagi ng rehiyon ng [[Liguria]], [[Hilagang Italya]]. Ito ay isa sa limang nayon sa [[Cinque Terre]]. == Pangkalatang-tanaw == [[Talaksan:Monterosso_al_Mare_Convent_Cemetery.jpeg|left|thumb|Ang sementeryo sa loob ng kumbento]] Ikinambal sa [[Saint-Genès-Champanelle]], Pransiya, ang Monterosso al Mare ay matatagpuan sa gitna ng isang maliit na natural na golpo, na protektado ng isang maliit na artipisyal na bahura, sa silangan ng Punta Mesco sa Riviera ng La Spezia. Ito ang pinakakanluran ng Cinque Terre. Sa kanlurang bahagi ng orihinal na nayon, lampas sa burol ng mga Capuchino ito ang nayon ng Fegina, na natural na lumalawak at nailalarawan sa pamamagitan ng isang medyo modernong pasilidad ng resort para sa mga turista kumpara sa sinaunang nayon na mapupuntahan sa pamamagitan ng isang tunel na ilang sampung metro ang haba. Ang lokal na estasyon ng tren ay matatagpuan sa Fegina at ang mga dalampasigan ay medyo mas malaki kumpara sa makikipot na bangin na nagpapakilala sa iba pang mga nayon ng Cinque Terre. Ang bayan ay nahahati sa dalawang magkaibang bahagi: ang lumang bayan at ang bagong bayan. Ang dalawang lugar ay hinahati ng isang lagusang nagsisilbi sa mga naglalakad at sa iilang sasakyan sa bayan. Ang dalampasigan sa Monterosso ay tumatakbo sa halos buong baybayin at ginagamit nang husto ng mga turista at lokal. Ang dalampasigan lamang ang malawak na dalampasigan na may buhangin sa Cinque Terre. Ang Monterosso ay isang maliit na bayan na dinadayo ng mga turista tuwing tag-araw. Ang nayon ay panandaliang hindi isinama sa daanan ng Cinque Terre noong 1948, ngunit muling ipinakilala noong kalagitnaan ng 1949. Itinuring ng mga opisyal ng Italya na napakalaki ng nayon para maituring na bahagi ng makasaysayang daanan. Ang lugar ay sikat dahil sa maraming puno ng lemon na makikita sa buong Monterosso. Kilala rin ito sa mga puting bino, ubas, at olibo. == Kasaysayan == Sa kasaysayan, marami sa mga nayon sa Mediteraneo ay napapaderahan upang protektahan laban sa mga pag-atake mula sa dagat. Ang lugar na ito ng baybayin ay madalas na inaatake ng mga pirata. Noong 1870, nagtayo ang gobyerno ng Italya ng linya ng riles papasok sa lungsod, na nagbukas dito sa labas ng mundo. Ito ang pangunahing paraan ng pagpasok ng mga tao sa lungsod. Noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], maraming kabataang lalaki mula sa Cinque Terre ang lumaban para sa paglaban sa pasistang rehimen ni [[Benito Mussolini]], at sa kasunod na pananakop ng mga [[Alemanyang Nazi]] sa Italya. == Mga pangunahing tanawin == [[Talaksan:Monterosso_al_Mare-_Il_Gigante_-_panoramio.jpg|alt=Monterosso Giant|thumb|Higante ng Monterosso]] [[Talaksan:Beach_monterosso.jpg|alt=Beach in Monterosso al Mare, Cinque Terre|thumb|Dalampasigan sa Monterosso al Mare, Cinque Terre]] [[Talaksan:Church_in_Monterosso.jpg|thumb|Sa simbahan]] * * Ang Kastilyo, na bahagyang nawasak, ay itinayo ng mga [[Kasaysayan ng Genova|Genoves]]. * Ang simbahang parokya ni San Juan Bautista (1282 &#x2013; 1307). Ang [[patsada]] nito ay nagtatampok ng apat na maliliit na haliging marmol at isang pangunahing portal na nasa ibabaw ng isang fresco na naglalarawan ng binyag ni Kristo. Ang gusali ay may planong parang [[basilika]] na kinabibilangan ng isang nabe at dalawang pasilyo. Ang parisukat na [[Gitnang Kapanahunan|medyebal]] na [[kampanaryo]] ay kinoronahan ng mga [[merlon]]. * Ang kumbento ng Monterosso al Mare. Ang kumbento ay makikita mula sa lahat ng bahagi ng Cinque Terre at isang pangunahing atraksiyon para sa mga turista, salamat sa mga makasaysayan at artistikong kayamanan nito. Ang mga ito ay nakapagpapaalala sa gusaling itinayo noong 1600 sa estilong Capuchino, na may altar at koro na gawa sa kahoy. Kabilang sa mga likhang sining nito ay ang "Pagpako sa Krus", na iniuugnay kay Van Dyck at "Saint Girolamo the penitent" ni Luca Cambiaso. Ang refectory na may naka-arko na kisame ay nagtatampok ng "Veronica" ni Strozzi. Napanatili ng kumbento ang mga katangiang tipikal ng panahon ng pinagmulan nito, bilang karagdagan sa kahanga-hangang tanawin na nag-aanyaya sa pagmumuni-muni. * Ang dalampasigan * Higante ng Monterosso * Ang Santuario Nostra Signora di Saviore (Ang santuwaryo ng ating Ginang ng Saviore) ay matatagpuan 465 metro sa itaas ng Monterroso sa isang burol na tinatanaw ang bayan. Mayroong simbahan sa lugar na iyon simula pa noong 740CE. Ang pinakamahalagang bagay ng dambana ay isang estatwang kahoy noong ika-14 na siglo ng Mahal na Birhen na karga ang yumaong Kristo sa kaniyang mga bisig. Ang dambana ay may bahay panauhin na may anim na en-suite na silid at 30 silid (2-3 kama bawat isa) na nagbabahagi ng banyo sa pagitan ng bawat dalawang silid. Mayroon din itong repektoryo at nag-aalok ng mga opsiyon sa bed and breakfast o half board. Maaaring makarating sa Santuario sa pamamagitan ng paglalakad (1.5 oras) o sa pamamagitan ng lokal na bus mula sa Piazza Garibaldi sa Monterosso at maglakad pabalik sa bayan sa pamamagitan ng kaaya-ayang mga landas na may kakahuyan. == Mga Sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category}} * {{Official website}} * [http://www.fotogian.com/monterosso.html fotogian.com] * [http://www.webvisionitaly.com/category.php?id=291&ref_genre=&ref_item=376 Monterosso al Mare Video] * [https://www.beachatlas.com/monterosso Monterosso, Italy - Beach Guide, Info, Photos] {{Province of La Spezia}}{{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] qa8hix60ijbe3rexwbwgl2ssz6bfzs4 10 337828 2203414 2026-04-18T06:12:25Z Ryomaandres 8044 Bagong pahina: {{Navbox |name = Lalawigan ng La Spezia |title = [[Liguria]] &middot; Mga ''[[comune]]'' ng [[Lalawigan ng La Spezia]] |state={{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |imageleft = |image = |list1 = * [[Ameglia]] * [[Arcola, Liguria|Arcola]] * [[Beverino]] * [[Bolano]] * [[Bonassola]] * [[Borghetto di Vara]] * [[Brugnato]] * [[Calice al Cornoviglio]] * [[Carro]] * [[Carrodano]] * [[Castelnuovo Magra]] * [[Deiva Marina]] * [[Follo, Liguria|Follo]] * [[Framura]] * [... 2203414 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Lalawigan ng La Spezia |title = [[Liguria]] &middot; Mga ''[[comune]]'' ng [[Lalawigan ng La Spezia]] |state={{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |imageleft = |image = |list1 = * [[Ameglia]] * [[Arcola, Liguria|Arcola]] * [[Beverino]] * [[Bolano]] * [[Bonassola]] * [[Borghetto di Vara]] * [[Brugnato]] * [[Calice al Cornoviglio]] * [[Carro]] * [[Carrodano]] * [[Castelnuovo Magra]] * [[Deiva Marina]] * [[Follo, Liguria|Follo]] * [[Framura]] * [[La Spezia]] * [[Lerici]] * [[Levanto, Liguria|Levanto]] * [[Luni, Italya|Luni]] * [[Maissana]] * [[Monterosso al Mare]] * [[Pignone]] * [[Porto Venere]] * [[Riccò del Golfo di Spezia]] * [[Riomaggiore]] * [[Rocchetta di Vara]] * [[Santo Stefano di Magra]] * [[Sarzana]] * [[Sesta Godano]] * [[Varese Ligure]] * [[Vernazza]] * [[Vezzano Ligure]] * [[Zignago]] }}{{#if: {{{nocat|}}}| |{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Template:Province of La Spezia |[[Category:Italy province templates|La Spezia, Province of]] |{{Main other|[[Category:Cities and towns in Liguria]] [[Category:Municipalities of the Province of La Spezia]] }} }} }}<noinclude> {{collapsible option}} </noinclude> 7po1szq5m6oewfk97rs1x29v5qqttuq 0 337829 2203418 2026-04-18T06:15:49Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1279345325|Corniglia]]" 2203418 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Info_San_Pietro_And_Corniglia_Liguria_Sep23_A7C_06712.jpg|left|thumb|Impormasyon tungkol sa Corniglia at San Pietro]] [[Talaksan:San_Pietro_Facade_Corniglia_Cinque_Terre_Sep23_R16_07508-Pano.jpg|thumb|Simbahan ni San Pietro]] [[Talaksan:Intérieur_Église_San_Pietro_Corniglia_-_Vernazza_(IT42)_-_2022-08-30_-_1.jpg|thumb|Mga nabe sa loob]] [[Talaksan:Cobbled_Pattern_San_Pietro_Church_Corniglia_Sep23_A7C_06730.jpg|thumb|Mga batong polikromo sa pasukan ng San Pietro]] Ang '''Corniglia''' ({{Langx|lij|Corniggia}}; lokal na {{Lang|lij|Curnigia}}) ay isang ''[[frazione]]'' ("nayon") sa loob ng [[comune]] ng [[Vernazza]] sa [[lalawigan ng La Spezia]], [[Liguria]], hilagang Italya, na may populasyon na humigit-kumulang 150 (noong 2016). Hindi tulad ng ibang mga lokalidad ng [[Cinque Terre]], ang Corniglia ay hindi direktang katabi ng baybayin. Sa halip, ito ay nasa tuktok ng isang promontoryo na may taas na humigit-kumulang 100 metro, na napapalibutan sa tatlong gilid ng mga [[ubasan]] at mga [[Hagdang pagsasaka|terasa]], ang ikaapat na bahagi ay matarik na pababa sa dagat. [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] 9fbydx3p22zp51xeq4l8vf5n81xshoe 2203419 2203418 2026-04-18T06:17:25Z Ryomaandres 8044 2203419 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Info_San_Pietro_And_Corniglia_Liguria_Sep23_A7C_06712.jpg|left|thumb|Impormasyon tungkol sa Corniglia at San Pietro]] [[Talaksan:San_Pietro_Facade_Corniglia_Cinque_Terre_Sep23_R16_07508-Pano.jpg|thumb|Simbahan ni San Pietro]] [[Talaksan:Intérieur_Église_San_Pietro_Corniglia_-_Vernazza_(IT42)_-_2022-08-30_-_1.jpg|thumb|Mga nabe sa loob]] [[Talaksan:Cobbled_Pattern_San_Pietro_Church_Corniglia_Sep23_A7C_06730.jpg|thumb|Mga batong polikromo sa pasukan ng San Pietro]] Ang '''Corniglia''' ({{Langx|lij|Corniggia}}; lokal na {{Lang|lij|Curnigia}}) ay isang ''[[frazione]]'' ("nayon") sa loob ng [[comune]] ng [[Vernazza]] sa [[lalawigan ng La Spezia]], [[Liguria]], hilagang Italya, na may populasyon na humigit-kumulang 150 (noong 2016). Hindi tulad ng ibang mga lokalidad ng [[Cinque Terre]], ang Corniglia ay hindi direktang katabi ng baybayin. Sa halip, ito ay nasa tuktok ng isang promontoryo na may taas na humigit-kumulang 100 metro, na napapalibutan sa tatlong gilid ng mga [[ubasan]] at mga [[Hagdang pagsasaka|terasa]], ang ikaapat na bahagi ay matarik na pababa sa dagat. Upang makarating sa Corniglia, kinakailangang umakyat sa ''Lardarina'', isang mahabang hagdan na gawa sa ladrilyo na binubuo ng 33 hagdan na may 383 hagdan o, kung hindi man ay sundan ang isang kalsadang pang-sasakyan na, mula sa estasyon, ay patungo sa nayon. Minsan ay may tumatakbong maliit na bus. Ang nayon ay umaabot sa pangunahing kalsada, ang Daang Fieschi , at ang mga bahay ay may isang gilid na nakaharap sa kalsadang ito at ang isa naman ay nakaharap sa dagat. Ang Corniglia ay nailalarawan sa pamamagitan ng makikipot na kalsada. May terasa sa bato kung saan makikita ang lahat ng iba pang apat na nayon ng Cinque Terre, dalawa sa isang gilid at dalawa sa kabila. Ang estruktura ng pagpaplano ng bayan ay nagpapakita ng mga orihinal na katangian kumpara sa iba pang mga nayon: ang mga bahay ay mas mababa, at kamakailan lamang ay mas mataas, katulad ng sa mga nayon sa liblib na lugar. Nabanggit si Corniglia sa isang sikat na nobela ng ''[[Decameron]]'' ni [[Giovanni Boccaccio]] at sa nobelang ''The Invisible Circus'' ni [[Jennifer Egan]]. == Kasaysayan == Ang pinagmulan ng nayon ay nagsimula pa noong Panahon ng mga Romano gaya ng pinatutunayan ng pangalan, na nag-ugat kay ''[[Cornelia (gens)|Gens Cornelia]]'', ang pamilyang Romano na nagmamay-ari ng lupain. Noong Gitnang Panahon, ito ay pagmamay-ari ng mga konde ni [[Lavagna]], mga panginoon ng [[Carpena]] at ni [[Luni, Italy|Luni]]. Noong 1254, ibinigay ito ni [[Papa Inocencio IV]] kay [[Nicolò Fieschi]], na humawak dito hanggang 1276, nang ang nayon ay makuha ng [[Republika ng Genova]]. [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] kf43cab6fttdqgwxpvhvttv76knjt8w 2203425 2203419 2026-04-18T06:22:14Z Ryomaandres 8044 2203425 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Info_San_Pietro_And_Corniglia_Liguria_Sep23_A7C_06712.jpg|left|thumb|Impormasyon tungkol sa Corniglia at San Pietro]] [[Talaksan:San_Pietro_Facade_Corniglia_Cinque_Terre_Sep23_R16_07508-Pano.jpg|thumb|Simbahan ni San Pietro]] [[Talaksan:Intérieur_Église_San_Pietro_Corniglia_-_Vernazza_(IT42)_-_2022-08-30_-_1.jpg|thumb|Mga nabe sa loob]] [[Talaksan:Cobbled_Pattern_San_Pietro_Church_Corniglia_Sep23_A7C_06730.jpg|thumb|Mga batong polikromo sa pasukan ng San Pietro]] Ang '''Corniglia''' ({{Langx|lij|Corniggia}}; lokal na {{Lang|lij|Curnigia}}) ay isang ''[[frazione]]'' ("nayon") sa loob ng [[comune]] ng [[Vernazza]] sa [[lalawigan ng La Spezia]], [[Liguria]], hilagang Italya, na may populasyon na humigit-kumulang 150 (noong 2016). Hindi tulad ng ibang mga lokalidad ng [[Cinque Terre]], ang Corniglia ay hindi direktang katabi ng baybayin. Sa halip, ito ay nasa tuktok ng isang promontoryo na may taas na humigit-kumulang 100 metro, na napapalibutan sa tatlong gilid ng mga [[ubasan]] at mga [[Hagdang pagsasaka|terasa]], ang ikaapat na bahagi ay matarik na pababa sa dagat. Upang makarating sa Corniglia, kinakailangang umakyat sa ''Lardarina'', isang mahabang hagdan na gawa sa ladrilyo na binubuo ng 33 hagdan na may 383 hagdan o, kung hindi man ay sundan ang isang kalsadang pang-sasakyan na, mula sa estasyon, ay patungo sa nayon. Minsan ay may tumatakbong maliit na bus. Ang nayon ay umaabot sa pangunahing kalsada, ang Daang Fieschi , at ang mga bahay ay may isang gilid na nakaharap sa kalsadang ito at ang isa naman ay nakaharap sa dagat. Ang Corniglia ay nailalarawan sa pamamagitan ng makikipot na kalsada. May terasa sa bato kung saan makikita ang lahat ng iba pang apat na nayon ng Cinque Terre, dalawa sa isang gilid at dalawa sa kabila. Ang estruktura ng pagpaplano ng bayan ay nagpapakita ng mga orihinal na katangian kumpara sa iba pang mga nayon: ang mga bahay ay mas mababa, at kamakailan lamang ay mas mataas, katulad ng sa mga nayon sa liblib na lugar. Nabanggit si Corniglia sa isang sikat na nobela ng ''[[Decameron]]'' ni [[Giovanni Boccaccio]] at sa nobelang ''The Invisible Circus'' ni [[Jennifer Egan]]. == Kasaysayan == Ang pinagmulan ng nayon ay nagsimula pa noong Panahon ng mga Romano gaya ng pinatutunayan ng pangalan, na nag-ugat kay ''[[Cornelia (gens)|Gens Cornelia]]'', ang pamilyang Romano na nagmamay-ari ng lupain. Noong Gitnang Panahon, ito ay pagmamay-ari ng mga konde ni [[Lavagna]], mga panginoon ng [[Carpena]] at ni [[Luni, Italy|Luni]]. Noong 1254, ibinigay ito ni [[Papa Inocencio IV]] kay [[Nicolò Fieschi]], na humawak dito hanggang 1276, nang ang nayon ay makuha ng [[Republika ng Genova]]. == Mga pangunahing tanawin == Binabanggit sa mga dokumentong mula 1276 hanggang 1277 ang pagkakaroon ng isang kastilyo. Gayunpaman, ang mga labi ng kastilyo ay hindi pa natutuklasan at ang lokasyon ng bakuran ng kastilyo ay hindi tiyak. Ang tanging mga guho sa Corniglia ay kabilang sa mga kutang [[Genova|Genoves]], isang matibay na tanggulan sa isang bangin na bumabagsak sa dagat, na nagmula pa noong humigit-kumulang 1556. Ang simbahang parokya, ang Chiesa San Pietro, ay itinayo sa pagitan ng 1334-1351 gamit ang lokal na bato. Ang loob ay may tatlong nabe sa estilong [[Arkitekturang Baroko|Baroko]]. Ang palabinyagan ay mula pa noong ika-12 siglo. Noong 2016, isang ipinintang larawan noong ika-17 siglo ng pintor ng Corniglia na si Prospero Luxardi ang inilagay sa tabi ng altar. Ang malaking pintang langis na ito sa canvas ay naglalarawan ng mga misteryo ng Rosaryo at ng Paghuhukom. Ang bintana ng rosas ay gawa sa puting marmol na Carrara. Ang patyo ay pinatag ng mga [[Polikromo|polikromong]] cobblestone.<ref>{{Cite web |title=The Church of San Pietro |url=https://www.lecinqueterre.org/eng/arte/cornisanpietro.php |access-date=14 March 2024 |website=Le Cinque Terre.org}}</ref> == Kulturang popular == Ang pelikulang animando na ''[[Luca (pelikula noong 2021)|Luca]]'' noong 2021 ay inspirasyon ng mga bayan ng Cinque Terre. Bagama't ang kathang-isip na bayan ng [[Portorosso]] sa pelikula ay nakalagay sa isang baybayin, ang pangkat ng animasyon ng Pixar ay partikular na interesado sa Corniglia dahil sa mas liblib at hindi gaanong dinadayo ng mga turista.<ref>{{Cite web |last=Carey |first=Meredith |title=How Disney and Pixar's 'Luca' Built a Fictional Town Using the Best Parts of Cinque Terre |url=https://www.cntraveler.com/story/on-location-disney-pixars-luca |access-date=2021-06-20 |website=Condé Nast Traveler |language=en-US}}</ref> Ang salitang "CORNIGLIA" sa isang naka-estilong font ay ipinapakita pa nga sa mapa na kinaroroonan ng dalawang mangingisda (Giacomo at Tommaso) sa bangka sa pambungad na eksena ng pelikula, sa SES ng kathang-isip na bayan (mas papasok sa looban dahil ang label ay ipinapakita sa lupa, hindi sa baybayin gaya ng sa "PORTOROSSO" sa parehong font) at NNE ng kathang-isip na [[Isola del Mare]] ("Isla ng Dagat") kung saan nakatira si [[Alberto Scorfano]]. Ang lokasyon na ipinapakita ay halos tama. [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] gada8ogl8fwrj7hs1udauvi9x9so6iq 2203426 2203425 2026-04-18T06:23:00Z Ryomaandres 8044 2203426 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Info_San_Pietro_And_Corniglia_Liguria_Sep23_A7C_06712.jpg|left|thumb|Impormasyon tungkol sa Corniglia at San Pietro]] [[Talaksan:San_Pietro_Facade_Corniglia_Cinque_Terre_Sep23_R16_07508-Pano.jpg|thumb|Simbahan ni San Pietro]] [[Talaksan:Intérieur_Église_San_Pietro_Corniglia_-_Vernazza_(IT42)_-_2022-08-30_-_1.jpg|thumb|Mga nabe sa loob]] [[Talaksan:Cobbled_Pattern_San_Pietro_Church_Corniglia_Sep23_A7C_06730.jpg|thumb|Mga batong polikromo sa pasukan ng San Pietro]] Ang '''Corniglia''' ({{Langx|lij|Corniggia}}; lokal na {{Lang|lij|Curnigia}}) ay isang ''[[frazione]]'' ("nayon") sa loob ng [[comune]] ng [[Vernazza]] sa [[lalawigan ng La Spezia]], [[Liguria]], hilagang Italya, na may populasyon na humigit-kumulang 150 (noong 2016). Hindi tulad ng ibang mga lokalidad ng [[Cinque Terre]], ang Corniglia ay hindi direktang katabi ng baybayin. Sa halip, ito ay nasa tuktok ng isang promontoryo na may taas na humigit-kumulang 100 metro, na napapalibutan sa tatlong gilid ng mga [[ubasan]] at mga [[Hagdang pagsasaka|terasa]], ang ikaapat na bahagi ay matarik na pababa sa dagat. Upang makarating sa Corniglia, kinakailangang umakyat sa ''Lardarina'', isang mahabang hagdan na gawa sa ladrilyo na binubuo ng 33 hagdan na may 383 hagdan o, kung hindi man ay sundan ang isang kalsadang pang-sasakyan na, mula sa estasyon, ay patungo sa nayon. Minsan ay may tumatakbong maliit na bus. Ang nayon ay umaabot sa pangunahing kalsada, ang Daang Fieschi , at ang mga bahay ay may isang gilid na nakaharap sa kalsadang ito at ang isa naman ay nakaharap sa dagat. Ang Corniglia ay nailalarawan sa pamamagitan ng makikipot na kalsada. May terasa sa bato kung saan makikita ang lahat ng iba pang apat na nayon ng Cinque Terre, dalawa sa isang gilid at dalawa sa kabila. Ang estruktura ng pagpaplano ng bayan ay nagpapakita ng mga orihinal na katangian kumpara sa iba pang mga nayon: ang mga bahay ay mas mababa, at kamakailan lamang ay mas mataas, katulad ng sa mga nayon sa liblib na lugar. Nabanggit si Corniglia sa isang sikat na nobela ng ''[[Decameron]]'' ni [[Giovanni Boccaccio]] at sa nobelang ''The Invisible Circus'' ni [[Jennifer Egan]]. == Kasaysayan == Ang pinagmulan ng nayon ay nagsimula pa noong Panahon ng mga Romano gaya ng pinatutunayan ng pangalan, na nag-ugat kay ''[[Cornelia (gens)|Gens Cornelia]]'', ang pamilyang Romano na nagmamay-ari ng lupain. Noong Gitnang Panahon, ito ay pagmamay-ari ng mga konde ni [[Lavagna]], mga panginoon ng [[Carpena]] at ni [[Luni, Italy|Luni]]. Noong 1254, ibinigay ito ni [[Papa Inocencio IV]] kay [[Nicolò Fieschi]], na humawak dito hanggang 1276, nang ang nayon ay makuha ng [[Republika ng Genova]]. == Mga pangunahing tanawin == Binabanggit sa mga dokumentong mula 1276 hanggang 1277 ang pagkakaroon ng isang kastilyo. Gayunpaman, ang mga labi ng kastilyo ay hindi pa natutuklasan at ang lokasyon ng bakuran ng kastilyo ay hindi tiyak. Ang tanging mga guho sa Corniglia ay kabilang sa mga kutang [[Genova|Genoves]], isang matibay na tanggulan sa isang bangin na bumabagsak sa dagat, na nagmula pa noong humigit-kumulang 1556. Ang simbahang parokya, ang Chiesa San Pietro, ay itinayo sa pagitan ng 1334-1351 gamit ang lokal na bato. Ang loob ay may tatlong nabe sa estilong [[Arkitekturang Baroko|Baroko]]. Ang palabinyagan ay mula pa noong ika-12 siglo. Noong 2016, isang ipinintang larawan noong ika-17 siglo ng pintor ng Corniglia na si Prospero Luxardi ang inilagay sa tabi ng altar. Ang malaking pintang langis na ito sa canvas ay naglalarawan ng mga misteryo ng Rosaryo at ng Paghuhukom. Ang bintana ng rosas ay gawa sa puting marmol na Carrara. Ang patyo ay pinatag ng mga [[Polikromo|polikromong]] cobblestone.<ref>{{Cite web |title=The Church of San Pietro |url=https://www.lecinqueterre.org/eng/arte/cornisanpietro.php |access-date=14 March 2024 |website=Le Cinque Terre.org}}</ref> == Kulturang popular == Ang pelikulang animando na ''[[Luca (pelikula noong 2021)|Luca]]'' noong 2021 ay inspirasyon ng mga bayan ng Cinque Terre. Bagama't ang kathang-isip na bayan ng [[Portorosso]] sa pelikula ay nakalagay sa isang baybayin, ang pangkat ng animasyon ng Pixar ay partikular na interesado sa Corniglia dahil sa mas liblib at hindi gaanong dinadayo ng mga turista.<ref>{{Cite web |last=Carey |first=Meredith |title=How Disney and Pixar's 'Luca' Built a Fictional Town Using the Best Parts of Cinque Terre |url=https://www.cntraveler.com/story/on-location-disney-pixars-luca |access-date=2021-06-20 |website=Condé Nast Traveler |language=en-US}}</ref> Ang salitang "CORNIGLIA" sa isang naka-estilong font ay ipinapakita pa nga sa mapa na kinaroroonan ng dalawang mangingisda (Giacomo at Tommaso) sa bangka sa pambungad na eksena ng pelikula, sa SES ng kathang-isip na bayan (mas papasok sa looban dahil ang label ay ipinapakita sa lupa, hindi sa baybayin gaya ng sa "PORTOROSSO" sa parehong font) at NNE ng kathang-isip na [[Isola del Mare]] ("Isla ng Dagat") kung saan nakatira si [[Alberto Scorfano]]. Ang lokasyon na ipinapakita ay halos tama. ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Province of La Spezia}}{{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] mqljtxxxmr2i6ebvmecrokqx4v8rp7t 0 337830 2203423 2026-04-18T06:21:29Z Jojit fb 38 Inilipat ni Jojit fb ang pahinang [[Kathy de la Cruz]] sa [[Katy de la Cruz]] 2203423 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Katy de la Cruz]] kl61bdguszhhy1rf4huh466k5965jte 0 337831 2203430 2026-04-18T06:26:40Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1322360079|Vernazza]]" 2203430 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Vernazza|native_name=Vernasa|image_skyline=Vernazza and the sea, Cinque Terre, Italy.jpg|image_caption=Vernazza na tanaw mula sa Daang Azure|image_shield=Vernazza-Stemma.svg|coordinates={{coord|44|08|N|09|41|E|display=inline,title}}|region=[[Liguria]]|province=[[Lalawigan ng La Spezia|La Spezia]] (SP)|established_date=1861|frazioni=[[Corniglia]], Drignana, Muro, {{Ill|Prevo (Vernazza)|it|lt=Prevo}}, {{Ill|San Bernardino (Vernazza)|it|lt=San Bernardino}}|mayor=Marco Fenelli|mayor_party=Vernazza-Corniglia|area_total_km2=12.3|elevation_m=3|population_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://demo.istat.it/app/?i=D7B&l=en&a=2024 |title=Monthly Demographic Balance |language=en,it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics]] |access-date=4 October 2024}}</ref>|population_demonym=Vernazzesi|postal_code=19018|area_code=0187|istat=011030|saint=Margarita ang Birhen|day=Hulyo 20|website={{Official URL}}}}Ang '''Vernazza''' ({{Langx|lij|Vernassa}}, lokal na {{Lang|lij|Vernasa}} {{Langx|la|Vulnetia}}) ay isang bayan at {{Lang|it|[[comune]]}} Matatagpuan sa [[lalawigan ng La Spezia]], [[Liguria]], hilagang-kanlurang [[Italya]]. Isa ito sa limang bayan na bumubuo sa rehiyon ng [[Cinque Terre]]. Ang Vernazza ang pang-apat na bayan na patungo sa hilaga, walang trapiko ng sasakyan, at nananatiling isa sa mga pinakatunay na "mga nayon ng pangingisda" sa [[Rivierang Italyano]]. Ito lamang ang natural na daungan ng Cinque Terre at sikat sa mga eleganteng bahay nito.<ref>{{Cite news |date=2016-06-01 |title=A Virtual Tour of Italy's Coastal Villages: Cinque Terre - Tripoetic Blog |language=en-GB |work=Tripoetic Blog |url=http://blog.tripoetic.com/a-virtual-tour-of-italys-coastal-villages-cinque-terre/ |url-status=dead |access-date=2017-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170223044458/http://blog.tripoetic.com/a-virtual-tour-of-italys-coastal-villages-cinque-terre/ |archive-date=23 February 2017}}</ref> == Mga tala == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website}} * [http://www.carnets-de-voyages.fr/public/Italie/vernazza2.jpg Pictures of Vernazza] * [https://web.archive.org/web/20110719085841/http://www.strudel.de/index.php?option=com_content&view=article&id=68 Three panoramas of Vernazza] * [http://www.theheartofcinqueterre.com/slideshow.php Cinque Terre slideshow with 50 pictures] {{World Heritage Sites in Italy}}{{Province of La Spezia}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] dcjob89ea7ri3oosyuai3si7bp3kotl 2203432 2203430 2026-04-18T06:31:16Z Ryomaandres 8044 2203432 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Vernazza|native_name=Vernasa|image_skyline=Vernazza and the sea, Cinque Terre, Italy.jpg|image_caption=Vernazza na tanaw mula sa Daang Azure|image_shield=Vernazza-Stemma.svg|coordinates={{coord|44|08|N|09|41|E|display=inline,title}}|region=[[Liguria]]|province=[[Lalawigan ng La Spezia|La Spezia]] (SP)|established_date=1861|frazioni=[[Corniglia]], Drignana, Muro, {{Ill|Prevo (Vernazza)|it|lt=Prevo}}, {{Ill|San Bernardino (Vernazza)|it|lt=San Bernardino}}|mayor=Marco Fenelli|mayor_party=Vernazza-Corniglia|area_total_km2=12.3|elevation_m=3|population_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://demo.istat.it/app/?i=D7B&l=en&a=2024 |title=Monthly Demographic Balance |language=en,it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics]] |access-date=4 October 2024}}</ref>|population_demonym=Vernazzesi|postal_code=19018|area_code=0187|istat=011030|saint=Margarita ang Birhen|day=Hulyo 20|website={{Official URL}}}}Ang '''Vernazza''' ({{Langx|lij|Vernassa}}, lokal na {{Lang|lij|Vernasa}} {{Langx|la|Vulnetia}}) ay isang bayan at {{Lang|it|[[comune]]}} Matatagpuan sa [[lalawigan ng La Spezia]], [[Liguria]], hilagang-kanlurang [[Italya]]. Isa ito sa limang bayan na bumubuo sa rehiyon ng [[Cinque Terre]]. Ang Vernazza ang pang-apat na bayan na patungo sa hilaga, walang trapiko ng sasakyan, at nananatiling isa sa mga pinakatunay na "mga nayon ng pangingisda" sa [[Rivierang Italyano]]. Ito lamang ang natural na daungan ng Cinque Terre at sikat sa mga eleganteng bahay nito.<ref>{{Cite news |date=2016-06-01 |title=A Virtual Tour of Italy's Coastal Villages: Cinque Terre - Tripoetic Blog |language=en-GB |work=Tripoetic Blog |url=http://blog.tripoetic.com/a-virtual-tour-of-italys-coastal-villages-cinque-terre/ |url-status=dead |access-date=2017-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170223044458/http://blog.tripoetic.com/a-virtual-tour-of-italys-coastal-villages-cinque-terre/ |archive-date=23 February 2017}}</ref> Ang pangalang Vernazza ay hango sa Latin na pang-uring {{Lang|la|verna}}, na nangangahulugang "katutubo". Ang angkop na pinangalanang katutubong alak, ''vernaccia'' ("lokal" o "atin"), ay nakatulong sa pagsilang ng pangalan ng nayon. Isa ito sa [[I borghi più belli d'Italia|I Borghi più belli d'Italia]] ("Ang pinakamagandang nayon ng Italya").<ref>{{Cite web |title=Liguria |url=https://borghipiubelliditalia.it/liguria/ |access-date=31 July 2023 |language=it}}</ref> == Kasaysayan == Ang mga unang tala na kumikilala sa Vernazza bilang isang pinatibay na bayan ay mula pa noong 1080. Tinutukoy bilang isang aktibong himpilang pandagat ng [[Obertenghi]], isang pamilya ng mga maharlikang Italyano, ito ay malamang na isang punto ng pag-alis para sa mga puwersang pandagat na nagtatanggol laban sa mga pirata.<ref>{{Cite web |title=Turismo La Spezia |url=http://www.turismoprovincia.laspezia.it/it/localita/5-Terre-e-riviera/vernazza-corniglia/arte-e-cultura |archive-url=https://web.archive.org/web/20140203082455/http://www.turismoprovincia.laspezia.it/it/localita/5-Terre-e-riviera/vernazza-corniglia/arte-e-cultura |archive-date=2014-02-03 |access-date=10 August 2022}}</ref> [[Talaksan:Tower_Castello_Doria.jpg|alt=A round stone tower|left|thumb|Tore ng Castello Doria]] Sa sumunod na dalawang siglo, naging mahalaga ang Vernazza sa pananakop ng [[Republika ng Genova]] sa [[Liguria]], na nagbigay ng daungan, plota, at mga sundalo. Noong 1209, humigit-kumulang 90 sa pinakamakapangyarihang pamilya ng Vernazza ang nangakong tumalima sa republika ng Genova. Ang unang naitala na presensiya ng isang simbahan ay mula pa noong 1251, kung saan binanggit ang parokya ng [[:it:Chiesa di San Pietro (Vernazza)|San Pietro]] noong 1267. Ang pagtukoy sa [[:it:Chiesa di Santa Margherita (Vernazza)|Simbahan ni Santa Margherita d'Antiochia]] ng Vernazza ay nangyari noong 1318. Ang ilang iskolar ay may opinyon, dahil sa paggamit ng mga materyales at paraan ng konstruksiyon, na ang aktuwal na pagkakagawa ng Simbahan ng Santa Margherita d'Antiochia ay naganap nang mas maaga, noong ika-12 siglo. Ang Simbahan ng Santa Margherita d'Antiochia ay pinalawak at binago sa loob ng ika-16 at ika-17 siglo, at pagkatapos nito ay itinayo ang oktagonal na kampanaryo na tumataas mula sa abside. [[File:Vernazza_626.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vernazza_626.JPG|left|thumb|Tanaw mula sa timog]] Noong ika-15 siglo, itinuon ng Vernazza ang depensa nito laban sa kakila-kilabot at regular na nagaganap na mga pagsalakay ng mga pirata, sa pamamagitan ng pagtatayo ng isang matibay na pader. Noong kalagitnaan ng ika-17 siglo, tulad ng marami sa mga nayon ng Cinque Terre, dumanas ang Vernazza ng isang panahon ng pagbaba na negatibong nakaapekto sa produksiyon ng alak, at nagpahaba sa pagtatayo ng sistema ng mga daanan at daungan ng ''molo'' (mga nunal na itinayo upang protektahan laban sa malalakas na alon). Noong ika-19 na siglo, pagkatapos ng mahabang panahon ng pagtigil, bumalik ang Vernazza sa produksyon ng alak, pinalaki at lumikha ng mga bagong terasang dalisdis. Ang resulta ay isang muling pagpapasigla ng komersiyo ng Vernazza. Sa panahong ito rin, nagsimula ang pagtatayo ng linya ng tren ng [[Daambakal ng Genoa–Pisa|Genoa–La Spezia]], na nagtapos sa mahabang pagkakahiwalay ng Vernazza. Ang populasyon ng Vernazza ay tumaas ng 60% bilang resulta. Samantala, ang pagtatayo ng [[Basang Pambaybayin ng La Spezia|base militar ng La Spezia]] ay napatunayang mahalaga rin sa Vernazza sa pagbibigay ng trabaho para sa maraming miyembro ng komunidad. Sa pagdating ng ika-20 siglo, nakaranas ang Vernazza ng isang alon ng pangingibang-bayan dahil ang pagtatrabaho sa lupa ay itinuturing na mapanganib at sanhi ng sakit, at ang kakayahang higit pang pagsamantalahan ang agrikultura ay humina. == Mga tala == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website}} * [http://www.carnets-de-voyages.fr/public/Italie/vernazza2.jpg Pictures of Vernazza] * [https://web.archive.org/web/20110719085841/http://www.strudel.de/index.php?option=com_content&view=article&id=68 Three panoramas of Vernazza] * [http://www.theheartofcinqueterre.com/slideshow.php Cinque Terre slideshow with 50 pictures] {{World Heritage Sites in Italy}}{{Province of La Spezia}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] e6cwyxd8hihdewxqylbpletx881pelw 0 337832 2203435 2026-04-18T06:40:46Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1339122998|Manarola]]" 2203435 wikitext text/x-wiki {{Infobox frazione|name=Manarola|native_name=Manaea|image_skyline=Manarola NW Cinque Terre Sep23 A7C 07233.jpg|image_caption=View of Manarola|coordinates={{Coord|44|06|00|N|9|45|00|E|display=inline,title}}|region=[[Liguria]]|province=[[Province of La Spezia|La Spezia]] (SP)|comune=[[Riomaggiore]]|area_total_km2=2|elevation_m=3|population_total=353|gentilic=Manarolesi|postal_code=19017|area_code=0187|saint=[[Saint Lawrence]]|day=10 August}} [[Talaksan:Street_manarola.jpg|alt=Colorful street in Manarola, Cinque Terre|thumb|Makukulay na kalye sa Manarola, Cinque Terre]] [[Talaksan:Manarola_Buildings.JPG|thumb|Mga makasaysayang gusali ng Manarola]] [[Talaksan:Manarola_NW_Close_Cinque_Terre_Sep23_A7C_07231.jpg|thumb|Malapitang tanaw sa Manarola]] Ang '''Manarola''' ({{Lang|lij|Manaea}} (sa lokal na diyalekto) ay isang maliit na bayan, isang [[frazione]] (nayon) ng [[Comune|''comune'']] (munisipalidad) ng [[Riomaggiore]], sa [[lalawigan ng La Spezia]], [[Liguria]], [[Hilagang Italya]]. Ito ang pangalawa sa pinakamaliit sa mga sikat na bayan ng [[Cinque Terre]] na madalas puntahan ng mga turista, na may populasyon na 353. == Tingnan din == * [[Riomaggiore]] * [[Vernazza]] * [[Monterosso al Mare]] * [[Corniglia]] == Mga tala == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category}} * [http://panoramyjutra.pl/cinque-terre-manarola-riomaggiore-/index.html Virtual na paglilibot, Manarola] * [https://web.archive.org/web/20170622205245/http://mojawenecja.pl/2016/01/manarola-miasteczko-na-skalnym-osuwisku-cinque-terre/ Manarola photoblog] {{World Heritage Sites in Italy}}{{Province of La Spezia}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] 75c8pmq3bxdywt19cjoes6t5j0wijl5 2203437 2203435 2026-04-18T06:45:26Z Ryomaandres 8044 2203437 wikitext text/x-wiki {{Infobox frazione|name=Manarola|native_name=Manaea|image_skyline=Manarola NW Cinque Terre Sep23 A7C 07233.jpg|image_caption=View of Manarola|coordinates={{Coord|44|06|00|N|9|45|00|E|display=inline,title}}|region=[[Liguria]]|province=[[Province of La Spezia|La Spezia]] (SP)|comune=[[Riomaggiore]]|area_total_km2=2|elevation_m=3|population_total=353|gentilic=Manarolesi|postal_code=19017|area_code=0187|saint=[[Saint Lawrence]]|day=10 August}} [[Talaksan:Street_manarola.jpg|alt=Colorful street in Manarola, Cinque Terre|thumb|Makukulay na kalye sa Manarola, Cinque Terre]] [[Talaksan:Manarola_Buildings.JPG|thumb|Mga makasaysayang gusali ng Manarola]] [[Talaksan:Manarola_NW_Close_Cinque_Terre_Sep23_A7C_07231.jpg|thumb|Malapitang tanaw sa Manarola]] Ang '''Manarola''' ({{Lang|lij|Manaea}} (sa lokal na diyalekto) ay isang maliit na bayan, isang [[frazione]] (nayon) ng [[Comune|''comune'']] (munisipalidad) ng [[Riomaggiore]], sa [[lalawigan ng La Spezia]], [[Liguria]], [[Hilagang Italya]]. Ito ang pangalawa sa pinakamaliit sa mga sikat na bayan ng [[Cinque Terre]] na madalas puntahan ng mga turista, na may populasyon na 353. == Pangkalahatang-tanaw == [[Talaksan:Watermill_wheel_in_Manarola.jpg|left|thumb|Ang ''malaking gulong'' na maaaring pinagmulan ng pangalan ng nayon]] Ang Manarola ay maaaring ang pinakamatanda sa mga bayan sa Cinque Terre, kung saan ang batong-panulok ng simbahan, ang San Lorenzo, ay itinayo noong 1338. Ang lokal na diyalekto ay [[Manarolese]], na bahagyang naiiba sa mga diyalekto sa kalapit na lugar. Ang pangalang "Manarola" ay malamang na isang diyalektikong ebolusyon ng [[Wikang Latin|Latin]] na ''"Magna rota"'' . Sa diyalekto ng Manarolese, ito ay binago sa ''"Magna roea"'' na nangangahulugang "malaking gulong", malapit sa [[Mill wheel|gulong ng gilingan]] sa bayan. Ang Manarola ay may [[Manarola railway station|estasyon ng tren]] sa riles ng Genoa–Pisa. Ang mga pangunahing industriya ng Manarola ay tradisyonal na pangingisda at paggawa ng alak. . Ang lokal na alak, na tinatawag na ''[[Sciacchetrà]]'', ay lalong kilala; binabanggit sa mga sanggunian mula sa mga [[Sinaunang Roma|sinaunang sulating Romano]] ang mataas na kalidad ng alak na ginawa sa rehiyon. Sa mga nakaraang taon, ang Manarola at ang mga karatig-bayan nito ay naging mga sikat na destinasyon ng turista, lalo na sa mga buwan ng tag-araw. Kabilang sa mga atraksyong panturista sa rehiyon ang isang sikat na daanan para sa paglalakad sa pagitan ng Manarola at [[Riomaggiore]] (tinatawag na [[Via dell'Amore]], "Daanan ng Pag-ibig") at mga daanan para sa pag-hiking sa mga burol at ubasan sa itaas ng bayan. Ang Manarola ay isa sa limang nayon ng Cinque Terre. Karamihan sa mga bahay ay maliwanag at makulay. Ipinagdiwang ang Manarola sa mga ipinintang larawan ni [[Antonio Discovolo]] (1874–1956).<ref>Montefinale, Gino, ''Portovenere et le Cinque Terre. Con Illustrazioni a colori e testi in quattro lingue'' (Foto Turano, Milan, 1987)</ref> == Kultura == === Preseta di Manarola === Mula noong 1961, sa [[Christmas season|panahon ng Pasko]], isang mapang-akit na maliwanag na [[Nativity scene|belen]] ang itinayo sa burol na tinatanaw ang nayon, na ang mga karakter, na gawang-kamay ni Mario Andreoli, isang retiradong trabahador ng tren, ay binubuo ng libuo-libong ilaw na may mga espesyal na padron na nagbibigay sa representasyon ng kakaibang alindog sa mundo.<ref>{{Cite news |date=22 December 2022 |title=Manarola, è morto Mario Andreoli: aveva inventato il celebre presepe luminoso sulla collina |publisher=ilsecoloxix.it |agency=ilsecoloxix.it |url=https://www.ilsecoloxix.it/la-spezia/2022/12/22/news/manarola_e_morto_mario_andreoli_aveva_inventato_il_celebre_presepe_luminoso_sulla_collina-12427161/?ref=SEC-M7-S4-T1 |access-date=22 December 2022}}</ref><ref>{{Cite news |date=22 December 2022 |title=Morto Andreoli, l'inventore del presepe luminoso di Manarola |publisher=ansa.it |agency=ansa.it |url=https://www.ansa.it/liguria/notizie/2022/12/22/morto-andreoli-linventore-del-presepe-luminoso-di-manarola_e06dffe5-1ef8-4cac-bcd2-f73a6c372191.html |access-date=22 December 2022}}</ref> Itinayo ni Andreoli ang orihinal na sentro ng mga pigura ng kuna, na inilaan noong 2007 bilang pinakamalaking belen sa mundo. Ang mga estatwa ay gawa sa mga resikladong materyales. Ang pag-iilaw ng maliwanag na belen ay nangyayari taon-taon tuwing [[Disyembre 8]]. Noong mga araw bago ang ika-8 ng Disyembre 2022, ang petsa kung kailan sinindihan ang Belen, hiniling ni Andreoli na magpagawa ng mga paputok, isang pangyayaring hindi inaasahan nitong mga nakaraang taon. Noong ika-22 ng Disyembre 2022, namatay si Andreoli sa edad na 94. Ang kaniyang trabaho sa paglikha ng sabsaban, paghahanda at konserbasyon nito ay pangangasiwaan at pangangalagaan ng asosasyon na siyang nagpapangalan sa kaniya, na itinatag noong Nobyembre 2, 2017. === Via Crucis === Bukod sa sikat na kuna, noong panahon ng Pasko ng Pagkabuhay, lumikha si Andreoli ng isang maliwanag na [[Daan ng Krus|Via Crucis]] sa parehong burol. === Pista ni San Lorenzo === Para sa Festa di [[Lorenzo ng Roma|San Lorenzo]], lumikha si Andreoli ng isang maliwanag na representasyon ng santo sa ibabaw ng ihawan, ang lugar ng kaniyang maalamat na pagkamartir. == Tingnan din == * [[Riomaggiore]] * [[Vernazza]] * [[Monterosso al Mare]] * [[Corniglia]] == Mga tala == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category}} * [http://panoramyjutra.pl/cinque-terre-manarola-riomaggiore-/index.html Virtual na paglilibot, Manarola] * [https://web.archive.org/web/20170622205245/http://mojawenecja.pl/2016/01/manarola-miasteczko-na-skalnym-osuwisku-cinque-terre/ Manarola photoblog] {{World Heritage Sites in Italy}}{{Province of La Spezia}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] cvbncdyvg3jp1ylktcx40nwn9lbjpfp 0 337833 2203438 2026-04-18T06:51:49Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1294461484|Riomaggiore]]" 2203438 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Riomaggiore|native_name=Rimazùu|image_skyline=Riomaggiore From Ferry Cinque Terre Italy Sep23 A7C 07414.jpg|image_caption=Tanaw ng Riomaggiore mula sa dagat|image_shield=Coat of arms of Riomaggiore.svg|coordinates={{coord|44|06|N|09|45|E|display=inline,title}}|region=[[Liguria]]|province=[[Lalawigan ng La Spezia|La Spezia]] (SP)|established_date=1861|frazioni=Groppo, [[Manarola]], [[Volastra]]|mayor=Fabrizia Pecunia|mayor_party=Cittadini in comune|area_total_km2=10.27|elevation_m=35|population=1297|population_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://demo.istat.it/app/?i=D7B&l=en&a=2024 |title=Monthly Demographic Balance |language=en,it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics]] |access-date=4 October 2024}}</ref>|population_demonym=Riomaggioresi|postal_code=19017|area_code=0187|istat=011024|saint=[[San Juan Bautista]]|day=Hunyo 24|website={{Official URL}}}}Ang '''Riomaggiore''' ({{Langx|lij|Rimazzô}}, lokal na {{Lang|lij|Rimazùu}}<ref>{{Cite book |last=Frisoni |first=Gaetano |author-link=:it:Gaetano Frisoni |title=Dizionario Genovese-Italiano e Italiano-Genovese |publisher=Nuova Editrice Genovese |year=1910 |location=Genoa |language=it}}</ref>) ay isang nayon at ''[[comune]]'' (munisipalidad) sa [[lalawigan ng La Spezia]], na matatagpuan sa isang maliit [[Lambak|na lambak]] sa rehiyon ng [[Liguria]] sa [[Italya]]. Ito ang pinakatimog sa mga nayon ng [[Cinque Terre]]. == Tingnan din == * [[Binong Ligur]] * [[Manarola]] * [[Vernazza]] * [[Monterosso al Mare]] * [[Corniglia]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website}} * [http://www.emmeti.it/Welcome/Liguria/Cinqueterre/Riomaggiore/index.uk.html Welcome to Italy: Riomaggiore] * [http://panoramyjutra.pl/cinque-terre-manarola-riomaggiore-/index.html Virtual tour, Riomaggiore] {{Navboxes|list={{World Heritage Sites in Italy}} {{Province of La Spezia}}}}{{Authority control}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] egzuovui7j9egjs7zny8rte36nouk0a 2203439 2203438 2026-04-18T06:57:12Z Ryomaandres 8044 2203439 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Riomaggiore|native_name=Rimazùu|image_skyline=Riomaggiore From Ferry Cinque Terre Italy Sep23 A7C 07414.jpg|image_caption=Tanaw ng Riomaggiore mula sa dagat|image_shield=Coat of arms of Riomaggiore.svg|coordinates={{coord|44|06|N|09|45|E|display=inline,title}}|region=[[Liguria]]|province=[[Lalawigan ng La Spezia|La Spezia]] (SP)|established_date=1861|frazioni=Groppo, [[Manarola]], [[Volastra]]|mayor=Fabrizia Pecunia|mayor_party=Cittadini in comune|area_total_km2=10.27|elevation_m=35|population=1297|population_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://demo.istat.it/app/?i=D7B&l=en&a=2024 |title=Monthly Demographic Balance |language=en,it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics]] |access-date=4 October 2024}}</ref>|population_demonym=Riomaggioresi|postal_code=19017|area_code=0187|istat=011024|saint=[[San Juan Bautista]]|day=Hunyo 24|website={{Official URL}}}} Ang '''Riomaggiore''' ({{Langx|lij|Rimazzô}}, lokal na {{Lang|lij|Rimazùu}}<ref>{{Cite book |last=Frisoni |first=Gaetano |author-link=:it:Gaetano Frisoni |title=Dizionario Genovese-Italiano e Italiano-Genovese |publisher=Nuova Editrice Genovese |year=1910 |location=Genoa |language=it}}</ref>) ay isang nayon at ''[[comune]]'' (munisipalidad) sa [[lalawigan ng La Spezia]], na matatagpuan sa isang maliit [[Lambak|na lambak]] sa rehiyon ng [[Liguria]] sa [[Italya]]. Ito ang pinakatimog sa mga nayon ng [[Cinque Terre]]. [[File:Italy_507.jpg|left|thumb|Riomaggiore, ang pinakatimog na nayon ng [[Cinque Terre]]]] Ang nayon, na itinayo noong unang bahagi ng ika-13 siglo, ay kilala sa makasaysayang katangian at alak na gawa ng mga [[ubasan]] ng bayan. Ang Riomaggiore ay nasa rehiyon ng [[Riviera di Levante]]. Mayroon itong baybayin sa [[Golpo ng Genova]] sa [[Dagat Mediteraneo|Mediteraneo]], na may maliit na dalampasigan at [[Wharf|pantalan]] na napapaligiran ng mga[[bahay tore]] . Ang pangunahing kalye ng Riomaggiore ay ang Via Colombo, kung saan matatagpuan ang maraming restawran, bar, at tindahan. Ang ''[[Via dell'Amore]]'' ay isang landas na nag-uugnay sa Riomaggiore sa ''[[frazione]]'' ng [[Manarola]] nito, bahagi din ng Cinque Terre. Ang Riomaggiore ang pinakatimog na nayon ng Cinque Terre, na lahat ay konektado sa pamamagitan ng [[Trail|daanan]]. Ang tubig at gilid ng bundok ay idineklarang mga [[Liwasang pambansa|pambansang parke]]. Inpirasyon ang Riomaggiore sa pinta ni [[Telemaco Signorini]] (1835 &#x2013; 1901), isa sa mga artista ng grupong [[Macchiaioli]]. == Transportasyon == Ang [[estasyon ng tren ng Riomaggiore]] ay nasa [[Daambakal ng Genoa–Pisa|riles ng tren ng Genoa–Pisa]]. Ito ay pinaglilingkuran ng mga tren na pinapatakbo ng [[Trenitalia]], kabilang ang mga serbisyo mula sa La Spezia Centrale. == Kulturang popular == Ang Riomaggiore ay tinukoy sa 2014 driving video game na ''[[Forza Horizon 2]]''. Ang Riomaggiore at iba pang mga bayan ng Cinque Terre ang naging inspirasyon para sa kathang-isip na Portorosso sa pelikulang animado na ''[[Luca (pelikula noong 2021)|Luca]]'' noong 2021.<ref>{{Cite web |last=Carey |first=Meredith |date=28 April 2021 |title=How Disney and Pixar's 'Luca' Built a Fictional Town Using the Best Parts of Cinque Terre |url=https://www.cntraveler.com/story/on-location-disney-pixars-luca |access-date=20 June 2021 |website=Condé Nast Traveler |language=en-US}}</ref> == Tingnan din == * [[Binong Ligur]] * [[Manarola]] * [[Vernazza]] * [[Monterosso al Mare]] * [[Corniglia]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website}} * [http://www.emmeti.it/Welcome/Liguria/Cinqueterre/Riomaggiore/index.uk.html Welcome to Italy: Riomaggiore] * [http://panoramyjutra.pl/cinque-terre-manarola-riomaggiore-/index.html Virtual tour, Riomaggiore] {{Navboxes|list={{World Heritage Sites in Italy}} {{Province of La Spezia}}}}{{Authority control}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] 71mj7crf9cx0zr8zan1ozq5betbrbbv 2203440 2203439 2026-04-18T06:57:36Z Ryomaandres 8044 2203440 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Riomaggiore|native_name=Rimazùu|image_skyline=Riomaggiore From Ferry Cinque Terre Italy Sep23 A7C 07414.jpg|image_caption=Tanaw ng Riomaggiore mula sa dagat|image_shield=Coat of arms of Riomaggiore.svg|coordinates={{coord|44|06|N|09|45|E|display=inline,title}}|region=[[Liguria]]|province=[[Lalawigan ng La Spezia|La Spezia]] (SP)|established_date=1861|frazioni=Groppo, [[Manarola]], [[Volastra]]|mayor=Fabrizia Pecunia|mayor_party=Cittadini in comune|area_total_km2=10.27|elevation_m=35|population=1297|population_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://demo.istat.it/app/?i=D7B&l=en&a=2024 |title=Monthly Demographic Balance |language=en,it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics]] |access-date=4 October 2024}}</ref>|population_demonym=Riomaggioresi|postal_code=19017|area_code=0187|istat=011024|saint=[[San Juan Bautista]]|day=Hunyo 24|website={{Official URL}}}} Ang '''Riomaggiore''' ({{Langx|lij|Rimazzô}}, lokal na {{Lang|lij|Rimazùu}}<ref>{{Cite book |last=Frisoni |first=Gaetano |author-link=:it:Gaetano Frisoni |title=Dizionario Genovese-Italiano e Italiano-Genovese |publisher=Nuova Editrice Genovese |year=1910 |location=Genoa |language=it}}</ref>) ay isang nayon at ''[[comune]]'' (munisipalidad) sa [[lalawigan ng La Spezia]], na matatagpuan sa isang maliit [[Lambak|na lambak]] sa rehiyon ng [[Liguria]] sa [[Italya]]. Ito ang pinakatimog sa mga nayon ng [[Cinque Terre]]. Ang nayon, na itinayo noong unang bahagi ng ika-13 siglo, ay kilala sa makasaysayang katangian at alak na gawa ng mga [[ubasan]] ng bayan. Ang Riomaggiore ay nasa rehiyon ng [[Riviera di Levante]]. Mayroon itong baybayin sa [[Golpo ng Genova]] sa [[Dagat Mediteraneo|Mediteraneo]], na may maliit na dalampasigan at [[Wharf|pantalan]] na napapaligiran ng mga[[bahay tore]] . Ang pangunahing kalye ng Riomaggiore ay ang Via Colombo, kung saan matatagpuan ang maraming restawran, bar, at tindahan. Ang ''[[Via dell'Amore]]'' ay isang landas na nag-uugnay sa Riomaggiore sa ''[[frazione]]'' ng [[Manarola]] nito, bahagi din ng Cinque Terre. Ang Riomaggiore ang pinakatimog na nayon ng Cinque Terre, na lahat ay konektado sa pamamagitan ng [[Trail|daanan]]. Ang tubig at gilid ng bundok ay idineklarang mga [[Liwasang pambansa|pambansang parke]]. Inpirasyon ang Riomaggiore sa pinta ni [[Telemaco Signorini]] (1835 &#x2013; 1901), isa sa mga artista ng grupong [[Macchiaioli]]. == Transportasyon == Ang [[estasyon ng tren ng Riomaggiore]] ay nasa [[Daambakal ng Genoa–Pisa|riles ng tren ng Genoa–Pisa]]. Ito ay pinaglilingkuran ng mga tren na pinapatakbo ng [[Trenitalia]], kabilang ang mga serbisyo mula sa La Spezia Centrale. == Kulturang popular == Ang Riomaggiore ay tinukoy sa 2014 driving video game na ''[[Forza Horizon 2]]''. Ang Riomaggiore at iba pang mga bayan ng Cinque Terre ang naging inspirasyon para sa kathang-isip na Portorosso sa pelikulang animado na ''[[Luca (pelikula noong 2021)|Luca]]'' noong 2021.<ref>{{Cite web |last=Carey |first=Meredith |date=28 April 2021 |title=How Disney and Pixar's 'Luca' Built a Fictional Town Using the Best Parts of Cinque Terre |url=https://www.cntraveler.com/story/on-location-disney-pixars-luca |access-date=20 June 2021 |website=Condé Nast Traveler |language=en-US}}</ref> == Tingnan din == * [[Binong Ligur]] * [[Manarola]] * [[Vernazza]] * [[Monterosso al Mare]] * [[Corniglia]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website}} * [http://www.emmeti.it/Welcome/Liguria/Cinqueterre/Riomaggiore/index.uk.html Welcome to Italy: Riomaggiore] * [http://panoramyjutra.pl/cinque-terre-manarola-riomaggiore-/index.html Virtual tour, Riomaggiore] {{Navboxes|list={{World Heritage Sites in Italy}} {{Province of La Spezia}}}}{{Authority control}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] 2i20s2tynigigha3l0mo8dbr9gbclhl 2203441 2203440 2026-04-18T06:58:49Z Ryomaandres 8044 2203441 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Riomaggiore|native_name=Rimazùu|image_skyline=Riomaggiore From Ferry Cinque Terre Italy Sep23 A7C 07414.jpg|image_caption=Tanaw ng Riomaggiore mula sa dagat|image_shield=Coat of arms of Riomaggiore.svg|coordinates={{coord|44|06|N|09|45|E|display=inline,title}}|region=[[Liguria]]|province=[[Lalawigan ng La Spezia|La Spezia]] (SP)|established_date=1861|frazioni=Groppo, [[Manarola]], [[Volastra]]|mayor=Fabrizia Pecunia|mayor_party=Cittadini in comune|area_total_km2=10.27|elevation_m=35|population=1297|population_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://demo.istat.it/app/?i=D7B&l=en&a=2024 |title=Monthly Demographic Balance |language=en,it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics]] |access-date=4 October 2024}}</ref>|population_demonym=Riomaggioresi|postal_code=19017|area_code=0187|istat=011024|saint=[[San Juan Bautista]]|day=Hunyo 24|website={{Official URL}}}} Ang '''Riomaggiore''' ({{Langx|lij|Rimazzô}}, lokal na {{Lang|lij|Rimazùu}}<ref>{{Cite book |last=Frisoni |first=Gaetano |author-link=:it:Gaetano Frisoni |title=Dizionario Genovese-Italiano e Italiano-Genovese |publisher=Nuova Editrice Genovese |year=1910 |location=Genoa |language=it}}</ref>) ay isang nayon at ''[[comune]]'' (munisipalidad) sa [[lalawigan ng La Spezia]], na matatagpuan sa isang maliit [[Lambak|na lambak]] sa rehiyon ng [[Liguria]] sa [[Italya]]. Ito ang pinakatimog sa mga nayon ng [[Cinque Terre]]. [[File:Italy_507.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Italy_507.jpg|left|thumb|Riomaggiore, ang pinakatimog na nayon ng [[:en:Cinque_Terre|Cinque Terre]]]] Ang nayon, na itinayo noong unang bahagi ng ika-13 siglo, ay kilala sa makasaysayang katangian at alak na gawa ng mga [[ubasan]] ng bayan. Ang Riomaggiore ay nasa rehiyon ng [[Riviera di Levante]]. Mayroon itong baybayin sa [[Golpo ng Genova]] sa [[Dagat Mediteraneo|Mediteraneo]], na may maliit na dalampasigan at [[Wharf|pantalan]] na napapaligiran ng mga[[bahay tore]] . Ang pangunahing kalye ng Riomaggiore ay ang Via Colombo, kung saan matatagpuan ang maraming restawran, bar, at tindahan. Ang ''[[Via dell'Amore]]'' ay isang landas na nag-uugnay sa Riomaggiore sa ''[[frazione]]'' ng [[Manarola]] nito, bahagi din ng Cinque Terre. Ang Riomaggiore ang pinakatimog na nayon ng Cinque Terre, na lahat ay konektado sa pamamagitan ng [[Trail|daanan]]. Ang tubig at gilid ng bundok ay idineklarang mga [[Liwasang pambansa|pambansang parke]]. Inpirasyon ang Riomaggiore sa pinta ni [[Telemaco Signorini]] (1835 &#x2013; 1901), isa sa mga artista ng grupong [[Macchiaioli]]. == Transportasyon == Ang [[estasyon ng tren ng Riomaggiore]] ay nasa [[Daambakal ng Genoa–Pisa|riles ng tren ng Genoa–Pisa]]. Ito ay pinaglilingkuran ng mga tren na pinapatakbo ng [[Trenitalia]], kabilang ang mga serbisyo mula sa La Spezia Centrale. == Kulturang popular == Ang Riomaggiore ay tinukoy sa 2014 driving video game na ''[[Forza Horizon 2]]''. Ang Riomaggiore at iba pang mga bayan ng Cinque Terre ang naging inspirasyon para sa kathang-isip na Portorosso sa pelikulang animado na ''[[Luca (pelikula noong 2021)|Luca]]'' noong 2021.<ref>{{Cite web |last=Carey |first=Meredith |date=28 April 2021 |title=How Disney and Pixar's 'Luca' Built a Fictional Town Using the Best Parts of Cinque Terre |url=https://www.cntraveler.com/story/on-location-disney-pixars-luca |access-date=20 June 2021 |website=Condé Nast Traveler |language=en-US}}</ref> == Tingnan din == * [[Binong Ligur]] * [[Manarola]] * [[Vernazza]] * [[Monterosso al Mare]] * [[Corniglia]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website}} * [http://www.emmeti.it/Welcome/Liguria/Cinqueterre/Riomaggiore/index.uk.html Welcome to Italy: Riomaggiore] * [http://panoramyjutra.pl/cinque-terre-manarola-riomaggiore-/index.html Virtual tour, Riomaggiore] {{Navboxes|list={{World Heritage Sites in Italy}} {{Province of La Spezia}}}}{{Authority control}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] 37xbou8u8wkf1o07zyutqzq3qere1ll 2203442 2203441 2026-04-18T06:59:09Z Ryomaandres 8044 2203442 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Riomaggiore|native_name=Rimazùu|image_skyline=Riomaggiore From Ferry Cinque Terre Italy Sep23 A7C 07414.jpg|image_caption=Tanaw ng Riomaggiore mula sa dagat|image_shield=Coat of arms of Riomaggiore.svg|coordinates={{coord|44|06|N|09|45|E|display=inline,title}}|region=[[Liguria]]|province=[[Lalawigan ng La Spezia|La Spezia]] (SP)|established_date=1861|frazioni=Groppo, [[Manarola]], [[Volastra]]|mayor=Fabrizia Pecunia|mayor_party=Cittadini in comune|area_total_km2=10.27|elevation_m=35|population=1297|population_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://demo.istat.it/app/?i=D7B&l=en&a=2024 |title=Monthly Demographic Balance |language=en,it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics]] |access-date=4 October 2024}}</ref>|population_demonym=Riomaggioresi|postal_code=19017|area_code=0187|istat=011024|saint=[[San Juan Bautista]]|day=Hunyo 24|website={{Official URL}}}} Ang '''Riomaggiore''' ({{Langx|lij|Rimazzô}}, lokal na {{Lang|lij|Rimazùu}}<ref>{{Cite book |last=Frisoni |first=Gaetano |author-link=:it:Gaetano Frisoni |title=Dizionario Genovese-Italiano e Italiano-Genovese |publisher=Nuova Editrice Genovese |year=1910 |location=Genoa |language=it}}</ref>) ay isang nayon at ''[[comune]]'' (munisipalidad) sa [[lalawigan ng La Spezia]], na matatagpuan sa isang maliit [[Lambak|na lambak]] sa rehiyon ng [[Liguria]] sa [[Italya]]. Ito ang pinakatimog sa mga nayon ng [[Cinque Terre]]. [[File:Italy_507.jpg|left|thumb|Riomaggiore, ang pinakatimog na nayon ng [[:en:Cinque_Terre|Cinque Terre]]]] Ang nayon, na itinayo noong unang bahagi ng ika-13 siglo, ay kilala sa makasaysayang katangian at alak na gawa ng mga [[ubasan]] ng bayan. Ang Riomaggiore ay nasa rehiyon ng [[Riviera di Levante]]. Mayroon itong baybayin sa [[Golpo ng Genova]] sa [[Dagat Mediteraneo|Mediteraneo]], na may maliit na dalampasigan at [[Wharf|pantalan]] na napapaligiran ng mga[[bahay tore]] . Ang pangunahing kalye ng Riomaggiore ay ang Via Colombo, kung saan matatagpuan ang maraming restawran, bar, at tindahan. Ang ''[[Via dell'Amore]]'' ay isang landas na nag-uugnay sa Riomaggiore sa ''[[frazione]]'' ng [[Manarola]] nito, bahagi din ng Cinque Terre. Ang Riomaggiore ang pinakatimog na nayon ng Cinque Terre, na lahat ay konektado sa pamamagitan ng [[Trail|daanan]]. Ang tubig at gilid ng bundok ay idineklarang mga [[Liwasang pambansa|pambansang parke]]. Inpirasyon ang Riomaggiore sa pinta ni [[Telemaco Signorini]] (1835 &#x2013; 1901), isa sa mga artista ng grupong [[Macchiaioli]]. == Transportasyon == Ang [[estasyon ng tren ng Riomaggiore]] ay nasa [[Daambakal ng Genoa–Pisa|riles ng tren ng Genoa–Pisa]]. Ito ay pinaglilingkuran ng mga tren na pinapatakbo ng [[Trenitalia]], kabilang ang mga serbisyo mula sa La Spezia Centrale. == Kulturang popular == Ang Riomaggiore ay tinukoy sa 2014 driving video game na ''[[Forza Horizon 2]]''. Ang Riomaggiore at iba pang mga bayan ng Cinque Terre ang naging inspirasyon para sa kathang-isip na Portorosso sa pelikulang animado na ''[[Luca (pelikula noong 2021)|Luca]]'' noong 2021.<ref>{{Cite web |last=Carey |first=Meredith |date=28 April 2021 |title=How Disney and Pixar's 'Luca' Built a Fictional Town Using the Best Parts of Cinque Terre |url=https://www.cntraveler.com/story/on-location-disney-pixars-luca |access-date=20 June 2021 |website=Condé Nast Traveler |language=en-US}}</ref> == Tingnan din == * [[Binong Ligur]] * [[Manarola]] * [[Vernazza]] * [[Monterosso al Mare]] * [[Corniglia]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website}} * [http://www.emmeti.it/Welcome/Liguria/Cinqueterre/Riomaggiore/index.uk.html Welcome to Italy: Riomaggiore] * [http://panoramyjutra.pl/cinque-terre-manarola-riomaggiore-/index.html Virtual tour, Riomaggiore] {{Navboxes|list={{World Heritage Sites in Italy}} {{Province of La Spezia}}}}{{Authority control}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] goeodag7rqgc0cat001usysg1n9mlzs 2203443 2203442 2026-04-18T06:59:32Z Ryomaandres 8044 2203443 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Riomaggiore|native_name=Rimazùu|image_skyline=Riomaggiore From Ferry Cinque Terre Italy Sep23 A7C 07414.jpg|image_caption=Tanaw ng Riomaggiore mula sa dagat|image_shield=Coat of arms of Riomaggiore.svg|coordinates={{coord|44|06|N|09|45|E|display=inline,title}}|region=[[Liguria]]|province=[[Lalawigan ng La Spezia|La Spezia]] (SP)|established_date=1861|frazioni=Groppo, [[Manarola]], [[Volastra]]|mayor=Fabrizia Pecunia|mayor_party=Cittadini in comune|area_total_km2=10.27|elevation_m=35|population=1297|population_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://demo.istat.it/app/?i=D7B&l=en&a=2024 |title=Monthly Demographic Balance |language=en,it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics]] |access-date=4 October 2024}}</ref>|population_demonym=Riomaggioresi|postal_code=19017|area_code=0187|istat=011024|saint=[[San Juan Bautista]]|day=Hunyo 24|website={{Official URL}}}} Ang '''Riomaggiore''' ({{Langx|lij|Rimazzô}}, lokal na {{Lang|lij|Rimazùu}}<ref>{{Cite book |last=Frisoni |first=Gaetano |author-link=:it:Gaetano Frisoni |title=Dizionario Genovese-Italiano e Italiano-Genovese |publisher=Nuova Editrice Genovese |year=1910 |location=Genoa |language=it}}</ref>) ay isang nayon at ''[[comune]]'' (munisipalidad) sa [[lalawigan ng La Spezia]], na matatagpuan sa isang maliit [[Lambak|na lambak]] sa rehiyon ng [[Liguria]] sa [[Italya]]. Ito ang pinakatimog sa mga nayon ng [[Cinque Terre]]. [[Talaksan:Italy_507.jpg|left|thumb|Riomaggiore, ang pinakatimog na nayon ng [[Cinque_Terre|Cinque Terre]]]] Ang nayon, na itinayo noong unang bahagi ng ika-13 siglo, ay kilala sa makasaysayang katangian at alak na gawa ng mga [[ubasan]] ng bayan. Ang Riomaggiore ay nasa rehiyon ng [[Riviera di Levante]]. Mayroon itong baybayin sa [[Golpo ng Genova]] sa [[Dagat Mediteraneo|Mediteraneo]], na may maliit na dalampasigan at [[Wharf|pantalan]] na napapaligiran ng mga[[bahay tore]] . Ang pangunahing kalye ng Riomaggiore ay ang Via Colombo, kung saan matatagpuan ang maraming restawran, bar, at tindahan. Ang ''[[Via dell'Amore]]'' ay isang landas na nag-uugnay sa Riomaggiore sa ''[[frazione]]'' ng [[Manarola]] nito, bahagi din ng Cinque Terre. Ang Riomaggiore ang pinakatimog na nayon ng Cinque Terre, na lahat ay konektado sa pamamagitan ng [[Trail|daanan]]. Ang tubig at gilid ng bundok ay idineklarang mga [[Liwasang pambansa|pambansang parke]]. Inpirasyon ang Riomaggiore sa pinta ni [[Telemaco Signorini]] (1835 &#x2013; 1901), isa sa mga artista ng grupong [[Macchiaioli]]. == Transportasyon == Ang [[estasyon ng tren ng Riomaggiore]] ay nasa [[Daambakal ng Genoa–Pisa|riles ng tren ng Genoa–Pisa]]. Ito ay pinaglilingkuran ng mga tren na pinapatakbo ng [[Trenitalia]], kabilang ang mga serbisyo mula sa La Spezia Centrale. == Kulturang popular == Ang Riomaggiore ay tinukoy sa 2014 driving video game na ''[[Forza Horizon 2]]''. Ang Riomaggiore at iba pang mga bayan ng Cinque Terre ang naging inspirasyon para sa kathang-isip na Portorosso sa pelikulang animado na ''[[Luca (pelikula noong 2021)|Luca]]'' noong 2021.<ref>{{Cite web |last=Carey |first=Meredith |date=28 April 2021 |title=How Disney and Pixar's 'Luca' Built a Fictional Town Using the Best Parts of Cinque Terre |url=https://www.cntraveler.com/story/on-location-disney-pixars-luca |access-date=20 June 2021 |website=Condé Nast Traveler |language=en-US}}</ref> == Tingnan din == * [[Binong Ligur]] * [[Manarola]] * [[Vernazza]] * [[Monterosso al Mare]] * [[Corniglia]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website}} * [http://www.emmeti.it/Welcome/Liguria/Cinqueterre/Riomaggiore/index.uk.html Welcome to Italy: Riomaggiore] * [http://panoramyjutra.pl/cinque-terre-manarola-riomaggiore-/index.html Virtual tour, Riomaggiore] {{Navboxes|list={{World Heritage Sites in Italy}} {{Province of La Spezia}}}}{{Authority control}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] qnbz7tlu9mfu8m8rtkp9dvllxgf34q5 2203446 2203443 2026-04-18T07:05:57Z Ryomaandres 8044 2203446 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Riomaggiore|native_name=Rimazùu|image_skyline=Riomaggiore From Ferry Cinque Terre Italy Sep23 A7C 07414.jpg|image_caption=Tanaw ng Riomaggiore mula sa dagat|image_shield=Coat of arms of Riomaggiore.svg|coordinates={{coord|44|06|N|09|45|E|display=inline,title}}|region=[[Liguria]]|province=[[Lalawigan ng La Spezia|La Spezia]] (SP)|established_date=1861|frazioni=Groppo, [[Manarola]], [[Volastra]]|mayor=Fabrizia Pecunia|mayor_party=Cittadini in comune|area_total_km2=10.27|elevation_m=35|population=1297|population_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://demo.istat.it/app/?i=D7B&l=en&a=2024 |title=Monthly Demographic Balance |language=en,it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics]] |access-date=4 October 2024}}</ref>|population_demonym=Riomaggioresi|postal_code=19017|area_code=0187|istat=011024|saint=[[San Juan Bautista]]|day=Hunyo 24|website={{Official URL}}}} Ang '''Riomaggiore''' ({{Langx|lij|Rimazzô}}, lokal na {{Lang|lij|Rimazùu}}<ref>{{Cite book |last=Frisoni |first=Gaetano |author-link=:it:Gaetano Frisoni |title=Dizionario Genovese-Italiano e Italiano-Genovese |publisher=Nuova Editrice Genovese |year=1910 |location=Genoa |language=it}}</ref>) ay isang nayon at ''[[comune]]'' (munisipalidad) sa [[lalawigan ng La Spezia]], na matatagpuan sa isang maliit [[Lambak|na lambak]] sa rehiyon ng [[Liguria]] sa [[Italya]]. Ito ang pinakatimog sa mga nayon ng [[Cinque Terre]]. Ang nayon, na itinayo noong unang bahagi ng ika-13 siglo, ay kilala sa makasaysayang katangian at alak na gawa ng mga [[ubasan]] ng bayan. Ang Riomaggiore ay nasa rehiyon ng [[Riviera di Levante]]. Mayroon itong baybayin sa [[Golpo ng Genova]] sa [[Dagat Mediteraneo|Mediteraneo]], na may maliit na dalampasigan at [[Wharf|pantalan]] na napapaligiran ng mga[[bahay tore]] . Ang pangunahing kalye ng Riomaggiore ay ang Via Colombo, kung saan matatagpuan ang maraming restawran, bar, at tindahan. Ang ''[[Via dell'Amore]]'' ay isang landas na nag-uugnay sa Riomaggiore sa ''[[frazione]]'' ng [[Manarola]] nito, bahagi din ng Cinque Terre. Ang Riomaggiore ang pinakatimog na nayon ng Cinque Terre, na lahat ay konektado sa pamamagitan ng [[Trail|daanan]]. Ang tubig at gilid ng bundok ay idineklarang mga [[Liwasang pambansa|pambansang parke]]. Inpirasyon ang Riomaggiore sa pinta ni [[Telemaco Signorini]] (1835 &#x2013; 1901), isa sa mga artista ng grupong [[Macchiaioli]]. == Kasaysayan == Ang pangalan ng lugar ay malamang na nagmula sa anyong Latin na Rivus Maior. Ang pinagmulan ng nayon ng Riomaggiore, ayon sa isang sinaunang alamat na ipinasa nang pasalita ngunit hindi kinumpirma ng mga makasaysayang sanggunian, ay nagsimula pa noong ika-8 siglo. Sinasabing isang grupo ng mga Griyegong baktwit, na nakatakas sa pag-uusig ng ikonoklastikong Emperador na si [[Leon III ang Isauriano]], pagkatapos ng iba't ibang pagbabago, ay dumaong sa dulo ng Montenero at nagtatag ng mga pamayanan sa tagaytay. Ang mga pamayanang ito, na kinabibilangan ng Cacinagora, Sericò, Montenero, Limen, at Casale, ay kalaunan ay isinama sa Marka ng [[Obertenga]]. Pagkatapos lamang ng taong 1000, dahil sa mas mahigpit na seguridad na nakamit sa [[Dagat Ligur]] kasama ang mga tagumpay na nakamit ng [[Republika ng Genova]] laban sa mga pamayanan ng mga pirata ng Saraseno, ang mga naninirahan sa mga orihinal na pamayanan sa tuktok ng burol ay unti-unting nakababa nang ligtas patungo sa dagat, kaya't nabuo ang unang sentro ng nayon ng Riomaggiore, na matatagpuan sa kasalukuyang distrito ng Marina. Ang mga unang talaang pangkasaysayan ng lugar ng Riomaggiore ay nagsimula pa noong 1251, nang ang mga naninirahan sa distrito ng [[Carpena (Riccò del Golfo di Spezia)|Carpena]] ay nagtipon upang manumpa ng katapatan sa Republika ng Genova sa digmaan nito laban sa [[Republika ng Pisa|Pisa]]. Gayunpaman, noong panahong iyon, ang mga nayon ay nasasakupan pa rin ng Markes Turcotti, panginoon ng [[Ripalta (Borghetto di Vara)|Ripalta]], malapit sa [[Borghetto di Vara]], na nagtayo ng lokal na [[Kastilyo ng Riomaggiore|kastilyo]] at iba pang mga kuta noong bandang 1260. Di-nagtagal pagkatapos nito, ang teritoryo ng Riomaggiore ay napasa sa pamamahala ni [[Nicolò Fieschi]], na ibinenta ito sa Genova noong 1276 kasama ang iba pang mga nayon ng Cinque Terre at isang malaking bahagi ng silangang Liguria. == Transportasyon == Ang [[estasyon ng tren ng Riomaggiore]] ay nasa [[Daambakal ng Genoa–Pisa|riles ng tren ng Genoa–Pisa]]. Ito ay pinaglilingkuran ng mga tren na pinapatakbo ng [[Trenitalia]], kabilang ang mga serbisyo mula sa La Spezia Centrale. == Kulturang popular == Ang Riomaggiore ay tinukoy sa 2014 driving video game na ''[[Forza Horizon 2]]''. Ang Riomaggiore at iba pang mga bayan ng Cinque Terre ang naging inspirasyon para sa kathang-isip na Portorosso sa pelikulang animado na ''[[Luca (pelikula noong 2021)|Luca]]'' noong 2021.<ref>{{Cite web |last=Carey |first=Meredith |date=28 April 2021 |title=How Disney and Pixar's 'Luca' Built a Fictional Town Using the Best Parts of Cinque Terre |url=https://www.cntraveler.com/story/on-location-disney-pixars-luca |access-date=20 June 2021 |website=Condé Nast Traveler |language=en-US}}</ref> == Tingnan din == * [[Binong Ligur]] * [[Manarola]] * [[Vernazza]] * [[Monterosso al Mare]] * [[Corniglia]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website}} * [http://www.emmeti.it/Welcome/Liguria/Cinqueterre/Riomaggiore/index.uk.html Welcome to Italy: Riomaggiore] * [http://panoramyjutra.pl/cinque-terre-manarola-riomaggiore-/index.html Virtual tour, Riomaggiore] {{Navboxes|list={{World Heritage Sites in Italy}} {{Province of La Spezia}}}}{{Authority control}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] k5up40yr7f2qxuygnlwn9aa6l7ouyop 2203447 2203446 2026-04-18T07:11:59Z Ryomaandres 8044 2203447 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Riomaggiore|native_name=Rimazùu|image_skyline=Riomaggiore From Ferry Cinque Terre Italy Sep23 A7C 07414.jpg|image_caption=Tanaw ng Riomaggiore mula sa dagat|image_shield=Coat of arms of Riomaggiore.svg|coordinates={{coord|44|06|N|09|45|E|display=inline,title}}|region=[[Liguria]]|province=[[Lalawigan ng La Spezia|La Spezia]] (SP)|established_date=1861|frazioni=Groppo, [[Manarola]], [[Volastra]]|mayor=Fabrizia Pecunia|mayor_party=Cittadini in comune|area_total_km2=10.27|elevation_m=35|population=1297|population_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://demo.istat.it/app/?i=D7B&l=en&a=2024 |title=Monthly Demographic Balance |language=en,it |publisher=[[Italian National Institute of Statistics]] |access-date=4 October 2024}}</ref>|population_demonym=Riomaggioresi|postal_code=19017|area_code=0187|istat=011024|saint=[[San Juan Bautista]]|day=Hunyo 24|website={{Official URL}}}} Ang '''Riomaggiore''' ({{Langx|lij|Rimazzô}}, lokal na {{Lang|lij|Rimazùu}}<ref>{{Cite book |last=Frisoni |first=Gaetano |author-link=:it:Gaetano Frisoni |title=Dizionario Genovese-Italiano e Italiano-Genovese |publisher=Nuova Editrice Genovese |year=1910 |location=Genoa |language=it}}</ref>) ay isang nayon at ''[[comune]]'' (munisipalidad) sa [[lalawigan ng La Spezia]], na matatagpuan sa isang maliit [[Lambak|na lambak]] sa rehiyon ng [[Liguria]] sa [[Italya]]. Ito ang pinakatimog sa mga nayon ng [[Cinque Terre]]. Ang nayon, na itinayo noong unang bahagi ng ika-13 siglo, ay kilala sa makasaysayang katangian at alak na gawa ng mga [[ubasan]] ng bayan. Ang Riomaggiore ay nasa rehiyon ng [[Riviera di Levante]]. Mayroon itong baybayin sa [[Golpo ng Genova]] sa [[Dagat Mediteraneo|Mediteraneo]], na may maliit na dalampasigan at [[Wharf|pantalan]] na napapaligiran ng mga [[bahay tore]] . Ang pangunahing kalye ng Riomaggiore ay ang Via Colombo, kung saan matatagpuan ang maraming restawran, bar, at tindahan. Ang ''[[Via dell'Amore]]'' ay isang landas na nag-uugnay sa Riomaggiore sa ''[[frazione]]'' ng [[Manarola]] nito, bahagi din ng Cinque Terre. Ang Riomaggiore ang pinakatimog na nayon ng Cinque Terre, na lahat ay konektado sa pamamagitan ng [[Trail|daanan]]. Ang tubig at gilid ng bundok ay idineklarang mga [[Liwasang pambansa|pambansang parke]]. Inpirasyon ang Riomaggiore sa pinta ni [[Telemaco Signorini]] (1835 &#x2013; 1901), isa sa mga artista ng grupong [[Macchiaioli]]. == Kasaysayan == Ang pangalan ng lugar ay malamang na nagmula sa anyong Latin na Rivus Maior. Ang pinagmulan ng nayon ng Riomaggiore, ayon sa isang sinaunang alamat na ipinasa nang pasalita ngunit hindi kinumpirma ng mga makasaysayang sanggunian, ay nagsimula pa noong ika-8 siglo. Sinasabing isang grupo ng mga Griyegong baktwit, na nakatakas sa pag-uusig ng ikonoklastikong Emperador na si [[Leon III ang Isauriano]], pagkatapos ng iba't ibang pagbabago, ay dumaong sa dulo ng Montenero at nagtatag ng mga pamayanan sa tagaytay. Ang mga pamayanang ito, na kinabibilangan ng Cacinagora, Sericò, Montenero, Limen, at Casale, ay kalaunan ay isinama sa Marka ng [[Obertenga]]. Pagkatapos lamang ng taong 1000, dahil sa mas mahigpit na seguridad na nakamit sa [[Dagat Ligur]] kasama ang mga tagumpay na nakamit ng [[Republika ng Genova]] laban sa mga pamayanan ng mga pirata ng Saraseno, ang mga naninirahan sa mga orihinal na pamayanan sa tuktok ng burol ay unti-unting nakababa nang ligtas patungo sa dagat, kaya't nabuo ang unang sentro ng nayon ng Riomaggiore, na matatagpuan sa kasalukuyang distrito ng Marina. Ang mga unang talaang pangkasaysayan ng lugar ng Riomaggiore ay nagsimula pa noong 1251, nang ang mga naninirahan sa distrito ng [[Carpena (Riccò del Golfo di Spezia)|Carpena]] ay nagtipon upang manumpa ng katapatan sa Republika ng Genova sa digmaan nito laban sa [[Republika ng Pisa|Pisa]]. Gayunpaman, noong panahong iyon, ang mga nayon ay nasasakupan pa rin ng Markes Turcotti, panginoon ng [[Ripalta (Borghetto di Vara)|Ripalta]], malapit sa [[Borghetto di Vara]], na nagtayo ng lokal na [[Kastilyo ng Riomaggiore|kastilyo]] at iba pang mga kuta noong bandang 1260. Di-nagtagal pagkatapos nito, ang teritoryo ng Riomaggiore ay napasa sa pamamahala ni [[Nicolò Fieschi]], na ibinenta ito sa Genova noong 1276 kasama ang iba pang mga nayon ng Cinque Terre at isang malaking bahagi ng silangang Liguria. == Transportasyon == Ang [[estasyon ng tren ng Riomaggiore]] ay nasa [[Daambakal ng Genoa–Pisa|riles ng tren ng Genoa–Pisa]]. Ito ay pinaglilingkuran ng mga tren na pinapatakbo ng [[Trenitalia]], kabilang ang mga serbisyo mula sa La Spezia Centrale. == Kulturang popular == Ang Riomaggiore ay tinukoy sa 2014 driving video game na ''[[Forza Horizon 2]]''. Ang Riomaggiore at iba pang mga bayan ng Cinque Terre ang naging inspirasyon para sa kathang-isip na Portorosso sa pelikulang animado na ''[[Luca (pelikula noong 2021)|Luca]]'' noong 2021.<ref>{{Cite web |last=Carey |first=Meredith |date=28 April 2021 |title=How Disney and Pixar's 'Luca' Built a Fictional Town Using the Best Parts of Cinque Terre |url=https://www.cntraveler.com/story/on-location-disney-pixars-luca |access-date=20 June 2021 |website=Condé Nast Traveler |language=en-US}}</ref> == Tingnan din == * [[Binong Ligur]] * [[Manarola]] * [[Vernazza]] * [[Monterosso al Mare]] * [[Corniglia]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website}} * [http://www.emmeti.it/Welcome/Liguria/Cinqueterre/Riomaggiore/index.uk.html Welcome to Italy: Riomaggiore] * [http://panoramyjutra.pl/cinque-terre-manarola-riomaggiore-/index.html Virtual tour, Riomaggiore] {{Navboxes|list={{World Heritage Sites in Italy}} {{Province of La Spezia}}}}{{Authority control}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] ch9vnnxhb2duvv60k1pranakct1akqw 0 337834 2203445 2026-04-18T07:01:40Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Leo III ang Isauriano]] sa [[Leon III ang Isauriano]] 2203445 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Leon III ang Isauriano]] m64ebioq9vhf3fvfe3q3qd1lbe9j5e9 1 337835 2203455 2026-04-18T07:17:02Z Ryomaandres 8044 Bagong pahina: {{AlamBaNinyoUsapan|Abril 18|2026}} 2203455 wikitext text/x-wiki {{AlamBaNinyoUsapan|Abril 18|2026}} k9elv9q4eq5o9s30bmhhu88sepf6vwm 1 337836 2203456 2026-04-18T07:17:08Z Ryomaandres 8044 Bagong pahina: {{AlamBaNinyoUsapan|Abril 18|2026}} 2203456 wikitext text/x-wiki {{AlamBaNinyoUsapan|Abril 18|2026}} k9elv9q4eq5o9s30bmhhu88sepf6vwm 1 337837 2203457 2026-04-18T07:17:44Z Ryomaandres 8044 Bagong pahina: {{AlamBaNinyoUsapan|Abril 18|2026}} 2203457 wikitext text/x-wiki {{AlamBaNinyoUsapan|Abril 18|2026}} k9elv9q4eq5o9s30bmhhu88sepf6vwm 1 337838 2203458 2026-04-18T07:17:46Z Ryomaandres 8044 Bagong pahina: {{AlamBaNinyoUsapan|Abril 18|2026}} 2203458 wikitext text/x-wiki {{AlamBaNinyoUsapan|Abril 18|2026}} k9elv9q4eq5o9s30bmhhu88sepf6vwm 1 337839 2203459 2026-04-18T07:17:48Z Ryomaandres 8044 Bagong pahina: {{AlamBaNinyoUsapan|Abril 18|2026}} 2203459 wikitext text/x-wiki {{AlamBaNinyoUsapan|Abril 18|2026}} k9elv9q4eq5o9s30bmhhu88sepf6vwm 1 337840 2203460 2026-04-18T07:17:50Z Ryomaandres 8044 Bagong pahina: {{AlamBaNinyoUsapan|Abril 18|2026}} 2203460 wikitext text/x-wiki {{AlamBaNinyoUsapan|Abril 18|2026}} k9elv9q4eq5o9s30bmhhu88sepf6vwm 10 337841 2203466 2026-04-18T07:34:07Z Ryomaandres 8044 Bagong pahina: {{Navbox |name = World Heritage Sites in Italy | bodyclass = hlist |title = [[List of World Heritage Sites in Italy|World Heritage Sites in Italy]] |state = {{{state|autocollapse}}} | group1 = [[Hilagang-kanlurang Italya|Hilagang-kanluran]] | list1 = * [[Crespi d'Adda]] * [[Genoa]] ** [[Sentrong pangkasaysayan ng Genova|Sentrong pangkasaysayan]] * [[Ivrea]] * [[Mantua]] at [[Sabbioneta]] * [[Monte San Giorgio]]¹ * [[Porto Venere]], [[Palmaria (pulo)|Palmaria]], T... 2203466 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = World Heritage Sites in Italy | bodyclass = hlist |title = [[List of World Heritage Sites in Italy|World Heritage Sites in Italy]] |state = {{{state|autocollapse}}} | group1 = [[Hilagang-kanlurang Italya|Hilagang-kanluran]] | list1 = * [[Crespi d'Adda]] * [[Genoa]] ** [[Sentrong pangkasaysayan ng Genova|Sentrong pangkasaysayan]] * [[Ivrea]] * [[Mantua]] at [[Sabbioneta]] * [[Monte San Giorgio]]¹ * [[Porto Venere]], [[Palmaria (pulo)|Palmaria]], [[Tino (pulo)|Tino]], and [[Tinetto]], [[Cinque Terre]] * [[Mga Tirahan ng Maharlikang Pamilya ng Saboya]] * Mga tanawin ng [[Daambakal ng Recia]] sa [[Daambakal ng Albula|Albula]] / [[Daambakal ng Bernina|Bernina]]¹ * [[Mga Guhit sa Bato sa Valcamonica]] * [[Sacri Monti ng Piamonte at Lombardia|''Sacri Monti'' ng Piamonte at Lombardia]] * [[Santa Maria delle Grazie (Milan)|Santa Maria delle Grazie, Milan]] * [[Tanawin ng Ubasan ng Piamonte: Langhe-Roero at Monferrato| Tanawin ng Ubasan ng Piamonte]]: [[Langhe]]-[[Roero]] at [[Montferrat|Monferrato]] | group2 = [[Hilagang-silangang Italya|Hilagang-silangan]] | list2 = * [[Aquileia]] * Ang mga [[Dolomita]] * [[Ferrara]] * Le Colline del [[Prosecco]] di [[Conegliano]] e [[Valdobbiadene]] * [[Katedral ng Modena]], [[Torre della Ghirlandina]], at [[Modena|Piazza Grande, Modena]] * [[Orto botanico di Padova]] * [[Mga ikalabing-apat na siklo ng fresco ng Padua]] * [[Mga portico ng Bolonia]] * [[Ravenna|Ravenna]] * [[Venecia]] * [[Verona]] * [[Lungsod ng Vicenza at ang mga Palladianong Villa ng Veneto]] | group3 = [[Gitnang Italya|Gitna]] | list3 = * [[Assisi]] at [[Basilica ng San Francisco ng Asis]] * Mga Etruskong Nekropolis ng [[Cerveteri]] at [[Tarquinia]] * [[Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa| Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa - Montecatini Terme]] * [[Sentrong Pangkasaysayan Florencia|Florencia]] * [[Villa Adriana|Villa ni Adriano]] * [[Mga Villa at Hardin ng Medici sa Toscana]] * [[Piazza dei Miracoli|Piazza del Duomo, Pisa]] * [[Pienza]] * [[Roma]]² * [[San Gimignano]] * [[Siena]] * [[Urbino]] * [[Val d'Orcia]] * [[Villa d'Este]] | group4 = [[Katimugang Italy|Timog]] | list4 = * [[Alberobello]] * [[Baybaying Amalfitana]] * [[Daang Apia]] (kabilang ang [[Via Traiana]]) * [[Castel del Monte, Apulia]] * [[Parco Nazionale del Cilento, Vallo di Diano e Alburni|Liwasang Pambansa ng Cilento at Vallo di Diano]], [[Paestum]] and [[Velia]], [[Certosa di Padula]] * [[Erculaneo]] * [[Oplontis]] at [[Villa Poppaea]] * [[Napoles]] ** [[Sentrong Pangkasaysayan ng Napoles|Sentrong Pangkasaysayan]] * [[Sentrong Pangkasaysayan ng Caserta]], [[Akwedukto ng Vanvitelli], at [[San Leucio|Complex ng San Leucio]] * [[Pompeya]] * [[Sassi di Matera]] | group5 = [[Kapuluang Italya|Mga pulo]] | list5 = * [[Kapuluang Eolico]] * [[Arabe-Normandong Palermo at ang mga Simbahang Katedral ng Cefalù at Monreale]] * [[Valle dei Templi| Pook Arkeolohiko ng Agrigento]] * [[Su Nuraxi (Barumini)|Mga nuraghe ng Barumini]] * [[Domus de Janas]] * [[Bundok Etna]] * [[Siracusa, Sicilia|Siracusa]] at [[Nekropolis ng Pantalica]] * [[Val di Noto]] * [[Villa Romana del Casale]] | group6 = Buong bansa | list6 = * [[Mga Lombardo sa Italya: Mga Pook ng Kapangyarihan (568–774 A.D.)]] ** [[Brescia]] ** [[Cividale del Friuli]] ** [[Castelseprio (liwasang arkeolohiko)|Castelseprio]] ** [[Spoleto]] ** [[Templo ng Clitumnus]] matatagpuan sa [[Campello sul Clitunno]] ** [[Santa Sofia, Benevento|Santa Sofia]] matatagpuan sa [[Benevento]] ** [[Santuwaryo ng Monte Sant'Angelo]] matatagpuan sa [[Monte Sant'Angelo]] * [[Mga Prehistorikong tirahang nakapilote sa paligid ng Alpes]]³ * [[Mga Sinuana at Primitibong Gubat ng Haya sa Carpatos at Iba Pang Rehiyon ng Europa]]⁴ * [[Mga Gawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: Stato da Terra – kanlurang Stato da Mar |Mga Gawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo]]⁵ ** [[Bergamo]] ** [[Palmanova]] ** [[Peschiera del Garda]] | below = * {{sup|1}} kasama ang [[Suwisa]] * {{sup|2}} kasama ang [[Holy See]] * {{sup|3}} kasama ang [[Austria]], [[Pransiya]], [[Alemanya]], [[Eslobenya]], at [[Suwisa]] * {{sup|4}} kasama ang 17 ibang bansa * {{sup|5}} kasama ang [[Kroasya]] at [[Montenegro]] }}<noinclude> {{navbox documentation}} [[Category:Europe World Heritage Site templates|Italy]] [[Category:Italy history templates]] </noinclude> roix5z28p11fngg814l0dhx0rrn0amf 2203468 2203466 2026-04-18T07:35:36Z Ryomaandres 8044 2203468 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = World Heritage Sites in Italy | bodyclass = hlist |title = [[List of World Heritage Sites in Italy|World Heritage Sites in Italy]] |state = {{{state|autocollapse}}} | group1 = [[Hilagang-kanlurang Italya|Hilagang-kanluran]] | list1 = * [[Crespi d'Adda]] * [[Genoa]] ** [[Sentrong pangkasaysayan ng Genova|Sentrong pangkasaysayan]] * [[Ivrea]] * [[Mantua]] at [[Sabbioneta]] * [[Monte San Giorgio]]¹ * [[Porto Venere]], [[Palmaria (pulo)|Palmaria]], [[Tino (pulo)|Tino]], and [[Tinetto]], [[Cinque Terre]] * [[Mga Tirahan ng Maharlikang Pamilya ng Saboya]] * Mga tanawin ng [[Daambakal ng Recia]] sa [[Daambakal ng Albula|Albula]] / [[Daambakal ng Bernina|Bernina]]¹ * [[Mga Guhit sa Bato sa Valcamonica]] * [[Sacri Monti ng Piamonte at Lombardia|''Sacri Monti'' ng Piamonte at Lombardia]] * [[Santa Maria delle Grazie (Milan)|Santa Maria delle Grazie, Milan]] * [[Tanawin ng Ubasan ng Piamonte: Langhe-Roero at Monferrato| Tanawin ng Ubasan ng Piamonte]]: [[Langhe]]-[[Roero]] at [[Montferrat|Monferrato]] | group2 = [[Hilagang-silangang Italya|Hilagang-silangan]] | list2 = * [[Aquileia]] * Ang mga [[Dolomita]] * [[Ferrara]] * Le Colline del [[Prosecco]] di [[Conegliano]] e [[Valdobbiadene]] * [[Katedral ng Modena]], [[Torre della Ghirlandina]], at [[Modena|Piazza Grande, Modena]] * [[Orto botanico di Padova]] * [[Mga ikalabing-apat na siklo ng fresco ng Padua]] * [[Mga portico ng Bolonia]] * [[Ravenna|Ravenna]] * [[Venecia]] * [[Verona]] * [[Lungsod ng Vicenza at ang mga Palladianong Villa ng Veneto]] | group3 = [[Gitnang Italya|Gitna]] | list3 = * [[Assisi]] at [[Basilica ng San Francisco ng Asis]] * Mga Etruskong Nekropolis ng [[Cerveteri]] at [[Tarquinia]] * [[Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa| Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa - Montecatini Terme]] * [[Sentrong Pangkasaysayan Florencia|Florencia]] * [[Villa Adriana|Villa ni Adriano]] * [[Mga Villa at Hardin ng Medici sa Toscana]] * [[Piazza dei Miracoli|Piazza del Duomo, Pisa]] * [[Pienza]] * [[Roma]]² * [[San Gimignano]] * [[Siena]] * [[Urbino]] * [[Val d'Orcia]] * [[Villa d'Este]] | group4 = [[Katimugang Italy|Timog]] | list4 = * [[Alberobello]] * [[Baybaying Amalfitana]] * [[Daang Apia]] (kabilang ang [[Via Traiana]]) * [[Castel del Monte, Apulia]] * [[Parco Nazionale del Cilento, Vallo di Diano e Alburni|Liwasang Pambansa ng Cilento at Vallo di Diano]], [[Paestum]] and [[Velia]], [[Certosa di Padula]] * [[Erculaneo]] * [[Oplontis]] at [[Villa Poppaea]] * [[Napoles]] ** [[Sentrong Pangkasaysayan ng Napoles|Sentrong Pangkasaysayan]] * [[Sentrong Pangkasaysayan ng Caserta]], [[Akwedukto ng Vanvitelli], at [[San Leucio|Complex ng San Leucio]] * [[Pompeya]] * [[Sassi di Matera]] | group5 = [[Kapuluang Italya|Mga pulo]] | list5 = * [[Kapuluang Eolico]] * [[Arabe-Normandong Palermo at ang mga Simbahang Katedral ng Cefalù at Monreale]] * [[Valle dei Templi| Pook Arkeolohiko ng Agrigento]] * [[Su Nuraxi (Barumini)|Mga nuraghe ng Barumini]] * [[Domus de Janas]] * [[Bundok Etna]] * [[Siracusa, Sicilia|Siracusa]] at [[Nekropolis ng Pantalica]] * [[Val di Noto]] * [[Villa Romana del Casale]] | group6 = Buong bansa | list6 = * [[Mga Lombardo sa Italya: Mga Pook ng Kapangyarihan (568–774 A.D.)]] ** [[Brescia]] ** [[Cividale del Friuli]] ** [[Castelseprio (liwasang arkeolohiko)|Castelseprio]] ** [[Spoleto]] ** [[Templo ng Clitumnus]] matatagpuan sa [[Campello sul Clitunno]] ** [[Santa Sofia, Benevento|Santa Sofia]] matatagpuan sa [[Benevento]] ** [[Santuwaryo ng Monte Sant'Angelo]] matatagpuan sa [[Monte Sant'Angelo]] * [[Mga Prehistorikong tirahang nakapilote sa paligid ng Alpes]]³ * [[Mga Sinuana at Primitibong Gubat ng Haya sa Carpatos at Iba Pang Rehiyon ng Europa]]⁴ * [[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: Stato da Terra – kanlurang Stato da Mar |Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo]]⁵ ** [[Bergamo]] ** [[Palmanova]] ** [[Peschiera del Garda]] | below = * {{sup|1}} kasama ang [[Suwisa]] * {{sup|2}} kasama ang [[Holy See]] * {{sup|3}} kasama ang [[Austria]], [[Pransiya]], [[Alemanya]], [[Eslobenya]], at [[Suwisa]] * {{sup|4}} kasama ang 17 ibang bansa * {{sup|5}} kasama ang [[Kroasya]] at [[Montenegro]] }}<noinclude> {{navbox documentation}} [[Category:Europe World Heritage Site templates|Italy]] [[Category:Italy history templates]] </noinclude> oz6if5w740hf55o3xm4u7lxn49k1nlh 2203469 2203468 2026-04-18T07:38:17Z Ryomaandres 8044 2203469 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = World Heritage Sites in Italy |bodyclass = hlist |title = [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya|Mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya]] |group1 = [[Hilagang-kanlurang Italya|Hilagang-kanluran]] |list1 = * [[Crespi d'Adda]] * [[Genoa]] ** [[Sentrong pangkasaysayan ng Genova|Sentrong pangkasaysayan]] * [[Ivrea]] * [[Mantua]] at [[Sabbioneta]] * [[Monte San Giorgio]]¹ * [[Porto Venere]], [[Palmaria (pulo)|Palmaria]], [[Tino (pulo)|Tino]], and [[Tinetto]], [[Cinque Terre]] * [[Mga Tirahan ng Maharlikang Pamilya ng Saboya]] * Mga tanawin ng [[Daambakal ng Recia]] sa [[Daambakal ng Albula|Albula]] / [[Daambakal ng Bernina|Bernina]]¹ * [[Mga Guhit sa Bato sa Valcamonica]] * [[Sacri Monti ng Piamonte at Lombardia|''Sacri Monti'' ng Piamonte at Lombardia]] * [[Santa Maria delle Grazie (Milan)|Santa Maria delle Grazie, Milan]] * [[Tanawin ng Ubasan ng Piamonte: Langhe-Roero at Monferrato| Tanawin ng Ubasan ng Piamonte]]: [[Langhe]]-[[Roero]] at [[Montferrat|Monferrato]] | group2 = [[Hilagang-silangang Italya|Hilagang-silangan]] | list2 = * [[Aquileia]] * Ang mga [[Dolomita]] * [[Ferrara]] * Le Colline del [[Prosecco]] di [[Conegliano]] e [[Valdobbiadene]] * [[Katedral ng Modena]], [[Torre della Ghirlandina]], at [[Modena|Piazza Grande, Modena]] * [[Orto botanico di Padova]] * [[Mga ikalabing-apat na siklo ng fresco ng Padua]] * [[Mga portico ng Bolonia]] * [[Ravenna|Ravenna]] * [[Venecia]] * [[Verona]] * [[Lungsod ng Vicenza at ang mga Palladianong Villa ng Veneto]] | group3 = [[Gitnang Italya|Gitna]] | list3 = * [[Assisi]] at [[Basilica ng San Francisco ng Asis]] * Mga Etruskong Nekropolis ng [[Cerveteri]] at [[Tarquinia]] * [[Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa| Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa - Montecatini Terme]] * [[Sentrong Pangkasaysayan Florencia|Florencia]] * [[Villa Adriana|Villa ni Adriano]] * [[Mga Villa at Hardin ng Medici sa Toscana]] * [[Piazza dei Miracoli|Piazza del Duomo, Pisa]] * [[Pienza]] * [[Roma]]² * [[San Gimignano]] * [[Siena]] * [[Urbino]] * [[Val d'Orcia]] * [[Villa d'Este]] | group4 = [[Katimugang Italy|Timog]] | list4 = * [[Alberobello]] * [[Baybaying Amalfitana]] * [[Daang Apia]] (kabilang ang [[Via Traiana]]) * [[Castel del Monte, Apulia]] * [[Parco Nazionale del Cilento, Vallo di Diano e Alburni|Liwasang Pambansa ng Cilento at Vallo di Diano]], [[Paestum]] and [[Velia]], [[Certosa di Padula]] * [[Erculaneo]] * [[Oplontis]] at [[Villa Poppaea]] * [[Napoles]] ** [[Sentrong Pangkasaysayan ng Napoles|Sentrong Pangkasaysayan]] * [[Sentrong Pangkasaysayan ng Caserta]], [[Akwedukto ng Vanvitelli], at [[San Leucio|Complex ng San Leucio]] * [[Pompeya]] * [[Sassi di Matera]] | group5 = [[Kapuluang Italya|Mga pulo]] | list5 = * [[Kapuluang Eolico]] * [[Arabe-Normandong Palermo at ang mga Simbahang Katedral ng Cefalù at Monreale]] * [[Valle dei Templi| Pook Arkeolohiko ng Agrigento]] * [[Su Nuraxi (Barumini)|Mga nuraghe ng Barumini]] * [[Domus de Janas]] * [[Bundok Etna]] * [[Siracusa, Sicilia|Siracusa]] at [[Nekropolis ng Pantalica]] * [[Val di Noto]] * [[Villa Romana del Casale]] | group6 = Buong bansa | list6 = * [[Mga Lombardo sa Italya: Mga Pook ng Kapangyarihan (568–774 A.D.)]] ** [[Brescia]] ** [[Cividale del Friuli]] ** [[Castelseprio (liwasang arkeolohiko)|Castelseprio]] ** [[Spoleto]] ** [[Templo ng Clitumnus]] matatagpuan sa [[Campello sul Clitunno]] ** [[Santa Sofia, Benevento|Santa Sofia]] matatagpuan sa [[Benevento]] ** [[Santuwaryo ng Monte Sant'Angelo]] matatagpuan sa [[Monte Sant'Angelo]] * [[Mga Prehistorikong tirahang nakapilote sa paligid ng Alpes]]³ * [[Mga Sinuana at Primitibong Gubat ng Haya sa Carpatos at Iba Pang Rehiyon ng Europa]]⁴ * [[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: Stato da Terra – kanlurang Stato da Mar |Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo]]⁵ ** [[Bergamo]] ** [[Palmanova]] ** [[Peschiera del Garda]] | below = * {{sup|1}} kasama ang [[Suwisa]] * {{sup|2}} kasama ang [[Holy See]] * {{sup|3}} kasama ang [[Austria]], [[Pransiya]], [[Alemanya]], [[Eslobenya]], at [[Suwisa]] * {{sup|4}} kasama ang 17 ibang bansa * {{sup|5}} kasama ang [[Kroasya]] at [[Montenegro]] }}<noinclude> {{navbox documentation}} [[Category:Europe World Heritage Site templates|Italy]] [[Category:Italy history templates]] </noinclude> bmfetsp750aq0w6hotrxeyzj7j8s6mm 2203470 2203469 2026-04-18T07:40:14Z Ryomaandres 8044 2203470 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = World Heritage Sites in Italy |title = [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya|Mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya]] |group1 = [[Hilagang-kanlurang Italya|Hilagang-kanluran]] |list1 = * [[Crespi d'Adda]] * [[Genoa]] ** [[Sentrong pangkasaysayan ng Genova|Sentrong pangkasaysayan]] * [[Ivrea]] * [[Mantua]] at [[Sabbioneta]] * [[Monte San Giorgio]]¹ * [[Porto Venere]], [[Palmaria (pulo)|Palmaria]], [[Tino (pulo)|Tino]], and [[Tinetto]], [[Cinque Terre]] * [[Mga Tirahan ng Maharlikang Pamilya ng Saboya]] * Mga tanawin ng [[Daambakal ng Recia]] sa [[Daambakal ng Albula|Albula]] / [[Daambakal ng Bernina|Bernina]]¹ * [[Mga Guhit sa Bato sa Valcamonica]] * [[Sacri Monti ng Piamonte at Lombardia|''Sacri Monti'' ng Piamonte at Lombardia]] * [[Santa Maria delle Grazie (Milan)|Santa Maria delle Grazie, Milan]] * [[Tanawin ng Ubasan ng Piamonte: Langhe-Roero at Monferrato| Tanawin ng Ubasan ng Piamonte]]: [[Langhe]]-[[Roero]] at [[Montferrat|Monferrato]] | group2 = [[Hilagang-silangang Italya|Hilagang-silangan]] | list2 = * [[Aquileia]] * Ang mga [[Dolomita]] * [[Ferrara]] * Le Colline del [[Prosecco]] di [[Conegliano]] e [[Valdobbiadene]] * [[Katedral ng Modena]], [[Torre della Ghirlandina]], at [[Modena|Piazza Grande, Modena]] * [[Orto botanico di Padova]] * [[Mga ikalabing-apat na siklo ng fresco ng Padua]] * [[Mga portico ng Bolonia]] * [[Ravenna|Ravenna]] * [[Venecia]] * [[Verona]] * [[Lungsod ng Vicenza at ang mga Palladianong Villa ng Veneto]] | group3 = [[Gitnang Italya|Gitna]] | list3 = * [[Assisi]] at [[Basilica ng San Francisco ng Asis]] * Mga Etruskong Nekropolis ng [[Cerveteri]] at [[Tarquinia]] * [[Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa| Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa - Montecatini Terme]] * [[Sentrong Pangkasaysayan Florencia|Florencia]] * [[Villa Adriana|Villa ni Adriano]] * [[Mga Villa at Hardin ng Medici sa Toscana]] * [[Piazza dei Miracoli|Piazza del Duomo, Pisa]] * [[Pienza]] * [[Roma]]² * [[San Gimignano]] * [[Siena]] * [[Urbino]] * [[Val d'Orcia]] * [[Villa d'Este]] | group4 = [[Katimugang Italy|Timog]] | list4 = * [[Alberobello]] * [[Baybaying Amalfitana]] * [[Daang Apia]] (kabilang ang [[Via Traiana]]) * [[Castel del Monte, Apulia]] * [[Parco Nazionale del Cilento, Vallo di Diano e Alburni|Liwasang Pambansa ng Cilento at Vallo di Diano]], [[Paestum]] and [[Velia]], [[Certosa di Padula]] * [[Erculaneo]] * [[Oplontis]] at [[Villa Poppaea]] * [[Napoles]] ** [[Sentrong Pangkasaysayan ng Napoles|Sentrong Pangkasaysayan]] * [[Sentrong Pangkasaysayan ng Caserta]], [[Akwedukto ng Vanvitelli], at [[San Leucio|Complex ng San Leucio]] * [[Pompeya]] * [[Sassi di Matera]] | group5 = [[Kapuluang Italya|Mga pulo]] | list5 = * [[Kapuluang Eolico]] * [[Arabe-Normandong Palermo at ang mga Simbahang Katedral ng Cefalù at Monreale]] * [[Valle dei Templi| Pook Arkeolohiko ng Agrigento]] * [[Su Nuraxi (Barumini)|Mga nuraghe ng Barumini]] * [[Domus de Janas]] * [[Bundok Etna]] * [[Siracusa, Sicilia|Siracusa]] at [[Nekropolis ng Pantalica]] * [[Val di Noto]] * [[Villa Romana del Casale]] | group6 = Buong bansa | list6 = * [[Mga Lombardo sa Italya: Mga Pook ng Kapangyarihan (568–774 A.D.)]] ** [[Brescia]] ** [[Cividale del Friuli]] ** [[Castelseprio (liwasang arkeolohiko)|Castelseprio]] ** [[Spoleto]] ** [[Templo ng Clitumnus]] matatagpuan sa [[Campello sul Clitunno]] ** [[Santa Sofia, Benevento|Santa Sofia]] matatagpuan sa [[Benevento]] ** [[Santuwaryo ng Monte Sant'Angelo]] matatagpuan sa [[Monte Sant'Angelo]] * [[Mga Prehistorikong tirahang nakapilote sa paligid ng Alpes]]³ * [[Mga Sinuana at Primitibong Gubat ng Haya sa Carpatos at Iba Pang Rehiyon ng Europa]]⁴ * [[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: Stato da Terra – kanlurang Stato da Mar |Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo]]⁵ ** [[Bergamo]] ** [[Palmanova]] ** [[Peschiera del Garda]] | below = * {{sup|1}} kasama ang [[Suwisa]] * {{sup|2}} kasama ang [[Holy See]] * {{sup|3}} kasama ang [[Austria]], [[Pransiya]], [[Alemanya]], [[Eslobenya]], at [[Suwisa]] * {{sup|4}} kasama ang 17 ibang bansa * {{sup|5}} kasama ang [[Kroasya]] at [[Montenegro]] }}<noinclude> {{navbox documentation}} [[Category:Europe World Heritage Site templates|Italy]] [[Category:Italy history templates]] </noinclude> 9x9gseqw8u2csqhm9xcrvl3iiydki9t 2203475 2203470 2026-04-18T08:21:21Z Ryomaandres 8044 2203475 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = World Heritage Sites in Italy |title = [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya|Mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya]] |groupstyle = padding:0.2em 1.0em; line-height:1.1em; <!--reduces wide gap between wrapped groupname lines--> |liststyle = padding:0.4em 0; line-height:1.4em; <!--otherwise lists can appear to form continuous whole--> |oddstyle = background:#f7f7f7; |evenstyle = background:transparent; |group1 = [[Hilagang-kanlurang Italya|Hilagang-kanluran]] |list1 = [[Crespi d'Adda]] • [[Genoa]] ([[Sentrong pangkasaysayan ng Genova|Sentrong pangkasaysayan]]) • [[Ivrea]] • [[Mantua]] at [[Sabbioneta]] • [[Monte San Giorgio]]¹ • [[Porto Venere]], [[Palmaria (pulo)|Palmaria]], [[Tino (pulo)|Tino]], at [[Tinetto]], [[Cinque Terre]] • [[Mga Tirahan ng Maharlikang Pamilya ng Saboya]] • Mga tanawin ng [[Daambakal ng Recia]] sa [[Daambakal ng Albula|Albula]] / [[Daambakal ng Bernina|Bernina]]¹ • [[Mga Guhit sa Bato sa Valcamonica]] • [[Sacri Monti ng Piamonte at Lombardia|''Sacri Monti'' ng Piamonte at Lombardia]] • [[Santa Maria delle Grazie (Milan)|Santa Maria delle Grazie, Milan]] • [[Tanawin ng Ubasan ng Piamonte: Langhe-Roero at Monferrato| Tanawin ng Ubasan ng Piamonte]]: [[Langhe]]-[[Roero]] at [[Montferrat|Monferrato]] | group2 = [[Hilagang-silangang Italya|Hilagang-silangan]] | list2 = [[Aquileia]] • Ang mga [[Dolomita]] • [[Ferrara]] • Le Colline del [[Prosecco]] di [[Conegliano]] e [[Valdobbiadene]] • [[Katedral ng Modena]], [[Torre della Ghirlandina]], at [[Modena|Piazza Grande, Modena]] • [[Orto botanico di Padova]] • [[Mga ikalabing-apat na siklo ng fresco ng Padua]] • [[Mga portico ng Bolonia]] • [[Ravenna|Ravenna]] • [[Venecia]] • [[Verona]] • [[Lungsod ng Vicenza at ang mga Palladianong Villa ng Veneto]] | group3 = [[Gitnang Italya|Gitna]] | list3 = [[Assisi]] at [[Basilica ng San Francisco ng Asis]] • Mga Etruskong Nekropolis ng [[Cerveteri]] at [[Tarquinia]] • [[Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa| Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa - Montecatini Terme]] • [[Sentrong Pangkasaysayan Florencia|Florencia]] • [[Villa Adriana|Villa ni Adriano]] • [[Mga Villa at Hardin ng Medici sa Toscana]] • [[Piazza dei Miracoli|Piazza del Duomo, Pisa]] • [[Pienza]] • [[Roma]]² • [[San Gimignano]] • [[Siena]] • [[Urbino]] • [[Val d'Orcia]] • [[Villa d'Este]] | group4 = [[Katimugang Italya|Timog]] | list4 = [[Alberobello]] • [[Baybaying Amalfitana]] • [[Daang Apia]] (kabilang ang [[Via Traiana]]) • [[Castel del Monte, Apulia]] • [[Parco Nazionale del Cilento, Vallo di Diano e Alburni|Liwasang Pambansa ng Cilento at Vallo di Diano]], [[Paestum]], at [[Velia]], [[Certosa di Padula]] • [[Erculaneo]] • [[Oplontis]] at [[Villa Poppaea]] • [[Napoles]] ([[Sentrong Pangkasaysayan ng Napoles|Sentrong Pangkasaysayan]]) • [[Sentrong Pangkasaysayan ng Caserta]], [[Akwedukto ng Vanvitelli]], at [[San Leucio|Complex ng San Leucio]] • [[Pompeya]] • [[Sassi di Matera]] | group5 = [[Kapuluang Italya|Mga pulo]] | list5 = [[Kapuluang Eolico]] • [[Arabe-Normandong Palermo at ang mga Simbahang Katedral ng Cefalù at Monreale]] • [[Valle dei Templi| Pook Arkeolohiko ng Agrigento]] • [[Su Nuraxi (Barumini)|Mga nuraghe ng Barumini]] • [[Domus de Janas]] • [[Bundok Etna]] • [[Siracusa, Sicilia|Siracusa]] at [[Nekropolis ng Pantalica]] • [[Val di Noto]] • [[Villa Romana del Casale]] | group6 = Buong bansa | list6 = [[Mga Lombardo sa Italya: Mga Pook ng Kapangyarihan (568–774 A.D.)]] ([[Brescia]] • [[Cividale del Friuli]] • [[Castelseprio (liwasang arkeolohiko)|Castelseprio]] • [[Spoleto]] • [[Templo ng Clitumnus]] matatagpuan sa [[Campello sul Clitunno]] • [[Santa Sofia, Benevento|Santa Sofia]] matatagpuan sa [[Benevento]] • [[Santuwaryo ng Monte Sant'Angelo]] matatagpuan sa [[Monte Sant'Angelo]]) • [[Mga Prehistorikong tirahang nakapilote sa paligid ng Alpes]]³ ([[Mga Sinuana at Primitibong Gubat ng Haya sa Carpatos at Iba Pang Rehiyon ng Europa]]⁴ • [[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: Stato da Terra – kanlurang Stato da Mar |Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo]]⁵ ([[Bergamo]] • [[Palmanova]] • [[Peschiera del Garda]]) | bellow = * {{sup|1}} kasama ang [[Suwisa]] * {{sup|2}} kasama ang [[Holy See]] * {{sup|3}} kasama ang [[Austria]], [[Pransiya]], [[Alemanya]], [[Eslobenya]], at [[Suwisa]] * {{sup|4}} kasama ang 17 ibang bansa * {{sup|5}} kasama ang [[Kroasya]] at [[Montenegro]] }}<noinclude> {{navbox documentation}} [[Category:Europe World Heritage Site templates|Italy]] [[Category:Italy history templates]] </noinclude> e6ne0qx8ldejkmt7hp6yx0b72j8os7s 2203477 2203475 2026-04-18T08:30:06Z Ryomaandres 8044 2203477 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = World Heritage Sites in Italy |title = [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya|Mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya]] |state = {{{state|autocollapse}}} |group1 = [[Hilagang-kanlurang Italya|Hilagang-kanluran]] |list1 = [[Crespi d'Adda]] • [[Genoa]] ([[Sentrong pangkasaysayan ng Genova|Sentrong pangkasaysayan]]) • [[Ivrea]] • [[Mantua]] at [[Sabbioneta]] • [[Monte San Giorgio]]¹ • [[Porto Venere]], [[Palmaria (pulo)|Palmaria]], [[Tino (pulo)|Tino]], at [[Tinetto]], [[Cinque Terre]] • [[Mga Tirahan ng Maharlikang Pamilya ng Saboya]] • Mga tanawin ng [[Daambakal ng Recia]] sa [[Daambakal ng Albula|Albula]] / [[Daambakal ng Bernina|Bernina]]¹ • [[Mga Guhit sa Bato sa Valcamonica]] • [[Sacri Monti ng Piamonte at Lombardia|''Sacri Monti'' ng Piamonte at Lombardia]] • [[Santa Maria delle Grazie (Milan)|Santa Maria delle Grazie, Milan]] • [[Tanawin ng Ubasan ng Piamonte: Langhe-Roero at Monferrato| Tanawin ng Ubasan ng Piamonte]]: [[Langhe]]-[[Roero]] at [[Montferrat|Monferrato]] | group2 = [[Hilagang-silangang Italya|Hilagang-silangan]] | list2 = [[Aquileia]] • Ang mga [[Dolomita]] • [[Ferrara]] • Le Colline del [[Prosecco]] di [[Conegliano]] e [[Valdobbiadene]] • [[Katedral ng Modena]], [[Torre della Ghirlandina]], at [[Modena|Piazza Grande, Modena]] • [[Orto botanico di Padova]] • [[Mga ikalabing-apat na siklo ng fresco ng Padua]] • [[Mga portico ng Bolonia]] • [[Ravenna|Ravenna]] • [[Venecia]] • [[Verona]] • [[Lungsod ng Vicenza at ang mga Palladianong Villa ng Veneto]] | group3 = [[Gitnang Italya|Gitna]] | list3 = [[Assisi]] at [[Basilica ng San Francisco ng Asis]] • Mga Etruskong Nekropolis ng [[Cerveteri]] at [[Tarquinia]] • [[Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa| Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa - Montecatini Terme]] • [[Sentrong Pangkasaysayan Florencia|Florencia]] • [[Villa Adriana|Villa ni Adriano]] • [[Mga Villa at Hardin ng Medici sa Toscana]] • [[Piazza dei Miracoli|Piazza del Duomo, Pisa]] • [[Pienza]] • [[Roma]]² • [[San Gimignano]] • [[Siena]] • [[Urbino]] • [[Val d'Orcia]] • [[Villa d'Este]] | group4 = [[Katimugang Italya|Timog]] | list4 = [[Alberobello]] • [[Baybaying Amalfitana]] • [[Daang Apia]] (kabilang ang [[Via Traiana]]) • [[Castel del Monte, Apulia]] • [[Parco Nazionale del Cilento, Vallo di Diano e Alburni|Liwasang Pambansa ng Cilento at Vallo di Diano]], [[Paestum]], at [[Velia]], [[Certosa di Padula]] • [[Erculaneo]] • [[Oplontis]] at [[Villa Poppaea]] • [[Napoles]] ([[Sentrong Pangkasaysayan ng Napoles|Sentrong Pangkasaysayan]]) • [[Sentrong Pangkasaysayan ng Caserta]], [[Akwedukto ng Vanvitelli]], at [[San Leucio|Complex ng San Leucio]] • [[Pompeya]] • [[Sassi di Matera]] | group5 = [[Kapuluang Italya|Mga pulo]] | list5 = [[Kapuluang Eolico]] • [[Arabe-Normandong Palermo at ang mga Simbahang Katedral ng Cefalù at Monreale]] • [[Valle dei Templi| Pook Arkeolohiko ng Agrigento]] • [[Su Nuraxi (Barumini)|Mga nuraghe ng Barumini]] • [[Domus de Janas]] • [[Bundok Etna]] • [[Siracusa, Sicilia|Siracusa]] at [[Nekropolis ng Pantalica]] • [[Val di Noto]] • [[Villa Romana del Casale]] | group6 = Buong bansa | list6 = [[Mga Lombardo sa Italya: Mga Pook ng Kapangyarihan (568–774 A.D.)]] ([[Brescia]] • [[Cividale del Friuli]] • [[Castelseprio (liwasang arkeolohiko)|Castelseprio]] • [[Spoleto]] • [[Templo ng Clitumnus]] matatagpuan sa [[Campello sul Clitunno]] • [[Santa Sofia, Benevento|Santa Sofia]] matatagpuan sa [[Benevento]] • [[Santuwaryo ng Monte Sant'Angelo]] matatagpuan sa [[Monte Sant'Angelo]]) • [[Mga Prehistorikong tirahang nakapilote sa paligid ng Alpes]]³ ([[Mga Sinuana at Primitibong Gubat ng Haya sa Carpatos at Iba Pang Rehiyon ng Europa]]⁴ • [[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: Stato da Terra – kanlurang Stato da Mar |Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo]]⁵ ([[Bergamo]] • [[Palmanova]] • [[Peschiera del Garda]]) | bellow = * {{sup|1}} kasama ang [[Suwisa]] * {{sup|2}} kasama ang [[Holy See]] * {{sup|3}} kasama ang [[Austria]], [[Pransiya]], [[Alemanya]], [[Eslobenya]], at [[Suwisa]] * {{sup|4}} kasama ang 17 ibang bansa * {{sup|5}} kasama ang [[Kroasya]] at [[Montenegro]] }}<noinclude> {{navbox documentation}} [[Category:Europe World Heritage Site templates|Italy]] [[Category:Italy history templates]] </noinclude> 3sbo9hxec89m2yub7l8e2tsoygx8gkj 2203478 2203477 2026-04-18T08:40:49Z Ryomaandres 8044 2203478 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = World Heritage Sites in Italy |title = [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya|Mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya]] |state = {{{state|autocollapse}}} |group1 = [[Hilagang-kanlurang Italya|Hilagang-kanluran]] |list1 = [[Crespi d'Adda]] • [[Genova]] ([[Sentrong pangkasaysayan ng Genova|Sentrong pangkasaysayan]]) • [[Ivrea]] • [[Mantua]] at [[Sabbioneta]] • [[Monte San Giorgio]]¹ • [[Porto Venere]], [[Palmaria (pulo)|Palmaria]], [[Tino (pulo)|Tino]], at [[Tinetto]], [[Cinque Terre]] • [[Mga Tirahan ng Maharlikang Pamilya ng Saboya]] • Mga tanawin ng [[Daambakal ng Recia]] sa [[Daambakal ng Albula|Albula]] / [[Daambakal ng Bernina|Bernina]]¹ • [[Mga Guhit sa Bato sa Valcamonica]] • [[Sacri Monti ng Piamonte at Lombardia|''Sacri Monti'' ng Piamonte at Lombardia]] • [[Santa Maria delle Grazie (Milan)|Santa Maria delle Grazie, Milan]] • [[Tanawin ng Ubasan ng Piamonte: Langhe-Roero at Monferrato| Tanawin ng Ubasan ng Piamonte]]: [[Langhe]]-[[Roero]] at [[Montferrat|Monferrato]] | group2 = [[Hilagang-silangang Italya|Hilagang-silangan]] | list2 = [[Aquileia]] • Ang mga [[Dolomita]] • [[Ferrara]] • Le Colline del [[Prosecco]] di [[Conegliano]] e [[Valdobbiadene]] • [[Katedral ng Modena]], [[Torre della Ghirlandina]], at [[Modena|Piazza Grande, Modena]] • [[Orto botanico di Padova]] • [[Mga ikalabing-apat na siklo ng fresco ng Padua]] • [[Mga portico ng Bolonia]] • [[Ravenna|Ravenna]] • [[Venecia]] • [[Verona]] • [[Lungsod ng Vicenza at ang mga Palladianong Villa ng Veneto]] | group3 = [[Gitnang Italya|Gitna]] | list3 = [[Assisi]] at [[Basilica ng San Francisco ng Asis]] • Mga Etruskong Nekropolis ng [[Cerveteri]] at [[Tarquinia]] • [[Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa| Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa - Montecatini Terme]] • [[Sentrong Pangkasaysayan Florencia|Florencia]] • [[Villa Adriana|Villa ni Adriano]] • [[Mga Villa at Hardin ng Medici sa Toscana]] • [[Piazza dei Miracoli|Piazza del Duomo, Pisa]] • [[Pienza]] • [[Roma]]² • [[San Gimignano]] • [[Siena]] • [[Urbino]] • [[Val d'Orcia]] • [[Villa d'Este]] | group4 = [[Katimugang Italya|Timog]] | list4 = [[Alberobello]] • [[Baybaying Amalfitana]] • [[Daang Apia]] (kabilang ang [[Via Traiana]]) • [[Castel del Monte, Apulia]] • [[Parco Nazionale del Cilento, Vallo di Diano e Alburni|Liwasang Pambansa ng Cilento at Vallo di Diano]], [[Paestum]], at [[Velia]], [[Certosa di Padula]] • [[Erculaneo]] • [[Oplontis]] at [[Villa Poppaea]] • [[Napoles]] ([[Sentrong Pangkasaysayan ng Napoles|Sentrong Pangkasaysayan]]) • [[Sentrong Pangkasaysayan ng Caserta]], [[Akwedukto ng Vanvitelli]], at [[San Leucio|Complex ng San Leucio]] • [[Pompeya]] • [[Sassi di Matera]] | group5 = [[Kapuluang Italya|Mga pulo]] | list5 = [[Kapuluang Eolico]] • [[Arabe-Normandong Palermo at ang mga Simbahang Katedral ng Cefalù at Monreale]] • [[Valle dei Templi| Pook Arkeolohiko ng Agrigento]] • [[Su Nuraxi (Barumini)|Mga nuraghe ng Barumini]] • [[Domus de Janas]] • [[Bundok Etna]] • [[Siracusa, Sicilia|Siracusa]] at [[Nekropolis ng Pantalica]] • [[Val di Noto]] • [[Villa Romana del Casale]] | group6 = Buong bansa | list6 = [[Mga Lombardo sa Italya: Mga Pook ng Kapangyarihan (568–774 A.D.)]] ([[Brescia]] • [[Cividale del Friuli]] • [[Castelseprio (liwasang arkeolohiko)|Castelseprio]] • [[Spoleto]] • [[Templo ng Clitumnus]] matatagpuan sa [[Campello sul Clitunno]] • [[Santa Sofia, Benevento|Santa Sofia]] matatagpuan sa [[Benevento]] • [[Santuwaryo ng Monte Sant'Angelo]] matatagpuan sa [[Monte Sant'Angelo]]) • [[Mga Prehistorikong tirahang nakapilote sa paligid ng Alpes]]³ ([[Mga Sinuana at Primitibong Gubat ng Haya sa Carpatos at Iba Pang Rehiyon ng Europa]]⁴ • [[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: Stato da Terra – kanlurang Stato da Mar |Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo]]⁵ ([[Bergamo]] • [[Palmanova]] • [[Peschiera del Garda]]) | bellow = * {{sup|1}} kasama ang [[Suwisa]] * {{sup|2}} kasama ang [[Holy See]] * {{sup|3}} kasama ang [[Austria]], [[Pransiya]], [[Alemanya]], [[Eslobenya]], at [[Suwisa]] * {{sup|4}} kasama ang 17 ibang bansa * {{sup|5}} kasama ang [[Kroasya]] at [[Montenegro]] }}<noinclude> {{navbox documentation}} [[Category:Europe World Heritage Site templates|Italy]] [[Category:Italy history templates]] </noinclude> kekg8rp24pw0v9b3uazhtg8a8gn5t1b 2203500 2203478 2026-04-18T10:46:43Z Ryomaandres 8044 2203500 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = World Heritage Sites in Italy |title = [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya|Mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya]] |state = {{{state|autocollapse}}} |group1 = [[Hilagang-kanlurang Italya|Hilagang-kanluran]] |list1 = [[Crespi d'Adda]] • [[Genova]] ([[Sentrong pangkasaysayan ng Genova|Sentrong pangkasaysayan]]) • [[Ivrea]] • [[Mantua]] at [[Sabbioneta]] • [[Monte San Giorgio]]¹ • [[Porto Venere]], [[Palmaria (pulo)|Palmaria]], [[Tino (pulo)|Tino]], at [[Tinetto]], [[Cinque Terre]] • [[Mga Tirahan ng Maharlikang Pamilya ng Saboya]] • Mga tanawin ng [[Daambakal ng Recia]] sa [[Daambakal ng Albula|Albula]] / [[Daambakal ng Bernina|Bernina]]¹ • [[Mga Guhit sa Bato sa Valcamonica]] • [[Sacri Monti ng Piamonte at Lombardia|''Sacri Monti'' ng Piamonte at Lombardia]] • [[Santa Maria delle Grazie (Milan)|Santa Maria delle Grazie, Milan]] • [[Tanawin ng Ubasan ng Piamonte: Langhe-Roero at Monferrato| Tanawin ng Ubasan ng Piamonte]]: [[Langhe]]-[[Roero]] at [[Montferrat|Monferrato]] | group2 = [[Hilagang-silangang Italya|Hilagang-silangan]] | list2 = [[Aquileia]] • Ang mga [[Dolomita]] • [[Ferrara]] • Le Colline del [[Prosecco]] di [[Conegliano]] e [[Valdobbiadene]] • [[Katedral ng Modena]], [[Torre della Ghirlandina]], at [[Modena|Piazza Grande, Modena]] • [[Orto botanico di Padova]] • [[Mga ikalabing-apat na siklo ng fresco ng Padua]] • [[Mga portico ng Bolonia]] • [[Ravenna|Ravenna]] • [[Venecia]] • [[Verona]] • [[Lungsod ng Vicenza at ang mga Palladianong Villa ng Veneto]] | group3 = [[Gitnang Italya|Gitna]] | list3 = [[Asis]] at [[Basilica ng San Francisco ng Asis]] • Mga Etruskong Nekropolis ng [[Cerveteri]] at [[Tarquinia]] • [[Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa| Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa - Montecatini Terme]] • [[Sentrong Pangkasaysayan Florencia|Florencia]] • [[Villa Adriana|Villa ni Adriano]] • [[Mga Villa at Hardin ng Medici sa Toscana]] • [[Piazza dei Miracoli|Piazza del Duomo, Pisa]] • [[Pienza]] • [[Roma]]² • [[San Gimignano]] • [[Siena]] • [[Urbino]] • [[Val d'Orcia]] • [[Villa d'Este]] | group4 = [[Katimugang Italya|Timog]] | list4 = [[Alberobello]] • [[Baybaying Amalfitana]] • [[Daang Apia]] (kabilang ang [[Via Traiana]]) • [[Castel del Monte, Apulia]] • [[Parco Nazionale del Cilento, Vallo di Diano e Alburni|Liwasang Pambansa ng Cilento at Vallo di Diano]], [[Paestum]], at [[Velia]], [[Certosa di Padula]] • [[Erculano]] • [[Oplontis]] at [[Villa Poppaea]] • [[Napoles]] ([[Sentrong Pangkasaysayan ng Napoles|Sentrong Pangkasaysayan]]) • [[Sentrong Pangkasaysayan ng Caserta]], [[Akwedukto ng Vanvitelli]], at [[San Leucio|Complex ng San Leucio]] • [[Pompeya]] • [[Sassi di Matera]] | group5 = [[Kapuluang Italya|Mga pulo]] | list5 = [[Kapuluang Eolico]] • [[Arabe-Normandong Palermo at ang mga Simbahang Katedral ng Cefalù at Monreale]] • [[Valle dei Templi| Pook Arkeolohiko ng Agrigento]] • [[Su Nuraxi (Barumini)|Mga nuraghe ng Barumini]] • [[Domus de Janas]] • [[Bundok Etna]] • [[Siracusa, Sicilia|Siracusa]] at [[Nekropolis ng Pantalica]] • [[Val di Noto]] • [[Villa Romana del Casale]] | group6 = Buong bansa | list6 = [[Mga Lombardo sa Italya: Mga Pook ng Kapangyarihan (568–774 A.D.)]] ([[Brescia]] • [[Cividale del Friuli]] • [[Castelseprio (liwasang arkeolohiko)|Castelseprio]] • [[Spoleto]] • [[Templo ng Clitumnus]] matatagpuan sa [[Campello sul Clitunno]] • [[Santa Sofia, Benevento|Santa Sofia]] matatagpuan sa [[Benevento]] • [[Santuwaryo ng Monte Sant'Angelo]] matatagpuan sa [[Monte Sant'Angelo]]) • [[Mga Prehistorikong tirahang nakapilote sa paligid ng Alpes]]³ ([[Mga Sinuana at Primitibong Gubat ng Haya sa Carpatos at Iba Pang Rehiyon ng Europa]]⁴ • [[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: Stato da Terra – kanlurang Stato da Mar |Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo]]⁵ ([[Bergamo]] • [[Palmanova]] • [[Peschiera del Garda]]) | bellow = * {{sup|1}} kasama ang [[Suwisa]] * {{sup|2}} kasama ang [[Holy See]] * {{sup|3}} kasama ang [[Austria]], [[Pransiya]], [[Alemanya]], [[Eslobenya]], at [[Suwisa]] * {{sup|4}} kasama ang 17 ibang bansa * {{sup|5}} kasama ang [[Kroasya]] at [[Montenegro]] }}<noinclude> {{navbox documentation}} [[Category:Europe World Heritage Site templates|Italy]] [[Category:Italy history templates]] </noinclude> gbbihdd6fhqcbc1s2jgemcl6947yfhn 2203534 2203500 2026-04-18T11:11:26Z Ryomaandres 8044 2203534 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = World Heritage Sites in Italy |title = [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya|Mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya]] |state = {{{state|autocollapse}}} |group1 = [[Hilagang-kanlurang Italya|Hilagang-kanluran]] |list1 = [[Crespi d'Adda]] • [[Genova]] ([[Sentrong pangkasaysayan ng Genova|Sentrong pangkasaysayan]]) • [[Ivrea]] • [[Mantua]] at [[Sabbioneta]] • [[Monte San Giorgio]]¹ • [[Porto Venere]], [[Palmaria (pulo)|Palmaria]], [[Tino (pulo)|Tino]], at [[Tinetto]], [[Cinque Terre]] • [[Mga Tirahan ng Maharlikang Pamilya ng Saboya]] • Mga tanawin ng [[Daambakal ng Recia]] sa [[Daambakal ng Albula|Albula]] / [[Daambakal ng Bernina|Bernina]]¹ • [[Mga Guhit sa Bato sa Valcamonica]] • [[Sacri Monti ng Piamonte at Lombardia|''Sacri Monti'' ng Piamonte at Lombardia]] • [[Santa Maria delle Grazie (Milan)|Santa Maria delle Grazie, Milan]] • [[Tanawin ng Ubasan ng Piamonte: Langhe-Roero at Monferrato| Tanawin ng Ubasan ng Piamonte]]: [[Langhe]]-[[Roero]] at [[Montferrat|Monferrato]] | group2 = [[Hilagang-silangang Italya|Hilagang-silangan]] | list2 = [[Aquileia]] • Ang mga [[Dolomita]] • [[Ferrara]] • Le Colline del [[Prosecco]] di [[Conegliano]] e [[Valdobbiadene]] • [[Katedral ng Modena]], [[Torre della Ghirlandina]], at [[Modena|Piazza Grande, Modena]] • [[Orto botanico di Padova]] • [[Mga ikalabing-apat na siklo ng fresco ng Padua]] • [[Mga portico ng Bolonia]] • [[Ravenna|Ravenna]] • [[Venecia]] • [[Verona]] • [[Lungsod ng Vicenza at ang mga Palladianong Villa ng Veneto]] | group3 = [[Gitnang Italya|Gitna]] | list3 = [[Asis]] at [[Basilika ng San Francisco ng Asis]] • Mga Etruskong Nekropolis ng [[Cerveteri]] at [[Tarquinia]] • [[Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa| Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa - Montecatini Terme]] • [[Sentrong Pangkasaysayan Florencia|Florencia]] • [[Villa Adriana|Villa ni Adriano]] • [[Mga Villa at Hardin ng Medici sa Toscana]] • [[Piazza dei Miracoli|Piazza del Duomo, Pisa]] • [[Pienza]] • [[Roma]]² • [[San Gimignano]] • [[Siena]] • [[Urbino]] • [[Val d'Orcia]] • [[Villa d'Este]] | group4 = [[Katimugang Italya|Timog]] | list4 = [[Alberobello]] • [[Baybaying Amalfitana]] • [[Daang Apia]] (kabilang ang [[Via Traiana]]) • [[Castel del Monte, Apulia]] • [[Parco Nazionale del Cilento, Vallo di Diano e Alburni|Liwasang Pambansa ng Cilento at Vallo di Diano]], [[Paestum]], at [[Velia]], [[Certosa di Padula]] • [[Erculano]] • [[Oplontis]] at [[Villa Poppaea]] • [[Napoles]] ([[Sentrong Pangkasaysayan ng Napoles|Sentrong Pangkasaysayan]]) • [[Sentrong Pangkasaysayan ng Caserta]], [[Akwedukto ng Vanvitelli]], at [[San Leucio|Complex ng San Leucio]] • [[Pompeya]] • [[Sassi di Matera]] | group5 = [[Kapuluang Italya|Mga pulo]] | list5 = [[Kapuluang Eolico]] • [[Arabe-Normandong Palermo at ang mga Simbahang Katedral ng Cefalù at Monreale]] • [[Valle dei Templi| Pook Arkeolohiko ng Agrigento]] • [[Su Nuraxi (Barumini)|Mga nuraghe ng Barumini]] • [[Domus de Janas]] • [[Bundok Etna]] • [[Siracusa, Sicilia|Siracusa]] at [[Nekropolis ng Pantalica]] • [[Val di Noto]] • [[Villa Romana del Casale]] | group6 = Buong bansa | list6 = [[Mga Lombardo sa Italya: Mga Pook ng Kapangyarihan (568–774 A.D.)]] ([[Brescia]] • [[Cividale del Friuli]] • [[Castelseprio (liwasang arkeolohiko)|Castelseprio]] • [[Spoleto]] • [[Templo ng Clitumnus]] matatagpuan sa [[Campello sul Clitunno]] • [[Santa Sofia, Benevento|Santa Sofia]] matatagpuan sa [[Benevento]] • [[Santuwaryo ng Monte Sant'Angelo]] matatagpuan sa [[Monte Sant'Angelo]]) • [[Mga Prehistorikong tirahang nakapilote sa paligid ng Alpes]]³ ([[Mga Sinuana at Primitibong Gubat ng Haya sa Carpatos at Iba Pang Rehiyon ng Europa]]⁴ • [[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: Stato da Terra – kanlurang Stato da Mar |Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo]]⁵ ([[Bergamo]] • [[Palmanova]] • [[Peschiera del Garda]]) | bellow = * {{sup|1}} kasama ang [[Suwisa]] * {{sup|2}} kasama ang [[Holy See]] * {{sup|3}} kasama ang [[Austria]], [[Pransiya]], [[Alemanya]], [[Eslobenya]], at [[Suwisa]] * {{sup|4}} kasama ang 17 ibang bansa * {{sup|5}} kasama ang [[Kroasya]] at [[Montenegro]] }}<noinclude> {{navbox documentation}} [[Category:Europe World Heritage Site templates|Italy]] [[Category:Italy history templates]] </noinclude> gbuo8djwowo92ai0h15qvvtk602muy6 2203556 2203534 2026-04-18T11:48:40Z Ryomaandres 8044 2203556 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = World Heritage Sites in Italy |title = [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya|Mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya]] |state = {{{state|autocollapse}}} |group1 = [[Hilagang-kanlurang Italya|Hilagang-kanluran]] |list1 = [[Crespi d'Adda]] • [[Genova]] ([[Sentrong pangkasaysayan ng Genova|Sentrong pangkasaysayan]]) • [[Ivrea]] • [[Mantua]] at [[Sabbioneta]] • [[Monte San Giorgio]]¹ • [[Porto Venere]], [[Palmaria (pulo)|Palmaria]], [[Tino (pulo)|Tino]], at [[Tinetto]], [[Cinque Terre]] • [[Mga Tirahan ng Maharlikang Pamilya ng Saboya]] • Mga tanawin ng [[Daambakal ng Recia]] sa [[Daambakal ng Albula|Albula]] / [[Daambakal ng Bernina|Bernina]]¹ • [[Mga Guhit sa Bato sa Valcamonica]] • [[Sacri Monti ng Piamonte at Lombardia|''Sacri Monti'' ng Piamonte at Lombardia]] • [[Santa Maria delle Grazie (Milan)|Santa Maria delle Grazie, Milan]] • [[Tanawin ng Ubasan ng Piamonte: Langhe-Roero at Monferrato| Tanawin ng Ubasan ng Piamonte]]: [[Langhe]]-[[Roero]] at [[Montferrat|Monferrato]] | group2 = [[Hilagang-silangang Italya|Hilagang-silangan]] | list2 = [[Aquileia]] • Ang mga [[Dolomita]] • [[Ferrara]] • Le Colline del [[Prosecco]] di [[Conegliano]] e [[Valdobbiadene]] • [[Katedral ng Modena]], [[Torre della Ghirlandina]], at [[Modena|Piazza Grande, Modena]] • [[Orto botanico di Padova]] • [[Mga ikalabing-apat na siklo ng fresco ng Padua]] • [[Mga portico ng Bolonia]] • [[Ravenna|Ravenna]] • [[Venecia]] • [[Verona]] • [[Lungsod ng Vicenza at ang mga Palladianong Villa ng Veneto]] | group3 = [[Gitnang Italya|Gitna]] | list3 = [[Asis]] at [[Basilika ng San Francisco ng Asis]] • Mga Etruskong Nekropolis ng [[Cerveteri]] at [[Tarquinia]] • [[Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa| Mga Dakilang Bayan ng Spa ng Europa - Montecatini Terme]] • [[Sentrong Pangkasaysayan ng Florencia|Florencia]] • [[Villa Adriana|Villa ni Adriano]] • [[Mga Villa at Hardin ng Medici sa Toscana]] • [[Piazza dei Miracoli|Piazza del Duomo, Pisa]] • [[Pienza]] • [[Roma]]² • [[San Gimignano]] • [[Siena]] • [[Urbino]] • [[Val d'Orcia]] • [[Villa d'Este]] | group4 = [[Katimugang Italya|Timog]] | list4 = [[Alberobello]] • [[Baybaying Amalfitana]] • [[Daang Apia]] (kabilang ang [[Via Traiana]]) • [[Castel del Monte, Apulia]] • [[Parco Nazionale del Cilento, Vallo di Diano e Alburni|Liwasang Pambansa ng Cilento at Vallo di Diano]], [[Paestum]], at [[Velia]], [[Certosa di Padula]] • [[Erculano]] • [[Oplontis]] at [[Villa Poppaea]] • [[Napoles]] ([[Sentrong Pangkasaysayan ng Napoles|Sentrong Pangkasaysayan]]) • [[Sentrong Pangkasaysayan ng Caserta]], [[Akwedukto ng Vanvitelli]], at [[San Leucio|Complex ng San Leucio]] • [[Pompeya]] • [[Sassi di Matera]] | group5 = [[Kapuluang Italya|Mga pulo]] | list5 = [[Kapuluang Eolico]] • [[Arabe-Normandong Palermo at ang mga Simbahang Katedral ng Cefalù at Monreale]] • [[Valle dei Templi| Pook Arkeolohiko ng Agrigento]] • [[Su Nuraxi (Barumini)|Mga nuraghe ng Barumini]] • [[Domus de Janas]] • [[Bundok Etna]] • [[Siracusa, Sicilia|Siracusa]] at [[Nekropolis ng Pantalica]] • [[Val di Noto]] • [[Villa Romana del Casale]] | group6 = Buong bansa | list6 = [[Mga Lombardo sa Italya: Mga Pook ng Kapangyarihan (568–774 A.D.)]] ([[Brescia]] • [[Cividale del Friuli]] • [[Castelseprio (liwasang arkeolohiko)|Castelseprio]] • [[Spoleto]] • [[Templo ng Clitumnus]] matatagpuan sa [[Campello sul Clitunno]] • [[Santa Sofia, Benevento|Santa Sofia]] matatagpuan sa [[Benevento]] • [[Santuwaryo ng Monte Sant'Angelo]] matatagpuan sa [[Monte Sant'Angelo]]) • [[Mga Prehistorikong tirahang nakapilote sa paligid ng Alpes]]³ ([[Mga Sinuana at Primitibong Gubat ng Haya sa Carpatos at Iba Pang Rehiyon ng Europa]]⁴ • [[Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: Stato da Terra – kanlurang Stato da Mar |Mga Pagawaing Depensang Veneciano sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo]]⁵ ([[Bergamo]] • [[Palmanova]] • [[Peschiera del Garda]]) | bellow = * {{sup|1}} kasama ang [[Suwisa]] * {{sup|2}} kasama ang [[Holy See]] * {{sup|3}} kasama ang [[Austria]], [[Pransiya]], [[Alemanya]], [[Eslobenya]], at [[Suwisa]] * {{sup|4}} kasama ang 17 ibang bansa * {{sup|5}} kasama ang [[Kroasya]] at [[Montenegro]] }}<noinclude> {{navbox documentation}} [[Category:Europe World Heritage Site templates|Italy]] [[Category:Italy history templates]] </noinclude> qwchunc7hvo0feqaicb7pdezz9uwdsj 0 337842 2203483 2026-04-18T09:07:00Z Exec8 780 Bagong pahina: {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng {{PH wikidata|name}} | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Cotabato]] na nagpapakita sa lokasyon ng {{PH wikidata|name}}. | region = [[Bangsamoro]] (Special Geographic Area) | province = [[Cotabato]] | districts = | class = | barangays = | mayor = | website = | coordinates_wikidata = yes }} An... 2203483 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng {{PH wikidata|name}} | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Cotabato]] na nagpapakita sa lokasyon ng {{PH wikidata|name}}. | region = [[Bangsamoro]] (Special Geographic Area) | province = [[Cotabato]] | districts = | class = | barangays = | mayor = | website = | coordinates_wikidata = yes }} Ang '''{{PH wikidata|name}}''' ay isang munisipalidad sa lalawigan ng [[Cotabato]], [[Pilipinas]]. Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao]] sa kabila ng pagiging bahagi ng Cotabato ng [[Soccsksargen]]. ==Mga Barangay== Ang bayan ng {{PH wikidata|name}} ay nahahati sa 7 mga [[barangay]]. Bawat barangay ay binubuo ng mga [[purok]] habang ang ilan ay may mga [[sityo]]. {{Div col|colwidth=15em}} * Central Labas * Kapinpilan * Malingao * Mudseng * Sambulawan * Tugal * Tumbras {{div col end}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] g61byz7ae9twbrwu1ykicxjh2onczy4 0 337843 2203484 2026-04-18T09:11:41Z Exec8 780 . 2203484 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng {{PH wikidata|name}} | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Cotabato]] na nagpapakita sa lokasyon ng {{PH wikidata|name}}. | region = [[Bangsamoro]] (Special Geographic Area) | province = [[Cotabato]] | districts = | class = | barangays = | mayor = | website = | coordinates_wikidata = yes }} Ang '''{{PH wikidata|name}}''' ay isang munisipalidad sa lalawigan ng [[Cotabato]], [[Pilipinas]]. Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao]] sa kabila ng pagiging bahagi ng Cotabato ng [[Soccsksargen]]. ==Mga Barangay== Ang bayan ng {{PH wikidata|name}} ay nahahati sa 7 mga [[barangay]]. Bawat barangay ay binubuo ng mga [[purok]] habang ang ilan ay may mga [[sityo]]. {{Div col|colwidth=15em}} * Central Labas * Kapinpilan * Malingao * Mudseng * Sambulawan * Tugal * Tumbras {{div col end}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] g61byz7ae9twbrwu1ykicxjh2onczy4 2203490 2203484 2026-04-18T09:15:21Z Exec8 780 2203490 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng {{PH wikidata|name}} | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Cotabato]] na nagpapakita sa lokasyon ng {{PH wikidata|name}}. | region = [[Bangsamoro]] (Special Geographic Area) | province = [[Cotabato]] | districts = | class = | barangays = | mayor = | website = | coordinates_wikidata = yes }} Ang '''{{PH wikidata|name}}''' ay isang munisipalidad sa lalawigan ng [[Cotabato]], [[Pilipinas]]. Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao]] sa kabila ng pagiging bahagi ng Cotabato ng [[Soccsksargen]]. ==Mga Barangay== Ang bayan ng {{PH wikidata|name}} ay nahahati sa 7 mga [[barangay]]. Bawat barangay ay binubuo ng mga [[purok]] habang ang ilan ay may mga [[sityo]]. {{Div col|colwidth=15em}} * Kib-Ayao * Kitulaan * Langogan * Manarapan * Nasapian * Pebpoloan * Tupig {{div col end}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] 8dlabuzgbq0hz6xpxjzecy02m2vpwfd 0 337844 2203485 2026-04-18T09:11:47Z Exec8 780 . 2203485 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng {{PH wikidata|name}} | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Cotabato]] na nagpapakita sa lokasyon ng {{PH wikidata|name}}. | region = [[Bangsamoro]] (Special Geographic Area) | province = [[Cotabato]] | districts = | class = | barangays = | mayor = | website = | coordinates_wikidata = yes }} Ang '''{{PH wikidata|name}}''' ay isang munisipalidad sa lalawigan ng [[Cotabato]], [[Pilipinas]]. Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao]] sa kabila ng pagiging bahagi ng Cotabato ng [[Soccsksargen]]. ==Mga Barangay== Ang bayan ng {{PH wikidata|name}} ay nahahati sa 7 mga [[barangay]]. Bawat barangay ay binubuo ng mga [[purok]] habang ang ilan ay may mga [[sityo]]. {{Div col|colwidth=15em}} * Central Labas * Kapinpilan * Malingao * Mudseng * Sambulawan * Tugal * Tumbras {{div col end}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] g61byz7ae9twbrwu1ykicxjh2onczy4 2203491 2203485 2026-04-18T09:16:07Z Exec8 780 2203491 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng {{PH wikidata|name}} | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Cotabato]] na nagpapakita sa lokasyon ng {{PH wikidata|name}}. | region = [[Bangsamoro]] (Special Geographic Area) | province = [[Cotabato]] | districts = | class = | barangays = | mayor = | website = | coordinates_wikidata = yes }} Ang '''{{PH wikidata|name}}''' ay isang munisipalidad sa lalawigan ng [[Cotabato]], [[Pilipinas]]. Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao]] sa kabila ng pagiging bahagi ng Cotabato ng [[Soccsksargen]]. ==Mga Barangay== Ang bayan ng {{PH wikidata|name}} ay nahahati sa 7 mga [[barangay]]. Bawat barangay ay binubuo ng mga [[purok]] habang ang ilan ay may mga [[sityo]]. {{Div col|colwidth=15em}} * Bagoaingud (Bagoinged) * Barungis * Buliok * Bulol * Gli-gli * Kabasalan * Rajah Muda {{div col end}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] 7ppdq82i8wvdqtjxg9dssx5r5bi1rfh 0 337845 2203486 2026-04-18T09:11:52Z Exec8 780 . 2203486 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng {{PH wikidata|name}} | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Cotabato]] na nagpapakita sa lokasyon ng {{PH wikidata|name}}. | region = [[Bangsamoro]] (Special Geographic Area) | province = [[Cotabato]] | districts = | class = | barangays = | mayor = | website = | coordinates_wikidata = yes }} Ang '''{{PH wikidata|name}}''' ay isang munisipalidad sa lalawigan ng [[Cotabato]], [[Pilipinas]]. Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao]] sa kabila ng pagiging bahagi ng Cotabato ng [[Soccsksargen]]. ==Mga Barangay== Ang bayan ng {{PH wikidata|name}} ay nahahati sa 7 mga [[barangay]]. Bawat barangay ay binubuo ng mga [[purok]] habang ang ilan ay may mga [[sityo]]. {{Div col|colwidth=15em}} * Central Labas * Kapinpilan * Malingao * Mudseng * Sambulawan * Tugal * Tumbras {{div col end}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] g61byz7ae9twbrwu1ykicxjh2onczy4 2203492 2203486 2026-04-18T09:16:35Z Exec8 780 2203492 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng {{PH wikidata|name}} | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Cotabato]] na nagpapakita sa lokasyon ng {{PH wikidata|name}}. | region = [[Bangsamoro]] (Special Geographic Area) | province = [[Cotabato]] | districts = | class = | barangays = | mayor = | website = | coordinates_wikidata = yes }} Ang '''{{PH wikidata|name}}''' ay isang munisipalidad sa lalawigan ng [[Cotabato]], [[Pilipinas]]. Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao]] sa kabila ng pagiging bahagi ng Cotabato ng [[Soccsksargen]]. ==Mga Barangay== Ang bayan ng {{PH wikidata|name}} ay nahahati sa 7 mga [[barangay]]. Bawat barangay ay binubuo ng mga [[purok]] habang ang ilan ay may mga [[sityo]]. {{Div col|colwidth=15em}} * Balungis * Batulawan * Fort Pikit * Gokotan * Nabundas * Nalapaan * Nunguan {{div col end}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] as3jgecjf3rp37bfijg4hyn4c84pj57 0 337846 2203487 2026-04-18T09:11:56Z Exec8 780 . 2203487 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng {{PH wikidata|name}} | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Cotabato]] na nagpapakita sa lokasyon ng {{PH wikidata|name}}. | region = [[Bangsamoro]] (Special Geographic Area) | province = [[Cotabato]] | districts = | class = | barangays = | mayor = | website = | coordinates_wikidata = yes }} Ang '''{{PH wikidata|name}}''' ay isang munisipalidad sa lalawigan ng [[Cotabato]], [[Pilipinas]]. Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao]] sa kabila ng pagiging bahagi ng Cotabato ng [[Soccsksargen]]. ==Mga Barangay== Ang bayan ng {{PH wikidata|name}} ay nahahati sa 7 mga [[barangay]]. Bawat barangay ay binubuo ng mga [[purok]] habang ang ilan ay may mga [[sityo]]. {{Div col|colwidth=15em}} * Central Labas * Kapinpilan * Malingao * Mudseng * Sambulawan * Tugal * Tumbras {{div col end}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] g61byz7ae9twbrwu1ykicxjh2onczy4 2203493 2203487 2026-04-18T09:17:05Z Exec8 780 2203493 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng {{PH wikidata|name}} | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Cotabato]] na nagpapakita sa lokasyon ng {{PH wikidata|name}}. | region = [[Bangsamoro]] (Special Geographic Area) | province = [[Cotabato]] | districts = | class = | barangays = | mayor = | website = | coordinates_wikidata = yes }} Ang '''{{PH wikidata|name}}''' ay isang munisipalidad sa lalawigan ng [[Cotabato]], [[Pilipinas]]. Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao]] sa kabila ng pagiging bahagi ng Cotabato ng [[Soccsksargen]]. ==Mga Barangay== Ang bayan ng {{PH wikidata|name}} ay nahahati sa 7 mga [[barangay]]. Bawat barangay ay binubuo ng mga [[purok]] habang ang ilan ay may mga [[sityo]]. {{Div col|colwidth=15em}} * Damatulan * Dungguan * Kadigasan * Kadingilan * Kudarangan * Nabalawag * Olangdang {{div col end}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] 62d80c2efraxk8asj0uloprrgqyq1dl 0 337847 2203488 2026-04-18T09:12:01Z Exec8 780 . 2203488 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng {{PH wikidata|name}} | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Cotabato]] na nagpapakita sa lokasyon ng {{PH wikidata|name}}. | region = [[Bangsamoro]] (Special Geographic Area) | province = [[Cotabato]] | districts = | class = | barangays = | mayor = | website = | coordinates_wikidata = yes }} Ang '''{{PH wikidata|name}}''' ay isang munisipalidad sa lalawigan ng [[Cotabato]], [[Pilipinas]]. Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao]] sa kabila ng pagiging bahagi ng Cotabato ng [[Soccsksargen]]. ==Mga Barangay== Ang bayan ng {{PH wikidata|name}} ay nahahati sa 7 mga [[barangay]]. Bawat barangay ay binubuo ng mga [[purok]] habang ang ilan ay may mga [[sityo]]. {{Div col|colwidth=15em}} * Central Labas * Kapinpilan * Malingao * Mudseng * Sambulawan * Tugal * Tumbras {{div col end}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] g61byz7ae9twbrwu1ykicxjh2onczy4 2203494 2203488 2026-04-18T09:17:34Z Exec8 780 2203494 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng {{PH wikidata|name}} | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Cotabato]] na nagpapakita sa lokasyon ng {{PH wikidata|name}}. | region = [[Bangsamoro]] (Special Geographic Area) | province = [[Cotabato]] | districts = | class = | barangays = | mayor = | website = | coordinates_wikidata = yes }} Ang '''{{PH wikidata|name}}''' ay isang munisipalidad sa lalawigan ng [[Cotabato]], [[Pilipinas]]. Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao]] sa kabila ng pagiging bahagi ng Cotabato ng [[Soccsksargen]]. ==Mga Barangay== Ang bayan ng {{PH wikidata|name}} ay nahahati sa 7 mga [[barangay]]. Bawat barangay ay binubuo ng mga [[purok]] habang ang ilan ay may mga [[sityo]]. {{Div col|colwidth=15em}} * Buluan * Nangaan * Pedtad * Sanggadong * Simbuhay * Simone * Tamped {{div col end}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] jpyse7y54xqccg14diwxzht835xei8b 0 337848 2203489 2026-04-18T09:12:08Z Exec8 780 . 2203489 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng {{PH wikidata|name}} | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Cotabato]] na nagpapakita sa lokasyon ng {{PH wikidata|name}}. | region = [[Bangsamoro]] (Special Geographic Area) | province = [[Cotabato]] | districts = | class = | barangays = | mayor = | website = | coordinates_wikidata = yes }} Ang '''{{PH wikidata|name}}''' ay isang munisipalidad sa lalawigan ng [[Cotabato]], [[Pilipinas]]. Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao]] sa kabila ng pagiging bahagi ng Cotabato ng [[Soccsksargen]]. ==Mga Barangay== Ang bayan ng {{PH wikidata|name}} ay nahahati sa 7 mga [[barangay]]. Bawat barangay ay binubuo ng mga [[purok]] habang ang ilan ay may mga [[sityo]]. {{Div col|colwidth=15em}} * Central Labas * Kapinpilan * Malingao * Mudseng * Sambulawan * Tugal * Tumbras {{div col end}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] g61byz7ae9twbrwu1ykicxjh2onczy4 2203495 2203489 2026-04-18T09:18:04Z Exec8 780 2203495 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng {{PH wikidata|name}} | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Cotabato]] na nagpapakita sa lokasyon ng {{PH wikidata|name}}. | region = [[Bangsamoro]] (Special Geographic Area) | province = [[Cotabato]] | districts = | class = | barangays = | mayor = | website = | coordinates_wikidata = yes }} Ang '''{{PH wikidata|name}}''' ay isang munisipalidad sa lalawigan ng [[Cotabato]], [[Pilipinas]]. Ang munisipalidad ay bahagi ng [[Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao]] sa kabila ng pagiging bahagi ng Cotabato ng [[Soccsksargen]]. ==Mga Barangay== Ang bayan ng {{PH wikidata|name}} ay nahahati sa 9 mga [[barangay]]. Bawat barangay ay binubuo ng mga [[purok]] habang ang ilan ay may mga [[sityo]]. {{Div col|colwidth=15em}} * Balong * Bualan * Lagunde * Macatual * Macasendeg * Manaulanan * Pamalian * Panicupan * Tapodoc {{div col end}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] s85d34ko4t9hmzqtvijht0mxb9y7woh 0 337849 2203496 2026-04-18T09:53:58Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: {{Infobox settlement |name = Sarremezan |settlement_type = [[Talaan ng mga komyun sa departamento ng Haute-Garonne|Bayan]] |image_skyline = Sarremezan - La rue principale.jpg |image_caption = Tanawin ng nayon |image_shield = Blason ville fr Sarremezan (Haute-Garonne).svg |pushpin_map = France#France Occitanie |map_caption = Lokasyon ng Sarremezan |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiy... 2203496 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Sarremezan |settlement_type = [[Talaan ng mga komyun sa departamento ng Haute-Garonne|Bayan]] |image_skyline = Sarremezan - La rue principale.jpg |image_caption = Tanawin ng nayon |image_shield = Blason ville fr Sarremezan (Haute-Garonne).svg |pushpin_map = France#France Occitanie |map_caption = Lokasyon ng Sarremezan |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Occitanie]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Haute-Garonne]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Saint-Gaudens|Saint-Gaudens]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Catherine Enel<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/en/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|website=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=9 August 2021|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 4.25 |population_as_of = 2023 |population_total = 89 |population_density_km2 = auto |website = https://www.sarremezan.fr/ |coordinates = {{coord|43.2092|0.6675|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 420 |elevation_min_m = 299 |elevation_max_m = 427 |population_demonym = Sarremezanais |shield_link = #Eskudo de armas |postal_code_type = INSEE/Postal code |postal_code = 31532/31350 }} Ang '''Sarremezan''' ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] ng [[Pransiya]] na matatagpuan sa kanluran ng departamento ng [[Haute-Garonne]] sa rehiyon ng [[Occitanie]]. Sa kasaysayan at kultura, ang komyun ay matatagpuan sa rehiyon ng Comminges, na katumbas ng dating Kondado ng Comminges, isang distrito ng lalawigan ng Gascony na matatagpuan sa mga departamento ngayon ng Gers, Haute-Garonne, Hautes-Pyrénées, at Ariège. Dahil nalantad sa isang nabagong klima ng karagatan, ito ay pinapaagos ng [[Ilog Save]], ng batis ng Sarremezan, at ilang iba pang maliliit na daluyan ng tubig. Ipinagmamalaki ng komyun ang isang kahanga-hangang likas na pamana, kabilang ang isang protektadong natural na lugar na may interes sa ekolohiya, fauna, at bulaklak. Ang Sarremezan ay isang komyun sa kanayunan na may populasyon na 89 noong 2023, na umabot sa pinakamataas na bilang ng 384 na naninirahan noong 1806. Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na Sarremezanais (panlalaki) o Sarremezanaises (pambabae). Kabilang sa pamana ng arkitektura ng komyun ang isang gusaling nakalista bilang isang [[Makasaysayang monumento (Pransiya)|makasaysayang monumento]]: ang [[Kastilyo ng Sarremezan|château]], na nakarehistro noong 1955. ==Heograpiya== [[File:Sarremezan - Entrée.jpg|thumb|center|300px|<center>Une entrée de la commune.</center>]] Ang bayan ng Sarremezan ay matatagpuan sa departamento ng [[Haute-Garonne]], sa rehiyon ng [[Occitanie]]. Ito ay 77 km ang layo mula sa Toulouse, ang kabisera ng departamento, at 12 km mula sa Saint-Gaudens, ang sub-prefecture. Ang pinakamalapit na mga bayan ay: [[Cardeilhac]] (1.8 km), [[Lespugue]] (2.8 km), [[Montmaurin]] (3.0 km), [[Charlas]] (3.1 km), [[Lalouret-Laffiteau]] (4.0 km), [[Lodes]] (4.5 km), [[Larroque]] (4.8 km), at [[Saman]] (5.4 km). Sa kasaysayan at kultura, ang Sarremezan ay bahagi ng rehiyon ng [[Comminges]], na katumbas ng dating [[Kondado ng Comminges]], isang distrito ng [[lalawigan ng Gaskonya]] na matatagpuan sa kasalukuyang mga departamento ng [[Gers]], ][Haute-Garonne]], [[Hautes-Pyrénées]], at [[Ariège]]. Ang mga kalapit na komyun ay ang [[Cardeilhac]], [[Charlas]], [[Larroque, Haute-Garonne|Larroque]], [[Lespugue]] at [[Montmaurin]]. ==Pangalan== Ang Sarramesan ay nagmula sa pre-Latin na ''serra'', "taas, dibdib, pahabang bundok" at sa Latin na ''medianum'', "gitna." Ang ''Mezan'' ay isang pinatunayang baryant (Diksiyonaryo ni Palay [dapat pag-ingatan]) ng ''mejan''.<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 655, a ''Serra-''</ref><ref>Ernest Nègre, ''Toponymie générale de la France'', volume II, n° 22 296</ref><ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 192</ref> ==Kasaysayan== Noong Lumang Rehimen, ang Sarramezan ay mula sa [[Nébouzan]], sa [[diyosesis ng Comminges]] at sa senesyal ng [[Tolosa]]. Ang pangalan ng simbahan ay St. Julian. Noon pang 1790, ang Sarremezan ay mula sa [[kanton ng Bologna ng Gessa]].<ref>''Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne'', p. 47 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html</ref> ==Mga lugar at monumento== *Simbahan ni Saint-Julien. *Kapilya ni Saint-Julien, na itinayo noong ika-12 siglo.<ref>{{Cite web|language=fr|title=CHAPELLE SAINT-JULIEN|url=https://www.tourisme-occitanie.com/chapelle-saint-julien/sarremezan|website=Tourisme Occitanie|date=2020-05-16|access-date=2020-05-16}}</ref> <gallery mode="packed" heights="150"> Sarremezan - Eglise 27.jpg|<center>Vue de l'église.</center> Sarremezan - Eglise 20.jpg|<center>La façade.</center> Sarremezan - Eglise 21.jpg|<center>Le portail.</center> Sarremezan - Eglise 22.jpg|<center>Clé de voûte du portail datée de 1910.</center> Sarremezan - Eglise - Modillon C.jpg|<center>Détail des modillons de l'église.</center> </gallery> ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Sarremezan (Haute-Garonne).svg|thumb|Sarremezan]] ''Grupo: Una O, isang mabangis na greyhound gules, na may kwelyo nito at may baluktot na asul, pangalawa Asul, isang mababang espadang kulay argent; lahat ay nasa ibabaw ng isang punong gules na may dalang apat na pilak na otelles na may palamuting asin.''<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=20228 Eskudo de armas ng Sarremezan (sa wikang Pranses)]</ref> ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Sarremezan]] [[Kategorya:Haute-Garonne]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] 8rakehyurr4wdb6xj0x4vovx2xinn3d 0 337850 2203542 2026-04-18T11:19:57Z Ryomaandres 8044 Nilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Romanong akwedukto]] sa [[Akweduktong Romano]] mula sa redirect 2203542 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Akweduktong Romano]] tb4w7fan0yvptk7ghdpnjzih8u5023e 0 337851 2203552 2026-04-18T11:34:47Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Siracusa]] sa [[Siracusa, Sicilia]] 2203552 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Siracusa, Sicilia]] 91vgv49khm8a6nnsbmnw7jkmqtrlpbh