Wikipedia tlwiki https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Pahina MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Midya Natatangi Usapan Tagagamit Usapang tagagamit Wikipedia Usapang Wikipedia Talaksan Usapang talaksan MediaWiki Usapang MediaWiki Padron Usapang padron Tulong Usapang tulong Kategorya Usapang kategorya Portada Usapang Portada TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 852 2204147 2199623 2026-04-22T07:54:15Z GinawaSaHapon 102500 /* Katinig */ 2204147 wikitext text/x-wiki {{redirect|Ingles|mga tao mula Inglatera|Mga Ingles}} {{kinukumpuni}} {{use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit ng tuldik sa unang banggit ng paksa. --> {{Other uses|Ingles (paglilinaw)}} {{Infobox language | name = Ingles | altname = Inggles | nativename = {{lang|en|English}} | pronunciation = {{IPAc-en|ˈ|ɪ|ŋ|ɡ|l|ᵻ|ʃ}} | states = Ang [[mundong Anglopono]], kabilang na ang {{enum|[[Reyno Unido]]|[[Estados Unidos]]|[[Kanada]]|[[Australia]]|[[Irlanda]]|[[Nueva Selanda]]|[[Karibeng Komonwelt]]|[[Timog Aprika]]|[[Talaan ng mga bansa at teritoryo kung saan opisyal na wika ang wikang Ingles|iba pa]]}} | speakers = [[Katutubong wika|L1]]: {{nowrap|380 milyon}} | date = 2021 | ref = <ref>{{Cite web |url=https://www.ethnologue.com/insights/ethnologue200/ |title=What are the top 200 most spoken languages?|trans-title=Ano-ano ang 200 pinaka-sinasalitang wika? |website=Ethnologue |date=2023 |lang=en|archive-date=18 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230618002011/https://www.ethnologue.com/insights/ethnologue200/ |url-status=live}}</ref> | speakers2 = {{plainlist| * [[Ikalawang wika|L2]]: {{nowrap|1.077 bilyon}} (2021)<ref name="Ethnologue26">{{e26}}</ref> * [[Mundong Anglopono|Kabuuan]]: 1.457 billion}} | familycolor = Indo-Europeo | fam2 = [[Mga wikang Hermaniko|Hermaniko]] | fam3 = [[Kanlurang wikang Hermaniko|Kanlurang Hermaniko]] | fam4 = [[Mga wikang Ingaeboniko|Ingaeboniko]] | fam5 = [[Mga wikang Angliko|Angliko]] | ancestor = [[Proto-Ingles]] | ancestor2 = [[Lumang Ingles]] | ancestor3 = [[Gitnang Ingles]] | ancestor4 = [[Maagang Modernong Ingles]] | script = {{plainlist| * [[Sulat Latin|Latin]] ([[Alpabetong Ingles]]) * [[Futhorc]] (noon) * [[Braille ng Ingles]], [[Pinagsanib na Braille ng Ingles]] }} | nation = {{ubli |57 bansa at 30 dependensiya| Mga organisasyon kabilang na ang {{enum | [[Mga Nagkakaisang Bansa|UN]] | [[Unyong Europeo|EU]] | [[Komonwelt ng mga Bansa|Komonwelt]] | [[Pandaigdigang Hukumang Pangkrimen|ICC]] | [[Pondo ng Monetaryong Pandaigdig|IMF]] | [[Pandaigdigang Lupong Olimpiko|IOC]] | [[Organisasyong Pandaigdig para sa Pagsasapamantayan|ISO]] | [[Organisasyon ng Tratado ng Hilagang Atlantiko|NATO]] | [[Pandaigdigang Organisasyon ng Pangangalakal|WTO]] | [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya|ASEAN]] | [[Organisasyon ng mga Estadong Amerikano|OAS]] }} }} | iso1 = en | iso2 = eng | iso3 = eng | lingua = 52-ABA | notice = IPA | sign = [[Manually coded English]] (iba-iba) | glotto = stan1293 | glottorefname = English | mapscale = 1.25 | map = English language distribution.svg | mapcaption = {{legend|#346699|Mga rehiyon kung saan katutubong wika ng mayorya ang wikang Ingles}} {{legend|#99ccff|Mga rehiyon kung saan opisyal o malawakang ginagamit ang wikang Ingles, pero hindi isang katutubong wika ng mayorya}} | dialects = {{hlist |class=inline |[[Britanikong Ingles]]|[[Ingles ng Hilagang Amerika|Hilagang Amerika]]|[[Ingles ng Karibe|Karibe]]|[[Ingles ng Australia|Australia]]|[[Ingles ng Nueva Selanda|Nueva Selanda]]|[[Ingles ng Timog Aprika|Timog Aprika]]|[[Ingkes ng Irlandiya|Irlandiya]]|[[Ingles ng Pilipinas|Pilipinas]]}} ([[Talaan ng mga dayalekto ng wikang Ingles|talaan]]) }} '''Inglés''',{{Efn|{{langx|en|English}} {{IPAc-en|ˈ|ɪ|ŋ|ɡ|l|ᵻ|ʃ}}}} binabaybay ding '''Ingglés''', ang [[kanlurang wikang Hermaniko]] na nagmula sa [[Inglatera]] at ang pandaigdigang ''[[lingua franca]]'' sa kasalukuyan. Nagmula ang pangalan ng wika mula sa [[mga Anglo]], isa sa mga sinaunang [[Lahing Hermaniko|grupong Hermaniko]] na [[Paglipat ng mga Anglo-Saxon sa Britanya|lumipat sa Britanya]] sa [[Pagtatapos ng panahong Romano sa Britanya|pagtatapos ng panahong Romano sa naturang lugar]]. Ingles ang [[Talaan ng mga wika batay sa dami ng nagsasalita|pinakaginagamit na wika sa mundo]], dahil na rin sa matinding impluwensiya ng [[Imperyong Britaniko]] noon (na pinalitan ng [[Komonwelt ng mga Bansa]] sa kasalukuyan) gayundin ng [[Estados Unidos]] sa kasalukuyan. Ito rin ang may pinakamaraming gumagamit bilang [[pangalawang wika]], mas marami pa kesa sa mga katutubong mananalita nito. Gayunpaman, ikatlo lamang ang Ingles sa may [[Talaan ng mga wika batay sa dami ng katutubong mananalita|pinakamaraming katutubong mananalita]], pagkatapos ng [[wikang Mandarin]] at [[Wikang Espanyol|Espanyol]]. Ingles ang opisyal o isa sa mga opisyal na wika ng [[Talaan ng mga bansa kung saan opisyal na wika ang Ingles|57 bansa at 30 dependensiya]], ang pinakamarami para sa kahit anong wika. Sa mga bansang tulad ng [[Estados Unidos]], [[Reyno Unido]], [[Australia]], at [[Nueva Selanda]], ito ang pinakaginagamit na wika dahil na rin sa kasaysayan bagamat hindi ito isang opisyal na wika. Isa rin ito sa mga [[Mga opisyal na wika ng Mga Nagkakaisang Bansa|opisyal na wika]] ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]], [[Unyong Europeo]], at iba pang mga pandaigdigan at panrehiyong organisasyon. Ito rin ang ''de facto'' na wika ng [[diplomasya]], agham at teknolohiya, pandaigdigang kalakalan, turismo, libangan, at ng [[internet]]. Ayon sa isang pagtataya ng ''[[Ethnologue]]'' noong 2021, meron itong 1.4 na bilyong mananalita. Nagmula ang [[Lumang Ingles]] mula sa mga dayalekto ng mga kanlurang wikang Hermaniko na sinasalita ng [[mga Anglo-Saxon]]. Nakasulat sa mga ''[[rune]]'' (''futhorc'') ang wika bago ito gumamit ng [[Alpabetong Ingles|isang alpabetong nagmula sa wikang Latin]]. Hiniram kalaunan ng Lumang Ingles ang ilang balarila at pangunahing bokabularyo mula sa [[Lumang Nordiko]], isang [[hilagang wikang Hermaniko]]. Nalinang nang husto ang alpabeto at tuluyang pinalitan nito ang paggamit sa mga ''rune'', kasabay ng pag-usbong ng [[Gitnang Ingles]] matapos [[Normanong Pagsakop ng Inglatera|masakop]] ng [[mga Normando]] ang Inglatera [[Labanan ng Hastings|simula noong 1066]]. Sa panahong ito matinding nanghiram ng mga salita ang Ingles mula sa [[wikang Pranses]], na ngayo'y bumubuo ng 28% ng lahat ng mga salita sa wika sa kasalukuyan, gayundin sa [[wikang Latin]], na bumubuo sa karagdagang 28%. Bagamat pawang nagmula sa Latin at iba pang [[mga wikang Romanse]] ang malaking bahagdan ng bokabularyo ng Ingles, nananatili pa ring Hermaniko ang pang-araw-araw na bokabularyo, balarila at ponolohiya nito. Umusbong naman ang [[Modernong Ingles]] matapos ng isang [[Malawakang Paglipat ng Patinig|malawakang pagbabago sa mga patinig nito]]. Ilan sa mga malapit na kamag-anak ng kasalukuyang anyo ng wika ang [[wikang Scots]], na nasa isang [[kontinuo ng mga dayalekto]] sa Ingles, gayundin ang [[mga wikang Prisyano]] at [[Mababang Aleman]]. == Klasipikasyon == Bahagi ng [[Mga wikang Indo-Europeo|pamilyang Indo-Europeo]] ang wikang Ingles, partikular na sa [[Mga kanlurang wikang Hermaniko|Kanlurang Hermanikong]] sangay ng [[Mga wikang Hermaniko|mga Hermanikong wika]].{{sfn|Bammesberger|1992|pp=29–30}} Dahil pare-parehong nagmula ang Ingles at ng ibang mga wikang Hermaniko kagaya ng mga [[wikang Olandes]] at [[Wikang Aleman|Aleman]] sa iisang ninuno na tinatawag na [[Proto-Hermaniko]], nagtataglay ang mga ito ng mga magkakatulad na tampok kagaya ng paghahati sa mga [[pandiwa]] bilang [[Malakas na pandiwa (mga wikang Hermaniko)|malakas]] o [[Mahinang pandiwa (mga wikang Hermaniko)|mahinang klase]], ang paggamit sa mga [[pandiwang modal]], at pagsasailalim sa serye ng pagbabago sa pagbigkas sa mga [[katinig]] ng [[Proto-Indo-Europeo]] na kilala ngayon bilang mga [[batas Grimm]] at [[Batas Verner|Verner]].{{sfn|König|van der Auwera|1994}} Isa ang [[Lumang Ingles]] sa napakaraming [[mga wikang Ingaeboniko]] na umusbong sa isang [[Kontinuo ng mga dayalekto|kontinuo ng mga dayalektong]] sinasalita ng mga Kanlurang Hermaniko simula noong ikalimang siglo sa [[Prisya]], partikular na sa baybayin ng [[Dagat Hilaga]]. Umusbong ang Lumang Ingles mula sa mga mananalita ng mga wikang ito na lumisan sa lugar at nanirahan sa [[kapuluang Britaniko]].{{sfn|Bazelmans|2009|pp=325–326}} Kalaunan, umusbong ang [[Gitnang Ingles]], na sinundan naman ng Modernong Ingles.{{sfn|Robinson|1992}} May ilang mga dayalekto ng Luma at Gitnang Ingles na hiwalay na nalinang at naging [[mga wikang Angliko]], lalo na ang [[wikang Scots]].{{sfn|Romaine|1982|pp=56–65}} Dahil nakahiwalay ang wikang Ingles mula sa ibang mga wikang Hermaniko sa kontinente, nalinang ang sarili nitong [[bokabularyo]], [[sintaksis]], at [[ponolohiya]]. Hindi naiintindihan ang Ingles ng mga mananalita ng kahit anong wikang Hermaniko, bagamat may iilang wika katulad ng wikang Olandes at [[Wikang Prisyano|Prisyano]] na may malaki-laking antas ng kaugnayan.{{sfn|Harbert|2006}} Tradisyonal na [[Mga wikang Anglo-Prisyano|iniuugnay]] ang Ingles sa Prisyano, na madalas na ipinagpapalagay na pinakamalapit na kamag-anak ng Ingles sa mga wikang Hermaniko. Gayunpaman, ipinapakita ng modernong pananaliksik sa dalawang wika na kaunti lamang ang pagkakapareho nito sa Ingles.<ref>{{multiref2|{{harvnb|Bazelmans|2009|p=326|loc="According to most researchers, this means that there cannot have been an 'original' Anglo-Frisian entity ..."}}|{{harvnb|Stiles|2018|p=31|loc="... It is not possible to construct the exclusive common relative chronology that is necessary in order to be able to establish a node on a family tree. The term and concept of 'Anglo-Frisian' should be banished to the historiography of the subject."}}}}</ref> Bagamat parehong sumailalim ang dalawa sa magkaparehong serye ng pagbabago sa tunog, hindi ito naganap nang sabay upang masabing may matindi silang kaugnayan sa isa't-isa.{{sfn|Versloot|2017|pp=341–342}}{{sfn|Stiles|2018|pp=5–6}} == Kasaysayan == {{Main|Kasaysayan ng wikang Ingles}} === Proto-Hermaniko patungong Lumang Ingles === [[File:Beowulf_Cotton_MS_Vitellius_A_XV_f._132r.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Beowulf_Cotton_MS_Vitellius_A_XV_f._132r.jpg|thumb|Manuskritong nakasulat sa [[panulatang unsiyal]] ng [[epikong tula]] na ''[[Beowulf]]'' sa [[Lumang Ingles]], isinulat noong bandang taong 975 hanggang 1025.{{pb}} Nagsimula ang tula sa: {{lang|ang|Hƿæt ƿē Gārde{{\}}na ingēar dagum þēod cyninga{{\}}þrym ge frunon ...}}[Pakinggan! Ating narinig ang kadakilaan ng nagdaang panahon ng mga katutubong hari ng mga {{Lang|ang|Gār-Dene}} [isang maalamat na tribo ng [[mga Danes]]<nowiki>] ...]</nowiki>]] [[Lumang Ingles]], o Anglo-Sahon, ang pinakaunang anyo ng wikang Ingles na ginamit mula bandang taong 450 hanggang 1150. Nagmula ito sa mga dayalekto ng [[mga kanlurang wikang Hermaniko]], minsang tinutukoy bilang [[mga wikang Anglo-Prisyano]] o di kaya'y [[mga wikang Hermaniko ng Dagat Hilaga]], na sinasalita sa rehiyon ng [[Prisya]], [[Mababang Sahonya]], at katimugang [[Jutland]] (sakop ngayon ng [[Dinamarka]] at [[Alemanya]]) ng mga Hermanikong kilala sa kasaysayan bilang [[mga Anglo]], [[Mga Sahon|Sahon]], at [[Mga Yuto|Yuto]].<ref>{{Cite book |last=Baugh |first=Albert |title=A History of the English Language |date=1951 |publisher=Routledge & Kegan Paul |location=London |pages=60–83, 110–130 |language=en |trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles}}</ref> Simula noong ikalimang siglo, [[Paninirahan ng mga Anglo-Sahon sa Britanya|tumira]] ang mga Anglo-Sahon sa Britanya matapos itong [[Pagtatapos ng panahon ng mga Romano sa Britanya|lisanin ng mga Romano]]. Pagsapit ng ikapitong siglo, Lumang Ingles na ang pangunahing wikang sinasalita sa lugar at pinalitan ang mga [[wikang Karaniwang Britoniko]] at [[Britanikong Latin]] na sinalita noong [[Romanong Britanya|panahon ng mga Romano]].{{sfn|Collingwood|Myres|1936}}{{sfn|Graddol|Leith|Swann et al.|2007}}{{sfn|Blench|Spriggs|1999}} Ang wika gayundin sa lugar ng [[Inglatera]] ay parehong pinangalan mula sa mga Anglo.{{sfn|Bosworth|Toller|1921}} Nahahati ang Lumang Ingles sa dalawang dayalektong Angliko ([[Mersiyano]] at [[Nortumbriyo]]) at dalawang dayalektong Sahon ([[Kentiko]] at [[Kanlurang Sahon]]).{{sfn|Campbell|1959|p=4}} Dahil sa impluwensiya ng [[kaharian ng Wessex]] at ang reporma sa edukasyon noong panahon ni [[Alfredo ang Dakila|haring Alfredo]] noong ikasiyam na siglo, Kanlurang Sahon ang siyang naging [[Pamantayang wika|pamantayan]] sa pagsusulat sa Lumang Ingles.{{sfn|Toon|1992|loc=Chapter: Old English Dialects}} Nakasulat ang [[Panulaang epiko|epikong tula]] na ''[[Beowulf]]'' sa Kanlurang Sahon, habang nakasulat naman sa Nortumbriyo ang pinakalumang [[tula]] sa wikang Ingles na ''[[Himno ni Caedmon]]''.{{sfn|Donoghue|2008}} Gayunpaman, nalinang ang Modernong Ingles mula sa dayalektong Mersiyano habang nalinang naman ang [[wikang Scots]] mula sa Nortumbriyo. Isinulat ang ilang mga pinakamaagang tala ng Lumang Ingles gamit ng [[alpabetong runiko]],{{sfn|Gneuss|2013|p=23}} bagamat ginamit kalaunan ang [[alpabetong Latin]] pagsapit ng ikapitong siglo; gumamit ito ng mga [[Panulatang unsiyal|kalahating unsiyal]] na titik at may kasama ring mga runikong titik na ''[[wynn]]'' {{angbr|{{lang|ang|ƿ}}}}, ''[[Thorn (titik)|thorn]]'' {{angbr|{{lang|ang|þ}}}}, at mga binagong titik Latin na ''[[eth]]'' {{angbr|{{lang|ang|ð}}}} at ''[[Æ|ash]]'' {{angbr|{{lang|ang|æ}}}}.{{sfn|Gneuss|2013|p=23}}{{sfn|Hogg|Denison|2006a|pp=30–31}} Malaki ang pagkakaiba ng Lumang Ingles sa modernong anyo ng wika. Hindi ito mauunawaan ng isang mananalita ng Ingles sa ika-21 siglo nang walang pagsasanay. Halos kapareho ang [[Balarila ng Lumang Wikang Ingles|balarila nito]] sa [[Balarila ng wikang Aleman|balarila]] ng [[wikang Aleman]]: maraming mga [[impleksiyon]] sa dulo ng salita at anyo ang mga [[pangngalan]], [[pang-uri]], [[panghalip]], at [[pandiwa]], at mas malaya ang [[ayos ng salita]] nito kesa sa modernong anyo nito. May mga anyo ang Modernong Ingles para sa [[Kaukulan (balarila)|kaukulan]] ({{Lang|en|grammatical case}}) ng panghalip (halimbawa [panlalaki] 'siya': {{Lang|en|he, him, his}}) at may iilan din para naman sa mga pandiwa (halimbawa 'magsalita': {{Lang|en|speak, speaks, speaking, spoke, spoken}}), pero sa Lumang Ingles, meron ding mga kaukulan para sa mga pangngalan at may mga dagdag na impleksiyon din ang mga pandiwa para sa [[Katauhan (balarila)|katauhan]] at [[kailanan]].{{sfn|Hogg|1992a}}{{sfn|Smith|2009}}{{sfn|Trask|2010}} === Impluwensiya ng Lumang Nordiko === Sa pagitan ng ikawalo hanggang ika-11 siglo, sumailalim ang Ingles na sinasalita sa ilang mga rehiyon sa impluwensiya ng [[Lumang Nordiko]], na isang [[Hilagang wikang Hermaniko]]. Dahil sa sunod-sunod na pagkolonisa ng [[mga Nordiko]] sa ilang bahagi ng Britanya noong panahong ito, nakakasalamuha ng mga mananalita ng Lumang Ingles sa mga mananalita ng Lumang Nordiko. Pinakamatindi ang interaksyon sa dalawang wika sa mga barayti ng wikang sinasalita sa hilagang-silangan na sakop noon ng [[Danelaw]] sa rehiyon ng [[York]]. Sa kasalukuyan, pinakamakikita ang impluwensiyang ito sa wikang Scots at sa [[Hilagang Ingles]]. Nakasentro ang impluwensiya ng mga Nordiko sa [[Lindsey]] sa [[Midlands]]. Matapos mapasailalim ang Lindsey sa kapangyarihan ng mga Anglo-Sahon noong taong 920, mabilis na kumalat ang Ingles sa naturang rehiyon. Sa modernong Ingles, ang impluwensiya ng mga Nordiko ay makikita sa [[panghalip]] sa ikatlong katauhan na nagsisimula sa ''th-'' ('sila', 'nila', 'kanila': {{Lang|en|they, them, their}}), na siyang pumalit sa mga orihinal na panghalip ng Anglo-Sahon na nagsisimula naman sa ''h-'' ({{Lang|ang|hie, him, hera}}).{{sfn|Thomason|Kaufman|1988|pp=284–290}} Makikita rin ito sa mga hiram na salita na pumalit sa mga katutubong Lumang Ingles kagaya ng {{Lang|en|give}} ('magbigay'), {{Lang|en|get}} ('kumuha'), {{Lang|en|sky}} ('langit'), {{Lang|en|skirt}} ('palda'), at {{Lang|en|egg}} ('itlog'). Mauunawaan ang Lumang Nordiko nang maayos-ayos ng mga mananalita ng ilang mga dayalekto ng Lumang Ingles, lalo na sa may hilaga.{{sfn|Kastovsky|1992|pp=320, 332}} === Gitnang Ingles === {{Quote box||align=right|quoted=true|salign=right|quote={{lang|enm|Englischmen þeyz hy hadde fram þe bygynnyng þre manner speche, Souþeron, Northeron, and Myddel speche in þe myddel of þe lond, ... Noþeles by comyxstion and mellyng, furst wiþ Danes, and afterward wiþ Normans, in menye þe contray longage ys asperyed, and som vseþ strange wlaffyng, chyteryng, harryng, and garryng grisbytting.}}{{pb}}[Bagamat sa simula pa lamang, may tatlong paraan na ang mga Ingles sa pagsasalita, yaong nasa Katimugan, nasa Hilaga, at nasa Midlands sa gitna ng bansa, ... Gayunpaman, dahil sa pakikihalubilo at paghahalo, umusbong ang wika ng bansa mula sa mga ito, habang may iilan na gumagamit pa rin ng kakaibang pag-uutal, daldalan, ungol, at nakakarinding ngitngitan.]|source=[[Juan ng Trevisa]], {{circa|1385}}{{sfn|Hogg|2006|pp=360–361}}|width=300px}} Karaniwang pinepetsahan ang pagsisimula ng [[Gitnang Ingles]] sa [[Normanong Pagsakop ng Inglatera|pananakop ng mga Normando]] sa Britanya mula noong 1066. Sa mga sumunod na siglo pagkatapos, sumailalim ang Ingles sa matinding impluwensiya ng anyo ng [[Lumang Pranses]] na sinasalita ng mga Normando na nanirahan sa Inglatera at naging bago nitong namumunong uri; kilala ito ngayon bilang [[Lumang Normando]]. Sa paglipas ng mga dekada, pawang mga naging bihasa sa dalawang wika ang parehong gitna at nakatataas na uri ng lipunan, mapa-Ingles man o Normando. Pagsapit ng 1150, bihira na lang sa panahong ito ang mga miyembro ng aristokrasya na marunong lamang ng Pranses.{{sfn|Townend|2012|pp=81–82}} Kalaunan, nalinang ang wikang Pranses na ginagamit ng mga Normando bilang [[wikang Anglo-Normando]].<ref>{{cite book |last=Short |first=Ian |title=A Companion to the Anglo-Norman World|trans-title=Gabay sa Mundong Anglo-Normando |chapter=Language and Literature|trans-chapter=Wika at Panitikan |lang=en|publisher=Boydell and Brewer |date=2002 |isbn=978-1-84615-046-3 |doi=10.1017/9781846150463.011 |pages=191–214}}</ref> Matuturo rin ang paghihiwalay ng Luma sa Gitnang Ingles sa kapanahunan ng paggawa sa komposisyong ''[[Orculum]]'' ng [[Mga Agustino|Agustinong kanon]] na si [[Orrm]] noong ika-12 siglo, na nagtatampok sa paghahalo ng mga elemento ng Lumang Ingles at Anglo-Normando sa kauna-unahang pagkakataon.{{sfn|Townend|2012|pp=99–100}} Samantala, nanatili pa ring marunong lamang sa Ingles ang mababang uri, na kumakatawan sa napakalaking bahagdan ng populasyon. Sa panahong ito, maraming hiram na salita ang ginamit nila na may kinalaman sa politika, batas, at iba pang mga prestihiyosong gawain.{{sfn|Svartvik|Leech|2006|p=39}} Halimbawa, nagmula sa Pranses na {{Lang|fr|trône}} ang salitang Ingles na {{Lang|en|throne}}, na tumutukoy sa pisikal na inuupuan ng isang hari gayundin sa metaporikal na kapangyarihan nito.<ref>{{cite journal |url=https://scholarworks.harding.edu/tenor/vol5/iss1/5 |title=Effects of the Norman Conquest on the English Language|trans-title=Mga Epekto ng Pananakop ng mga Normando sa Wikang Ingles|lang=en|first=Curt |last=Baker |date=Spring 2016 |journal=Tenor Times |volume=5}}</ref> Naging simple rin sa panahong ito ang mga impleksiyon ng Ingles, maaaring dahil sa paghahalo ng Lumang Nordiko at Lumang Ingles, na pawang parehas sa [[Morpolohiya (lingguwistika)|morpolohiya]] ngunit magkaiba ng impleksiyon. Nawala rin ang pagkakaiba ng [[kaukulang palagyo]] (nominatibo) at [[Kaukulang palayon|palayon]] (akusatibo) maliban sa mga [[panghalip panao]], nawala rin ang [[kaukulang pagamit]] (instrumental), at naging para lamang sa [[Pag-aari (balarila)|pag-aari]] ang [[kaukulang paari]] (henetibo). Naging regular din ang maraming mga di-regular na anyo ng impleksiyon,{{sfn|Lass|1992|pp=103–123} at naging payak rin ang sistema ng [[Kasunduan (balarila)|kasunduan]] sa mga pangungusap, na humantong sa isang hindi gaanong malayang [[ayos ng salita]].{{sfn|Fischer|van der Wurff|2006|pp=111–113}} Ilan sa mga sikat na panitikang naisulat sa Gitnang Ingles ang ''[[Mga Kuwento sa Canterbury]]'' ({{Circa|1400}}) ni [[Geoffrey Chaucer]] at [[Ang Kamatayan ni Arturo|''Ang Kamatayan ni Arturo'']] (1485) ni [[Thomas Malory]]. Naging talamak sa panahong ito ang paggamit sa panitikan ng [[dayalekto]] ng mga rehiyon, kagaya sa mga gawa ni Chaucer.<ref>{{cite web |last1=Horobin |first1=Simon |title=Chaucer's Middle English |trans-title=Gitnang Ingles ni Chaucer|lang=en|url=https://opencanterburytales.dsl.lsu.edu/refmideng/ |website=The Open Access Companion to the Canterbury Tales |publisher=Louisiana State University|quote=The only appearances of their and them in Chaucer's works are in the Reeve's Tale, where they form part of the Northern dialect spoken by the two Cambridge students, Aleyn and John, demonstrating that at this time they were still perceived to be Northernisms |archive-date=3 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191203092713/https://opencanterburytales.dsl.lsu.edu/refmideng/ |url-status=live}}</ref> Mababasa sa [[Bibliya ni Wycliffe|unang salin sa Ingles]] ni [[John Wycliffe]] sa [[Bibliya]] noong 1382 ang [[Ebanghelyo ni Mateo|Mateo]] 8:20 bilang: "{{Lang|enm|Foxis han dennes, and briddis of heuene han nestis}}" ('May mga lungga ang mga [[soro]], at may mga pugad ang mga [[ibon]] sa langit').<ref>{{cite web |last=Wycliffe |first=John |url=http://wesley.nnu.edu/fileadmin/imported_site/wycliffe/wycbible-all.pdf |publisher=Wesley NNU |title=Bible|trans-title=Bibliya |lang=en |archive-date=2 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202202047/http://wesley.nnu.edu/fileadmin/imported_site/wycliffe/wycbible-all.pdf |url-status=live}}</ref> Mapapansin rito na may [[Panlapi|hulaping]] ''-n'' pa rin sa [[Pandiwa|pandiwang]] {{Lang|en|have}} ('magkaroon') pero wala na sa mga [[pangngalan]]. : === Maagang Modernong Ingles === [[File:Great_Vowel_Shift2a.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Great_Vowel_Shift2a.svg|thumb|Ang [[Malawakang Pagbabago ng Patinig]] na naganap sa mga mahahabang patinig ng Maagang Modernong Ingles. Matapos naging mga diptonggo {{IPA|/ai au/}} ang mga [[nakabukang patinig]] {{IPA|/iː uː/}}, umangat nang isang antas kalaunan ang bawat [[nakasarang patinig]] upang matumbasan ang pagbabago.]] Saklaw ng [[Maagang Modernong Ingles]] ng ika-14 hanggang ika-18 siglo ang pagsimple pa lalo na sistema ng impleksiyon, pagsasakodigo sa wika, at ang tinatawag na [[Malawakang Pagbabago sa Patinig]], kung saan nagsimulang lumipat ang mga [[patinig]] sa mga salitang Ingles patungo sa modernong bigkas nito. [[Pag-angat (lingguwistika)|Umangat]] ang mga [[Gitnang patinig|gitna]] at [[nakabukang patinig]] at [[Paghahati sa patinig|nahati]] bilang mga [[diptonggo]] ang mga [[nakasarang patinig]]. Halimbawa, binibigkas noon ang salitang Ingles na {{Lang|en|bite}} ('kagat', binabasa ''bayt'') bilang {{Lang|en|beet}} ('[[remolatsa]]') sa kasalukuyan, at binibigkas naman noon ang {{Lang|en|bout}} sa {{Lang|en|about}} ('tungkol', binabasa ''abawt'') bilang {{Lang|en|boot}} ('bota') sa kasalukuyan. Ito ang dahilan kung bakit may malaking pinagkaiba ang pagbigkas sa mga salitang Ingles at sa pagbaybay sa mga ito; ito rin ang dahilan bakit maraming pwedeng maging tunog ang bawat patinig ng Ingles kumpara sa ibang mga wika.{{sfn|Lass|2000a}}{{sfn|Görlach|1991|pp=66–70}} Nagsimula maging prestihiyoso ang paggamit sa wikang Ingles, kumpara sa Normandong Pranses, sa kasagsagan ng kapanahunan ni [[Enrique V ng Inglatera]]. Sinimulang gamitin ng [[Court of Chancery]] sa [[Westminster, London|Westminster]] ang Ingles sa mga [[Writ|opisyal na dokumento]] nito noong bandang 1430, at nabuo dahil rito ang isang bagong pamantayang anyo ng Gitnang Ingles na tinatawag na [[Pamantayang Chancery]] mula sa mga dayalekto ng [[London]] at [[Silangang Midlands]]. Noong 1476, ipinakilala ni [[William Caxton]] sa Inglatera ang [[palimbagan]], na lalong nagpalawak pa sa impluwensiya ng naturang pamantayan ng Ingles.{{sfn|Nevalainen|Tieken-Boon van Ostade|2006|pp=274–279}} Kabilang sa mga panitikang nakasulat sa Maagang Modernong Ingles ang mga gawa ni [[William Shakespeare]] gayundin ang [[King James Version|Bersiyon ni Haring Jaime]] (KJV) ng Bibliya noong 1611. Bagamat halos katulad na ng modernong bigkas at baybay ang mga salita sa puntong ito, may mga pagkakaiba pa rin sa bigkas mula sa modernong Ingles, kagaya ng pagbigkas pa rin sa mga kumpol-katinig na {{IPA|/kn ɡn sw/}} sa {{Lang|en|knight}} ('[[kabalyero]]'), {{Lang|en|gnat}} ('[[niknik]]'), at {{Lang|en|sword}} ('[[espada]]'), na sa ngayo'y pawang mga di na binibigkas ang isa sa mga katinig nito.{{Efn|Hindi na binibigkas ang ''k'' at ''g'' sa {{IPA|/kn/}} at {{IPA|/gn/}}, habang di naman binibigkas na ang ''w'' sa {{IPA|/sw/}}.}} Ilan sa mga tampok ng Maagang Modernong Ingles na ginamit ni Shakespeare ay maituturing na'ng laos o makaluma sa modernong mambabasa nito.{{sfn|Cercignani|1981}} Mababasa ang [[Ebanghelyo ni Mateo|Mateo]] 8:20 sa KJV bilang: "{{Lang|en|The Foxes have holes and the birds of the ayre have nests.}}" ('May mga lungga ang mga soro habang may mga pugad ang mga ibon ng himpapawid.') Dito, mapapansin ang pagkawala ng mga [[Kaukulan (lingguwistika)|kaukulan]] at ang resulta nito tulad halimbawa ng paggamit sa ayos na [[paksa–pandiwa–layon]] ({{Lang|en|subject–verb–object}}) at sa salitang {{Lang|en|of}} bilang pamalit sa nawalang [[kaukulang paari]]. Makikita rin dito ang mga hiram na salitang nagmula sa Pranses kagaya ng {{Lang|en|ayre}} (ngayo'y {{Lang|en|air}}, 'himpapawid') at sa ibang mga kaso, nagpalit mismo sa katutubong salita nito tulad ng {{Lang|en|bird}} ('ibon') na pumalit sa Lumang Ingles na {{Lang|ang|fugol}}.{{sfn|Lass|2006|pp=46–47}} === Pagkalat === Pagsapit ng huling bahagi ng ika-18 siglo, naipakalat ng [[Imperyong Britaniko]] ang wikang Ingles sa mga teritoryo at nasasakupan nito. Dahil sa paggamit sa kalakalan, agham at teknolohiya, diplomasya, sining, at pormal na edukasyon, Ingles ang naging pinakaunang tunay na pandaigdigang wika, na ginagamit sa pandaigdigang komunikasyon.{{sfn|How English evolved into a global language|2010}}{{sfn|The Routes of English}} Ginamit ito sa Hilagang Amerika, ilang bahagi ng Aprika, Oseaniya, at iba pang mga rehiyon. Nang lumaya ang mga bansang may maraming [[katutubong wika]], Ingles ang ginamit nilang [[opisyal na wika]] upang maiwasan ang mga politikal na balakid dahil sa paggamit sa isang katutubong wika kesa sa iba.{{sfn|Romaine|2006|p=586}}{{sfn|Mufwene|2006|p=614}}{{sfn|Northrup|2013|pp=81–86}} Bumilis pa lalo ang pagkalat ng wika dahil sa mabilis na paglaki ng impluwensiya sa kultura at politika ng [[Estados Unidos]] matapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], gayundin sa pagbobrodkast sa buong mundo sa wikang Ingles ng mga brodkaster tulad ng [[BBC]] ng [[Reyno Unido]].{{sfn|Graddol|2006}}{{sfn|Crystal|2003a}} Ingles ang pinakaginagamit na wika sa ika-21 siglo.{{sfn|McCrum|MacNeil|Cran|2003|pp=9–10}} Habang nalilinang ang modernong Ingles, nabuo ang mga pamantayang gabay para sa wika, na ginamit kalaunan sa opisyal na paraan kagaya halimbawa sa pampublikong edukasyon at pahayagan. Noong 1755, nilathala ni [[Samuel Johnson]] ang ''[[Dictionary of the English Language]]'', na nagpakilala sa pamantayang pagbaybay at paggamit sa mga salita. Samantala, nilathala naman ng Amerikanong si [[Noah Webster]] noong 1828 ang isang [[Diksiyonaryong Webster|diksiyonaryo]] na may layuning makapagtatag ng isang pamantayang anyo sa pagsusulat at pagsasalita ng [[Amerikanong Ingles]] na hiwalay sa pamantayan ng Britanya. Sa Britanya, unti-unting bumaba ang tingin sa mga dayalekto at barayti ng [[Britanikong Ingles]] na wala sa pamantayan, na nagpabilis sa paggamit ng mga prestihiyosong dayalekto ng mga nasa gitnang uri.{{sfn|Romaine|1999a}} Sa modernong Ingles, wala na halos mga kaukulan; tanging makikita na lang ito sa mga [[panghalip]]. Halos matatag na rin ang [[paksa–pandiwa–layon]] (SVO) na [[ayos ng salita]].{{sfn|Romaine|1999a}} Naging talamak na rin ang paggamit sa ilang mga pagbabago sa wika kagaya ng [[Do-support|paggamit ng salitang ''do'']] para sa mga kaso kung saan kinakailangang [[Pagbaliktad sa paksa at pantulong|baliktarin]] ang mga [[sugnay]] tulad sa mga tanong.{{Efn|Isang halimbawa nito ang paggawa ng mga tanong sa pamamagitan ng pagbaliktad sa [[pandiwang pantulong]] ({{lang|en|auxiliary verb}}, hal. {{lang|en|is, are, am}}) at sa paksa: ang "{{lang|en|He will laugh}}" ('Tatawa siya') ay nagiging "{{lang|en|Will he laugh?}}" ('Tatawa ba siya?') sa anyong patanong nito. Gayunpaman, kung walang pandiwang pantulong, ginagamit ang salitang {{lang|en|do}} bilang pamalit sa nawawalang pandiwa: ang "{{lang|en|He laughs.}}" ('Tumawa siya') ay nagiging "{{lang|en|Did he laugh}}" ('Tumawa ba siya?'). Pansinin na nasa anyong pangnakaraan ang pandiwang {{lang|en|do}} ({{lang|en|did}}) rito.}} Dumami rin ang mga kaso ng paggamit sa anyong progresibo (mga nagtatapos sa hulaping {{Lang|en|–ing}} ng [[pandiwa]], at tuloy-tuloy ring nagiging regular ang mga pandiwang may di-regular na anyo (hal. {{Lang|en|dreamed}} ('napanaginipan') imbes na {{Lang|en|dreamt}}) gayundin sa paggamit pa lalo sa mga analitikal na alternatibo sa mga impleksiyon (hal. {{Lang|en|more polite}} ('mas magalang') imbes na {{Lang|en|politer}}). Dahil sa tindi ng presensiya sa midya ng Amerikanong Ingles, naiimpluwensiyahan na rin pati ang Britanikong Ingles.{{sfn|Leech|Hundt|Mair|Smith|2009|pp=18–19}}{{sfn|Mair|Leech|2006}}{{sfn|Mair|2006}} == Heograpiya == [[File:Detailed_SVG_map_of_the_Anglophone_world.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Detailed_SVG_map_of_the_Anglophone_world.svg|thumb|{{legend|#045a8d|Katutubong wika ng mayorya}} {{legend|#0674b6|Katutubong wika ng mayorya at isa sa mga opisyal na wika}} {{legend|#439dd4|Opisyal na wika pero katutubong wika ng minorya}} {{legend|#9bbae1|Pangalawang wika: sinasalita ng lagpas 20% ng populasyon, ''de facto'' na wika ng trabaho, pamahalaan, edukasyon, atbp.<ref name="Ethnologue26" />}}]] Ayon sa isang ulat noong 2016, tinatayang nasa 400 milyong katao ang [[Katutubong wika|katutubong mananalita]] ng wikang Ingles, at nasa 1.1 bilyong katao naman ang nagsasalita nito bilang [[pangalawang wika]].<ref>{{cite web |last1=Breene |first1=Keith |date=15 November 2019 |title=Which countries are best at English as a second language? |trans-title=Ano-anong mga bansa at pinakamagaling mag-Ingles bilang pangalawang wika? |url=https://www.weforum.org/agenda/2016/11/which-countries-are-best-at-english-as-a-second-language-4d24c8c8-6cf6-4067-a753-4c82b4bc865b |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161125144549/https://www.weforum.org/agenda/2016/11/which-countries-are-best-at-english-as-a-second-language-4d24c8c8-6cf6-4067-a753-4c82b4bc865b/ |archive-date=25 November 2016 |access-date= |publisher=World Economic Forum |language=en}}</ref> Ingles ang wika na may pinakamaraming mananalita sa kabuuan, na sinasalita sa lahat ng kontinente.{{sfn|Crystal|2003b|p=106}} Nakadepende ang dami ng mga mananalita bilang pangalawang wika o bilang banyagang wika sa antas ng kagalingan, mula 400 milyon hanggang lagpas 1 bilyon.{{sfn|Crystal|2003b|pp=108–109}} Tinataya naman noong 2003 na mas marami ang mananalita ng Ingles bilang pangalawang wika kumpara sa mga katutubong mananalita nito nang tatlo sa isa.{{sfn|Crystal|2003a|p=69}} === Tatlong bilog ng Ingles === [[File:EF_English_Proficiency_Index_2019_Europe.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:EF_English_Proficiency_Index_2019_Europe.svg|thumb|Kagalingan sa wikang Ingles ng piling mga bansa sa [[Europa]] at [[Dagat Mediteraneo|Mediteraneo]] ayon sa isang ulat noong 2019:<ref>{{cite web |title=EF English Proficiency Index 2019 |url=https://www.ef.com/assetscdn/WIBIwq6RdJvcD9bc8RMd/cefcom-epi-site/reports/2019/ef-epi-2019-english.pdf |pages=6–7 |language=en}}</ref> {{legend|#407294|Napakataas (63.07–70.27)}} {{legend|#5A857D|Mataas (58.26–61.86)}} {{legend|#9DBB88|Katamtaman (52.50–57.38)}} {{legend|#E7CB5B|Mababa (48.69–52.39)}} {{legend|#F47B4B|Napakababa (40.87–48.19)}} {{legend|#c0c0c0|Hindi kasama sa ulat}}]] Grinupo ng [[Lingguwistika|lingwistang]] si [[Braj Kachru]] ang mga bansa sa mundo sa tatlong bilog ayon sa antas ng paggamit sa wikang Ingles rito. Ipinapakita ng modelong ito ang pagkalat ng Ingles mula sa mga katutubong bansa nito patungo sa iba, gayundin sa dami ng gumagamit nito sa isang partikular na bansa. Tinatawag ang tatlong bilog bilang "loob", "labas", at "lumalawak". Maaaring gumalaw ang mga bansa papaloob o papalabas depende sa magiging kahihinatnan ng wika rito sa hinaharap.{{sfn|Kachru|2006|p=196}}{{sfn|Svartvik|Leech|2006|p=2}} * '''Loobang bilog''' ({{Lang|en|inner circle}}) ang mga bansa na may malaking porsyento ng populasyon ang katutubong mananalita ng Ingles. Kabilang rito ang [[Reyno Unido]], [[Estados Unidos]], [[Canada|Kanada]], [[Australia]], [[Nueva Selanda]], [[Irlanda]], at [[Timog Aprika]].{{sfn|Kachru|2006|p=196}} * '''Labas na bilog''' ({{Lang|en|outer circle}}) ang mga bansa na may mas maliit na bilang ng mga katutubong mananalita ng Ingles ngunit ginagamit bilang pangalawang wika para sa mga pang-araw-araw na gawain at institusyon kagaya sa edukasyon, pamahalaan, at negosyo. Kabilang rito ang [[Pilipinas]], gayundin ang [[Nigeria]], [[Indiya|India]], [[Pakistan]], [[Malaysia|Malasya]], [[Singapore|Singapura]], at [[Jamaica|Hamayka]].{{sfn|Bao|2006|p=377}} * '''Lumalawak na bilog''' ({{Lang|en|expanding circle}}) ang mga bansa kung saan hindi karaniwang sinasalita ang Ingles at tinuturo bilang isang banyagang wika. Sa mga bansang ito kumakalat ang wikang Ingles dahil sa katayuan nito bilang isang pandaigdigang wika.{{sfn|Trudgill|Hannah|2008|p=5}} === Plurisentrikong wika === Isang [[plurisentrikong wika]] ang Ingles; ibig sabihin, wala itong iisang pambansang otoridad na namamahala sa pamantayan ng wika.{{sfn|Trudgill|Hannah|2008|p=2}}{{sfn|Romaine|1999}}{{sfn|Baugh|Cable|2002}} Madalas na sinusundan ng sinasalitang Ingles lalo na sa brodkasting ang mga pambansang pamantayan sa pagbigkas na kinagisnan imbes na isinakodigo. Karaniwang malalaman sa kanilang [[aksent]] kung saan nagmula ang mga brodkaster,{{sfn|Trudgill|2006}} pero madalas na sinusulat ang iskrip sa mga balita sa isang [[Ortograpiya ng wikang Ingles|pandaigdigang anyo ng pamantayang Ingles]]. Tipikal na dinidikta ng konsenso mula sa mga iskolar ng wika ang mga karaniwang gawi sa pagsusulat sa Ingles, hindi mula sa isang pamahalaan o pandaigdigang organisasyon.{{sfn|Ammon|2008|pp=1537–1539}} Maiintindihan ng mga Amerikanong tagapakinig ang maraming brodkast na nagmula sa Britanya at kabaligtaran. Maiintindihan ng mga mananalita ng Ingles ang karamihan sa kahit anong mga programa sa radyo at telebisyon gayundin sa mga pelikulang nagmula sa mga [[Anglospero|bansang nagsasalita ng Ingles]].{{sfn|Svartvik|Leech|2006|p=122}} Parehong may pormal at di-pormal na estilo ang pamantayan at panrehiyong barayti ng Ingles, at tanging nagkakaiba lamang sa mga salitang ginagamit (hal. {{Lang|en|lift}} sa Britanya habang {{Lang|en|elevator}} sa Amerika), sintaksis (hal. {{Lang|en|on the weekend}} sa Amerika habang {{Lang|en|at the weekend}} sa Britanya), at paggamit sa teknikal at di-teknikal na rehistro.{{sfn|Trudgill|Hannah|2008|pp=5–6}} Dahil sa kasaysayan ng paninirahan sa mga bansang nasa loobang bilog, nagawang maipantay ng Britanya ang pagkakaiba sa dayalekto at makagawa ng mga anyong [[koine]] ng Ingles sa [[Timog Aprika]], [[Australya|Australia]], at [[Nueva Selanda]].{{sfn|Deumert|2006|p=130}} Mabilis na natutong mag-Ingles ang marami sa mga migranteng nanirahan sa Estados Unidos. Sa kasalukuyan, malaking bahagdan ng populasyon ng Estados Unidos ngayon ay kaya lamang magsalita ng iisang wika.{{sfn|Deumert|2006|p=131}}{{sfn|Ryan|2013|loc=Table 1}} Ukol sa pambansang katayuan ng wikang Ingles sa mga piling bansa, * Sa Australia, walang itinalagang opisyal na wika sa parehong pambansa at pang-estadong lebel.<ref>{{Cite journal |last=Ward |first=Rowena |date=2019 |title='National' and 'Official' Languages Across the Independent Asia-Pacific |trans-title='Pambansa' at 'Opisyal' na mga Wika ng Malayang Asya-Pasipiko|lang=en|journal=Journal of Multidisciplinary International Studies |volume=16 |issue=1/2 |pages=83–84 |doi=10.5130/pjmis.v16i1-2.6510 |doi-access=free}}</ref> * Sa [[Kanada]], parehong opisyal na wika sa pambansang lebel ang Ingles at [[Wikang Pranses|Pranses]].<ref>{{cite web |url=http://news.gc.ca/web/article-eng.do?m=/index&nid=480459 |archive-url=https://archive.today/20130410031606/http://news.gc.ca/web/article-eng.do?m=/index&nid=480459 |url-status=dead |archive-date=10 April 2013 |title=40 Years of the Official Languages Act |publisher=Department of Justice Canada |lang=en|trans-title=40 Taon ng Official Languages Act}}</ref> Opisyal na wika (o isa sa mga opisyal na wika) rin sa anim na lalawigan at tatlong teritoryo ang Ingles, habang wala namang itinalagang opisyal na wika sa tatlong lalawigan. Sa [[Québec|Quebec]], Pranses lamang ang tanging opisyal na wika nito.<ref>{{cite web |url=https://www.legisquebec.gouv.qc.ca/en/tdm/cs/C-11 |title=Charter of the French language |last= |first= |date=26 March 2024 |website=Légis Québec |publisher=Québec Official Publisher |lang=en|trans-title=Karta ng Wikang Pranses}}</ref> * Sa [[Republika ng Irlanda|Irlanda]], Ingles ang itinalagang pangalawang wika ng bansa, habang [[Wikang Irlandes|Irlandes]] naman ang itinalagang unang wika.<ref>{{cite web |url=https://www.irishstatutebook.ie/eli/cons/en/html#part2 |title=Article 8 of the Constitution of Ireland|trans-title=Artikulo 8 ng Saligang-batas ng Irlanda|lang=en|last= |first= |date=January 2020 |website=Irish Statute Book}}</ref> * Bagamat mayorya ng populasyon ng Nueva Selanda ang nagsasalita ng Ingles, tanging [[Wikang Māori|Maori]] at ang [[Wikang nakasenyas ng Nueva Selanda|pambansang wikang nakasenyas]] nito ang itinalagang opisyal na wika ng bansa.<ref>{{cite web |title=Maori Language Act 1987 |url=http://www.legislation.govt.nz/act/public/1987/0176/latest/DLM124116.html |lang=en}}</ref> <ref>{{cite news |url=http://tvnz.co.nz/view/page/488120/696482 |title=Recognition for sign language |date=6 April 2006 |work=[[Television New Zealand]] |trans-title=Pagkilala sa wikang nakasenyas|lang=en}}</ref> * Walang itinalagang opisyal na wika sa [[Reyno Unido]]. Gayunpaman, sa [[Gales]] at [[Hilagang Irlanda]], Ingles ang isa sa mga opisyal na wika nito.<ref>{{cite journal |last1=Huws |first1=Catrin Fflur |title=The Welsh Language Act 1993: A Measure of Success?|trans-title=Ang Welsh Language Act 1993: Panukat sa Tagumpay?|lang=en |journal=Language Policy |date=June 2006 |volume=5 |issue=2 |pages=141–160 |doi=10.1007/s10993-006-9000-0}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 October 2022 |title=Irish language and Ulster Scots bill clears final hurdle in Parliament|trans-title=Nalampasan na ng panukalang Irish language at Ulster Scots ang huling balakid nito sa Parlamento|lang=en|work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/uk-northern-ireland-63402597}}</ref> Walang itinalagang opisyal na wika sa [[Eskosya]] at [[Inglatera]]. * Sa [[Estados Unidos]], Ingles ang itinalagang opisyal na wika ng bansa sa bisa ng isang kautusang tagapagpaganap noong 2025.<ref>{{Cite news |last1=Ho |first1=Vivian |last2=Pannett |first2=Rachel |date=1 March 2025 |title=A Trump order made English the official language of the U.S. What does that mean? |trans-title=Ginawa sa bisa ng isang utos ni Trump ang wikang Ingles bilang opisyal na wika ng Estados Unidos. Ano'ng ibig sabihin nito?|lang=en|url=https://www.washingtonpost.com/nation/2025/03/01/trump-english-official-language-explainer/ |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> Opisyal na wika (o isa sa mga opisyal na wika) ang Ingles sa 32 estado at limang teritoryo. Walang itinalagang opisyal na wika sa natitirang 18 estado at sa [[Distrito ng Columbia]].<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/#people-and-society |title=United States |date=29 May 2024 |website=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |trans-title=Estados Unidos |lang=en |access-date=21 Enero 2026 |archive-date=12 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211212224932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/#people-and-society |url-status=dead }}</ref> === Pandaigdigang wika === [[File:Countries_in_which_English_Language_is_a_Mandatory_or_an_Optional_Subject.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Countries_in_which_English_Language_is_a_Mandatory_or_an_Optional_Subject.svg|thumb|Katayuan ng wikang Ingles sa pampublikong edukasyon sa bawat rehiyon:<ref>{{cite web |title=Countries in which English Language is a Mandatory or an Optional Subject |trans-title=Mga Bansa kung saan isang Kinakailangan o Mapipiling Asignatura ang Wikang Ingles |url=https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031000038/https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |archive-date=31 October 2022 |access-date= |publisher=The University of Winnipeg |language=en}}</ref>{{legend|#00a2e8|Kinakailangang asignatura}}{{legend|#ffc90e|Mapipiling asignatura}}{{legend|#ababab|Walang datos}}]] Inilalarawan minsan ang wikang Ingles bilang ang pinakaunang pandaigdigang ''[[lingua franca]]'',{{sfn|Graddol|2006}}{{sfn|Meierkord|2006|p=165}} o di kaya'y bilang ang pinakaunang [[pandaigdigang wika]].{{sfn|Brutt-Griffler|2006|pp=690–691}}{{sfn|Northrup|2013}} Pinakaginagamit na wika ang Ingles pagdating sa paglalathala, telekomunikasyon, kalakalan, libangan, at diplomasya.{{sfn|Northrup|2013}} Nakamit nito ang pagkapantay sa [[wikang Pranses]] noong 1919 sa kasagsagan ng negosasyon sa [[Kasunduan sa Versailles]].{{sfn|Phillipson|2004|p=47}} Pagsapit ng pagtatag sa [[Mga Nagkakaisang Bansa]] noong 1945, naging pangunahing wika na ang Ingles;{{sfn|Conrad|Rubal-Lopez|1996|p=261}} isa ito sa anim na opisyal na wika ng naturang organisasyon at ang kasalukuyang pinakaginagamit na wika sa pandaigdigang diplomasya at pakikipag-ugnayan.{{sfn|United Nations|2010}}{{sfn|Richter|2012|p=29}} Nakatalaga ang Ingles bilang isang opisyal na wika o di kaya'y wika ng trabaho sa maraming mga pandaigdigang organisasyon kagaya ng [[Pandaigdigang Lupong Olimpiko]] (IOC), Ginagamit rin ito bilang wika ng trabaho kahit maging sa mga panrehiyong organisasyon kagaya ng [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]] (ASEAN) at [[Ekonomikong Kooperasyon sa Asya-Pasipiko]] (APEC), kung saan hindi gaanong kalaganap ang paggamit sa naturang wika sa mga kasaping bansa nito. Sa [[Unyong Europeo]] (EU), Ingles ang karaniwang ginagamit na wika ng trabaho ng mga kasaping bansa nito kahit na pinapayagan ng unyon na gumamit ang mga kasapi nito ng kahit anong wika.{{sfn|Ammon|2006|p=321}} Ingles ang ginagamit na basehan sa mga [[kontroladong likas na wika]],{{sfn|Wojcik|2006|p=139}} gayundin bilang ang wikang ginagamit sa larangan ng [[paglalayag]] at [[Abyasyon|pagpapalipad]].{{sfn|International Maritime Organization|2011}}{{sfn|International Civil Aviation Organization|2011}} [[File:English_Proficiency_Index_by_country_as_of_2014.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:English_Proficiency_Index_by_country_as_of_2014.svg|thumb|English Proficiency Index noong 2014:<ref>{{cite web |title=Countries in which English Language is a Mandatory or an Optional Subject |trans-title=Mga Bansa kung saan isang Kinakailangan o Mapipiling Asignatura ang Wikang Ingles |url=https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031000038/https://www.uwinnipeg.ca/global-english-education/countries-in-which-english-is-mandatory-or-optional-subject.html |archive-date=31 October 2022 |access-date= |publisher=The University of Winnipeg |language=en}}</ref> {{legend|#225500|Napakataas (80–100%)}} {{legend|#44aa00|Mataas (60–80%)}} {{legend|#66ff00|Katamtaman (40–60%)}} {{legend|#99ff55|Mababa (20–40%)}} {{legend|#ccffaa|Napakababa (0.1–20%)}} {{legend|#c0c0c0|Walang datos}}]] Wikang Ingles ang pinaka-inaaral na banyagang wika sa mundo.{{sfn|Graddol|2006}}{{sfn|Crystal|2003a}} Nag-aaral ang karamihan sa mga tao ng Ingles dahil sa praktikal na kadahilanan at hindi sa ideolohiya.{{sfn|Kachru|2006|p=195}} Sa EU, Ingles ang pinakasinasalitang banyagang wika sa 19 sa 25 kasaping bansa nito kung saan hindi opisyal na wika ito. Ayon sa isang opisyal na poll noong 2012 (noong kasapi pa ang [[Reyno Unido]]) sa mga kasaping bansa na hindi opisyal na wika ang Ingles, 38% ng mga sumagot ay nagsabing kaya nilang makapagsalita ng Ingles sa antas ng pakikipag-usap sa iba.{{sfn|European Commission|2012|pp=21, 19}} Kinokonekta ang matinding impluwensiya ng Ingles sa pagbilis ng [[Kamatayan ng wika|kamatayan ng ibang mga maliliit na wika]];{{sfn|Crystal|2000}} dahil rito, inaakusahan din ang wika ng [[Imperyalismong pangwika|imperyalismo]] at marami rin ang aktibong tumututol sa paggamit nito.{{sfn|Jambor|2007}} Gayunpaman, patuloy pa ring dumadami ang mga mananalita ng Ingles dahil sa paniniwalang nagdadala ng kaginhawaan at mas mabuting buhay ang paggamit nito.{{sfn|Svartvik|Leech|2006|loc=Chapter 12: English into the Future}} Kinakailangang marunong sa wikang Ingles sa maraming mga larangan kagaya ng sa [[medisina]] at [[kompyuting]]. Bagamat magkasingpantay noon ang Ingles sa Pranses at [[Wikang Aleman|Aleman]] pagdating sa pananaliksik, Ingles na ang natatanging nananaig na wika sa kasalukuyan.{{sfn|Gordin|2015}} Makikita ang dominasyon nito sa [[maagham na paglalathala]] sa mga [[indeks]] ng mga [[siyentipikong dyornal]] kagaya ng ''Chemical Abstracts'': noong 1998, nasa lagpas 80% ng lahat na naka-indeks na siyentipikong artikulo ng dyornal ang nakasulat sa Ingles, 90% sa mga [[likas na agham]] noong 1996, at 82% sa [[araling pantao]] noong 1995.{{sfn|Brutt-Griffler|2006|pp=694–695}} Sa kasagsagan ng [[dekolonisasyon]] sa [[Imperyong Britaniko]] noong dekada 1950s at 1960s, patuloy na ginamit ng mga lumayang kolonya ang wikang Ingles imbes na alisin ito sa mga wika ng kanilang bansa.{{sfn|Mufwene|2006|p=614}}{{sfn|Northrup|2013|pp=81–86}} Halimbawa, patuloy na ginagamit sa [[India]] ang Ingles matapos nitong lumaya sa Reyno Unido. India ngayon ang ikatlong may pinakamaraming inilalathalang aklat sa naturang wika matapos ng [[Estados Unidos]] at Reyno Unido,{{sfn|Sailaja|2009|pp=2–9}} kahit na di lalagpas sa 5% ng populasyon nito ang marunong magsalita ng Ingles nang maayos. Noong 2004, ipinagpalagay ng iskolar na si David Crystal na India ang may pinakamalaking populasyon na kayang magsalita o makaunawa ng Ingles sa mundo,{{sfn|Crystal|2004}} bagamat marami ring iskolar na naniniwalang Estados Unidos pa rin ang may hawak sa naturang titulo.{{sfn|Graddol|2010}} Marami sa mga mananalita ng Ingles Aprika ang bahagi ng pamayanang "Apro-Sakson" ng kontinente.{{sfn|Mazrui|Mazrui|1998}} Pinaniniwalaan na mananatili ang Ingles bilang isang wikang [[koine]] sa hinaharap.{{sfn|Crystal|2006}} == Ponolohiya == {{Main|Ponolohiya ng wikang Ingles}} {{IPA notice|bahaging|brackets=no}} Nagkakaiba ang [[ponolohiya ng wikang Ingles]] depende sa dayalekto, ngunit madalas pa ring nagkakaunawaan ang mga mananalita nito kahit ganito. Nakakapekto ang barayti ng [[ponolohiya]] sa imbentaryo ng mga [[ponema]], na siyang nagdidikta sa pagkakaiba sa [[ponetika]] at pagbigkas sa mga ponema. Inilalarawan ng bahaging ito ang mga [[Pamantayang wika|pamantayang barayti]] ng wikang Ingles: [[Received Pronunciation]] (RP, {{Literal|Tamang Pagbigkas}}) ng Reyno Unido at [[General American]] (GA, {{Literal|Pangkahalatang Amerikano}}) ng Estados Unidos. === Katinig === Nasa 24 na ponemang katinig ang marami sa mga dayalekto ng wikang Ingles; 26 kung isasama pati ang {{IPA|/x/}} at /ʔ/. Tumpak para sa Ingles ng California at sa RP ang sumusunod na imbentaryo. {| class="wikitable" style="text-align: center" |+Mga ponemang katinig ng wikang Ingles ! colspan="2" {{Diagonal split header|[[Paraan ng artikulasyon|Paraan]]|[[Lugar ng artikulasyon|Lugar]]}} ! colspan="2" |Labi ! colspan="2" |Labi–ngipin ! colspan="2" |Ngipin ! colspan="2" |Dila ! colspan="2" |Likuran ! colspan="2" |Paleta ! colspan="2" |Ngala-ngala ! colspan="2" |Tagukan |- ! colspan="2" |[[Katinig na pailong|Pailong]] | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|m}} | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|n}} | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ŋ}} | colspan="2" | |- ! colspan="2" |[[Katinig na pasara|Pasara]] | style="border-right: 0;" |{{IPA link|p}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|b}} | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|t}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|d}} | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|k}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ɡ}} | style="border-right: 0;" |({{IPA link|ʔ}}) | style="border-left: 0;" | |- ! colspan="2" |[[Katinig na pasara-sutsot|Pasara-sutsot]] | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|tʃ}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|dʒ}} | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" | | colspan="2" | |- ! colspan="2" |[[Katinig na pasutsot|Pasutsot]] | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|f}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|v}} | style="border-right: 0;" |{{IPA link|θ}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ð}} | style="border-right: 0;" |{{IPA link|s}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|z}} | style="border-right: 0;" |{{IPA link|ʃ}} | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ʒ}} | colspan="2" | | style="border-right: 0;" |({{IPA link|x}}) | style="border-left: 0;" | | style="border-right: 0;" |{{IPA link|h}} | style="border-left: 0;" | |- ! rowspan="2" |[[Katinig na padulas|Padulas]] ![[Katinig na pagitna|Gitna]] | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|ɹ}} | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|j}} | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|w}} | colspan="2" | |- ![[Katinig na pagilid|Gilid]] | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | style="border-right: 0;" | | style="border-left: 0;" |{{IPA link|l}} | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | |- |} == Talababa == {{notelist}} == Sanggunian == {{reflist}} === Pinagkunan === <!-- The entries in this bibliography are in alphabetical order. Comments show the names of named references. --> {{refbegin|30em}} <!-- AartsHaegeman2006 -->* {{cite book |first1=Bas |last1=Aarts |first2=Liliane |last2=Haegeman |date=2006 |chapter=English Word classes and Phrases |trans-chapter=Mga klase ng salita at parirala sa Ingles|title=The Handbook of English Linguistics |trans-title=Handbook sa Lingguwistikang Ingles|lang=en|editor1-last=Aarts |editor1-first=Bas |editor2-first=April |editor2-last=McMahon |publisher=Blackwell |isbn=978-1-4051-6425-2}} <!-- AbercrombieDaniels2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04878-1 |chapter=Spelling Reform Proposals: English |trans-chapter=Mga Mungkahing Reporma sa Pagbaybay: Ingles|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Abercrombie |first1=D. |last2=Daniels |first2=P. T. |pages=72–75 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- AitkenMcArthur1979 -->* {{cite book |editor1-last=Aitken |editor1-first=A. J. |editor2-last=McArthur |editor2-first=Tom |date=1979 |title=Languages of Scotland|lang=en|trans-title=Mga Wika ng Eskosya |location=Edinburgh, Reyno Unido |publisher=Chambers |series=Occasional paper – Association for Scottish Literary Studies |volume=4 |isbn=978-0-550-20261-1}} <!-- Alcaraz-ArizaNavarro2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/02351-8 |chapter=Medicine: Use of English|trans-chapter=Medisina: Paggamit sa Ingles|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Alcaraz Ariza |first1=M. Á. |last2=Navarro |first2=F. |pages=752–759 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Ammon2006 -->* {{cite journal |last=Ammon |first=Ulrich |s2cid=142692741 |title=Language Conflicts in the European Union: On finding a politically acceptable and practicable solution for EU institutions that satisfies diverging interests|trans-title=Mga Hidwaan sa Wika sa Unyong Europeo: Ukol sa paghahanap sa isang politikal na pagsang-ayon at praktikal na solusyon para sa mga institusyon ng EU nang nagagampanan ang mga nagkakaibang interes|lang=en|journal=International Journal of Applied Linguistics |volume=16 |issue=3 |pages=319–338 |date=2006 |doi=10.1111/j.1473-4192.2006.00121.x |s2cid-access=free |via=DYLAN project |url=http://www.dylan-project.org/Dylan_en/presentation/dissemination/articles/assets/UDE-Ammon-LanguageConflictsInTheEuropeanUnion.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110102074109/http://www.dylan-project.org/Dylan_en/presentation/dissemination/articles/assets/UDE-Ammon-LanguageConflictsInTheEuropeanUnion.pdf |archive-date=2 January 2011}} <!-- Ammon2008 -->* {{cite book |last=Ammon |first=Ulrich |chapter=Pluricentric and Divided Languages |lang=en|trans-chapter=Mga Plurisentro at Nakahating Wika|editor1-last=Ammon |editor1-first=Ulrich N. |editor2-last=Dittmar |editor2-first=Norbert |editor3-last=Mattheier |editor3-first=Klaus J. |display-editors=3 |editor4-last=Trudgill |editor4-first=Peter |title=Sociolinguistics: An International Handbook of the Science of Language and Society |trans-title=Sosyolingguwistika: Pandaigdigang Handbook ng Agham ng Wika at Lipunan|volume=2 |date=2008 |edition=2nd |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-019425-8 |series=Handbooks of Linguistics and Communication Science}} <!-- Annamalai2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04611-3 |chapter=India: Language Situation |lang=en|trans-chapter=India: Sitwasyon sa Wika|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Annamalai |first1=E. |pages=610–613 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Australian Bureau of Statistics2013 official census of Australia -->* {{cite web |author=Australian Bureau of Statistics |title=2011 Census QuickStats: Australia|trans-title=QuickStats sa Senso ng 2011: Australia |lang=en|date=28 March 2013 |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/0 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151106221006/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/0 |archive-date=6 November 2015}} <!-- Bailey2001 -->* {{cite book |last=Bailey |first=Guy |chapter=The relationship between African American and White Vernaculars|trans-chapter=Ang kaugnayan ng Aprikanong Amerikano at Puting Bernakular|editor-last=Lanehart |editor-first=Sonja L. |title=Sociocultural and historical contexts of African American English |trans-title=Sosyokultural at historikal na konteksto ng Aprikanong Amerikanong Ingles|url=https://archive.org/details/socioculturalhis00lane |url-access=limited |date=2001 |pages=[https://archive.org/details/socioculturalhis00lane/page/n71 53]–84 |publisher=John Benjamins |lang=en|series=Varieties of English around the World |isbn=978-1-58811-046-6}} <!-- Bailey1997 -->* {{cite book |last=Bailey |first=G. |date=1997 |chapter=When did southern American English begin|trans-chapter=Kailan nagsimula ang katimugang Amerikanong Ingles|chapter-url=https://books.google.com/books?id=zvFtOr5_BZAC&pg=PA255 |title=Englishes around the world|trans-title=Mga Ingles sa iba't-ibang panig ng mundo|lang=en|pages=255–275 |editor=Edgar W. Schneider |publisher=John Benjamins |isbn=9789027248763}} <!-- Bao2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04257-7 |chapter=Variation in Nonnative Varieties of English |trans-chapter=Baryasyon sa mga hindi Katutubong Barayti ng Ingles|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Bao |first1=Z. |pages=377–380 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Barry1982 -->* {{cite book |last=Barry |first=Michael V. |chapter=English in Ireland |trans-chapter=Ingles sa Irlanda|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=84–134 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- BaughCable2002 -->* {{cite book |last1=Baugh |first1=Albert C. |last2=Cable |first2=Thomas |title=A History of the English Language|trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles|edition=5|lang=en |publisher=Longman |date=2002 |isbn=978-0-13-015166-7 |url=https://archive.org/details/historyofenglish02baug}} <!-- Bazelmans2009 -->* {{cite book |last=Bazelmans |first=Jos |chapter=The Early-Medieval Use of Ethnic Names from Classical Antiquity: the Case of the Frisians |trans-chapter=Ang Maagang Medyebal na Paggamit sa mga Etnikong Pangalan mula sa Klasikong Antigong Panahon: ang Kaso ng mga Prisyano|pages=321–338 |editor-last1=Derks |editor-first1=Ton |editor-last2=Roymans |editor-first2=Nico |title=Ethnic Constructs in Antiquity: The Role of Power and Tradition|trans-title=Mga Etnikong Gawa sa Antigong Panahon: Ang Gampanin ng Kapangyarihan at Tradisyon|lang=en|publisher=Amsterdam University Press |series=Amsterdam Archaeological Studies |volume=13 |date=2009 |isbn=978-90-485-0791-7 |jstor=j.ctt46n1n2.1 |jstor-access=free}} <!-- Bermudez-OteroMcMahon2006 -->* {{cite encyclopedia |last1=Bermúdez-Otero |first1=Ricardo |first2=April |last2=McMahon |date=2006 |title=English phonology and morphology |trans-title=Ponolohiya at morpolohiya ng Ingles|lang=en|editor-first=Bas |editor-last=Aarts |editor-first2=April |editor-last2=McMahon |encyclopedia=The Handbook of English Linguistics |location=Oxford |publisher=Wiley–Blackwell |isbn=978-1-4051-6425-2 |doi=10.1002/9780470753002.ch17 |series=Blackwell Handbooks in Linguistics |pages=382–410}} <!-- BlenchSpriggs1999 -->* {{cite book |last1=Blench |first1=R. |last2=Spriggs |first2=Matthew |title=Archaeology and Language: Correlating Archaeological and Linguistic Hypotheses|trans-title=Arkeolohiya at Wika: Pagsasama sa mga Arkeolohiko at Lingguwistikong Palagay|lang=en|pages=285–286 |date=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-11761-6 |url=https://books.google.com/books?id=DWMHhfXxLaIC&pg=PA286}} * {{cite book |editor-last=Blake |editor-first=Norman |title=Cambridge History of the English Language|trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge|lang=en|volume=2|publisher=Cambridge University Press |date=1992 |doi=10.1017/CHOL9780521264754.003 |isbn=978-1-139-05553-6}} ** {{Harvc |last=Lass |first=Roger |chapter=Phonology and Morphology |in=Blake |year=1992 |pages=23–154}} <!-- Boberg2010 -->* {{cite book |last=Boberg |first=Charles |author-link=Charles Boberg |date=2010 |title=The English language in Canada: Status, history and comparative analysis|trans-title=Ang Wikang Ingles sa Kanada: Katayuan, kasaysayan, at pagsusuring komparatibo|lang=en|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-49144-0 |series=Studies in English Language}} <!-- BosworthToller1921 -->* {{cite web |last1=Bosworth |first1=Joseph |author-link1=Joseph Bosworth|last2=Toller |first2=T. Northcote |title=Engla land |work=[[An Anglo-Saxon Dictionary]] (Online)|lang=en |date=1921 |url=http://bosworth.ff.cuni.cz/009427 |publisher=[[Charles University]] |archive-date=21 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121221212612/http://bosworth.ff.cuni.cz/009427 |url-status=live}} <!-- BrintonBrinton2010 -->* {{cite book |last1=Brinton |first1=Laurel J. |last2=Brinton |first2=Donna M. |date=2010 |title=The linguistic structure of modern English |trans-title=Ang lingguwistikong estraktura ng modernong Ingles|lang=en|publisher=John Benjamins |isbn=978-90-272-8824-0 |url=https://benjamins.com/#catalog/books/z.156/main}} <!-- Brutt-Griffler2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00644-1 |chapter=Languages of Wider Communication|trans-chapter=Mga Wika ng mas Malawak na Komunikasyon|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Brutt-Griffler |first1=J. |pages=690–697 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Burridge2010 -->* {{cite book |last=Burridge |first=Kate |chapter=English in Australia|trans-chapter=Ingles sa Australia|editor-last=Kirkpatrick |editor-first=Andy |date=2010 |title=Routledge Handbook of World Englishes |trans-title=Handbook ng Routledge ukol sa mga Ingles ng Mundo|lang=en|url=https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk_142 |url-access=limited |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-62264-6 |pages=[https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk_142/page/n154 132]–151}} <!-- Campbell1959 -->* {{cite book |last=Campbell |first=Alistair |author-link=Alistair Campbell|title=Old English Grammar|url=https://archive.org/details/oldenglishgramma0000camp_o0r3 |trans-title=Balarila ng Lumang Ingles |location=Oxford, Inglatera |publisher=[[Oxford University Press]] |date=1983 |orig-date=1959|lang=en |isbn=978-0-19-811943-2 |ref={{sfnref|Campbell|1959}}}} <!-- CarrHoneybone2007 -->* {{cite journal |last1=Carr |first1=Philip |last2=Honeybone |first2=Patrick |date=2007 |title=English phonology and linguistic theory: an introduction to issues, and to 'Issues in English Phonology'|trans-title=Ponolohiya at lingguwistikong teorya ng Ingles: panimula sa mga isyu, at sa 'Mga Isyu sa Ponolohiya ng Ingles'|lang=en|journal=Language Sciences |volume=29 |issue=2 |pages=117–153 |doi=10.1016/j.langsci.2006.12.018}} <!-- Cassidy1982 -->* {{cite book |last=Cassidy |first=Frederic G. |chapter=Geographical Variation of English in the United States|lang=en|trans-chapter=Heograpikong Baryasyon ng Ingles sa Estados Unidos|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|pages=177–210 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Cercignani1981 -->* {{cite book |last=Cercignani |first=Fausto |title=Shakespeare's works and Elizabethan pronunciation|trans-title=Mga gawa ni Shakespeare at ang Isabel na pagbigkas|lang=en|date=1981 |publisher=Clarendon |url=https://books.google.com/books?id=_JBlAAAAMAAJ |jstor=3728688 |isbn=978-0-19-811937-1}} <!-- Clark2013 -->* {{cite book |first1=Urszula |last1=Clark |first2=Esther |last2=Asprey |date=2013 |title=West Midlands English: Birmingham and the Black Country|trans-title=Ingles ng Kanlurang Midlands: Birmingham at ang Black Country|lang=en|publisher=Edinburgh University Press |isbn=978-0-7486-4169-7}} <!-- CollingwoodMyres1936 -->* {{cite book |last1=Collingwood |first1=Robin George |author-link=R. G. Collingwood |last2=Myres |first2=J. N. L. |chapter=The Sources for the period: Angles, Saxons, and Jutes on the Continent |trans-chapter=Ang mga Pinagmulan para sa panahon: Mga Anglo, Saxon, at Jute sa Kontinente|title=Roman Britain and the English Settlements|trans-title=Romanong Britanya at ang mga Tirahang Ingles|volume=5 |publisher=Clarendon |location=Oxford, Inglatera|lang=en|date=1936 |lccn=37002621 |jstor=2143838}} * {{cite book |last=Cohen |first=Antonie |title=The Phonemes of English: A Phonemic Study of the Vowels and Consonants of Standard English |trans-title=Ang mga Ponema ng Ingles: Isang Ponemikong Pag-aaral sa mga Patinig at Katinig ng Pamantayang Ingles|lang=en|publisher=Springer |date=2012 |orig-date=1952 |isbn=978-94-010-2969-8}} <!-- CollinsMees2003 -->* {{cite book |last1=Collins |first1=Beverley |last2=Mees |first2=Inger M. |year=2003 |orig-date=1981 |title=The Phonetics of English and Dutch|trans-title=Ang Ponetika ng Ingles at Olandes |edition=5 |place=Leiden, Olanda|lang=en |publisher=Brill |isbn=978-90-04-10340-5}} <!-- Connell2006 -->* {{cite encyclopedia |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01655-2 |title=Nigeria: Language Situation|trans-title=Nigeria: Sitwasyon sa Wika|lang=en|encyclopedia=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Connell |first1=B. A. |pages=635–637 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- ConradRubal-Lopez1996 -->* {{cite book |last1=Conrad |first1=Andrew W. |last2=Rubal-Lopez |first2=Alma |title=Post-Imperial English: Status Change in Former British and American Colonies, 1940–1990|trans-title=Imperyong Ingles: Pagbabago sa Katayuan sa mga Dating Kolonya ng Britanya at Amerika, 1940–1990|lang=en|date=1996 |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-087218-7 |url=http://www.degruyter.com/viewbooktoc/product/143492 |page=261 |url-access=subscription}} * {{cite book |last=Cruttenden |first=Alan |date=2014 |title=Gimson's Pronunciation of English|trans-title=Pagbigkas sa Ingles ng Gimson|edition=8 |lang=en|publisher=Routledge |isbn=978-1-4441-8309-2}} <!-- CrystalLanguageDeath2002 -->* {{cite book |doi=10.1017/CBO9781139106856 |title=Language Death |url=https://archive.org/details/languagedeath0000crys |trans-title=Pagkamatay ng Wika|lang=en|date=2000 |last=Crystal |first=David |isbn=978-0-521-65321-3}} <!-- CrystalGlobalLanguage2003a -->* {{Cite book |last=Crystal |first=David |title=English as a Global Language |trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|author-link=David Crystal |edition=2 |publisher=Cambridge University Press |page=69 |date=2003a |url=https://books.google.com/books?id=d6jPAKxTHRYC |isbn=978-0-521-53032-3}} <!-- CrystalEncyclopedia2003b -->* {{cite book |last=Crystal |first=David |title=Cambridge Encyclopedia of the English Language|trans-title=Ensiklopediya ng Cambridge ukol sa Wikang Ingles|author-link=David Crystal |edition=2|lang=en |publisher=Cambridge University Press |date=2003b |isbn=978-0-521-53033-0 |url=https://books.google.com/books?id=A3b3ngEACAAJ}} <!-- CrystalSubcontinent2004b -->* {{cite news |last=Crystal |first=David |title=Subcontinent Raises Its Voice|trans-title=Itinaas ng Subkontinente ang Kanyang Boses|lang=en|year=2004 |url=https://www.theguardian.com/education/2004/nov/19/tefl |newspaper=The Guardian |archive-date=17 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080417171455/http://education.guardian.co.uk/tefl/story/0,,1355064,00.html |url-status=live}} <!-- DanielsBright1996 -->* {{cite book |editor1-last=Daniels |editor1-first=Peter T. |editor2-last=Bright |editor2-first=William |title=The World's Writing Systems|trans-title=Ang mga Sistema ng Oagsulat ng Mundo|lang=en|url=https://books.google.com/books?id=621jAAAAMAAJ |date=1996 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-507993-7}} <!-- Dehaene2009 -->* {{cite book |last=Dehaene |first=Stanislas |title=Reading in the Brain: The Science and Evolution of a Human Invention|trans-title=Pagbabasa sa Utak: Ang Agham at Ebolusyon ng isang Imbensiyon ng Tao|lang=en|date=2009 |publisher=Viking |isbn=978-0-670-02110-9 |url=https://books.google.com/books?id=6Z2hjwEACAAJ}} <!-- DenningKesslerLeben2007 -->* {{cite book |last1=Denning |first1=Keith |last2=Kessler |first2=Brett |last3=Leben |first3=William Ronald |title=English Vocabulary Elements|trans-title=Mga Elemento sa Bokabularyo ng Ingles|lang=en|date=17 February 2007 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-516803-7 |url=https://books.google.com/books?id=jz76l9RAccQC}} <!-- Deumert2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01294-3 |chapter=Migration and Language |trans-chapter=Migrasyon at Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Deumert |first1=A. |pages=129–133 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Dixon 1982 -->* {{cite journal |last=Dixon |first=R. M. W. |date=1982 |title=The grammar of English phrasal verbs|trans-title=Ang balarila ng mga pariralang pandiwa ng Ingles|lang=en|journal=Australian Journal of Linguistics |volume=2 |issue=1 |doi=10.1080/07268608208599280 |pages=1–42}} <!-- Donoghue2008 -->* {{cite book |last=Donoghue |first=D. |title=Old English Literature: A Short Introduction|trans-title=Panitikan ng Lumang Ingles: Maikling Panimula|lang=en|publisher=Wiley |date=2008 |isbn=978-0-631-23486-9 |doi=10.1002/9780470776025 |editor-last=Donoghue |editor-first=Daniel}} <!-- Durrell2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/02189-1 |chapter=Germanic Languages|trans-chapter=Mga Wikang Hermaniko |title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Durrell |first1=M. |pages=53–55 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Eagleson1982 -->* {{cite book |last=Eagleson |first=Robert D. |chapter=English in Australia and New Zealand|trans-chapter=Ingles sa Australia at Nueva Selanda|lang=en|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=415–438 |isbn=978-3-12-533872-2 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press}} <!-- Ethnologue -->* {{cite web |url=http://www.ethnologue.com/statistics/size |title=Summary by language size|trans-title=Buod batay sa laki ng wika |lang=en|website=Ethnologue: Languages of the World |ref={{harvid|Ethnologue|2010}} |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226040016/https://www.ethnologue.com/statistics/size |url-status=live}} <!-- European Commission2012 -->* {{cite report |publisher=European Commission |title=Special Eurobarometer 386: Europeans and Their Languages|trans-title=Mga Natatanging Eurobarometer 386: Mga Europeo at ang Kanilang Wika|lang=en|date=June 2012 |series=Eurobarometer Special Surveys |url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_en.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160106183351/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_386_en.pdf |archive-date=6 January 2016 |ref={{sfnref|European Commission|2012}}}} <!--FasoldConnor-Linton2014 -->* {{cite book |editor1-last=Fasold |editor1-first=Ralph W. |editor2-last=Connor-Linton |editor2-first=Jeffrey |title=An Introduction to Language and Linguistics|trans-title=Panimula sa Wika at Lingguwistika |edition=2|lang=en|date=2014 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-316-06185-5}} * {{cite journal |last1=Flemming |first1=Edward |last2=Johnson |first2=Stephanie |year=2007 |title=''Rosa's roses'': reduced vowels in American English |trans-title=''Mga rosas ni Rosa'': pagbawas sa mga patinig sa Amerikanong Ingles|lang=en|journal=[[Journal of the International Phonetic Association]] |volume=37 |issue=1 |pages=83–96 |doi=10.1017/S0025100306002817 |url=http://web.mit.edu/flemming/www/paper/rosasroses.pdf |citeseerx=10.1.1.536.1989 |s2cid=145535175 |archive-date=19 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180919182406/http://web.mit.edu/flemming/www/paper/rosasroses.pdf |url-status=live}} <!-- Giegerich1992 -->* {{cite book |title=English Phonology: An Introduction|trans-title=Ponolohiya ng Ingles: Panimula|lang=en |first=Heinz J. |last=Giegerich |publisher=Cambridge University Press |date=1992 |isbn=978-0-521-33603-1 |series=Cambridge Textbooks in Linguistics}} <!-- Gneuss2013 -->* {{cite book |last=Gneuss |first=Helmut |chapter=The Old English Language|lang=en|trans-chapter=Ang Lumang Wikang Ingles |editor1-last=Godden |editor1-first=Malcolm |editor2-last=Lapidge |editor2-first=Michael |date=2013 |title=Cambridge Companion to Old English Literature|url=https://archive.org/details/cambridgecompani0000malc |trans-title=Pantulong ng Cambridge ukol sa Panitikan ng Lumang Ingles|edition=2 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-15402-4 |pages=[https://archive.org/details/cambridgecompani0000malc/page/18 19]–49}} <!-- Görlach1991 -->* {{cite book |last=Görlach |first=Manfred |title=Introduction to Early Modern English|lang=en|trans-title=Panimula sa Maagang Modernong Ingles|date=1991 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-32529-5}} <!-- Gordin2015 -->* {{cite magazine |last=Gordin |first=Michael D. |title=Absolute English|trans-title=Ingles Lamang|lang=en |url=http://aeon.co/magazine/science/how-did-science-come-to-speak-only-english/ |magazine=[[Aeon (digital magazine)|Aeon]] |date=4 February 2015 |archive-date=7 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150207162247/http://aeon.co/magazine/science/how-did-science-come-to-speak-only-english/ |url-status=dead}} <!-- GordonCampbellHay et al.2004 -->* {{cite book |last1=Gordon |first1=Elizabeth |last2=Campbell |first2=Lyle |last3=Hay |first3=Jennifer |last4=Maclagan |first4=Margaret |last5=Sudbury |first5=Angela |last6=Trudgill |first6=Peter |author-link6=Peter Trudgill |date=2004 |title=New Zealand English: its origins and evolution|trans-title=Ingles ng Nueva Selanda : mga pinagmulan at ebolusyon nito|lang=en|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-10895-9 |series=Studies in English Language |ref={{sfnref|Gordon|Campbell|Hay et al.|2004}}}} <!-- Gottlieb2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04455-2 |chapter=Linguistic Influence|trans-chapter=Impluwensiya ng Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Gottlieb |first1=H. |pages=196–206 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Graddol2006 -->* {{cite book |last=Graddol |first=David |title=English Next: Why global English may mean the end of 'English as a Foreign Language'|trans-title=Susunod Ingles: Bakit maaaring matapos ang 'Ingles bilang Banyagang Wika' dahil sa pandaigdigang Ingles|author-link=David Graddol |url=http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next.pdf |lang=en|date=2006 |publisher=The British Council |archive-url=https://web.archive.org/web/20150212042939/http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next.pdf |archive-date=12 February 2015}} <!-- Graddol2010 -->* {{cite book |last=Graddol |first=David |title=English Next India: The future of English in India |trans-title=Susunod Ingles sa India: Ang hinaharap ng Ingles sa India|author-link=David Graddol |url=http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next-india-2010.pdf|lang=en |date=2010 |publisher=The British Council |isbn=978-0-86355-627-2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150212042654/http://englishagenda.britishcouncil.org/sites/ec/files/books-english-next-india-2010.pdf |archive-date=12 February 2015}} <!-- GraddolLeithSwann et al.2007 -->* {{cite book |editor1-last=Graddol |editor1-first=David |editor2-last=Leith |editor2-first=Dick |editor3-last=Swann |editor3-first=Joan |editor4-last=Rhys |editor4-first=Martin |editor5-last=Gillen |editor5-first=Julia |title=Changing English |trans-title=Nagbabagong Ingles|lang=en|url=http://www.routledge.com/books/details/9780415376792/ |date=2007 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-37679-2 |ref={{sfnref|Graddol|Leith|Swann et al.|2007}}}} <!--Green2002 -->* {{cite book |last=Green |first=Lisa J. |date=2002 |title=African American English: a linguistic introduction |trans-title=Ingles ng Aprikanong Amerikano: panimula sa wika|lang=en|url=https://archive.org/details/isbn_9780521891387 |url-access=registration |publisher=Cambridge University Press}} <!-- Greenbaum -->* {{cite book |last1=Greenbaum |first1=S. |last2=Nelson |first2=G. |title=An introduction to English grammar |trans-title=Panimula sa balarila ng Ingles|lang=en|date=2002 |edition=2|publisher=Longman |isbn=978-0-582-43741-8}} <!-- Halliday & Hasan 1976 -->* {{cite book |last1=Halliday |first1=M. A. K. |last2=Hasan |first2=Ruqaiya |date=1976 |title=Cohesion in English |trans-title=Pagkakaisa sa Ingles|lang=en |publisher=Pearson |isbn=978-0-582-55041-4}} <!-- Harbert2006 -->* {{cite book |doi=10.1017/CBO9780511755071 |title=The Germanic Languages |trans-title=Mga Wikang Hermaniko|lang=en|date=2006 |last1=Harbert |first1=Wayne |isbn=978-0-521-80825-5}} <!-- Hickey 2007 -->* {{cite book |last=Hickey |first=R. |date=2007 |title=Irish English: History and present-day forms |url=https://archive.org/details/irishenglishhist0000hick |trans-title=Ingles ng Irlanda: Kasaysayan at mga kasalukuyang anyo|lang=en|publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-85299-9}} <!-- Hogg1992 -->* {{cite book |date=1992 |chapter=The Place of English in Germanic and Indo-European|trans-title=Ang Lugar ng Ingles sa Hermaniko at Indo-Europeo|lang=en |title=Cambridge History of the English Language |trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge|volume=1|editor-last=Hogg |editor-first=Richard M. |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-26474-7}} ** {{Harvc |last=Bammesberger |first=Alfred |year=1992 |chapter=The Place of English in Germanic and Indo-European |url=https://books.google.com/books?id=Y83EPUUWnQkC&pg=PA26 |in=Hogg |pages=26–66}} ** {{Harvc |last=Hogg |first=Richard M. |chapter=Phonology and Morphology |in=Hogg |year=1992 |pages=67–168 |id={{sfnref|Hogg|1992a}}}} ** {{Harvc |last=Kastovsky |first=Dieter |chapter=Semantics and Morphology |in=Hogg |year=1992 |pages=290–408}} ** {{Harvc |last=Toon |first=Thomas E. |chapter=Old English Dialects |in=Hogg |year=1992 |pages=409–451}} <!-- HoggDenison2006 -->* {{cite book |editor-last=Hogg |editor-first=Richard M. |editor-last2=Denison |editor-first2=David |title=A History of the English language |publisher=Cambridge University Press |date=2006 |isbn=978-0-521-71799-1}} ** {{Harvc |last=Crystal |first=David |chapter=English worldwide |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=420–439}} ** {{Harvc |last=Fischer |first=Olga |last2=van der Wurff |first2=Wim |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |chapter=Syntax |pages=109–198}} ** {{Harvc |last=Hogg |first=Richard M. |last2=Denison |first2=David |in=Hogg |in2=Denison |chapter=Overview |pages=1–30 |year=2006 |id={{sfnref|Hogg|Denison|2006a}}}} ** {{Harvc |last=Hogg |first=Richard M. |chapter=English in Britain |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=352–383}} ** {{Harvc |last=Kastovsky |first=Dieter |chapter=Vocabulary |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=199–270}} ** {{Harvc |last=Lass |first=Roger |chapter=Phonology and Morphology |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=43–108}} ** {{Harvc |last=Nevalainen |first=Terttu |last2=Tieken-Boon van Ostade |first2=Ingrid |chapter=Standardization |in=Hogg |in2=Denison |year=2006 |pages=271–311}} <!--How English evolved into a global language -->* {{cite news |title=How English evolved into a global language |trans-title=Paano naging pandaigdigang wika ang Ingles|url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-12017753 |date=20 December 2010 |work=BBC News |lang=en |ref={{harvid|How English evolved into a global language|2010}} |archive-date=25 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925173407/http://www.bbc.co.uk/news/magazine-12017753 |url-status=live}} <!-- HuddlestonPullum2002 -->* {{cite book |last1=Huddleston |first1=Rodney |last2=Pullum |first2=Geoffrey K. |title=Cambridge Grammar of the English Language |date=2002 |publisher=Cambridge University Press |trans-title=Balarila ng Wikang Ingles ng Cambridge|lang=en|isbn=978-0-521-43146-0 |url=http://www.cambridge.org/us/academic/subjects/languages-linguistics/grammar-and-syntax/cambridge-grammar-english-language}} <!-- Hughes & Trudgill 1996 -->* {{cite book |first1=Arthur |last1=Hughes |last2=Trudgill |first2=Peter |author-link2=Peter Trudgill |date=1996 |title=English Accents and Dialects |trans-title=Mga Asento at Dayalekto ng Ingles|lang=en|edition=3 |publisher=Arnold |isbn=978-0-340-61445-7}} <!-- International Civil Aviation Organization -->* {{cite web |title=Personnel Licensing FAQ |trans-title=Mga Madalas Itanong sa Personal na Lisensiya|lang=en|url=http://www.icao.int/safety/airnavigation/pages/peltrgfaq.aspx#anchor14 |publisher=International Civil Aviation Organization – Air Navigation Bureau |date=2011 |at=In which languages does a licence holder need to demonstrate proficiency? |quote=Controllers working on stations serving designated airports and routes used by international air services shall demonstrate language proficiency in English as well as in any other language(s) used by the station on the ground. |archive-date=20 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220003044/http://www.icao.int/safety/airnavigation/pages/peltrgfaq.aspx#anchor14 |url-status=live |ref={{sfnref|International Civil Aviation Organization|2011}}}} <!-- International Maritime Organization2011 -->* {{cite web |publisher=International Maritime Organization |title=IMO Standard Marine Communication Phrases|lang=en|trans-title=Pamantayang Parirala sa Komunikasyon sa Dagat ng IMO|date=2011 |url=http://www.imo.org/OurWork/Safety/Navigation/Pages/StandardMarineCommunicationPhrases.aspx |archive-date=3 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111003233938/http://www.imo.org/OurWork/Safety/Navigation/Pages/StandardMarineCommunicationPhrases.aspx |url-status=dead |ref={{sfnref|International Maritime Organization|2011}}}} <!-- International Phonetics Association1999 -->* {{Cite book |publisher=[[International Phonetic Association]], Cambridge University Press |author-link=International Phonetic Association |date=1999 |title=Handbook of the International Phonetic Association: A guide to the use of the International Phonetic Alphabet |trans-title=Handbook ng Pandaigdigang Ponetikong Asosasyon: Gabay sa paggamit sa Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto|lang=en|isbn=978-0-521-65236-0 |ref={{sfnref|International Phonetic Association|1999}}}} <!-- Jambor2007 -->* {{cite journal |last=Jambor |first=Paul Z. |title=English Language Imperialism: Points of View|lang=en|trans-title=Imperyalismo ng Wikang Ingles: Mga Pananaw|journal=Journal of English as an International Language |date=2007 |volume=2 |pages=103–123 |url=https://www.eilj.com/wp-content/uploads/2013/12/2-december%202007.pdf#page=103 |archive-date=11 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231211184023/https://www.eilj.com/wp-content/uploads/2013/12/2-december%202007.pdf#page=103 |url-status=live}} <!-- Jespersen 2007 -->* {{cite book |last=Jespersen |first=Otto |title=The Philosophy of Grammar |chapter=Case: The number of English cases|lang=en|trans-title=Ang Pilosopiya ng Balarila|trans-chapter=Kaso: Ang bilang ng mga kaso sa Ingles|publisher=Routledge |orig-date=1924 |date=2007}} <!-- Kachru2006 -->* {{cite encyclopedia |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00645-3 |title=English: World Englishes|trans-title=Ingles: Mga Ingles ng Mundo|lang=en |encyclopedia=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Kachru |first1=B. |pages=195–202 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- KönigvanderAuwera1994 -->* {{cite book |editor-last=König |editor-first=Ekkehard |editor2-last=van der Auwera |editor2-first=Johan |title=The Germanic Languages|trans-title=Mga Hermanikong Wika|lang=en|date=1994 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-28079-2 |series=Routledge Language Family Descriptions |url=http://www.routledge.com/books/details/9780415280792/ |jstor=4176538}} <!-- König 1994 -->* {{cite book |last=König |first=Ekkehard |chapter=English |pages=532–562 |editor1-last=König |editor1-first=Ekkehard |editor2-last=van der Auwera |editor2-first=Johan |title=The Germanic Languages|trans-title=Mga Hermanikong Wika|lang=en|date=1994 |publisher=Routledge |isbn=978-0-415-28079-2 |series=Routledge Language Family Descriptions |chapter-url=http://www.routledge.com/books/details/9780415280792/}} <!-- Labov 1972 -->* {{cite book |last=Labov |first=W. |author-link=William Labov |date=1972 |title=Sociolinguistic patterns|trans-title=Mga patern sa sosyolingguwistika|lang=en|publisher=University of Pennsylvania Press |chapter=The Social Stratification of (r) in New York City Department Stores|trans-chapter=Ang Panlipunang Pagsasagrupo sa (r) sa mga Pamilihan ng Lungsod ng New York|pages=168–178 |doi=10.1007/978-1-349-25582-5_14 |isbn=978-0-333-61180-7 |s2cid=107967883}} <!-- Labov 2012 -->* {{cite book |last=Labov |first=W. |date=2012 |title=Dialect Diversity in America: The Politics of Language Change |trans-title=Dibersidad ng Dayalekto sa Amerika: Sng Politika ng Pagbabago ng Wika|lang=en|publisher=University of Virginia Press |chapter=About Language and Language Change|trans-chapter=Ukol sa Wika at Pagbabago ng Wika|isbn=978-0-8139-3327-6}} <!-- Lanham 1982 -->* {{cite book |last=Lanham |first=L. W. |chapter=English in South Africa |trans-chapter=Ingles sa Timog Aprika|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=324–352 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Lass2000 -->* {{cite book |editor-first=Roger |editor-last=Lass |title=Cambridge History of the English Language|trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge |lang=en|volume=3 |publisher=Cambridge University Press |date=2000}} ** {{Harvc |in=Lass |date=2000 |last=Lass |first=Roger |chapter=Phonology and Morphology |year=2000 |pages=56–186 |id={{sfnref|Lass|2000a}}}} <!-- Lass 2002 -->* {{citation |last=Lass |first=Roger |chapter=South African English|trans-chapter=Ingles sa Timog Aprika|editor-last=Mesthrie |editor-first=Rajend |date=2002 |title=Language in South Africa|trans-title=Wika sa Timog Aprika|lang=en |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-79105-2}} <!-- Lawler2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04573-9 |chapter=Punctuation |trans-chapter=Bantas|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Lawler |first1=J. |pages=290–291 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Lawton 1982 -->* {{cite book |last=Lawton |first=David L. |chapter=English in the Caribbean|trans-chapter=Ingles sa Karibe |editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|lang=en|pages=251–280 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Leech 2006 -->* {{cite book |last=Leech |first=G. N. |author-link=Geoffrey Leech |date=2006 |title=A glossary of English grammar |trans-title=Glosaryo ng balarila ng Ingles|lang=en|publisher=Edinburgh University Press |isbn=0-7486-2406-6}} <!-- LeechHundtMairSmith2009 -->* {{cite book |url=http://english.fullerton.edu/publications/clnarchives/2012winter/angus-chng%20contemp_eng.pdf |last1=Leech |first1=Geoffrey |last2=Hundt |first2=Marianne |last3=Mair |first3=Christian |last4=Smith |first4=Nicholas |title=Change in contemporary English: a grammatical study|trans-title=Pagbabago sa kontemporaryong Ingles: gramatikao na pag-aaral|lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2009 |isbn=978-0-521-86722-1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402140536/http://english.fullerton.edu/publications/clnarchives/2012winter/angus-chng%20contemp_eng.pdf |archive-date=2 April 2015 |url-status=live}} <!-- LevineCrocket1966 -->* {{cite journal |last1=Levine |first1=L. |last2=Crockett |first2=H. J. |date=1966 |title=Speech Variation in a Piedmont Community: Postvocalic r*|trans-title=Baryasyon sa Pagbigkas sa isang Pamayanang Piedmont: Posbokalikong r*|lang=en|journal=Sociological Inquiry |volume=36 |issue=2 |pages=204–226 |doi=10.1111/j.1475-682x.1966.tb00625.x}} <!-- Li2003 -->* {{cite journal |last1=Li |first1=David C. S. |title=Between English and Esperanto: what does it take to be a world language? |trans-title=Sa Pagitan ng Ingles at Esperanto: paano maging isang pandaigdigang wika?|lang=en|journal=International Journal of the Sociology of Language |issue=164 |pages=33–63 |date=2003 |issn=0165-2516 |doi=10.1515/ijsl.2003.055}} <!-- LimAnsaldo2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01701-6 |chapter=Singapore: Language Situation|trans-chapter=Singapura: Sitwasyon sa Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Lim |first1=L. |last2=Ansaldo |first2=U. |pages=387–389 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Maclagan 2010 -->* {{cite book |last=Maclagan |first=Margaret |chapter=The English(es) of New Zealand|trans-chapter=Ang (mga) Ingles ng Nueva Selanda|lang=en|editor-last=Kirkpatrick |editor-first=Andy |date=2010 |title=Routledge Handbook of World Englishes |trans-title=Handbook ng Routledge ukol sa mga Ingles ng Mundo|url=https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk |url-access=limited |publisher=Routledge |pages=[https://archive.org/details/routledgehandboo00kirk/page/n173 151]–164 |isbn=978-0-203-84932-3}} <!--MacMahon 2006 -->* {{cite book |last=MacMahon |first=M. K. |date=2006 |chapter=English Phonetics |trans-chapter=Ponetika ng Ingles|lang=en|editor1=Bas Aarts |editor-first2=April |editor-last2=McMahon |title=The Handbook of English Linguistics |trans-title=Ang Handbook ng Lingguwistika ng Ingles|location=Oxford, Inglatera|publisher=Blackwell |pages=359–382 |isbn=978-1-4051-6425-2}} <!-- Macquarie Dictionary2015 -->* {{cite web |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |url=https://www.macquariedictionary.com.au/ |title=Macquarie Dictionary|lang=en |website=Australia's National Dictionary & Thesaurus Online &#124; Macquarie Dictionary |date=2015 |publisher=Macmillan Publishers Group Australia |url-access=registration |ref={{harvid|Macquarie Dictionary|2015}} |archive-date=21 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190721141547/https://www.macquariedictionary.com.au/ |url-status=live}} <!-- Mair & Leech 2006 -->* {{cite book |last1=Mair |first1=C. |last2=Leech |first2=G. |date=2006 |chapter=Current Changes in English Syntax|trans-chapter=Mga Kasalukuyang Pagbabago sa Sintaksis ng Ingles|title=The Handbook of English Linguistics |trans-title=Ang Handbook ng Lingguwistika ng Ingles|lang=en|publisher=Blackwell |isbn=978-1-4051-6425-2}} <!-- Mair 2006 -->* {{cite book |last=Mair |first=Christian |date=2006 |title=Twentieth-century English: History, variation and standardization| trans-title=Ingles ng Ikadalawampung Siglo: Kasaysayan, baryasyon, at pagsasapamantayan|lang=en|publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/S1360674307002420 |s2cid=120824612}} <!-- MazruiMazrui1998 -->* {{cite book |last1=Mazrui |first1=Ali A. |last2=Mazrui |first2=Alamin |title=The Power of Babel: Language and Governance in the African Experience |lang=en|trans-title=Ang Kapangyarihan ng Babel: Wika at Pamamahala sa Karanasang Aprikano|date=1998 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-51429-1 |url=https://books.google.com/books?id=6lQTPxdYx8kC}} <!-- McArthur1992 -->* {{cite book |editor-last=McArthur |editor-first=Tom |title=Oxford Companion to the English Language |trans-title=Pantulong ng Oxford sa Wikang Ingles|lang=en|publisher=Oxford University Press |date=1992 |isbn=978-0-19-214183-5 |doi=10.1093/acref/9780192800619.001.0001 |url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont00mcar}} <!-- McCrumMacNeilCran2003 -->* {{Cite book |last1=McCrum |first1=Robert |last2=MacNeil |first2=Robert |last3=Cran |first3=William |title=The Story of English |url=https://archive.org/details/storyofenglish0000mccr_c8l9 |trans-title=Ang Kuwento ng Ingles|lang=en|location=London |date=2003 |edition=3 |publisher=Penguin |isbn=978-0-14-200231-5}} <!-- McGuinness1997 -->* {{cite book |last=McGuinness |first=Diane |title=Why Our Children Can't Read, and what We Can Do about it: A Scientific Revolution in Reading|trans-title=Bakit Hindi Makapagbasa ang Ating mga Anak, at Ano ang Magagawa Natin: Rebolusyong Maagham sa Pagbabasa|lang=en|author-link=Diane McGuinness |date=1997 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-0-684-83161-9 |url=https://books.google.com/books?id=F-q02ZBKh3wC}} <!-- Meierkord2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00641-6 |chapter=Lingua Francas as Second Languages |trans-chapter=Mga Lingua Franca bilang mga Pangalawang Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Meierkord |first1=C. |pages=163–171 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- MerriamWebster2015 -->* {{cite dictionary |title=English - Definition and More from the Free Merriam-Webster Dictionary |entry=English |dictionary=Merriam Webster |date=26 February 2015 |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/English |ref={{harvid|Merriam Webster|2015}} |archive-date=25 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150325140932/http://www.merriam-webster.com/dictionary/english |url-status=live}} <!-- Methrie2006 -->* {{cite journal |last1=Mesthrie |first1=Rajend |title=New Englishes and the native speaker debate|url=https://archive.org/details/sim_language-sciences_2010-11_32_6/page/594 |trans-title=Mga Bagong Ingles at ang debate sa katutubong mananalita|lang=en|journal=Language Sciences |date=November 2010 |volume=32 |issue=6 |pages=594–601 |doi=10.1016/j.langsci.2010.08.002}} <!-- Miller 2002 -->* {{cite book |last=Miller |first=Jim |date=2002 |title=An Introduction to English Syntax |trans-title=Panimula sa Sintaksis ng Ingles|lang=en|publisher=Edinburgh University Press |isbn=0-7486-1254-8}} <!-- Montgomery -->* {{cite journal |last=Montgomery |first=M. |date=1993 |title=The Southern Accent—Alive and Well|trans-title=Ang Asento ng Katimugan–Buhay at Maayos|lang=en|journal=Southern Cultures |volume=1 |issue=1 |pages=47–64 |doi=10.1353/scu.1993.0006 |s2cid=143984864}} <!-- Mountford2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05018-5 |chapter=English Spelling: Rationale|trans-chapter=Pagbabaybay sa Ingles: Paliwanag|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last1=Mountford |first1=J. |pages=156–159 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Mufwene2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01291-8 |chapter=Language Spread |trans-chapter=Pagkalat ng Wika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Mufwene |first1=S. S. |pages=613–616 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Mugglestone2012 -->* {{cite book |editor-last=Mugglestone |editor-first=Lynda |title=Oxford History of English|trans-title=Kasaysayan ng Ingles ng Oxford|publisher=Oxford University Press |date=2012 |orig-date=2006 |isbn=978-0-19-966016-2}} ** {{Harvc |in=Mugglestone |year=2012 |first=April |last=McMahon |pages=180–218 |c=Restructuring Renaissance English}} ** {{Harvc |in=Mugglestone |year=2012 |first=Matthew |last=Townend |pages=75–105 |c=Contacts and Conflicts: Latin, Norse, and French}} * {{cite book |last=Müller |first=Stefan |title=Grammatical theory |trans-title=Teorya sa balarila|lang=en|publisher=Language Science Press |date=2020 |isbn=978-3-96110-273-0}} <!-- Nation2001 needs more verification -->* {{Cite book |last=Nation |first=I. S. P. |title=Learning Vocabulary in Another Language|trans-title=Matuto ng Bokabularyo sa Ibang Wika|lang=en|author-link=Paul Nation |publisher=Cambridge University Press |date=2001 |url=https://books.google.com/books?id=sKqx8k8gYTkC |page=477 |isbn=978-0-521-80498-1}} <!-- National Records of Scotland2013 -->* {{cite web |publisher=National Records of Scotland |title=Census 2011: Release 2A|lang=en |series=Scotland's Census 2011 |date=26 September 2013 |url=http://www.scotlandscensus.gov.uk/news/census-2011-release-2a |archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402152137/http://www.scotlandscensus.gov.uk/news/census-2011-release-2a |url-status=live |ref={{sfnref|National Records of Scotland|2013}}}} <!-- Neijt2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04574-0 |chapter=Spelling Reform |trans-chapter=Reporma sa Pagbaybay|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last1=Neijt |first1=A. |pages=68–71 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Northern Ireland Statistics and Research Agency2012 -->* {{cite web |publisher=Northern Ireland Statistics and Research Agency |title=Census 2011: Key Statistics for Northern Ireland December 2012 |trans-title=Senso 2011: Mga Pangunahing Estadistika para sa Hilagang Irlanda Disyembre 2012|lang=en|periodical=Statistics Bulletin |date=2012 |url=http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf |at=Table KS207NI: Main Language |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121224033625/http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf |archive-date=24 December 2012 |ref={{sfnref|Northern Ireland Statistics and Research Agency|2012}}}} <!-- Northrup2013 -->* {{cite book |last=Northrup |first=David |title=How English Became the Global Language|trans-title=Paano Naging Pandaigdigang Wika ang Ingles|lang=en|date=2013 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-1-137-30306-6 |url=https://books.google.com/books?id=YPAlPeB6IvQC}} <!-- O'Dwyer 2006 -->* {{cite book |last=O'Dwyer |first=Bernard |title=Modern English Structures: Form, Function, and Position |trans-title=Estraktura ng Modernong Ingles: Anyo, Gamit, at Posisyon|lang=en|edition=2 |publisher=Broadview |publication-place=Canada |year=2006 |isbn=978-1-55111-763-8}} <!-- Office for National Statistics official census figures for England and Wales -->* {{cite web |publisher=Office for National Statistics |title=Language in England and Wales, 2011|trans-title=Mga Wika sa Inglatera at Gales, 2011|lang=en|date=4 March 2013 |periodical=2011 Census Analysis |url=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census-analysis/language-in-england-and-wales-2011/rpt---language-in-england-and-wales--2011.html|archive-date=2 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402115009/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census-analysis/language-in-england-and-wales-2011/rpt---language-in-england-and-wales--2011.html |url-status=live |ref={{sfnref|Office for National Statistics|2013}}}} <!-- OxfordLearner'sDictionary -->* {{cite web |title=Oxford Learner's Dictionaries |url=http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/ |access-date=25 February 2015 |publisher=Oxford |ref={{harvid|Oxford Learner's Dictionary|2015}} |archive-date=9 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150209040312/http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/ |url-status=live|lang=en}} <!-- Patrick2006aJamaica -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01760-0 |chapter=Jamaica: Language Situation|trans-chapter=Hamayka: Sitwasyon ss Wika|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006a |last1=Patrick |first1=P. L. |pages=88–90 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Patrick2006bAAVE -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05092-6 |chapter=English, African-American Vernacular|trans-chapter=Ingles, Aprikanong Amerikano Bernakular|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006b |last1=Patrick |first1=P. L. |pages=159–163 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Payne & Huddleston 2002 -->* {{cite book |last1=Payne |last2=Huddleston |first1=John |first2=Rodney |editor1-last=Huddleston |editor2-last=Pullum |editor1-first=R. |editor2-first=G. K. |date=2002 |title=Cambridge Grammar of English |url=https://archive.org/details/cambridgegrammar0000hudd |trans-title=Balarila ng Ingles ng Cambridge|lang=en|publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/9781316423530.006 |isbn=978-0-521-43146-0}} * {{cite book |last=Peters |first=Pam |title=The Cambridge Guide to English Usage|url=https://archive.org/details/cambridgeguideto00pete_0 |trans-title=Ang Gabay ng Cambridge sa Paggamit sa Ingles|lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2004 |isbn=978-0-521-62181-6}} <!-- Phillipson2004 -->* {{cite book |last=Phillipson |first=Robert |title=English-Only Europe?: Challenging Language Policy|trans-title=Patakarang Ingles Lamang sa Europa? Paghamon sa Patakaran sa Wika|lang=en|date=28 April 2004 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-44349-9 |url=https://books.google.com/books?id=9HiCAgAAQBAJ&pg=PA47}} <!-- Richter2012 -->* {{cite book |last=Richter |first=Ingo |chapter=Introduction |trans-chapter=Panimula|editor1-last=Richter |editor1-first=Dagmar |editor2-last=Richter |editor2-first=Ingo |editor3-last=Toivanen |editor3-first=Reeta |display-editors=3 |editor4-last=Ulasiuk |editor4-first=Iryna |title=Language Rights Revisited: The challenge of global migration and communication|trans-title=Pagbisita muli sa mga Karapatan sa Wika: Ang hamon ng pandaigdigang migrasyon at komunikasyon|lang=en|date=2012 |publisher=BWV Verlag |isbn=978-3-8305-2809-8 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=3u9kBAAAQBAJ&pg=PA29}} <!-- Roach1999 -->* {{cite book |last=Roach |first=Peter |title=English Phonetics and Phonology|trans-title=Ponetika at Ponolohiya ng Ingles|lang=en|date=2009 |publisher=Cambridge |edition=4}} <!-- Robinson1992 -->* {{cite book |last=Robinson |first=Orrin |author-link=Orrin W. Robinson |title=Old English and Its Closest Relatives: A Survey of the Earliest Germanic Languages |trans-title=Lumang Ingles at ang Pinakamalapit Nitong Kamag-anak: Sarbey sa mga Pinakaunang Wikang Hermaniko|lang=en|publisher=Stanford University Press |date=1992 |isbn=978-0-8047-2221-6 |url=https://archive.org/details/oldenglishitsclo0000robi |url-access=registration}} <!-- Romaine1982 -->* {{cite book |last=Romaine |first=Suzanne |chapter=English in Scotland|trans-chapter=Ingles sa Eskosya|lang=en |editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language |trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|pages=56–83 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- Romaine1999 -->* {{cite book |title=Cambridge History of the English Language |trans-title=Kasaysayan ng Wikang Ingles ng Cambridge|lang=en|volume=4|editor-last=Romaine |editor-first=Suzanne |publisher=Cambridge University Press |date=1999 |isbn=978-0-521-26477-8 |doi=10.1017/CHOL9780521264778.002}} ** {{Harvc |last=Algeo |first=John |chapter=Vocabulary |url=https://books.google.com/books?id=NxHuNOvwt7wC&pg=PA57 |in=Romaine |year=1999 |pages=57–91}} ** {{Harvc |last=Romaine |first=Suzanne |chapter=Introduction |in=Romaine |year=1999 |pages=1–56 |id={{sfnref|Romaine|1999a}}}} <!-- Romaine2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/00646-5 |chapter=Language Policy in Multilingual Educational Contexts|trans-chapter=Patakaran sa Wika sa mga Konteksto ng Multilingwal na Edukasyon |title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last=Romaine |first=Suzanne |pages=584–596 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Routes of English -->* {{cite news |title=The Routes of English |trans-title=Ang Mga Ruta ng Ingles|lang=en|url=https://www.bbc.co.uk/radio4/routesofenglish/storysofar/programme4_6.shtml |date=1 August 2015 |work=BBC |ref={{harvid|The Routes of English}} |archive-date=24 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151024081346/http://www.bbc.co.uk/radio4/routesofenglish/storysofar/programme4_6.shtml |url-status=live}} <!-- Rowicka2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01848-4 |chapter=Canada: Language Situation |trans-chapter=Kanada: Sitwasyon sa Wika|lang=en|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Rowicka |first1=G. J. |pages=194–195 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Rubino2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01736-3 |chapter=Philippines: Language Situation |trans-chapter=Pilipinas: Sitwasyon sa Wika|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Rubino |first1=C. |pages=323–326 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Ryan2013 an official report of the United States Census -->* {{cite web |last=Ryan |first=Camille |title=Language Use in the United States: 2011|trans-title=Paggamit ng Wika sa Estados Unidos: 2011|lang=en|periodical=American Community Survey Reports |date=August 2013 |page=1 |url=https://www.census.gov/prod/2013pubs/acs-22.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160205101044/http://www.census.gov/prod/2013pubs/acs-22.pdf |archive-date=5 February 2016 |url-status=dead}} <!-- Sailaja 2009 -->* {{cite book |last=Sailaja |first=Pingali |title=Indian English|trans-title=Ingles ng India|lang=en |publisher=Edinburgh University Press |date=2009 |isbn=978-0-7486-2595-6 |series=Dialects of English |url=https://books.google.com/books?id=ntxWxuoRBiwC}} <!-- Schiffrin 1988 -->* {{cite book |last=Schiffrin |first=Deborah |date=1988 |title=Discourse Markers|trans-title=Mga Pananda sa Diskurso|lang=en |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-35718-0 |series=Studies in Interactional Sociolinguistics |url=https://books.google.com/books?id=hs7J-WqPtPAC}} <!-- Schneider2007 -->* {{cite book |last=Schneider |first=Edgar |title=Postcolonial English: Varieties Around the World|trans-title=Poskolonyal na Ingles: Mga Barayti sa Iba't-ibang Panig ng Mundo|lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2007 |isbn=978-0-521-53901-2 |url=https://books.google.com/books?id=QIE6zGSd8okC}} <!-- Schonweitz2001 -->* {{cite journal |last=Schönweitz |first=Thomas |title=Gender and Postvocalic /r/ in the American South: A Detailed Socioregional Analysis |url=https://archive.org/details/sim_american-speech_fall-2001_76_3/page/258 |trans-title=Kasarian at ang Posbokalikong /r/ sa Katimugang Amerika: Detalyadong Sosyorehiyonal na Pagsusuri|lang=en|journal=American Speech |volume=76 |issue=3 |date=2001 |pages=259–285 |doi=10.1215/00031283-76-3-259 |s2cid=144403823}} <!-- Shaywitz2003 -->* {{cite book |last=Shaywitz |first=Sally E. |title=Overcoming Dyslexia: A New and Complete Science-based Program for Reading Problems at Any Level |trans-title=Pagtagumpayan ang Dyslexia: Isang Bago at Kumpletong Programang Nakaayon sa Agham para sa mga Problema sa Pagbabasa|lang=en|date=2003 |publisher=A. A. Knopf |isbn=978-0-375-40012-4 |url=https://books.google.com/books?id=hXbZ1QInSF0C}} <!-- Smith2009 -->* {{cite book |last=Smith |first=Jeremy J. |title=Old English: A Linguistic Introduction|trans-title=Lumang Ingles: Panimula sa Lingguwistika |lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2009 |isbn=978-0-521-86677-4}} <!-- Statistics Canada2014 -->* {{cite web |publisher=Statistics Canada |title=Population by mother tongue and age groups (total), 2011 counts, for Canada, provinces and territories |trans-title=Populasyon batay sa inang wika at grupo ng edad (kabuuan), bilang noong 2011, para sa Kanada, mga lalawigan, at teritoryo|lang=en|date=22 August 2014 |url=http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/hlt-fst/lang/Pages/highlight.cfm?TabID=1&Lang=E&Asc=0&PRCode=01&OrderBy=2&View=1&tableID=401&queryID=1&Age=1#TableSummary |archive-date=26 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180726032921/http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2011/dp-pd/hlt-fst/lang/Pages/highlight.cfm?TabID=1&Lang=E&Asc=0&PRCode=01&OrderBy=2&View=1&tableID=401&queryID=1&Age=1#TableSummary |url-status=live |ref={{sfnref|Statistics Canada|2014}}}} <!-- Statistics New Zealand2014 -->* {{cite web |publisher=Statistics New Zealand |title=2013 QuickStats About Culture and Identity|trans-title=2013 QuickStats ukol sa Kultura at Pagkakakilanlan|lang=en|date=April 2014 |url=http://www.stats.govt.nz/~/media/Statistics/Census/2013%20Census/profile-and-summary-reports/quickstats-culture-identity/quickstats-culture-identity.pdf |page=23 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150115195639/http://www.stats.govt.nz/~/media/Statistics/Census/2013%20Census/profile-and-summary-reports/quickstats-culture-identity/quickstats-culture-identity.pdf |archive-date=15 January 2015 |ref={{sfnref|Statistics New Zealand|2014}}}} <!-- Statistics South Africa2012 official census of South Africa -->* {{cite book |publisher=Statistics South Africa |title=Census 2011: Census in Brief|lang=en |id=Report No. 03‑01‑41 |date=2012 |isbn=978-0-621-41388-5 |url=http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf |chapter=Population by first language spoken and province |ref={{sfnref|Statistics South Africa|2012}} |page=23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151113164744/http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf |archive-date=13 November 2015 |url-status=live |chapter-url=http://www.statssa.gov.za/census/census_2011/census_products/Census_2011_Census_in_brief.pdf#page=28 |editor-first=Pali |editor-last=Lehohla |location=Pretoria}} <!-- Stiles2018 -->* {{Cite book |last=Stiles |first=Patrick |date=2018 |title=Friesische Studien II: Beiträge des Föhrer Symposiums zur Friesischen Philologie vom 7.–8. April 1994 |trans-title=Araling Prisyano II: Mga Artikulo mula sa Föhr Symposium ukol sa Pilolohiyang Prisyano na ginanap noong ika-7 at ika-8 ng Abril 1994F0|url=https://www.academia.edu/37163852 |series=NOWELE Supplement Series |volume=12 |doi=10.1075/nss.12 |isbn=9789027272843 |language=de}} <!-- SvartikLeech2006 -->* {{cite book |last1=Svartvik |first1=Jan |last2=Leech |first2=Geoffrey |title=English: One Tongue, Many Voices |trans-title=Ingles: Isang Dila, Maraming Boses|lang=en|date=2006 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-1-4039-1830-7 |url=https://archive.org/details/englishonetongue0000svar_y3z3 |url-access=registration}} <!-- Swan2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05058-6 |chapter=English in the Present Day (Since ca. 1900)|trans-chapter=Ingles sa Kasalukuyang Panahon (simula c. 1900)|title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Swan |first1=M. |pages=149–156 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Sweet1892 -->* {{cite book |last=Sweet |first=Henry |title=A new English grammar |trans-title=Isang bagong balarilang Ingles|lang=en|url=https://archive.org/details/anewenglishgram01sweegoog |publisher=Cambridge University Press |date=2014 |orig-date=1892}} <!-- Thomas 2008 -->* {{cite book |last=Thomas |first=Erik R. |date=2008 |chapter=Rural Southern white accents|trans-chapter=Mga asento ng mga puti sa rural na Katimugan|trans-title=Mga Barayti ng Ingles |title=Varieties of English |volume=2|lang=en |pages=87–114 |editor=Edgar W. Schneider |publisher=de Gruyter |doi=10.1515/9783110208405.1.87 |isbn=978-3-11-020840-5}} <!-- ThomasonKaufman1988 -->* {{cite book |last1=Thomason |first1=Sarah G. |author-link=Sarah Thomason |last2=Kaufman |first2=Terrence |author-link2=Terrence Kaufman |title=Language Contact, Creolization and Genetic Linguistics |trans-title=Kontak sa Wika, Pagsasa-creole, at Lingguwistikang Henetiko|lang=en|url=https://archive.org/details/rosettaproject_afr_detail-2 |publisher=University of California Press |date=1988 |isbn=978-0-520-91279-3}} <!-- Toon1982 -->* {{cite book |last=Toon |first=Thomas E. |chapter=Variation in Contemporary American English|trans-chapter=Baryasyon sa Kontemporaryong Amerikanong Ingles|lang=en|editor1-last=Bailey |editor1-first=Richard W. |editor2-last=Görlach |editor2-first=Manfred |title=English as a World Language|trans-title=Ingles bilang Pandaigdigang Wika|pages=210–250 |date=1982 |publisher=University of Michigan Press |isbn=978-3-12-533872-2}} <!-- TraskTrask2010 -->* {{cite book |last=Trask |first=Robert Lawrence |author-link=Larry Trask |title=Why Do Languages Change?|trans-title=Bakit Nagbabago ang mfa Wika?|lang=en |date=2010 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83802-3 |url=https://books.google.com/books?id=9qoZzBgCmFMC}} <!-- Trudgill 1999 -->* {{cite book |last=Trudgill |first=Peter |date=1999 |title=The Dialects of England|trans-title=Mga Dayalekto ng Inglatera|lang=en |edition=2 |publisher=Blackwell |location=Oxford |isbn=978-0-631-21815-9}} <!-- Trudgill2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/01506-6 |chapter=Accent |trans-chapter=Asento|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|lang=en|date=2006 |last1=Trudgill |first1=P. |page=14 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Trudgill & Hannah 2002 replace with 2008 5th edition -->* {{cite book |last1=Trudgill |first1=Peter |first2=Jean |last2=Hannah |date=2002 |title=International English: A Guide to the Varieties of Standard English|trans-title=Pandaigdigang Ingles: Gabay sa mga Barayti ng Pamantayang Ingles|lang=en|edition=4 |location=London |publisher=Hodder |isbn=978-0-340-80834-4}} <!-- Trudgill & Hannah 2008 -->* {{cite book |last1=Trudgill |first1=Peter |first2=Jean |last2=Hannah |date=2008 |title=International English: A Guide to the Varieties of Standard English|trans-title=Pandaigdigang Ingles: Gabay sa mga Barayti ng Pamantayang Ingles|lang=en |edition=5 |location=London |publisher=Arnold |isbn=978-0-340-97161-1 |url=https://books.google.com/books?id=e8u8MR8MNaEC}} <!-- United Nations2008 -->* {{cite web |publisher=United Nations |title=Everything You Always Wanted to Know About the United Nations|trans-title=Lahat ng mga Gusto Mong Malaman Tungkol sa Mga Nagkakaisang Bansa|lang=en|date=2010 |url=https://digitallibrary.un.org/record/705254/files/everything_un.pdf?ln=en |quote=The working languages at the UN Secretariat are English and French. |ref={{sfnref|United Nations|2010}}}} <!-- Versloot2017 -->* {{Cite book |last=Versloot |first=Arjen P. |author-link=:fy:Arjen Versloot |chapter=Traces of a North Sea Germanic Idiom in the Fifth–Seventh Centuries AD|trans-chapter=Mga Bakas ng isang Dagat Hilagang Hermanikong Idiyoma noong Ikalima hanggang Ikapitong Siglo KP |pages=339–373 |url=https://www.cambridge.org/core/books/frisians-and-their-north-sea-neighbours/3E63327F4D3842542B0E1DD40129BE3B |title=Frisians and their North Sea Neighbours: From the Fifth Century to the Viking Age|trans-title=Mga Prisyano at ang Kanilang mga Kapitbahay sa Dagat Hilaga: Mula Ikalimang Siglo hanggang sa Panahon ng mga Viking|lang=en|date=2017 |publisher=Boydell & Brewer |isbn=978-1-78744-063-0 |doi=10.1017/9781787440630 |url-access=subscription |editor-last1=Hines |editor-first1=John |editor-last2=IJssennagger |editor-first2=Nelleke |location=Woodbridge, Inglatera}} <!-- Wardhaugh2010 -->* {{cite book |last=Wardhaugh |first=Ronald |title=An Introduction to Sociolinguistics|trans-title=Panimula sa Sosyolingguwistika |lang=en|edition=6 |publisher=Wiley-Blackwell |date=2010 |isbn=978-1-4051-8668-1 |series=Blackwell textbooks in Linguistics |volume=4}} <!-- Watts2011 -->* {{cite book |last=Watts |first=Richard J. |title=Language Myths and the History of English|url=https://archive.org/details/languagemythshis0000watt_r7c2 |trans-title=Mga Mito sa Wika at ang Kasaysayan ng Ingles|lang=en|date=2011 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-532760-1 |doi=10.1093/acprof:oso/9780195327601.001.0001}} <!--Wells 1982 -->* {{Accents of English}} <!-- Wojcik2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/05081-1 |chapter=Controlled Languages|trans-chapter=Mga Kontroladong Wika|lang=en |title=Encyclopedia of Language & Linguistics|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|date=2006 |last1=Wojcik |first1=R. H. |pages=139–142 |isbn=978-0-08-044854-1}} <!-- Wolfram2006 -->* {{cite book |doi=10.1016/B0-08-044854-2/04256-5 |chapter=Variation and Language: Overview|trans-chapter=Baryasyon at Wika: Buod|trans-title=Ensiklopediya ng Wika at Lingguwistika|title=Encyclopedia of Language & Linguistics |date=2006 |last1=Wolfram |first1=W. |pages=333–341 |isbn=978-0-08-044854-1|lang=en}} {{refend}} == Link sa labas == {{Library resources box |about=yes |by=no }} * [http://www.lel.ed.ac.uk/research/gsound/Eng/Database/Phonetics/Englishes/Home/HomeMainFrameHolder.htm Mga asento ng wikang Ingles mula sa ibat-ibang panig ng mundo] (Pamantasan ng Edinburgh) – mga maiikling rekord ng pagbigkas sa 110 piling salitang Ingles sa 50 asento ng wika. * [http://www.dialectsarchive.com/ International Dialects of English Archive] – mga rekord ng mga asento ng katutubo at pandaigdigang pananalitang L2 ng wikang Ingles. *[http://www.britishcouncil.ph British Council Philippines] *[http://www.tesol.ph TESOL Philippines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402170304/http://www.tesol.ph/ |date=2015-04-02 }} {{Mga wika ng Pilipinas}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Ingles, Wikang}} [[Kategorya:Mga wika ng Pilipinas]] [[Kategorya:Wikang Ingles|*]] gueqq3ty5tjq662w1aoz8gtnvo2rdez 0 1707 2204045 2182716 2026-04-21T22:55:44Z Icodense 89139 Machester → Manchester 2204045 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:C Hello World Program.png|alt=Isang larawan na nagpapakita sa programang 'Hello World' na nakasulat sa wikang pamprogramang C.|thumb|402x402px|Isang halimbawa ng programang 'Hello World' na isinulat sa wikang [[C (wikang pamprograma)|C]]. na may mga komento sa wikang Ingles. Kapag ito ay kinompayl at pinatakbo, lalabas sa iskrin ang "''Hello, world!''"]] Ang '''wikang pamprograma''' ([[Wikang Ingles|Ingles]]: ''programming language'') ay isang pormal na wikang naglalaman ng mga tagubilin (''instructions'') na kayang magpalabas ng samot-saring ''output''. Ginagamit ang mga wikang pamprograma sa pagpoprograma sa kompyuter para magsagawa ng mga [[algoritmo]]. Naglalaman ang karamihan sa mga wikang pamprograma ng mga tagubilin para sa mga kompyuter. May mga makinang napoprograma na gumagamit ng mga tiyak na tagubilin imbes na wikang pamprogramang panlahatan (''general-purpose programming languages''). Mas nauna sa mga kompyuter ang mga sinaunang halimbawa nito, kung saan ang maaaring pinakauna sa mga ito ay ang awtomatikong tagatugtog ng plawta na inilarawan sa ika-9 ng siglo ng magkapatid na Musa sa [[Baghdad]], sa kasagsagan ng Ginintuang Panahon ng Islam.<ref>{{cite journal|last=Koetsier|first=Teun|title=On the prehistory of programmable machines; musical automata, looms, calculators|url=https://archive.org/details/sim_mechanism-and-machine-theory_2001-05_36_5/page/589|journal=Mechanism and Machine Theory|volume=36|issue=5|date=Mayo 2001|pages=589–603|doi=10.1016/S0094-114X(01)00005-2|trans-title=Patungkol sa sinaunang kasaysayan ng mga makinang napoprograma; mga automata ng musika, tagatahi, at tagakalkula.|trans-journal=Mekanismo at Teorya ng Makina|language=en}}</ref> Simula noong unang bahagi ng dantaong 1800s, ginamit ang mga programa para manduhan ang ugali ng mga makinang tulad ng makina ni [[Jacquard]], kahong tumutugtog (''music box''), at mga tumutugtog na [[piyano]].<ref>Ettinger, James (2004) ''Jacquard's Web'' (sa Ingles), Oxford University Press</ref> Di gumagawa ang mga programang ginamit sa mga naturang makina ng iba pang ugali, bilang tugon sa mga iba't ibang pinapasok (''input'') at nilalabas (''output''), bukod sa nakasaad na tagubilin. Libo-libo na ang nagawang mga wikang pamprograma, at patuloy itong nadadagdagan kada taon. Isinusulat ang maraming wika sa anyong pautos (mga tagubiling kailangang gawin), habang ang ilan naman ay isinulat sa anyong paturol (binigay ang kailangang maging resulta, hindi kung paano ito dapat gawin), Madalas hinahati sa dalawa ang paglalarawan para sa mga wikang pamprograma: ang sintaksis (anyo) at ang semantika (kahulugan) nito. May mga dokumentong nagpapaliwanag sa ilang mga wika (madalas tinatawag sa Ingles bilang ''specification document''), tulad ng C na pinapaliwanag ng pamantayang ISO, habang ginagamit naman ng ilan, tulad ng Perl, ang ginagamit madalas ng karamihan at tinatanggap bilang sanggunian nito. May mga ilan ding gumagamit ng parehong paraan - may isang dokumentong naglalarawan sa wika, at galing naman sa napagkasunduan ng nakakarami ang mga karugtong (''extensions'') nito. == Kahulugan == Isang notasyon ang mga wikang pamprograma para makapagsulat ng mga programa sa kompyuter.<ref name=":0">{{cite book|last=Aaby|isbn=|language=en|archive-date=Nobyembre 8, 2012|access-date=Oktubre 2, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20121108043216/http://www.emu.edu.tr/aelci/Courses/D-318/D-318-Files/plbook/intro.htm|url-status=dead|year=2004|page=<!-- or pages= -->|first=Anthony|publisher=|location=|url=http://www.emu.edu.tr/aelci/Courses/D-318/D-318-Files/plbook/intro.htm|title=Introduction to Programming Languages|date=|author-link=|trans-title=Pagpapakilala sa mga Wikang Pamprograma}}</ref> May mga ilang naghihigpit sa terminong "wikang pamprograma" sa mga wikang kayang gawin ang lahat ng mga posibleng algoritmo.<ref name=":0" /><ref>Sa larangan ng matematika, ibig sabihin, ang mga wikang pamprograma ay kumpletong Turing. {{cite book|last=MacLennan|first=Bruce J.|author-link=|date=|title=Principles of Programming Languages|url=|location=|publisher=Oxford University Press|page=1|isbn=978-0-19-511306-8|trans-title=Mga Prinsipyo ng mga Wikang Pamprograma|year=1987|language=en}}</ref> Importante ang katangian ng mga ito para masabi kung ano wikang pamprograma sa mga wikang hindi, tulad ng: '''Gamit (''Function'') at Layon (''Target'')''' :Isang wikang ginagamit para makapagsulat ng mga programa sa kompyuter ang ''wikang pamprograma''. Nangangahulugan nito na dapat nagsasagawa ang kompyuter ng mga pagkokompyut<ref>{{cite web|url=http://www.acm.org/sigs/sigplan/sigplan_bylaws.htm|title=Bylaws of the Special Interest Group on Programming Languages of the Association for Computing Machinery|last=ACM SIGPLAN|first=|date=|website=|publisher=|access-date=|quote=The scope of SIGPLAN is the theory, design, implementation, description, and application of computer programming languages - languages that permit the specification of a variety of different computations, thereby providing the user with significant control (immediate or delayed) over the computer's operation. (''Ang saklaw ng SIGPLAN ay ang teorya, disenyo, implementasyon, paglalarawan, at ang paggamit sa mga wikang pamprogramang pangkompyuter - mga wikang nagpapahintulot sa pagtutukoy ng iba't ibang mga uri ng pagkakalkula, upang mabigyan ang tagagamit ng makabuluhang kontrol (agaran o naantala) sa operasyon ng kompyuter.'')|year=2003|trans-title=Mga batas ng espesyal na interesadong pangkat sa mga wikang pamprograma ng Asosasyon ng Makinarya ng Pagkakalkula|url-status=live|archive-date=Hunyo 22, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060622110145/http://www.acm.org/sigs/sigplan/sigplan_bylaws.htm}}</ref> o algoritmo at maaaring nakakapagkontrol ng mga panlabas na ''device'' tulad ng mga ''printer'', ''disk drive'', ''robot'', at iba pa.<ref>{{cite web|url=http://www.cs.brown.edu/people/tld/courses/cs148/02/programming.html|title=Programming Robots|last=Dean|first=Tom|date=|website=Building Intelligent Robots|publisher=Brown University Department of Computer Science|access-date=Oktubre 2, 2020|quote=|year=2002|trans-title=Pagprograma sa mga Robot|url-status=live|trans-website=Paggawa sa mga Matatalinong Robot|language=en}}</ref> Halimbawa, ginagawa kalimitan ng ibang programa ang mga programang ginawa sa wikang PostScript para makontrol ang isang printer o device na pan-''display''. Sa pangkalahatan, maaaring ilarawan ng mga wikang pamprograma ang kakalkulahin sa isang, posibleng basal (''abstract'') na, makina. Tinatanggap kadalasan na dapat maglaman ang isang kumpletong pagdedetalye sa isang wikang pamprograma ng isang paglalarawan sa isang (maaaring napakaperpekto, o ''idealized'') makina o tagaprosesong (''processor'') para sa wikang iyon.<ref>{{cite book|last=Narasimahan|first=R.|author-link=|date=|title=Programming Languages and Computers: A Unified Metatheory|url=|location=|publisher=|page=189 - 247|isbn=|trans-title=Wikang pamprograma at Kompyuter: Isang Pinagsanib na Metateorya|language=en}} '''''sa''''' {{cite book|last=Alt|first=Franz|author-link=|date=|title=Advances in computers|url=|location=|publisher=Academic Press|page=193|isbn=0-12-012108-5|volume=8|year=1994|quote=a complete specification of a programming language must, by definition, include a specification of a processor—idealized, if you will—for that language. (''Kailangan, ayon sa kahulugan nito, ng isang kumpletong paglalarawan sa wikang pamprograma ang paglalarawan ng isang tagaproseso - napakaperpekto, kung gusto mo - para sa wikang iyon.'')|language=en}}</ref> Sa praktikal na pananaw, kadalasang sinasama sa usapan patungkol sa mga wikang pamprograma ang kompyuter, kaya naman madalas pinag-aaralan at binibigyang-kahulugan sa makinang ito ang mga wikang pamprograma.<ref>{{cite book|last=Mordechai|first=Ben Ari|author-link=|date=|title=Understanding Programming Languages|url=|location=|publisher=John Wiley and Sons|page=<!-- or pages= -->|isbn=|trans-title=Pag-unawa sa mga Wikang Pamprograma|year=1996|quote=Programs and languages can be defined as purely formal mathematical objects. However, more people are interested in programs than in other mathematical objects such as groups, precisely because it is possible to use the program—the sequence of symbols—to control the execution of a computer. While we highly recommend the study of the theory of programming, this text will generally limit itself to the study of programs as they are executed on a computer. (''Maaaring bigyang-kahulugan ang mga programa't wika bilang mga lantay na pormal na matematikal na bagay. Gayunpaman, mas maraming tao ang interesado sa mga programa kaysa sa iba pang mga matematikal na bagay tulad ng mga grupo, sa kadahilanang posibleng gamitin ang programa - mga sunod-sunod na simbolo - para kontrolin ang gagawin ng kompyuter. Kahit na inirerekomenda naming pag-aralan ang teorya ng pagpoprograma, ang tekstong ito ay lilimitahan lamang para sa pag-aaral ng mga programang isinasagawa sa mga kompyuter.'')|language=en}}</ref> Iba ang mga natural na wika sa mga wikang pamprograma: ginagamit lamang kasi ang mga natural na wika para sa komunikasyon nang tao sa tao, habang ginagamit naman ang mga wikang pamprograma para sa komunikasyon sa pagitan ng tao sa makina sa pamamagitan ng mga tagubilin. '''Kabasalan''' '''(''Abstraction'')''' :Madalas naglalaman ang mga wikang pamprograma ng mga kabasalan (''abstraction'') para bigyang kahulugan at manipulahin ang mga istraktura ng datos (''data structures'') o di kaya'y kontrolin ang daloy ng gagawin (''flow of execution''). Ipinahahayag ng prinsipyo ng kabasalan (''abstraction principle'') ang praktikal na pangangailangan ng suporta ng mga wikang pamprograma sa sapat na antas ng kabasalan.<ref>{{cite book|last=Schmidt|first=David A.|author-link=|date=|title=The structure of typed programming languages|url=https://archive.org/details/structureoftyped0000schm|location=|publisher=MIT Press|page=[https://archive.org/details/structureoftyped0000schm/page/32 32]|isbn=0-262-19349-3|trans-title=Ang istraktura ng mga nakauring wikang pamprograma|year=1994|language=en}}</ref> Binuo ang prinsipyong ito bilang isang rekomendasyon sa mga nagpoprograma para gamitin nang maayos ang mga kabasalan.<ref>{{cite book|last=Pierce|first=Benjamin|author-link=|date=|title=Types and Programming Languages|url=https://archive.org/details/typesprogramming00pier_207|location=|publisher=MIT Press|page=363|isbn=978-0-262-16209-8|trans-title=Mga uri at Wikang Pamprograma|year=2002|language=en|url-access=limited}}</ref> '''Lakas na Magpahayag (''Expressive power'')''' :Inuuri ng teorya ng pagkokompyut (''computing theory'') ang mga wika base sa mga kalkulasyong kaya nilang gawin. Masasabing kumpletong Turing (''Turing complete'') ang isang wika kung kayang gawin nito ang lahat ng posibleng algoritmo. Madalas ituring ang ilang wika, tulad ng ANSI/ISO na SQL-92 at Charity, bilang isang wikang pamprograma kahit na hindi sila kumpletong Turing.<ref>{{cite web|url=http://www.contrib.andrew.cmu.edu/~shadow/sql/sql1992.txt|title=Information Technology – Database Language SQL (Proposed revised text of DIS 9075)|last=|first=|date=|website=|publisher=|access-date=Oktubre 2, 2020|quote=|trans-title=Teknolohiyang Impormasyon - Database ng Wikang SQL (Iminungkahing binagong teksto ng DIS 9075)|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://pll.cpsc.ucalgary.ca/charity1/www/home.html|title=The CHARITY Home Page|last=|first=|date=Disyembre 1996|website=|publisher=|access-date=Oktubre 2, 2020|quote=|url-status=dead|language=en|author=The Charity Development Group|archive-date=Hulyo 18, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060718010551/http://pll.cpsc.ucalgary.ca/charity1/www/home.html}}</ref> Hindi madalas inuuri ang mga wikang pammarka (''markup languages''), tulad ng XML, [[HTML]], at troff, bilang mga wikang pamprograma.<ref>{{cite web|url=http://www.w3.org/XML/1999/XML-in-10-points.html|title=XML in 10 points|last=Bos|first=Bert|date=Hunyo 2, 2003|website=W3C|publisher=|access-date=Oktubre 5, 2020|quote=XML is not a programming language. (''Hindi isang wikang pamprograma ang XML.'')|trans-title=XML sa sampung punto|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090906083110/http://www.w3.org/XML/1999/XML-in-10-points.html|archive-date=Setyembre 6, 2009|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Powell|first=Thomas|author-link=|date=|title=HTML & XHTML: the complete reference|url=https://archive.org/details/htmlxhtmlcomplet0000powe|location=|publisher=McGraw-Hill|page=[https://archive.org/details/htmlxhtmlcomplet0000powe/page/25 25]|isbn=978-0-07-222942-4|trans-title=HTML & XHTML: ang kumpletong sanggunian|language=en|year=2003|quote=HTML is not a programming language. (''Hindi isang wikang pamprograma ang HTML.'')}}</ref><ref>{{cite book|last=Dykes|first=Lucinda|author-link=|date=|title=XML For Dummies|url=https://archive.org/details/html4fordummies00titt_2|location=|publisher=Wiley|isbn=978-0-7645-8845-7|url-access=registration|edition=Ika-4 na|year=2005|last2=Tittel|first2=Ed|trans-title=XML para sa Mangmang|language=en}}</ref> Gayunpaman, maaaring magkaroon ang mga wikang pamprograma ng kaparehong sintaksis (anyo) tulad ng mga wikang pammarka basta may semantikang pangkalkula na binigay. Halimbawa nito ang wikang XSLT, isang kumpletong Turing na wika na may sintaksis kapareho sa XML.<ref>{{cite web|url=http://msdn.microsoft.com/en-us/library/ms767587(VS.85).aspx|title=XSLT is a Programming Language|accessdate=Oktubre 8, 2020|url-status=live|website=[[Microsoft]] Docs|date=Oktubre 27, 2016|language=en|trans-title=Wikang Pamprograma ang XSLT}}</ref><ref>{{cite book|last=Scott|first=Michael|title=Programming Language Pragmatics|url=https://archive.org/details/programminglangu00scot_912|url-access=limited|publisher=Morgan Kaufmann|year=2006|isbn=978-0-12-633951-2|page=[https://archive.org/details/programminglangu00scot_912/page/n834 802]|quote=XSLT, though highly specialized to the transformation of XML, is a Turing-complete programming language. (''Ang XSLT, kahit na dalubhasa sa pagbabago ng XML, ay isang kumpletong Turing na wikang pamprograma.'')|language=en|trans-title=Mga Pragmatiko ng Wikang Pamprograma}}</ref> Isa pang halimbawa ang LaTeX, isang wikang madalas gamiting panggawa ng istraktura ng mga dokumento at may ''subset'' na kumpletong Turing.<ref>{{cite web|last1=Oetiker|website=tobi.oetiker.ch|trans-title=Ang Isang Di Gaanong Maiksing Pagpapakilala sa LATEX 2ε|archivedate=Marso 14, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170314015536/https://tobi.oetiker.ch/lshort/lshort.pdf|url-status=live|date=Hunyo 20, 2016|format=Bersyon 5.06|pages=1–157|url=https://tobi.oetiker.ch/lshort/lshort.pdf|first1=Tobias|title=The Not So Short Introduction to LATEX 2ε|first4=Elisabeth|last4=Schlegl|first3=Irene|last3=Hyna|first2=Hubert|last2=Partl|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last=Syropoulos|first=Apostolos|author2=Antonis Tsolomitis|author3=Nick Sofroniou|title=Digital typography using LaTeX|url=https://archive.org/details/digitaltypograph00syro_587|url-access=limited|publisher=Springer-Verlag|year=2003|isbn=978-0-387-95217-8|page=[https://archive.org/details/digitaltypograph00syro_587/page/n237 213]|quote=TeX is not only an excellent typesetting engine but also a real programming language.|trans-title=Tipograpiyang digital gamit ang LaTeX|language=en}}</ref> Madalas ring ginagamit ang terminong '''wikang pangkompyuter''' bilang kasingkahulugan ng wikang pamprograma,<ref>{{cite book|last=Edmunds|first=Robert A.|author-link=|date=|title=The Prentice-Hall standard glossary of computer terminology|url=https://archive.org/details/prenticehallstan0000edmu|location=|publisher=Prentice-Hall|page=[https://archive.org/details/prenticehallstan0000edmu/page/91 91]|isbn=|year=1985|language=en|trans-title=Ang pamantayang talahulungunan ng mga terminolohiyang pangkompyuter ng Prentice-Hall}}</ref> subalit iba-iba ang paraan ng paggamit ng mga nasa larangan sa dalawang termino, pati na sa kung anong sakop ng bawat isa. Inilalarawan ng isang paggamit ang mga wikang pamprograma bilang isa lamang pangkat ng wikang pangkompyuter.<ref>{{cite web|url=http://home.mis.u-picardie.fr/~site-ic/site/IMG/pdf/ICSOFT2007_final.pdf|last2=Lapujade|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20150707093557/http://home.mis.u-picardie.fr/~site-ic/site/IMG/pdf/ICSOFT2007_final.pdf|archive-date=Hulyo 7, 2015|last4=Fürst|first4=Frédéric|last3=Kassel|first3=Gilles|first2=Anne|title=Towards a General Ontology of Computer Programs|quote=|access-date=Oktubre 8, 2020|publisher=|website=|date=|first=Pascal|last=Lando|trans-title=Tungo sa isang Pangkalahatang Ontolohiya ng mga Programang Pangkompyuter}}</ref> Madalas ring inlalarawan bilang mga wikang pangkompyuter ang mga wikang ginagamit sa larangan ng pagkokompyut na may ibang layunin kaysa sa gumawa ng isang programa sa kompyuter. Halimbawa, itinuturing mga wikang pangkompyuter ang mga wikang pammarka para maidiin na hindi sila ginagamit sa larangan ng pagpoprograma.<ref>{{cite book|last=Bajpai|first=S.K.|author-link=|date=|title=Introduction To Computers And C Programming|url=|location=|publisher=New Age International|page=346|isbn=81-224-1379-X|year=2007|language=en|trans-title=Pagpapakilala sa mga Kompyuter at Pagprograma sa [wikang] C}}</ref> Samantala, may isa ring paggamit na naglalarawan sa mga wikang pangkompyuter bilang isang pangkat lamang ng mga wikang pamprograma, kung isasama ang teoretikal na pagbubuo para maiprograma ang mga basal (''abstract'') na makina, sa kadahilanang tumatakbo lamang ang mga wikang pangkompyuter sa mga kompyuter, isang makinang may limitadong pinagkukunan ng lakas ng ''hardware''.<ref>{{cite book|last=Narasimahan|first=R.|author-link=|date=|title=Programming Languages and Computers: A Unified Metatheory|url=|location=|publisher=|page=189 - 247|isbn=|trans-title=Wikang pamprograma at Kompyuter: Isang Pinagsanib na Metateorya|language=en|quote=[...] the model [...] for computer languages differs from that [...] for programming languages in only two respects. In a computer language, there are only finitely many names—or registers—which can assume only finitely many values—or states—and these states are not further distinguished in terms of any other attributes. [talababa ng may-akda:] This may sound like a truism but its implications are far reaching. For example, it would imply that any model for programming languages, by fixing certain of its parameters or features, should be reducible in a natural way to a model for computer languages (''[...] ang modelo [...] para sa mga wikang pangkompyuter ay iba sa mga [...] para sa mga wikang pamprograma sa dalawang kaparaanan lamang. Sa isang wikang pangkompyuter, may limitadong dami ng mga pangalan-o rehistro-na kaya lamang tumanggap ng limitadong dami ng halaga-o estado-at ang mga estadong ito ay hindi na ibinukod sa iba pang mga katangian. [talababa] Nagmumukha itong katotohanan pero malayo ang naaabot ng mga implikasyon nito. Halimbawa, masasabing mababawasan sa natural na paraan ang kahit anong modelo ng mga wikang pamprograma, sa pamamagitan ng pagsasaayos sa ilang partikular na parametro nito o tampok, sa isang modelong para sa mga wikang pangkompyuter'')}}</ref> Idiniin ni John C. Reynolds na katulad din ng mga wikang pamprograma ang mga wikang may pormal na pagdedetalye (''formal specification languages'') sa kadahilanang pareho silang mga wikang ginagamit para magsagawa (''execute'') ng isang bagay. Katwiran niya, mga wikang pamprograma din ang mga pinapasok na teksto at maging mga grapiko na nakakaapekto sa ugali ng kompyuter, kahit na karaniwang mga hindi kumpletong Turing ang mga ito. Pinuna rin niya na ang pagbabalewala sa mga konsepto ng wikang pamprograma ay ang dahilan kung bakit maraming lamat at butas ang mga pormat ng pag-''input''.<ref>{{cite magazine|last=Reynolds|first=John C.|date=Nobyembre 2008|title=Some thoughts on teaching programming and programming languages|url=|magazine=SIGPLAN Notices|location=|publisher=|access-date=|volume=43|issue=11|page=109}}</ref> == Kasaysayan == === Mga panimulang pagpapaunlad === Pinoprograma nang walang tulong mula sa mga nakalagay na programa (''stored program'') ang pinakaunang mga kompyuter, tulad ng ''Collosus'', sa pamamagitan ng pagbago sa sirkito o di kaya'y magtakda gamit ng mga pisikal na kontrol. Lumipas ang ilang taon, maisusulat na ang mga programa gamit ng mga wikang pangmakina, kung saan maaaring magsulat ang isang tagaprograma ng mga tagubuling nakanumero at direkta itong isasagawa ng makina. Halimbawa, maaaring magkaroon ng tatlong numero ang tagubilin para ipagdagdag ang dalawang halagang nasa magkaibang lokasyon sa memorya: isang ''opcode'' (pinaiksing ''operation code'' o kodigo ng operasyon) na pumipili sa operasyon ng "pagdagdag" kasama ng dalawang lokasyon sa memorya. Binabasa ang mga programang ito, mapa-sampuan (''decimal'') man o dalawahan (''binary''), gamit ng mga ''punched card'', ''paper tape'', ''magnetic tape'', o di kaya'y binubukas-sara gamit ng mga ''switch'' na nasa harapang panel ng nasabing kompyuter. Kalaunan, tinawag ang mga wikang pangmakina bilang mga ''wikang pamprograma ng unang henerasyon'' (1GL, "''first generation language"''). Sumunod na ginawa ang mga ''wkang pamprograma ng ikalawang henerasyon'' (2GL, "''second generation language''"), mas kilalang mga wikang assembly. Malapit pa rin ang mga wikang nasa henerasyong ito sa arkitektura ng mga tagubilin ng isang kompyuter. Ginawa ito na may intensyong maging mas madaling mabasa ng tao at nang mabawasan ang mga pagkakamaling posibleng magawa ng tagaprograma sa kakakompyut ng mga adres. Una namang isinulat ang ''mataas na wikang pamprograma'' o mga ''wikang pamprograma ng ikatlong henerasyon'' (3GL, "''third generation language''") noong dekada 1950s. Ang Plankalkül, ginawa para sa Alemang kompyuter na Z3 ni Konrad Zuse noong 1943 hanggang 1945, ay isang halimbawa ng sinaunang mataas na wikang dinisenyo para sa mga kompyuter, pero hindi ito nasubukan hanggang noong 1998 at 2000. Isa sa mga itinuturing na unang halimbawa ng mataas na wikang ginawa para sa elektronikong kompyuter ang Short Code, isang mungkahi noong 1949 ni John Mauchly. Di tulad ng kodigong pangmakina, nakasulat gamit ng mga ekpresyong matematikal sa anyong mauunawaan ng nagbabasa ng kodigo ang bawat pahayag ng wika. Kaso lamang, kinakailangan nitong isalin sa kodigong pangmakina sa kada pagtakbo ng mga programang nakasulat sa wikang ito, na lalo pang nagpabagal imbes na magpabilis sa proseso. Ginawa naman ni Alick Glennie ang Autocode noong unang bahagi ng dekada 1950s sa Pamantasan ng Manchester. Bilang isang wikang pamprograma, gumagamit ito ng isang [[kompayler]] para agad na masalin ang wika sa kodigong pangmakina. Ang unang kadigo at kompayler na ginawa ay ginawa noong 1952 para sa kompyuter na Mark 1 sa naturang pamantasan. Ito ang itinuturing na kauna-unahang nakokompayl na mataas na wikang pamprograma. Noong 1954, ginawa ni R.A. Brooker ang ikalawang autocode para sa Mark 1 at tinawag na "Mark 1 Autocode." Gumawa rin si Brooker ng ''autocode ''para naman sa kompyuter na Ferrari Mercury noon ding dekadang iyon sa tulong ng Pamantasan ng Manchester. Ginawa naman ni D.F. Hartley ng Laboratoryong Pangmatematika ng Pamantasan ng Cambridge noong 1961 ang bersiyon nito para sa makinang EDSAC 2. Kilala bilang ''EDSAC 2 Autocode'', direktang ginawa ito mula sa ''autocode'' ng Mercury na may ilang pagbabago para umakma sa lokal na paggamit. Kilala ito dahil sa pag-ooptimisa sa kodigong nakabagay (''object code'') at pagsusuri sa pinagmulang wika (''source language diagnostics''), mga bagay na kinokonsiderang nakaabante noong panahong iyon. Kasabayan (ngunit hiwalay) nito ang Atlas Autocode na ginawa para naman sa makinang Atlas 1 ng Pamantasan ng Manchester. Noon ding taong 1954, inimbento ni John Backus sa IBM ang wikang FORTRAN. Ito ang kauna-unahang pangkalahatang wikang pamprogramang marami ang gumamit na ginawa para gamitin, imbes na panukala lamang o pagpatunay mula sa isang papel. Ginagamit pa rin hanggang ngayon ang naturang wika para sa mga malalakas at matitinding pagkokompyut at mga programang sumusukat sa bilis ng mga superkompyuter. Smantala, sa [[Estados Unidos]], ginawa ni Grace Hopper ang wikang FLOW-MATIC. Ginawa ito para sa kompyuter na UNIVAC sa Remington Rand mula noong 1955 hanggang 1959. Napansin ni Hopper at ang kagrupo niya na hindi komportable ang mga ''customer'' ng paproseso ng mga datos sa negosyo sa mga notasyong pangmatematika, kaya naman ginawa nila ang wikang nakasulat sa wikang Ingles at sumubok ng isang ''prototype''. Inilabas sa publiko noong 1958 ang kompayler ng nasabing wika, at maituturing na kumpleto na ito noong 1959. Malaki ang impluwensiya ng FLOW-MATIC sa disenyo ng wikang COBOL, dahil tanging ito at ang direktang apo nitong AIMACO lamang ang aktwal na ginagamit noong panahong iyon. == Mga wikang pamprograma == Ang ilan sa mga halimbawa ng mga wikang pamprograma ay ang mga sumusunod: *[[:en:Ada_(programming_language)|ADA]] (en) * [[ASP]] *[[BASIC]] * [[C (wikang pamprograma)|C]] *[[:en:C++|C++]] (en) *[[:en:C_Sharp_(programming_language)|C#]] (en) *[[Catrobat]] * [[Java (programming language)|Java]] *[[:en:Lisp_(programming_language)|Lisp]] (en) * [[Pascal (programming language)|Pascal]] *[[:en:Perl|Perl]] (en) *[[:en:PEARL|PEARL]] (en) * [[Python (programming language)|Python]] *[[:en:Scratch_(programming_language)|Scratch]] (en) * [[Smalltalk]] * [[Visual Basic]] * [[Visual C]] [[Kategorya:Wikang pangkompyuter| ]] == Sanggunian == <references /> {{Stub|Kompyuter}} 8xty3i588v60sxdh5nvev0y1jqjfizf 0 5362 2204066 2192908 2026-04-22T00:57:28Z Aubreyjanev 159817 Binago ang iilang salista and itinama ang spelling ng iba 2204066 wikitext text/x-wiki {{copyedit|date=Hulyo 2009}} [[Talaksan:KaseyKahneBristolAugust2007.jpg|thumb|Si Kasey Kahne.]] '''Si Kasey Kahne''' (ipinanganak noong ika-10&nbsp;ng Abril, 1980 sa [[Enumclaw, Washington]]) ay isang [[Auto racing|race car]] driver sa [[NASCAR|NASCAR's]] [[NEXTEL Cup|NEXTEL Cup Series]]. Sa kasalukuyan, siya ang nagmamanehi ng #9 [[Dodge|Dodge Dealers]]/[[United Auto Workers|UAW]] [[Dodge Charger (LX)|Dodge Charger]]/[[Dodge Avenger]] para sa [[Gillett Evernham Motorsports]] kasama sina [[Scott Riggs]] at [[Ellior Sadler]]. Sa labas ng tracks, si Kahne ay aktibo sa kawang-gawa at kasapi sa [[President's Council on Service and Civic Participation]]. Siya rin ay may-ari ng kanyang sariling race team, ang [[Kasey Kahne Racing]], na lumalahok sa [[World of Outlaws]] series, kung saan nilalahok niya ng isang kotse para kay [[Joey Saldana]]. ==Sa larangan ng pangangarera== ===Ang simula=== Nagsimula si Kahne sa pagkarera ng mga open wheel sprint cars sa Deming speedwa sa Deming, Wahington, bago siya umangat sa Skagit speedway sa Alger, Washington, at tapos noon ay muli siyang umangat sa USAC. Siya ay kinuha ni [[Steve Lewis]] na siya ring kumuha sa mga NASCAR drivers na sina [[Jeff Gordon]] at [[Kenny Irwin, Jr.]]. Sa kanyang unang taon sa circuit, napangalan siya bilang Rookie of the year, at nanalo din siya sa national midget championship. Pagtapos ng nasabing season, itinuloy niya ang paglahok sa USAC, at nasama din siya sa Toyota Atlantic Series at [[World of Outlaws]]. Si Kasey Kahne ay napabilang sa 20 starts ng [[Busch Series]] at minaneho niya ang #98 Channellock [[Ford Taurus]] para sa [[RObert Yates Racing]]. ANg kanyang pinakamagandang tapos ay sa ika-10 pwesto sa [[Cabela's 250]]. Sa [[2003 in NASCAR Busch Series|2003]], napalitan ang kanyang minamaneho ng #38 [[Great Clips]] Ford para sa [[Akins Motorsports]]. Napanalunan niya ng kanyang unang pole sa [[Michigan International Speedway]] sa kanyang unang Busch race sa [[Ford 300]]. Siya rin ay nasama sa isang pares ng starts sa [[Craftman Truck Series]] habang minamaneho ang #2 [[Team ASE Racing]] [[dodge Ram]] para sa [[Ultra Motorsports]], at nagwagi siya sa mga nasabing karera. ===Karera sa Kopang NEXTEL=== Pinalitan ni Kahne si [[Bill Elliot]] sa #9 Dodge sa katapusan ng 2003&nbsp;ng ihayag ni Elliot ang kanyang part-time schedule sa simula ng 2004 season. Dahil nmay kontrata pa si Kahne para sa Ford, nahabla siya ng magdesisyon siyang ng magdesisyon siyang pumunta sa Evenham kung saan siya ay nagmaneho ng kotseng sponsored ng [[Dodge]]. Sa kalaunan ay nakakuha ng pera ang Ford mula kay Kahne, na naging dahilan upang makapagmaneho siya para sa Dodge. Noong 2004, marami ang nasorperesa kay Kahne dahil sa katangi-tangi niyang ipinakita sa mga nilahukang karera, kung saan muntikan na siyang manalo sa ilan (kasama ang limang 2nd-place finishes at 13 top-fives). Nagwagi siya ng apat na poles at nakuha din niya ang Raybestos Rookie of the Year award. Siya ay lumahok sa 30 karera para sa Akins sa Busch Series, at nagtapos sa ika-15 pwersto sa puntos. ====2005==== Nakuha niya ang kanyang unang Nextel Cup VIctory sa kanyang ikalawang season noong 2005 sa NASCAR, matapos ang matagumpay niyang pakikilahok sa [[CHevy American Revoulution 400]] sa [[Richmond International Raceway]]. Ito rin ang kanyang kauna-unahang tagumpay para sa Dodge Charger, na nakabalik sa NasCAR noong 2005. Siya rin ay nakakuha ng dalawang poles sa dalawang magkasunod na linggo sa [[Darlington Raceway|Darlington]] ar Richmons sa taong iyon. Siya ay may 22 starts sa [[Busch Series]], at nakahati sa oras Akins at Evrhan's #5 team. Napanalunan niya ang [[O'Reilly 300]] sa [[Texas Motor Speedway]], at [[United Way 300]] sa [[Kansas Speedway]]. ====2006==== Noong ika-20&nbsp;ng Marso, 2006, nanalo si Kahne sa [[Golden Corral 500]] sa [[Atlanta Motor Speedway]]. Matapos ang halos taltong linggo, nanalo naman siya sa [[Samsung/Radio Shack 500]] sa Texas. Nanalo siya sa apat na karera pagtapos niya sa Texas, kabilang na ang season sweep niya sa [[Lowe's Motor Speedway]] sa [[Coca-Cola 600]] at [[Bank of America 500]], kung saan pumangalawa sa kanya si [[Jimmie Johnson]] sa dalawang nasabing karera. Nanalo dis siya sa California at Michigan. Noong ika-9&nbsp;ng Setyembre, 2006, matagumpay na nakapasok si Kahne sa NEXTEL Cup nang tinapos niya ang karera sa Richmond sa ikatlong pwesto. Siya ang ika-10 at huling qualifier na nakapasok, at lumamang pa siya ng 16 na puntos sa defending Cup Champion na si [[Tony Stewart]]. Subalit, dahil sa nakakapanghinayang na crash sa [[Dover International Speedway]]ay naging dahilan upang tapusin niya ang karera sa ika-8 pwesto sa puntos. Nanalo din si Kahne sa dalawang Bushc Series na karera noong 2006. ====2007==== Sa qualifying sessions ng 2007 [[Daytona 500]], nakitaan ng mga opisyal ng butas ang wheel-wells ng kanyang [[Dodge Charger (LX)|Dodge Charger]]. Ayon sa isang crew member, tinakpan lamang ng tape ang mga nasabing butas. Isa si Kahne sa apat na nakitaan ng aerodynamic-improving modifications kasama ang mga kakamping si [[Math Kenseth]], [[Scott RIggs]] at [[Elliot Sadler]]. Ang kanyang kuponan ang isa sa anim na nahuling may illegal modifications sa Daytona. Noong ika-9&nbsp;ng Marso, 2008, napanalunan ni Kasey Kahne ang pole para sa [[UAW-DaimlerChrysler 400]] upang maging eligible sa 2008 [[Budweiser Shootout]]. Noong ika-26&nbsp;ng Mayo, 2007, nanalo si Kahne sa [[Busch Series]] [[Carquest Auto Parts 300]] sa [[Lowe's Motor Speedway]] upang makuha ang kanyang unang tagumpay para sa 2007. Nakikipag-usap ang may-ari ng kuponan na si [[Ray Evernham]] sa [[Budweiser (Anheuser-Busch)|Budweiser]] upang makuha ito bilang sponsor ng #9 na kotse nila sa 2008, matapos ihayag ng [[Budweiser (Anheuser-Busch)|Budweiser]] na hindi na nila ipagpapatuloy ang pag-sponsor kay [[Dale Earnhardt, Jr.]] sa 2008.<ref>[http://sports.espn.go.com/rpm/news/story?seriesId=2&id=2953642 Dodge may be willing to make room for Bud on #9 Dodge]</ref> Noong ika-24&nbsp;ng Agosto, 2007, napanalunan ni Kahne ang pole para sa [[Sharpie 500]] sa [[Bristol Motor Speedway]], ang kanyang ikalawang pole para sa [[2007 NASCAR Nextel Cup Series|2007 NEXTEL Cup]] season. Noong gabi ding iyon, sa gitna ng [[Busch Series]] [[Food City 250]], nalampasan i Kahne si [[Ryan Newman]] sa top side ng 3-wide pass kabilang sina [[Jason Leffler]] sa bottom. Nagawa niyang protektahan ang kanyang lead upang manalo sa [[Ford City 250 para sa kanyang ika-pitong career [[Busch Series]] win at ikalawa sa 2007. Sa sumund na araw sa [[Sharpie 500]], nanguna si Kahne sa malaking bahagi ng karera, kung saan siya ang nangunguna sa 305&nbsp;ng 500 laps, at sa kalaunan ay pumangalawa kay [[Carl Edwards]]. Sa kasalukuyan ay ito ang kanyang pinakamagandang finish para sa 2007 season. Ang bagong sponsor niya para sa 2008 season ay nakatakdang ihayag sa ika-18&nbsp;ng Setyembre, 2007. ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga kawing na panlabas== * [http://www.racing-reference.info/driver?id=kahneka01 Kasey Kahne's NASCAR Statistics] * [http://www.kaseykahne.com Kasey Kahne's Official Web Site] * [http://www.kaseykahneracing.com Kasey Kahne Racing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017173255/http://kaseykahneracing.com/ |date=2007-10-17 }} * [http://www.KlubKahne.com KlubKahne.com - Kasey Kahne's Official Fan Klub Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211211091224/http://klubkahne.com/ |date=2021-12-11 }} * [http://www.imdb.com/name/nm1715079/ Kasey Kahne] at [[The Internet Movie Database]] * [http://www.evernhammotorsports.com/main.cfm?pagename=kk_bio Evernham Racing's Website for More Info on Kasey Kahne] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928091915/http://www.evernhammotorsports.com/main.cfm?pagename=kk_bio |date=2007-09-28 }} * [http://www.casefoundation.org/web/guest/spotlight/youthservice/council/casey_kahne Interview with Kasey Kahne about his charitable work]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://automation.usa.siemens.com/motorsports/index.asp Siemens website]{{Dead link|date=Hulyo 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{start box}} {{succession box | before= [[Jamie McMurray]] | title= [[NASCAR|NASCAR Rookie of the year]] | years= [[2004 in NASCAR|2004]]| after= [[Kyle Busch]] | }} {{end box}} {{DEFAULTSORT:Kahne, Kasey}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 1980]] [[Kaurian:Mga Amerikano]] [[Kaurian:Drayber ng NASCAR]] nr29um54te16632w6agw7am2cbxswhh 0 7304 2204016 2083602 2026-04-21T16:49:15Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2204016 wikitext text/x-wiki {{Infobox country |conventional_long_name = Republika ng Maldives |native_name = {{raise|0.2em|ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާ}}<br/>''Dhivehi Raajjeyge Jumhooriyya'' |common_name = Maldives |image_flag = Flag of Maldives.svg |image_coat = Coat of Arms of Maldives.svg |symbol_type = Emblem |image_map = LocationMaldives.png |map_caption = Location of the Maldives in the [[Indian Ocean]]. |national_anthem = ''[[Gaumii salaam]]''<br/>{{small|''National Salute''}}<br/><center>[[File:Gaumii salaam.ogg|Gaumii salaam]]</center> |official_languages = [[Wikang Maldibo]] |religion = [[Islam]] |demonym = Maldivian |ethnic_groups = ≈100% [[Maldivians]]^a<ref>{{cite book |url=http://books.google.mv/books?id=uwi-rv3VV6cC&q=maldives |title=Ethnic groups worldwide: a ready reference handbook |author=David Levinson |year=1947 |publisher=Oryx Publishers |isbn=978-1-57356-019-1}}</ref><ref name="Maloney, Clarence"/><ref name=r1/> |ethnic_groups_year = 2011 |capital = [[Malé]] |largest_city = [[Malé]] |government_type = [[Unitary state|Unitary]] [[Presidential system|presidential]] [[constitutional republic]] |leader_title1 = [[President of the Maldives|President]] |leader_name1 = {{wikidata|property|linked|references|P35}} |legislature = [[People's Majlis|People's ''Majlis'']] |area_rank = Ika-206 |area_km2 = 298 |area_sq_mi = 115 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = ≈99 |population_estimate = 328,536<ref>{{cite web|title=Maldives|work=CIA World Factbook|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mv.html|access-date=2013-11-16|archive-date=2015-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20150918230611/https://www.cia.gov/library/publications//the-world-factbook/geos/mv.html|url-status=dead}}</ref> |population_estimate_rank = Ika-175 |population_estimate_year = Enero 2012 |population_density_km2 = 1,102.5 |population_density_sq_mi = 2,855.4 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 11th |GDP_PPP = $2.841 billion<ref name=imf2>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=44&pr.y=4&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=556&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a= |title=Maldives |publisher=International Monetary Fund |accessdate=19 April 2012}}</ref> |GDP_PPP_rank = Ika-162 |GDP_PPP_year = 2011 |GDP_PPP_per_capita = $8,731<ref name=imf2/> <!--Do not edit!--> |GDP_PPP_per_capita_rank = Ika-89 |GDP_nominal = $1.944 billion<ref name=imf2/> |GDP_nominal_year = 2011 |GDP_nominal_per_capita = $5,973<ref name=imf2/> |sovereignty_type = Kalayaan |established_event1 = mula sa [[Gran Britanya]] |established_date1 = Ika-26 Hulyo 1965 |established_event2 = {{nowrap|[[Constitution of the Maldives|Current constitution]]}} |established_date2 = Ika-7 Agosto 2008 |Gini_year = 1998 |Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> |Gini = 62.7 <!--number only--> |Gini_ref = <ref name=gini-index>{{cite web|title=GINI index|url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?order=wbapi_data_value_2002+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=asc&page=2|publisher=World Bank|accessdate=26 July 2013|archive-date=20 Disyembre 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131220051710/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?order=wbapi_data_value_2002+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=asc&page=2|url-status=dead}}</ref> |Gini_rank = |HDI_year = 2011 <!--Please use the year to which the HDI data refers, not the publication year--> |HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> |HDI = 0.661 <!--number only--> |HDI_ref = <ref>{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Tables.pdf |title=Human development statistical annex 2011 |format=PDF |date= |accessdate=2013-04-02}}</ref> |HDI_rank = 109th |currency = [[Rufiyaa ng Maldives]] |currency_code = MVR |utc_offset = +5 |time_zone_DST = |utc_offset_DST = |drives_on = kaliwa |date_format = dd/mm/yy |calling_code = [[+960]] |cctld = [[.mv]] |footnote_a = Excluding foreign nationals. }} Ang '''Maldibas''' o '''Maldives''', ([[Wikang Maldibo|Maldibo]]: ދިވެހިރާއްޖެ ''Dhivehi Raa'je'') opisyal na '''Republika ng Maldives'''<ref group="nb">[[Dhivehi language|Dhivehi]]: ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާ ''Dhivehi Raa'jeyge Jumhooriyya''</ref> at tinatawag din bilang '''Kapuluan ng Maldives''', ay isang bansang pulo sa [[Karagatan ng Indiya]], na binubuo ng mga [[atoll]]. Ang kapital ng Maldives ay Malé at ito ay matatagpuan sa Timog Asya (South Asia). Masagana din ito sa pangisdaan. == Mga teritoryong pampangasiwaan == {{Talaan ng mga territoryong pampangasiwaan|Q826}} == Talababa == <references group="nb"/> ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Asya}} [[Kategorya:Maldives]] {{stub|Asya|Bansa}} brqystesoeq1ucs7brcfmkqf5ts1vqu 0 16083 2204154 2034574 2026-04-22T09:22:19Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2204154 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=Abril 2007}} [[File:Lemon.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Lemon.jpg|thumb|283x283px|Maasim ang katas ng limon dahil mayroon itong 5-6% [[:en:Citric_acid|asidong sitriko]]. Ito ay may pH na 2.2.]] Ang '''pH''' (mula sa [[Wikang Ingles|Ingles]], ''power of hydrogen'', '''porsyento ng hidroheno''') ay sukat ng kaasiman (''acidity'') ng isang solusyon. Ang sukat na ito ay ayon sa kilos ng mga [[Iono|ionong]] [[Idrohino|hidroheno]] (H⁺) sa loob nito. Sa striktong depinisyon nito, ang pH ay isang sukat ng [[kimikal na aktibidad]] ng mga ionong hidroheno, at mas akma itong gamitin sa mga matatapang na konsentrasyon. Sa mga malalabnaw namang solusyon, mas ginagamit ang [[molaridad]] sa pagkalkula ng pH. Sa mga sistemang tubigin (''aqueous''), ang kilos ng ionong hidroheno ay dinidiktahan ng [[konstant ng disosasyon]] ng [[tubig]] at ng pagniniig (impluwensiya) sa ibang mga iono. Dahil sa konstant na ito, ang isang nyutral na solusyon ay may pH na halos katumbas sa 7. Ang mga solusyon naman na may pH < 7 ay tinatawag na '''asidiko''' (maasim) habang ang may pH > 7 ay '''basiko''' (mapakla). Si [[S.P.L. Sørensen]] noong 1909 ang nagpakilala sa konseptong ito at sinasabing nangangahulugan ng ''"pondus hydrogenii"'' sa [[Wikang Latin|Latin]]. Gayunman, maraming pag-aaral ang naglalagay na mula ito katagang [[Wikang Pranses|Pranses]] na ''pouvoir hydrogène,''na sa Ingles ay ''power of hydrogen'' at ''potential of hydrogen''. Sinasabing ang lahat ng ito ay tama. == Pagtatakda == [[File:Universal_indicator_paper.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Universal_indicator_paper.jpg|thumb|288x288px|Isang tsart na nagpapakita ng pagkakaiba ng kulay ng isang indikator depende sa pH.]] === Sukat === Kahit na ang pH ay isinusulat nang walang yunit, hindi ito isang arbitraryong sukat. Ang bilang nito ay mula sa isang pagtatakda ayon sa aktibidad ng mga ionong hidroheno sa solusyon. Ang sukat (''scale'') ng pH ay [[logaritmo]] ng kabaliktarang (''negative'') representasyon ng relatibong konsentrasyon ng [[Proton|protong]] hidroheno (H⁺). Dahil sa logaritmong sukat ng pH, bawat isang buong pagbabago ng halaga nito ay kumakatawan sa 10 beses na pagtaas sa halaga konsentrasyon ng protong hidroheno. Halimbawa, ang pagpapalit ng pH mula 2 hanggang 3 ay kumakatawan sa pagbaba nang 10 beses sa kabuuang tapang ng ionong hidroheno, at ang pagpapalit ng pH mula 2 hanggang 4 ay kumakatawan sa pagbaba nang 100 beses sa kabuuang tapang ng ionong hidroheno. Ang depinisyon ng pH ay ang sumusunod: :<math>\mbox{pH} = -\log_{10}{(a_{\mathrm{H^+}})}</math> Ang a_H⁺ ay nagpapakita sa aktibidad ng ionong hidroheno (H⁺). Ito ay walang yunit. [[File:PHscalenolang.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:PHscalenolang.svg|thumb|289x289px|Ang pagkaka-ugnay ng iskalang p[OH] at p[H]. Nagpapahiwatig ng kaasiman ang pula at kapaklaan naman ang bughaw.]] Sa mga malalabnaw na solusyon (tulad ng karaniwang tubig), ang aktibidad ay halos katumbas ng numerikong halaga ng konsentrasyon ng H⁺, na ipinakikita bilang [H⁺] (o bilang ang mas tamang [H₃O⁺]). Sinusukat nito ang konsentrasyon sa yunit na mole kada litro (o '''molaridad''', Ingles: ''molarity''). Dahil dito, madaling itakda ang pH bilang: :<math>\mbox{pH} \approx -\log_{10}{\frac{[\mathrm{H^+}]}{1~\mathrm{mol/L}}} = -\log_{10} {\left|[\mathrm{H^+}]\right|} </math> Sa dalawang pagtatakda, ang log₁₀ ay nangangahulugan ng logaritmong base sa 10 (base-10 logarithm), at kaya itinatakda ang pH bilang logaritmong sukat ng kaasiman. Ang dalawang diretsong bara (''bars'') sa paligid na [H⁺] na nangangahulugang [[Ganap na halaga|absolutong halaga]] (''absolute value'') ay nagpapakita na isang kantidad na walang yunit ang pH. Ang pH na 7&nbsp;ng isang solusyon sa 25°C ay nagpapakita ng nyutralidad (tulad ng pH ng purong tubig), sa dahilang ang tubig ay likas na naghihiwalay sa ionong H⁺ at OH⁻ na may magkapantay na tapang ng 1×10⁻⁷ mol/L. Tandaan na ang isang dalisay na tubig kapag nakalantad sa himpapawid ay humihigop ng [[Dioksidong karbono|dioksido ng carbon]] (carbon dioxide) na kung saan ang ilan ay sasanib sa tubig upang maging [[asidong karboniko]], na siya namang nagpapababa ng pH sa halos 5.7. Ang isang nyutral na pH sa 25°C ay hindi eksaktong 7. Ang pH ay isang halagang eksperimental at dahil dito ay may kakambal itong kamalian. Ang konstant ng disosasyon ng tubig ay (1.011 ± 0.005) × 10⁻¹⁴, kaya ang pH ng tubig sa 25°C ay 6.998 ± 0.001. Ang halagang ito ay naaayon sa neutral na pH na 7.00 na may dalawang signipikanteng pigura (significant figures), napakalapit upang ipalagay na eksaktong 7 ito. === Mga halimbawa === ==== Mula sa konsentrasyon ==== Kapag ang isang limonada na may konsentrasyon ng ionong hidroheno na 0.0050 mole kada litro, ang pH nito ay:<math>\begin{array} {lcl} \rm {pH}_{\mathrm{limonada}} & \approx & -\log_{10}{\left|0.0050~\mathrm{mol/L}\right|} = -\log_{10}{(0.0050)} \\ \rm{pH}_{\mathrm{limonada}} & \approx & 2.3 \end{array} </math> ==== Mula sa pH ==== Ang isang solusyon na may pH = 8.2 ay may [H⁺] = 10^−8.2 mol/L, o halos 6.31 × 10⁻⁹ mol/L. Kaya, ang kanyang aktibidad ng hidroheno a(H⁺) ay halos 6.31 × 10⁻⁹. Ang isang solusyong may [H⁺] = 4.5 × 10⁻⁴ mol/L ay may halagang pH na 3.35. ==== pH ng tubig ==== Ang pH ng tubig ay lumiliit sa pagtaas ng [[temperatura]]. Halimbawa, sa 50°C, ang pH ng tubig ay 6.55 ± 0.01. Ito ay nangangahulugan na ang isang malabnaw na solusyon ay neutral sa 50°C kapag ang pH nito ay halos 6.55 at ang pH na 7.00 ay alkalino.Karamihan ng mga sustansiyang kimikal ay may pH mula 0 hanggang 14. May ilang ubod nang asim o ubod nang pakla. Isang halimbawa ay tubig mula sa minang asido, na may konsentrasyong molar ng 3981 M at pH na -3.6. == Pila Potensiyal == Ang pH ay maaring ring sukatin sa paggamit ng '''pila potensiyal''' (''cell potential'') ng isang muwestra o sampol: :<math>\mbox{pH} = \frac{\epsilon}{0.059}</math>, kung saan ang epsilon (ε) ay ang ''electromotive force'' (EMF) o pila potensiyal ng isang galbanikong pila (''galvanic pile''). Hinalaw ang pormula ng pH mula sa paggamit ng Nernst Equation sa pilang konsentrasyon, o galbanikong pila na kung saan ang dalawang kalahating pila (''half-cell'') ay magkaiba ng konsentrasyon. Ipanikikita ito ng Nernst Equation: :<math>\epsilon = \epsilon^o - \frac{{0.059}}{n} \times \log_{10}{Q}</math>. Subalit sa isang pilang konsentrasyon, ang εo ay magkatumbas kaya ang tumbasan ay nagiging :<math>\epsilon = -\frac{{0.059}}{n} \times \log_{10}{Q}</math>. Sa paggamit ng ''standard hydrogen electrode'' (pamantayang elektrodo ng hidroheno), na may H₂ gas sa 1 atm at di-alam na molaridad ng H⁺, at kung saan ang 2 [[Mole (yunit)|mole]] ng elektron ang inililipat sa bawat mole ng reaksiyon, maiaayos ang tumbasan bilang sumusunod: :<math>\epsilon = -\frac{0.059}{2} \times \log_{10}{\frac{[\mbox{H}^+]^2}{1^2}}</math> :<math>\epsilon = -\frac{0.059}{2} \times 2 \times \log_{10}{[\mbox{H}^+]}</math> :<math>\epsilon = 0.059 \times -\log_{10}{[\mbox{H}^+]}</math> Ang potensiyal ng hidroheno o pH ay itinatakda bilang − log₁₀ ([H⁺ ]). Dahil dito, :<math>\mbox{pH} = -\log_{10}{[{\mbox{H}^+}]}</math> o sa pamamagitan ng palitan, :<math>\mbox{pH} = \frac{\epsilon}{0.059}</math>. Ang “pH” ng ibang sustansiyang kimikal ay masusumpungan din (hal., potensiyal ng ionong [[pilak]], o pAg⁺) sa paghalaw na magkawangking tumbasan na gumagamit ng parehong paraan. Hindi magkamukha ang mga tumbasang ito ng potensiyal dahilang ang bilang ng moles ng lumipat na elektron (n) ay iba-iba sa magkakaibang reaksiyon. == Pagtutuos ng pH para sa mahina at matapang na asido == Sa paggamit ng mga tiyak na palagay, maitataya ang halaga pH ng mahihina at matatapang na asido. === Matapang na asido === Sa hinuang Brønsted-Lowry, ang relatibong konsepto ng matapang at mahinang asido, itinatakda na ang isang matapang na asido ay may mas matapang na asido kaysa ionong hidronio (H₃O⁺). Sa kasong ito, ang paghihiwalay na reaksiyon na sa tunay ay <math>\rm HX + \rm H_2O\rightleftharpoons \rm H_3O^+ + \rm X^- </math> ngunit pinasimple bilang <math>\rm HX \rightleftharpoons \rm H^+ + \rm X^- </math> ay ganap o kumpleto, o sa madaling salita ay walang asidong hindi nakikipagsanib sa solusyon. Kaya ang paghahalo sa tubig ng isang matapang na asidong HCl ay maipapakita nang <math>\rm HCl_{(aq)} \rightleftharpoons \rm H^+ + \rm Cl^- </math> Ito ay nangangahulugan na sa isang solusyon ng HCl na may tapang na 0.01&nbsp;mol/L, maitataya na may 0.01&nbsp;mol/L ding tunaw na iong hidroheno. Ipinakikita sa itaas na ang pH = −log₁₀ [H⁺]: <math>\rm pH = -log_{10}(0.01) </math> na katumbas ay 2. === Mahinang asido === Sa mga mahihinang asido, ang paghihiwalay na reaksiyon ay hindi ganap. May [[Ekilibriyong kemikal|kapanatagan]] (''equilibrium'') sa pagitan ng ionong hidroheno at ng binanghay na beis (''conjugated base''). Ipinakikita sa ibaba ang reaksiyon hanggang sa kapanatagan sa pagitan ng asido metanoiko at ng kanyang mga iono: <math>\rm HCOOH_{(aq)} \rightleftharpoons \rm H^+ + \rm HCOO^- </math> Kinakailangang alamin ang halaga ng konstant ng kapanatagan (''equilibrium constant'') ng pagsasanib sa bawat asido upang tuusin ang kanilang pH. Sa kaisipan ng pH, ang pagtatakdang ito ay tinatawag na konstant ng kaasiman ng asido, ngunit ganoon din ang kalalabasan nito. <math>K_a = \frac {[\rm ionong \ hidroheno][\rm ionong \ asido]}{\rm asido} </math> Sa HCOOH, K_a = 1.6 × 10⁻⁴ Sa pagkakalkula ng pH ng isang mahinang asido, karaniwang ipinalalagay na hindi nag-aabuloy ng iong hidroheno ang tubig. Nagpapadali rin ito sa pagtutuos at ang konsentrasyong ibinibigay ng tubig, 1×10⁻⁷ mol, ay karaniwang walang halaga sa kabuuan. Sa 0.1&nbsp;mol/L solusyon ng HCOOH, ang konstant ng kaasiman ay katumbas sa: <math>K_a = \frac {[\rm H^+][\rm HCOO^-]}{\rm HCOOH} </math> Sa dahilang hindi alam ang dami ang asidong napaghiwalay, ang [HCOOH] ay mababawasan ankatumbas nito habang [H⁺] at [HCOO⁻] ay tataas nang katumbas na dami. Dahil dito, ang [HCOOH] ay maaring palitan ng 0.1 − ''x'', at ang [H⁺] at [HCOO⁻] ay mapapalitan ng ''x'', na mabibigay ng sumusunod na ekwasyon: 1.6 × 10⁻⁴ = [''x''(0.1 − ''x'')]/0.1 <math>1.6 \times 10^{-4} = \frac {x(0.1-x)}{0.1} </math> Sa paglutas nito ang ''x'' ay 3.9×10⁻³, na katumbas ng konsentrasyon ng ionong hidroheno matapos ang disosasyon. Dahil dito, ang pH ay −log(3.9×10⁻³), o halos 2.4. == Pagsukat == {| class="wikitable" align="right" style="border: 2px dotted black; margin: 0 0 0.5em 1em;" <caption>Mga Karaniwang Halaga ng pH </caption> ! Sustansiya|| pH |- | [[Baterya (electricity)|Baterya]] asido ([[Eveready]])||bgcolor=#CC0000|<center><font color=#FFFFFF>0.5 |- | [[Asido gastriko (ng tiyan)]] ||bgcolor=#EE0000|<center><font color=#FFFFFF>1.5 – 2.0 |- | [[Limon]], katas ng ||bgcolor=#FF3300|<center><font color=#FFFFFF>2.4 |- | [[Cola]] (inumin) ([[Coca-Cola]]) ||bgcolor=#FF6600|<center>2.5 |- | [[Suka]] ([[Datu Puti]]) ||bgcolor=#FF9900|<center>2.9 |- | [[Naranghita (prutas)|Dalanghita]] o [[mansanas]], katas ng||bgcolor=#FFCC00|<center>3.5 |- | [[Serbesa]] ||bgcolor=yellow|<center>4.5 |- | [[Maasim na ulan]] ||bgcolor=yellow|<center><5.0 |- | [[Kape]] ([[Nescafé]]) ||bgcolor=yellow|<center>5.0 |- | [[Tsa]] o malusog na [[balat]] ||bgcolor=yellow|<center>5.5 |- | [[Gatas]] ([[Nestlé Bear Brand|Bear Brand]]) ||bgcolor=#339933|<center>6.5 |- | Dalisay na [[tubig]] ||bgcolor=green|<center>7.0 |- | [[Laway]] ng malusog na [[tao]] ||bgcolor=green|<center>6.5 – 7.4 |- | [[Dugo]] ||bgcolor=#009966|<center>7.34 – 7.45 |- | Tubig [[dagat]] ||bgcolor=#006699|<center><font color=#FFFFFF>8.0 |- | [[Sabon]] sa kamay ([[Safeguard (sabon)|Safeguard]]) ||bgcolor=blue|<center><font color=#FFFFFF>9.0 – 10.0 |- | [[Amonyako]] pambahay ||bgcolor=blue|<center><font color=#FFFFFF>11.5 |- | [[Bleach]] (Clorox) ||bgcolor=#0000CC|<center><font color=#FFFFFF>12.5 |- | [[sodium hydroxide|Lihiya]] pambahay ||bgcolor=#000099|<center><font color=#FFFFFF>13.5 |- |} Maaaring masukat ang pH ng isang solusyon sa pamamagitan ng mga tagapahiwatig-kulay (indikador) at mga instrumentong nagsusukat ng pH. === Pagdaragdag ng tagapahiwatig-kulay === Ang kulay ng indikador ay nagbabago depende sa pH ng solusyon. Maaaring gumamit ng isang unibersal na indikador (na may malawak ng baryabilidad ng kulay) o kaya naman ng isang indikador na may makitid na lawak ng pH. May mga instrumento ring magagamit sa pagsusuri ng pH ng mga sistemang mayroong higit sa isang kapanatagan, kasangkot ang mga ''specrophotometric'' na mga pamamaraan. === Paggamit ng mga instrumento === Ilan sa mga instrumentong nagsusukat ng pH ay ang pH meter. Ginagamit ang mga ito kasama ang mga pH-selective electrode. Ilan sa mga halimbawa nito ay pH glass electrode, hydrogen electrode, quinhydrone electrode, at ion sensitive field effect transistor. == pOH == Mayroon ding pOH, na sa kaisipan ay kabaliktaran ng pH. Ito naman ay isang sukat ng tapang ng ionong hidroksido (''hydroxide,'' OH⁻), na pagsasaad ng kapaklahan (''basicity''). Kapag naghiwalay ang tubig at ipinakikita ang [OH⁻] bilang konsentrasyon ng ions nito, ipinakikita ito nang ganito: :<math>\log _{10} K_w = \log _{10} a_{{\rm{H}}^ + } + \log _{10} a_{{\rm{OH}}^ - }</math> kung saan ang K_w ay ang konstant ng ionisasyon ng tubig. Sa pagpapakita nito sa paggamit ng mga batas sa [[logaritmo]], :<math>- 14 = {\rm{log}}_{{\rm{10}}} \,a_{{\rm{H}}^{\rm{ + }} } + \log _{10} \,a_{{\rm{OH}}^ - } </math> makikita natin kung paano nakuha ang relasyong <math>{\rm{pOH}} = - \log _{10} \,a_{{\rm{OH}}^ - } = 14 + \log _{10} \,a_{{\rm{H}}^ + } = 14 - {\rm{pH}} </math> Ang pormulang ito ay tama laman kung ang temperatura ng sistema ay nasa 298.15 K (25°C). Natatanggap din ito sa halos lahat na kalkulasyon sa laboratoryo. == Mga Tagapahiwatig-kulay (Indikador) == Ang bulaklak ng hortensia (''Hydrangea macrophylla'') ay kulay rosas o bughaw depende sa pH ng lupa. Kulay bughaw ito kung ang lupa ay maasim at rosas naman kung ang lupa ay mapakla. Ang mga tagapahiwatig-kulay ay ginagamit upang masukat ang pH ng isang sustansiya sa pamamagitan ng pagpapalit ng kulay kapag nagbabago ang pH. Sumusunod ay mga karaniwang tagapahiwatig: ''litmus paper'' (tornasol), phenolphthalein, methyl orange, phenol red, bromothymol blue, at bromocresol purple. == Puntahan rin == * [[Acid-base reaction theories]] * [[Acid]]s and [[Base (chemistry)|Bases]] * [[Soil pH]] * [[Titration]] * [[Acid mantle]] == Mga Panlabas na links == * [http://www.chembuddy.com/?left=BATE&amp;right=dissociation_constants Some Ka values] * [https://www.neonics.co.th/ph/what-is-ph-and-measurement.html What is pH ] Theory of Acid Base and pH measurement * [[Gold Book]] [http://www.iupac.org/goldbook/P04524.pdf definition pH] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927062117/http://www.iupac.org/goldbook/P04524.pdf |date=2007-09-27 }} * [http://www2.iq.usp.br/docente/gutz/Curtipot_.html pH calculation spreadsheet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190126143238/http://www2.iq.usp.br/docente/gutz/Curtipot_.html |date=2019-01-26 }} * [http://www.iupac.org/reports/provisional/abstract01/rondinini_prs.pdf#search=%22iupac%20definition%20acidity%22 IUPAC Report] == Mga Batayan == * Malaking bahagi ng nilalaman ng artikulong ito ay mula sa artikulong "[[:en:pH|pH]]" ng [[:en:|English Wikipedia]] (rebisyon ng [http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=PH&oldid=80050264 7 Oktubre 2006]). <!--See http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Footnotes for an explanation of how to generate footnotes using the <ref(erences/)> tags--> <references/> [[Kategorya:Kimika ng asido-lihiya]] [[Kategorya:Kimika ng ekilibriyo]] [[Kategorya:Mga yunit]] isk6ql3e32if1bltgxxclysibg5quai 0 17791 2204089 2149225 2026-04-22T02:33:31Z ~2026-24544-27 161113 /* Mga Kawing Panlabas */ 2204089 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng San Miguel| sealfile = | caption = Mapa ng Bulacan na pinapakita ang lokasyon ng San Miguel | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | region = {{PH wikidata|region}} | province = {{PH wikidata|province}} | districts = Ikatlong distrito ng Bulacan | barangays = 49 | class = | mayor = Kgg. Roderick "Erick" D.G. Tiongson (kasalukuyan)| founded = | | coordinates_wikidata = yes }} Ang '''San Miguel''' ay isang unang uri ng [[Bayan (munisipyo)|bayan]] sa [[lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng [[Bulacan]], [[Pilipinas]]. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, ito ay may populasyon na {{PH wikidata|population_total}} sa may {{PH wikidata|household}} na kabahayan. Kilala ang bayan na ito sa kanilang masarap na produktong "''pastillas de leche''", isang matamis na pagkaing gawa sa sariwang [[gatas]] ng [[kalabaw]]. ==Kasaysayan== Ang bayan ng San Miguel De Mayumo ay itinatag noong 1763 sa pangunguna nina Carlos Agustin Maniquis, Maria Juana Puno, asawa ni Carlos Agustin, at Miguel Pineda bilang unang punong bayan nito. Si Miguel Pineda ay tubong [[Angat, Bulacan]] ngunit piniling manatili sa baryo ng San Bartolome na ngayo'y Brgy. Tartaro. Bumuo siya ng isang samahan kasama si Mariano Puno, na kinilalang pinuno ng Brgy. Sto. Rosario na ngayo'y Brgy. Mandile. Nagkasundong sila na magtatag ng bayan na Miguel De Mayumo ang ngalan mula sa [[pangalan]] ni Miguel Pineda at sa salitang mayumo na ang ibig sabihi'y matamis sa salitang [[wikang Kapampangan|Kapampangan]] bilang pagkilala sa kabaitan ni Mariano Puno. Ito ang pinakamalaking bayan noon sa Bulacan bago naitatag ang bayan ng [[San Ildefonso, Bulacan|San Ildefonso]] noong 1900 at bago rin naitatag ang Donya Remedios Trinidad sa ilalaim ng pamahalaang [[Ferdinand Marcos]] bilang pagkilala sa ina ng kanyang asawang si [[Imelda Marcos]]. Noong panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], sinalakay at binomba ng hukbong himpapawid ng bansang [[Hapon]] ang buong bayan sa San Miguel noong Disyembre 1941 at bago ang pagsakop ng hukbong santadahan ng bansang [[Hapon]] sa bayan ng San Miguel noong 1942. Ang mga grupo ng gerilyang Bulakenyo sa bayan ng San Miguel ay lusobin ng kawal Hapones at bago ang umatras ng mga gerilya sa kamay ng mga Hapon ng halos tatlong taong panghihimagsik noong 1942 to 1944 bago ang palayain ang bayan ng san miguel noong 1945 kasama ang mga kawal Pilipino ng pangkat ng Hukbong Katihan ng Komonwelt ng Pilipinas ay tumulong sa mga gerilyang Bulakenyo laban sa mga Hapon at tuloy ang pagsalakay sa kalabit ng bayan ng San Miguel noong Enero hanggang Agosto 1945. Sumiklab ang Pagpapalaya at Pagsalakay sa San Miguel noong Enero hanggang Agosto 1945 sa bayan ng San Miguel at kasabay ng hukbong Pilipino ng Pangkat ng Hukbong Katihan ng Komonwelt ng Pilipinas kabilang ang mga gerilyang Bulakenyo laban sa mga kawal [[Hapon]]es. Sumiklab ang Pagpapalaya at Pagsalakay sa San Miguel noong Enero hanggang Agosto 1945 sa bayan ng San Miguel at kasabay ng hukbong Pilipino ng Pangkat ng Hukbong Katihan ng Komonwelt ng Pilipinas kabilang ang mga gerilyang Bulakenyo laban sa mga kawal [[Hapon]]es. Muling sinalakay at pinasok ng hukbong Pilipino ng Ika 3, Ika 32, Ika 36 at Ika 37 Dibisyong Impantriya ng Hukbong Katihan ng Komonwelt ng Pilipinas sa bayan ng San Miguel at humingi ng tulong sa pagtutol ng mga gerilyang Bulakenyo ay tanging pakikipaglaban kawal na Imperyong Hapon ay kalapit ng buong bayan. Nilusob ang hukbong himpilan ng hukbong sandatahan ng Imperyong Hapon ay muling salakayin at pasukin ng kampo sa mga magkakasama ng kawal Pilipino at gerilyang Bulakenyo ay talunin sila ng pangkat ng Hapon at hanggang sa pagkabihag ng kampong Hapones sa kalapit ng bayan at muling nagtagumpay at kimuha ng mga pinagsamang hukbong Pilipino at gerilyang Bulakenyo matapos ang labanan at muling pagkatalo at pagsuko ng kawal Hapones sa mga kawal Pilipino at gerilyang Bulakenyo. Matapos ang pagsalakay sa bayan ng San Miguel noong Agosto 1945 at nanalo at tagumpay ng mga pinagsama ng mga sundalong Pilipino ng pangkat ng Hukbong Katihan ng Komonwelt ng Pilipinas at mga pagtutol ng mga gerilyang Bulakenyo ay muling binihag sa kalapit ng bayan sa San Miguel at sumuko at natalo ng mga sundalong Hapon matapos ang pagbabakang lumaban at pagkaraan ng Pangalawang Digmaang Pandaigdig at [[Digmaang Pasipiko]] sa Pilipinas. Mahigit sa 86,000 mga sibilyang Bulakenyo ang napatay at pinaslang sa kamay ng mga kawal Hapones sa kalapit ng bayan sa San Miguel. Mayroon noong nakitang batong imahe ng isang arkanghel noong nasa panahong nais baguhin ng konseho ang ngalan ng bayan. Nagmadaling nagtungo ang isang lalaki upang iulat ang natuklasang imahe sa kweba ng Madlum. Ang imahe ay si San Miguel De Arkanghel. Napagdesisyunan na dagdagan na lamang ng San sa inuhan ang dati nitong pangalang Miguel De Mayumo. Sa kasalukuyan ay tinatawag itong Munisipalidad ng San Miguel. ==Mga barangay== Ang San Miguel ay nahahati sa 49 na [[barangay]]. * Bagong Pag-asa * Bagong Silang * Balaong * Balite * Bantog * Bardias * Baritan * Batasan Bata * Batasan Matanda * Biak-na-Bato * Biclat * Buga * Buliran * Bulualto * Calumpang * Cambio * Camias * Ilog-Bulo * King Kabayo * Labne * Lambakin * Magmarale * Malibay * Maligaya * Mandile * Masalipit * Pacalag * Paliwasan * Partida * Pinambaran * Poblacion * Pulong Bayabas * Pulong Duhat * Sacdalan * Salacot * Salangan * San Agustin * San Jose * San Juan * San Vicente * Santa Ines * Santa Lucia * Santa Rita Bata * Santa Rita Matanda * Sapang * Sibul * Tartaro * Tibagan * Tigpalas mga natatanging atraksiyon : - biak na bato national park na matatagpuan sa brgy. biak na bato - banal na bundok na matatagpuan sa brgy.sibul - madlum cave na matatagpuan sa brgy.sibul ==Mga atraksiyon== * Pambansang Liwasan ng Biak na Bato * Bukal ng Sibul * Banal na bundok ng Biak na Bato * Kuweba at Ilog sa Madlum * Toreng Orasan (''Clock Tower'') * Banal na Bundok * Pambansang Mataas na Paaralan ng San Miguel ==Mga tanyag na taong ipinanganak sa bayang ito== * [[Nicanor Abelardo]] - kompositor; 1893-1934. * [[Virgilio S. Almario]] - manunulat, makata, kritiko, at Pambansang Alagad ng Sining para sa Panitikan. * [[Diana Zubiri]] - isang artista ng pelikula at telebisyon. * Felipe Buencamino - kauna-unahan kalihim ng suliraning panlabas ng unang Republika ng Pilipinas. * Maximo Viola - tumulong kay Dr. [[Jose Rizal]] upang mailimbag ang ''[[Noli Me Tangere]]'' * Donya Narcisa Buencamino De Leon - reyna ng mga pelikulang tahimik ng Pilipinas. (Queen of the Philippine silent movies) * Weng Ibarra - isa sa mga pangunahing miyembro ng sikat na grupo ng mga babaing mananayaw sa bansa, ang Sexbomb. *Francisco Buencamino - isa sa mga sikat na personalidad mula sa angkan ng mga Buencamino sa bayan ng San Miguel. Isang guro sa Ateneo de Manila (1900s), naging direktor musikal para sa Sarswela Productions, kompositor ng musika para sa natatanging produksiyon ng Sampaguita Pictures, LVN, at Exelsior at iba pa. ==Edukasyon== Ang bayang ito ay mayroong mga paaralang pampublikong nag-aalok ng edukasyon ng elementarya at [[mataas na paaralan]]. Ang ibang mga pampublikong elementarya ay: * San Miguel South Central Elementary School, makikita sa Brgy. Poblacion. * San Miguel North Central Elementary School, makikita sa Brgy. Camias. * Don Felix de Leon Memorial Elementary School, makikita sa Brgy. San Agustin * San Jose Elementary School, makikita sa Brgy. San Jose * San Juan Elementary School, makikita sa Brgy. San Juan * Batasan Elementary School, makikita sa Brgy. Batasan * Buliran Elementary School, makikita sa Brgy. Buliran * Magmarale Elementary School, makikita sa Brgy. Magmarale * Biclat Elementary School, makikita sa Brgy. Biclat * Dr. Juan F. Pascual Memorial School, makikita sa Brgy. Salangan * Partida Elementary School, makikita sa Brgy. Partida * Sta. Ines Elementary School,makikia sa Brgy.Sta. Ines *Doña Narcisa B. Vda. De Leon Elementary School, makikita sa Brgy. Poblacion Ang ibang mga pampublikong mataas na paaralan ay: * John J. Russel Memorial High School, makikita sa Sibul, San Miguel, Bulacan * Partida High School, makikita sa Partida, San Miguel, Bulacan * [[San Miguel National High School]], makikita sa Brgy. San Juan. * Vedasto Santiago High School, San Miguel High School Annex, makikita sa Brgy. Salacot. Ang ibang mga pribadong elementarya at pahandang elementarya ay: * Children's Haven School of San Miguel Bulacan, makikita sa Brgy. San Jose. * D. C. Nicolas School, makikita sa Brgy. Tigpalas * Park Ridge School of Montessori, makikita sa Brgy. Camias. * Saint Paul University at San Miguel, makikita sa Brgy. Salangan * School of Mount St. Mary, makikita sa Brgy. Sta. Rita (New) * Waminals Achievers Academy Inc., makikita sa Brgy. Poblacion, San Miguel, Bulacan * God's Love Children's Advancement Center, Inc. makikita sa Brgy. Sta. Rita Matanda, San Miguel, Bulacan ==Demograpiko== {{Populasyon}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} ==Mga Kawing Panlabas== *[https://www.sanmiguelbulacan.gov.ph/ Opisyal na Websayt ng Munisipyo ng San Miguel, Bulacan] *[http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} *[http://sanmiguel.bulacan.ph/ All About San Miguel Bulacan] *{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013203839/http://elgu2.ncc.gov.ph/sanmiguelbul/index.php?id1=1 |date=2007-10-13 }} {{Bulacan}} [[Kategorya:Mga bayan ng Bulacan]] hsidjbafi5v15p9eg2836d22st531p8 0 39911 2204164 2200259 2026-04-22T10:41:24Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2204164 wikitext text/x-wiki {{Infobox prepared food | name = Paksiw | image = Paksiwjf.JPG | caption = ''paksiw na isda'' | country = [[Pilipino]] | course = Pangunahing putahe | served = mainit | main_ingredient = Suka, tinimplahan ng [[luya]], [[bawang]] at [[asin]] | variations = [[Lechon]] paksiw | calories = | other = }} Ang '''paksiw''' (bigkas: [pɐk.ˈsɪʊ̯]) o '''pinaksiw''' ay isang paraan ng paglulutong Pilipino na nangangahulugang "lutuin at pakuluan sa suka." Gayunman, ang mga karaniwang pagkaing may katawagang ito ay maaaring malaki ang pagkakaiba depende sa kung ano ang niluluto. Sa pangkaraniwan, ang paksiw ay isang [[pagkain]]g [[Pilipino]] na ma asim may laman ng [[baboy]] (tulad ng [[pata]] o [[litson]]), [[baka]] o [[isda]] na niluto sa [[suka (sawsawan)|suka]] at tinimplahan ng [[luya]], [[bawang]] at [[asin]].<ref name="TE">''Diksyunaryong Tagalog-Ingles'' ni [[Leo James English]], Kongregasyon ng Kabanalbanalang Tagapag-ligtas, Maynila, ipinamamahagi ng ''National Book Store'', may 1583 na mga dahon, ISBN 971910550X</ref><ref name="FCHA">Laquian, Eleanor at Irene Sobreviñas. ''Filipino Cooking Here and Abroad'', nasa wikang Ingles, 1977 (Unang Taon ng Paglilimbag), National Bookstore, Lungsod ng Maynila, Pilipinas, pahina 51, 52 at 190, ISBN 9710800620</ref><ref name="RBFC">{{cite-RBFC}}</ref> Pinapaksiw din ang ibang karne tulad ng karne ng [[Manok (pagkain)|manok]], [[kambing]] o [[kalabaw]]. Bagaman ang pinakapopular at karaniwang paksiw ay paksiw na isda.<ref>{{Cite book |last=KIM |first=IKSOON |url=https://www.google.com.ph/books/edition/300_Keys_to_Philippine_Culture/6K1wEQAAQBAJ |title=300 Keys to Philippine Culture |date=2025-07-07 |publisher=김쌤한국어(Teacher KIM's Korean) |isbn=979-11-7508-000-3 |language=en|pages=337}}</ref> Ang [[pinangat na isda]] ay minsan ding tinatawag na paksiw, bagaman iba ito, subalit kaugnay na ulam ito na gumagamit ng mga maaasim na [[prutas]] tulad ng [[kalamansi]], [[kamias]], o [[sampalok]] upang asimin ang sabaw sa halip na suka. == Terminolohiya == Sa kasaysayan ng [[lutuing Pilipino]], ang paksiw ay hindi lamang isang partikular na ulam kundi isang paraan ng pagluluto na gumagamit ng suka, bawang, at asin. Itinuturing itong katutubong termino na umiiral bago pa dumating ang mga Kastila.<ref name=":3">{{Cite web |last=Shaw |first=Sterling V. Herrera |date=2024-08-30 |title=Adobo is ‘paksiw,’ and other terms in Filipino food history |url=https://opinion.inquirer.net/176432/adobo-is-paksiw-and-other-terms-in-filipino-food-history |access-date=2026-03-28 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Ipinapalagay ng ilang iskolar na ang [[adobo]] ay maaaring isang uri ng paksiw, lalo na sa anyong adobong puti (na suka lamang at walang toyo), at na ang pangalang ''adobo'' ay ipinataw lamang ng [[Mga Kasita|mga Kastila]] sa isang umiiral nang lokal na paraan ng pagluluto.<ref name=":3" /> Naidagdag lamang ang [[toyo]] sa adobo ng migranteng [[Mga Tsino|Tsino]].<ref name=":3" /> Ipinapakita nito kung paano napalitan ang ilang katutubong termino ng mga banyagang pangalan sa paglipas ng panahon.<ref name=":3" /> Gayunpaman, itinuring na ang paksiw ay kaugnay lamang na pamamaraan ng [[pagluluto]] sa adobo (maging sa [[kinilaw]]) na ginagamitan ng suka.<ref>{{Cite book |last=Ponseca |first=Nicole |url=https://www.google.com.ph/books/edition/I_Am_a_Filipino/PWx4EAAAQBAJ |title=I Am a Filipino: And This Is How We Cook |last2=Trinidad |first2=Miguel |date=2018-11-13 |publisher=Workman Publishing Company |isbn=978-1-57965-882-3 |language=en}}</ref> == Pagluluto, paghahain at pagpapanatili == Ang paksiw ay isang uri ng paglalaga (''braising'')<ref>{{Cite web |title=Paksiw Na Pata (Braised Pork Hocks) Recipe - Food.com |url=https://www.food.com/recipe/paksiw-na-pata-braised-pork-hocks-434467 |access-date=2026-03-28 |website=www.food.com |language=en}}</ref> kung saan ang karne, isda, o gulay ay niluluto nang dahan-dahan sa suka at kaunting likido.<ref>{{Cite web |last=Merano |first=Vanjo |date=2010-08-30 |title=Paksiw na Isda Recipe |url=https://panlasangpinoy.com/paksiw-na-isda-recipe/ |access-date=2026-03-28 |website=Panlasang Pinoy |language=en-US}}</ref> Karaniwang pinagsasama ang suka, bawang, luya, sibuyas, at [[paminta]], at pinapakuluan sa mahinang [[apoy]] hanggang sa lumambot ang sangkap at sumipsip ng lasa ang sabaw. Hindi lamang simpleng pagpapakulo ang paksiw; mahalaga ang tamang balanse ng [[asim]], alat, at pampalasa upang makamit ang katangi-tanging lasa nito.<ref>{{Cite web |date=2025-08-29 |title=Paksiw na Tilapia |url=https://www.pinoyfamilyrecipes.com/paksiw-na-tilapia/ |access-date=2026-03-28 |website=Pinoy Family Recipes |language=en-US}}</ref> Karaniwang inihahain ang paksiw bilang pangunahing [[ulam]] na sinasamahan ng mainit na [[kanin]].<ref>{{Cite web |last=Merano |first=Vanjo |date=2019-06-12 |title=Paksiw na Pata Recipe |url=https://panlasangpinoy.com/filipino-food-network-pork-recipe-paksiw-na-pata-ng-baboy/ |access-date=2026-03-28 |website=Panlasang Pinoy |language=en-US}}</ref> Dahil sa asim nito, mahusay itong ipares sa kanin upang balansehin ang lasa. Madalas ding mas pinipiling kainin ang paksiw matapos itong mapainit muli, sapagkat lalo pang lumalalim at sumasarap ang lasa nito habang tumatagal.<ref>{{Cite web |last=Merano |first=Vanjo |date=2010-03-08 |title=Lechon Paksiw Recipe |url=https://panlasangpinoy.com/lechon-paksiw-recipe/ |access-date=2026-03-28 |website=Panlasang Pinoy |language=en-US}}</ref> Isa sa mahahalagang katangian ng paksiw ay ang kakayahan nitong magtagal ang pagkain.<ref>{{Cite web |title=Paksiw na Isda Recipe: How to Cook Paksiw na Bangus |url=https://www.yummy.ph/recipe/paksiw-na-isda-recipe |access-date=2026-03-28 |website=Yummy.ph |language=en-US}}</ref> Dahil sa mataas na asim ng suka, napipigilan ang mabilis na pagpanis o pagkasira ng pagkain, kaya’t naging praktikal itong paraan ng pagluluto sa [[tropikal na klima]] ng Pilipinas bago pa man naging laganap ang [[pagpapalamig]] (''refrigeration'').<ref>{{Cite web |date=2025-04-10 |title=‘Paksiw’ for the Lenten season |url=https://lifestyle.inquirer.net/537684/paksiw-for-the-lenten-season/ |access-date=2026-03-28 |website=Lifestyle.INQ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Juan |first=Chit U. |title=It’s Filipino Food Month 2024 |url=https://www.philstar.com/opinion/2024/04/06/2345612/its-filipino-food-month-2024 |access-date=2026-03-28 |website=Philstar.com |language=en}}</ref> == Mga baryasyon at uri == Ang paksiw ay tumutukoy sa malawak na hanay ng iba't ibang putahe na niluluto sa sabaw na may suka depende sa rehiyon. === Luzon === ==== Ilokanong paksiw ==== Hindi tulad ng ibang panrehiyong baryasyon ng paksiw, ang bersiyong [[Mga Ilokano|Ilokano]] ay karaniwang gumagamit ng isda, laman-loob ng [[karne]], at mga [[gulay]], o halo ng mga sangkap na ito na nilalaga sa suka, karaniwang gamit ang sukang Iloko (suka mula sa tubo), luya, sibuyas o sibuyas Tagalog, bawang, mantika, at bugguóng (binurong isda). Karaniwan ding ginagawang paksiw ang mga gulay sa lutuing Ilokano, tulad ng [[okra]], [[saluyot]], [[talong]], [[ampalaya]], [[Gabi (gulay)|gabi]], at [[berdeng sili]] na maaari ring lutuin nang paisa-isa. Sa mga bersiyong may isda, maaaring gamitin ang [[bangus]], hasa-hasa, [[Tilapya|tilapia]], [[dilis]], at iba pang isda; samantalang sa mga bersiyong may [[karne]], maaaring gamitin ang mga laman-loob tulad ng [[bituka]], [[atay]], [[dila]], at [[Bato (anatomiya)|bato]].<ref name=":0">{{Cite journal |last=Martinez |first=Ashley Paulino S. |date=December 2019 |title=A Retrospection of Ilocano Cuisine through Narrative Photography |url=https://vector.unp.edu.ph/index.php/1/article/download/46/17/261 |journal=University of Northern Philippines Research Journal |language=en |volume=28 |via=The Vector |access-date=2026-03-27 |archive-date=2026-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260421080013/https://vector.unp.edu.ph/index.php/1/article/download/46/17/261 |url-status=dead }}</ref><ref name=":11">{{Cite journal |last=Talbo |first=Wendelyn R. |date=Disyembre 6, 2022 |title=Traditional Foods of Ilokanos |url=https://vector.unp.edu.ph/index.php/1/article/download/291/268/1424 |journal=The Vector: International Journal of Emerging Science, Technology and Management |language=en |volume=31 |issue=1 |via=The Vector }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ang tinimtim, na kilala rin bilang ''paksiw nga saluyot'', ay isang paksiw na gawa sa dahon ng saluyot na nilaga sa sukang Iloko at tinimplahan ng bawang at bugguóng, at maaari ring lagyan ng pinatuyong [[hipon]] na lokal na tinatawag na kuros.<ref>Department of Agriculture. 2022. ''<nowiki>''</nowiki>Indigenous Vegetables''<nowiki>''</nowiki>. High Value Crops Development Program. Mayo 2022, (sa Ingles) p. 37. <nowiki>https://share.google/TW3vAtwJfeDg0fCJD</nowiki></ref> Ang ''paksiw nga ipon'' ay gawa sa maliliit na isdang-tabang o [[semilya]] ng [[isda]] na nilaga sa sukang Iloko, karaniwang tinimplahan ng luya at bawang, at binabalot sa dahon ng [[saging]].<ref>{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=AUvmDYg8I68|title=PAKSIW NA DULONG / IPON {{!}} PAKSIW NA ISDA {{!}} PANLASANG PINOY {{!}} LD’s Kitchen|date=2023-01-20|last=LD’s Kitchen|access-date=2026-03-08|via=YouTube|language=en}}</ref> Ang ''paksiw nga aruy-uy'' ay isang baryasyon na gumagamit ng aruy-uy o siling duwag (banayad na berdeng sili na halos walang anghang), na tinimplahan ng sukang Iloko, bawang, at bugguóng.<ref>{{Cite web |last=Manuel |first=Sarah |date=2013-04-23 |title=Naimas!: Paksiw na Sili at Talong |url=https://msmanuel06.blogspot.com/2013/04/paksiw-na-sili-at-talong.html |access-date=2026-03-08 |website=Naimas! |language=en}}</ref> ==== Paksiw na isda ==== Ang paksiw na isda ay isdang pinakuluan sa sabaw na may suka, karaniwang tinimplahan ng [[patis]] at nilalagyan ng siling mahaba. Kadalasan ay may kasamang mga gulay, gaya ng talong at [[ampalaya]].<ref name="pp" /> ===== Ginataang paksiw na isda ===== Isang karaniwang baryante ng ginataang isda (isda sa [[gata]]) na dinaragdagan ng suka upang asimin ang sabaw. Pinagsasama ng baryanteng ito ang paraang ginataan at paksiw sa lutuing Pilipino.<ref name="pp">{{cite web |author=Vanjo Merano |date=Agosto 30, 2010 |title=Paksiw na Isda Recipe |url=http://panlasangpinoy.com/2010/08/30/paksiw-na-isda-recipe/ |access-date=Pebrero 2, 2017 |website= |publisher=Panlasang Pinoy |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Ginataang Paksiw na Galunggong |url=http://blogs.oshopping.com.ph/ginataang-paksiw-na-galunggong/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190420063141/http://blogs.oshopping.com.ph/ginataang-paksiw-na-galunggong/ |archive-date=Abril 20, 2019 |access-date=Abril 20, 2019 |website=Life Made Easy |language=en}}</ref><ref name="cb">{{cite web |title=Ginataang Isda Recipe |url=https://www.casabaluartefilipinorecipes.com/2015/06/ginataang-isda.html |access-date=Abril 20, 2019 |website=Casa Baluarte Filipino Recipes |language=en}}</ref> ==== Paksiw na baboy ==== Ang paksiw na baboy ay karaniwang ginagawa gamit ang [[karne ng baboy]], kadalasan ay [[pata]] (tinatawag na paksiw na pata kapag paa ng baboy), na niluluto gamit ang mga sangkap na katulad ng sa [[adobo]] subalit dinaragdagan ng [[asukal]] at bulaklak ng saging (o [[pinya]]) upang maging mas matamis, at tubig upang manatiling malambot ang karne at makalikha ng masaganang [[sarsa]].<ref name="km">{{cite web |author=Casa Veneracion |title=Paksiw Na Pata Ng Baboy Recipe |url=http://www.kusinamaster.ph/2016/01/paksiw-na-pata-ng-baboy.html |access-date=Pebrero 2, 2017 |publisher=Kusina Master |language=en}}</ref> ===== Paksiw na litson ===== Ang paksiw na lechon ay ginagawa mula sa natirang inihaw na baboy o [[Litsong baboy|litson]] na niluluto kasama ng suka, bawang, sibuyas, paminta, at kaunting tubig. Sa bersiyong [[Luzon]], dinaragdagan ito ng dinurog na [[atay]] o palamang ata''y'' ''o liver spread'' o sarsa ng litson.<ref name=":1" /><ref name="clp" /><ref name=":2" /> === Kabisayaan === ==== Inun-unan ==== Ang inun-unan o inun-onan ay isang kilalang bersiyong [[Mga Bisaya|Bisaya]] ng paksiw na isda na pangunahing tinimplahan ng luya, kasama ng sibuyas, sibuyas Tagalog, [[paminta]], [[asin]], at kung minsan ay [[siling haba]]. Hindi tulad ng paksiw na isda sa hilaga, wala itong gulay at kaunti o halos walang tubig ang idinadagdag sa sabaw. Minsan itong isinasalin sa [[Wikang Ingles|Ingles]] bilang "''boiled pickled fish''".<ref name="mykitchen">{{cite web |date=Disyembre 2, 2014 |title=Inun-unan (Paksiw Bisaya) |url=http://angsarap.weebly.com/tested-recipes/inun-unan-paksiw-bisaya |access-date=Pebrero 2, 2017 |publisher=Ang Sarap |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Eslao-Alix |first1=Louella |date=Agosto 8, 2018 |title=Inun-unan |url=https://cebudailynews.inquirer.net/188448/inun-unan |access-date=Pebrero 14, 2019 |website=Cebu Daily News |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Inun-Unan Recipe (Visayas Paksiw) |url=https://recipenijuan.com/inun-unan-recipe-visayas-paksiw/ |access-date=Pebrero 14, 2019 |website=Recipe ni Juan |language=en}}</ref> Ang pangalan nito ay mula sa pandiwang Bisaya na ''un-un'' o ''un-on'', na nangangahulugang "nilaga sa suka, asin, at mga [[pampalasa]]."<ref>{{cite web |title=inun-onan |url=http://www.binisaya.com/cebuano/inun-onan |access-date=Pebrero 14, 2019 |website=Binisaya.com |language=en}}</ref> ==== Paksiw na dilis ==== Isang natatanging baryasyon ng paksiw na isda na gumagamit ng dilis (tinatawag na bolinaw sa mga [[Mga wikang Bisaya|wikang Bisaya]]) na pagkatapos ay binabalot sa dahon ng saging. Kilala rin ito bilang inun-unan na bolinaw o pinais na bolinaw sa mga rehiyong nagsasalita ng Bisaya.<ref>{{cite web |date=Enero 26, 2011 |title=Fish Stew in Banana Leaves |url=http://chefandreykitchenette.blogspot.com/2011/01/fish-stew-in-banana-leaves.html |access-date=Abril 6, 2019 |website=Chef Andrey's Kitchennette |language=en}}</ref> ==== Pinamalhan ==== Pinamarhan o pinamalhan ang tawag sa [[Atsara|inatsarang]] isda na niluluto hanggang sa halos matuyuan.<ref name="Lacquian">{{cite-Lacquian|Pinamarhan}}</ref> Ito ang bersyong [[Mga Ilonggo|Ilonggo]] ng paksiw na tinatawag din sa [[Mga Hiligaynon|Hiligaynon]] bilang ''pinamalhan nga isda''.<ref>{{Cite web |date=2018-09-23 |title=Pinamalhan nga Isda (Fish Braised in Vinegar and Soy Sauce) |url=https://ayellowbowl.com/pinamalhan-nga-isda-2/ |access-date=2026-03-27 |website=A Yellow Bowl |language=en-US}}</ref> ==== Paksiw na litsong Bisaya ==== Ang bersiyong Bisaya ng litsong paksiw ay pareho din sa litsong paksiw sa Luzon subalit hindi ito nilalagyan ng palamang atay o sarsa ng litson.<ref name=":1">{{cite book |last=Posadas |first=J. |url=https://books.google.com/books?id=fIHQAgAAQBAJ&pg=PT44 |title=Etiquette Guide to the Philippines: Know the Rules that Make the Difference! |publisher=Tuttle Publishing |year=2011 |isbn=978-1-4629-0046-6 |page=pt44 |language=en |access-date=Enero 24, 2019}}</ref><ref name="clp">{{cite web|url=http://www.cookinglikeapro.net/2013/02/cooking-lechon-paksiw-left-over-recipe.html|title=Cooking Lechon Paksiw (Left-over recipe)|publisher=Cooking Like a Pro|access-date=Pebrero 2, 2017|language=en}}</ref><ref name=":2">{{cite book |last=Roces|first=A.R.|title=Filipino Heritage: The Spanish colonial period|publisher=Lahing Pilipino Pub.|location=Manila|series=Filipino Heritage: The Making of a Nation|year=1978|url=https://books.google.com/books?id=LUFvAAAAMAAJ|access-date=Enero 24, 2019|page=1153|language=en}}</ref> === Mindanao === ===== Paksiw na bolinao ===== Ang paksiw na bolinao sa Hilagang [[Mindanao]] ay pareho din sa paksiw na dilis sa [[Kabisayaan]] na tinatawag din na paksiw na bolinao. Ang kaibahan lamang sa bersiyong ito sa Hilagang Mindanao ay gumagamit ng kahit anumang isda at binabalot sa dahon ng mangga imbis ng dahon ng saging.<ref>{{Cite web |date=2025-05-25 |title=6 Paksiw Recipes Around the Philippines - FEATR |url=https://featrmedia.com/paksiw-recipes/ |access-date=2026-03-28 |website=featrmedia.com |language=en-US}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}}{{wikibooks|Paksiw na Isda}} [[Kategorya:Pagkain]] [[Kategorya:Lutuing Pilipino]] t68dm5ot8ejhqeouiv2oqmvdrax04dd 0 58545 2204076 2060309 2026-04-22T02:11:34Z Sharktube2000 161034 2204076 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Lagaring-pating | image = Pristiophorus nudipinnis.jpg | image_caption = | fossil_range = {{fossil range|86.3|0|[[Santonian]]-recent}} | height = 7-8 metro | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Chondrichthyes]] | subclassis = [[Elasmobranchii]] | taxon = Pristiophoriformes | authority = [[Leo S. Berg|Berg]], 1958 | subdivision_ranks = Mga uri | subdivision = }} <!----{{Sharksportal}}----> Ang '''lagaring-pating'''<ref name=JETE>{{cite-JETE|Lagaring-pating, ginamit ni English ang salitang ''lagaring-pating'' ngunit bilang katumbas ng ''[[sawfish]]'' sa Ingles, mas tamang tawaging [[tag-an]] ang mga ''sawfish'' bagaman kamag-anak sila ng mga [[pating]]}}</ref><ref name=Google1Alimata>[http://www.google.com/search?hl=en&q=Pristiophorus+sp.C+%2B+tagalog+name "Lagaring-pating," ''saw shark''], English Tagalog Dictionary, bersyong PDF, Alimata.free.fr at Google.com</ref><ref name=Google2Alimata>[https://web.archive.org/web/20110720183008/http://alimata.free.fr/Philippines%202004/english-tagalog.pdf "Lagaring-pating," ''saw shark''] English Tagalog Dictionary, bersyong HTML, Alimata.free.fr at Google.com</ref> ([[wikang Ingles|Ingles]]: ''sawshark'', ''saw shark'') ay mga [[pating]] na nasa ordeng '''Pristiophoriformes'''. <!----------------------------- bearing long blade-like snouts edged with teeth, which they use to slash and disable their prey. There are five described (and four undescribed) species known, in a single family '''Pristiophoridae''' of two genera. Most occur in waters from [[South Africa]] to [[Australia]] and [[Japan]], at depths of 40 m and below; in [[1960]] the Bahamas sawshark was discovered in the deeper waters (640 m to 915 m) of the northwestern [[Caribbean]]. Sawsharks also have a pair of long [[barbel (anatomy)|barbels]] about halfway along the snout. They have two [[dorsal fin]]s, but lack [[anal fin]]s, and range up to {{convert|170|cm|ft}} in length.[http://www.fishbase.org/Summary/SpeciesSummary.php?id=720] Genus ''Pliotrema'' has six [[gill slit]]s, and ''Pristiophorus'' the more usual five. The teeth of the saw typically alternate between large and small. The sharks typically feed on [[bony fish]], [[shrimp]], [[squid]]s, and [[crustacean]]s, depending on species. They cruise the bottom, using the barbels and [[ampullae of Lorenzini]] on the saw to detect prey in mud or sand, then hit victims with side-to-side swipes of the saw, crippling them. Most of the species are fished commercially, and their meat is considered to be of excellent quality. Japanese sawshark is used to make ''[[kamaboko]]'', a traditional type of [[fishcake]]. Although they are similar in appearance, sawsharks are distinct from [[sawfish]]. Sawfish have a much larger maximum size, lack barbels, have evenly sized rather than alternating sawteeth, and have gill slits on their undersurface rather than on the side of the head. --------------> ==Mga sari at mga uri== * Saring ''[[Pliotrema]]'' ** [[Sixgill sawshark|Lagaring-pating na may anim na hasang]], ''[[Pliotrema warreni]]'' <small>Regan, 1906</small> 170 cm <ref name=FB1>[http://www.fishbase.org/Summary/SpeciesSummary.cfm?ID=720&genusname=Pliotrema&speciesname=warreni ''Pliotrema warreni''], Fishbase.org</ref> * Saring ''[[Pristiophorus]]'' ** [[Longnose sawshark|Lagaring-pating na mahaba ang ilong]], ''[[Pristiophorus cirratus]]'' <small>(Latham, 1794)</small> 137 cm <ref name=FB2>[http://www.fishbase.org/Summary/SpeciesSummary.cfm?ID=721&genusname=Pristiophorus&speciesname=cirratus Pristiophorus cirratus], Fishbase.org</ref> ** [[Japanese sawshark|Lagaring-pating ng Hapon]], ''[[Pristiophorus japonicus]]'' <small>Günther, 1870</small> 136 cm <ref name=FB3>[http://www.fishbase.org/Summary/SpeciesSummary.cfm?ID=722&genusname=Pristiophorus&speciesname=japonicus ''Pristiophorus japonicus''], Fishbase.org</ref> ** [[Shortnose sawshark]], ''[[Pristiophorus nudipinnis]]'' <small>Günther, 1870</small> 122 cm <ref name=FB4>[http://www.fishbase.org/Summary/SpeciesSummary.cfm?ID=723&genusname=Pristiophorus&speciesname=nudipinnis ''Pristiophorus nudipinnis''], Fishbase.org</ref> ** [[Bahamas sawshark|Lagaring-pating ng Bahamas]], ''[[Pristiophorus schroederi]]'' <small>Springer & Bullis, 1960</small> 80 cm <ref name=FB5>[http://www.fishbase.org/Summary/SpeciesSummary.cfm?ID=724&genusname=Pristiophorus&speciesname=schroederi ''Pristiophorus schroederi''], Fishbase.org</ref> ** [[Eastern Australian sawshark|Lagaring-pating ng Silangang Australya]], Pristiophorus sp. A ** [[Tropical Australian sawshark|Tropikal na lagaring-pating ng Australya]], Pristiophorus sp. B ** [[Philippine sawshark|Lagaring-pating ng Pilipinas]], Pristiophorus sp. C ** [[Dwarf sawshark|Duwendeng lagaring-pating]], Pristiophorus sp. D <!------------- {{Shark nav}} {{Chondrichthyes}} -----------------------> ==Sanggunian== {{reflist}} ==Tingnan din== {{Commonscat|Pristiophoriformes}} *[[Talaan ng mga pating]] ==Mga panlabas na kawing== * [http://www.fishbase.org/Summary/FamilySummary.cfm?ID=14 Kaalaman hinggil sa Pristiophoridae], mula sa FishBase.org * [http://www.elasmo-research.org/education/shark_profiles/pristiophoriformes.htm Pahinang ''Reefquest''] * [http://www.elasmo-research.org/education/topics/d_checklist.htm Talaan ng mga nabubuhay pang mga pating], Elasmo-Research.org * [http://www.pbs.org/wgbh/nova/sharks/world/thlongnose.html Larawang ng lagaring-pating na may mahabang ilong], mula sa NOVA, PBS.org [[Kaurian:Pristiophoridae| ]] [[Kaurian:Pristiophoriformes]] cxqdyd7dxp88x6ujlc4487orqtkmas9 0 103721 2204069 2194131 2026-04-22T01:03:10Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2204069 wikitext text/x-wiki {{copyedit|date=Nobyembre 2011|note=kondehan - kondado}} {{Infobox terrorist attack |title=Mga pag-atake noong 9/11 |image_size = 300px |image=UA Flight 175 hits WTC south tower 9-11 edit.jpeg |caption=Larawang kuha sa kambal na gusali ng [[World Trade Center]] habang nasusunog. |location=[[Lungsod ng New York]]; [[Kondehan ng Arlington, Virginia]]; at malapit sa [[Shanksville, Pennsylvania]]. |date= Martes, 11 Setyembre 2001 |time-begin= Martes, 11 Setyembre 2001 8:46&nbsp;am |time-end= Martes, 11 Setyembre 2001 10:28&nbsp;am |timezone=[[Coordinated Universal Time|UTC]]-4 |type= [[Pananambang sa eroplano]], [[Maramihang pagpatay]], [[Pagpapakamatay habang umaatake]] |fatalities=3,017 (kabilang ang 24 na inakalang patay na at 19 na nanambang) |injuries=6,291+ |perps=[[Al-Qaeda]] na pinamumunuan ni [[Osama bin Laden]], at iba pa.}} Ang '''mga pag-atake noong ika-11&nbsp;ng Setyembre''' (madalas na tawagin bilang '''9/11''' o ''September 11 attacks'' sa [[wikang Ingles|Ingles]]) ay serye ng isang planadong [[pag-atake habang nagpapakamatay]] na isinagawa ng grupong [[Al-Qaeda]] sa [[Estados Unidos]] noong 11 Setyembre 2001. Sa umagang iyon, 19 na [[terorista]] ng [[Al-Qaeda]] ang [[Hijack|tumambang]] sa apat na pangkalakalan ''(commercial)'' na [[eruplanong sumisingasing na pampasahero|eroplanong pampasahero]].<ref name="SecCounc">{{cite web|title=Security Council Condemns, 'In Strongest Terms', Terrorist Attacks on the United States|publisher=United Nations|date=12 Setyembre 2001|url=http://www.un.org/News/Press/docs/2001/SC7143.doc.htm|accessdate=2006-09-11|archive-date=2011-08-26|archive-url=https://www.webcitation.org/61DXEKRnU?url=http://www.un.org/News/Press/docs/2001/SC7143.doc.htm|url-status=dead}}</ref><ref name="cbc-2004">{{cite news | title = Bin Laden claims responsibility for 9/11 | publisher = CBC News | date= 2004-10-29 | url = http://www.cbc.ca/world/story/2004/10/29/binladen_message041029.html | accessdate = 2009-01-11}}</ref> Sinadya ng mga mananambang na itama ang dalawa sa mga eroplano sa kambal na gusali ng [[World Trade Center]] sa [[Lungsod ng New York]] na kumitil sa lahat ng mga nakasakay sa eroplano at mga ilang nagtatrabaho sa WTC. Ang kambal na gusali ay gumuho pagkatapos kung saan sa loob ng dalawang oras ay nagdulot ng labis na pagkawasak maging sa mga katabing establisimyento nito. Ang mga nanambang ay nagpatama pa ng ikatlong eroplano sa gusaling [[Pentagon]] sa [[Arlington, Virginia]] sa labas lang ng [[Washington, DC]]. Ang ikaapat na eroplano ay tumama sa isang palayan na malapit sa [[Shanksville]], isang pook-rural sa [[Pennsylvania]] matapos ang ilan sa mga pasahero at mga tauhan ng eroplano ang nagtangkang bawiin ang kontrol ng eroplano mula sa mga nanambang. Sa halip na tumama sa kabisera ng [[Estados Unidos]], ito ay bumagsak na lamang sa nabanggit na lugar. Walang mga nakaligtas mula sa alinman sa mga eroplanong ito. Sa kabuuang 2,993 mga tao, kabilang ang mga nangha-hijack, ay namatay sa atake.<ref>{{cite news |title=War Casualties Pass 9/11 Death Toll |url=http://www.cbsnews.com/stories/2006/09/22/terror/main2035427.shtml |work= |publisher=[[CBS News]] |date=22 Setyembre 2006 |accessdate=2008-09-24 |archive-date=2013-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131003091638/http://www.cbsnews.com/stories/2006/09/22/terror/main2035427.shtml |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://nymag.com/news/articles/wtc/1year/numbers.htm |title=Death, destruction, charity, salvation, war, money, real estate, spouses, babies, and other Setyembre 11 statistics |accessdate=2008-09-24 |publisher=''[[New York (magazine)|New York]]''}}</ref> Ang napakalaki karamihan ng mga casualties ay [[sibilyan]], kabilang ang mga mamamayan ng higit sa 90 mga bansa. Sa karagdagan, ang pagkamatay ng hindi bababa sa isang tao mula sa [[sakit sa baga]] ay pinasiyahan sa pamamagitan ng isang medikal na tagasuri na maging isang resulta ng paglanghap sa alikabok mula sa pagbagsak ng World Trade Center.<ref name="DustDeath">{{cite web | title=Toxic dust adds to WTC death toll | publisher=msnbc.com | date=2007-05-24 | work= | url=http://www.msnbc.msn.com/id/18831750/ | accessdate=2009-09-06 | archive-date=2011-05-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110512052811/http://www.msnbc.msn.com/id/18831750/ | url-status=dead }}</ref> Ang [[Estados Unidos]] ay tumugon sa pag-atake sa pamamagitan ng paglulunsad ng isang "[[Digmaan sa Terorismo]] ", pag-atake sa [[Afghanistan]] upang atakihin ang mga [[Taliban]] na kaanib ng mga Al-Qaeda, at nakakabisa ang [[Batas Pangkamakabayan ng Estados Unidos]]. Maraming mga ibang bansa rin pinalakas ang kanilang laban sa terorismo na batas at mga pinalawak na pagpapatupad ng batas kapangyarihan. Ang ilang mga American [[stock exchange]] ay nanatiling sarado na para sa ang magpahinga ng linggong iyon matapos pagsunod ng mga atake, at nagkaroon ng isang malaking pagkalugi sa muling pagbubukas, lalo na sa industriyang eroplano at insurance. Ang pagkasira ng bilyun-bilyong dolyar halaga ng mga opisina ng puwang na sanhi ng malubhang pinsala sa ekonomiya ng [[Manhattan]]. == Mga pag-atake == [[Talaksan:National_Park_Service_9-11_Statue_of_Liberty_and_WTC_fire.jpg|thumb|Ang Twin Towers kuha mula sa Lungsod ng [[New Jersey]]]]. Noong umaga ng 11 Setyembre 2001, labinsiyam na nangha-hijack ang kumuha sa kontrol ng apat na eroplanong pangkalakalan na mga pupuntahang [[San Francisco]] papuntang [[Los Angeles]] mula [[Boston]], [[Newark]] at [[Washington, D.C.]] ([[Washington Dulles International Airport]]).<ref name="SecCounc" /> Noong 8:46&nbsp;ng umaga, ang [[Amercan Airlines Flight 11]] ay tumama sa North Tower ng World trade Center, na sinundan ng [[United Airlines Flight 175]] na tumama sa South Tower noong 9:03&nbsp;ng umaga.<ref>{{cite web |url=http://www.ntsb.gov/info/Flight_%20Path_%20Study_AA11.pdf |title=Flight Path Study - American Airlines Flight 11 |publisher=National Transportation Safety Board |date=2002-02-19 |format=PDF}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ntsb.gov/info/Flight_%20Path%20_Study_UA175.pdf |title=Flight Path Study - United Airlines Flight 175 |publisher=National Transportation Safety Board |date=2002-02-19 |format=PDF}}</ref> Isa pang pangkat ng mga nangha-hijack ay pinatama ang [[America Arilines Flight 77]] sa [[Pentagon]] noong 9:37&nbsp;ng umaga.<ref>{{cite web |url=http://www.ntsb.gov/info/Flight_%20Path_%20Study_AA77.pdf |title=Flight Path Study - American Airlines Flight 77 |publisher=National Transportation Safety Board |date=2002-02-19 |format=PDF}}</ref> Ang ikaapat na eroplano na nagngangalang [[United Airlines Flight 93]] ay bumagsak sa Shanksville, Pennsylvania noong 10:30&nbsp;ng umaga matapos mnakipag-agawan ang mga pasahero at nangha-hijack ng eroplano ng kontrol dito. Ang talagang dapat tamaan ng United Airlines Flight 93 ay sinasabing ang [[Kapitolyo ng Estados Unidos]] o ang [[Puting Kabahayan]].<ref name="Chap7">{{cite book |chapter=The Attack Looms |url=http://govinfo.library.unt.edu/911/report/911Report_Ch7.htm |year=2004 |title=9/11 Commission Report |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |accessdate=2008-07-02}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ntsb.gov/info/Flight%20_Path_%20Study_UA93.pdf |title=Flight Path Study - United Airlines Flight 93 |publisher=National Transportation Safety Board |date=2002-02-19 |format=PDF}}</ref> Habang hinahijack ang mga eroplano, ang mga nangha-hijack ay gumamit ng mga sandata para saksakin at/o patayin ang mga [[aviator|piloto]], mga [[tagapag-asikasong panghimpapawid]] at ang mga pasahero. Ang mga balita mula sa mga pasaherong tumatawag gamit ang mga cell phones ay nagsasabing ang mga kutsilyo rin ng mga nangha-hijack para sumaksak ng mga attendants at sa isang pangyayari, isang pasahero na naganap sa dalawang paghahaijack.<ref name=911-ch1>{{cite book|url=http://www.9-11commission.gov/report/911Report_Ch1.pdf|title=9/11 Commission Report|chapter=Chapter 1.1: 'We Have Some Planes': Inside the Four Flights|year=2004|publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States|accessdate=2009-04-22|format=PDF|pages=4–14}}</ref><ref>{{cite news |url=http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0201/06/lklw.00.html |title=Encore Presentation: Barbara Olson Remembered |work=Larry King Live |publisher=CNN |date=2002-01-06 |accessdate=2008-11-12}}</ref> Ang ilang mga pasahero ay nakagatawag gamit ang serbisyong [[eropono]] at ang kanilang mga [[teleponong selular]] <ref>{{cite news |url=http://www.post-gazette.com/headlines/20010916phonecallnat3p3.asp |title=The phone line from Flight 93 was still open when a GTE operator heard Todd Beamer say: 'Are you guys ready? Let's roll' |publisher=Pittsburgh Post-Gazette |date=2001-09-16 |author=McKinnon, Jim |accessdate=2008-05-18 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225171951/http://old.post-gazette.com/headlines/20010916phonecallnat3p3.asp |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://archives.cnn.com/2001/US/09/12/family.reacts/index.html |title=Relatives wait for news as rescuers dig |publisher=CNN |date=2001-09-13 |accessdate=2008-05-20 |archive-date=2008-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080522050524/http://archives.cnn.com/2001/US/09/12/family.reacts/index.html |url-status=dead }}</ref> at nakapagbigay ng mga detalye, kasama ang ilang nangha-hijack na nasa bawat eroplano, ang [[pangwisik na Mace|mace]] o iba pang uri ng lubhang mapaminsalang mga kimikang wisik, gaya ng [[gas na nakapagpapaluha]] o [[pambuga ng paminta]] ay nagamit at ang ibang tao ay nasaksak.<ref name="wilgoren">{{cite news |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B03E5DB1038F930A2575AC0A9679C8B63 |title=On Doomed Flight, Passengers Vowed To Perish Fighting |author=Wilgoren, Jodi and Edward Wong |date=2001-09-13 |publisher=The New York Times |accessdate=2008-11-11}}</ref><ref>{{cite news |url=http://articles.latimes.com/2006/apr/11/nation/na-moussa11 |title=Moussaoui Jury Hears the Panic From 9/11 |author=Serrano, Richard A. |publisher=Los Angeles Times |date=2006-04-11 |accessdate=2008-10-24}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2004/01/28/MNGQ04JEEH1.DTL |title=Hijackers used Mace, knives to take over airplanes |publisher=San Francisco Chronicle |date=2004-01-28 |author=Goo, Sara Kehaulani, Dan Eggen |accessdate=2008-11-12 }}{{Dead link|date=Pebrero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="CNN1">{{cite news | last = Ahlers| first = Mike M. | title = 9/11 panel: Hijackers may have had utility knives | publisher= CBS News |date= 27 Enero 2004| url=http://www.cnn.com/2004/US/01/27/911.commis.knife/ | accessdate = 2006-09-07 }}</ref> Ang [[Komisyong 9/11]] ay nagsasabing ang dalawa sa mga nangha-hijack ay kabibili lang ng [[Leatherman]] multi-function hand tools.<ref name=commission>{{cite web| title=National Commission Upon Terrorist Attacks in the United States| url=http://www.9-11commission.gov/archive/hearing7/9-11Commission_Hearing_2004-01-27.htm| publisher=National Commission Upon Terrorist Attacks in the United States| accessdate=2008-01-24| date=2004-01-27}}</ref> Isang flight attendant sa Flight 11, isang pasahero sa Flight 175, at mga pasahero sa Flight 93 ay nagsasabing ang mga nangha-hijack ay may mga bomba, ngunit ang isang pasahero ay nagsasabing ang mga bomba ay hindi tunay. Walang naiwang bakas ng mga pampasabog ang nakita sa mga lugar ng pagtama ng mga eroplano at pinaniniwalaan ng Komisyong 9/11 na ang mga bombang iyon ay malamang hindi tunay.<ref name=911-ch1/> Sa United Airlines Flight 93, isang [[black box]] recordings ay nagpakita na ang mga kawani at ang mga pasahero ay nagtangkang agawin ang kontrol ng eroplano mula sa mga nangha-hijack matapos malaman na gamit sa mga tawag sa teleponong selular na ang mga kaparehong mga na-hijack na mga eroplano ay tumama sa mga gusali nang umagang iyon.<ref name="WP93">{{cite news |first=David |last=Snyder |title=Families Hear Flight 93's Final Moments |url=http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A12262-2002Apr18 |publisher=The Washington Post |date=2002-04-19 |accessdate=2008-04-23 |archive-date=2011-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110224024014/http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A12262-2002Apr18 |url-status=dead }}</ref> Ayon sa transkripto ng recorder ng Flight 93, isa sa mga nangha-hijack ay nagbigay ng hudyat na [[Yaw, pitch, at roll|i-rolyo]] ang eroplano kung malapit nang makuha ng mga pasahero at mga kawani ang kontrol sa nasabing eroplano.<ref name="Fox93Xscript">{{cite web |title=Text of Flight 93 Recording |publisher=Fox News |date=2006-04-12 |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,191520,00.html |accessdate=2008-04-22}}</ref> Matapos noon, ang eroplano ay bumagsak sa isang palayan malapit sa Shanksville sa [[Stonycreek Township]], [[Kondado ng Somerset]], [[Pennsylvania]], noong 10:03:11&nbsp;ng umaga local time (14:03:11 UTC). Si [[Khalid Sheikh Mohammed]], ang nagsagawa ng mga atake, ay nagsabi sa isang interview noong 2002 kasama ni [[Yosri Fouda]], isang mamahayag na [[al Jazeera]] na ang punterya ng Flight 93 ay ang [[Kapitolyo ng Estdos Unidos]], na nabugyan ng hudya na "the Faculty of Law".<ref>{{cite book |author=Fouda, Yosri and Nick Fielding |title=Masterminds of Terror |publisher=Arcade Publishing |year=2004 |pages=158–159}}</ref> Tatlong gusali sa World Trade Center Complex ang bumagsak dahil sa pagkasira noong araw ng atake.<ref name="WPCollapse">{{cite news |first=Bill |last=Miller |title=Report Assesses Trade Center's Collapse |url=http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A11614-2002Apr30?language=printer |publisher=The Washington Post |date=2002-05-01 |accessdate=2008-04-23 |archiveurl=https://archive.today/20120524210245/http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A11614-2002Apr30?language=printer |archivedate=2012-05-24 |url-status=live }}</ref> Ang South Tower (2 WTC) ay bumagsak noong 9:59&nbsp;ng umaga, matapos masunog ng 56 na minuto sa apoy na dulot ng pagtama ng United Airlines Flight 175.<ref name="WPCollapse" /> Ang North Tower (1WTC) ay bumagsak noong 10:28&nbsp;ng umaga, matapos masunog ng mahigit kumulang na 102 na minuto.<ref name="WPCollapse" /> Nang bumagsak ang North Tower, nagkalat ang mga kalat ng guhong gusali na nakasira sa gusaling nagngangalang 7 World Trade Center (7 WTC). Ang katatagan ng gusali ay napahina pa ng mga apoy at tuluyang bumagsak noong 5:20&nbsp;ng tanghali.<ref name="NIST-june2004">{{cite web |year = 2004 |url = http://wtc.nist.gov/progress_report_june04/appendixl.pdf | format = PDF | title = Interim Report on WTC 7 | work = Appendix L | publisher = National Institute of Standards and Technology |accessdate = 2007-08-20}}</ref> Ang mga pag-atake ay nakalikha ng malakihang kaguluhan sa mga samahan sa balita at ang mga [[tagapagtaban ng trapiko sa himpapawid]] ng Estados Unidos. Lahat ng pandaigdigang air traffic na pangsibilyan ay pinagbawal muna sa Estados Unidos ng tatlong araw.<ref>{{cite web |title=Profiles of 9/11 - About 9/11 |url=http://www.biography.com/profiles-of-9-11/about911.jsp |work=[[The Biography Channel]] |publisher=[[A&E Television Networks]] |accessdate=2007-12-12}}</ref> Ang mga eroplanong papunta na ay pinapabalik sa mga [[paliparan]] ng mga kalapit na bansa gaya ng [[Kanada]] at [[Mehiko]]. Ang mga balita noong araw na iyon ay hindi pa kumpirmado at may mga hindi-makatotohanang balita. Isa sa mga laganap na balita ay nagbabalita ng isang [[bomba sa kotse]] na natigil sa himpilan ng [[Kagawaran ng Estado ng Estados Unidos]] sa Washington, D.C.<ref name=errors2>{{cite web |last=Miller |first=Mark |title=Broadcasting and Cable |url=http://www.broadcastingcable.com/article/CA240241.html |date=2002-08-26 |work=[[Broadcasting & Cable]] |publisher=[[Reed Business Information]] |accessdate=2008-02-15}}</ref> Matapos magbalita nang unang pagkakataon sa pag-atake sa Pentagon, ang [[CNN]] at ang iba pang midya ay nagbalita na isang apoy ang tumupok sa [[Pasyalang Pangmadla ng Washington]].<ref>{{cite web |url=http://edition.cnn.com/TRANSCRIPTS/0109/11/bn.03.html |title=CNN.com&nbsp;— Transcripts |accessdate=2008-05-02 |date=2001-09-11 |publisher=CNN |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225172114/http://edition.cnn.com/TRANSCRIPTS/0109/11/bn.03.html%20 |url-status=dead }}</ref> ISa pang balita ay lumabas ng linya ng [[Kalapian ng mga Mamamahayag]] na nagsasabing ang Delta Air Lines airliner—[[Flight 1989]]—ay na-hijack. Ang balitang ito ay isang pagkakamali at ang eroplano ay sinabing isang paglalarawan ng isang panganib ng pagha-hijack nunit ito ay nagbigay ng balita sa mga controller at lumapag nang ligtas sa [[Cleveland, Ohio]].<ref name="wkyc">{{cite web | last = O'Mara| first = Michael | title = 9/11: 'Fifth Plane' terror alert at Cleveland Hopkins Airport | publisher= WKYC News |date=2006-09-11| url=http://www.wkyc.com/news/news_article.aspx?storyid=56706 | accessdate = 2009-09-08}}</ref> == Mga nasira == === World Trade Center === Ang [[World Trade Center]] ay tinamaan ng dalawang na-hijacked na eroplano at pareho silang bumagsak malipas ang dalawang oras. <gallery> Talaksan:World-Trade-Center 9-11.jpg|Ang kasukdulan ng mga pangyayari noong Setyembre 11 Talaksan:6-wtc-photo.jpg|Mga labi ng "Lupang Sero" ng World Trade Center Talaksan:September 14 2001.jpg|14 Setyembre 2001 Talaksan:September 17 2001.jpg|17 Setyembre 2001 Talaksan:State Department Images WTC 9-11 Welders in the North Tower.jpg|Paghalungkat sa mga labi ng World Trade Center </gallery> Dagdag pa sa mga nasira na twin towers may mga gusali rin sa World Trade Center site na nawasak o malubhang nasira gaya ng [[7 World Trade Center]], [[6 World Trade Center]], [[5 World Trade Center]], [[4 World Trade Center]], [[Marriott World Trade Center (3 WTC)]], at ang hugnayan ng [[Lunduyang Pampananalapi ng Daigdig]] at [[Griyegong Simbahang Ortodokso ni San Nikolas]].<ref name="wtcstudy">{{cite web |url=http://www.fema.gov/rebuild/mat/wtcstudy.shtm |title=World Trade Center Building Performance Study |month=May | year=2002 |publisher=FEMA |accessdate=2007-07-12}}</ref> Ang [[Gusali ng Bangkong Deutsche]] sa kahabaan ng [[Daang Liberty]] sa World Trade Center complex ay iniwanan matapos ang mga atake dahil sa pagiging hindi kanais-nais, kundisyon na nakalalason sa loob ng office tower, at sumasailalim sa pagbubuwag ng gusali.<ref>{{cite web |url=http://www.fema.gov/pdf/library/fema403_ch6.pdf |title=World Trade Center Building Performance Study - Bankers Trust Building |month=May | year=2002 |publisher=FEMA |accessdate=2007-07-12|format=PDF}}</ref><ref>{{cite web| title=The Deutsche Bank Building at 130 Liberty Street | publisher=Lower Manhattan Construction Command Center| url=http://www.renewnyc.com/plan_des_dev/130Liberty/default.asp | accessdate=2007-07-12}}</ref> === Ang pentagon === Ang na-hijacked na [[American Airlines Flight 77]] ay tumama sa Pentagon na kumitil sa 189 na katao na binubou ng 64 na katao mula sa eroplano at 125 na katao na nagtatrabaho sa Pentagon.<ref>[http://www.pentagon.mil/home/features/2008/0908_dedication/ DefenseLink.mil - Pentagon Memorial Dedication] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722212740/http://www.pentagon.mil/home/features/2008/0908_dedication/ |date=2011-07-22 }} (accessed 27 Mayo 2009)</ref> <gallery> Talaksan:Aerial_view_of_the_Pentagon_during_rescue_operations_post-September_11_attack.JPEG|Ang crash site ng Pentagon Talaksan:Pentagon video security4.jpg|Isang kuha ng security video sa pagtama ng eroplano sa Pentagon </gallery> === Shanksville, Pennsylvania === Ang ikaapat na eroplano ay tumama sa palayan malapit sa Shanksville sa Pennsylvania na ang dapat titirahin ay ang [[Kapitolyo ng Estados Unidos]] o ang [[Puting Tahanan]]. <gallery> Talaksan:UA93 crash site noborder.jpg|Crash site sa Shanksville </gallery> == Mga nasawi == {| class="bordered infobox" width="280px" cellpadding="3" style="font-size:90%;" |- !colspan="3"| Mga nasawi (maliban sa mga nangha-hijack) |- !rowspan="3"| Lungsod ng Bagong York | [[World Trade Center]] | 2,604 namatay at 24 ay nawawala pa rin simula ng pangyayari<ref name="hirschkorn"/><ref>{{cite news |url=http://www.nysun.com/new-york/missing-doctor-added-to-list-of-9-11-victims/81626/ |title=2008 9/11 Death Toll |date=Hulyo 2008 |publisher=Associated Press |accessdate=2006-09-11 |archive-date=2008-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081205021652/http://www.nysun.com/new-york/missing-doctor-added-to-list-of-9-11-victims/81626/ |url-status=dead }}</ref> |- | [[American Airlines Flight 11|American 11]] | 87<ref>{{cite web |url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/memorial/lists/by-location/page93.html |title=American Airlines Flight 11 |publisher=CNN |accessdate=2006-09-07}}</ref> |- | [[United Airlines Flight 175|United 175]] | 59<ref>{{cite web |url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/memorial/lists/by-location/page100.html |title=United Airlines Flight 175 |publisher=CNN |accessdate=2006-09-07}}</ref> |- !rowspan="2"| Arlington | [[Pentagon]] | 125<ref>{{cite web |url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/memorial/lists/by-location/page88.html |title=American Airlines Flight 77 |publisher=CNN |accessdate=2006-09-07}}</ref> |- | [[American Airlines Flight 77|American 77]] || 59<ref>{{cite web |url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/memorial/lists/by-location/page96.html |title=American Airlines Flight 77 |publisher=CNN |accessdate=2006-09-07}}</ref> |- ! Shanksville | [[United Airlines Flight 93|United 93]] | 40<ref>{{cite news |url=http://www.post-gazette.com/headlines/20011028flt93mainstoryp7.asp |title=Flight 93: Forty lives, one destiny |publisher=Pittsburgh Post-Gazette |date=Oktubre 2001 |last=Roddy |first=Dennis B. |authorlink=Dennis Roddy |accessdate=2006-09-07 |archive-date=2006-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061205063710/http://post-gazette.com/headlines/20011028flt93mainstoryp7.asp |url-status=dead }}</ref> |- !colspan="2"| Kabuuan | 2,974 ang patay ngunit 24 pa rin ang itinalagang nawawala. |} Umabot sa 2,993 ang bilang ng mga namatay.<ref>http://newsnidea.com/12739/history-of-911-twin-towers-of-the-world-trade-center-photos/{{Dead link|date=Mayo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} History of 9/11 Twin Towers of the World Trade Center (Photos)</ref> Ang mga namatay ay ang 19 na nangha-hijack, 246 sa apat na eroplano (ngunit walang nakaligatas sa mga pagtama ng mga eroplno), 2,603 sa Lungsod ng Bagong York sa World Trade Center at sa paligid nito, at 125 naman sa Pentagon.<ref name="Chrono">{{cite web| url = http://archives.cnn.com/2001/US/09/11/chronology.attack/index.html| title = Setyembre 11: Chronology of terror| publisher = CNN| accessdate = 2006-09-07| archive-date = 2004-11-12| archive-url = https://web.archive.org/web/20041112020231/http://archives.cnn.com/2001/US/09/11/chronology.attack/index.html| url-status = dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2006/US/05/16/pentagon.video/index.html|title=First video of Pentagon 9/11 attack released|date=16 Mayo 2006|publisher=CNN|accessdate=2006-09-10}}</ref> Dagdag pa roon, may 24 na tao ang itinatalang nawawala.<ref name="hirschkorn">{{cite news |url=http://www.september11victims.com/september11victims/STATISTIC.asp |title=24 Remain Missing |date=2006, Agosto 12 |publisher=Setyembre 11 Victims |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071218170906/http://www.september11victims.com/september11victims/STATISTIC.asp |archivedate=2007-12-18 |accessdate=2006-09-07 |url-status=live }}</ref> Lahat ng mga nasawi ay ay mga sibilyan maliban sa 55 mga tauhang militar.<ref>{{cite news |author=Stone, Andrea |url=http://www.usatoday.com/news/sept11/2002-08-20-pentagon_x.htm |title=Military's aid and comfort ease 9/11 survivors' burden |publisher=USA Today |date=2002-08-20 |accessdate=2008-05-20}}</ref> Mahigit sa 90 na mga bansa ay nasawian ng kani-kanilang mga mamamayan <ref>{{cite web| last=Walker| first=Carolee| title=Five-Year 9/11 Remembrance Honors Victims from 90 Countries| url=http://www.america.gov/st/washfile-english/2006/September/20060911141954bcreklaw0.9791071.html| publisher=[[United States Department of State]]| date=2006-09-11| accessdate=2008-05-18| archiveurl=https://web.archive.org/web/20080115102024/http://www.america.gov/st/washfile-english/2006/September/20060911141954bcreklaw0.9791071.html| archivedate=2008-01-15| url-status=live}}</ref> kasama na ang 15 mula sa Pilipinas.<ref>http://filipinolibrarian.blogspot.com/2006/07/ground-zero-911.html Ground Zero, 9/11</ref> == Mga umatake == Ang mga umatake ay kasapi ng Al-Qaeda. Ang mga kasangkot na kasapi ng grupo ay sina [[Osama bin Laden]], [[Khalid Sheikh Mohammed]] at iba pang mga kasapi. == Pangmatagalan na mga bunga == === Ang ekonomiya === Ang mga atakeng ito ay may napalaking bunga sa ekonomiya ng Estados unidos at sa pandaigdigang mga pamilihan.<ref>{{cite web |author=Makinen, Gail |url=http://www.fas.org/irp/crs/RL31617.pdf |title=The Economic Effects of 9/11: A Retrospective Assessment |page=17 |date=2002-09-27 |work=Congressional Research Service |publisher=[[Library of Congress]] |accessdate=2008-05-21 |format=PDF |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225172027/https://fas.org/ |url-status=dead }}</ref> Ang [[New York Stock Exchange]] (NYSE), ang [[American Stock Exchange]] (AMEX) at ang [[NASDAQ]] ay sarado noong ika-11&nbsp;ng Styembre hanggang sa ika-17&nbsp;ng Setyembre. Nang magbukas ang mga [[stock exchange]], ang [[Dow Jones Industrial Average]] (DJIA) stock market index ay bumaba ng 684 na puntos, o 7.1 na bahagdan (percent), sa 8921, na isang record-breaking na pagbaba sa loob ng isang araw.<ref>{{cite web| title=Markets reopen, plunge| last=Barnhart| first=Bill| url=http://www.chicagotribune.com/business/chi-010917markets,1,2882341.story| publisher=Chicago Tribune| date=2001-09-17| accessdate=2008-05-03}}</ref> === Mga bunga sa kalusugan === Ang libu-libong tonelada ng mga nakakalasong mga bahagi na bunga ng pagbagasak ng Twin Towers ay may higit sa 2,500 na contaminants kasama na ang ilang mga kilalang carcinogen.<ref>{{cite news| first=Anita |last=Gates |title=Buildings Rise from Rubble while Health Crumbles |publisher=[[The New York Times]] |date=2006-09-11 |url=http://www.nytimes.com/2006/09/11/arts/television/11dust.html?ref=nyregionspecial3 |accessdate=2008-05-18}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/imagepages/2006/09/05/nyregion/20060905_HEALTH_GRAPHIC.html |title=What was Found in the Dust |publisher=New York Times |date=5 Setyembre 2006|accessdate=2006-09-08}}</ref> Ag mga ito ay humantong sa mga [[sakit]] na natamo ng mga nanliligtas na marami sa kanila ay nagsasabing may exposure sila sa mga bahaging natira.<ref name="DustDeath"/><ref>{{cite news| url=http://www.nytimes.com/2006/05/13/nyregion/13symptoms.html| title=Tracing Lung Ailments That Rose With 9/11 Dust| last=DePalma| first=Anthony| date=2006-05-13| publisher=The New York Times| accessdate=2008-05-03}}</ref> Ang isang halimbawa ay ang NYPD Officer Frank Marci ay namatay sa kanser sa baga na kumalat sa kanyang katawan noong 3 Setyembre 2007; ang kanyang pamilay ay nagsasabing ang kanser na iyon ay dulot o bunga ng napakahabang oras sa sayt na iyon at sila ay tumalaga sa mga benepisyo na ibibigay ng pamahalaan ng Lungsod ng Bagong York.<ref>{{cite news| last=Shapiro| first=Rich| title=Cancer ends his fitness life after toil at the Pit| publisher=New York Daily News| date=2007-09-10| url=http://www.nydailynews.com/news/2007/09/10/2007-09-10_cancer_ends_his_fitness_life_after_toil_.html| accessdate=2008-05-03| archive-date=2018-12-25| archive-url=https://web.archive.org/web/20181225172445/https://www.nydailynews.com/news/cancer-ends-fitness-life-toil-pit-article-1.242993| url-status=dead}}</ref> == Mga pag-aalala == [[Talaksan:Wtc-2004-memorial.jpg|thumb|left|Ang [[Papintuhong May Liwanag]]]] Matapos ang trahedya, iba't ibang mga pag-aalala at vigil ang ginawa sa ibat-ibang parte ng mundo.<ref>{{cite news | title = Honoring the fallen, From New York to Texas, Americans pay respect to the victims of terrorism| publisher = [[The Dallas Morning News]]| date= 2001-09-15}}</ref><ref>{{cite news | last = Ahrens| first = Frank | title = Sorrow's Legions; Washingtonians Gather With Candles, Prayers And a Shared Grief| publisher = Washington Post| date= 2001-09-15}}</ref><ref>{{cite web| title = Bush Thanks Canadians for Helping After 9/11| publisher = [[Fox News Channel|Fox News]]| date= 2004-12-01| url = http://www.foxnews.com/story/0,2933,140098,00.html| accessdate = 2007-07-21 }}</ref> Karagdagan, maraming mga larawan ang inilagay sa [[Lupang Sero]]. Isang nakakakita ay naglarawan na hindi "makaalis sa mga mukha mga inosenteng mga biktimang namatay. Ang kanilang mga larawan ay nakikita kahit saan, sa mga telepono, mga ilaw sa lansangan, mga pader ng mga trambiya. Ang lahat ay nagpatanda sa akin ng isang napakalaking libingan, mga taong tahimik at malungkot, ngunit sobrang bait din. noon, ang Bagong York ay nagbigay sa akin ng malamig na pakiramdam; ngayon ang mga tao ay nagtutulungan para matulungan ang isa't isa."<ref name="Sigmund">{{cite web | publisher=Construction Equipment Guide | first=Pete | last=Sigmund | date=2001-09-26 | accessdate=2008-01-24 | title=Crews Assist Rescuers in Massive WTC Search | url=http://www.cegltd.com/story.asp?story=1531&headline=Crews%20Assist%20Rescuers%20in%20Massive%20WTC%20Search | archive-date=2008-02-24 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080224043838/http://www.cegltd.com/story.asp?story=1531&headline=Crews%20Assist%20Rescuers%20in%20Massive%20WTC%20Search | url-status=dead }}</ref> Ang ilan sa mga unang pag-aalala, ang [[Papintuhong May Liwanag]] (''Tribute in Light'' sa Ingles), ay ang paglalagay ng 88 na ilaw sa mga paanan ng Wprld Trade Center na umilaw ng dalawang tuwid na ilaw sa langit..<ref>{{cite news| title = Tribute in light to New York victims| publisher = BBC News| date= 2002-03-06| url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/1857699.stm| accessdate = 2007-07-21 }}</ref> Sa Bagong York, ang [[Paligsahan para sa Pook na Bantayog ng World Trade Center]] ay iginawad para makagawa ng disenyo para sa isang kanais-nais na pag-aalala sa lugar.<ref>{{cite web |url=http://wtcsitememorial.org/about.html |title=About the World Trade Center Site Memorial Competition |accessdate=2008-09-12 |publisher=World Trade Center Site Memorial Competition |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225172259/http://wtcsitememorial.org/about.html%20 |url-status=dead }}</ref> Ang nanalong disenyo, ''[[National Setyembre 11 Memorial & Museum|Reflecting Absence]]'', ay napili noong Agosto 2006 at binubuo ng pares ng sumasalamin na palanguyan sa mga paanan ng mga tore, na pinalilibutan ng isang listahan ng mga pangalan ng mga biktima sa isang lugar ng pag-aalala sa ilalim ng lupa.<ref>{{cite web| author2 = [[Kalapian ng mga Mamamahayag]]| title = WTC Memorial Construction Begins| publisher = [[CBS News]]| date = 2006-03-06| url = http://www.cbsnews.com/stories/2006/03/13/national/main1393070.shtml| accessdate = 2007-07-22| archive-date = 2018-12-25| archive-url = https://web.archive.org/web/20181225172053/https://www.cbsnews.com/news/wtc-memorial-construction-begins/| url-status = dead}}</ref> Ang mga plano para sa museo sa sayt ay naitigil, kasunod ng pag-iwan sa [[International Freedom Center]] sa reaksiyon ng mga mungkahi ng mga pamilya ng maraming mga biktima.<ref>{{cite news| last=Dunlap| first=David| title=Governor Bars Freedom Center at Ground Zero| url=http://www.nytimes.com/2005/09/29/nyregion/29freedom.html| publisher=The New York Times| date=2005-09-25| accessdate=2008-05-21}}</ref> Ang [[Liwasang ng Pentagon]] ay natapos at ibinukas sa publiko sa ika-7 pagdiriwang ng mga atake, 11 Setyembre 2008.<ref>{{cite news |first=Nick |last=Miroff |title=Creating a Place Like No Other |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/09/10/AR2008091000018.html |work=[[The Washington Post]] |publisher=[[The Washington Post Company]] |date=2008-09-11 |accessdate=2008-09-12 }}</ref><ref>{{cite news |first=Nick |last=Miroff |title=A Long-Awaited Opening, Bringing Closure to Many |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/09/11/AR2008091100579.html?hpid=topnews |work=The Washington Post |publisher=The Washington Post Company |date=2008-09-11 |accessdate=2008-09-11 }}</ref> Ito ay binubuo ng isang pinagandang tanawin na may 184 na upuan na nakaharap sa Pentagon.<ref name="dwyer-may2007">{{cite news |last=Dwyer |first=Timothy |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/05/25/AR2007052502284.html |title=Pentagon Memorial Progress Is Step Forward for Families |date=2007-05-26 |publisher=The Washington Post |accessdate=2008-05-21}}</ref> Nang ayusin ang Pentagon noong 2001-2002, isang pribadong kapilya at isang pag-aalalang panloob ay isinali na mattagpuan sa mismong lugar na kung saan tumama ang Flight 77 sa gusali.<ref>{{cite web |url=http://www.defenselink.mil/photos/newsphoto.aspx?newsphotoid=4018 |title=DefenseLINK News Photos - Pentagon's America's Heroes Memorial |publisher=Department of Defense |accessdate=2007-07-24 |archive-date=2009-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091130081905/http://www.defenselink.mil/photos/newsphoto.aspx?newsphotoid=4018 |url-status=dead }}</ref> Sa Shanksville isang permanenteng [[Flight 93 National Memorial]] ay nakaplano na maglagay ng nalilok na mga puno na bumubou ng pabilog sa sayt na nahati ng daanan ng eroplano habang ang wind chime ay humahawak sa ngalan ng mga biktima.<ref>{{cite web| author2 = [[Kalapian ng mga Mamamahayag]]| title = Sept. 11 Flight 93 Memorial Design Chosen| publisher = [[Fox News Channel|Fox News]]| date= 2005-09-08| url = http://www.foxnews.com/story/0,2933,168821,00.html| accessdate = 2007-07-22}}</ref> Isang panandaliang pag-aalala ang nasa 500 yardo ang layo sa lugar ng pagtama.<ref>{{cite web |url=http://www.nps.gov/flni |title=Flight 93 Memorial Project |publisher=Flight 93 Memorial Project / National Park Service |accessdate=2008-04-14}}</ref> Ang mga mamamatay sunog ng Lungsod ng Bagong York ay nagbigay ng pag-aalala sa [[Kagawaran ng Kusang-loob na Mamumuksa ng Sunog ng Shanksville]]. Ito ay isang krus na gawa sa bakal na mula sa World trade Center at nakatayo sa isang maliit na plataporma na hugis Pentagon.<ref>{{cite news |last=Ganassi |first=Michelle |title=NY firefighter donating steel to Shanksville |url=http://www.dailyamerican.com/articles/2008/08/22/news/news/news808.txt |date=2008-08-25 |work=Daily American |accessdate=2008-08-22 }}{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> It was installed outside the firehouse on 25 Agosto 2008.<ref>{{cite news |last=Gaskell |first=Stephanie |title=Pa. site of 9/11 crash gets WTC beam |url=http://www.nytimes.com/2008/05/05/us/05memorial.html |date=2008-08-25 |work=New York Daily news |accessdate=2008-08-25}}</ref> Marami pang mg permanenteng mga pag-aalala ang itinatayo kung saan, at mga kaloob pangkapahaman at pagtlong ay naitatag ng mga pamilya ng biktim, kasama ng ilang mga samahan at iba pa.<ref>{{cite news| last=Fessenden| first=Ford| title= 9/11; After the World Gave: Where $2 Billion in Kindness Ended Up| url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9505E3DB1030F93BA25752C1A9649C8B63| publisher=The New York Times| date=2002-11-18| accessdate=2008-05-21}}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga kawing panlabas == * [http://www.9-11commission.gov/ National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States] ''punong komisyong websayt'' * [http://memory.loc.gov/ammem/collections/911_archive/ 11 Setyembre 2001, Documentary Project] mula sa [[Silid aklatan ng kongreso]] ng Estados Unidos, ''Memory.loc.gov'' * [https://archive.today/20121213080015/lcweb2.loc.gov/diglib/lcwa/html/sept11/sept11-overview.html 11 Setyembre 2001, Web Archive] mula sa [[Silid aklatan ng kongreso]] ng Estados Unidos, ''Minerva'' * [http://911digitalarchive.org/ Setyembre 11 Digital Archive: Saving the Histories of 11 Setyembre 2001] mula sa ''Sentro para sa Kasaysayan at Makabagong Midya'' at ang ''Proyektong Pangkasaysayang Panlipunan ng Amerika/Sentro ng Midya at Pag-aaral'' * {{dmoz|Society/Issues/Terrorism/Incidents/September_11,_2001}} * [http://www.thememoryhole.org/911/fdny_dispatches.htm New York Fire Department audio tapes from 11 Setyembre 2001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100513033137/http://www.thememoryhole.org/911/fdny_dispatches.htm |date=2010-05-13 }} mula sa ''TheMemoryHole.org'' * [[s:Verbatim Transcript of Combatant Status Review Tribunal Hearing for ISN 10024|DoD: Khalid Sheikh Mohammed Verbatim Transcript of Combatant Status Review Tribunal Hearing for ISN 10024]], mula sa WikiSource * [http://www.defenselink.mil/news/commissionsCo-conspirators.html Sept. 11 Co-Conspirators] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091130081910/http://www.defenselink.mil/news/commissionsCo-conspirators.html |date=2009-11-30 }} mula sa [[Kagawaran ng Pagtatangol ng Estados Unidos]] sa komisyong Hukbo kasama ang mga ksaong dokumento kay Khalid Sheikh Mohammed at iba pa. * [http://www.thememoryhole.org/911/joint-report/ Joint Inquiry into Intelligence Community Activities before and after the Terrorist Attacks of 11 Setyembre 2001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100513040245/http://www.thememoryhole.org/911/joint-report/ |date=2010-05-13 }} mula sa ''TheMemoryHole.org'' === Multimidya === * [http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/trade.center/multimedia.day.html CNN.com] - Arkibo ng Video, mula sa ikauna at ikalawang mga eroplano. * [http://channel.nationalgeographic.com/channel/inside911/ Inside 9/11] - [[Samahan ng National Geographic]] * [http://www.time.com/time/photoessays/shattered/ Time.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110426162005/http://www.time.com/time/photoessays/shattered/ |date=2011-04-26 }} - 'Shattered: a remarkable collection of photographs', [[James Nachtwey]] * [http://www.interactivepublishing.net/september/ 11 Setyembre 2001 Screenshot Archive] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010916223638/http://www.interactivepublishing.net/september/ |date=2001-09-16 }} - Pagkukuhanan ng 230 na retrato mula sa mga balitang websayt sa buong mundo. * {{newseum front page archive|month=09|day=12|year=01}} === Mga pag-aalala === * [http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/memorial/ CNN Setyembre 11 Memorial] - Talaan ng mga biktima at mga retrato. [[Kategorya:Kasaysayan ng Estados Unidos]] [[Kategorya:Relihiyon at karahasan]] [[Kategorya:Terorismo]] [[Kategorya:Mga kontrobersiyang kaugnay ng Islam]] [[Kategorya:2001]] g5yvwhznj51g5p28hxx10cqgq5vwhdz 0 110741 2204145 2192941 2026-04-22T07:52:23Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2204145 wikitext text/x-wiki Ang '''nepotismo'''<ref name=Gaboy/> ay isang anyo ng [[paboritismo]]ng ibinibigay sa mga [[kamag-anak]] o mga [[kaibigan]], na hindi tinitingnan o sinusukat ang kanilang pagiging [[karapat-dapat]].<ref name="dictionary">''Modern Language Association (MLA): "nepotism." The American Heritage® New Dictionary of Cultural Literacy'', Pangatlong Edisyon. ''Houghton Mifflin Company'', 2005. 10 Agosto 2009. [http://dictionary.reference.com/browse/nepotism Dictionary.com].</ref> Ito ang gawain ng isang nanunungkulan o may kapangyarihang tao na pagpabor o paglalaan ng biyaya o posisyon sa malalapít na mga kamag-anak at mga kaibigan.<ref name=Gaboy>{{cite-Gaboy|''Nepotism'', nepotismo}}</ref> Halimbawa nito ang pagpili ng mga kakamag-anakan upang maitalaga sa isang tungkulin, tanggapan, o hanapbuhay.<ref name=Hammond>{{cite-Hammond|''Nepotism''}}, pahina 75.</ref> ==Pinagmulan ng salitang nepotismo== {{Main|Kardinal-pamangkin}} Ang salitang ''nepotismo'' ay nagmula sa salitang [[wikang Latin|Latin]] na ''[[:en:wikt:nepos#Latin|nepos]]'' na may kahulugang ''"[[pamangkin]] na laláki"''. Ang salitang nepotismo ay nagmula sa pagsasanay sa [[Simbahang Katoliko Romano]] noong [[Mga Gitnang Panahon]] nang ang ilang mga [[papa ng Simbahang Katoliko Romano]] na kumuha ng panata ng [[selibasiya]] o kayâ ay walang mga sariling anak ay nagbigay sa kanilang mga pamangkin ng mga posisyon ng preperensiya sa pagka[[kardinal]].<ref name="Article Nepotism">{{cite web |last= |first= |authorlink= |title=Article Nepotism |work=New Catholic Dictionary |publisher= |date= |url=http://catholic-forum.com/saints/ncd05726.htm |doi= |accessdate=2007-07-12 |archive-date=2013-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130831022038/http://catholic-forum.com/saints/ncd05726.htm |url-status=dead }}</ref> Ang ilang mga papa ay naglagay ng kanilang mga pamangking laláki at iba pang mga kamag-anak sa posisyon ng [[kardinal]]. Kadalasan, ang gayong mga paghirang ay paraan ng pagpapatuloy ng [[dinastiya]] ng papa. Halimbawa, si [[Papa Calixto III]] na pinúnò ng pamilyang [[Sambahayan ng Borgia]] ay gumawa sa kaniyang dalawang mga pamangkin na mga kardinal. Ang isa sa mga ito na si Rodrigo ay kalaunang gumamit ng kaniyang posisyong kardinal bilang isang hakbang tungo sa [[papa ng Simbahang Katoliko Romano|kapapahan]] at naging [[Papa Alejandro VI]].<ref>{{cite web |last= |first= |authorlink= |title=Article Pope Alexander VI |work=New Catholic Dictionary |publisher= |date= |url=http://www.newadvent.org/cathen/01289a.htm |doi= |accessdate=2007-07-12 }} </ref> Pagkatapos nito, ginawa naman ni Papa Alejandro VI si Alessandro Farnese na kapatid ng kaniyang kerida bilang kardinal. Si Farnese ay kalaunang naging [[Papa Pablo III]].<ref>{{cite web |last= |first= |authorlink= |title=Article Pope Paul III |work=Catholic Encyclopedia |publisher= |date= |url=http://www.newadvent.org/cathen/11579a.htm |doi= |accessdate=2007-07-12 }} </ref> Si Papa Pablo III ay lumahok din sa nepotismo. Halimbawa, kaniyang hinirang ang kaniyang mga pamangking laláki na may edad na 14 at 16 bilang mga kardinal. Ang pagsasanay ng nepotismo sa kapapahan ay nagwakas nang maglabas si [[Papa Inocencio XII]] ng isang [[bull ng papa]] na ''[[Romanum decet Pontificem]]'' noong 1692.<ref name="Article Nepotism"/> Ang bull na ito ay nagbabawal sa mga papa na magkaloob ng mga estado, opisina o sahod sa sinumang kamag-anak na may ekspepsiyon sa mga kuwalipikadong kamag-anak na maaaring gawing kardinal. Kasabay nito, ang [[Simbahan ng Silangan]] mula ika-16 hanggang ika-19 siglo ay gumawa sa [[Patriarka]] na isang namamanang pamagat na naipapasa mula sa Patriarkang tiyuhin tungo sa pamangking laláki. Gayunpaman, ang pagkilos na ito ay sinimulan sa pagkakawasak ni Timur ng mga monasteryong [[nestoryanismo|nestoryo]] sa buong Asya (na ang mga monghe ang mahalagang pinagkukunan ng mga pari at patriarka para sa Simbahang ito) sa pagtatangka na magarantiya ang pag-iral ng isang patriarka. Ito ay napatunayang isang katalista para sa [[sisma|pagkakabahagi]] na umiiral hanggang sa kasalukuyang panahon sa pagitan ng mga Katolikong Kaldeo at mga Asiryong Nestoryo. == Nepotismo sa Pilipinas == Ang '''nepotismo sa Pilipinas''' ay tumutukoy sa ugali ng paghirang o pagtatalaga ng mga kamag-anak sa mga posisyon sa pamahalaan, na madalas na nagreresulta sa pagbuo ng mga [[politikal dinastiya]] at paghina ng [[meritokrasya]] sa [[pampublikong serbisyo]]–at maging sa [[pribadong sektor]]. Ito ay malalim na nakakabit sa kulturang pampulitika ng bansa, na nag-uugnay sa [[kroniyismo]], [[korupsiyon]], at pagpigil sa progreso ng demokrasya. Ayon sa mga pag-aaral, ang nepotismo ay hindi lamang isang personal na pabor kundi isang sistematikong problema na nagpapatuloy sa loob ng mga dekada, na nakakaapekto sa pamamahala at pag-unlad ng bansa.<ref name=":0">{{cite web |title=Kronyismo at Nepotismo sa Pamahalaan ng Pilipinas |url=https://en.diskurso.ph/news/2025/03/25/kronyismo-at-nepotismo-sa-pamahalaan-ng-pilipinas |access-date=Nobyembre 15, 2025 |publisher=Diskurso PH }}{{Dead link|date=Enero 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Kasaysayan at konteksto === Ang nepotismo sa Pilipinas ay may malalim na ugat mula pa sa panahon ng kolonyal na pamumuno ng mga [[Imperyong Kastila|Espanyol]], kung saan ang mga pamilya ng mga ''principalía'' ay nagmamana ng mga posisyon sa lokal na pamahalaan. Sa panahon ng [[Pananakop ng mga amerikano|Amerikano]], ito ay nagpatuloy sa anyo ng mga ''elite'' na pamilya na nagdomina sa pulitika. Pagkatapos ng independensya noong 1946, ang mga politikal dinastiya ay lalong lumakas, partikular sa mga probinsya kung saan ang mga pamilya tulad ng Marcos, Aquino, at Estrada ay nagpanatili ng kapangyarihan sa pamamagitan ng paghirang ng mga kamag-anak. Ang "''[[sistemang padrino]]''" ay isang klasikong halimbawa nito, kung saan ang mga pabor, promosyon, o pagtatalaga ay nakukuha sa pamamagitan ng ugnayan sa pamilya o kaibigan, hindi sa basehan ng kakayahan.<ref name=":1">{{Cite web |title=The Chains of Continuity: How Political Dynasties and Nepotism Hinder Progress in Philippine Governance {{!}} Asia-Pacific Research |url=https://www.asia-pacificresearch.com/political-dynasties-nepotism-philippine-governance/5632431 |access-date=2025-11-22 |website=www.asia-pacificresearch.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=CEDTyClea |date=2025-11-04 |title=The politics of nepotism: How ‘nepo babies’ rule the Philippines |url=https://www.bworldonline.com/opinion/2025/11/05/709946/the-politics-of-nepotism-how-nepo-babies-rule-the-philippines/ |access-date=2025-11-22 |website=BusinessWorld Online |language=en-US}}</ref> Sa kasalukuyang panahon, ang nepotismo ay madalas na nauugnay sa kronyismo, kung saan ang mga opisyal ay naghirang ng mga kaibigan at kamag-anak upang mapanatili ang kontrol sa mga ahensya ng gobyerno. Halimbawa, sa mga lokal na pamahalaan, karaniwan ang paghalili ng mga miyembro ng pamilya sa mga posisyon tulad ng [[alkalde]], [[kongresista]], o [[gobernador]], na nagreresulta sa "''fat dynasties''" na sumasaklaw sa maraming henerasyon.<ref name=":2">{{Cite web |last=Peña |first=Kurt Dela |date=2022-01-27 |title=Nepotism: The complex, distasteful act of naming relatives to gov’t posts |url=https://newsinfo.inquirer.net/1546291/nepotism-the-complex-distasteful-act-of-naming-relatives-to-govt-posts |access-date=2025-11-22 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> === Mga batas at regulasyon === May mga batas sa Pilipinas na nagbabawal sa nepotismo o pagkiling sa kamag-anak sa pamahalaan. Ayon sa Batas Pambansa Bilang 301 at sa Kautusang Tagapagpaganap Blg. 292 ng 1987, ipinagbabawal ang pagtatalaga ng mga kamag-anak hanggang sa ikatlong antas ng dugong-halubilo (''third degree ng consanguinity o affinity'') o kaugnayan sa magkaparehong sangay, ahensiya, o kapangyarihan ng tagapagpaganap.Gayunpaman, ang mga probisyong ito ay madalas na nilalabag o nilalagyan ng butas, tulad ng paghirang sa mga kamag-anak sa ibang sangay ng pamahalaan o sa mga temporaryong posisyon.<ref>{{Cite web|title=|url=https://www.ph.asglawpartners.com/administrative-law/2014/04/23/nepotismo-sa-gobyerno-bakit-bawal-magtalaga-ng-kamag-anak-sa-trabaho/}}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sa kabila ng mga batas na ito, ang nepotismo ay nananatiling "di-mapipigilan" dahil sa kakulangan sa pagpapatupad, impluwensya ng mga politikal na dinastiya, at kawalan ng malakas na mekanismo ng pananagutan sa [[Civil Service Commission|''Civil Service Commission'']]. Isang pag-aaral ay nagpapakita na maraming itinalaga sa gobyerno ay kamag-anak ng mga nasa kapangyarihan, na nagdudulot ng korupsiyon at inepisyente.<ref>{{Cite web |title=Philippine Government Issues On Unstoppable of Nepotism {{!}} PDF {{!}} Civil Service {{!}} Corruption |url=https://www.scribd.com/document/411208877/Philippine-Government-Issues-on-Unstoppable-of-Nepotism |access-date=2025-11-22 |website=Scribd |language=en}}</ref> === Epekto sa pamahalaan at lipunan === Ang nepotismo ay nagdudulot ng malubhang epekto sa pagsulong ng Pilipinas. Ito ay naghihikayat ng katiwalian o korapsyon, binabawasan ang kwalipikasyon ng mga opisyal, at nagpigil sa promosyon batay sa merito sa pampublikong serbisyo. Ayon sa mga dalubhasa, ang mga political dynasty na binuo sa nepotismo ay nagiging hadlang sa reporma, na nagreresulta sa patuloy na kahirapan, kawalan ng pagkakapantay-pantay, at mababang tiwala sa gobyerno.<ref name=":1" /> Sa ekonomiya, nagdudulot ito ng maling paglalaan ng likas-yaman, kung saan ang mga proyekto ay ibinibigay sa mga kamag-anak sa halip na sa mga kwalipikadong bidder. Sa pamahalaan, pinahihina nito ang pamamayani ng bayan (demokrasya) dahil naglalaho ang pantay na laban sa halalan, at nagreresulta ng patuloy na pamumuno ng iisang angkan "''dynastic continuity''."<ref name=":0" /> === Mga halimbawa at kontrobersiya === Maraming kilalang kaso ng nepotismo sa Pilipinas, tulad ng paghirang ng mga miyembro ng pamilya ni dating Pangulong Ferdinand Marcos sa mga napakahalagang posisyon noong [[Batas militar|Batas Militar]]. Sa kasalukuyan, ang mga pamilya sa Kongreso ay madalas na may maraming miyembro, na labag sa diwa ng Konstitusyon ng 1987 na nagbabawal sa mga politikal na dinastiya (bagaman walang ''enabling law'').<ref name=":2" /> == Mga sanggunian == {{reflist}} {{usbong|Politika|Lipunan|Pamahalaan}} [[Kategorya:Diskriminasyon]] [[Kategorya:Korupsiyon]] [[Kategorya:Etika]] [[Kategorya:Nepotismo]] [[Kategorya:Pulitika ng Pilipinas]] [[Kategorya:Korupsiyon sa Pilipinas] 0y2arwn7jywabj1eojx842mpj6qyo57 0 161689 2204068 2061492 2026-04-22T00:58:25Z Aubreyjanev 159817 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */ 2204068 wikitext text/x-wiki {{dead end|date=Setyembre 2011}} {{Orphan|date=Setyembre 2011}} {{copyedit|date=Setyembre 2011}} Si Anacleta T. Villacorta- Agoncillo at ipinanganak sa Caniogan, Calumpit, Bulacan noong 12 Setyembre 1913. Ang kanyang ina ay si Vicenta V. Torres na taga Calumpit, Bulacan at ang kanyang ama ay si Severo R. Villacorta na taga Meycauayan, Bulacan. Maaga siyang naulila ng kanyang ina kaya naman ang kanyang ama ang lagi niyang kasama ng siya ay magsimulang mag-aral. Sa Calumpit Elementary School siya nag-aral hanggang ikapitong grado. Mataos nito ay sa Manila North High School (na ngayon ay Arellano) niya ipinagpatuloy ang pag-aaral at dito rin nagtapos. Minulat ng mga gurong Amerikano si Anacleta tungkol sa panitikan at ito ay kanyang isinapuso hanggang sa siya ay tumuntong sa Unibersidad ng Pilipinas. Bagaman hindi sang-ayon ang kanyang ama sa hilig niya sa pagsusulat, ipinagpatuloy pa rin niya ang pag-aakda at paggawa ng mga tula. Si Anacleta ang bugtong na anak ng kanyang ama sa pangalawa nitong asawa kaya naman nais niyang pag-aralin ng [[medisina]] si Anacleta na siya namang hilig ng huli, tulad ng unang anak sa unang asawa. Ngunit hindi sang-ayon dito ang kapatid ni Anacleta dahil di raw umano makakatapos ng medisina dahil na rin sa rami ng manunuyo ng dalaga. Maging ang kanilang mga kababayan ay hindi naniniwalang makakatapos siya ng pag-aaral matapos siyang tanghalin bilang Miss Kalumpit. Ngunit mariing tugon ni Anacleta sa mga tao pagbubutihin pa lalo niya ang pag-aaral at anuman ang mangyari ay matatapos niya ang kurso. Naging parte ng Philippine Collegian si Anacleta dahil sa mga tula na kanyang isinusumite sa patnugot nitong si [[Teodoro Agoncillo]]. Natapos ni Anacleta ang medisina at naging manggagamot. Di naglaon ay nakaisang-dibdib niya si Teodoro na isa ng kwentista at makata noong mga panahong iyon. Bagaman malaki ang hilig ni Anacleta sa pagsusulat ay naging mas matimbang sa kanya ang panggagamot. Ito ang naging inspirasyon niya sa kanyang mga maiikling kuwento at mababakas ang mga isyu at hirap na kanyang nakaharap sa kanyang propesyon. == <big>'''Isang Yugto sa Maghapon'''</big> == == Buod == Matapos ang mahabang diskusyon nilang mag-asawa kinagabihan, nagising si Chayong at nakitang nakabasta na si Teryo. Nais pa rin niyang baguhin ang isip ang asawa tungkol sa plano nitong krimen habang ikinakasal ang isang mayamang pares na dadaluhan ng maraming mayayaman at makapangyarihang tao. Iginiit ni Teryo na hindi naman pinaghirapan ng mga taong yaon ang perang kanilang ginagasta at para sa ikabubuhay ng kanilang mag-anak ang kanyang gagawin. Naiwan sa kanilang barung-barong si Chayong na nagmumuni habang pinapasuso ang anak na si Totoy. Sa kasalan, walang nakapansin kay Teryo nang siya ay dumating dahil kasabay niyang dumating ang babaing ikakasal. Kasabay nito ay nakita niya ang isang kilalang babae na ayon sa mga balita ay laging umaalis ng bansa, kaya naman ito ang naging target ni Teryo. Hindi niya nawalay sa kanyang paningin ang babae, at nang matapos ang kasalan at nagsimulang bumati ang mga bisita, dali-daling ninakaw ni Teryo ang malaking bungkos ng perang papel sa loob ng bag ng babae at mabilis na sumakay ng taxi upang makabili ng pagkain. Pagdating niya sa bahay ay agad siyang nagtimpla ng kape at gatas upang may maipainom sa kanyang asawa, ngunit anumang tawag at tapik niya rito ay hindi ito gumagalaw. == Mga Tauhan == === Mga Pangunahing Tauhan === Mrs. Del Pilar - Siya ang pangunahing karakter sa maikling kuwento na inilarawan ng manunulat bilang isang babaeng walang masyadong tiwala sa medisina at siyensiya, at isang ina at asawa na kumakayod para sa pamilya. Doktora - Hindi binigyang-ngalan ang doktora upang ipabatid na hindi kailangang maging tiyak sa magiging hitsura ng doktora sa ating isipan habang binabasa ang kuwento bagaman ang kanyang mga kilos o galaw ay nagbigay-kulay sa karakter na ito. Isang maaalalahanin at tapat na doktorang ginagamit ang puso at isip sa kanyang propesyon upang matulugang gumaling ang kanyang mga pasyente, tulad na nga lang ni Mrs. Del Pilar. ==== Mga Sekondaryang Tauhan ==== Walang nabanggit na sekondaryang tauhan sa kuwento maliban na lang sa walong anak ni Mrs. Del Pilar na tila hagdanan kung aayusin batay sa kanilang laki. Maaaring mahinuha na halos pantay ang pagitan ng panganganak sa walong magkakapatid. == Mga Paksa at Tema == ==== Tema ==== "Mas mabuting mag-ingat kaysa magpagamot" Sa kuwentong ito, nakita na hindi sumunod si Mrs. Del Pilar sa payo ng doktora kaya naman naiwang ulila ang kanyang mga anak. Nais iparating ng kuwento na dapat tayong matiwala sa mas subok at mas mapagkakatiwalaan kaysa naman sa ma sabi-sabing kumakalat sa bawat bayan. "Maging mas mapanuri at mas maalam sa mga bagay sa paligid" Mayroong parte sa kuwento kung saan naniniwala si Mrs. Del Pilar na galing sa katamaran ang sakit na beri-beri at ang paniniwalang ito ang sumisimbolo sa paurong na pag-iisip ng mga tao. Ang doktora ang ginawang instrumento ng manunulat upang mabago ang pananaw ng mga tao tungkol sa mga pangyayari sa paligid nila at upang hindi matuloy ang pag-urong ng pag-iisip ng mga tao. ==== Paksa ==== ''Women Empowerment'' Makikita sa kuwento na ang doktora ay isang paraan upang lalong mabigyang-pansin ang kalakasan ng pagiging isang babae. Piniling gamitin ng awtor ang babaeng manggagamot kaysa lalaki una dahil kahawig nito ang kanyang napiling propesyon bukod sa pagsusulat, pangalawa ay upang ipakita ang kalakasan at kahinaan ng pagiging babae, at ikatlo ay upang matugunan ang pangangailangan ng mga kababaihan ng sapat na kaalaman at karunungan upang makipag-sabayan sa mundo. ''Gender Roles sa Tahanan'' Si Mrs. Del Pilar ang lumikha ng mas malaking kita kaysa sa kanyang asawa kaya naman mas umaasa ang pamilya sa kanya. Ipinapakita nito na ang pagkababae ni Mrs. Del Pilar ay hindi hadlang upang maging mas produktibo at matugunan ang pangangailangan ng pamilya - na hindi lamang siya maaaring makulong sa tahanan at gumawa ng gawaing-bahay kundi makapagtustos sa pangangailangan ng pamilya.<br /> == <big>'''At Nagdilim Ang Umaga'''</big> == == Buod == Matapos ang mahabang diskusyon nilang mag-asawa kinagabihan, nagising si Chayong at nakitang nakabasta na si Teryo. Nais pa rin niyang baguhin ang isip ang asawa tungkol sa plano nitong krimen habang ikinakasal ang isang mayamang pares na dadaluhan ng maraming mayayaman at makapangyarihang tao. Iginiit ni Teryo na hindi naman pinaghirapan ng mga taong yaon ang perang kanilang ginagasta at para sa ikabubuhay ng kanilang mag-anak ang kanyang gagawin. Naiwan sa kanilang barung-barong si Chayong na nagmumuni habang pinapasuso ang anak na si Totoy. Sa kasalan, walang nakapansin kay Teryo nang siya ay dumating dahil kasabay niyang dumating ang babaing ikakasal. Kasabay nito ay nakita niya ang isang kilalang babae na ayon sa mga balita ay laging umaalis ng bansa, kaya naman ito ang naging target ni Teryo. Hindi niya nawalay sa kanyang paningin ang babae, at nang matapos ang kasalan at nagsimulang bumati ang mga bisita, dali-daling ninakaw ni Teryo ang malaking bungkos ng perang papel sa loob ng bag ng babae at mabilis na sumakay ng taxi upang makabili ng pagkain. Pagdating niya sa bahay ay agad siyang nagtimpla ng kape at gatas upang may maipainom sa kanyang asawa, ngunit anumang tawag at tapik niya rito ay hindi ito gumagalaw. == Mga Tauhan == ==== Mga Pangunahing Tauhan ==== Chayong - Siya ang asawa ni Teryo na ninais na baguhin ang isip ng asawa upang hindi ito mapahamak at upang hindi madamay ang kanilang mga anak sa hinaharap. Mahina na ang kanyang katawan dahil sa sakit at gutom, dagdag pa nito ang palagiang pagsipsip ng gatas ng kanyang anak na si Totoy at kawalan ng pera pampagamot. Teryo - Siya ang kabiyak ni Chayong na napilitang magnakaw mula sa isa sa mga bisita ng kasalan upang may maipantawid-gutom sa kanyang mag-anak. ==== Mga Sekondaryang Tauhan ==== Mayamang Babae - Siya ang sikat na babaeng nalalathala sa mga pahayagan na laging labas-pasok ng bansa. Siya rin ang naging target ni Teryo dahil sa nakakasilaw niyang mga brilyante, mga alahas at ang malaking bulto ng perang papel sa kanyang bag. == Mga Paksa At Tema == ==== Tema ==== "Lahat ng bagay ay may kapallit" Mabuti man ang hangarin ni Teryo sa pagnanakaw ng pera mula sa babaeng mayamang bisita ng kasalan, hindi pa rin maikakaila na masama ang kanyang ginawa at tulad nga ng mga kinasusuklaman niyang makapangyarihan, nakuha ni Teryo ang perang pambili ng pagkain mula sa maruming gawain at hindi pinaghirapan. Bilang kapalit sa kanyang kasalanan, sinalubong siya buhat sa kaniyang pamimili ng kanyang asawang wala ng buhay habang sinisipsip ni Totoy ang tigang na suso ng kanyang ina. ==== Paksa ==== ''Gender Roles sa Tahanan'' Ipinakita sa kuwento ang kumbensiyonal na paghahati ng trabaho sa buong mag-anak kung saan ang ama na si Teryo ang maghahanapbuhay upang may maipanggastos sa mag-anak, at si Chayong na ina ang mag-aalaga at magbabantay sa kanilang mga anak. Malinaw din ang pagiging dominante ng haligi sa pagpapasya ukol sa kahit anong bagay na may kinalaman sa kanilang mag-anak kaysa sa ilaw ng tahanan. ''Kahirapan'' Malaking problema ang kinaharap ng mga tauhan sa istorya dahil sa kawalan ng maayos na trabaho at kakulangan sa mabuting serbisyong pampubliko tulad ng mga pagamutang-bayan, botika at mga paaralan. Idagdag pa sa problema ng mag-anak ang hindi matatapos-tapos na isyu ng kurakot na makapangyarihan at mapanlamang na mayayaman na di man tahasang sinabi sa kuwento ay mahihinuha naman dahil sa matinding pagkagalit ni Teryo sa kanila.<br /> == <big>'''Dahong-palay, Timbubuli at Bubuyog'''</big> == == Buod == Umikot ang kalahati ng kuwento sa mga pagbabalik-tanaw ni Ka Tentay sa mga pag-uusap nila ng iba pang mga tauhan tungkol sa mga kakaibang pangyayari sa kanilan mga katawan. Sa bawat pakikipag-usap ay pilit na ipinapaliwanag ng manggagamot ang dahilan ng bawat sakit at ang mga maaaring maging lunas nito. Mula sa panganganak, pagkakaroon ng beri-beri, luslos, sakit sa isip at maging sa pagtatanggal ng tinik sa lalamunan ay nagawang bigyan ng kaunting paliwanag ni Ka Tentay sa kanyang mga kabaryo sa Bugyon. Ngunit biglang natigil ang kanyang pagmumunimuni ng may mapansin siyang kumpol ng mga tao at dagling kinabahan dahil baka may dudukutin na naman ang mga nagpapanggap na [[Hukbalahap]] mula sa isa sa kanila. Habang napapaisip ay lumapit sa kanya si Lusing upang sabihing kukunin sina Kuring, Kardo at Tandang Potong upang pahirapan at paaminin sa mga kasalanan nila sa buong bayan. Maraming pamilya ang galit sa kanilang tatlo dahil sila umano ang kumulam sa mga nagkaroon ng iba't ibang karamdaman sa katawan, na siya namang pinabulaanan ni Ka Tentay sa kanyang sarili. Di pa nagtagal ay agad may tumakbong lalaki mula sa tabing-ilog kung saan dinala ang tatlo at sinabing umamin na ang mag-anak matapos ibitin ang dalaga at hagupitin ang dalawang lalaki. Dagdag pa niyang sinabi na si Kuring ang may hawak ng bubuyog, so Kardo ang sa dahong-palay habang timbubuli ang kay Tandang Potong at nangako ang tatlo pagagalingin ang lahat ng may karamdaman sa kanilang lugar, na siya namang nagbigay-kirot sa puso ni Ka Tentay. == Mga Tauhan == ==== Mga Pangunahing Tauhan ==== Ka Tentay - Siya ang pinakahindi naniniwala sa mga pamahiin at sabi-sabi sa Bugyon at laging nilalapitan ng mga tao kapag merong silang kakaibang nararamdaman sa kanilang katawan. Lubos ang pagkaawa niya sa tatlong napagbintangang mangkukulam, ngunit mas naaawa siya sa mga taga-Bugyon dahil tila hindi pa nadidilaan ng teknolohiya at pag-unlad ang liblib nilang lugar. ==== Mga Sekondaryang Tauhan ==== Kuring - Ang dalagang anak ni Tandang Potong at umaming siya ang may hawak ng bubuyog na dahilan kung bakit "laging may bumubulong" kay Ka Atring. Dinala siya sa tabing-ilog at saka ibinitin ng patiwarik bago umamin sa kasalanang pangkukulam sa mga taong may karamdaman. Kardo - Ang lalaking anak ni Tandang Popong at umaming siya ang naghawak sa dahong-palay matapos paglalatiguhin ng maraming beses sa tabing-ilog. Inilarawan siya bilang nasa kasibulan siya ng kanyang buhay. Tandang Popong - Siya ang pangalawang kuniha mula sa kanilang tahanan upang paaminin at parusahan ng kanilang mga kapitbahay dahil sa salang pangkukulam. Matapos hagupitin ay umaming siya ang mayhawak ng tambubuli at nangako rin na gagamutin ang mga biktima ng kanilang pangkukulam. Lusing - Siya ang nagkuwento kay Ka Tentay tungkol sa magaganap na paghuli at pagpapaamin kina Kuring, Kardo at Tandang Potong. Inilapit niya kay Ka Tentay ang nararanasang pamamanas at mabilis na pagkapagod na daglian namang ipinaliwanag ng huli ang dahilan at lunas ng sakit niyang beriberi. Tomas - Isa siya sa mga lumapit kay Ka Tentay upang malaman ang dahilan ng paglaki ng kanyang bayag. Muli ay ipinaliwanag ni Ka Tentay sa kanya ang ibig sabihin ng luslos at sinabi sa lalaki ang mga bagay na dapat niyang iwasang gawin, tulad ng pagbubuhat ng mabibigat na bagay. Kanor - Siya ang ama ng batang naiwanan ng tinik sa lalamunan at namangha sa husay ni Ka Tentay na magtanggal ng tinik gamit ang isang pang-ipit. == Mga Paksa at Tema == === Tema === "Walang pag-unlad na matatamasa kung pulos paurong at nakakulong ang pag-iisip ng mga tao sa isang lugar" Ang mga tao sa Bugyon ay naniniwala na kagagawan ng mahika at pangkukulam ang pagkakaroon ng diperensiya ng isang tao at naniniwala si Ka Tentay na matagal pa bago mag-umaga sa bayang ito dahil sa uri ng pag-iisip ng mga tao roon at dahil sa kawalan ng maayos na daan papuntang Bugyon. === Paksa === ''Sekswal na Pang-aabuso'' Hindi man ganoon katindi ang ginawa kay Kuring, masasabing sekswal na pang-aabuso pa rin ang nangyari sa kanya noong siya ay ibinitin patiwarik at hinayaang pagpyestahan ng mga mata ng mga lalaki ang kanyang katawan. ''Kakulangan sa Serbisyong Medikal'' Napagbuntungan ng sisi ang tatlo pinahirapan dahil sa kakulangan ng medikal na serbisyo't kaalaman sa lugar. Hindi madali para kay Ka Tentay ang pagpapaliwanag sa mga tao tungkol sa mga sakit na kanilang nararanasan dahil kulang din siya sa gamit at hindi pa ganoon kabukas ang isipan ng mga tao sa siyensiya.<br /> == '''Mga Sanggunian''' == * Agoncillo, Anacleta Villacorta.''Maiikling kuwento at sanaysay ng 3'' / by Anacleta Villacorta-Agoncillo, Genoveva Edroza-Matute, Liwayway A. Arceo ; Gloria Villaraza Guzman, patnugot at tagasuri.Manila : Rex Book Store, 1988. {{Uncategorized}} iytk87dn0fpx33bdykmx7aj2uh0l3aw 0 162094 2204126 2198957 2026-04-22T06:58:09Z GinawaSaHapon 102500 Inilipat ni GinawaSaHapon ang pahinang [[Katinig na papigil]] sa [[Katinig na pasara]]: mas ginagamit na salin 2198957 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatiliihin ang paggamit sa tuldik sa unang banggit ng paksa. -->{{IPA notice}} Sa [[ponetika]], '''katínig na papigíl''' (o '''pabugá'''), '''plosíbo''', o '''plówsib''' ang [[Oklusibong katinig|oklusibong]] [[katinig]] na nabubuo sa pamamagitan ng pagpigil sa paglabas ng hangin sa [[bibig]]. Maaaring magmula ang pagpigil na ito sa [[dulo ng dila]] (upang mabuo ang {{IPA|[t]}} at {{IPA|[d]}}), ang mismong [[dila]] (upang mabuo ang {{IPA|[k]}} at {{IPA|[g]}}), [[Labi (anatomiya)|labi]] (upang mabuo ang {{IPA|[p]}} at {{IPA|[b]}}), o sa [[tagukan]] (upang mabuo ang {{IPA|[ʔ]}}). Bagamat parehong pumipigil, nagkakaiba ito sa mga [[katinig na pailong]] dahil sa paglabas ng hangin sa ilong upang mabuo ang mga ito, gayundin sa mga [[Prikatibo|katinig na palatak]], kung saan bahagya lamang ang pagpigil sa paglabas ng hangin sa bibig. Lahat ng mga likas na wika sa mundo ay may mga katinig na papigil. May siyam na katinig na papigil sa [[wikang Tagalog]]: ang mga pares na {{Ipa|[p b t d k g]}} na makikita sa mga salitang ''palaka'', ''bata'', ''talino'', ''daan'', ''kalapati'', at ''gatas'', ang [[impit]] {{Ipa|[ʔ]}} na sinusulat bilang isang [[gitling]] (''pag-ibig'') o wala (''akda''), at ang pares na {{Ipa|[t͡ʃ d͡ʒ]}} na walang kaakibat na titik ngunit makikita sa mga salitang tulad ng ''tiyan'' at ''diyaryo''. == Artikulasyon == Madalas na sinusuri ang isang katinig na papigil sa tatlong bahagi: ang ''paglapit'' ng dalawang artikulador sa isa't-isa, ang ''pagpigil'' kung saan pinipigilan ng parehong artikulador ang paglabas ng hangin, at ang ''pagbuga'' kung saan naghihiwalay naman ang dalawang artikulador upang mabuga ang hangin.<ref>{{cite book |last1=Collins |first1=Beverly |title=Practical Phonetics and Phonology: A Resource Book for Students |last2=Mees |first2=Inger M. |publisher=Routledge |year=2013 |isbn=978-0-415-50650-2 |edition=3 |pages=85–6|language=en|trans-title=Praktikal na Ponetika at Ponolohiya: Sangguniang Aklat para sa mga Mag-aaral}}</ref> Tanging ang pagpigil ang kailangan para masabing isa itong katinig na papigil. Maaaring walang maganap na paglapit ng dalawang artikulador kung may katinig na na nabuo sa parehong [[lugar ng artikulasyon]] tulad halimbawa sa salitang ''bantay''. Sa ilang mga wika kagaya ng [[wikang Malay]] at [[Wikang Biyetnames|Biyetnames]], walang maririnig na pagbuga ng hangin sa mga katinig na papigil para sa mga katinig sa dulo ng isang salita, kahit na may katabi itong [[patinig]]. == Wika == May mga katinig na papigil ang lahat ng mga likas na wika sa mundo, at karamihan sa mga ito ay kahit papaano'y may {{IPA|[p]}}, {{Ipa|[t]}}, at {{Ipa|[k]}}. Gayunpaman, may mga ilang wika na hindi ganito ang kaso: halimbawa, walang {{Ipa|[t]}} sa [[wikang Samoano]], habang wala namang {{IPA|[p]}} ang [[Wikang Arabe|wikang Arabo]] gayundin sa mga [[wikang Mohawk]] at [[Wikang Tseroki|Cherokee]] sa Hilagang Amerika. Samantala, {{Ipa|[ʔ]}} ang natatanging katinig na papigil sa ponolohiya ng [[Wikang Gadsup|wikang Ontena Gadsup]] sa [[Papua New Guinea|Papua Nueva Ginea]],<ref>{{cite web |title=Organised Phonology Data - Gadsup ( Ontena dialect) Language [GAJ] - Eastern Highlands Province |trans-title=Organisadong Datos sa Ponolohiya – Wikang Gadsup (dayalektong Ontena) [GAJ] – Lalawigan ng Silangang Highlands |url=https://www.sil.org/system/files/reapdata/14/55/28/145528924996124292827377513229587788840/Gadsup_Ontena.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220308155324/https://www.sil.org/system/files/reapdata/14/55/28/145528924996124292827377513229587788840/Gadsup_Ontena.pdf |archive-date=2022-03-08 |website=[[SIL International]] |language=en}}</ref> habang natatangi naman ang [[wikang Yanyuwa]] sa hilagang Australia sa taglay nitong pitong katinig na papigil sa pitong magkakaiba lugar ng artikulasyon {{Ipa|[b d̪ d ḏ ɖ ɡ̟ ɡ̠]}}, ang pinakamarami para sa kahit anong likas na wika sa mundo.<ref>{{cite web |title=Yanuyuwa |url=http://phonetics.ucla.edu/appendix/languages/yanuya/yanuwa.html |website=UCLA Phonetics Lab Data |publisher=University of California, Los Angeles |language=en}}</ref> == Uri == Ipinapakita sa susunod na talahanayan sa baba ang mga katinig na pailong na may sariling karakter sa [[Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto]] (IPA). === Pulmonikong katinig === Para sa bawat pares, nasa taas ang [[Tunog (ponetika)|matunog]] habang nasa baba naman ang di-matunog na anyo ng katinig. {{table alignment}} {| class="wikitable defaultcenter" ! rowspan="2" |Pangalan ! rowspan="2" |IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | rowspan="2" |[[Katinig na papigil sa parehong labi]] |{{Big|{{IPA link|p|audio=yes}}}} | rowspan="2" |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |pato |{{IPA|[paˈto]}} |- |{{Big|{{IPA link|b|audio=yes}}}} | colspan="2" |buto |{{IPA|[buto]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na papigil sa labi-ngipin]] |{{Big|{{IPA link|p̪|audio=yes}}}} |[[Wikang Griyego|Griyego]] |{{Lang|el|σάπφειρος}} {{Lang|el-Latn|sáppheiros}} |'sapiro' |{{IPA|[ˈsap̪firo̞s̠]}} |- |{{Big|{{IPA link|b̪|audio=yes}}}} |[[Wikang Ibanag|Ibanag]] |{{Lang|ibg|bavi}} |'baboy' |{{IPA|[bab̪ᵛiː]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na papigil sa labi-dila]] |{{Big|{{IPA link|t̼|audio=yes}}}} |[[Wikang Tangoa|Tangoa]] |{{Lang|tgp|p̈ep̈e}} |'paruparo' |{{Ipa|[t̼et̼e]}} |- |{{Big|{{IPA link|d̼|audio=yes}}}} |[[Wikang Vao|Vao]] |? |'pating' |{{Ipa|[ⁿ̼d̼aɣo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na papigil sa labi't gilagid]] |{{Big|{{IPA link|t͡p|audio=yes}}}} |[[Wikang Nzema|Nzema]] |{{Lang|nzi|pi}} |'kumapal' |{{IPA|[t͡piʔ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|d͡b}}}} |[[Wikang Abkhaz|Abkhaz]] |{{Lang|ab|адәқьан}} {{Lang|ab-Latn|adəkʼan}} |'tindahan' |{{IPA|[ad͡bəkʰʲan]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na papigil sa labi't dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʈ͡p}}}} | rowspan="2" |[[Wikang Yele|Yele]] |{{Lang|yle|dp꞉u}} |'kayong dalawa' |{{IPA|[ʈ͡pũ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɖ͡b}}}} |{{Lang|yle|dpênêdpênê}} |'pag-ubo' |{{IPA|[ʈ͡pəɳəɖ͡bəɳə]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na papigil sa labi't ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|k͡p}}}} |[[Wikang Igbo|Igbo]] |{{Lang|ig|kpọ́}} |'tawag' |{{IPA|[k͡pɔ́]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɡ͡b}}}} |[[Wikang Yoruba|Yoruba]] |{{Lang|yo|gbogbo}} |'lahat' |{{IPA|[ɡ͡boɡ͡bo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na papigil sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|t̪}}}} |[[Wikang Tseko|Tseko]] |{{Lang|cs|toto}} |'ito' |{{IPA|[ˈt̪ot̪o]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|d̪}}}} |[[Wikang Irlandes|Irlandes]] |{{Lang|ga|dorcha}} |'madilim' |{{IPA|[ˈd̪ˠɔɾˠəxə]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na papigil sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|t}}}} | rowspan="2" |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |matamis |{{IPA|[mɐtɐˈmis]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|d}}}} | colspan="2" |dalaga |{{IPA|[dɐˈlaɰɐ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na papigil sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʈ}}}} |[[Wikang Habanes|Habanes]] |{{Lang|jv|bathang}} |'bangkay' |{{Ipa|[baʈaŋ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɖ}}}} |[[Wikang Suweko|Suweko]] |{{Lang|su|nord}} |'hilaga' |{{IPA|[nuːɖ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na papigil sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|c}}}} |[[Wikang Turko|Turko]] |{{Lang|tr|köy}} |'pamayanan' |{{IPA|[cʰœj̊ʷ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɟ}}}} |[[Wikang Latbiyano|Latbiyano]] |{{Lang|lv|ģimene}} |'pamilya' |{{IPA|[ˈɟime̞ne̞]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na papigil sa ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|k}}}} | rowspan="2" |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |kuto |{{IPA|[ˈkuto]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|g}}}} | colspan="2" |gulo |{{IPA|[ɡulɔ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na papigil sa tilao]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|q}}}} |[[Wikang Arabe|Arabo]] |{{Lang|ar|قـط}} {{Lang|ar-Latn|qiṭṭ}} |'pusa' |{{IPA|[qitˤː]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɢ}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (Australia) |{{Lang|en|gaudy}} |'mayabang' |{{IPA|[ˈɡ̠oːɾi]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na papigil sa tilao't tagukan]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|q͡ʡ}}}} |[[Wikang Somali|Somali]] |{{Lang|so|qiiq}} |'umusok' |{{IPA|[q͡ʡíìq͡ʡ]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na papigil sa tilao't labi]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|q͡p}}}} |[[Wikang Iha|Iha]] |{{Lang|ihp|kpohi}} |'mabuti' |{{IPA|[q͡pohi]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na papigil sa lalaugan]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʡ}}}} |[[Wikang Archi|Archi]] |{{Lang|aqc|гӀарз}} {{Lang|aqc-Latn|g'arz}} |'reklamo' |{{IPA|[ʡarz]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Impit]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʔ}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |akda |{{IPA|[ʔɐkˈd̪aʔ]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |} === Di-pulmonikong katinig === {{table alignment}} {| class="wikitable defaultcenter" ! rowspan="2" |Pangalan ! rowspan="2" |IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- |[[Palabas na katinig na papigil sa parehong labi]] |{{Big|{{IPA link|pʼ|audio=yes}}}} |[[Wikang Ubykh|Ubykh]] |{{Lang|uby|wıp'ts'e}} |'pangalan mo' |{{IPA|[wɨpʼtsʼɜ]}} |- |[[Palabas na katinig na papigil sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|tʼ|audio=yes}}}} |[[Wikang Navajo|Navajo]] |{{Lang|nv|yáʼátʼééh}} |'kamusta' |{{IPA|[jáʔátʼɛ́ːh]}} |- |[[Palabas na katinig na papigil sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|ʈʼ|audio=yes}}}} |[[Wikang Yokuts|Yokuts]] |{{Lang|yok|ṭʼa∙yʼ}} |'ilalim ng balahibo' (ng ibon) |{{IPA|[ʈʼaːjˀ]}} |- |[[Palabas na katinig na papigil sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|cʼ|audio=yes}}}} |[[Wikang Hausa|Hausa]] |? |'damo' |{{IPA|[cʼaːɽa]}} |- |[[Palabas na katinig na papigil sa ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|kʼ|audio=yes}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] ([[Gales]]) |{{Lang|en|back}} |'likod' |{{IPA|[bækʼ]}} |- |[[Palabas na katinig na papigil sa tilao]] |{{Big|{{IPA link|qʼ|audio=yes}}}} |[[Wikang Quechua|Quechua]] |{{Lang|qu|q'illu}} |'dilaw' |{{IPA|[qʼɛʎʊ]}} |} == Sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Paraan ng artikulasyon]] [[Kategorya:Mga katinig]] 2nb49c7l4a53d6mbyy0pwzdx5bbdust 2204129 2204126 2026-04-22T07:03:30Z GinawaSaHapon 102500 2204129 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatiliihin ang paggamit sa tuldik sa unang banggit ng paksa. -->{{IPA notice}} Sa [[ponetika]], '''katínig na pasará''' o '''plosíbo''' ang [[Oklusibong katinig|oklusibong]] [[katinig]] na nabubuo sa pamamagitan ng pagpigil sa paglabas ng hangin sa [[bibig]]. Maaaring magmula ang pagpigil na ito sa [[dulo ng dila]] (upang mabuo ang {{IPA|[t]}} at {{IPA|[d]}}), ang mismong [[dila]] (upang mabuo ang {{IPA|[k]}} at {{IPA|[g]}}), [[Labi (anatomiya)|labi]] (upang mabuo ang {{IPA|[p]}} at {{IPA|[b]}}), o sa [[tagukan]] (upang mabuo ang {{IPA|[ʔ]}}). Bagamat parehong pumipigil, nagkakaiba ito sa mga [[katinig na pailong]] dahil sa paglabas ng hangin sa ilong upang mabuo ang mga ito, gayundin sa mga [[Prikatibo|katinig na palatak]], kung saan bahagya lamang ang pagpigil sa paglabas ng hangin sa bibig. Lahat ng mga likas na wika sa mundo ay may mga katinig na pasara. May siyam na katinig na pasara sa [[wikang Tagalog]]: ang mga pares na {{Ipa|[p b t d k g]}} na makikita sa mga salitang ''palaka'', ''bata'', ''talino'', ''daan'', ''kalapati'', at ''gatas'', ang [[impit]] {{Ipa|[ʔ]}} na sinusulat bilang isang [[gitling]] (''pag-ibig'') o wala (''akda''), at ang pares na {{Ipa|[t͡ʃ d͡ʒ]}} na walang kaakibat na titik ngunit makikita sa mga salitang tulad ng ''tiyan'' at ''diyaryo''. == Artikulasyon == Madalas na sinusuri ang isang katinig na pasara sa tatlong bahagi: ang ''paglapit'' ng dalawang artikulador sa isa't-isa, ang ''pagpigil'' kung saan pinipigilan ng parehong artikulador ang paglabas ng hangin, at ang ''pagbuga'' kung saan naghihiwalay naman ang dalawang artikulador upang mabuga ang hangin.<ref>{{cite book |last1=Collins |first1=Beverly |title=Practical Phonetics and Phonology: A Resource Book for Students |last2=Mees |first2=Inger M. |publisher=Routledge |year=2013 |isbn=978-0-415-50650-2 |edition=3 |pages=85–6|language=en|trans-title=Praktikal na Ponetika at Ponolohiya: Sangguniang Aklat para sa mga Mag-aaral}}</ref> Tanging ang pagpigil ang kailangan para masabing isa itong katinig na pasara. Maaaring walang maganap na paglapit ng dalawang artikulador kung may katinig na na nabuo sa parehong [[lugar ng artikulasyon]] tulad halimbawa sa salitang ''bantay''. Sa ilang mga wika kagaya ng [[wikang Malay]] at [[Wikang Biyetnames|Biyetnames]], walang maririnig na pagbuga ng hangin sa mga katinig na pasara para sa mga katinig sa dulo ng isang salita, kahit na may katabi itong [[patinig]]. == Wika == May mga katinig na pasara ang lahat ng mga likas na wika sa mundo, at karamihan sa mga ito ay kahit papaano'y may {{IPA|[p]}}, {{Ipa|[t]}}, at {{Ipa|[k]}}. Gayunpaman, may mga ilang wika na hindi ganito ang kaso: halimbawa, walang {{Ipa|[t]}} sa [[wikang Samoano]], habang wala namang {{IPA|[p]}} ang [[Wikang Arabe|wikang Arabo]] gayundin sa mga [[wikang Mohawk]] at [[Wikang Tseroki|Cherokee]] sa Hilagang Amerika. Samantala, {{Ipa|[ʔ]}} ang natatanging katinig na pasara sa ponolohiya ng [[Wikang Gadsup|wikang Ontena Gadsup]] sa [[Papua New Guinea|Papua Nueva Ginea]],<ref>{{cite web |title=Organised Phonology Data - Gadsup ( Ontena dialect) Language [GAJ] - Eastern Highlands Province |trans-title=Organisadong Datos sa Ponolohiya – Wikang Gadsup (dayalektong Ontena) [GAJ] – Lalawigan ng Silangang Highlands |url=https://www.sil.org/system/files/reapdata/14/55/28/145528924996124292827377513229587788840/Gadsup_Ontena.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220308155324/https://www.sil.org/system/files/reapdata/14/55/28/145528924996124292827377513229587788840/Gadsup_Ontena.pdf |archive-date=2022-03-08 |website=[[SIL International]] |language=en}}</ref> habang natatangi naman ang [[wikang Yanyuwa]] sa hilagang Australia sa taglay nitong pitong katinig na pasara sa pitong magkakaiba lugar ng artikulasyon {{Ipa|[b d̪ d ḏ ɖ ɡ̟ ɡ̠]}}, ang pinakamarami para sa kahit anong likas na wika sa mundo.<ref>{{cite web |title=Yanuyuwa |url=http://phonetics.ucla.edu/appendix/languages/yanuya/yanuwa.html |website=UCLA Phonetics Lab Data |publisher=University of California, Los Angeles |language=en}}</ref> == Uri == Ipinapakita sa susunod na talahanayan sa baba ang mga katinig na pailong na may sariling karakter sa [[Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto]] (IPA). === Pulmonikong katinig === Para sa bawat pares, nasa taas ang [[Tunog (ponetika)|matunog]] habang nasa baba naman ang di-matunog na anyo ng katinig. {{table alignment}} {| class="wikitable defaultcenter" ! rowspan="2" |Pangalan ! rowspan="2" |IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasara sa parehong labi]] |{{Big|{{IPA link|p|audio=yes}}}} | rowspan="2" |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |pato |{{IPA|[paˈto]}} |- |{{Big|{{IPA link|b|audio=yes}}}} | colspan="2" |buto |{{IPA|[buto]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasara sa labi-ngipin]] |{{Big|{{IPA link|p̪|audio=yes}}}} |[[Wikang Griyego|Griyego]] |{{Lang|el|σάπφειρος}} {{Lang|el-Latn|sáppheiros}} |'sapiro' |{{IPA|[ˈsap̪firo̞s̠]}} |- |{{Big|{{IPA link|b̪|audio=yes}}}} |[[Wikang Ibanag|Ibanag]] |{{Lang|ibg|bavi}} |'baboy' |{{IPA|[bab̪ᵛiː]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasara sa labi-dila]] |{{Big|{{IPA link|t̼|audio=yes}}}} |[[Wikang Tangoa|Tangoa]] |{{Lang|tgp|p̈ep̈e}} |'paruparo' |{{Ipa|[t̼et̼e]}} |- |{{Big|{{IPA link|d̼|audio=yes}}}} |[[Wikang Vao|Vao]] |? |'pating' |{{Ipa|[ⁿ̼d̼aɣo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasara sa labi't gilagid]] |{{Big|{{IPA link|t͡p|audio=yes}}}} |[[Wikang Nzema|Nzema]] |{{Lang|nzi|pi}} |'kumapal' |{{IPA|[t͡piʔ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|d͡b}}}} |[[Wikang Abkhaz|Abkhaz]] |{{Lang|ab|адәқьан}} {{Lang|ab-Latn|adəkʼan}} |'tindahan' |{{IPA|[ad͡bəkʰʲan]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasara sa labi't dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʈ͡p}}}} | rowspan="2" |[[Wikang Yele|Yele]] |{{Lang|yle|dp꞉u}} |'kayong dalawa' |{{IPA|[ʈ͡pũ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɖ͡b}}}} |{{Lang|yle|dpênêdpênê}} |'pag-ubo' |{{IPA|[ʈ͡pəɳəɖ͡bəɳə]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasara sa labi't ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|k͡p}}}} |[[Wikang Igbo|Igbo]] |{{Lang|ig|kpọ́}} |'tawag' |{{IPA|[k͡pɔ́]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɡ͡b}}}} |[[Wikang Yoruba|Yoruba]] |{{Lang|yo|gbogbo}} |'lahat' |{{IPA|[ɡ͡boɡ͡bo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasara sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|t̪}}}} |[[Wikang Tseko|Tseko]] |{{Lang|cs|toto}} |'ito' |{{IPA|[ˈt̪ot̪o]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|d̪}}}} |[[Wikang Irlandes|Irlandes]] |{{Lang|ga|dorcha}} |'madilim' |{{IPA|[ˈd̪ˠɔɾˠəxə]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasara sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|t}}}} | rowspan="2" |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |matamis |{{IPA|[mɐtɐˈmis]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|d}}}} | colspan="2" |dalaga |{{IPA|[dɐˈlaɰɐ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasara sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʈ}}}} |[[Wikang Habanes|Habanes]] |{{Lang|jv|bathang}} |'bangkay' |{{Ipa|[baʈaŋ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɖ}}}} |[[Wikang Suweko|Suweko]] |{{Lang|su|nord}} |'hilaga' |{{IPA|[nuːɖ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasara sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|c}}}} |[[Wikang Turko|Turko]] |{{Lang|tr|köy}} |'pamayanan' |{{IPA|[cʰœj̊ʷ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɟ}}}} |[[Wikang Latbiyano|Latbiyano]] |{{Lang|lv|ģimene}} |'pamilya' |{{IPA|[ˈɟime̞ne̞]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasara sa ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|k}}}} | rowspan="2" |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |kuto |{{IPA|[ˈkuto]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|g}}}} | colspan="2" |gulo |{{IPA|[ɡulɔ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasara sa tilao]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|q}}}} |[[Wikang Arabe|Arabo]] |{{Lang|ar|قـط}} {{Lang|ar-Latn|qiṭṭ}} |'pusa' |{{IPA|[qitˤː]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɢ}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (Australia) |{{Lang|en|gaudy}} |'mayabang' |{{IPA|[ˈɡ̠oːɾi]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasara sa tilao't tagukan]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|q͡ʡ}}}} |[[Wikang Somali|Somali]] |{{Lang|so|qiiq}} |'umusok' |{{IPA|[q͡ʡíìq͡ʡ]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasara sa tilao't labi]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|q͡p}}}} |[[Wikang Iha|Iha]] |{{Lang|ihp|kpohi}} |'mabuti' |{{IPA|[q͡pohi]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasara sa lalaugan]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʡ}}}} |[[Wikang Archi|Archi]] |{{Lang|aqc|гӀарз}} {{Lang|aqc-Latn|g'arz}} |'reklamo' |{{IPA|[ʡarz]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Impit]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʔ}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |akda |{{IPA|[ʔɐkˈd̪aʔ]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |} === Di-pulmonikong katinig === {{table alignment}} {| class="wikitable defaultcenter" ! rowspan="2" |Pangalan ! rowspan="2" |IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- |[[Palabas na katinig na pasara sa parehong labi]] |{{Big|{{IPA link|pʼ|audio=yes}}}} |[[Wikang Ubykh|Ubykh]] |{{Lang|uby|wıp'ts'e}} |'pangalan mo' |{{IPA|[wɨpʼtsʼɜ]}} |- |[[Palabas na katinig na pasara sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|tʼ|audio=yes}}}} |[[Wikang Navajo|Navajo]] |{{Lang|nv|yáʼátʼééh}} |'kamusta' |{{IPA|[jáʔátʼɛ́ːh]}} |- |[[Palabas na katinig na pasara sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|ʈʼ|audio=yes}}}} |[[Wikang Yokuts|Yokuts]] |{{Lang|yok|ṭʼa∙yʼ}} |'ilalim ng balahibo' (ng ibon) |{{IPA|[ʈʼaːjˀ]}} |- |[[Palabas na katinig na pasara sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|cʼ|audio=yes}}}} |[[Wikang Hausa|Hausa]] |? |'damo' |{{IPA|[cʼaːɽa]}} |- |[[Palabas na katinig na pasara sa ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|kʼ|audio=yes}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] ([[Gales]]) |{{Lang|en|back}} |'likod' |{{IPA|[bækʼ]}} |- |[[Palabas na katinig na pasara sa tilao]] |{{Big|{{IPA link|qʼ|audio=yes}}}} |[[Wikang Quechua|Quechua]] |{{Lang|qu|q'illu}} |'dilaw' |{{IPA|[qʼɛʎʊ]}} |} == Sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Paraan ng artikulasyon]] [[Kategorya:Mga katinig]] j35aegjrbg01uav3t8mdbxphw6lemp2 0 162142 2204139 2016484 2026-04-22T07:41:03Z GinawaSaHapon 102500 Inilipat ni GinawaSaHapon ang pahinang [[Katinig na aprikado]] sa [[Katinig na pasara-sutsot]] 2016484 wikitext text/x-wiki {{dead end|date=Setyembre 2011}} {{copyedit|date=Setyembre 2011}} Ang '''aprikadong katinig''' (Ingles: ''affricate consonant'') ay isang paraan ng artikulasyon ng tunog (''manner of articulation''). Ang mga afrikeyt ay kadalasang nagsisimula bilang plosibo o pigil at natatapos na frikatib o maalingasngas. Ibig sabihin para malikha ang mga tunog na ito ay kailangang magsimula muna sa tuluyang pagharang ng hangin gamit ang alinmang bahagi ng bibig, at pagkatapos ay unti unting pagbukas nito upang makalikha ng maliit na siwang kung saan mabubuga ang hangin upang makalikha ng ma-ugong na tunog. Masasabing walang taal na salita sa wikang Tagalog na may afrikeyt. Ngunit sa ilang wika sa Kordilyera ay may tunog na /tʃ/. Ang tunog na /tʃ/ ay nalilikha sa pamamagitan ng paglapat ng dulo ng dila sa unahang bahagi ng bubong ng bibig, pagkatapos ng ngipin (''alveola'') at unti-unting paglikha ng siwang dito upang makadaloy ang hangin at lumikha ng isang maugong na tunog. Ang ilan pang halimbawa ng afrikeyt ay ang tunog na /dʒ/ sa wikang Ingles. Hal. gem “hiyas” /dʒEm/ Mayroon ding tunog na /ʨ/ and /ʥ/ sa wikang Mandarin. Hal. 周 “chou” /ʨo/ at 粥 “zhou” /ʥo/ Sa kasalukuyan, dahil sa impluwensiya ng mga wikang may afrikeyt, partikular ang wikang Ingles at Espanyol, ang ilang mga salitang Filipino na may sequence na: /d/ o /t/ + /i/ + semivowel na /j/, na kadalasang nililimbag bilang diy- o tiy- (hal. diyan “there”, tiyan “tummy”) ay binibigkas na may afrikeyt. i.e. diyan /dijan/ --&gt; /dʒan/ at tiyan /tijan/ --&gt; /tʃan/ Ang tawag sa penomenon na ito ng pagpapalit patungong afrikeyt ay ''affrication''. Ang tawag naman sa kabaligtarang penomenon kung saan ang afrikeyt na tunog ay nasisingitan ng patinig ay ''deaprikasyon''. [[Kategorya:Bigkas]] [[Kategorya:Wika]] [[Kategorya:Mga katinig]] {{stub}} tvyqty9w6n8kxvmhaklk9de6gobd4el 2204141 2204139 2026-04-22T07:41:45Z GinawaSaHapon 102500 aaysuin na 2204141 wikitext text/x-wiki {{Kinukumpuni}} Ang '''aprikadong katinig''' (Ingles: ''affricate consonant'') ay isang paraan ng artikulasyon ng tunog (''manner of articulation''). Ang mga afrikeyt ay kadalasang nagsisimula bilang plosibo o pigil at natatapos na frikatib o maalingasngas. Ibig sabihin para malikha ang mga tunog na ito ay kailangang magsimula muna sa tuluyang pagharang ng hangin gamit ang alinmang bahagi ng bibig, at pagkatapos ay unti unting pagbukas nito upang makalikha ng maliit na siwang kung saan mabubuga ang hangin upang makalikha ng ma-ugong na tunog. Masasabing walang taal na salita sa wikang Tagalog na may afrikeyt. Ngunit sa ilang wika sa Kordilyera ay may tunog na /tʃ/. Ang tunog na /tʃ/ ay nalilikha sa pamamagitan ng paglapat ng dulo ng dila sa unahang bahagi ng bubong ng bibig, pagkatapos ng ngipin (''alveola'') at unti-unting paglikha ng siwang dito upang makadaloy ang hangin at lumikha ng isang maugong na tunog. Ang ilan pang halimbawa ng afrikeyt ay ang tunog na /dʒ/ sa wikang Ingles. Hal. gem “hiyas” /dʒEm/ Mayroon ding tunog na /ʨ/ and /ʥ/ sa wikang Mandarin. Hal. 周 “chou” /ʨo/ at 粥 “zhou” /ʥo/ Sa kasalukuyan, dahil sa impluwensiya ng mga wikang may afrikeyt, partikular ang wikang Ingles at Espanyol, ang ilang mga salitang Filipino na may sequence na: /d/ o /t/ + /i/ + semivowel na /j/, na kadalasang nililimbag bilang diy- o tiy- (hal. diyan “there”, tiyan “tummy”) ay binibigkas na may afrikeyt. i.e. diyan /dijan/ --&gt; /dʒan/ at tiyan /tijan/ --&gt; /tʃan/ Ang tawag sa penomenon na ito ng pagpapalit patungong afrikeyt ay ''affrication''. Ang tawag naman sa kabaligtarang penomenon kung saan ang afrikeyt na tunog ay nasisingitan ng patinig ay ''deaprikasyon''. [[Kategorya:Bigkas]] [[Kategorya:Wika]] [[Kategorya:Mga katinig]] {{stub}} g18g5ks5lllnpkiapp57p2lg38m1vod 2204151 2204141 2026-04-22T08:46:43Z GinawaSaHapon 102500 2204151 wikitext text/x-wiki {{Kinukumpuni}} {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit sa mga tuldik sa unang banggit ng paksa. --> [[Kategorya:Bigkas]] [[Kategorya:Wika]] [[Kategorya:Mga katinig]] {{IPA notice}} '''Katínig na pasará-sutsót''' o '''aprikádo''' ang [[katinig]] na nagsisimula bilang isang [[katinig na pasara]] at nagtatapos bilang [[katinig na pasutsot]]. Madalas na mahirap masabi kung isang hiwalay na [[ponema]] ang mga ito o di kaya'y isa lamang pares ng magkatabing katinig.<ref>{{Cite web |last=Roach |first=Peter |author-link=Peter Roach (phonetician) |year=2009 |title=English Phonetics and Phonology Glassary |trans-title=Glosaryo ng Ponetika at Ponolohiyang Ingles |url=http://www.cambridge.org/servlet/file/EPP_PED_Glossary.pdf?ITEM_ENT_ID=2491706&ITEM_VERSION=1&COLLSPEC_ENT_ID=7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150412004402/http://www.cambridge.org/servlet/file/EPP_PED_Glossary.pdf?ITEM_ENT_ID=2491706&ITEM_VERSION=1&COLLSPEC_ENT_ID=7 |archive-date=April 12, 2015 |language=en}}</ref> May dalawang katinig na pasara-sutsot sa [[wikang Tagalog]], {{IPA|[t͡ʃ]}} na sinusulat bilang ''ts'' (hal. ''tsinelas''), ''tiy'' (hal. ''tiyan''), o ''ch'' sa mga [[Salitang balbal|salitang-balbal]] (hal. ''chansing''), at {{IPA|[d͡ʒ]}} na sinusulat naman bilang ''dy'' (hal. ''dyip''), ''diy'' (hal. ''diyan''), o ''j'' sa [[Taglish|impormal na pagbaybay]] (hal. ''jan'' imbes na ''diyan''). == Wika == == Uri == == Tingnan din == * [[Katinig na pasara]] * [[Katinig na pasutsot]] == Sanggunian == {{References}} hwu65v61qkjydegu2oyozd6vhgfhsz8 2204152 2204151 2026-04-22T08:47:04Z GinawaSaHapon 102500 2204152 wikitext text/x-wiki {{Kinukumpuni}} {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit sa mga tuldik sa unang banggit ng paksa. --> [[Kategorya:Bigkas]] [[Kategorya:Wika]] [[Kategorya:Mga katinig]] {{IPA notice}} '''Katínig na pasará-sutsót''' o '''aprikádo''' ang [[katinig]] na nagsisimula bilang isang [[katinig na pasara]] at nagtatapos bilang [[katinig na pasutsot]]. Madalas na mahirap masabi kung isang hiwalay na [[ponema]] ang mga ito o di kaya'y isa lamang pares ng magkatabing katinig.<ref>{{Cite web |last=Roach |first=Peter |author-link=Peter Roach (phonetician) |year=2009 |title=English Phonetics and Phonology Glassary |trans-title=Glosaryo ng Ponetika at Ponolohiyang Ingles |url=http://www.cambridge.org/servlet/file/EPP_PED_Glossary.pdf?ITEM_ENT_ID=2491706&ITEM_VERSION=1&COLLSPEC_ENT_ID=7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150412004402/http://www.cambridge.org/servlet/file/EPP_PED_Glossary.pdf?ITEM_ENT_ID=2491706&ITEM_VERSION=1&COLLSPEC_ENT_ID=7 |archive-date=April 12, 2015 |language=en}}</ref> May dalawang katinig na pasara-sutsot sa [[wikang Tagalog]], {{IPA|[t͡ʃ]}} na sinusulat bilang ''ts'' (hal. ''tsinelas''), ''tiy'' (hal. ''tiyan''), o ''ch'' sa mga [[Salitang balbal|salitang-balbal]] (hal. ''chansing''), at {{IPA|[d͡ʒ]}} na sinusulat naman bilang ''dy'' (hal. ''dyip''), ''diy'' (hal. ''diyan''), o ''j'' sa [[Taglish|impormal na pagbaybay]] (hal. ''jan'' imbes na ''diyan''). == Wika == == Uri == == Tingnan din == * [[Katinig na pasara]] * [[Katinig na pasutsot]] == Sanggunian == hqns6ozjwkep4cyk6c3ouvk2tlnisqr 0 178734 2204153 2087229 2026-04-22T08:53:57Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2204153 wikitext text/x-wiki [[Image:Omega Baryon.svg|thumb|200px|[[Bulang kahon]] na bakas na unang napagmasdang pangyayaring Ω baryon sa Brookhaven National Laboratory.]] Ang mga '''Omega baryon''' ay isang pamilya ng [[subatomikong partikulo|subatomikong]] mga partikulong [[hadron]] na may mga simbolong {{SubatomicParticle|Omega}} at [[elementaryong karga]]ng +2, +1 o -1 o mga [[neutral na partikulo|neutral]]. Ang mga ito ay mga [[baryon]] na hindi naglalaman ng [[taas na quark]] o [[babang quark]]<ref name=PDGnaming>{{cite web | author=[[Particle Data Group]] |url=http://pdg.lbl.gov/2011/reviews/rpp2011-rev-naming-scheme-hadrons.pdf |title= 2010 Review of Particle Physics - Naming scheme for hadrons |accessdate=2011-12-26 }}</ref>. Ang mga omega baryon na naglalaman ng mga [[ibabaw na quark]] ay hindi inaasahang mapagmasdan dahil ang [[Pamantayang Modelo]] ay humuhula ng [[mean na panahon ng buhay]] ng mga ibabaw na quark na mga {{val|5|e=-25|u=s}}.<ref name=Quadt> {{cite journal |author=A. Quadt |year=2006 |title=Top quark physics at hadron colliders |journal=[[European Physical Journal C]] |volume=48 |issue=3 |pages=835–1000 |arxiv= |bibcode = 2006EPJC...48..835Q |doi=10.1140/epjc/s2006-02631-6 }}</ref> This is about 20 times shorter than the timescale for strong interactions, and therefore it does not [[Hadronization|form hadrons]]. The first Omega baryon discovered was the {{SubatomicParticle|Omega-}}, made of three [[strange quark]]s, in 1964.<ref>{{cite journal |author=V. E. Barnes ''et al.'' |year=1964 |title=Observation of a Hyperon with Strangeness Number Three |url=http://teachers.web.cern.ch/teachers/archiv/HST2001/bubblechambers/omegaminus.pdf |journal=[[Physical Review Letters]] |volume=12 |issue=8 |page=204 |bibcode=1964PhRvL..12..204B |doi=10.1103/PhysRevLett.12.204 |access-date=2012-02-18 |archive-date=2016-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160615195619/https://teachers.web.cern.ch/teachers/archiv/HST2001/bubblechambers/omegaminus.pdf |url-status=dead }}</ref> Ang pagkakatuklas nito ay isang dakilang tagumpay sa pag-aaral ng mga prosesong [[quark]] dahil ito ay natagpuan pagkatapos ng eksistensiya nito, masa at mga produkto ng [[pagkabulok ng partikulo|pagkabulok]] ay hinulaan ng [[pisiko]]ng Amerikano na si [[Murray Gell-Mann]] noong 1962 at independiyenteng hinulaan ni [[Yuval Ne'eman]]. Bukod sa {{SubatomicParticle|Omega-}}, ang isang [[charm quark|may charm]] na partikulong Omega ({{SubatomicParticle|Charmed Omega0}}) ay natuklasan kung saan ang isang [[kakaibang quark]] ay pinalitan ng [[charm quark]]. Ang {{SubatomicParticle|Omega-}} ay [[pagkabulok ng partikulo|nabubulok]] lamang sa pamamagitan ng [[mahinang interaksiyon]] at kaya ay may relatibong mahabang panahon ng buhay.<ref> {{cite web |author=R. Nave |year= |title=The Omega baryon |url=http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/particles/omega.html#c1 |work=[[HyperPhysics]] |accessdate=2009-11-26 }}</ref> [[spin (physics)|Spin]] (''J'') and [[parity (physics)|parity]] (''P'') values for unobserved baryons are predicted by the [[quark model]].<ref> {{cite journal |author=J. G. Körner, M. Krämer, and D. Pirjol |year=1994 |title=Heavy Baryons |url=https://archive.org/details/sim_progress-in-particle-and-nuclear-physics_1994_33/page/787 |journal=[[Progress in Particle and Nuclear Physics]] |volume=33 |pages=787–868 |arxiv=hep-ph/9406359 |bibcode = 1994PrPNP..33..787K |doi=10.1016/0146-6410(94)90053-1 }}</ref> Dahil sa ang mga omega baryon ay walang anumang [[taas na quark|taas]] o [[babang quark|babang]] mga [[quark]], ang lahat ng mga ito ay may [[isospin]] na 0. ==Omega baryons== {| class="wikitable sortable" |+Omega |- ! class=unsortable|Partikulo ! Simbolo ! class=unsortable|Nilalaman na<br>[[quark]] ! [[Inbariantong masa]] ([[Boltaheng elektron|MeV]]/[[bilis ng liwanag|c]]²) ! width="50"|[[Isospin|I]] ! width="50"|[[Kabuuang angular na momentum|J]]^{[[Paridad (pisika)|P]]} ! width="50"|[[karga (pisika)|Q]] ([[elementaryong karga|e]]) ! width="50"|[[strangeness|S]] ! width="50"|[[charm (bilang na quantum)|C]] ! width="50"|[[bottomness|B']] ! width="50"|[[topness|T]] ! [[Mean na panahon ng buhay]] ([[segundo|s]]) ! class=unsortable|Karaniwang [[pagkabulok ng partikulo|nabubulok sa]] |- style="height:40px" | Omega<ref name=PDGOmega->{{cite web |author=[[Particle Data Group]] |url=http://pdg.lbl.gov/2007/listings/s024.pdf |title= 2006 Review of Particle Physics - {{SubatomicParticle|Omega-}} |accessdate=2008-04-20 }}</ref> | {{SubatomicParticle|Omega-}} | {{SubatomicParticle|link=yes|Strange quark}}{{SubatomicParticle|link=yes|Strange quark}}{{SubatomicParticle|link=yes|Strange quark}} | 1672.45±0.29 | {{frac|3|2}}⁺ | &minus;1 | &minus;3 | 0 | 0 | {{val|8.21|0.11|e=-11}} | {{nowrap|{{SubatomicParticle|link=yes|Lambda0}} + {{SubatomicParticle|link=yes|Kaon-}}}} or <br/> {{nowrap|{{SubatomicParticle|link=yes|Xi0}} + {{SubatomicParticle|link=yes|Pion-}}}} or <br /> {{nowrap|{{SubatomicParticle|link=yes|Xi-}} + {{SubatomicParticle|link=yes|Pion0}}}} <br /> |- | Charmed Omega<ref name=PDGCharmedOmega0>{{cite web |author=[[Particle Data Group]] |url=http://pdg.lbl.gov/2007/listings/s047.pdf |title=2006 Review of Particle Physics - {{SubatomicParticle|Charmed Omega0}}|accessdate=2008-04-20 }}</ref> | {{SubatomicParticle|Charmed Omega0}} | {{SubatomicParticle|link=yes|Strange quark}}{{SubatomicParticle|link=yes|Strange quark}}{{SubatomicParticle|link=yes|Charm quark}} | 2697.5±2.6 | {{frac|1|2}}⁺ | 0 | &minus;2 | +1 | 0 | {{val|6.9|1.2|e=-14}} | See [http://pdg.lbl.gov/2007/listings/s047.pdf {{SubatomicParticle|Charmed omega0}} Decay Modes] |- | Bottom Omega <ref name="CDF"/> | {{SubatomicParticle|Bottom Omega-}} | {{SubatomicParticle|link=yes|Strange quark}}{{SubatomicParticle|link=yes|Strange quark}}{{SubatomicParticle|link=yes|Bottom quark}} | 6054.4±6.8 | {{frac|1|2}}⁺ | &minus;1 | &minus;2 | 0 | &minus;1 |{{val|1.13|0.53|e=-12}} |{{nowrap|{{SubatomicParticle|Omega-}} + {{SubatomicParticle|link=yes|J/Psi}}}} (seen) |- | Double charmed Omega† | {{SubatomicParticle|Double charmed Omega+}} | {{SubatomicParticle|link=yes|Strange quark}}{{SubatomicParticle|link=yes|Charm quark}}{{SubatomicParticle|link=yes|Charm quark}} | | {{frac|1|2}}⁺ | +1 | &minus;1 | +2 | 0 | | |- | Charmed bottom Omega† | {{SubatomicParticle|Charmed bottom Omega0}} | {{SubatomicParticle|link=yes|Strange quark}}{{SubatomicParticle|link=yes|Charm quark}}{{SubatomicParticle|link=yes|Bottom quark}} | | {{frac|1|2}}⁺ | 0 | &minus;1 | &minus;1 | &minus;1 | | |- | Double bottom Omega† | {{SubatomicParticle|Double Bottom Omega-}} | {{SubatomicParticle|link=yes|Strange quark}}{{SubatomicParticle|link=yes|Bottom quark}}{{SubatomicParticle|link=yes|Bottom quark}} | | {{frac|1|2}}⁺ | &minus;1 | &minus;1 | 0 | &minus;2 | | |- | Triple charmed Omega† | {{SubatomicParticle|Triple charmed Omega++}} | {{SubatomicParticle|link=yes|Charm quark}}{{SubatomicParticle|link=yes|Charm quark}}{{SubatomicParticle|link=yes|Charm quark}} | | {{frac|3|2}}⁺ | +2 | 0 | +3 | 0 | | |- | Double charmed bottom Omega† | {{SubatomicParticle|Double charmed bottom Omega+}} | {{SubatomicParticle|link=yes|Charm quark}}{{SubatomicParticle|link=yes|Charm quark}}{{SubatomicParticle|link=yes|Bottom quark}} | | {{frac|1|2}}⁺ | +1 | 0 | +2 | &minus;1 | | |- | Charmed double bottom Omega† | {{SubatomicParticle|Charmed double bottom Omega0}} | {{SubatomicParticle|link=yes|Charm quark}}{{SubatomicParticle|link=yes|Bottom quark}}{{SubatomicParticle|link=yes|Bottom quark}} | | {{frac|1|2}}⁺ | 0 | 0 | +1 | &minus;2 | | |- | Triple bottom Omega† | {{SubatomicParticle|Triple Bottom Omega-}} | {{SubatomicParticle|link=yes|Bottom quark}}{{SubatomicParticle|link=yes|Bottom quark}}{{SubatomicParticle|link=yes|Bottom quark}} | | {{frac|3|2}}⁺ | &minus;1 | 0 | 0 | &minus;3 | | |- |} † Partikulo ( o kantidad, i.e. [[ikot (pisika)|ikot]]) ay hindi napagmasdan o naipakita. <br /> ==Mga kamakailang pagkakatuklas== Ang partikulong {{SubatomicParticle|Bottom Omega-}} ay isang dobleng [[pagiging kakaiba|kakaibang]] [[baryon]] na naglalaman ng dalawang mga [[kakaibang quark]] at isang [[ilalim na quark]]. Ang pagkakatuklas ng partikulong ito ay unang inangkin noong Setyembre 2008&nbsp;ng mga [[pisiko]] na gumagawa sa [[eksperimentong DZero]] sa [[Fermi National Accelerator Laboratory]].<ref> {{cite web |date=3 Setyembre 2008 |title=Fermilab physicists discover "doubly strange" particle |url=http://www.fnal.gov/pub/presspass/press_releases/Dzero_Omega-sub-b.html |publisher=[[Fermilab]] |accessdate=2008-09-04 }}</ref><ref> {{cite journal |author=V. Abazov ''et al.'' ([[DØ experiment|DØ Collaboration]]) |year=2008 |title=Observation of the doubly strange b baryon {{SubatomicParticle|Bottom Omega-}} |journal=[[Physical Review Letters]] |volume=101 |issue=23 |page=232002 |arxiv=0808.4142 |bibcode=2008PhRvL.101w2002A |doi=10.1103/PhysRevLett.101.232002 }}</ref> Gayunpman, ang naiulat na masang {{val|6165|16|ul=MeV/c2}} ay labis na mas mataas kesa sa inaasahan sa [[modelong quark]]. Ang maliwanag na pagkakaiba mula sa [[Pamantayang Modelo]] ay mula nito tinawag na "puzzle na{{SubatomicParticle|Bottom Omega}}". Noong Mayo 2009, ginawang publiko ng kolaborasyong [[Collider Detector at Fermilab|CDF]] ang kanilang mga resulta sa paghahanap ng {{SubatomicParticle|Bottom Omega-}} batay sa analisis ng mga sampol ng datos na mga apat na beses na mas malaki kesa sa ginagmit ng [[eksperimentong DØ]].<ref name=CDF> {{cite journal |author=T. Aaltonen ''et al.'' ([[Collider Detector at Fermilab|CDF Collaboration]]) |year=2009 |title=Observation of the {{SubatomicParticle|Bottom Omega-}} and Measurement of the Properties of the {{SubatomicParticle|Bottom Xi-}} and {{SubatomicParticle|Bottom Omega-}} |journal=[[Physical Review D]] |volume=80 |issue=7 |page= |arxiv=0905.3123 |bibcode=2009PhRvD..80g2003A |doi=10.1103/PhysRevD.80.072003 }}</ref> Sinukat ng [[Collider Detector at Fermilab|CDF]] ang masa na {{val|6054.4|6.8|u=MeV/c2}} na may mahusay na pag-ayon sa paghula ng [[Pamantayang Modelo]]. Walang hudyat ang napagmasdan sa iniulat na halaga ng DZero. Ang dalawang mga resulta ay magkaiba nang {{val|111|18|u=MeV/c2}} o mhs 6.2 na [[pamantayang paglihis]] at kaya ay hindi magkaayon. Ang mahusay na pagkakasundo sa pagitan ng nasukat na masa ng CDF at mga teoretikal na ekspektasyon ay malakas na indikasyon na ang partikulong natuklasan ng CDF ay talagang ang {{SubatomicParticle|Bottom Omega-}}. ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{particles}} [[Kategorya:Mga baryon]] 0wzjzsvl61wdb2r4fs54jul423wvoym 0 187625 2204090 2182087 2026-04-22T02:35:20Z Sharktube2000 161034 2204090 wikitext text/x-wiki {{Infobox geologic timespan | name = Deboniyano | color = Deboniyano | top_bar = | time_start = 419.2 | time_start_uncertainty = 3.2 | time_end = 358.9 | time_end_uncertainty = 0.4 | image_map = Mollweide Paleographic Map of Earth, 390 Ma (Eifelian Age).png | caption_map = Late Devonian world map | image_outcrop = | caption_outcrop = | image_art = | caption_art = <!--Chronology--> | timeline = Deboniyano <!--Etymology--> | name_formality = Formal | name_accept_date = | alternate_spellings = | synonym1 = | synonym1_coined = | synonym2 = | synonym2_coined = | synonym3 = | synonym3_coined = | nicknames = Age of Fishes | former_names = | proposed_names = <!--Usage Information--> | celestial_body = earth | usage = Global ([[International Commission on Stratigraphy|ICS]]) | timescales_used = ICS Time Scale | formerly_used_by = | not_used_by = <!--Definition--> | chrono_unit = Period | strat_unit = System | proposed_by = | timespan_formality = Formal | lower_boundary_def = [[First appearance datum|FAD]] of the [[Graptolite]] ''[[Monograptus|Monograptus uniformis]]'' | lower_gssp_location = [[Klonk]], [[Czech Republic]] | lower_gssp_coords = {{Coord|49.8550|N|13.7920|E|display=inline}} | lower_gssp_accept_date = 1972<ref>{{cite journal |last1=Chlupáč |first1=Ivo |last2=Hladil |first2=Jindrich |title=The global stratotype section and point of the Silurian-Devonian boundary |journal=CFS Courier Forschungsinstitut Senckenberg |date=January 2000 |pages=1–8 |url=https://www.researchgate.net/publication/260135817 |access-date=7 December 2020}}</ref> | upper_boundary_def = FAD of the [[Conodont]] ''[[Siphonodella|Siphonodella sulcata]]'' (discovered to have biostratigraphic issues as of 2006).<ref>{{cite journal |last1=Kaiser |first1=Sandra |title=The Devonian/Carboniferous boundary stratotype section (La Serre, France) revisited |journal=Newsletters on Stratigraphy |date=1 April 2009 |volume=43 |issue=2 |pages=195–205 |doi=10.1127/0078-0421/2009/0043-0195 |url=https://www.schweizerbart.de/papers/nos/detail/43/72810/The_Devonian_Carboniferous_boundary_stratotype_section_La_Serre_France_revisited?af=search |access-date=7 December 2020}}</ref> | upper_gssp_location = [[La Serre]], [[Montagne Noire]], [[France]] | upper_gssp_coords = {{Coord|43.5555|N|3.3573|E|display=inline}} | upper_gssp_accept_date = 1990<ref>{{cite journal |last1=Paproth |first1=Eva |last2=Feist |first2=Raimund |last3=Flajs |first3=Gerd |title=Decision on the Devonian-Carboniferous boundary stratotype |journal=Episodes |date=December 1991 |volume=14 |issue=4 |pages=331–336 |doi=10.18814/epiiugs/1991/v14i4/004 |url=https://stratigraphy.org/gssps/files/tournaisian.pdf|doi-access=free }}</ref> <!--Atmospheric and Climatic Data--> | sea_level = Relatively steady around 189&nbsp;m, gradually falling to 120&nbsp;m through period<ref>{{cite journal | author = Haq, B. U.| year = 2008| doi = 10.1126/science.1161648 | title = A Chronology of Paleozoic Sea-Level Changes | url = https://archive.org/details/sim_science_2008-10-03_322_5898/page/64| journal = Science | volume = 322 | pages = 64–68 | pmid = 18832639 | last2 = Schutter | first2 = SR | issue = 5898 |bibcode = 2008Sci...322...64H | s2cid = 206514545}}</ref> }} Ang '''Deboniyano''' (Ingles: '''Devonian''') ay isang [[panahong heolohiko]] na sumasakop mula {{period span|deboniyano}}. Ito ay ipinangalan sa [[Devon]], Inglatera kung saan ang mga bato sa panahong ito ay unang pinag-aralan. Ang panahong ito ay dumanas ng isang malaking [[radiasyong pag-aangkop]] ng mga buhay pang-lupain. Dahil ang mga malalaking [[bertebratang]] pang-lupaing [[herbibora]] ay hindi pa lumilitaw, ang mga [[baskular na halaman]]ng [[pteridophyte]] ay nagsimulang kumalata sa buong [[tuyong lupa]] na ng mga bumuo ng malawak na mga kagubatan na tumakip sa mga [[kontinente]]. Sa mga gitna ng Deboniyano, ang ilang mga pangkat ng halaman ay nag-[[ebolusyon|ebolb]] ng mga [[dahon]] at tunay na mga ugat at sa huli nang panahong ito, ang [[Pteridospermatophyta|may mga butong halaman]] ay lumitaw. Ang iba't ibang mga [[arthropod]] na pang-lupa ay naging mahusay na nailagay. Ang [[isda]] ay umabot sa masaganang [[dibersidad]] sa panahong ito na tumungo sa Deboniyano na tawaging '''Panahon ng Isda'''. Ang unang [[Actinopterygii|may ray na palikpik]] at [[Sarcopterygii|may lobong palikpik]] na [[mabutong isda]] ay lumitaw samantalang ang mga [[placoderma]] ay nagsimulang manaig sa halos bawat alam na kapaligirang akwatiko(pang-tubig). Ang mga ninuno ng lahat ng mga [[tetrapoda]] ay nagsimulang umangkop(adapting) sa paglakad sa lupain at ang mga malalakas na pektoral at pelbikong palikpik ng mga ito ay unti unting nag-[[ebolusyon|ebolb]] sa mga binti.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/8443879.stm] Fossil tracks record 'oldest land-walkers' - BBC News</ref> Ang isang halimbawa ng transisyong ito ang ''[[Tiktaalik]]'' na lumitaw sa Huling Deboniyano na isang kalaunang nagpatuloy na reliko kesa isang direktang anyong transisyonal.<ref>http://www.nature.com/nature/journal/v463/n7277/edsumm/e100107-01.html</ref> Sa mga karagatan, ang mga primitibong [[pating]] ay naging mas marami kesa sa panahong [[Silurian]] at huling [[Ordovician]]. Ang unang [[ammonita]] na mga [[molluska]] ay lumitaw. Ang mga [[trilobite]] na mga tulad ng molluskang [[brachiopod]] at ang dakilang mga [[coral reef]] ay karaniwan pa rin. Ang ekstinksiyong huling Deboniyano ay malalang umapekto sa buhay pang-dagat na pumatay sa lahat ng mga buhay pang-dagat gayundin sa lahat ng mga trilobite, maliban sa isang mga espesye ng order na [[Proteida]]. Ang [[paleograpiya]] ng panahong ito ay pinanaigan ng [[superkontinenteng]] [[Gondwana]] sa timog, ang [[kontinente]]ng [[Siberia]] sa hilaga at ang simulang pagkakabuo ng maliit na kontinenteng [[Euramerika]] sa pagitan. == Mga subdibisyon == {{include timeline}} Ang panahong Deboniyano ay pormal na hinahati sa mga subdibisyong Simula, Gitna at Huli. Ang mga batong tumutugon sa mga epoch na ito ay tinutukoy bilang kabilang sa Mababa, Gitna at Itaas na bahagi ng sistemang Deboniyano. Ang Simulang Deboniyano ay tumagal mula {{period span|Early devonian}} at nagsimula sa yugtong Lochkovian na tumagal hanggang Pragian. Ito ay sumasaklaw mula {{period span|Pragian}} at sinundan ng Emsian na tumagal hanggang sa pagsisimula ng Gitnang Deboniyano {{ma|middle devonian|error=show}}. Ang Gitnang Deboniyano ay binubuo ng dalawang mga subdibisyon, ang Eifelian na nagbibigay daan sa Givetian {{Mya|Givetian|error=show}}. Sa panahong ito ang may armor na walang pangang isdang [[ostracoderm]] ay bumabagsak sa dibersidad. Ang may pangang isda ay yumayabong at tumataas sa dibersidad sa parehong mga karagatan at sariwang tubig. Ang mababaw, mainit at naubusan ng oksihenong mga tubig ng panloob na ilog ng Deboniyano na pinalibutan ng mga primitibong halaman ay nagbigay ng kapaligiran na kailangang para sa isang sinaunang isda na magpaunlad ng mahalagang mga katangian gaya ng mahusay na umunlad na mga baga at ang kakayahan na gumapang papaalis sa tubig at tungo sa lupain sa mga maikling panahon ng panahong ito. Ang huli, na Huling Deboniyano ay nagsisimula sa Frasniyano, {{period span|Frasnian}} kung saan ang mga unang kagubatan ay nagkakaanyo sa lupain. Ang unang mga tetrapod ay lumitaw sa fossil rekord sa sumunod na subdibisyong Famenniyano na ang simula at wakas ay minarkahan ng mga pangyayaring ekstinksiyon. Ito ay tumagal hanggang sa wakas ng Deboniyano {{Mya|Carboniferous|error=show}}. == Klima == Ang Deboniyano ay isang relatibong mainit na panahon at malamang ay nagkukulang ng anumang mga glasyer.<ref name=Joachimskia2009/> Ang rekonstruksiyon ng temperatura ng surpasiyo ng tropikal na dagat mula [[conodont]] [[apatite]] ay nagpapahiwatig ng aberaheng halaga na {{convert|30|C|F|0|abbr=on}} sa Simulang Deboniyano.<ref name=Joachimskia2009/> Ang mga lebel ng Karbon dioksido ay matarik na bumagsak sa buong panahong Deboniyano dahil ang libingan ng mga bagong nag ebolb na mga kagubatan ay humugot papaalis ng karbon sa atmopero tungo sa mga sedimento. Ito ay maaaring narereplekta ng paglalamig na Gitnang Deboniyano ng mga {{convert|5|C-change|F-change|0|abbr=on}}.<ref name=Joachimskia2009/> Ang Huling Deboniyano ay uminit sa mga lebel na katumbas ng Simulang Deboniyano. Bagaman walang tumutugong pagtaas sa mga konsentrasyon ng karbon dioksido, ang pagkasirang kontinente ay tumaas gaya ng hinulaan ng mas mababang mga temperatura. Sa karagdagan, ang saklaw ng ebidensiya gaya ng distribusyong ng halaman ay nagtuturo sa pag-iinit sa Huling Deboniyano.<ref name=Joachimskia2009>{{cite journal|last1=Joachimski|first1=M.M.|last2=Breisig|first2=S.|last3=Buggisch|first3=W.|last4=Talent|first4=J.A.|last5=Mawson|first5=R.|last6=Gereke|first6=M.|last7=Morrow|first7=J.R.|last8=Day|first8=J.|last9=Weddige|first9=K.|title=Devonian climate and reef evolution: Insights from oxygen isotopes in apatite|journal=Earth and Planetary Science Letters|volume=284|issue=3-4|year=2009|pages=599–609|issn=0012821X|doi=10.1016/j.epsl.2009.05.028}} - [http://www.sciencedirect.com/science?_ob=MiamiCaptionURL&_method=retrieve&_udi=B6V61-4WJG8RT-3&_image=fig7&_ba=7&_user=994540&_coverDate=06%2F18%2F2009&_rdoc=1&_fmt=full&_orig=search&_cdi=5801&view=c&_acct=C000050024&_version=1&_urlVersion=0&_userid=994540&md5=c2a44da1f24f5dbcd2fca38aa1e133ac Graph of palaeotemperature from Conodont apatite] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924203005/http://www.sciencedirect.com/science?_ob=MiamiCaptionURL&_method=retrieve&_udi=B6V61-4WJG8RT-3&_image=fig7&_ba=7&_user=994540&_coverDate=06%2F18%2F2009&_rdoc=1&_fmt=full&_orig=search&_cdi=5801&view=c&_acct=C000050024&_version=1&_urlVersion=0&_userid=994540&md5=c2a44da1f24f5dbcd2fca38aa1e133ac |date=2015-09-24 }}</ref> Ang klima ay maaaring umapekto sa mga nananaig na mga organismo sa mga reef. Ang mga mikrobyo ay maaaring ang pangunahing nagbubuo ng reef na mga organismo sa mga panahong mainit. Ang pag-init sa wakas ng Deboniyano ay maaaring nag-ambag sa ekstinksiyon ng mga stromatoporoid. == Paleoheograpiya == [[Talaksan:380 Ma plate tectonic reconstruction.png|thumb|left|200px|Ang Karagatang [[Paleo-Tethys]] ay nagbukas sa panahong Deboniyano.]] Ang panahong Deboniyano ay isang panahon ng malaking gawaing tektoniko dahil ang [[Euramerica]] at [[Gondwana]] ay nagkalapit. Ang kontinenteng Euramerika o Laurassia ay nalikha sa simulang Deboniyano ng pagbabanggan ng [[Laurentia]] at [[Baltica]] na umikot sa natural na tuyong sona sa kahabaan ng [[Tropic of Capricorn]] na nabuo noong panong Palesoiko gaya ngayon ng pagtatagpo ng dalawang malaking mga masa ng hangin na [[selulang Hadley]] at [[selulang Ferrel]]. Sa mga malapit sa disyertong ito, ang sedimentaryong kamang [[Old Red Sandstone]] ay nabuo at ginawang pula ng oksidisadong bakal(iron) ([[hematite]]) na katangian ng mga tungong kondisyon. Malapit sa ekwador, ang platong tektoniko ng Euramerica at Gondwana ay nagsisimulang magtagpo na nagpasimula sa simulang mga yugto ng pagtitipon ng [[Pangaea]]. Ang gawaing ay karagdagang nagpataas ng hilagaang mga kabundukang Appalachian at bumuo ng mga kabundukang Kaledoniyano sa Gran Britanya at Scandinavia. Ang baybaying kanluaran ng Deboniyanong Hilagang Amerika sa salungat ay isang pasibong marhin na may malalim na may silt na look, mga delta ng ilog at mga estuaryo sa kasalukuyang panahong [[Idaho]] at [[Nevada]]. Ang papalapit na bulkanikong arkong isla ay umabot sa matarik na lihis ng shelf na kontinental sa Huling Deboniyano at nagsimulang magtaas ng mga deposito ng malalim na tubig na isang pagbabanggang pagpapakilala ng episodyong pagtatayo ng bundok ng panahong Mississippiyano na tiantawag na oroheniyang Antler.<ref>{{Cite web |title=Devonian Paleogeography<!-- Bot generated title --> |url=http://jan.ucc.nau.edu/~rcb7/devpaleo.html |access-date=2012-09-19 |archive-date=2007-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071221091256/http://jan.ucc.nau.edu/~rcb7/devpaleo.html |url-status=dead }}</ref> Ang mga lebel ng dagat ay mataas sa buong mundo at ang karamihan ng mga lupain ay nakalubog sa ilalim ng mga mababaw na dagt kung saan ang mga tropikal na organismong reef ay namuhay. Ang malalim at malaking pangkalahatang karagatang [[Panthalassa]] ay tumakip sa natitirang lugar ng mundo. Ang ibang mga maliliit na karagatan ang [[Paleo-Tethys]], [[Proto-Tethys]], [[Rheic Ocean]], at [[Ural Ocean]] na nagsara sa panahon ng pagbabanggaan ng Siberia at Baltica. == Biota == === Marinong biota === Ang mga lebel sa Deboniyano ay pangkalahatang mataas. Ang mga faunang marino ay patuloy na pinanaigan ng [[bryozoa]], diberso at masaganang mga [[brachiopoda|brachiopod]], ang enigmatikong mga [[hederellid|hederelloid]], mga [[microconchid]] at mga koral. Ang tulad ng lily na mga [[crinoid]] ay masagana at ang mga [[trilobita]] ay medyo karaniwan pa rin. Sa mga bertebrata, ang walang pangang may armor na isda([[ostracoderms]]) ay bumagsak sa dibersidad samantalang ang may pangang isda (gnathostomes) ay sabay na tumaas sa parehong dagat at sariwang tubig. Ang mga may armoradong [[placoderm]] ay marami sa mababang mga yugto ng Deboniyano at naging ekstinkt sa Huling Deboniyano marahil ay dahil sa pakikipagtunggali sa pagkain laban sa ibang mga espesye ng isda. Ang sinaunang cartilaginous ([[Chondrichthyes]]) at mga mabutong isda ([[Osteichthyes]]) ay naging diberso rin at gumampan ng mahalagang papel sa loob ng mga dagat na Deboniyano. Ang unang masaganang henus ng pating na ''[[Cladoselache]]'' ay lumitaw sa mga karagatan sa panahong Deboniyano. Ang malaking dibersidad ng isda sa panahong ito ay tumungo sa panahong Deboniyano na bigyan ng pangalang Panahon ng Isda sa kulturang popular. Ang unang mga [[ammonita]] ay lumitaw rin o medyo bago ang simulang Deboniyano mga 400 milyong taon ang nakalilipas.<ref>[http://www.palaeos.com/Paleozoic/Devonian/Devonian.2.htm#Life Palaeos Paleozoic: Devonian: The Devonian Period - 2<!-- Bot generated title -->]</ref> <center> <gallery> Image:Dunkleosteus BW.jpg|<small>Ang ''[[Dunkleosteus]]'' na isa sa pinakamalaking armoradong mga isda na gumala sa planeta. Ito ay nabuhay sa Huling Deboniyano.</small> Image:Devonianfishes ntm 1905 smit 1929.gif|<small>Sinaunang pating na [[Cladoselache]], mga ilang may lobong palikpik na isda kabilang ang ''[[Eusthenopteron]]'', at [[placoderma]] ''[[Bothriolepis]]'' sa isang ipinintang larawan noong 1905.</small> Image:PhacopidDevonian.jpg|<small>tensiyonadong phacopid [[trilobite]] mula sa Deboniyano ng [[Ohio]]. Ang barang iskala ay 5.0&nbsp;mm.</small> Image:AuloporaDevonianSilicaShale.jpg|<small>Ang karaniwang tabulatang koral na ''[[Aulopora]]'' mula sa Gitnang Deboniyano ng Ohio. pananaw ng pinagmulang kolonyo na nagkakrusta ng balbong [[brachiopod]].</small> </gallery> </center> === Mga reef === Ang tuyo na ngayong barrier reef na matatagpuan sa kasalukuyang [[Kimberley Basin]] ng hilagang kanlurang [[Australia]] ay minsang sumaklaw sa isang libong mga kilometro na pumapalibot sa kontinenteng Deboniyano. Ang mga reef sa pangkalahatan ay gawa sa iba`t ibang mga naglalabas ng karbonatang organismo na may kakayahang magtayo ng hindi matatablan ng along mga balangkas na malapit sa lebel ng dagat. Ang pangunahing mga taga-ambag ng mga reef na Deboniyano ay hindi tulad ng mga modernong reef na pangunahing ginawa ng mga koral at mga kalkareyosong algae. Ang mga ito ay gawa sa kalkareyosong algae at ula dng koral na mga [[Stromatoporoidea|stromatoporoid]] at ang tabulat at [[Rugosa|mga koral na rugose]] sa order ng kahalagahan. <center> <gallery> Image:Pleurodictyum americanum Kashong.jpg|<small>''[[Pleurodictyum|Pleurodictyum americanum]]'', Kashong Shale, Middle Devonian, Livingston County, [[New York]].</small> Image:HederelloidSEM.jpg|<small>SEM larawan ng isang [[hederellid|hederelloid]] mula sa Deboniyano ng Michigain, ang pinakamalaking tubong diametro ay 0.75&nbsp;mm.</small> Image:HederellaOH3.jpg|<small>Deboniyanong spiriferid [[brachiopod]] mula sa [[Ohio]] na nagsilbing hostong substrato para sa isang kolonya ng mga [[hederellid|hederelloid]].</small> </gallery> </center> === Pang-lupaing biota === Sa panahong Deboniyano, ang buhay ay nagpapatuloy sa kolonisasyon nito ng lupain. Ang mga kagubatang moss at pang bakterya at mga mat na pang algae ng Silurian ay sinamahan sa simula ng panahon ng primitibong may ugat na mga halamang lumikha ng unang matatag na mga lupa(soil) at mga arthropod tulad ng mga [[mite]], [[alakdan]] at[[myriapod]]s (bagaman ang mga arthropod ay lumitaw sa lupain ng mas maaga kesa sa Simulang Deboniyano at ang pag-iral ng mga fossil gaya ng mga ''[[Climactichnite]]'' ay nagmumungkahing ang mga arthropod na pang lupain ay lumitaw sa panahong Cambrian). Gayundin, ang unang posibleng mga fossil ng mga insekto ay lumitaw noong mga 416 milyong taon ang nakalilipas sa Simulang Deboniyano. Ang unang mga [[tetrapod]] na nag-ebolb mula sa mga may lobong palikpik na isda ay lumitaw sa mga tubig pang baybayin na hindi mas kalaunan sa gitnang Deboniyano at nagpalitaw ng mga unang ampibyano.<ref>{{cite journal | last1 = Niedźwiedzki | first1 = | year = 2010 | title = Tetrapod trackways from the early Middle Devonian period of Poland | url =https://archive.org/details/sim_nature-uk_2010-01-07_463_7277/page/n47| journal = [[Nature]] | volume = 463 | issue = | pages = 43–48 | doi = 10.1038/nature08623 |bibcode = 2010Natur.463...43N }}</ref> ==== Ang pagbeberde ng lupain ==== [[Talaksan:Devonianscene-green.jpg|thumb|275px|Ang panahong Deboniyano ay nagmamarka sa pagsisimula ng ekstensibong kolonisasyon ng mga halaman.Sa hindi pa pag-iral ng mga malalaking herbiborosong(kumakain ng halaman) mga hayop pang lupain, ang mga malalaking kagubatan ay lumago at nag anyo sa lupain.]] Ang mga halaman ng Simulang Deboniyano ay walang mga ugat o dahon tulad ng mga halamang pinaka karaniwan sa kasalukuyan at marami sa mga ito ay walang tisyung baskular. Ang mga ito ay malamang malaking kumalat sa paglagong panghalaman at hindi lumago ng higit sa ilang mga sentimetrong taas. Sa panahong ito, ang pinamalaking organismong pang lupain ang ''[[Prototaxites]]'' na nag bubungnang katawan ng isang malaking fungus na may taas ng higit sa 8 metro. Sa Gitnang Deboniyano, ang mga tulad ng palumpong na mga kagubatan ng mga primitibong halaman ay umiral: ang mga [[lycophyte]], [[horsetails]], [[fern]], at mga [[progymnosperm]] ay [[Ebolusyon|nag-ebolb]]. Ang karamihan ng mga halamang ito ay may tunay na mga ugat at dahon at karamihan ay medyo mataas. Ang pinaka unang mga alam na puno mula sa henus na ''[[Wattieza]]'' ay lumitaw sa Huling Deboniyano noong mga 380 milyong taon ang nakalilipas.<ref>{{cite news | url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/science/article1674051.ece | work=The Times | location=London | title=Fossil from a forest that gave Earth its breath of fresh air | first=Lewis | last=Smith | date=April 19, 2007 | accessdate=May 1, 2010 | archive-date=Hulyo 4, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080704130342/http://timesonline.co.uk/tol/news/uk/science/article1674051.ece | url-status=dead }}</ref> Sa huling Deboniyano, ang mga tulad ng punong sinaunang fern na ''[[Archaeopteris]]'' at ang mga higanteng punong [[cladoxylopsid]] ay lumago<ref>C.Michael Hogan. 2010. [http://www.eoearth.org/article/Fern?topic=49480 ''Fern''. Encyclopedia of Earth. eds. Saikat Basu and C.Cleveland. National Council for Science and the Environment]. Washington DC.</ref> na may tunay na kahoy. Ang mga ito ang pinakamatandang mga alam na puno ng unang mga kagubatan ng mundo. Sa huli nang Deboniyano, ang unang bumubuo ng butong mga halaman ay lumitaw. Ang mabilis na paglitaw ng maraming mga pangkat ng halaman at mga anyong paglago ay tinawag na pagsabog na Deboniyano. Ang pagbeberde ng mga kontinente ay umasal bilang isang sink na karbon dioksido at ang mga lebel ng atmospero ng gaas na greenhouse na ito ay maaaring bumagsak. Ito ay maaaring nagpalamig sa klima at tumungo sa malaking pangyayaring ekstinksiyon. ==== Mga hayop at ang mga unang mga lupa ==== Ang mga primitibong arthropod ay kapwa nag ebolb kasama ng dibersipikadong istakturang halamanang pang lupaing ito. Ang nag-eebolb na kapwa pagsalalay ng mga insekto at mga halamang buto na naglalarawan ng isang makikilalang modernong mundo ay may pasimula nito sa Huling Deboniyano. Ang pag-unlad ng mga lupa(soil) at ugat ng halaman ay tumungo sa mga pagbabago sa bilis at paterno ng erosyon at pagdedeposito ng sedimento. Ang mabilis na ebolusyon ng ekosistemang pang lupain na naglalaman ng saganang mga hayop ay nagbukas ng daan para sa mga unang berterbrata na maghanap ng pamumuhay pang lupain. Sa huli ng Deboniyano, ang mga arthropod ay matibay nang nakalagay na sa lupain. == Ekstinksiyong Huling Deboniyano == Anbg isang pangunahing ekstinksiyon ay nangyari sa simula ng huling yugto ng panahong Deboniyano, ang yugtong pang fauna na Famenniyano(hangganan Frasniyano-Fammenniyano) mga 364 milyong taon ang nakalilipas nang ang lahat ng mga fossil na isdang [[agnathan]] maliban sa mga [[psammosteid]] [[heterostracan]] ay biglang naglaho. Ang isang ikalawang malaking pulso ay nagsara sa panahong Deboniyano. Ang ekstinksyong Huling Deboniyano ang isa sa limang pangunahing mga pangyayaring ekstinksiyon sa kasaysayan ng biota ng mundo na mas drastiko kesa sa pamilyar na pangyayaring ekstinksiyon na nagsara ng Kretasyoso. Ang krisis na ekstinksiyong Deboniyano ay pangunahing umapekto sa pamayanang marino at selektibong umapekto sa mga organism sa mababaw at mainit na tubig kesa sa mga organismo sa malamig na tubig. Ang pinaka mahalagang pangkat na naapektuhan ng ekstinksyong ito ang mga tagatayo ng reef ng dakilang sistemang reef ng Deboniyano. Kabilang sa mga malalang naapektuhang pangkat marino ang mga [[brachiopod]], mga trilobita, mga [[ammonita]], mga [[conodont]] at mga [[acritarch]] gayundin ang walang pangang isa at lahat ng mga plakoderma. Ang mga halamang pang lupain gayundin ang mga espesye na pang sariwang tubig gaya ng mga ninuno ng tetrapod ay relatibong hindi naapektuhan ng pangyayaring ekstinksiyon sa Huling Deboniyano. Ang mga dahilan para sa mga ekstinksiyon sa Huling Deboniyano ay hindi pa rin alam at ang ang lahat ng mga paliwanag ay spekulatibo. Ang paleontologong Canadian na si [[Digby McLaren]] ay nagmungkahi noong 1969 na ang mga pangyayaring ekstinksiyon sa Deboniyano ay sanhi ng pagbangga ng isang [[asteroid]]. Gayunpaman, bagaman may mga pangyayaring pagbabanggan sa Huling Deboniyano, kaunting ebidensiya ang sumusuporta sa pag-iral ng isang [[krater]] ng panahong Deboniyano na sapat na malaki. == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Phanerozoic eon}} [[Kategorya:Deboniyano]] s1ym2tufh7r7m99gbnui51kpc1d9e3g 0 188136 2204160 2201809 2026-04-22T10:26:30Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2204160 wikitext text/x-wiki [[File:Normdist_regression.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Normdist_regression.png|right|thumb|200x200px|Linya ng regresyon para sa 50 walang-pili na puntos sa [[Distribusyong normal|distribusyong Gaussiyano]] na sa paligid ng linyang y = 1.5x + 2,]] Sa [[Estadistika|estadistikang]] pagmomodelo, ang '''pagsusuring regresyon''' ay isang pamamaraang estadistikal para tantiyahin ang ugnayan sa pagitan ng isang dependiyenteng baryabol (madalas tawaging ''kinalabasan'' o ''tumutugong baryabol'', o ''tatak'' sa wika ng [[pagkatuto ng makina]]) at isa o higit pang independiyenteng [[Baryable|baryabol]] (madalas tawaging ''mga regresor'', ''tagahula'' o ''predictor'', ''covariate'' o ''kasabay na baryabol'', ''paliwanag na baryabol'', o ''feature'' o ''tampok'').<ref>{{cite book |last1=Yan |first1=Xin |url=https://books.google.com/books?id=5pdpDQAAQBAJ |title=Linear Regression Analysis: Theory and Computing |last2=Su |first2=Xiaogang |date=2009 |publisher=World Scientific Publishing |isbn=9789812834102 |pages=2–3 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Freund |first1=Rudolf J. |url=https://books.google.com/books?id=12LPWl6QxrsC |title=Statistical Methods |last2=Mohr |first2=Donna L. |last3=Wilson |first3=William J. |date=2010 |publisher=Elsevier Science |isbn=9780080961033 |page=323 |language=en}}</ref> Ang pinakakaraniwang anyo ng pagsusuring regresyon ay ang lineyal na regresyon, kung saan hinahanap ang linya (o mas komplikadong kombinasyong lineyal) na pinakaangkop sa datos ayon sa isang tiyak na pamantayang [[Matematika|matematikal]]. Halimbawa, ang paraang ordinaryong pinakamaliit na parisukat (''least square'') ay kumukuwenta ng natatanging linya (o ''hyperplane'') na nagpapaliit sa kabuuan ng mga parisukat ng diperensiya sa pagitan ng aktuwal na datos at ng linyang iyon. Dahil sa mga partikular na dahilang matematikal (tingnan ang lineyal na regresyon), nagagawa nitong tantiyahin ng [[Pananaliksik|mananaliksik]] ang kondisyunal na inaasahang halaga (o karaniwang halaga ng [[populasyon]]) ng dependiyenteng baryabol kapag ang mga independiyenteng baryabol ay may ibinigay na hanay ng mga halaga. Ang mga hindi gaanong karaniwang anyo ng regresyon ay gumagamit ng bahagyang naiibang mga pamamaraan upang tantiyahin ang ibang mga parametro ng lokasyon (hal., quantile regression [regresyong kuwantil) o ''Necessary Condition Analysis<ref>[http://www.erim.eur.nl/centres/necessary-condition-analysis/ Necessary Condition Analysis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170831184145/https://www.erim.eur.nl/centres/necessary-condition-analysis/ |date=2017-08-31 }} (sa Ingles)</ref>'' [Pagsusuri ng Kailangan Kondisyon]) o upang tantiyahin ang kondisyunal na inaasahan sa mas malawak na hanay ng mga modelong di-linear (hal., regresyong di-parametriko). Ang pagsusuring regresyon ay pangunahing ginagamit para sa dalawang magkaibang layunin sa konsepto. Una, malawakan itong ginagamit para sa prediksyon at [[pagtataya]] (''forecasting''), kung saan malaki ang pagkakaugnay nito sa larangan ng pagkatuto ng makina. Ikalawa, sa ilang situwasyon, maaari itong gamitin upang maghinuha ng mga ugnayang sanhi-at-bunga sa pagitan ng mga independiyente at dependiyenteng baryabol. Mahalaga, ang mga regresyon sa kanilang sarili ay nagpapakita lamang ng mga ugnayan sa pagitan ng isang dependiyenteng baryabol at isang pangkat ng mga independiyenteng baryabol sa loob ng isang nakapirming ''dataset'' o hanay ng [[datos]]. Upang magamit ang regresyon para sa prediksyon o paghinuha ng ugnayang sanhi, kinakailangan na maingat na maipaliwanag ng mananaliksik kung bakit may kakayahang manghula ang umiiral na mga ugnayan sa isang bagong konteksto, o kung bakit ang ugnayan ng dalawang baryabol ay maaaring ituring na sanhi. Lalong mahalaga ito kapag ang mga mananaliksik ay umaasang matantiya ang mga ugnayang sanhi gamit ang datos na naooberserba.<ref name="Freedman2009">{{cite book |author=David A. Freedman |url=https://books.google.com/books?id=fW_9BV5Wpf8C&q=%22regression+analysis%22 |title=Statistical Models: Theory and Practice |date=27 Abril 2009 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-47731-4 |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Cook |first=R. Dennis |last2=Weisberg |first2=Sanford |date=1982 |title=Criticism and Influence Analysis in Regression |url=https://www.jstor.org/stable/270724 |journal=Sociological Methodology |language=en |volume=13 |pages=313–361 |doi=10.2307/270724 |issn=0081-1750}}</ref> == Modelo ng regresyon == Sa praktika, unang pinipili ng mga mananaliksik ang modelong nais nilang tantiyahin at pagkatapos ay ginagamit ang napiling pamamaraan (hal., ''ordinary least squares'' o ordinaryong pinakamaliit na parisukat) upang tantiyahin ang mga parametro ng modelong iyon. Ang mga modelo ng regresyon ay binubuo ng mga sumusunod na sangkap: * Ang mga hindi kilalang parametro, na kadalasang tinutukoy bilang isang iskalar o bektor na <math>\beta</math>. * Ang mga independiyenteng baryabol, na nasusukat sa datos at kadalasang tinutukoy bilang bektor na <math>X_i</math> (kung saan ang ''<math>i</math>'' ay tumutukoy sa isang hilera ng datos). * Ang dependiyenteng baryabol, na nasusukat din sa datos at kadalasang tinutukoy gamit ang iskalar na <math>Y_i</math>. * Ang mga termino ng kamalian ''error term'', na hindi direktang nasusukat sa datos at kadalasang tinutukoy gamit ang iskalar na <math>e_i</math>. Sa iba't ibang larangan ng aplikasyon, iba-ibang terminolohiya ang ginagamit bilang kapalit ng mga baryabol dependiyente at independiyente. Karamihan sa mga modelo ng regresyon ay nagmumungkahi na ang <math>Y_i</math> ay isang [[Punsiyon (matematika)|punsyon]] (punsyong regresyon) ng <math>X_i</math> at <math> \beta</math>, kung saan ang <math>e_i</math> ay kumakatawan sa isang nagdagdag na termino ng kamalian na maaaring pumalit sa mga hindi nakapaloob na salik na nakakaapekto sa <math>Y_i</math> o sa walang-piling ingay pang-estadistika: :<math>Y_i = f (X_i, \beta) + e_i</math> Sa pamantayang modelong regresyon, ipinagpapalagay na ang mga independiyenteng baryabol na <math>X_i</math> ay walang kamalian. Maaari namang gamitin ang modelong mga kamalian-sa-baryabol (''errors-in-variables model'') kung ipinagpapalagay na may kamalian ang mga independiyenteng baryabol. Maaari ding gumawa ng iba pang pagbabago sa pamantayang modelong regresyon upang isaalang-alang ang iba't ibang sitwasyon, tulad ng mga kasong may mga baryabol na tinanggal, baryabol na nakakalito, o endoheneidad. Layunin ng mananaliksik na tantiyahin ang punsyon na <math>f(X_i, \beta)</math> na pinakaangkop sa datos. Upang maisagawa ang pagsusuring regresyon, dapat tukuyin ang anyo ng punsyon na <math>f</math>. Minsan, ang anyo ng function ay batay sa kaalaman tungkol sa ugnayan ng <math>Y_i</math> at <math>X_i</math> na hindi nakabatay sa datos. Kung walang ganitong kaalaman, pinipili ang isang ''flexible'' (o naangkop) o maginhawang anyo ng punsyon na <math>f</math>. Halimbawa, ang simpleng regresyong unibariyado ay maaaring magmungkahi na <math>f(X_i, \beta) = \beta_0 + \beta_1 X_i</math>, na nagpapahiwatig na naniniwala ang mananaliksik na <math>Y_i = \beta_0 + \beta_1 X_i + e_i</math> ay isang makatwirang aproksimasyon para sa estadistikang proseso na bumubuo ng datos. Kapag natukoy na ng mananaliksik ang kanilang nais na modelong estadistikal, ang iba't ibang anyo ng pagsusuring regresyon ay nagbibigay ng mga kagamitan upang tantiyahin ang mga parametro <math>\beta </math>. Halimbawa, ang pinakamababang parisukat (kasama ang pinakakaraniwang bersyon na ordinaryong pinakamababang parisukat) ay hinahanap ang halaga ng <math>\beta </math> na nagpapaliit sa kabuuan ng mga kamalian sa pinarisukat: <math>\sum_i (Y_i - f(X_i, \beta))^2</math>. Sa huli, ang isang kaparaanang regresyon ay magbibigay ng tantiyang <math>\beta</math>, karaniwang tinutukoy bilang <math>\hat{\beta}</math> upang pag-iba ang tantiyang ito sa totoong (hindi kilalang) halaga ng parametro na bumuo sa datos. Gamit ang tantiyang ito, maaaring gamitin ng mananaliksik ang halagang tinantiya na <math>\hat{Y_i} = f(X_i,\hat{\beta})</math> para sa prediksyon o upang suriin ang katumpakan ng modelo sa pagpapaliwanag ng datos. Depende sa konteksto at layunin, maaaring ang pangunahing interes ng mananaliksik ay ang tantiyang <math>\hat{\beta}</math> o ang halagang hinula na <math>\hat{Y_i}</math>. Tulad ng ipinapakita sa ordinaryong pinakamababang parisukat, malawak ang paggamit ng pinakamababang parisukat dahil ang tantiyang punsyon na <math>f(X_i, \hat{\beta})</math> ay aproksimasyon ng inaasahang kondisyunal na <math>E(Y_i|X_i)</math>.<ref name="Gauss">Chapter 1 of: Angrist, J. D., & Pischke, J. S. (2008). ''Mostly Harmless Econometrics: An Empiricist's Companion''. Princeton University Press. (sa Ingles)</ref> Gayunpaman, ang iba pang bersyon (hal., ''least absolute deviations'' [o mga pinakamaliit na absolutong paglihis) o ''quantile regression'' [o regresyong kuwantil]) ay kapaki-pakinabang kapag nais ng mananaliksik na imodelo ang ibang mga punsyon na <math>f(X_i,\beta)</math>. Dapat sapat ang datos upang tantiyahin ang isang modelo ng regresyon. Halimbawa, ipagpalagay na may akses ang mananaliksik sa <math>N</math> na hilera ng datos na may isang dependiyente at dalawang independiyenteng baryabol: <math>(Y_i, X_{1i}, X_{2i})</math>. Ipagpalagay na nais nilang tantiyahin ang modelong lineyal bibariyado gamit ang pinakamababang parisukat: <math>Y_i = \beta_0 + \beta_1 X_{1i} + \beta_2 X_{2i} + e_i</math>. Kung mayroon lamang silang <math>N=2</math> na puntos ng datos, maaari silang makahanap ng walang katapusang kombinasyon ng <math>(\hat{\beta}_0, \hat{\beta}_1, \hat{\beta}_2)</math> na pantay na nagpapaliwanag sa datos: anumang kombinasyon na tumutugma sa <math>\hat{Y}_i = \hat{\beta}_0 + \hat{\beta}_1 X_{1i} + \hat{\beta}_2 X_{2i}</math> ay magbibigay sa kabuuan ng residuwal na pinarisukat: <math>\sum_i \hat{e}_i^2 = \sum_i (\hat{Y}_i - (\hat{\beta}_0 + \hat{\beta}_1 X_{1i} + \hat{\beta}_2 X_{2i}))^2 = 0</math> at ito ay solusyong balido. Ang dahilan kung bakit walang katapusang opsyon ay dahil mayroong 2 [[ekwasyon]] para sa 3 di-alam, kaya ang sistema ay kulang ang pagkakakilanlan. Maaari rin itong makita bilang walang katapusang [[Espasyong tatlong-dimensyon|3-dimensyonal]] na mga [[Plano (heometriya)|plano]] na dumadaan sa 2 puntong nakapirimi. Sa pangkalahatan, upang tantiyahin ang modelong pinakamababang parisukat na may <math>k</math> na kakaibang parametro, dapat ay may <math>N \geq k</math> na kakaibang punto ng datos. Kung <math>N > k</math>, kadalasan walang [[Pangkat (matematika)|set]] ng parametro na magpapatumpak na sukat sa datos. Ang <math>N-k</math> ay madalas lumilitaw sa pagsusuring regresyon at tinutukoy bilang mga antas ng kalayaan ng modelo. Bukod pa rito, upang tantiyahin ang modelong pinakamababang parisukat, ang mga independiyenteng baryabol (X1i, X2i, ..., Xki) ay dapat lineyal na independeniyente: hindi dapat makabuo ng isa sa mga independiyenteng baryabol gamit ang [[Pagdaragdag|pagdagdag]] at [[pagpaparami]] sa natitirang baryabol. Tulad ng tinalakay sa ordinaryong inakamababang parisukat, tinitiyak ng kundisyong ito na ang <math>X^{T}X</math> ay nababaliktad at kaya may natatanging solusyong <math>\hat{\beta}</math>. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Estadistika]] [[Kategorya:Ekonometrika]] 6s2edgrfe703r5tjnxqfrhuzs38mi57 0 188456 2204082 2084268 2026-04-22T02:19:20Z Sharktube2000 161034 2204082 wikitext text/x-wiki {{paraphyletic group | name = Osteichthyes |fossil_range= <br>Huling [[Siluriyano]]–Kasalukuyan, {{fossil range|earliest=Late Silurian|425|0|ref=<ref name="Zhao2021">{{Cite journal |last1=Zhao |first1=W. |last2=Zhang |first2=X. |last3=Jia |first3=G. |last4=Shen |first4=Y. |last5=Zhu |first5=M. |year=2021 |title=The Silurian-Devonian boundary in East Yunnan (South China) and the minimum constraint for the lungfish-tetrapod split |url=https://www.researchgate.net/publication/353479392 |journal=Science China Earth Sciences |volume=64 |issue=10 |pages=1784–1797 |doi=10.1007/s11430-020-9794-8 |bibcode=2021ScChD..64.1784Z |s2cid=236438229}}</ref>}} | image = Osteichthyes.jpg | image_caption = Halimbawa ng Osteichthyes: [[Neoceratodus forsteri|Queensland lungfish]] at [[West Indian Ocean coelacanth]] (dalawang [[Sarcopterygii]]), [[Iridescent shark]] at [[Acipenser oxyrinchus|American black sturgeon]] (dalawang [[Actinopterygii]]). | auto = yes | taxon = Osteichthyes | authority = [[Thomas Henry Huxley|Huxley]], 1880 |includes = *[[Actinopterygii]] <small>(ray-finned fish)</small> *[[Sarcopterygii]] <small>(lobe-finned fish)</small> |excludes = *[[Tetrapoda]] }} Ang '''Osteichthyes''' ({{IPAc-en|icon|ˌ|ɒ|s|t|iː|ˈ|ɪ|k|θ|i|.|iː|z}}) o '''mabutong isda''' ay isang pangkat [[taksonomiya|taksonomiko]] ng [[isda]] na may mabuto kesa sa mga kalansay na [[Chondrichthyes|kartilihoso]]. Ang malawak ng karamihan ng mga isda ay mga osteichthyes na isang labis na diberso at saganang pangkat na binubuo ng mga 29,000 espesye. Ito ang pinakamalaking klase ng mga bertebrata na umiiral sa kasalukuyan. Ang mga Osteichthyes ay nahahati sa isdang may ray na palikpik ([[Actinopterygii]]) at isdang may lobong palikpik([[Sarcopterygii]]). Ang pinakamatandang alam na mga fossil ng mabutong isda ay mga 420 milyong taon ang nakalilipas na mga [[fossil na transiyonal]] rin na nagpapakita ng isang paterno ng ngpin na nasa pagitan ng mga row ng teeth ng mga pating at mga butong isda. <ref>[http://news.nationalgeographic.com/news/2007/08/070801-jawed-fish.html Jaws, Teeth of Earliest Bony Fish Discovered]</ref> Sa karamihan ng mga sistemang klasipikasyon, ang mga Osteichthyes ay mga [[parapiletiko]] sa mga [[bertebrata]]ng pang-lupain. Ang ibig sabihin nito ay ang pinakamalapit na karaniwang ninuno ng lahat ng mga Osteichthyes ay kinabibilangan ng mga [[tetrapoda]] sa mga inapo nito. Ang Actinopterygii (isdang may ray na palikpik) ay monopiletiko ngunit ang pagsasama ng Sarcopterygii sa Osteichthyes ay nagdudulot sa Osteichthyes na maging parapilteiko. Sa paradoksiko, ang Sarcopterygii ay itinuturing na monopiletiko dahil ito ay kinabibilangan ng mga tetrapoda. Ang karamihan ng mga mabutong isda ay kabilang sa isdang may ray na palikpik (Actinopterygii). May tanging walong mga nabubuhay na espesye ng hindi tetrapodang isdang may lobong palikpik ([[Sarcopterygii]]) kabilang ang [[lungfish]] at [[coelacanth]]. Sa tradisyonal ay tinrato ang mabutong isda bilang isang klase sa loob ng mga bertebrata na ang mga Actinopterygii ant Sarcopterygii bilang mga subklase. Gayunpaman, ang ilang mga kamakailang akda ay nag-angat ng Osteichthyes sa superklase na ang mga Actinopterygii at Sarcopterygii bilang mga klase. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mabutong isda]] [[Kategorya:Teleostomi]] 5s1revo1floquht8m5k2gc1fnnar7qe 0 189346 2204078 1673425 2026-04-22T02:15:30Z Sharktube2000 161034 2204078 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Kartilago isda | fossil_range = {{Fossil range|439|0}} Early [[Silurian]] ([[Aeronian]]) - Ngayon | image = Chondrichthyes.jpg | image_caption = Halimbawa ng mga isdang may kartilago: [[Elasmobranchii]] sa itaas ng larawan at [[Holocephali]] sa ibaba ng larawan. | taxon = Chondrichthyes | authority = [[Thomas Henry Huxley|Huxley]], 1880 | subdivision_ranks = [[Class (biology)|Subclasses]] | subdivision = * [[Elasmobranchii]] * [[Holocephali]] }} '''Chondrichthyes''' ( maglaro / k ɒ n d r ɪ k θ i i ː z. / ; mula sa Griyego χονδρ-chondr-'kartilago', ang ἰχθύς ichthys 'isda') o kartilago [[isda]] jawed isda sa mga nakapares na palikpik, na ipinares nares, kaliskis, dalawang chambered puso, at mga skeletons na ginawa ng [[kartilago]] kaysa sa [[buto]]. Klase ay hinati sa dalawang subclasses: [[Elasmobranchii]] ([[pating]], ray at [[Isketing|mga isketing]] ) at [[Holocephali]] ([[chimaera]]s, minsan ay tinatawag na ghost shark, na minsan pinaghihiwalay sa kanilang sariling klase). Sa loob ng infraphylum [[Gnathostomata]], kartilago isda ay naiiba mula sa lahat ng iba pang mga jawed [[Bertebrado|vertebrates]], ang natitira pa miyembro ng kung saan ang lahat ng pagkahulog sa [[Teleostomi]]. [[Kategorya:Chordata]] fbza4kln88d6fwgi7rnyhv1ssho9cpc 2204079 2204078 2026-04-22T02:16:02Z Sharktube2000 161034 2204079 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Kartilago isda | fossil_range = {{Fossil range|439|0}} Maagang [[Silurian]] ([[Aeronian]]) - Ngayon | image = Chondrichthyes.jpg | image_caption = Halimbawa ng mga isdang may kartilago: [[Elasmobranchii]] sa itaas ng larawan at [[Holocephali]] sa ibaba ng larawan. | taxon = Chondrichthyes | authority = [[Thomas Henry Huxley|Huxley]], 1880 | subdivision_ranks = [[Class (biology)|Subclasses]] | subdivision = * [[Elasmobranchii]] * [[Holocephali]] }} '''Chondrichthyes''' ( maglaro / k ɒ n d r ɪ k θ i i ː z. / ; mula sa Griyego χονδρ-chondr-'kartilago', ang ἰχθύς ichthys 'isda') o kartilago [[isda]] jawed isda sa mga nakapares na palikpik, na ipinares nares, kaliskis, dalawang chambered puso, at mga skeletons na ginawa ng [[kartilago]] kaysa sa [[buto]]. Klase ay hinati sa dalawang subclasses: [[Elasmobranchii]] ([[pating]], ray at [[Isketing|mga isketing]] ) at [[Holocephali]] ([[chimaera]]s, minsan ay tinatawag na ghost shark, na minsan pinaghihiwalay sa kanilang sariling klase). Sa loob ng infraphylum [[Gnathostomata]], kartilago isda ay naiiba mula sa lahat ng iba pang mga jawed [[Bertebrado|vertebrates]], ang natitira pa miyembro ng kung saan ang lahat ng pagkahulog sa [[Teleostomi]]. [[Kategorya:Chordata]] 1x046a0mjvhhy9m322aimxcuvgt9x5d 2204080 2204079 2026-04-22T02:17:32Z Sharktube2000 161034 2204080 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Kartilago isda | fossil_range = {{Fossil range|439|0}} Maagang [[Silurian]] ([[Aeronian]]) - Kamakailan | image = Chondrichthyes.jpg | image_caption = Halimbawa ng mga isdang may kartilago: [[Elasmobranchii]] sa itaas ng larawan at [[Holocephali]] sa ibaba ng larawan. | taxon = Chondrichthyes | authority = [[Thomas Henry Huxley|Huxley]], 1880 | subdivision_ranks = [[Class (biology)|Subclasses]] | subdivision = * [[Elasmobranchii]] * [[Holocephali]] }} '''Chondrichthyes''' ( maglaro / k ɒ n d r ɪ k θ i i ː z. / ; mula sa Griyego χονδρ-chondr-'kartilago', ang ἰχθύς ichthys 'isda') o kartilago [[isda]] jawed isda sa mga nakapares na palikpik, na ipinares nares, kaliskis, dalawang chambered puso, at mga skeletons na ginawa ng [[kartilago]] kaysa sa [[buto]]. Klase ay hinati sa dalawang subclasses: [[Elasmobranchii]] ([[pating]], ray at [[Isketing|mga isketing]] ) at [[Holocephali]] ([[chimaera]]s, minsan ay tinatawag na ghost shark, na minsan pinaghihiwalay sa kanilang sariling klase). Sa loob ng infraphylum [[Gnathostomata]], kartilago isda ay naiiba mula sa lahat ng iba pang mga jawed [[Bertebrado|vertebrates]], ang natitira pa miyembro ng kung saan ang lahat ng pagkahulog sa [[Teleostomi]]. [[Kategorya:Chordata]] qds8cycvm7qau83pqv25a20acm5ugc4 2204083 2204080 2026-04-22T02:23:48Z Sharktube2000 161034 2204083 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Kartilago isda | fossil_range = {{Fossil range|439|0}} Maagang [[Silurian]] ([[Aeronian]]) - Kamakailan | image = Chondrichthyes.jpg | image_caption = Halimbawa ng mga isdang may kartilago: [[Elasmobranchii]] sa itaas ng larawan at [[Holocephali]] sa ibaba ng larawan. | taxon = Chondrichthyes | authority = [[Thomas Henry Huxley|Huxley]], 1880 | subdivision_ranks = [[Class (biology)|Subclasses]] | subdivision = * [[Elasmobranchii]] * [[Holocephali]] }} '''Chondrichthyes''' (/kɒnˈdrɪkθiiːz/; mula Ancient Greek χόνδρος (khóndros) 'kartilago' at ἰχθύς (ikhthús) 'isda') o '''isdang kartilago''' jawed isda sa mga nakapares na palikpik, na ipinares nares, kaliskis, dalawang chambered puso, at mga skeletons na ginawa ng [[kartilago]] kaysa sa [[buto]]. Klase ay hinati sa dalawang subclasses: [[Elasmobranchii]] ([[pating]], ray at [[Isketing|mga isketing]] ) at [[Holocephali]] ([[chimaera]]s, minsan ay tinatawag na ghost shark, na minsan pinaghihiwalay sa kanilang sariling klase). Sa loob ng infraphylum [[Gnathostomata]], kartilago isda ay naiiba mula sa lahat ng iba pang mga jawed [[Bertebrado|vertebrates]], ang natitira pa miyembro ng kung saan ang lahat ng pagkahulog sa [[Teleostomi]]. [[Kategorya:Chordata]] 778186n563qqzluz9bms4ifphqt0fql 0 199716 2204022 1995416 2026-04-21T21:09:38Z Sharktube2000 161034 2204022 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Malaking puting pating | fossil_range = [[Pliocene|Early Pliocene]] – [[Holocene|Recent]] | image = White_shark.jpg | image_width = 250px | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Chondrichthyes]] | subclassis = [[Elasmobranchii]] | ordo = [[Lamniformes]] | familia = [[Lamnidae]] | genus = '''''Carcharodon''''' | genus_authority = [[Andrew Smith (soologo)|Smith]], 1838 | species = '''''C. carcharias''''' | binomial = ''Carcharodon carcharias'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | range_map = Carcharodon carcharias distmap.svg | range_map_width = 250px | range_map_caption = Nasasakupan (kulay bughaw) }} [[Talaksan:Megalodon tooth with great white sharks teeth-3-2.jpg|thumb|272px|Isang ngipin ng [[Megalodon]] na may katabing dalawang mga ngipin ng malaking puting pating.]] Ang '''malaking puting pating''' ('''''Carcharodon carcharias'''''; Ingles: ''great white shark'') ay isang [[espesye]] ng [[pating]]. Ang [[isda]]ng ito ay mahusay [[lumangoy]] at ang pinakamalaking [[maninila]]ng isda. Ang malaking puting pating ay mayroong bilang ng mga [[ngipin]] na umaabot sa 3,000, na nakaayos na marami ang mga hilera. Ang unang dalawang mga hilera ng mga ngipin ay ginagamit sa pagsunggab at paghiwa ng mga hayop na kinakain nila, habang ang iba pang mga ngipin na nasa panghuling mga hilera ay nagiging pamalit para sa mga ngiping pangharapan na nasisira, nagagasgas, nauupod, o kapag nabubungi ang mga ito. Ang mga ngipin ay mayroong [[hugis]] ng isang [[tatsulok]] na mayroong mga tulis o talim sa mga gilid. Ang mga malalaking puting mga pating ay kumakain ng mga isda at iba pang mga hayop, katulad halimbawa ng mga [[karnerong-dagat]] at mga [[leon-dagat]]. == Mga katangian == Ang likod ng pating na ito ay kulay abo at ang ilalim ng katawan ay kulay puti. Ang mga pating na ito ay mayroong tatlong pangunahing mga [[palikpik]]: ang dorsal o panlikod (palaypay ng likod) at ang dalawang palikpik na pektoral (mga palaypay na pangtagiliran). Mayroong limang mga [[hiwa]] ng [[hasang]] sa mga pating na ito. Ang malaking puting pating ay nagiging [[adulto]] (nasa hustong gulang) pagkaraan ng humigit-kumulang sa siyam na mga taon pagkalipas na maipanganak. Ang paglaki ng malaking puting pating ay nasa 25 hanggang 30 mga [[sentimetro]] bawat taon, at lumalaki sila magpahanggang sa karaniwang sukat na 4.5 mga [[metro]]. Ang pinakamalaki ay maaaring magkaroon ng haba na 6.5 mga metro. == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Pating]] j102gclwpsn6pvu6bmtjp323ebt3fjh 2204023 2204022 2026-04-21T21:11:46Z Sharktube2000 161034 2204023 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Malaking puting pating | fossil_range = [[Pliocene|Early Pliocene]] – [[Holocene|Recent]] | image = White_shark.jpg | image_width = 250px | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=Rigby, C. L. |author2=Barreto, R. |author3=Carlson, J. |author4=Fernando, D. |author5=Fordham, S. |author6=Francis, M. P. |author7=Herman, K. |author8=Jabado, R. W. |author9=Jones, G. C. A. |author10=Liu, K. M. |author11=Lowe, C. G. |author12= Marshall, A. |author13=Pacoureau, N. |author14=Romanov, E. |author15=Sherley, R. B. |author16=Winker, H. |year=2022 |amends=2019 |title=''Carcharodon carcharias'' |volume=2022 |article-number=e.T3855A212629880 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-1.RLTS.T3855A212629880.en |access-date=22 January 2025}}</ref> (Global) | status2 = CR | status2_system = IUCN3.1 | status2_ref = <ref name="IUCN – Europe">{{cite iucn |author=Soldo, A. |author2=Bradai, M. N. |author3=Walls, R. |year=2015 |title=''Carcharodon carcharias'' (Europe Assessment) |volume=2015 |article-number=e.T3855A48948790 |doi= |access-date=22 January 2025}}</ref><ref name="IUCN – Mediterranean"/> (Europe and the Mediterranean) | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Chondrichthyes]] | subclassis = [[Elasmobranchii]] | ordo = [[Lamniformes]] | familia = [[Lamnidae]] | genus = '''''Carcharodon''''' | genus_authority = [[Andrew Smith (soologo)|Smith]], 1838 | species = '''''C. carcharias''''' | binomial = ''Carcharodon carcharias'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | range_map = Carcharodon carcharias distmap.svg | range_map_width = 250px | range_map_caption = Nasasakupan (kulay bughaw) }} [[Talaksan:Megalodon tooth with great white sharks teeth-3-2.jpg|thumb|272px|Isang ngipin ng [[Megalodon]] na may katabing dalawang mga ngipin ng malaking puting pating.]] Ang '''malaking puting pating''' ('''''Carcharodon carcharias'''''; Ingles: ''great white shark'') ay isang [[espesye]] ng [[pating]]. Ang [[isda]]ng ito ay mahusay [[lumangoy]] at ang pinakamalaking [[maninila]]ng isda. Ang malaking puting pating ay mayroong bilang ng mga [[ngipin]] na umaabot sa 3,000, na nakaayos na marami ang mga hilera. Ang unang dalawang mga hilera ng mga ngipin ay ginagamit sa pagsunggab at paghiwa ng mga hayop na kinakain nila, habang ang iba pang mga ngipin na nasa panghuling mga hilera ay nagiging pamalit para sa mga ngiping pangharapan na nasisira, nagagasgas, nauupod, o kapag nabubungi ang mga ito. Ang mga ngipin ay mayroong [[hugis]] ng isang [[tatsulok]] na mayroong mga tulis o talim sa mga gilid. Ang mga malalaking puting mga pating ay kumakain ng mga isda at iba pang mga hayop, katulad halimbawa ng mga [[karnerong-dagat]] at mga [[leon-dagat]]. == Mga katangian == Ang likod ng pating na ito ay kulay abo at ang ilalim ng katawan ay kulay puti. Ang mga pating na ito ay mayroong tatlong pangunahing mga [[palikpik]]: ang dorsal o panlikod (palaypay ng likod) at ang dalawang palikpik na pektoral (mga palaypay na pangtagiliran). Mayroong limang mga [[hiwa]] ng [[hasang]] sa mga pating na ito. Ang malaking puting pating ay nagiging [[adulto]] (nasa hustong gulang) pagkaraan ng humigit-kumulang sa siyam na mga taon pagkalipas na maipanganak. Ang paglaki ng malaking puting pating ay nasa 25 hanggang 30 mga [[sentimetro]] bawat taon, at lumalaki sila magpahanggang sa karaniwang sukat na 4.5 mga [[metro]]. Ang pinakamalaki ay maaaring magkaroon ng haba na 6.5 mga metro. == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Pating]] q17mldnbvmaeuly9225nzszxdelmm00 2204024 2204023 2026-04-21T21:13:26Z Sharktube2000 161034 2204024 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Malaking puting pating | fossil_range = [[Pliocene|Early Pliocene]] – [[Holocene|Recent]] | image = White_shark.jpg | image_width = 250px | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=Rigby, C. L. |author2=Barreto, R. |author3=Carlson, J. |author4=Fernando, D. |author5=Fordham, S. |author6=Francis, M. P. |author7=Herman, K. |author8=Jabado, R. W. |author9=Jones, G. C. A. |author10=Liu, K. M. |author11=Lowe, C. G. |author12= Marshall, A. |author13=Pacoureau, N. |author14=Romanov, E. |author15=Sherley, R. B. |author16=Winker, H. |year=2022 |amends=2019 |title=''Carcharodon carcharias'' |volume=2022 |article-number=e.T3855A212629880 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-1.RLTS.T3855A212629880.en |access-date=22 January 2025}}</ref> (Pandaigdigan) | status2 = CR | status2_system = IUCN3.1 | status2_ref = <ref name="IUCN – Europe">{{cite iucn |author=Soldo, A. |author2=Bradai, M. N. |author3=Walls, R. |year=2015 |title=''Carcharodon carcharias'' (Europe Assessment) |volume=2015 |article-number=e.T3855A48948790 |doi= |access-date=22 January 2025}}</ref><ref name="IUCN – Mediterranean"/> (Europa at Mediteraneo) | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Chondrichthyes]] | subclassis = [[Elasmobranchii]] | ordo = [[Lamniformes]] | familia = [[Lamnidae]] | genus = '''''Carcharodon''''' | genus_authority = [[Andrew Smith (soologo)|Smith]], 1838 | species = '''''C. carcharias''''' | binomial = ''Carcharodon carcharias'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | range_map = Carcharodon carcharias distmap.svg | range_map_width = 250px | range_map_caption = Nasasakupan (kulay bughaw) }} [[Talaksan:Megalodon tooth with great white sharks teeth-3-2.jpg|thumb|272px|Isang ngipin ng [[Megalodon]] na may katabing dalawang mga ngipin ng malaking puting pating.]] Ang '''malaking puting pating''' ('''''Carcharodon carcharias'''''; Ingles: ''great white shark'') ay isang [[espesye]] ng [[pating]]. Ang [[isda]]ng ito ay mahusay [[lumangoy]] at ang pinakamalaking [[maninila]]ng isda. Ang malaking puting pating ay mayroong bilang ng mga [[ngipin]] na umaabot sa 3,000, na nakaayos na marami ang mga hilera. Ang unang dalawang mga hilera ng mga ngipin ay ginagamit sa pagsunggab at paghiwa ng mga hayop na kinakain nila, habang ang iba pang mga ngipin na nasa panghuling mga hilera ay nagiging pamalit para sa mga ngiping pangharapan na nasisira, nagagasgas, nauupod, o kapag nabubungi ang mga ito. Ang mga ngipin ay mayroong [[hugis]] ng isang [[tatsulok]] na mayroong mga tulis o talim sa mga gilid. Ang mga malalaking puting mga pating ay kumakain ng mga isda at iba pang mga hayop, katulad halimbawa ng mga [[karnerong-dagat]] at mga [[leon-dagat]]. == Mga katangian == Ang likod ng pating na ito ay kulay abo at ang ilalim ng katawan ay kulay puti. Ang mga pating na ito ay mayroong tatlong pangunahing mga [[palikpik]]: ang dorsal o panlikod (palaypay ng likod) at ang dalawang palikpik na pektoral (mga palaypay na pangtagiliran). Mayroong limang mga [[hiwa]] ng [[hasang]] sa mga pating na ito. Ang malaking puting pating ay nagiging [[adulto]] (nasa hustong gulang) pagkaraan ng humigit-kumulang sa siyam na mga taon pagkalipas na maipanganak. Ang paglaki ng malaking puting pating ay nasa 25 hanggang 30 mga [[sentimetro]] bawat taon, at lumalaki sila magpahanggang sa karaniwang sukat na 4.5 mga [[metro]]. Ang pinakamalaki ay maaaring magkaroon ng haba na 6.5 mga metro. == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Pating]] dcrlo7b9k7pu04azep6c6li3ihncbfk 2204025 2204024 2026-04-21T21:15:29Z Sharktube2000 161034 2204025 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Malaking puting pating | fossil_range = {{longitem[[Pliocene|Early Pliocene]] – [[Holocene|Recent]] | image = White_shark.jpg | image_width = 250px | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=Rigby, C. L. |author2=Barreto, R. |author3=Carlson, J. |author4=Fernando, D. |author5=Fordham, S. |author6=Francis, M. P. |author7=Herman, K. |author8=Jabado, R. W. |author9=Jones, G. C. A. |author10=Liu, K. M. |author11=Lowe, C. G. |author12= Marshall, A. |author13=Pacoureau, N. |author14=Romanov, E. |author15=Sherley, R. B. |author16=Winker, H. |year=2022 |amends=2019 |title=''Carcharodon carcharias'' |volume=2022 |article-number=e.T3855A212629880 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-1.RLTS.T3855A212629880.en |access-date=22 January 2025}}</ref> (Pandaigdigan) | status2 = CR | status2_system = IUCN3.1 | status2_ref = <ref name="IUCN – Europe">{{cite iucn |author=Soldo, A. |author2=Bradai, M. N. |author3=Walls, R. |year=2015 |title=''Carcharodon carcharias'' (Europe Assessment) |volume=2015 |article-number=e.T3855A48948790 |doi= |access-date=22 January 2025}}</ref><ref name="IUCN – Mediterranean"/> (Europa at Mediteraneo) | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Chondrichthyes]] | subclassis = [[Elasmobranchii]] | ordo = [[Lamniformes]] | familia = [[Lamnidae]] | genus = '''''Carcharodon''''' | genus_authority = [[Andrew Smith (soologo)|Smith]], 1838 | species = '''''C. carcharias''''' | binomial = ''Carcharodon carcharias'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | range_map = Carcharodon carcharias distmap.svg | range_map_width = 250px | range_map_caption = Nasasakupan (kulay bughaw) }} [[Talaksan:Megalodon tooth with great white sharks teeth-3-2.jpg|thumb|272px|Isang ngipin ng [[Megalodon]] na may katabing dalawang mga ngipin ng malaking puting pating.]] Ang '''malaking puting pating''' ('''''Carcharodon carcharias'''''; Ingles: ''great white shark'') ay isang [[espesye]] ng [[pating]]. Ang [[isda]]ng ito ay mahusay [[lumangoy]] at ang pinakamalaking [[maninila]]ng isda. Ang malaking puting pating ay mayroong bilang ng mga [[ngipin]] na umaabot sa 3,000, na nakaayos na marami ang mga hilera. Ang unang dalawang mga hilera ng mga ngipin ay ginagamit sa pagsunggab at paghiwa ng mga hayop na kinakain nila, habang ang iba pang mga ngipin na nasa panghuling mga hilera ay nagiging pamalit para sa mga ngiping pangharapan na nasisira, nagagasgas, nauupod, o kapag nabubungi ang mga ito. Ang mga ngipin ay mayroong [[hugis]] ng isang [[tatsulok]] na mayroong mga tulis o talim sa mga gilid. Ang mga malalaking puting mga pating ay kumakain ng mga isda at iba pang mga hayop, katulad halimbawa ng mga [[karnerong-dagat]] at mga [[leon-dagat]]. == Mga katangian == Ang likod ng pating na ito ay kulay abo at ang ilalim ng katawan ay kulay puti. Ang mga pating na ito ay mayroong tatlong pangunahing mga [[palikpik]]: ang dorsal o panlikod (palaypay ng likod) at ang dalawang palikpik na pektoral (mga palaypay na pangtagiliran). Mayroong limang mga [[hiwa]] ng [[hasang]] sa mga pating na ito. Ang malaking puting pating ay nagiging [[adulto]] (nasa hustong gulang) pagkaraan ng humigit-kumulang sa siyam na mga taon pagkalipas na maipanganak. Ang paglaki ng malaking puting pating ay nasa 25 hanggang 30 mga [[sentimetro]] bawat taon, at lumalaki sila magpahanggang sa karaniwang sukat na 4.5 mga [[metro]]. Ang pinakamalaki ay maaaring magkaroon ng haba na 6.5 mga metro. == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Pating]] lbefl44sz3f8zrjhev48zx2giq62foe 2204026 2204025 2026-04-21T21:15:46Z Sharktube2000 161034 Kinansela ang pagbabagong 2204025 ni [[Special:Contributions/Sharktube2000|Sharktube2000]] ([[User talk:Sharktube2000|Usapan]]) 2204026 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Malaking puting pating | fossil_range = [[Pliocene|Early Pliocene]] – [[Holocene|Recent]] | image = White_shark.jpg | image_width = 250px | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{cite iucn |author=Rigby, C. L. |author2=Barreto, R. |author3=Carlson, J. |author4=Fernando, D. |author5=Fordham, S. |author6=Francis, M. P. |author7=Herman, K. |author8=Jabado, R. W. |author9=Jones, G. C. A. |author10=Liu, K. M. |author11=Lowe, C. G. |author12= Marshall, A. |author13=Pacoureau, N. |author14=Romanov, E. |author15=Sherley, R. B. |author16=Winker, H. |year=2022 |amends=2019 |title=''Carcharodon carcharias'' |volume=2022 |article-number=e.T3855A212629880 |doi=10.2305/IUCN.UK.2022-1.RLTS.T3855A212629880.en |access-date=22 January 2025}}</ref> (Pandaigdigan) | status2 = CR | status2_system = IUCN3.1 | status2_ref = <ref name="IUCN – Europe">{{cite iucn |author=Soldo, A. |author2=Bradai, M. N. |author3=Walls, R. |year=2015 |title=''Carcharodon carcharias'' (Europe Assessment) |volume=2015 |article-number=e.T3855A48948790 |doi= |access-date=22 January 2025}}</ref><ref name="IUCN – Mediterranean"/> (Europa at Mediteraneo) | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Chondrichthyes]] | subclassis = [[Elasmobranchii]] | ordo = [[Lamniformes]] | familia = [[Lamnidae]] | genus = '''''Carcharodon''''' | genus_authority = [[Andrew Smith (soologo)|Smith]], 1838 | species = '''''C. carcharias''''' | binomial = ''Carcharodon carcharias'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758) | range_map = Carcharodon carcharias distmap.svg | range_map_width = 250px | range_map_caption = Nasasakupan (kulay bughaw) }} [[Talaksan:Megalodon tooth with great white sharks teeth-3-2.jpg|thumb|272px|Isang ngipin ng [[Megalodon]] na may katabing dalawang mga ngipin ng malaking puting pating.]] Ang '''malaking puting pating''' ('''''Carcharodon carcharias'''''; Ingles: ''great white shark'') ay isang [[espesye]] ng [[pating]]. Ang [[isda]]ng ito ay mahusay [[lumangoy]] at ang pinakamalaking [[maninila]]ng isda. Ang malaking puting pating ay mayroong bilang ng mga [[ngipin]] na umaabot sa 3,000, na nakaayos na marami ang mga hilera. Ang unang dalawang mga hilera ng mga ngipin ay ginagamit sa pagsunggab at paghiwa ng mga hayop na kinakain nila, habang ang iba pang mga ngipin na nasa panghuling mga hilera ay nagiging pamalit para sa mga ngiping pangharapan na nasisira, nagagasgas, nauupod, o kapag nabubungi ang mga ito. Ang mga ngipin ay mayroong [[hugis]] ng isang [[tatsulok]] na mayroong mga tulis o talim sa mga gilid. Ang mga malalaking puting mga pating ay kumakain ng mga isda at iba pang mga hayop, katulad halimbawa ng mga [[karnerong-dagat]] at mga [[leon-dagat]]. == Mga katangian == Ang likod ng pating na ito ay kulay abo at ang ilalim ng katawan ay kulay puti. Ang mga pating na ito ay mayroong tatlong pangunahing mga [[palikpik]]: ang dorsal o panlikod (palaypay ng likod) at ang dalawang palikpik na pektoral (mga palaypay na pangtagiliran). Mayroong limang mga [[hiwa]] ng [[hasang]] sa mga pating na ito. Ang malaking puting pating ay nagiging [[adulto]] (nasa hustong gulang) pagkaraan ng humigit-kumulang sa siyam na mga taon pagkalipas na maipanganak. Ang paglaki ng malaking puting pating ay nasa 25 hanggang 30 mga [[sentimetro]] bawat taon, at lumalaki sila magpahanggang sa karaniwang sukat na 4.5 mga [[metro]]. Ang pinakamalaki ay maaaring magkaroon ng haba na 6.5 mga metro. == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Pating]] dcrlo7b9k7pu04azep6c6li3ihncbfk 0 201147 2204075 2086025 2026-04-22T02:09:13Z Sharktube2000 161034 2204075 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = VU | trend = hindi alam | status = CR | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN/> | image = Carcharias taurus newport.jpg | image_width = 250px | regnum = [[Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Chondrichthyes]] | subclassis = [[Elasmobranchii]] | ordo = [[Lamniformes]] | familia = [[Odontaspididae]] | genus = ''[[Carcharias]]'' | species = '''''C. taurus''''' | range_map = Carcharias taurus distmap.png | range_map_width = 250px | range_map_caption = Nasasakupan ng pating na tigre ng buhanginan | binomial = ''Carcharias taurus'' | binomial_authority = [[Constantine Samuel Rafinesque-Schmaltz|Rafinesque]], 1810 }} Ang '''pating na tigre ng buhanginan''', '''pating na toro''', o '''''Carcharias taurus''''' (Ingles: '''''sand tiger shark''''', '''''grey nurse shark''''', '''''spotted ragged tooth shark''''', o '''''blue-nurse sand tiger'''''; Kastila: '''''tiburón toro''''') ay isang espesye ng [[pating]] na naninirahan sa mga katubigan ng mga dalampasigan sa buong mundo. Namumuhay ito na malapit sa mga baybaying mabuhangin ng Hilagang Amerika, kaya't pinangalan bilang pating na tigre ng buhanginan.<!--ano?--> Naglalagi rin ito sa mga katubigan ng Hapon, Australia, at Timog Aprika. Sa kabila ng anyo nitong nakakatakot at matibay na kakayanan sa paglangoy, mahinahon ito ng bahagya at mabagal kung kumilos. Ang espesye ay mayroong isang matalas na matulis na ulo, at isang malaki-laking katawan. Ang haba ng pating na tigre ay maaaring umabot sa {{convert|3.0|to|3.4|m|sp=us}}. Kulay abo sila na mayroong mga batik sa likod na mamula-mula hanggang sa kayumanggi. Mas nais ng pating na tigre ng buhanginan ang manila na malapit sa dalampasigan, at ang mga pangkat ay napagmasdang naninila ng malaking mga pangkat ng mga isda. Ang kanilang diyeta ay binubuo ng mga isdang matitinik, mga [[krustasyano]], mga pusit, at mga [[skate|isdang may butong mura]] (Rajidae, Batoidea). Hindi katulad ng ibang mga pating, ang pating na tigre ng buhanginan ay maaaring humigop ng hangin magmula sa ibabaw ng tubig, na nagpapahintulot dito na tumigil sa "haligi" ng tubig na kailangan lamang ang kaunting paggalaw. Sa panahon ng pagbubuntis, kakainin ng pinakamaunlad na [[embriyo]] ang kaniyang mga kapatid, isang estratehiyang pangreproduksiyon na nakikilala bilang [[kanibalismong intrauterino]]. Ang pating na tigre ng buhangin ay iniuuri bilang isang "tinatablan" (mahina) o "bulnerable" ng [[IUCN Red List|International Union for Conservation of Nature Red List]]. Ito ang pinaka malaganap na inaalagan at pinananatiling mga pating sa mga akwaryum na pampubliko dahil sa malaking sukat nito at pagpapaupabaya nito na mailagay sa nakakulong na lugar. ==Mga sanggunian== {{Reflist}} <!---{{Lamniformes}}---> [[Kategorya:Odontaspididae]] [[Kategorya:Isdang obobibiparo]] h3s87jinlt3wfnhcdakme9wq7ittkxa 0 211996 2204121 2174275 2026-04-22T06:09:59Z Lucy576 113678 2204121 wikitext text/x-wiki {{Infobox TV channel | name = Sky News | logo =Sky News 2026.svg | logocaption = | logo_size = 190px | political = | key_people = John Ryley (Head of Sky News) | area = Worldwide (except Australia and New Zealand) | slogan = ''First for breaking news''<ref>{{cite web|url=http://news.sky.com/skynews/rss/article/0,,30000-1-100,00.xml|title=Sky News: UK News, World News and Business News. The First for breaking global News!|date=3 April 2007|access-date=2013-04-13|archive-date=2006-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20060824100052/http://news.sky.com/skynews/rss/article/0,,30000-1-100,00.xml|url-status=dead}}</ref> | launch_date = {{Start date and age|1989|2|5|df=y}} | share = 0.80% | share_as_of = {{Start date|df=yes|2015|09}} | share source = [http://www.barb.co.uk/whats-new/monthly-viewing-summary?_s=4 BARB] | owner = [[Sky plc]]<br>(distributed worldwide by [[Fox International Channels]]) | picture_format = [[576i]] ([[Standard-definition television|SDTV]] [[16:9]])<br />[[1080i]] ([[High-definition television|HDTV]])<br />International:<br/> [[576i]] ([[Standard-definition|SDTV]] [[16:9]])<br/>[[1080i]] ([[High-definition television|HDTV]]) | sister_channels = [[Challenge (TV channel)|Challenge]]<br />[[Pick (TV channel)|Pick]]<br>[[Real Lives (TV channel)|Real Lives]]<br />[[Sky 1]]<br />[[Sky 2]]<br />[[Sky Arts]]<br />[[Sky Atlantic]]<br />[[Sky Living]]<br />[[Sky Movies]]<br />[[Sky Movies Box Office]]<br />[[Sky Sports]]<br />[[Sky Sports F1]]<br />[[Sky Sports News HQ]] | web = [http://news.sky.com Official Website]<br /> [http://news.sky.com/watch-live Live Stream] | YouTube <br /> = [https://www.youtube.com/watch?v=mqafQVNkyN4] | terr serv 1 = [[Freeview (UK)|Freeview<br><small>(UK)</small>]] | terr chan 1 = Channel 132 | sat serv 1 = [[Sky (United Kingdom)|Sky UK]] | sat chan 1 = Channel 501 (SD/HD)<br>Channel 516 (SD) | sat serv 2 = [[Freesat|Freesat<br><small>(UK)</small>]] | sat chan 2 = Channel 202 | sat serv 3 = [[Sky Ireland]] | sat chan 3 = Channel 501 (SD/HD)<br>Channel 516 (SD) | sat serv 4 = [[KTV Ltd.]] <small>([[Falkland Islands]])</small> | sat chan 4 = | sat serv 5 = [[Sky Italia]]<br><small>(Italy)</small> | sat chan 5 = Channel 522 | sat serv 6 = [[Cyfra+]]<br><small>(Poland)</small> | sat chan 6 = Channel 677 | sat serv 7 = [[Astra (satellite)|Astra 1L]] | sat chan 7 = 11597 V 22000 5/6 | sat serv 8 = [[Astra 2E]] | sat chan 8 = 12207 V 27500 5/6 | sat serv 9 = [[DStv]] | sat chan 9 = Channel 402 | sat serv 10 = [[Telenor#Broadcast|Thor 5]]<br /><small>([[Canal Digital]])</small> | sat chan 10 = 11862 H / 28000 / 7/8 | sat serv 11 = [[Yes (Israel)|Yes<br><small>(Israel)</small>]] | sat chan 11 = Channel 103 | sat serv 12 = [[TV Vlaanderen Digitaal]]<br><small>(Belgium)</small> | sat chan 12 = Channel 54 | sat serv 13 = [[ZON Multimédia|ZON TV]]<br><small>(Portugal)</small> | sat chan 13 = Channel 205 | sat serv 14 = [[OSN]] <small>([[Middle East]]<br>& [[North Africa]])</small> | sat chan 14 = Channel 401 (HD) | sat serv 15 = [[Canalsat|CanalSat]]<br><small>(France)</small> | sat chan 15 = Channel 362 | sat serv 16 = [[Meo (Triplay service)|MEO]]<br><small>(Portugal)</small> | sat chan 16 = Channel 203 | sat serv 17 = [[Indovision]]<br><small>([[Indonesia]])</small> | sat chan 17 = Channel 336 | sat serv 18 = [[Astro (Malaysian satellite television)|Astro]]<br><small>(Malaysia)</small> | sat chan 18 = Channel 532 (HD) | sat serv 19 = [[DishHD]]<br><small>(Taiwan and Mainland China)</small> | sat chan 19 = Channel 6120 (HD) | sat serv 20 = [[Cignal Digital TV]]<br><small>(Philippines)</small> | sat chan 20 = Channel TBA | sat chan 22 = Thaicom 6 11425 V 30000 3/4 | cable_serv_1 = [[Virgin Media]]<br><small>(UK)</small> | cable_chan_1 = Channel 602<br>Channel 603 (HD) | cable serv 3 = [[Virgin Media Ireland]]<br><small>(Ireland)</small> | cable chan 3 = Channel 202<br />Channel 232 (HD) | cable serv 4 = [[KTV Ltd.]] <small>([[Falkland Islands]])</small> | cable chan 4 = | cable serv 5 = [[UPC Netherlands]] | cable chan 5 = Channel 408 | cable serv 6 = [[UGC Europe|UPC Telemach]]<br><small>([[Slovenia]])</small> | cable chan 6 = Channel 25 | cable serv 7 = [[Com Hem]]<br><small>(Sweden)</small> | cable chan 7 = Channel 126 | cable serv 8 = [[Kabel Deutschland]] | cable chan 8 = Channel 839 | cable serv 9 = [[Hot (Israel)|Hot<br><small>(Israel)</small>]] | cable chan 9 = Channel 68 | cable serv 10 = [[ZON Multimédia|ZON TV]]<br><small>(Portugal)</small> | cable chan 10 = Channel 205 | cable serv 11 = [[Magnet Networks]]<br><small>(Ireland)</small> | cable chan 11 = Channel 202 | cable serv 12 = [[Naxoo]]<br><small>(Switzerland)</small> | cable chan 12 = Channel 61 | cable serv 13 = [[MediaNet]]<br><small>([[Maldives]])</small> | cable chan 13 = Channel 111 | cable serv 14 = [[StarHub TV]]<br><small>([[Singapore]])</small> | cable chan 14 = Channel 703 (SD)<br />Channel 757 (HD) | cable serv 15 = [[Teledünya]]<br><small>(Turkey)</small> | cable chan 15 = Channel 73 | cable serv 16 = [[WightFibre]]<br><small>(UK)</small> | cable chan 16 = Channel 119 | cable serv 17 = [[SkyCable]]<br><small>(Philippines)</small> | cable chan 17 = Channel 136 (Digital) (Coming Soon) | cable serv 18 = [[Destiny Cable]]<br><small>(Philippines)</small> | cable chan 18 = Channel 136 (Digital) (Coming Soon) | cable serv 19 = [[Cablelink]]<br><small>(Philippines)</small> | cable chan 19 = Coming Soon | adsl serv 1 = [[now TV]]<br><small>(Hong Kong)</small> | adsl chan 1 = Channel 323 | adsl serv 2 = TrueIPTV<br><small>([[Thailand]])</small> | adsl chan 2 = Channel 12 | adsl serv 3 = [[Freebox]]<br><small>(France)</small> | adsl chan 3 = Channel 87 | adsl serv 4 = [[Meo (Triplay service)|MEO]]<br><small>(Portugal)</small> | adsl chan 4 = Channel 203 | adsl serv 5 = [[Mio TV]]<br><small>([[Singapore]])</small> | adsl chan 5 = Channel 151 (HD) | online_serv_1 = [http://news.sky.com/watch-live Sky News] | online_chan_1 = Live Video Streaming (24/7) | online serv 2 = [[YouTube]] | online chan 2 = [https://www.youtube.com/watch?v=y60wDzZt8yg Watch Live] | online serv 3 = [http://www.jalipo.com Jalipo] | online chan 3 = Subscription<br /><small>Available only in Europe and United States.</small> | online serv 4 = [http://www.vingo.tv Vingo.tv Alpha] | online chan 4 = Registration Required<br /><small>Narrowband Stream</small> | online serv 5 = [[Sky Go]] | online chan 5 = [http://news.sky.com/interactive/1345361/watch-sky-news-live Watch live]<br>(UK and Ireland only) | online serv 6 = Virgin TV Anywhere | online chan 6 = [http://anywhere.virginmedia.com/channels/live/sky-news/ Watch live] (UK only) | online serv 7 = Livestation | online chan 7 = [http://www.livestation.com/en/sky-news-international Watch Live] | online serv 8 = Horizon GO | online chan 8 = [https://www.horizon.tv/en_ie/live-channels/live-channel.html/28864039257/Sky-News.html Watch live] (Ireland only) | online serv 9 = [[Apple TV]] | online chan 9 = Sky News app (UK, Ireland and United States) | online serv 10 = [[Roku]] | online chan 10 = Sky News channel |}} Ang '''Sky News''' ay ang balitaang internasyonal at kasalukuyang mga pangyayari ng [[British Sky Broadcasting]] at ng [[Fox International Channels]]. == Mga Programa == == Silipin Din == * [[Sky News reporters and presenters]] * [[SkyNews.com]] * [[Sky News Arabia]] == Reperensiya == {{Reflist|30em}} == Mga Kawing Panlabass == * {{official website|skynews.com|mobile=m.skynews.com}} * [http://www.skynewsinternational.com Sky News International (Press Office)] * [http://www.skypressoffice.co.uk/SkyNews/default.asp Sky Press Office for Sky News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410205221/http://www.skypressoffice.co.uk/SkyNews/default.asp |date=2009-04-10 }} * {{YouTube|user=skynews}} * {{twitter|skynewsbreak}} <!--* {{Google+|+SkyNews}}--> * {{Facebook|skynews}} === Ibang Websites === * [http://tvnewsroom.co.uk TV Newsroom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140323103618/http://tvnewsroom.co.uk/ |date=2014-03-23 }} *[http://www.onastra.com/how-to-receive-astra/index.php SES guide to receiving Astra satellites] *[http://www.onastra.com/channel-guide/index.php SES guide to channels broadcasting on Astra satellites] {{Navboxes |list1= {{Sky News}} {{5 News}} {{BSkyB}} {{British Satellite Broadcasting}} {{Freeview}} {{News Corporation}} {{Media in the United Kingdom|television}} {{International news channels}} }} {{Coord|51.487|-0.330|type:landmark_region:GB|display=title}} [[Kategorya:Sky News| ]] [[Kategorya:BSkyB television channels]] [[Kategorya:Television channels and stations established in 1989]] [[Kategorya:Television channels in the Netherlands]] [[Kategorya:Television channels in Belgium]] [[Kategorya:Television channels in Flanders]] [[Kategorya:Television channels in the United Kingdom]] [[Kategorya:24-hour television news channels in the United Kingdom]] [[Kategorya:1989 establishments in the United Kingdom]] 232hpb4723tylfim7l96v2v547455id 0 229034 2204013 2202706 2026-04-21T15:23:33Z Niqkscribewondersandwise 142118 naglagay ng mga bagong info tungkol sa palabas 2204013 wikitext text/x-wiki {{Infobox television |italic_title= Carrossel |name= Carrossel |image= |image_size= |image_upright= |image_alt= |alt= |image_class= |caption= |alt_name= |native_name= |genre= |creator= Íris Abravanel |based_on= |inspired_by= |developer= |writer= |screenplay= |story= |director= Reynaldo Boury |creative_director= |starring= Rosanne Mulholland<br> Larissa Manoela<br> Maisa Silva<br> Jean Paulo Campos |theme_music_composer= |music= |open_theme= ''Carro-céu'' nina Yudi Tamashiro at Priscilla Alcantara |end_theme= |composer= |country= [[Brasil]] |language= [[Wikang Portuges|Portuges]] |num_seasons= |num_series= |num_episodes= 310 |executive_producer= |producer= |news_editor= |location= |cinematography= |editor= |camera= |runtime= 60 |company= |studio= |distributor= |budget= |network= [[SBT]] |channel= |first_aired= Mayo 21, 2012 |released= |last_aired= Hulyo 26, 2013 |related=}} {{italic title}} Ang '''''Carrossel''''' ay isang palabas sa telebisyon sa [[Brasil]] ng [[SBT]]. == Mga Tauhan == {| class="wikitable" |+ !Mga bata !Karakter |- |Larissa Manoela |Maria Joaquina Medsen |- |Jean Paulo Campos |Cirilo Rivera |- |Maisa Silva |Valéria Ferreira |- |Guilherme Seta |Davi Rabinovich |- |Nicholas Torres |Jaime Palillo |- |Thomaz Costa |Daniel Zapata |- |Ana Vitória Zimmermann |Marcelina Guerra |- |Lucas Santos |Paulo Guerra |- |Stefany Vaz |Carmem Carrilho |- |Gustavo Daneluz |Mário Ayala |- |Matheus Ueta |Kokimoto Mishima |- |Léo Belmonte |Jorge Cavalieri |- |Fernanda Concon |Alícia Gusman |- |Konstantino Atan |Adriano Ramos |- |Aysha Benelli |Laura Gianolli |- |Victória Diniz |Bibi Smith |- |Esther Marcos |Margarida Garcia |} [[Kategorya:Drama]] [[Kategorya:Mga serye sa telebisyon mula sa Brazil]] {| class="wikitable" |+ !Mga matatanda !Karakter |- |Rosanne Mulholland |Helena Fernandes |- |Noemi Gerbelli |Olívia Veider |- |Lívia Andrade |Suzana Bustamante |- |Fernando Benini |Firmino Gonçalves |- |Márcia de Oliveira |Graça |- |Gustavo Wabner |Renê Magalhães |- |Ilana Kaplan |Matilde |} {{stub}} cwfaokq8ohncota9fab6bvex7lgir9r 2204015 2204013 2026-04-21T16:29:51Z Niqkscribewondersandwise 142118 naglagay ng bagong impormasyon tungkol sa palabas, kasama na ang sanggunian 2204015 wikitext text/x-wiki {{Infobox television |italic_title= Carrossel |name= Carrossel |image= |image_size= |image_upright= |image_alt= |alt= |image_class= |caption= |alt_name= |native_name= |genre= |creator= Íris Abravanel |based_on= |inspired_by= |developer= |writer= |screenplay= |story= |director= Reynaldo Boury |creative_director= |starring= Rosanne Mulholland<br> Larissa Manoela<br> Maisa Silva<br> Jean Paulo Campos |theme_music_composer= |music= |open_theme= ''Carro-céu'' nina Yudi Tamashiro at Priscilla Alcantara |end_theme= |composer= |country= [[Brasil]] |language= [[Wikang Portuges|Portuges]] |num_seasons= |num_series= |num_episodes= 310 |executive_producer= |producer= |news_editor= |location= |cinematography= |editor= |camera= |runtime= 60 |company= |studio= |distributor= |budget= |network= [[SBT]] |channel= |first_aired= Mayo 21, 2012 |released= |last_aired= Hulyo 26, 2013 |related=}} {{italic title}} Ang '''''Carrossel''''' ay isang palabas sa telebisyon sa [[Brasil]] ng [[SBT]]. == Mga Tauhan == {| class="wikitable" |+ !Mga bata !Karakter |- |Larissa Manoela |Maria Joaquina Medsen |- |Jean Paulo Campos |Cirilo Rivera |- |Maisa Silva |Valéria Ferreira |- |Guilherme Seta |Davi Rabinovich |- |Nicholas Torres |Jaime Palillo |- |Thomaz Costa |Daniel Zapata |- |Ana Vitória Zimmermann |Marcelina Guerra |- |Lucas Santos |Paulo Guerra |- |Stefany Vaz |Carmem Carrilho |- |Gustavo Daneluz |Mário Ayala |- |Matheus Ueta |Kokimoto Mishima |- |Léo Belmonte |Jorge Cavalieri |- |Fernanda Concon |Alícia Gusman |- |Konstantino Atan |Adriano Ramos |- |Aysha Benelli |Laura Gianolli |- |Victória Diniz |Bibi Smith |- |Esther Marcos |Margarida Garcia |} [[Kategorya:Drama]] [[Kategorya:Mga serye sa telebisyon mula sa Brazil]] {| class="wikitable" |+ !Mga matatanda !Karakter |- |Rosanne Mulholland |Helena Fernandes |- |Noemi Gerbelli |Olívia Veider |- |Lívia Andrade |Suzana Bustamante |- |Fernando Benini |Firmino Gonçalves |- |Márcia de Oliveira |Graça |- |Gustavo Wabner |Renê Magalhães |- |Ilana Kaplan |Matilde |} == Internasyonal na pagsasahimpapawid == Ipinalabas ang ''Carrossel'' sa [[Pilipinas]] sa [[Telenovela Channel]] mula Oktubre 23, 2017 hanggang Oktubre 8, 2018.<ref>{{cite web |title=Carrosel Pilot Episode Airs October 23, 2017 |date= Oktubre 20, 2017 |url=http://telenovelachannel.com/2017/10/carrosel-pilot-episode-airs-october-23-2017/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171113153823/http://telenovelachannel.com/2017/10/carrosel-pilot-episode-airs-october-23-2017/ |archive-date=Nobyembre 13, 2017 |access-date=21 Abril 2026 }}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{stub}} he3kuknletcxld37jl8tj93jhssgjmv 2204104 2204015 2026-04-22T04:38:53Z Niqkscribewondersandwise 142118 added more informations of the TV program, added short description, changed the cast list into new format 2204104 wikitext text/x-wiki {{short description|Telenobelang pambata sa Brasil}} {{Infobox television |italic_title= Carrossel |name= Carrossel |image= Carrossel logo SBT.png |image_size= |image_upright= |image_alt= |alt= |image_class= |caption= |alt_name= |native_name= |genre= Telenobelang pambata<br>[[Komedya]]<br>[[Drama]] |creator= Íris Abravanel |based_on= Carrusel (telenobelang Mehikano noong 1989) |inspired_by= ''Jacinta Pichimahuida, la Maestra que no se Olvida'' ni Abel Santa Cruz |developer= |writer= |screenplay= |story= |director= Reynaldo Boury |creative_director= |starring= Rosanne Mulholland<br>Larissa Manoela<br>Jean Paulo Campos<br>Maisa Silva |theme_music_composer= |music= |open_theme= ''Carro-céu'' nina Yudi Tamashiro at Priscilla Alcantara |end_theme= ''Carro-céu'' nina Yudi Tamashiro at Priscilla Alcantara |composer= |country= [[Brasil]] |language= [[Wikang Portuges|Portuges]] |num_seasons= |num_series= |num_episodes= 310<br>252 (Bersyong internasyonal) |executive_producer= |producer= |location= |cinematography= |editor= |camera= |runtime= 60 |company= |studio= |distributor= |budget= |network= [[SBT]] |channel= |first_aired= Mayo 21, 2012 |released= |last_aired= Hulyo 26, 2013 |related=}} {{italic title}} Ang '''''Carrossel''''' ay isang telenobelang pambata sa [[Brasil]] na ipinalabas sa [[SBT]] mula Mayo 21, 2012 hanggang Hulyo 26, 2013. == Mga Tauhan == * Rosanne Mulholland bilang Helena Fernandes * Larissa Manoela bilang Maria Joaquina Medsen * Jean Paulo Campos bilang Cirilo Rivera * Maisa Silva bilang Valéria Ferreira * Nicholas Torres bilang Jaime Palillo * Stefany Vaz bilang Carmem Carrilho * Gustavo Daneluz bilang Mário Ayala * Guilherme Seta bilang Davi Rabinovich * Thomaz Costa bilang Daniel Zapata * Lucas Santos bilang Paulo Guerra * Matheus Ueta bilang Kokimoto Mishima * Léo Belmonte bilang Jorge Cavalieri * Ana Vitória Zimmermann bilang Marcelina Guerra * Fernanda Concon bilang Alícia Gusman * Aysha Benelli bilang Laura Gianolli * Konstantino Atan bilang Adriano Ramos * Victória Diniz bilang Bibi Smith * Esther Marcos bilang Margarida Garcia * Noemi Gerbelli bilang Olívia Veider * Lívia Andrade bilang Suzana Bustamante * Fernando Benini bilang Firmino Gonçalves * Márcia de Oliveira bilang Graça * Gustavo Wabner bilang Renê Magalhães * Ilana Kaplan bilang Matilde == Internasyonal na pagsasahimpapawid == Ipinalabas ang ''Carrossel'' sa [[Pilipinas]] sa [[Telenovela Channel]] mula Oktubre 23, 2017 hanggang Oktubre 8, 2018.<ref>{{cite web |title=Carrosel Pilot Episode Airs October 23, 2017 |date= Oktubre 20, 2017 |url=http://telenovelachannel.com/2017/10/carrosel-pilot-episode-airs-october-23-2017/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171113153823/http://telenovelachannel.com/2017/10/carrosel-pilot-episode-airs-october-23-2017/ |archive-date=Nobyembre 13, 2017 |access-date=21 Abril 2026 }}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Drama]] [[Kategorya:Mga serye sa telebisyon mula sa Brazil]] {{stub}} mdf2cpsowd7lxjvg6scjvgfiujk8puz 0 230735 2204138 2165062 2026-04-22T07:31:58Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2204138 wikitext text/x-wiki {{Infobox prepared food | name = Nasi goreng | image = Fried rice and chicken, Banaran9 Cafe, 2014-06-16.jpg | image_size = 250px | caption = {{lang|id|Nasi goreng}} na may [[manok (pagkain)|manok]], [[itlog (pagkain)|itlog]], at [[kropek]] | alternate_name = | country = [[Indonesya]] | region = | national_cuisine = [[Lutuing Indones|Indonesya]],<ref name="Kompas.com-Makanan-Nasional"/> [[Lutuing Malasyo|Malasya]], Brunay, [[Lutuing Singapurense|Singapura]], at Olanda | creator = | course = Pangunahing pagkain | served = | main_ingredient = [[Sinangag]] na may pira-piraso ng karne at/o gulay, at samu't saring mga pampalasa kagaya ng matamis na toyo | variations = | calories = | other = }} Ang '''''nasi goreng''''' ay [[sinangag]] mula sa Timog-silangang Asya na karaniwang niluluto kasama ng mga pira-piraso ng karne at gulay. Isa sa mga [[Lutuing Indones|pambansang pagkain ng Indonesya]],<ref name="Kompas.com-Makanan-Nasional">{{Cite news |last=Media |first=Kompas Cyber |title=Kemenpar Tetapkan 5 Makanan Nasional Indonesia, Ini Daftarnya |language=id |work=KOMPAS.com |url=https://travel.kompas.com/read/2018/04/10/171000627/kemenpar-tetapkan-5-makanan-nasional-indonesia-ini-daftarnya |access-date=18 Abril 2018}}</ref><ref>{{cite web |title=Nasi Goreng: Indonesia's mouthwatering national dish |trans-title=Nasi Goreng: ang nakatatakam na pambansang pagkain ng Indonesia |url=http://www.bali-travel-life.com/nasi-goreng.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100706164129/http://www.bali-travel-life.com/nasi-goreng.html |archive-date=6 Hulyo 2010 |access-date=5 Hulyo 2010 |language=en}}</ref> kinakain din ito ng mga komunidad ng nagsasalita ng [[Wikang Malayo|Malay]] sa mga bansa kagaya ng [[Malasya]], [[Singapura]] at [[Brunei]], at sumikat din sa Sri Lanka dahil sa mga migrasyon mula sa [[kapuluang Malay]],<ref name="Sri Lanka">{{cite web |last=Cassim |first=Aysha Maryam |date=17 Agosto 2016 |title=ශ්‍රී ලාංකික ආහාර සංස්කෘතිය වර්ණවත් කළ පෙර අපර දෙදිග රජබොජුන් |url=https://roar.media/sinhala/main/health-lifestyle/sri-lankan-food-culture/ |access-date=16 Hunyo 2018 |website=roar.media |publisher=Roar |language=si}}</ref> sa mga bansa kagaya ng [[Suriname]] dahil sa mga komunidad ng imigranteng Indones,<ref name="Tropilab">{{cite web |title=Indonesian rice dishes from the Surinam cuisine |trans-title=Mga kaning Indones mula sa lutuin ng Suriname |url=http://www.tropilab.com/nasigoreng.html |work=tropilab.com |language=en}}</ref> at sa [[Netherlands|Olanda]] dahil sa ugnayang kolonyal nito sa Indonesya.<ref name="Scheerstra">{{cite web |author=Ena Scheerstra |date=30 Oktubre 2012 |title=Dutch East Indian Nasi Goreng |trans-title=Nasi Goreng ng Olandes ng Silangang Indiya |url=http://honestcooking.com/dutch-east-indian-nasi-goreng/ |work=Honest Cooking |language=en |access-date=26 Marso 2020 |archive-date=4 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404215134/https://honestcooking.com/dutch-east-indian-nasi-goreng/ |url-status=dead }}</ref> Naiiba ang {{lang|id|nasi goreng}} sa mga ibang sinangag sa Asya dahil sa kakaibang mausok na aroma nito, at lasang karamelisado at maalinamnam din. Walang iisang resipi para sa {{lang|id|nasi goreng}}, at naiiba ang komposisyon at paghahanda nito sa bawat sambahayan. Matagal nang nakonsiderang mahalagang bahagi ng [[lutuing Indones]] ang {{lang|id|nasi goreng}}.<ref name="Chesman">{{cite book|title=366 Delicious Ways to Cook Rice, Beans, and Grains|author=Andrea Chesman|publisher=Penguin|year=1998|isbn=9781101075746|url=https://books.google.com/books?id=k5psVbxGQkIC&pg=PA17|lang=en|trans-title=366 Masarap na Paraan na Lutuin Ang Bigas, Priholes, at Grano}}</ref> Noong 2018, kinilala ito ng pamahalaang Indones bilang isa sa limang pambansang pagkain ng bayan.<ref name="Kompas.com-Makanan-Nasional"/> Kinakain kung saan-saan sa Indonesya, lalo na sa almusal, matatamasan ito sa iba't ibang paraan: mga simpleng bersiyon nito na nasa plato sa karinderya, mga kinakain sa porselana sa mga restawran, o mga kinukuha mula sa mga handaan sa mga parti sa gabi sa mga urbanisadong lungsod kagaya ng [[Jakarta]].<ref>{{cite news |last=Crossette |first=Barbara |date=6 Hulyo 1986 |title=Fare of The Country; Spicy Staple of Indonesia |language=en |trans-title=Pagkain ng Bansa; Maanghang na Isteypol ng Indonesya |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1986/07/06/travel/fare-of-the-country-spicy-staple-of-indonesia.html?sec=travel |access-date=7 Hulyo 2010}}</ref> Mabibili ang panimpla para sa {{lang|id|nasi goreng}} kahit saan, at masusumpungan sa mga konbi sa buong Indonesya ang {{lang|id|nasi goreng}} na elado at pinapainit sa mikrolon. == Etimolohiya == "[[Sinangag]]" ang kahulugan ng {{lang|id|nasi goreng}} sa wikang [[Wikang Indones|Indones]] at wikang [[Wikang Malayo|Malay]].<ref>{{Cite web |title=nasi goreng {{!}} Indonesian to English Translation – Oxford Dictionaries |trans-title=nasi goreng {{!}} Pagsasalin ng Indones sa Ingles – Oxford Dictionaries |url=https://id.oxforddictionaries.com/translate/indonesian-english/nasi_goreng?locale=en |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180724002323/https://id.oxforddictionaries.com/translate/indonesian-english/nasi_goreng?locale=en |archive-date=24 Hulyo 2018 |access-date=23 Hulyo 2018 |website=Oxford Indonesian Living Dictionary |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Malay Dictionary Online Translation LEXILOGOS >>|url=https://www.lexilogos.com/english/malay_dictionary.htm}}</ref> Inilalarawan ng Cambridge English Dictionary ang {{lang|id|nasi goreng}} bilang "Indones na kanin na dinagdagan ng mga pira-piraso ng kanin at gulay",<ref>{{Cite web |title=nasi goreng Meaning in the Cambridge English Dictionary |trans-title=nasi goreng Kahulugan sa Cambridge English Dictionary |url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/nasi-goreng |access-date=23 July 2018 |website=dictionary.cambridge.org |language=en}}</ref> ngunit halos kasingkaraniwan lang ang pagkaing ito sa Malasya at Singapura, mga karatig na bansa, bilang isteypol sa kultura.<ref name="Guardian">{{cite web |last=Hariharan |first=Annie |date=17 Hulyo 2021 |title=Nasi goreng: a one-pot pantry clean-up dish at its best |url=https://www.theguardian.com/food/2021/jul/18/nasi-goreng-a-one-pot-pantry-clean-up-dish-at-its-best |access-date=15 Oktubre 2021 |publisher=[[TheGuardian.com]] |language=en}}</ref><ref name="BBC nasi goreng">{{cite news |last=Low |first=Harry |date=19 Setyembre 2016 |title=How this dish became a bone of contention |language=en |trans-title=Kung paano naging tutulan ang pagkaing ito |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/blogs-trending-37408343 |access-date=15 Oktubre 2021}}</ref> == Kasaysayan == [[Talaksan:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Portret_van_een_vrouw_die_nasi_goreng_bereidt_in_de_keuken_TMnr_20000280.jpg|alt=Isang babaeng nagluluto ng nasi goreng sa Indonesya.|thumb|upright|Isang babaeng nagluluto ng ''nasi goreng'' sa Indonesya.]] Kagaya ng mga ibang resipi ng sinangag sa Asya, iminugkahi ng ilang komentarista na matutunton ang pinagmulan ng {{lang|id|nasi goreng}} ng mga Indones sa sinangag ng Timugang Tsina, at ipinapalagay na binuo ito para hindi masayang ang kanin.<ref name="Historia-NG">{{Cite web |last=Sitompul |first=Martin |date=28 Hulyo 2017 |title=Pesona Nasi Goreng |url=https://historia.id/kuliner/articles/pesona-nasi-goreng-P0mrK |access-date=19 Setyembre 2018 |website=Historia – Obrolan Perempuan Urban |language=id-ID |archive-date=19 Septiyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180919211436/https://historia.id/kuliner/articles/pesona-nasi-goreng-P0mrK |url-status=dead }}</ref><ref name="Street Food Around the World">{{cite book|title=Street Food Around the World: An Encyclopedia of Food and Culture|author1=Bruce Kraig|author2=Colleen Taylor Sen|publisher=ABC-CLIO|year=2013|isbn=9781598849554|url=https://books.google.com/books?id=9XCjAQAAQBAJ&pg=PA183|page=183|lang=en|trans-title=Pagkaing Kalye sa Buong Mundo: Isang Ensiklopedya ng Pagkain at Kultura}}</ref><ref>{{cite web |author=Mutia Silviani Aflakhah |date=9 Pebrero 2017 |title=Akulturasi Budaya di Balik Makanan Nusantara |url=https://www.goodnewsfromindonesia.id/2017/02/09/akulturasi-budaya-di-balik-makanan-nusantara |work=Good News from Indonesia |language=id}}</ref> Makikita ang impluwensiya ng Tsina sa lutuing Indones sa ''[[mie goreng]]'' na lumitaw kasabay ng pagpapakilala ng pagsangag na nangailangan ng paggamit ng Tsinong wok.<ref>{{cite book|title=A New Approach to Indonesian Cooking|author=Heinz Von Holzen|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|year=2014|isbn=9789814634953|page=15|url=https://books.google.com/books?id=pRuiBQAAQBAJ&q=Kwetiau+Goreng&pg=PA15|lang=en|trans-title=Isang Bagong Diskarte sa Lutong Indones}}</ref> Sa Tsina, sumikat nang sumikat ang pagsangag sa [[dinastiyang Ming]] (1368–1644 PK).<ref>{{cite book|title=Stir-Frying to the Sky's Edge: The Ultimate Guide to Mastery, with Authentic Recipes and Stories|author=Grace Young|publisher=Simon and Schuster|year=2010|isbn=9781416580577|url=https://books.google.com/books?id=buSaBAAAQBAJ&q=Stir+frying+Ming+dynasty&pg=PA49|page=49|lang=en|trans-title=Pagsangag hanggang Dulo ng Langit: Ang Sukdulang Gabay sa Kadalubhasaan, na May Mga Awtentikong Resipi at Kwento}}</ref> Nagmula ang karaniwang [[soy sauce|toyo]] sa Tsina noong ika-2 siglo PK, ngunit, nilinang ang {{lang|id|kecap manis}} ([[toyong matamis]]) sa Indonesya na nilagyan ng maraming lokal na asukal sa palma.<ref name="Soyinfo-Tempeh">{{cite book|title=History of Tempeh and Tempeh Products (1815–2011): Extensively Annotated Bibliography and Sourcebook|author1=William Shurtleff|author2=Akiko Aoyagi|publisher=Soyinfo Center|year=2011|isbn=9781928914396|url=https://books.google.com/books?id=qhsOY1z6-T8C&q=Kecap+manis+Indonesia&pg=PA618|page=618|lang=en|trans-title=Kasayasayan ng Tempeh at Mga Produktong Tempeh (1815–2011): Anotadong Anotadong Bibliograpiya at Sanggunian}}</ref> Gayunpaman, hindi malinaw kung kailan nagsimula ang mga tao ng kasalukuyang-panahong Indonesya na magsangag ng kanin. Yumabong ang kalakalan ng Tsina at kapuluang Indones mula panahon ng [[Srivijaya]] noong mga ika-10 siglo at tumindi ito sa panahong [[Majapahit]] noong ika-15 siglo. Noong panahong iyon, nagsimulang manirahan ang mga imigranteng Tsino sa kapuluan, at dinala nila ang kanilang kultura at lutuin. Karaniwang gusto ng mga Tsino ang mga mainit at bagong-luto, at sa kanilang kultura, bawal itapon ang mga tira-tirang pagkain.<ref name="Historia-NG"/> Dahil dito, kadalasang niluto muli ang mga bahaw sa umaga. Iminungkahi ni Gregory Rodgers na ang pagsangag sa kanin ay makahahadlang sa pagkalat ng mga delikadong mikrobyo, lalo na noong wala pang [[repriherador]] sa Indonesya, at upang maiwasan din ang pagtapon ng pagkain.<ref name="about.com">{{cite web |author=Gregory Rodgers |orig-date= |title=Nasi Goreng: Indonesia's Rice-Based Breakfast of Champions |trans-title=Nasi Goreng: Almusal ng mga Kampeon sa Indonesya na Gawa sa Kanin |url=https://www.tripsavvy.com/nasi-goreng-rice-based-breakfast-1629377 |access-date=8 Abril 2023 |publisher= |language=en |archive-date=7 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407160510/https://www.tripsavvy.com/nasi-goreng-rice-based-breakfast-1629377 |url-status=dead }}</ref> Inaangkin ni Fadly Rahman, isang manunulat mula sa Unibersidad ng Padjajaran na walang makasaysayang ebidensya na nagpapatunay na katutubo sa Indonesya ang {{lang|id|nasi goreng}}, at iminungkahi ng isa pang teorya bukod sa impluwensiyang Tsino: ang {{lang|id|nasi goreng}} ay hango sa Gitnang Silanganing putahe na tinatawag na ''[[pilaf]]'', kanin na niluto sa tinimplahang sabaw.<ref name="JP-Ulung">{{cite news |author=A. Kurniawan Ulung |date=20 Pebrero 2017 |title=Tracing history of Indonesian culinary fare |language=en |trans-title=Pagtalunton sa kasaysayan ng lutuing Indones |newspaper=The Jakarta Post |location=Jakarta |url=http://www.thejakartapost.com/life/2017/02/20/tracing-history-of-indonesian-culinary-fare.html}}</ref> Gumagamit ang isang baryante, ang {{lang|id|nasi goreng kambing}} (sinangag ng kambing) ng mga karne ng [[tupa]] o [[kambing]] (pinapaboran ng mga Arabeng Indones), espesyang malasa at {{lang|id|minyak samin}} (ghee), na pawang mga tipikal na sangkap na ginagamit sa paghahanda ng pilaf sa Gitnang Silangan.<ref name="CNTraveler">{{cite web |author=Sebastian Mondak |title=A Love Letter to Nasi Goreng, Jakarta's Street Food Staple |trans-title=Isang Liham ng Pag-ibig sa Nasi Goreng, Isteypol sa Pagkaing Kalye ng Jakarta |url=https://www.cntraveler.com/story/a-love-letter-to-nasi-goreng-jakarta |access-date=21 Oktubre 2012 |publisher=CNTraveler |language=en}}</ref> [[Talaksan:126v.jpg|thumb|upright|Ika-19 siglong resipi para sa nasi goreng, mula sa isang Album amicorum ng ''Koninklijke Bibliotheek'' (Maharlikang Aklatan ng Olanda)]] Itinuturing ang {{lang|id|nasi goreng}} bilang bahagi ng kulturang Indiyo noong panahong kolonyal. Lumilitaw ang pagbanggit ng {{lang|id|nasi goreng}} sa panitikang kolonyal ng [[Silangang Indiyas ng Olanda]], katulad sa {{lang|id|Student Hidjo}} ni Marco Kartodikoromo, isang kuwentong de-serye na inilathala sa diyaryong Sinar Hindia noong 1918.<ref name="Historia-NG"/> Binaggit ito sa isang 1925 aklat-panlutong Olandes, {{lang|nld|Groot Nieuw Volledig Oost Indisch Kookboek}}.<ref>{{cite book |last=van der Meijden |first=J.M.J. Catenius |year=1925 |title=Groot Nieuw Volledig Oost Indisch Kookboek |language=nl |url=http://weeten.nl/assets/vergetenboeken/Indisch_Kookboek.pdf |location=Den Haag |publisher=Goor Zonen Den Haag |page=1 }}</ref> Sumikat ang {{lang|id|nasi goreng}} sa buong mundo dahil sa kalakalan ng Olanda at Silangang Indiyas ng Olanda noong panahong iyon.<ref>{{cite journal |date=Abril 1984 |title=Standardisasi Perencah Nasi Goreng Masih Perlu Lokakarya Lanjutan |journal=Selera |volume=3 |issue=4 |pages=39–42}}</ref> Noong naging malaya ang Indonesya, sikat na kinonsidera ang {{lang|id|nasi goreng}} bilang pambansang putahe, ngunit hindi ito opisyal.<ref name="Historia-NG"/><ref name="bali-travel-life.com">{{cite web|url=http://www.bali-travel-life.com/nasi-goreng.html |title=Nasi Goreng: Indonesia's mouthwatering national dish |access-date=5 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100706164129/http://www.bali-travel-life.com/nasi-goreng.html |archive-date=6 July 2010 |df=dmy-all }}</ref> Nakatulong ang kasimplihan at bersatilidad nito sa pagsikat nito at naging isteypol ito sa mga sambahayang Indones—kolokyal na itinuring bilang "pinakademokratikong" pagkain dahil wala itong eksakto at mahigpit na resipi, at magagawa ng mga tao ang anumang gusto nilang gawin dito.<ref name="AFN-Nasigoreng">{{Cite web |title=Indonesian Nasi Goreng: Stir-Fried Rice in Soy Sauce |trans-title=Indones na Nasi Goreng: Sinangag na Pagkain sa Toyo |url=https://asianfoodnetwork.com/en/recipes/cuisine/indonesian/indonesian-nasi-goreng.html |access-date=21 Agosto 2020 |website=asianfoodnetwork.com |language=en |archive-date=19 Oktubre 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201019234911/https://asianfoodnetwork.com/en/recipes/cuisine/indonesian/indonesian-nasi-goreng.html |url-status=dead }}</ref> Kinonsidera ang {{lang|id|nasi goreng}} na karaniwang kinakain sa mga sambahayang Indones bilang pagkaing huwaran na kumakatawan sa pamilyang Indones. Ito ay naging bahagi ng menu, ipinakilala, inalok at inihain sa loob ng ''Indonesian Theater Restaurant'' sa pabilyong Indones noong ''New York World's Fair'' (Tanghalan ng Mundo sa New York) ng 1964. Sinabi ni Howard Palfrey Jones, ang Amerikanong embahador sa Indonesya noong mga huling taon ng pamamahala ni [[Sukarno]] sa gitna ng 1960s, sa kanyang talambuhay ''"Indonesia: The Possible Dream"'' (Indonesya: Ang Posibleng Pangarap), na gusto niya ang {{lang|id|nasi goreng}}. Inilarawan niya ang kanyang kagustuhan sa {{lang|id|nasi goreng}} na iniluto ni Hartini, isa sa mga asawa ni Sukarno, at pinuri ito bilang isa sa mga pinakamasarap na {{lang|id|nasi goreng}} na natikman niya.<ref name="Historia-NG" /> Noong 2018, opisyal na kinilala ang {{lang|id|nasi goreng}} ng pamahlaang Indones bilang isa sa mga pambansang [[Lutuing Indones|putahe kasama ang apat pa]]: soto, [[sate]], rendang, at [[gado-gado]].<ref name="Kompas.com-Makanan-Nasional"/> == Galerya == <gallery class="center" mode="packed" caption="Mga uri ng nasi goreng"> Talaksan:Nasi Goreng Udang Istimewa.JPG|<small> Nasi goreng, hipon at itlog. Kinaugaliang almusal na Indones</small> Talaksan:Nasi Goreng Ayam in Bali.jpg|<small> Nasi goreng, manok at itlog sa Bali</small> Talaksan:Nasi Goreng Ikan Asin.jpg|<small> Nasi goreng, inasnang isda at itlog</small> Talaksan:Nasi goreng di Rantepao.JPG|<small>Pulang nasi goreng sa Rantepao, Timog Sulawesi</small> Talaksan:Indonesian Food.png|<small>Combo ng ''nasi goreng'' at inihaw na manok, pangunahing putaheng Indones sa mga dayuhan</small> Talaksan:Nasi goreng Chinese style.JPG|<small> "Istilong-Tsino" na Nasi goreng sa Jakarta</small> Talaksan:Nasi goreng Hong Kong Mataram.JPG|<small> "Istilong-Hong Kong" na Nasi goreng sa Mataram, Lombok</small> Talaksan:Mushroom fried rice, Loving Hut, Yogyakarta.jpg|<small>Kabuteng nasi goreng sa Yogyakarta</small> Talaksan:Very mediocre Nasi Goreng Seafood.jpg|<small> Pagkaing-dagat na nasi goreng sa Sandakan, Sabah, Silangang Malasya</small> </gallery> == Mga sanggunian == [[Kategorya:Lutuing Indones]] [[Kategorya:Lutuing Malayo]] [[Kategorya:Mga pambansang lutuin]] [[Kategorya:Lutuing Singapurense]] b324pb2fx1dbz45ppi1n6c54jqs0q5k 0 242031 2204128 2203815 2026-04-22T07:03:00Z Glennznl 73709 2204128 wikitext text/x-wiki {{multiple image | perrow = 3 | total_width = 475|center | image1 = MosaicEpiphany-of-Dionysus.jpg | image2 = Sousse neptune.jpg | image3 = MANNapoli_9994_detail_mosaic_mask.jpg | image4 = Ravenna — The Good Shepherd mosaic.jpg | image5 = Basilica di Santa Maria Maggiore abside a Roma.jpg | image6 = Basilica of San Vitale - Lamb of God mosaic.jpg | image7 = Antwerpen Jugendstil Waterloostraat Herfst, Winter, Zomer en Lente 10.jpg | image8 = Antwerpen Jugendstil Waterloostraat Herfst, Winter, Zomer en Lente 07.jpg | image9 = Falguera-lactancia-1940-01red.jpg | footer = Iba't ibang halimbawa ng mga mosaic. Ang bawat hanay ng 3 larawan ay kumakatawan sa isang istilo: [[Sinaunang Griyegong sining|Sinaunang Griyego]] o [[Romanong sining|Romano]], [[Bisantinong sining|Bisantino]] at [[Art Nouveau]] }} Ang '''mosaiko''' ay isang [[sining]] ng pagdidikit-dikit ng makukulay na piyesa ng [[salamin]], bato, o ibang kagamitan. Isa itong paraan ng paggawa ng mga imahe. Karamihan ng mosaic ay gawa sa maliliit, maninipis, na may parang [[parisukat]] na hugis, mga bato o salamin na iba’t ibang kulay, na tawag ay ''tesserae''; pero ang iba, lalo na ang ''floor mosaics'', ay tawag na ''pebble mosaics''. Ang mosaic ay may mahabang [[kasaysayan]]. Nagsimula ito sa [[Mesopotamia]] sa ika-3 milenyo, BC. Ang mga Pebble Mosaics ay ginawa sa Tiryns, Gresyang Myceneano; mga mosaic na mayroong hulmahan at imahe ay napalaganap noong Panahong Klasiko, sa Sinaunang [[Griyego]], kasabay ng Sinaunang [[Romano]]. Ang mga sinaunang Basilikang [[Kristiyano]] ay nanggaling sa ika-4 na siglo. Patuloy ang pagpapalamuti gamit ang mosaic sa mga pader at kisame. Ang Sining na Mosaic ay mas napalawak sa Emperyong Bysantino mula ika-6 at ika-15 na siglo, na ang tradisyon ay pinagtibay ng Kahariang Norman noong ika-12 na siglo, sa pamamagitan ng Venice na may impluwensiya sa silangan, at kabilang ang mga Rus sa Ukraine. Ngunit ang mosaic ay nawala sa uso, may mga artista pa rin tulad ni Raphael na nagpatuloy ng pagpapalaganap ng makalumang paraan. Dahil sa impluwensiyang Romano at Bysantino, ang mga Hudyo ay pinalamutihan ang sinagoga noong ika-5 at ika-6 na siglo sa Gitnang Silangan ng Floor Mosaics. Ang mosaic ay malawak na ginamit sa mga Gusaling Pangrelihiyon at mga bahagi ng Sinaunang Sining [[Islam]], kabilang ang unang Dakilang Gusaling Pangrelihiyon sa Islam, ''The Dome of the Rock'' sa [[Jerusalem]], at ang [[Moske]] ng Umayyad sa [[Damascus]]. Ang mosaic ay nawala sa uso sa mundo ng Islam sa ika-8 na siglo. == Tingnan din == *Dunbabin, Katherine M. D. (1999). Mosaics of the Greek and Roman World. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-00230-1. *Lowden, John (1997). Early Christian and Byzantine art. Phaidon.(for the section of Byzantium and Sicily) *Rentetzi, Efthalia (2009). "Un frammento inedito di S. Eufemia a Grado. Il pavimento musivo del Salutatorium". Arte Cristiana (in Italian). XCVII (850 January – February 2009). pp. 51–52. *Rentetzi, Efthalia (2000). "Le influenze mediobizantine nei mosaici dell'arcone della Passione della Basilica marciana". Arte¦Documento (in Italian) XIV: 50–53. *Smith, D. J. (1983). "5". In Martin Henig. A Handbook of Roman Art. Phaidon. ISBN 0714822140. *Oddo, Giuseppe (2014). Decorazione a motivi geometrici vol. I. p. Blurb. == Mga pinagbatayan == *Dunbabin, Katherine M. D. (1999). Mosaics of the Greek and Roman World. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-00230-1. *Lowden, John (1997). Early Christian and Byzantine art. Phaidon.(for the section of Byzantium and Sicily) *Rentetzi, Efthalia (2009). "Un frammento inedito di S. Eufemia a Grado. Il pavimento musivo del Salutatorium". Arte Cristiana (in Italian). XCVII (850 January – February 2009). pp. 51–52. *Rentetzi, Efthalia (2000). "Le influenze mediobizantine nei mosaici dell'arcone della Passione della Basilica marciana". Arte¦Documento (in Italian) XIV: 50–53. *Smith, D. J. (1983). "5". In Martin Henig. A Handbook of Roman Art. Phaidon. ISBN 0714822140. *Oddo, Giuseppe (2014). Decorazione a motivi geometrici vol. I. p. Blurb. [[Kaurian:Sining]] qis1zc8awygqhrd1t3bkw0bal64wfm5 0 244219 2204048 2033575 2026-04-21T23:17:29Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2204048 wikitext text/x-wiki {{Japanese name|Higashide}} {{Infobox person | name = Masahiro Higashide | native_name = 東出昌大 | native_name_lang = ja | image = Higashide Masahiro from "Satoshi- A Move for Tomorrow" at Opening Ceremony of the Tokyo International Film Festival 2016 (32802148544) (cropped).jpg | imagesize =230px | birthname = | birth_date = {{Birth date and age|1988|02|01}} | birth_place = [[Prepektura ng Saitama]], Hapon | height = {{height|m=1.89}} | othername = | occupation = {{hlist|[[Aktor]]|Modelo}} | yearsactive = 2011–kasalukuyan | website = |image caption=Si Higashide sa ''[[Tokyo]] International Film Festival'' noong Oktobre 2016 |nationality={{JPN}}ese |children=3 |spouse(s)={{Marriage|[[:en:Anne Watanabe|Anne Watanabe]]|2015|2020}}}} Si {{nihongo|'''Masahiro Higashide'''|東出 昌大|Higashide Masahiro}} ay isang artista at modelo sa bansang [[Hapon]]. == Talambuhay == Nagtapos si Higashide sa Saitama Prefectural Asaka Haiskul. Nagpraktis siya araw-araw ng [[:en:Kendo|kendo]] noong bata pa siya dahil ang kanyang ama ay isang guro ng kendo. Ang kanyang ama ay isa ring tagapagluto ng lutoing Hapon. == Karera == Nag-debut siya bilang isang [[modelo]] sa ika-19 na [[Men's Non-no]] Eksklusibong Modelo Audition noong haiskul. Matapos makapagtapos ng haiskul, naglalayon siyang maging isang tagapag-disenyo ng alahas at nagpatuloy na pumasok sa isang paaralan ng alahas.<ref>{{Citation |title=Nikkan Sports |date=2019-03-23 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Nikkan_Sports&oldid=889100894 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2023-07-22}}</ref> Aktibo siya bilang isang modelo para sa ZUCCa o Yohji Yamamoto mula 2006 hanggang 2011. Nag-debut siya sa ''[[The Kirishima Thing]]'' noong 2012 at naging artista mula noon. Siya ay umarte sa [[NHK TV]] na programa na ''"Rakugo Deeper!"''. == Pansariling buhay == Ikinasal siya sa aktres na si Anne Watanabe noong Enero 1, 2015.<ref>{{Cite web |title=杏＆東出昌大が元日結婚！春には挙式・披露宴 熱愛発覚から１年 - スポニチ Sponichi Annex 芸能 |url=https://www.sponichi.co.jp/entertainment/news/2014/12/26/kiji/K20141226009522740.html |access-date=2023-07-22 |website=スポニチ Sponichi Annex |language=ja}}</ref> Ipinanganak ang kanilang kambal na anak na babae noong Mayo 2016.<ref>{{Cite web |date=2016-05-17 |title=杏、双子女児を出産「立派な子に育て上げたい」 東出昌大がパパに |url=https://www.oricon.co.jp/news/2071769/full/ |access-date=2023-07-22 |website=ORICON NEWS}}</ref> At noong Nobyembre 2017, ipinanganak ni Watanabe ang kanilang ikatlung anak, isang lalaki.<ref>{{Cite web |date=2020-01-23 |title=近藤春菜、不倫報道の東出昌大に辛らつ「東出さんが苦しいのは正直どうでもいい。自業自得」 |url=https://hochi.news/articles/20200123-OHT1T50051.html |access-date=2023-07-22 |website=スポーツ報知 |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |title=東出CM打ち切りへ 「よきパパ」イメージ崩壊 不倫の大きすぎる代償 - スポニチ Sponichi Annex 芸能 |url=https://www.sponichi.co.jp/entertainment/news/2020/01/24/kiji/20200123s00041000463000c.html |access-date=2023-07-22 |website=スポニチ Sponichi Annex |language=ja}}</ref> Noong Enero 2020, isiniwalat ng [[Shūkan Bunshun]] na si Higashide ay nangaliwa at nagkaroon ng relasyon sa aktres na si {{ill|Erika Karata|en}} mula noong 2017, nang buntis pa si Watanabe sa kanilang ikatlong anak.<ref name=":0">{{Cite news |last=Lee |first=Jan |date=2020-08-02 |title=Actress Anne Watanabe divorces actor husband Masahiro Higashide over his extramarital affair |language=en |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/actress-anne-watanabe-divorces-actor-husband-masahiro-higashide-over-his |access-date=2023-07-22 |issn=0585-3923 |archive-date=2020-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200803002450/http://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/actress-anne-watanabe-divorces-actor-husband-masahiro-higashide-over-his |url-status=dead }}</ref> Ang ulat ay kalaunan ay kinumpirma ng kanyang ahensya.<ref>{{Cite web |date=2020-01-23 |title=近藤春菜、不倫報道の東出昌大に辛らつ「東出さんが苦しいのは正直どうでもいい。自業自得」 |url=https://hochi.news/articles/20200123-OHT1T50051.html |access-date=2023-07-22 |website=スポーツ報知 |language=ja}}</ref> Ang insidente ay naging dahilan upang mawalan ng ilang endorsement deal si Higashide.<ref>{{Cite web |title=東出CM打ち切りへ 「よきパパ」イメージ崩壊 不倫の大きすぎる代償 - スポニチ Sponichi Annex 芸能 |url=https://www.sponichi.co.jp/entertainment/news/2020/01/24/kiji/20200123s00041000463000c.html |access-date=2023-07-22 |website=スポニチ Sponichi Annex |language=ja}}</ref> Noong Agosto 1, 2020, tinapos ni Watanabe ang kanyang [[diborsiyo]] kay Higashide, nangako na magtutulungan silang alagaan ang kanilang anak.<ref name=":0" /> ==Pilmograpiya== ===Pelikula=== * ''[[The Kirishima Thing]]'' (2012), Hiroki Kikuchi * ''[[It All Began When I Met You]]'' (2013), Takumi Tsumura ("Long Distance Relationship") * ''[[Crows Explode]]'' (2014), Kazeo Kaburagi * ''[[Ao Haru Ride | Blue Spring Ride]]'' (2014, Kō Mabuchi * ''[[0.5mm]]'' (2014), karaoke clerk * ''[[Parasyte: Part 1]]'' (2014), Hideo Shimada (mysterious transfer student) * ''[[Parasyte: Part 2]]'' (2015), Hideo Shimada (mysterious transfer student) * ''[[Gonin Saga]]'' (2015), Hayato Hisamatsu * ''[[Creepy (film)|Creepy]]'' (2016), Nogami * ''[[Hero Mania]]'' (2016), Hidetoshi Nakatsu === Telebisyon === * ''Renai Kentei'' (2012, NHK), Junya Yoshimitsu * ''Reset: Honto no Shiawase no Mitsukekata'' (2012, TBS-MBS), Shion/Jun Aya * ''Wonderful Single Life'' (2012, Fuji TV), Hiroki Yamada * ''[[xxxHolic#Live action TV series|xxxHolic]]'' (2013, WOWOW) Shizuka Dōmeki * ''[[Amachan]]'' (2013, NHK), young Daikichi Ōmukai * ''[[Gochisōsan]]'' (2013-14, NHK), Yūtarō Nishikado * ''Oyaji no Senaka'' (2014, TBS) * ''[[Hana Moyu]]'' (2015, NHK), Kusaka Genzui * ''Mondai no Aru Restaurant'' (2015, Fuji TV), Chef Makoto Monji * ''[[Moribito: Guardian of the Spirit]]'' (2016, NHK), Tanda == Sanggunian == {{reflist}} == Kawing Panlabas == {{Commonscat|Masahiro Higashide}} * [http://www.humanite.co.jp/actor.html?lang=en&id=28 Official Site] *{{IMDb name|4818678}} [[Kategorya:Mga artista mula sa Hapon]] [[Kategorya:Mga ipinanganak noong 1988]] [[Kategorya:Mga modelo mula sa Hapon]] e3ndadc4defwqymm918npgiccpha2x6 0 262722 2204084 1673423 2026-04-22T02:26:09Z Sharktube2000 161034 2204084 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Placodermi | fossil_range = {{geological range|439|358.9|latest=recent}}Late [[Llandovery epoch|Llandovery]] – Late [[Devonian]]{{efn|If [[paraphyletic]] in relation to the rest of [[Gnathostomata]], then modern jawed vertebrates represent extant forms.}} | image = Bothriolepis panderi.jpg | image_width = 250px | image_caption = ''[[Bothriolepis|Bothriolepis panderi]]'' | taxon = Placodermi | authority = [[Frederick McCoy|McCoy]], 1848 | subdivision_ranks = [[Order (biology)|Order]]s | subdivision = [[Antiarchi]] †<br /> [[Arthrodira]] †<br /> [[Brindabellaspida]] †<br /> [[Petalichthyida]] †<br /> [[Phyllolepida]] †<br /> [[Ptyctodontida]] †<br /> [[Rhenanida]] †<br /> [[Acanthothoraci]] †<br /> ?[[Pseudopetalichthyida]] †<br /> ?[[Stensioellida]] † }} Ang '''Placodermi''' (mula sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] πλάξ = plato at δέρμα = balat, sa literal ay "pinahiran ng balat") ay isang patay na uri ng armored prehistoric na isda, na kilala mula sa mga [[posil]], na nabuhay mula sa [[Silurian]] hanggang sa dulo ng [[Devonian]] Period. Ang kanilang ulo at thorax ay sakop ng articulated armored plates at ang natitirang bahagi ng katawan ay naka-scale o hubad, depende sa species. Ang mga placoderm ay kabilang sa unang ''jawed fish''; Ang kanilang mga mandibula malamang na lumaki mula sa unang ng kanilang mga arko gill. Ang mga placoderm ay paraphyletic, at binubuo ng ilang magkakaibang mga outgroup o taxa sa kapatid sa lahat ng nabubuhay na jawed vertebrates, na nagmula sa kanilang mga hanay. {{stub}} [[kategorya:Isda]] [[kategorya:Posil]] fosz4wcb37s3oec9zxp0ppcz9wr0y0h 2204085 2204084 2026-04-22T02:26:35Z Sharktube2000 161034 2204085 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Placodermi | fossil_range = {{geological range|439|358.9|latest=recent}}Huling [[Llandovery epoch|Llandovery]] – Huling [[Devonian]]{{efn|If [[paraphyletic]] in relation to the rest of [[Gnathostomata]], then modern jawed vertebrates represent extant forms.}} | image = Bothriolepis panderi.jpg | image_width = 250px | image_caption = ''[[Bothriolepis|Bothriolepis panderi]]'' | taxon = Placodermi | authority = [[Frederick McCoy|McCoy]], 1848 | subdivision_ranks = [[Order (biology)|Order]]s | subdivision = [[Antiarchi]] †<br /> [[Arthrodira]] †<br /> [[Brindabellaspida]] †<br /> [[Petalichthyida]] †<br /> [[Phyllolepida]] †<br /> [[Ptyctodontida]] †<br /> [[Rhenanida]] †<br /> [[Acanthothoraci]] †<br /> ?[[Pseudopetalichthyida]] †<br /> ?[[Stensioellida]] † }} Ang '''Placodermi''' (mula sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] πλάξ = plato at δέρμα = balat, sa literal ay "pinahiran ng balat") ay isang patay na uri ng armored prehistoric na isda, na kilala mula sa mga [[posil]], na nabuhay mula sa [[Silurian]] hanggang sa dulo ng [[Devonian]] Period. Ang kanilang ulo at thorax ay sakop ng articulated armored plates at ang natitirang bahagi ng katawan ay naka-scale o hubad, depende sa species. Ang mga placoderm ay kabilang sa unang ''jawed fish''; Ang kanilang mga mandibula malamang na lumaki mula sa unang ng kanilang mga arko gill. Ang mga placoderm ay paraphyletic, at binubuo ng ilang magkakaibang mga outgroup o taxa sa kapatid sa lahat ng nabubuhay na jawed vertebrates, na nagmula sa kanilang mga hanay. {{stub}} [[kategorya:Isda]] [[kategorya:Posil]] 7i689jlf01gt1z2slunmgwzxthydskl 2204087 2204085 2026-04-22T02:29:40Z Sharktube2000 161034 2204087 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Placodermi | fossil_range = {{geological range|439|358.9|latest=recent}}Huling [[Llandovery epoch|Llandovery]] – Huling [[Devonian]]{{efn|If [[paraphyletic]] in relation to the rest of [[Gnathostomata]], then modern jawed vertebrates represent extant forms.}} | image = Bothriolepis panderi.jpg | image_width = 250px | image_caption = ''[[Bothriolepis|Bothriolepis panderi]]'' | taxon = Placodermi | authority = [[Frederick McCoy|McCoy]], 1848 | subdivision_ranks = [[Order (biology)|Order]]s | subdivision = * [[extinction|†]]'''[[Antiarchi]]''' * †'''[[Arthrodira]]''' (includes [[Phyllolepida]]) * †[[Petalichthyida]] * †[[Ptyctodontida]] * †[[Rhenanida]] * "†[[Acanthothoraci]]" * "Maxillate placoderms" ** †''[[Qilinyu]]'' ** †''[[Entelognathus]]'' ** †''[[Silurolepis]]'' ** †''[[Bianchengichthys]]'' ** †''[[Minjinia]]'' ** ?[[Eugnathostomata]] * †''[[Xiushanosteus]]'' * †''[[Brindabellaspis]]'' * ?†[[Pseudopetalichthyida]] * ?†''[[Stensioella]]'' | excludes = * [[Gnathostomata|Eugnathostomata]] }} Ang '''Placodermi''' (mula sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] πλάξ = plato at δέρμα = balat, sa literal ay "pinahiran ng balat") ay isang patay na uri ng armored prehistoric na isda, na kilala mula sa mga [[posil]], na nabuhay mula sa [[Silurian]] hanggang sa dulo ng [[Devonian]] Period. Ang kanilang ulo at thorax ay sakop ng articulated armored plates at ang natitirang bahagi ng katawan ay naka-scale o hubad, depende sa species. Ang mga placoderm ay kabilang sa unang ''jawed fish''; Ang kanilang mga mandibula malamang na lumaki mula sa unang ng kanilang mga arko gill. Ang mga placoderm ay paraphyletic, at binubuo ng ilang magkakaibang mga outgroup o taxa sa kapatid sa lahat ng nabubuhay na jawed vertebrates, na nagmula sa kanilang mga hanay. {{stub}} [[kategorya:Isda]] [[kategorya:Posil]] 6m85tys1p54vo0c89huwh0f2peiu1p6 2204088 2204087 2026-04-22T02:32:13Z Sharktube2000 161034 2204088 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Placodermi | fossil_range = {{geological range|439|358.9|latest=recent}}Huling [[Llandovery epoch|Llandovery]] – Huling [[Devonian]]{{efn|If [[paraphyletic]] in relation to the rest of [[Gnathostomata]], then modern jawed vertebrates represent extant forms.}} | image = Bothriolepis panderi.jpg | image_width = 250px | image_caption = ''[[Bothriolepis|Bothriolepis panderi]]'' | taxon = Placodermi | authority = [[Frederick McCoy|McCoy]], 1848 | synonyms = * Placodermata | subdivision_ranks = [[Order (biology)|Order]]s | subdivision = * [[extinction|†]]'''[[Antiarchi]]''' * †'''[[Arthrodira]]''' (includes [[Phyllolepida]]) * †[[Petalichthyida]] * †[[Ptyctodontida]] * †[[Rhenanida]] * "†[[Acanthothoraci]]" * "Maxillate placoderms" ** †''[[Qilinyu]]'' ** †''[[Entelognathus]]'' ** †''[[Silurolepis]]'' ** †''[[Bianchengichthys]]'' ** †''[[Minjinia]]'' ** ?[[Eugnathostomata]] * †''[[Xiushanosteus]]'' * †''[[Brindabellaspis]]'' * ?†[[Pseudopetalichthyida]] * ?†''[[Stensioella]]'' | excludes = * [[Gnathostomata|Eugnathostomata]] }} Ang '''Placodermi''' (mula sa [[Wikang Griyego|Griyegong]] πλάξ = plato at δέρμα = balat, sa literal ay "pinahiran ng balat") ay isang patay na uri ng armored prehistoric na isda, na kilala mula sa mga [[posil]], na nabuhay mula sa [[Silurian]] hanggang sa dulo ng [[Devonian]] Period. Ang kanilang ulo at thorax ay sakop ng articulated armored plates at ang natitirang bahagi ng katawan ay naka-scale o hubad, depende sa species. Ang mga placoderm ay kabilang sa unang ''jawed fish''; Ang kanilang mga mandibula malamang na lumaki mula sa unang ng kanilang mga arko gill. Ang mga placoderm ay paraphyletic, at binubuo ng ilang magkakaibang mga outgroup o taxa sa kapatid sa lahat ng nabubuhay na jawed vertebrates, na nagmula sa kanilang mga hanay. {{stub}} [[kategorya:Isda]] [[kategorya:Posil]] epg13m3kil4j4039uvuu3yaplhuvgr3 0 263233 2204027 1673427 2026-04-21T21:19:27Z Sharktube2000 161034 2204027 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Elasmobranchii | fossil_range = | image = White shark.jpg | image_width = 250px | image_caption = [[Malaking puting pating]] | fossil_range = {{Fossil range|Givetian|Recent}} | taxon = Elasmobranchii | authority = [[Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte|Bonaparte]], 1838 | subdivision_ranks = Order | subdivision = * [[Heterodontiformes]] * [[Orectolobiformes]] * [[Lamniformes]] * [[Carcharhiniformes]] * [[Hexanchiformes]] * [[Squaliformes]] * [[Squatiniformes]] * [[Pristiophoriformes]] }} Ang '''Elasmobranchii''' ay isang subklase ng [[Chondrichthyes]] o cartilaginous na isda, kabilang ang mga [[pating]] (superorder Selachii) at ang mga ray, skate, at sawfish (superorder [[Batoidea]]). Ang mga miyembro ng subklase na ito ay nailalarawan sa pamamagitan ng pagkakaroon ng lima hanggang pitong pares ng mga cleft ng gill na nag-iisa nang isa-isa sa mga panlabas, matibay na palikpik ng palikpik at mga maliliit na mga paltok sa balat. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; Ang pang-itaas na panga ay hindi pinagsama sa cranium, at ang mas mababang panga ay nakalagay sa itaas. Ang mga detalye ng ito ng panga anatom ay nag-iiba sa pagitan ng species, at tumutulong na makilala ang iba't ibang clasmobranch clades. Ang pelvic fins sa mga lalaki ay binago upang lumikha ng claspers para sa paglipat ng tamud. Walang swimming pantog, sa halip ang mga isda ay nagpapanatili ng buoyancy na may malaking livers mayaman sa langis. {{stub}} [[kategorya:Elasmobranchii|*]] pzz0g74fm9dyavmhndzwvo7miuj3e4y 2204028 2204027 2026-04-21T21:21:56Z Sharktube2000 161034 2204028 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Elasmobranchii | fossil_range = | image = Great White Shark (14730719119).jpg | image_width = 250px | image_caption = [[Malaking puting pating]] | fossil_range = {{Fossil range|Givetian|Recent}} | taxon = Elasmobranchii | authority = [[Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte|Bonaparte]], 1838 | subdivision_ranks = Order | subdivision = * [[Heterodontiformes]] * [[Orectolobiformes]] * [[Lamniformes]] * [[Carcharhiniformes]] * [[Hexanchiformes]] * [[Squaliformes]] * [[Squatiniformes]] * [[Pristiophoriformes]] }} Ang '''Elasmobranchii''' ay isang subklase ng [[Chondrichthyes]] o cartilaginous na isda, kabilang ang mga [[pating]] (superorder Selachii) at ang mga ray, skate, at sawfish (superorder [[Batoidea]]). Ang mga miyembro ng subklase na ito ay nailalarawan sa pamamagitan ng pagkakaroon ng lima hanggang pitong pares ng mga cleft ng gill na nag-iisa nang isa-isa sa mga panlabas, matibay na palikpik ng palikpik at mga maliliit na mga paltok sa balat. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; Ang pang-itaas na panga ay hindi pinagsama sa cranium, at ang mas mababang panga ay nakalagay sa itaas. Ang mga detalye ng ito ng panga anatom ay nag-iiba sa pagitan ng species, at tumutulong na makilala ang iba't ibang clasmobranch clades. Ang pelvic fins sa mga lalaki ay binago upang lumikha ng claspers para sa paglipat ng tamud. Walang swimming pantog, sa halip ang mga isda ay nagpapanatili ng buoyancy na may malaking livers mayaman sa langis. {{stub}} [[kategorya:Elasmobranchii|*]] 59yzn5l86h08qdd01vsws54qjxkq44q 2204029 2204028 2026-04-21T21:26:03Z Sharktube2000 161034 2204029 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Elasmobranchii | fossil_range = | image = Great White Shark (14730719119).jpg | image_width = 250px | image_caption = [[Malaking puting pating]] | fossil_range = {{Fossil range|Givetian|Recent}} | taxon = Elasmobranchii | authority = [[Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte|Bonaparte]], 1838 | subdivision_ranks = Order | subdivision = * [[Heterodontiformes]] * [[Orectolobiformes]] * [[Lamniformes]] * [[Carcharhiniformes]] * [[Hexanchiformes]] * [[Squaliformes]] * [[Squatiniformes]] * [[Pristiophoriformes]] }} Ang '''Elasmobranchii''' ay isang subklase ng [[Chondrichthyes]] o cartilaginous na isda, kabilang ang mga [[pating]] (superorder Selachii) at ang mga ray, skate, at sawfish (superorder [[Batoidea]]). Ang mga miyembro ng subklase na ito ay nailalarawan sa pamamagitan ng pagkakaroon ng lima hanggang pitong pares ng mga cleft ng gill na nag-iisa nang isa-isa sa mga panlabas, matibay na palikpik ng palikpik at mga maliliit na mga paltok sa balat. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; Ang pang-itaas na panga ay hindi pinagsama sa cranium, at ang mas mababang panga ay nakalagay sa itaas. Ang mga detalye ng ito ng panga anatom ay nag-iiba sa pagitan ng species, at tumutulong na makilala ang iba't ibang clasmobranch clades. Ang pelvic fins sa mga lalaki ay binago upang lumikha ng claspers para sa paglipat ng tamud. Walang swimming pantog, sa halip ang mga isda ay nagpapanatili ng buoyancy na may malaking livers mayaman sa langis. Hindi malinaw ang kahulugan ng clade patungkol sa mga fossil chondrichthyan. Itinuturing ito ng ilang may-akda bilang katumbas ng Neoselachii (ang clade ng crown group kabilang ang mga modernong pating, ray, at lahat ng iba pa mga inapo ng kanilang huling ninuno). {{stub}} [[kategorya:Elasmobranchii|*]] 6sbbgdqb91ptg8f05ey1jw5ey85wfo2 2204030 2204029 2026-04-21T21:27:11Z Sharktube2000 161034 2204030 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Elasmobranchii | fossil_range = | image = Great White Shark (14730719119).jpg | image_width = 250px | image_caption = [[Malaking puting pating]] | fossil_range = {{Fossil range|Givetian|Recent}} | taxon = Elasmobranchii | authority = [[Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte|Bonaparte]], 1838 | subdivision_ranks = Order | subdivision = * [[Heterodontiformes]] * [[Orectolobiformes]] * [[Lamniformes]] * [[Carcharhiniformes]] * [[Hexanchiformes]] * [[Squaliformes]] * [[Squatiniformes]] * [[Pristiophoriformes]] }} Ang '''Elasmobranchii''' ay isang subklase ng [[Chondrichthyes]] o cartilaginous na isda, kabilang ang mga [[pating]] (superorder Selachii) at ang mga ray, skate, at sawfish (superorder [[Batoidea]]). Ang mga miyembro ng subklase na ito ay nailalarawan sa pamamagitan ng pagkakaroon ng lima hanggang pitong pares ng mga cleft ng gill na nag-iisa nang isa-isa sa mga panlabas, matibay na palikpik ng palikpik at mga maliliit na mga paltok sa balat. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; Ang pang-itaas na panga ay hindi pinagsama sa cranium, at ang mas mababang panga ay nakalagay sa itaas. Ang mga detalye ng ito ng panga anatom ay nag-iiba sa pagitan ng species, at tumutulong na makilala ang iba't ibang clasmobranch clades. Ang pelvic fins sa mga lalaki ay binago upang lumikha ng claspers para sa paglipat ng tamud. Walang swimming pantog, sa halip ang mga isda ay nagpapanatili ng buoyancy na may malaking livers mayaman sa langis. Hindi malinaw ang kahulugan ng clade patungkol sa mga fossil chondrichthyan. Itinuturing ito ng ilang may-akda bilang katumbas ng Neoselachii (ang clade ng crown group kabilang ang mga modernong pating, ray, at lahat ng iba pa mga inapo ng kanilang huling ninuno). Ginagamit ng ibang mga may-akda ang pangalang Elasmobranchii para sa isang mas malawak na grupo ng lahat ng chondrichthyan na nakabatay sa sangay na mas malapit na nauugnay sa mga modernong pating at pagi kaysa sa Holocephali (ang clade na naglalaman ng mga chimaera at {{stub}} [[kategorya:Elasmobranchii|*]] jemjrvfrcw53he7rfco5vo0zd73bce6 2204031 2204030 2026-04-21T21:27:58Z Sharktube2000 161034 2204031 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Elasmobranchii | fossil_range = | image = Great White Shark (14730719119).jpg | image_width = 250px | image_caption = [[Malaking puting pating]] | fossil_range = {{Fossil range|Givetian|Recent}} | taxon = Elasmobranchii | authority = [[Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte|Bonaparte]], 1838 | subdivision_ranks = Order | subdivision = * [[Heterodontiformes]] * [[Orectolobiformes]] * [[Lamniformes]] * [[Carcharhiniformes]] * [[Hexanchiformes]] * [[Squaliformes]] * [[Squatiniformes]] * [[Pristiophoriformes]] }} Ang '''Elasmobranchii''' ay isang subklase ng [[Chondrichthyes]] o cartilaginous na isda, kabilang ang mga [[pating]] (superorder Selachii) at ang mga ray, skate, at sawfish (superorder [[Batoidea]]). Ang mga miyembro ng subklase na ito ay nailalarawan sa pamamagitan ng pagkakaroon ng lima hanggang pitong pares ng mga cleft ng gill na nag-iisa nang isa-isa sa mga panlabas, matibay na palikpik ng palikpik at mga maliliit na mga paltok sa balat. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; Ang pang-itaas na panga ay hindi pinagsama sa cranium, at ang mas mababang panga ay nakalagay sa itaas. Ang mga detalye ng ito ng panga anatom ay nag-iiba sa pagitan ng species, at tumutulong na makilala ang iba't ibang clasmobranch clades. Ang pelvic fins sa mga lalaki ay binago upang lumikha ng claspers para sa paglipat ng tamud. Walang swimming pantog, sa halip ang mga isda ay nagpapanatili ng buoyancy na may malaking livers mayaman sa langis. Hindi malinaw ang kahulugan ng clade patungkol sa mga fossil chondrichthyan. Itinuturing ito ng ilang may-akda bilang katumbas ng Neoselachii (ang clade ng crown group kabilang ang mga modernong pating, ray, at lahat ng iba pa mga inapo ng kanilang huling ninuno). Ginagamit ng ibang mga may-akda ang pangalang Elasmobranchii para sa isang mas malawak na grupo ng lahat ng chondrichthyan na nakabatay sa sangay na mas malapit na nauugnay sa mga modernong pating at pagi kaysa sa Holocephali (ang clade na naglalaman ng mga chimaera at at ang kanilang mga nabubuhay na kamag-anak). {{stub}} [[kategorya:Elasmobranchii|*]] fxuyufm1cpd0iv9i3aiyegrihdhbj47 2204032 2204031 2026-04-21T21:29:45Z Sharktube2000 161034 2204032 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Elasmobranchii | fossil_range = | image = Great White Shark (14730719119).jpg | image_width = 250px | image_caption = [[Malaking puting pating]] | fossil_range = {{Fossil range|Givetian|Recent}} | taxon = Elasmobranchii | authority = [[Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte|Bonaparte]], 1838 | subdivision_ranks = Order | subdivision = * [[Heterodontiformes]] * [[Orectolobiformes]] * [[Lamniformes]] * [[Carcharhiniformes]] * [[Hexanchiformes]] * [[Squaliformes]] * [[Squatiniformes]] * [[Pristiophoriformes]] }} Ang '''Elasmobranchii''' ay isang subklase ng [[Chondrichthyes]] o cartilaginous na isda, kabilang ang mga [[pating]] (superorder Selachii) at ang mga ray, skate, at sawfish (superorder [[Batoidea]]). Ang mga miyembro ng subklase na ito ay nailalarawan sa pamamagitan ng pagkakaroon ng lima hanggang pitong pares ng mga cleft ng gill na nag-iisa nang isa-isa sa mga panlabas, matibay na palikpik ng palikpik at mga maliliit na mga paltok sa balat. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; Ang pang-itaas na panga ay hindi pinagsama sa cranium, at ang mas mababang panga ay nakalagay sa itaas. Ang mga detalye ng ito ng panga anatom ay nag-iiba sa pagitan ng species, at tumutulong na makilala ang iba't ibang clasmobranch clades. Ang pelvic fins sa mga lalaki ay binago upang lumikha ng claspers para sa paglipat ng tamud. Walang swimming pantog, sa halip ang mga isda ay nagpapanatili ng buoyancy na may malaking livers mayaman sa langis. Hindi malinaw ang kahulugan ng clade patungkol sa mga fossil chondrichthyan. Itinuturing ito ng ilang may-akda bilang katumbas ng Neoselachii (ang clade ng crown group kabilang ang mga modernong pating, ray, at lahat ng iba pa mga inapo ng kanilang huling ninuno). Ginagamit ng ibang mga may-akda ang pangalang Elasmobranchii para sa isang mas malawak na grupo ng lahat ng chondrichthyan na nakabatay sa sangay na mas malapit na nauugnay sa mga modernong pating at pagi kaysa sa Holocephali (ang clade na naglalaman ng mga chimaera at at ang kanilang mga nabubuhay na kamag-anak).<ref>{{Cite journal |last=Maisey |first=J. G. |date=2012-03-21 |title=What is an ‘elasmobranch’? The impact of palaeontology in understanding elasmobranch phylogeny and evolution |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |journal=Journal of Fish Biology |language=en |volume=80 |issue=5 |pages=918–951 |doi=10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |issn=0022-1112}}</ref> {{stub}} [[kategorya:Elasmobranchii|*]] iyv0wnxikdfollg4z9yzwal57fas9rl 2204033 2204032 2026-04-21T21:31:20Z Sharktube2000 161034 2204033 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Elasmobranchii | fossil_range = | image = Great White Shark (14730719119).jpg | image_width = 250px | image_caption = [[Malaking puting pating]] | fossil_range = {{Fossil range|Givetian|Recent}} | taxon = Elasmobranchii | authority = [[Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte|Bonaparte]], 1838 | subdivision_ranks = Order | subdivision = * [[Heterodontiformes]] * [[Orectolobiformes]] * [[Lamniformes]] * [[Carcharhiniformes]] * [[Hexanchiformes]] * [[Squaliformes]] * [[Squatiniformes]] * [[Pristiophoriformes]] }} Ang '''Elasmobranchii''' ({{IPAc-en|ᵻ|ˌ|l|æ|z|m|ə|ˈ|b|r|æ|ŋ|k|i|aɪ}}{{refn|{{MerriamWebsterDictionary|Elasmobranch}}}}) ay isang subklase ng [[Chondrichthyes]] o cartilaginous na isda, kabilang ang mga [[pating]] (superorder Selachii) at ang mga ray, skate, at sawfish (superorder [[Batoidea]]). Ang mga miyembro ng subklase na ito ay nailalarawan sa pamamagitan ng pagkakaroon ng lima hanggang pitong pares ng mga cleft ng gill na nag-iisa nang isa-isa sa mga panlabas, matibay na palikpik ng palikpik at mga maliliit na mga paltok sa balat. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; Ang pang-itaas na panga ay hindi pinagsama sa cranium, at ang mas mababang panga ay nakalagay sa itaas. Ang mga detalye ng ito ng panga anatom ay nag-iiba sa pagitan ng species, at tumutulong na makilala ang iba't ibang clasmobranch clades. Ang pelvic fins sa mga lalaki ay binago upang lumikha ng claspers para sa paglipat ng tamud. Walang swimming pantog, sa halip ang mga isda ay nagpapanatili ng buoyancy na may malaking livers mayaman sa langis. Hindi malinaw ang kahulugan ng clade patungkol sa mga fossil chondrichthyan. Itinuturing ito ng ilang may-akda bilang katumbas ng Neoselachii (ang clade ng crown group kabilang ang mga modernong pating, ray, at lahat ng iba pa mga inapo ng kanilang huling ninuno). Ginagamit ng ibang mga may-akda ang pangalang Elasmobranchii para sa isang mas malawak na grupo ng lahat ng chondrichthyan na nakabatay sa sangay na mas malapit na nauugnay sa mga modernong pating at pagi kaysa sa Holocephali (ang clade na naglalaman ng mga chimaera at at ang kanilang mga nabubuhay na kamag-anak).<ref>{{Cite journal |last=Maisey |first=J. G. |date=2012-03-21 |title=What is an ‘elasmobranch’? The impact of palaeontology in understanding elasmobranch phylogeny and evolution |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |journal=Journal of Fish Biology |language=en |volume=80 |issue=5 |pages=918–951 |doi=10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |issn=0022-1112}}</ref> {{stub}} [[kategorya:Elasmobranchii|*]] l1x0hjzyfqrbgugdei2wsbp3x9q6i9g 2204034 2204033 2026-04-21T21:32:03Z Sharktube2000 161034 2204034 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Elasmobranchii | fossil_range = | image = Great White Shark (14730719119).jpg | image_width = 250px | image_caption = [[Malaking puting pating]] | fossil_range = {{Fossil range|Givetian|Recent}} | taxon = Elasmobranchii | authority = [[Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte|Bonaparte]], 1838 | subdivision_ranks = Order | subdivision = * [[Heterodontiformes]] * [[Orectolobiformes]] * [[Lamniformes]] * [[Carcharhiniformes]] * [[Hexanchiformes]] * [[Squaliformes]] * [[Squatiniformes]] * [[Pristiophoriformes]] }} Ang '''Elasmobranchii''' ({{IPAc-en|ᵻ|ˌ|l|æ|z|m|ə|ˈ|b|r|æ|ŋ|k|i|aɪ}}{{refn|{{MerriamWebsterDictionary|Elasmobranch}}}}) ay isang subklase ng [[Chondrichthyes]] o cartilaginous na isda, kabilang ang mga [[pating]] (superorder Selachii) at ang mga ray, skate, at sawfish (superorder [[Batoidea]]). Ang mga miyembro ng subklase na ito ay nailalarawan sa pamamagitan ng pagkakaroon ng lima hanggang pitong pares ng mga cleft ng gill na nag-iisa nang isa-isa sa mga panlabas, matibay na palikpik ng palikpik at mga maliliit na mga paltok sa balat. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; Ang pang-itaas na panga ay hindi pinagsama sa cranium, at ang mas mababang panga ay nakalagay sa itaas. Ang mga detalye ng ito ng panga anatom ay nag-iiba sa pagitan ng species, at tumutulong na makilala ang iba't ibang clasmobranch clades. Ang pelvic fins sa mga lalaki ay binago upang lumikha ng claspers para sa paglipat ng tamud. Walang swimming pantog, sa halip ang mga isda ay nagpapanatili ng buoyancy na may malaking livers mayaman sa langis. Hindi malinaw ang kahulugan ng clade patungkol sa mga fossil chondrichthyan. Itinuturing ito ng ilang may-akda bilang katumbas ng Neoselachii (ang clade ng crown group kabilang ang mga modernong pating, ray, at lahat ng iba pa mga inapo ng kanilang huling ninuno). Ginagamit ng ibang mga may-akda ang pangalang Elasmobranchii para sa isang mas malawak na grupo ng lahat ng chondrichthyan na nakabatay sa sangay na mas malapit na nauugnay sa mga modernong pating at pagi kaysa sa Holocephali (ang clade na naglalaman ng mga chimaera at ang kanilang mga nabubuhay na kamag-anak).<ref>{{Cite journal |last=Maisey |first=J. G. |date=2012-03-21 |title=What is an ‘elasmobranch’? The impact of palaeontology in understanding elasmobranch phylogeny and evolution |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |journal=Journal of Fish Biology |language=en |volume=80 |issue=5 |pages=918–951 |doi=10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |issn=0022-1112}}</ref> {{stub}} [[kategorya:Elasmobranchii|*]] tm7cpk3em3d6mmsmc8ih7uvpv6xjjxz 2204035 2204034 2026-04-21T21:32:38Z Sharktube2000 161034 2204035 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Elasmobranchii | fossil_range = | image = Great White Shark (14730719119).jpg | image_width = 250px | image_caption = [[Malaking puting pating]] | fossil_range = {{Fossil range|Givetian|Recent}} | taxon = Elasmobranchii | authority = [[Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte|Bonaparte]], 1838 | subdivision_ranks = Order | subdivision = * [[Heterodontiformes]] * [[Orectolobiformes]] * [[Lamniformes]] * [[Carcharhiniformes]] * [[Hexanchiformes]] * [[Squaliformes]] * [[Squatiniformes]] * [[Pristiophoriformes]] }} Ang '''Elasmobranchii''' ({{IPAc-en|ᵻ|ˌ|l|æ|z|m|ə|ˈ|b|r|æ|ŋ|k|i|aɪ}}{{refn|{{MerriamWebsterDictionary|Elasmobranch}}}}) ay isang subklase ng [[Chondrichthyes]] o cartilaginous na isda, kabilang ang mga [[pating]] (superorder Selachii) at ang mga ray, skate, at sawfish (superorder [[Batoidea]]). Ang mga miyembro ng subklase na ito ay nailalarawan sa pamamagitan ng pagkakaroon ng lima hanggang pitong pares ng mga cleft ng gill na nag-iisa nang isa-isa sa mga panlabas, matibay na palikpik ng palikpik at mga maliliit na mga paltok sa balat. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; Ang pang-itaas na panga ay hindi pinagsama sa cranium, at ang mas mababang panga ay nakalagay sa itaas. Ang mga detalye ng ito ng panga anatom ay nag-iiba sa pagitan ng species, at tumutulong na makilala ang iba't ibang clasmobranch clades. Ang pelvic fins sa mga lalaki ay binago upang lumikha ng claspers para sa paglipat ng tamud. Walang swimming pantog, sa halip ang mga isda ay nagpapanatili ng buoyancy na may malaking livers mayaman sa langis. Hindi malinaw ang kahulugan ng clade patungkol sa mga fossil chondrichthyan. Itinuturing ito ng ilang may-akda bilang katumbas ng Neoselachii (ang clade ng crown group kabilang ang mga modernong pating, ray, at lahat ng iba pa mga inapo ng kanilang huling ninuno). Ginagamit ng ibang mga may-akda ang pangalang Elasmobranchii para sa isang mas malawak na grupo ng lahat ng chondrichthyan na nakabatay sa sangay na mas malapit na nauugnay sa mga modernong pating at pagi kaysa sa Holocephali (ang clade na naglalaman ng mga chimaera at ang kanilang mga nabubuhay na kamag-anak).<ref>{{Cite journal |last=Maisey |first=J. G. |date=2012-03-21 |title=What is an ‘elasmobranch’? The impact of palaeontology in understanding elasmobranch phylogeny and evolution |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |journal=Journal of Fish Biology |language=en |volume=80 |issue=5 |pages=918–951 |doi=10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |issn=0022-1112}}</ref> Kabilang sa mahahalagang extinct na grupo ng elasmobranchs sensu lato ang mga hybodont (Order Hybodontiformes), xenacanths (order Xenacanthformes) at Ctenacanthiformes. Ang mga ito ay madalas ding tinutukoy bilang "pating". {{stub}} [[kategorya:Elasmobranchii|*]] ej2aoe75fbyjxy0g7zsn7h28qikp9rz 2204036 2204035 2026-04-21T21:33:10Z Sharktube2000 161034 2204036 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Elasmobranchii | fossil_range = | image = Great White Shark (14730719119).jpg | image_width = 250px | image_caption = [[Malaking puting pating]] | fossil_range = {{Fossil range|Givetian|Recent}} | taxon = Elasmobranchii | authority = [[Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte|Bonaparte]], 1838 | subdivision_ranks = Order | subdivision = * [[Heterodontiformes]] * [[Orectolobiformes]] * [[Lamniformes]] * [[Carcharhiniformes]] * [[Hexanchiformes]] * [[Squaliformes]] * [[Squatiniformes]] * [[Pristiophoriformes]] }} Ang '''Elasmobranchii''' ({{IPAc-en|ᵻ|ˌ|l|æ|z|m|ə|ˈ|b|r|æ|ŋ|k|i|aɪ}}{{refn|{{MerriamWebsterDictionary|Elasmobranch}}}}) ay isang subklase ng [[Chondrichthyes]] o cartilaginous na isda, kabilang ang mga [[pating]] (superorder Selachii) at ang mga ray, skate, at sawfish (superorder [[Batoidea]]). Ang mga miyembro ng subklase na ito ay nailalarawan sa pamamagitan ng pagkakaroon ng lima hanggang pitong pares ng mga cleft ng gill na nag-iisa nang isa-isa sa mga panlabas, matibay na palikpik ng palikpik at mga maliliit na mga paltok sa balat. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; Ang pang-itaas na panga ay hindi pinagsama sa cranium, at ang mas mababang panga ay nakalagay sa itaas. Ang mga detalye ng ito ng panga anatom ay nag-iiba sa pagitan ng species, at tumutulong na makilala ang iba't ibang clasmobranch clades. Ang pelvic fins sa mga lalaki ay binago upang lumikha ng claspers para sa paglipat ng tamud. Walang swimming pantog, sa halip ang mga isda ay nagpapanatili ng buoyancy na may malaking livers mayaman sa langis. Hindi malinaw ang kahulugan ng clade patungkol sa mga fossil chondrichthyan. Itinuturing ito ng ilang may-akda bilang katumbas ng Neoselachii (ang clade ng crown group kabilang ang mga modernong pating, ray, at lahat ng iba pa mga inapo ng kanilang huling ninuno). Ginagamit ng ibang mga may-akda ang pangalang Elasmobranchii para sa isang mas malawak na grupo ng lahat ng chondrichthyan na nakabatay sa sangay na mas malapit na nauugnay sa mga modernong pating at pagi kaysa sa Holocephali (ang clade na naglalaman ng mga chimaera at ang kanilang mga nabubuhay na kamag-anak).<ref>{{Cite journal |last=Maisey |first=J. G. |date=2012-03-21 |title=What is an ‘elasmobranch’? The impact of palaeontology in understanding elasmobranch phylogeny and evolution |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |journal=Journal of Fish Biology |language=en |volume=80 |issue=5 |pages=918–951 |doi=10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |issn=0022-1112}}</ref> Kabilang sa mahahalagang extinct na grupo ng elasmobranchs sensu lato ang mga hybodont (Orden Hybodontiformes), xenacanths (orden Xenacanthformes) at Ctenacanthiformes. Ang mga ito ay madalas ding tinutukoy bilang "pating". {{stub}} [[kategorya:Elasmobranchii|*]] ny95w5tf8eavxxpc06898fywkibbc7k 2204037 2204036 2026-04-21T21:35:02Z Sharktube2000 161034 2204037 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Elasmobranchii | fossil_range = | image = Great White Shark (14730719119).jpg | image_width = 250px | image_caption = [[Malaking puting pating]] | fossil_range = {{Fossil range|Givetian|Recent}} | taxon = Elasmobranchii | authority = [[Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte|Bonaparte]], 1838 | subdivision_ranks = Order | subdivision = * [[Heterodontiformes]] * [[Orectolobiformes]] * [[Lamniformes]] * [[Carcharhiniformes]] * [[Hexanchiformes]] * [[Squaliformes]] * [[Squatiniformes]] * [[Pristiophoriformes]] }} Ang '''Elasmobranchii''' ({{IPAc-en|ᵻ|ˌ|l|æ|z|m|ə|ˈ|b|r|æ|ŋ|k|i|aɪ}}{{refn|{{MerriamWebsterDictionary|Elasmobranch}}}}) ay isang subklase ng [[Chondrichthyes]] o cartilaginous na isda, kabilang ang mga [[pating]] (superorder Selachii) at ang mga ray, skate, at sawfish (superorder [[Batoidea]]). Ang mga miyembro ng subklase na ito ay nailalarawan sa pamamagitan ng pagkakaroon ng lima hanggang pitong pares ng mga cleft ng gill na nag-iisa nang isa-isa sa mga panlabas, matibay na palikpik ng palikpik at mga maliliit na mga paltok sa balat. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; Ang pang-itaas na panga ay hindi pinagsama sa cranium, at ang mas mababang panga ay nakalagay sa itaas. Ang mga detalye ng ito ng panga anatom ay nag-iiba sa pagitan ng species, at tumutulong na makilala ang iba't ibang clasmobranch clades. Ang pelvic fins sa mga lalaki ay binago upang lumikha ng claspers para sa paglipat ng tamud. Walang swimming pantog, sa halip ang mga isda ay nagpapanatili ng buoyancy na may malaking livers mayaman sa langis. Hindi malinaw ang kahulugan ng clade patungkol sa mga fossil chondrichthyan. Itinuturing ito ng ilang may-akda bilang katumbas ng Neoselachii (ang clade ng crown group kabilang ang mga modernong pating, ray, at lahat ng iba pa mga inapo ng kanilang huling ninuno). Ginagamit ng ibang mga may-akda ang pangalang Elasmobranchii para sa isang mas malawak na grupo ng lahat ng chondrichthyan na nakabatay sa sangay na mas malapit na nauugnay sa mga modernong pating at pagi kaysa sa Holocephali (ang clade na naglalaman ng mga chimaera at ang kanilang mga nabubuhay na kamag-anak).<ref>{{Cite journal |last=Maisey |first=J. G. |date=2012-03-21 |title=What is an ‘elasmobranch’? The impact of palaeontology in understanding elasmobranch phylogeny and evolution |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |journal=Journal of Fish Biology |language=en |volume=80 |issue=5 |pages=918–951 |doi=10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |issn=0022-1112}}</ref> Kabilang sa mahahalagang extinct na grupo ng elasmobranchs sensu lato ang mga hybodont (Orden Hybodontiformes), xenacanths (orden Xenacanthformes) at Ctenacanthiformes. Ang mga ito ay madalas ding tinutukoy bilang "pating". Ang pangalang Elasmobranchii ay nagmula sa mga salitang [[Sinaunang Griyego]] na {{Transliteration|grc|elasmo-}} ("plate") at {{Transliteration|grc|bránchia}} ("hasang") {{stub}} [[kategorya:Elasmobranchii|*]] nvzcfobumle5kmxy6b7q3lbb5bg726c 2204038 2204037 2026-04-21T21:35:47Z Sharktube2000 161034 2204038 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Elasmobranchii | fossil_range = | image = Great White Shark (14730719119).jpg | image_width = 250px | image_caption = [[Malaking puting pating]] | fossil_range = {{Fossil range|Givetian|Recent}} | taxon = Elasmobranchii | authority = [[Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte|Bonaparte]], 1838 | subdivision_ranks = Order | subdivision = * [[Heterodontiformes]] * [[Orectolobiformes]] * [[Lamniformes]] * [[Carcharhiniformes]] * [[Hexanchiformes]] * [[Squaliformes]] * [[Squatiniformes]] * [[Pristiophoriformes]] }} Ang '''Elasmobranchii''' ({{IPAc-en|ᵻ|ˌ|l|æ|z|m|ə|ˈ|b|r|æ|ŋ|k|i|aɪ}}{{refn|{{MerriamWebsterDictionary|Elasmobranch}}}}) ay isang subklase ng [[Chondrichthyes]] o cartilaginous na isda, kabilang ang mga [[pating]] (superorder Selachii) at ang mga ray, skate, at sawfish (superorder [[Batoidea]]). Ang mga miyembro ng subklase na ito ay nailalarawan sa pamamagitan ng pagkakaroon ng lima hanggang pitong pares ng mga cleft ng gill na nag-iisa nang isa-isa sa mga panlabas, matibay na palikpik ng palikpik at mga maliliit na mga paltok sa balat. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; Ang pang-itaas na panga ay hindi pinagsama sa cranium, at ang mas mababang panga ay nakalagay sa itaas. Ang mga detalye ng ito ng panga anatom ay nag-iiba sa pagitan ng species, at tumutulong na makilala ang iba't ibang clasmobranch clades. Ang pelvic fins sa mga lalaki ay binago upang lumikha ng claspers para sa paglipat ng tamud. Walang swimming pantog, sa halip ang mga isda ay nagpapanatili ng buoyancy na may malaking livers mayaman sa langis. Hindi malinaw ang kahulugan ng clade patungkol sa mga fossil chondrichthyan. Itinuturing ito ng ilang may-akda bilang katumbas ng Neoselachii (ang clade ng crown group kabilang ang mga modernong pating, ray, at lahat ng iba pa mga inapo ng kanilang huling ninuno). Ginagamit ng ibang mga may-akda ang pangalang Elasmobranchii para sa isang mas malawak na grupo ng lahat ng chondrichthyan na nakabatay sa sangay na mas malapit na nauugnay sa mga modernong pating at pagi kaysa sa Holocephali (ang clade na naglalaman ng mga chimaera at ang kanilang mga nabubuhay na kamag-anak).<ref>{{Cite journal |last=Maisey |first=J. G. |date=2012-03-21 |title=What is an ‘elasmobranch’? The impact of palaeontology in understanding elasmobranch phylogeny and evolution |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |journal=Journal of Fish Biology |language=en |volume=80 |issue=5 |pages=918–951 |doi=10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |issn=0022-1112}}</ref> Kabilang sa mahahalagang extinct na grupo ng elasmobranchs sensu lato ang mga hybodont (Orden Hybodontiformes), xenacanths (orden Xenacanthformes) at Ctenacanthiformes. Ang mga ito ay madalas ding tinutukoy bilang "pating". Ang pangalang Elasmobranchii ay nagmula sa mga salitang [[Sinaunang Griyego]] na {{Transliteration|grc|elasmo-}} ("plate") at {{Transliteration|grc|bránchia}} ("hasang"), tumutukoy sa malapad at patag na hasang na katangian ng mga isdang ito. {{stub}} [[kategorya:Elasmobranchii|*]] 728oafgt9no8wtlu3k0a74h7z240j4z 2204039 2204038 2026-04-21T21:46:49Z Sharktube2000 161034 2204039 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Elasmobranchii | fossil_range = | image = Great White Shark (14730719119).jpg | image_width = 250px | image_caption = [[Malaking puting pating]] | fossil_range = {{Fossil range|Givetian|Recent}} | taxon = Elasmobranchii | authority = [[Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte|Bonaparte]], 1838 | subdivision_ranks = Order | subdivision = * [[Heterodontiformes]] * [[Orectolobiformes]] * [[Lamniformes]] * [[Carcharhiniformes]] * [[Hexanchiformes]] * [[Squaliformes]] * [[Squatiniformes]] * [[Pristiophoriformes]] }} Ang '''Elasmobranchii''' ({{IPAc-en|ᵻ|ˌ|l|æ|z|m|ə|ˈ|b|r|æ|ŋ|k|i|aɪ}}{{refn|{{MerriamWebsterDictionary|Elasmobranch}}}}) ay isang subklase ng [[Chondrichthyes]] o cartilaginous na isda, kabilang ang mga [[pating]] (superorder Selachii) at ang mga ray, skate, at sawfish (superorder [[Batoidea]]). Ang mga miyembro ng subklase na ito ay nailalarawan sa pamamagitan ng pagkakaroon ng lima hanggang pitong pares ng mga cleft ng gill na nag-iisa nang isa-isa sa mga panlabas, matibay na palikpik ng palikpik at mga maliliit na mga paltok sa balat. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; Ang pang-itaas na panga ay hindi pinagsama sa cranium, at ang mas mababang panga ay nakalagay sa itaas. Ang mga detalye ng ito ng panga anatom ay nag-iiba sa pagitan ng species, at tumutulong na makilala ang iba't ibang clasmobranch clades. Ang pelvic fins sa mga lalaki ay binago upang lumikha ng claspers para sa paglipat ng tamud. Walang swimming pantog, sa halip ang mga isda ay nagpapanatili ng buoyancy na may malaking livers mayaman sa langis. Hindi malinaw ang kahulugan ng clade patungkol sa mga fossil chondrichthyan. Itinuturing ito ng ilang may-akda bilang katumbas ng Neoselachii (ang clade ng crown group kabilang ang mga modernong pating, ray, at lahat ng iba pa mga inapo ng kanilang huling ninuno). Ginagamit ng ibang mga may-akda ang pangalang Elasmobranchii para sa isang mas malawak na grupo ng lahat ng chondrichthyan na nakabatay sa sangay na mas malapit na nauugnay sa mga modernong pating at pagi kaysa sa Holocephali (ang clade na naglalaman ng mga chimaera at ang kanilang mga nabubuhay na kamag-anak).<ref>{{Cite journal |last=Maisey |first=J. G. |date=2012-03-21 |title=What is an ‘elasmobranch’? The impact of palaeontology in understanding elasmobranch phylogeny and evolution |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |journal=Journal of Fish Biology |language=en |volume=80 |issue=5 |pages=918–951 |doi=10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |issn=0022-1112}}</ref> Kabilang sa mahahalagang extinct na grupo ng elasmobranchs sensu lato ang mga hybodont (Orden Hybodontiformes), xenacanths (orden Xenacanthformes) at Ctenacanthiformes. Ang mga ito ay madalas ding tinutukoy bilang "pating". Ang pangalang Elasmobranchii ay nagmula sa mga salitang [[Sinaunang Griyego]] na {{Transliteration|grc|elasmo-}} ("plate") at {{Transliteration|grc|bránchia}} ("hasang"), tumutukoy sa malapad at patag na hasang na katangian ng mga isdang ito. ==Paglalarawan== Ang mga miyembro ng subclass na Elasmobranchii ay walang [[mga pantog panglangoy]], lima hanggang pitong pares ng [[hasang]] na mga bitak na bumubukas nang paisa-isa sa labas, matitigas na [[dorsal fin]], at maliliit na [[placoid scale]]. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; ang itaas na panga ay hindi nakadikit sa bao, at ang ibabang panga ay nakaugnay sa itaas na panga. Ang mga umiiral na elasmobranch ay nagpapakita ng ilang arketipal na suspensyon ng panga: amphistyly, orbitostyly, hyostyly, at euhyostyly. Sa amphistyly, ang palatoquadrate ay may postorbital articulation kasama ang chondrocranium kung saan pangunahing sinuspinde ito ng mga ligament sa anterior na bahagi. Ang hyoid ay nakikipag-ugnayan sa mandibular arch sa posterior, ngunit tila kakaunti lamang ang suporta nito sa itaas at ibabang panga. Sa orbitostyly, ang prosesong orbital ay nakabitin sa dingding ng orbital at ang hyoid ang nagbibigay ng karamihan ng suportang suspensory. Sa kabaligtaran, ang hyostyly ay nagsasangkot ng isang ethmoid articulation sa pagitan ng itaas na panga at ng cranium., habang ang hyoid ay malamang na nagbibigay ng mas maraming suporta sa panga kumpara sa mga anterior ligament. Panghuli, sa euhyostyly, kilala rin bilang tunay na hyostyly, Ang mga mandibular cartilage ay walang ligamentous na koneksyon sa cranium. Sa halip, ang mga hyomandibular cartilage ang tanging paraan ng suporta sa panga, habang ang mga elementong ceratohyal at basihyal ay nakaugnay sa ibabang panga, ngunit nakahiwalay sa iba pang bahagi ng hyoid.<ref>{{cite journal |doi=10.1002/jmor.10342 |pmid=15880740 |title=Morpolohiya at ebolusyon ng suspensyon ng panga sa mga lamniform shark |journal=Journal of Morphology |volume=265 |issue=1 |pages=102–19 |year=2005 |last1=Wilga |first1=C.D. |s2cid=45227734 }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1093/icb/icm029 |pmid=21672820 |title=Ebolusyon at ekolohiya ng pagpapakain sa mga elasmobranch |journal=Integrative and Comparative Biology |volume=47 |issue=1 |pages=55–69 |year=2007 |last1=Wilga |first1=C. D. |last2=Motta |first2=P. J. |last3=Sanford |first3=C. P. |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Wilga |first1=Cheryl A.D. |year=2008 |title=Evolutionary divergence in the feeding mechanism of fishes |journal=Acta Geologica Polonica |volume=58 |issue=2 |pages=113–20 |url=https://geojournals.pgi.gov.pl/agp/article/view/9981 |access-date=2017-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180819031736/https://geojournals.pgi.gov.pl/agp/article/view/9981 |archive-date=2018-08-19 |url-status=live }}</ref> The eyes have a [[tapetum lucidum]]. The inner margin of each pelvic fin in the male fish is grooved to constitute a [[clasper]] for the transmission of [[sperm]]. These fish are widely distributed in [[tropical]] and [[temperate]] waters.<ref>{{cite book | last = Bigelow| first = Henry B. | author-link = Henry Bryant Bigelow|author2=Schroeder, William C.| title = Fishes of the Western North Atlantic | publisher = Sears Foundation for Marine Research, Yale University | year = 1948 | pages = 64–65 | asin = B000J0D9X6}}</ref> Many fish maintain buoyancy with [[swim bladder]]s. However elasmobranchs lack swim bladders, and maintain buoyancy instead with large livers that are full of oil.<ref>Oguri, M (1990) [http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf "A review of selected physiological characteristics unique to elasmobranchs"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130218135249/http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf |date=2013-02-18 }} In: ''Elasmobranchs as living resources: advances in the biology, ecology, systematics and the status of the fisheries'', eds. J. H. L. Pratt, S. H. Gruber and T. Taniuchi, US Department of Commerce, NOAA technical report NMFS 90, pp.49–54.</ref> This stored oil may also function as a nutrient when food is scarce.<ref name=Hoenig1990>Hoenig, J.M. and Gruber, S.H. (1990) [http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf "Life-history patterns in the elasmobranchs: implications for fisheries management"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130218135249/http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf |date=2013-02-18 }} In: ''Elasmobranchs as living resources: advances in the biology, ecology, systematics and the status of the fisheries'', eds. J. H. L. Pratt, S. H. Gruber and T. Taniuchi, US Department of Commerce, NOAA technical report NMFS 90, pp.1–16.</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1017/S0025315400038017 |title=The density of elasmobranchs |journal=Journal of the Marine Biological Association of the United Kingdom |volume=49 |issue=4 |page=913 |year=2009 |last1=Bone |first1=Q. |last2=Roberts |first2=B. L. |s2cid=85871565 }}</ref> {{stub}} [[kategorya:Elasmobranchii|*]] 121hcyv9p3qvry7ketxmmj0c7npsk5m 2204040 2204039 2026-04-21T21:48:59Z Sharktube2000 161034 2204040 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Elasmobranchii | fossil_range = | image = Great White Shark (14730719119).jpg | image_width = 250px | image_caption = [[Malaking puting pating]] | fossil_range = {{Fossil range|Givetian|Recent}} | taxon = Elasmobranchii | authority = [[Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte|Bonaparte]], 1838 | subdivision_ranks = Order | subdivision = * [[Heterodontiformes]] * [[Orectolobiformes]] * [[Lamniformes]] * [[Carcharhiniformes]] * [[Hexanchiformes]] * [[Squaliformes]] * [[Squatiniformes]] * [[Pristiophoriformes]] }} Ang '''Elasmobranchii''' ({{IPAc-en|ᵻ|ˌ|l|æ|z|m|ə|ˈ|b|r|æ|ŋ|k|i|aɪ}}{{refn|{{MerriamWebsterDictionary|Elasmobranch}}}}) ay isang subklase ng [[Chondrichthyes]] o cartilaginous na isda, kabilang ang mga [[pating]] (superorder Selachii) at ang mga ray, skate, at sawfish (superorder [[Batoidea]]). Ang mga miyembro ng subklase na ito ay nailalarawan sa pamamagitan ng pagkakaroon ng lima hanggang pitong pares ng mga cleft ng gill na nag-iisa nang isa-isa sa mga panlabas, matibay na palikpik ng palikpik at mga maliliit na mga paltok sa balat. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; Ang pang-itaas na panga ay hindi pinagsama sa cranium, at ang mas mababang panga ay nakalagay sa itaas. Ang mga detalye ng ito ng panga anatom ay nag-iiba sa pagitan ng species, at tumutulong na makilala ang iba't ibang clasmobranch clades. Ang pelvic fins sa mga lalaki ay binago upang lumikha ng claspers para sa paglipat ng tamud. Walang swimming pantog, sa halip ang mga isda ay nagpapanatili ng buoyancy na may malaking livers mayaman sa langis. Hindi malinaw ang kahulugan ng clade patungkol sa mga fossil chondrichthyan. Itinuturing ito ng ilang may-akda bilang katumbas ng Neoselachii (ang clade ng crown group kabilang ang mga modernong pating, ray, at lahat ng iba pa mga inapo ng kanilang huling ninuno). Ginagamit ng ibang mga may-akda ang pangalang Elasmobranchii para sa isang mas malawak na grupo ng lahat ng chondrichthyan na nakabatay sa sangay na mas malapit na nauugnay sa mga modernong pating at pagi kaysa sa Holocephali (ang clade na naglalaman ng mga chimaera at ang kanilang mga nabubuhay na kamag-anak).<ref>{{Cite journal |last=Maisey |first=J. G. |date=2012-03-21 |title=What is an ‘elasmobranch’? The impact of palaeontology in understanding elasmobranch phylogeny and evolution |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |journal=Journal of Fish Biology |language=en |volume=80 |issue=5 |pages=918–951 |doi=10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |issn=0022-1112}}</ref> Kabilang sa mahahalagang extinct na grupo ng elasmobranchs sensu lato ang mga hybodont (Orden Hybodontiformes), xenacanths (orden Xenacanthformes) at Ctenacanthiformes. Ang mga ito ay madalas ding tinutukoy bilang "pating". Ang pangalang Elasmobranchii ay nagmula sa mga salitang [[Sinaunang Griyego]] na {{Transliteration|grc|elasmo-}} ("plate") at {{Transliteration|grc|bránchia}} ("hasang"), tumutukoy sa malapad at patag na hasang na katangian ng mga isdang ito. ==Paglalarawan== Ang mga miyembro ng subclass na Elasmobranchii ay walang [[mga pantog panglangoy]], lima hanggang pitong pares ng [[hasang]] na mga bitak na bumubukas nang paisa-isa sa labas, matitigas na [[dorsal fin]], at maliliit na [[placoid scale]]. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; ang itaas na panga ay hindi nakadikit sa bao, at ang ibabang panga ay nakaugnay sa itaas na panga. Ang mga umiiral na elasmobranch ay nagpapakita ng ilang arketipal na suspensyon ng panga: amphistyly, orbitostyly, hyostyly, at euhyostyly. Sa amphistyly, ang palatoquadrate ay may postorbital articulation kasama ang chondrocranium kung saan pangunahing sinuspinde ito ng mga ligament sa anterior na bahagi. Ang hyoid ay nakikipag-ugnayan sa mandibular arch sa posterior, ngunit tila kakaunti lamang ang suporta nito sa itaas at ibabang panga. Sa orbitostyly, ang prosesong orbital ay nakabitin sa dingding ng orbital at ang hyoid ang nagbibigay ng karamihan ng suportang suspensory. Sa kabaligtaran, ang hyostyly ay nagsasangkot ng isang ethmoid articulation sa pagitan ng itaas na panga at ng cranium., habang ang hyoid ay malamang na nagbibigay ng mas maraming suporta sa panga kumpara sa mga anterior ligament. Panghuli, sa euhyostyly, kilala rin bilang tunay na hyostyly, Ang mga mandibular cartilage ay walang ligamentous na koneksyon sa cranium. Sa halip, ang mga hyomandibular cartilage ang tanging paraan ng suporta sa panga, habang ang mga elementong ceratohyal at basihyal ay nakaugnay sa ibabang panga, ngunit nakahiwalay sa iba pang bahagi ng hyoid.<ref>{{cite journal |doi=10.1002/jmor.10342 |pmid=15880740 |title=Morpolohiya at ebolusyon ng suspensyon ng panga sa mga lamniform shark |journal=Journal of Morphology |volume=265 |issue=1 |pages=102–19 |year=2005 |last1=Wilga |first1=C.D. |s2cid=45227734 }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1093/icb/icm029 |pmid=21672820 |title=Ebolusyon at ekolohiya ng pagpapakain sa mga elasmobranch |journal=Integrative and Comparative Biology |volume=47 |issue=1 |pages=55–69 |year=2007 |last1=Wilga |first1=C. D. |last2=Motta |first2=P. J. |last3=Sanford |first3=C. P. |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Wilga |first1=Cheryl A.D. |year=2008 |title=Evolutionary divergence in the feeding mechanism of fishes |journal=Acta Geologica Polonica |volume=58 |issue=2 |pages=113–20 |url=https://geojournals.pgi.gov.pl/agp/article/view/9981 |access-date=2017-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180819031736/https://geojournals.pgi.gov.pl/agp/article/view/9981 |archive-date=2018-08-19 |url-status=live }}</ref> Ang mga mata ay may [[tapetum lucidum]]. Ang panloob na gilid ng bawat palikpik sa balakang ng lalaking isda ay may uka upang bumuo ng isang [[clasper]] para sa paghahatid ng [[tamud]]. Ang mga isdang ito ay malawak na ipinamamahagi sa mga tubig na [[tropikal]] at [[katamtaman]]..<ref>{{cite book | last = Bigelow| first = Henry B. | author-link = Henry Bryant Bigelow|author2=Schroeder, William C.| title = Fishes of the Western North Atlantic | publisher = Sears Foundation for Marine Research, Yale University | year = 1948 | pages = 64–65 | asin = B000J0D9X6}}</ref> Maraming isda ang nagpapanatili ng buoyancy gamit ang [[swim bladder]]sGayunpaman, ang mga elasmobranch ay walang mga pantog panglangoy, at sa halip ay nagpapanatili ng buoyancy na may malalaking atay na puno ng langis.<ref>Oguri, M (1990) [http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf "A review of selected physiological characteristics unique to elasmobranchs"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130218135249/http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf |date=2013-02-18 }} In: ''Elasmobranchs as living resources: advances in the biology, ecology, systematics and the status of the fisheries'', eds. J. H. L. Pratt, S. H. Gruber and T. Taniuchi, US Department of Commerce, NOAA technical report NMFS 90, pp.49–54.</ref> This stored oil may also function as a nutrient when food is scarce.<ref name=Hoenig1990>Hoenig, J.M. and Gruber, S.H. (1990) [http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf "Life-history patterns in the elasmobranchs: implications for fisheries management"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130218135249/http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf |date=2013-02-18 }} In: ''Elasmobranchs as living resources: advances in the biology, ecology, systematics and the status of the fisheries'', eds. J. H. L. Pratt, S. H. Gruber and T. Taniuchi, US Department of Commerce, NOAA technical report NMFS 90, pp.1–16.</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1017/S0025315400038017 |title=The density of elasmobranchs |journal=Journal of the Marine Biological Association of the United Kingdom |volume=49 |issue=4 |page=913 |year=2009 |last1=Bone |first1=Q. |last2=Roberts |first2=B. L. |s2cid=85871565 }}</ref> {{stub}} [[kategorya:Elasmobranchii|*]] myjz3qwepzrktb0o4hlqc5ht7zgfnmv 2204041 2204040 2026-04-21T21:49:36Z Sharktube2000 161034 2204041 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Elasmobranchii | fossil_range = | image = Great White Shark (14730719119).jpg | image_width = 250px | image_caption = [[Malaking puting pating]] | fossil_range = {{Fossil range|Givetian|Recent}} | taxon = Elasmobranchii | authority = [[Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte|Bonaparte]], 1838 | subdivision_ranks = Order | subdivision = * [[Heterodontiformes]] * [[Orectolobiformes]] * [[Lamniformes]] * [[Carcharhiniformes]] * [[Hexanchiformes]] * [[Squaliformes]] * [[Squatiniformes]] * [[Pristiophoriformes]] }} Ang '''Elasmobranchii''' ({{IPAc-en|ᵻ|ˌ|l|æ|z|m|ə|ˈ|b|r|æ|ŋ|k|i|aɪ}}{{refn|{{MerriamWebsterDictionary|Elasmobranch}}}}) ay isang subklase ng [[Chondrichthyes]] o cartilaginous na isda, kabilang ang mga [[pating]] (superorder Selachii) at ang mga ray, skate, at sawfish (superorder [[Batoidea]]). Ang mga miyembro ng subklase na ito ay nailalarawan sa pamamagitan ng pagkakaroon ng lima hanggang pitong pares ng mga cleft ng gill na nag-iisa nang isa-isa sa mga panlabas, matibay na palikpik ng palikpik at mga maliliit na mga paltok sa balat. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; Ang pang-itaas na panga ay hindi pinagsama sa cranium, at ang mas mababang panga ay nakalagay sa itaas. Ang mga detalye ng ito ng panga anatom ay nag-iiba sa pagitan ng species, at tumutulong na makilala ang iba't ibang clasmobranch clades. Ang pelvic fins sa mga lalaki ay binago upang lumikha ng claspers para sa paglipat ng tamud. Walang swimming pantog, sa halip ang mga isda ay nagpapanatili ng buoyancy na may malaking livers mayaman sa langis. Hindi malinaw ang kahulugan ng clade patungkol sa mga fossil chondrichthyan. Itinuturing ito ng ilang may-akda bilang katumbas ng Neoselachii (ang clade ng crown group kabilang ang mga modernong pating, ray, at lahat ng iba pa mga inapo ng kanilang huling ninuno). Ginagamit ng ibang mga may-akda ang pangalang Elasmobranchii para sa isang mas malawak na grupo ng lahat ng chondrichthyan na nakabatay sa sangay na mas malapit na nauugnay sa mga modernong pating at pagi kaysa sa Holocephali (ang clade na naglalaman ng mga chimaera at ang kanilang mga nabubuhay na kamag-anak).<ref>{{Cite journal |last=Maisey |first=J. G. |date=2012-03-21 |title=What is an ‘elasmobranch’? The impact of palaeontology in understanding elasmobranch phylogeny and evolution |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |journal=Journal of Fish Biology |language=en |volume=80 |issue=5 |pages=918–951 |doi=10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |issn=0022-1112}}</ref> Kabilang sa mahahalagang extinct na grupo ng elasmobranchs sensu lato ang mga hybodont (Orden Hybodontiformes), xenacanths (orden Xenacanthformes) at Ctenacanthiformes. Ang mga ito ay madalas ding tinutukoy bilang "pating". Ang pangalang Elasmobranchii ay nagmula sa mga salitang [[Sinaunang Griyego]] na {{Transliteration|grc|elasmo-}} ("plate") at {{Transliteration|grc|bránchia}} ("hasang"), tumutukoy sa malapad at patag na hasang na katangian ng mga isdang ito. ==Paglalarawan== Ang mga miyembro ng subclass na Elasmobranchii ay walang [[mga pantog panglangoy]], lima hanggang pitong pares ng [[hasang]] na mga bitak na bumubukas nang paisa-isa sa labas, matitigas na [[dorsal fin]], at maliliit na [[placoid scale]]. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; ang itaas na panga ay hindi nakadikit sa bao, at ang ibabang panga ay nakaugnay sa itaas na panga. Ang mga umiiral na elasmobranch ay nagpapakita ng ilang arketipal na suspensyon ng panga: amphistyly, orbitostyly, hyostyly, at euhyostyly. Sa amphistyly, ang palatoquadrate ay may postorbital articulation kasama ang chondrocranium kung saan pangunahing sinuspinde ito ng mga ligament sa anterior na bahagi. Ang hyoid ay nakikipag-ugnayan sa mandibular arch sa posterior, ngunit tila kakaunti lamang ang suporta nito sa itaas at ibabang panga. Sa orbitostyly, ang prosesong orbital ay nakabitin sa dingding ng orbital at ang hyoid ang nagbibigay ng karamihan ng suportang suspensory. Sa kabaligtaran, ang hyostyly ay nagsasangkot ng isang ethmoid articulation sa pagitan ng itaas na panga at ng cranium., habang ang hyoid ay malamang na nagbibigay ng mas maraming suporta sa panga kumpara sa mga anterior ligament. Panghuli, sa euhyostyly, kilala rin bilang tunay na hyostyly, Ang mga mandibular cartilage ay walang ligamentous na koneksyon sa cranium. Sa halip, ang mga hyomandibular cartilage ang tanging paraan ng suporta sa panga, habang ang mga elementong ceratohyal at basihyal ay nakaugnay sa ibabang panga, ngunit nakahiwalay sa iba pang bahagi ng hyoid.<ref>{{cite journal |doi=10.1002/jmor.10342 |pmid=15880740 |title=Morpolohiya at ebolusyon ng suspensyon ng panga sa mga lamniform shark |journal=Journal of Morphology |volume=265 |issue=1 |pages=102–19 |year=2005 |last1=Wilga |first1=C.D. |s2cid=45227734 }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1093/icb/icm029 |pmid=21672820 |title=Ebolusyon at ekolohiya ng pagpapakain sa mga elasmobranch |journal=Integrative and Comparative Biology |volume=47 |issue=1 |pages=55–69 |year=2007 |last1=Wilga |first1=C. D. |last2=Motta |first2=P. J. |last3=Sanford |first3=C. P. |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Wilga |first1=Cheryl A.D. |year=2008 |title=Evolutionary divergence in the feeding mechanism of fishes |journal=Acta Geologica Polonica |volume=58 |issue=2 |pages=113–20 |url=https://geojournals.pgi.gov.pl/agp/article/view/9981 |access-date=2017-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180819031736/https://geojournals.pgi.gov.pl/agp/article/view/9981 |archive-date=2018-08-19 |url-status=live }}</ref> Ang mga mata ay may [[tapetum lucidum]]. Ang panloob na gilid ng bawat palikpik sa balakang ng lalaking isda ay may uka upang bumuo ng isang [[clasper]] para sa paghahatid ng [[tamud]]. Ang mga isdang ito ay malawak na ipinamamahagi sa mga tubig na [[tropikal]] at [[katamtaman]]..<ref>{{cite book | last = Bigelow| first = Henry B. | author-link = Henry Bryant Bigelow|author2=Schroeder, William C.| title = Fishes of the Western North Atlantic | publisher = Sears Foundation for Marine Research, Yale University | year = 1948 | pages = 64–65 | asin = B000J0D9X6}}</ref> Maraming isda ang nagpapanatili ng buoyancy gamit ang [[swim bladder]]sGayunpaman, ang mga elasmobranch ay walang mga pantog panglangoy, at sa halip ay nagpapanatili ng buoyancy na may malalaking atay na puno ng langis.<ref>Oguri, M (1990) [http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf "A review of selected physiological characteristics unique to elasmobranchs"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130218135249/http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf |date=2013-02-18 }} In: ''Elasmobranchs as living resources: advances in the biology, ecology, systematics and the status of the fisheries'', eds. J. H. L. Pratt, S. H. Gruber and T. Taniuchi, US Department of Commerce, NOAA technical report NMFS 90, pp.49–54.</ref> Ang nakaimbak na langis na ito ay maaari ring magsilbing sustansya kapag kakaunti ang pagkain.<ref name=Hoenig1990>Hoenig, J.M. and Gruber, S.H. (1990) [http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf "Life-history patterns in the elasmobranchs: implications for fisheries management"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130218135249/http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf |date=2013-02-18 }} In: ''Elasmobranchs as living resources: advances in the biology, ecology, systematics and the status of the fisheries'', eds. J. H. L. Pratt, S. H. Gruber and T. Taniuchi, US Department of Commerce, NOAA technical report NMFS 90, pp.1–16.</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1017/S0025315400038017 |title=The density of elasmobranchs |journal=Journal of the Marine Biological Association of the United Kingdom |volume=49 |issue=4 |page=913 |year=2009 |last1=Bone |first1=Q. |last2=Roberts |first2=B. L. |s2cid=85871565 }}</ref> {{stub}} [[kategorya:Elasmobranchii|*]] dambpim6t1xkmnouc8kaxs4sviuv41o 2204042 2204041 2026-04-21T21:50:44Z Sharktube2000 161034 2204042 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Elasmobranchii | fossil_range = | image = Great White Shark (14730719119).jpg | image_width = 250px | image_caption = [[Malaking puting pating]] | fossil_range = {{Fossil range|Givetian|Recent}} | taxon = Elasmobranchii | authority = [[Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte|Bonaparte]], 1838 | subdivision_ranks = Order | subdivision = * [[Heterodontiformes]] * [[Orectolobiformes]] * [[Lamniformes]] * [[Carcharhiniformes]] * [[Hexanchiformes]] * [[Squaliformes]] * [[Squatiniformes]] * [[Pristiophoriformes]] }} Ang '''Elasmobranchii''' ({{IPAc-en|ᵻ|ˌ|l|æ|z|m|ə|ˈ|b|r|æ|ŋ|k|i|aɪ}}{{refn|{{MerriamWebsterDictionary|Elasmobranch}}}}) ay isang subklase ng [[Chondrichthyes]] o cartilaginous na isda, kabilang ang mga [[pating]] (superorder Selachii) at ang mga ray, skate, at sawfish (superorder [[Batoidea]]). Ang mga miyembro ng subklase na ito ay nailalarawan sa pamamagitan ng pagkakaroon ng lima hanggang pitong pares ng mga cleft ng gill na nag-iisa nang isa-isa sa mga panlabas, matibay na palikpik ng palikpik at mga maliliit na mga paltok sa balat. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; Ang pang-itaas na panga ay hindi pinagsama sa cranium, at ang mas mababang panga ay nakalagay sa itaas. Ang mga detalye ng ito ng panga anatom ay nag-iiba sa pagitan ng species, at tumutulong na makilala ang iba't ibang clasmobranch clades. Ang pelvic fins sa mga lalaki ay binago upang lumikha ng claspers para sa paglipat ng tamud. Walang swimming pantog, sa halip ang mga isda ay nagpapanatili ng buoyancy na may malaking livers mayaman sa langis. Hindi malinaw ang kahulugan ng clade patungkol sa mga fossil chondrichthyan. Itinuturing ito ng ilang may-akda bilang katumbas ng Neoselachii (ang clade ng crown group kabilang ang mga modernong pating, ray, at lahat ng iba pa mga inapo ng kanilang huling ninuno). Ginagamit ng ibang mga may-akda ang pangalang Elasmobranchii para sa isang mas malawak na grupo ng lahat ng chondrichthyan na nakabatay sa sangay na mas malapit na nauugnay sa mga modernong pating at pagi kaysa sa Holocephali (ang clade na naglalaman ng mga chimaera at ang kanilang mga nabubuhay na kamag-anak).<ref>{{Cite journal |last=Maisey |first=J. G. |date=2012-03-21 |title=What is an ‘elasmobranch’? The impact of palaeontology in understanding elasmobranch phylogeny and evolution |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |journal=Journal of Fish Biology |language=en |volume=80 |issue=5 |pages=918–951 |doi=10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |issn=0022-1112}}</ref> Kabilang sa mahahalagang extinct na grupo ng elasmobranchs sensu lato ang mga hybodont (Orden Hybodontiformes), xenacanths (orden Xenacanthformes) at Ctenacanthiformes. Ang mga ito ay madalas ding tinutukoy bilang "pating". Ang pangalang Elasmobranchii ay nagmula sa mga salitang [[Sinaunang Griyego]] na {{Transliteration|grc|elasmo-}} ("plate") at {{Transliteration|grc|bránchia}} ("hasang"), tumutukoy sa malapad at patag na hasang na katangian ng mga isdang ito. ==Paglalarawan== Ang mga miyembro ng subclass na Elasmobranchii ay walang [[mga pantog panglangoy]], lima hanggang pitong pares ng [[hasang]] na mga bitak na bumubukas nang paisa-isa sa labas, matitigas na [[dorsal fin]], at maliliit na [[placoid scale]]. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; ang itaas na panga ay hindi nakadikit sa bao, at ang ibabang panga ay nakaugnay sa itaas na panga. Ang mga umiiral na elasmobranch ay nagpapakita ng ilang arketipal na suspensyon ng panga: amphistyly, orbitostyly, hyostyly, at euhyostyly. Sa amphistyly, ang palatoquadrate ay may postorbital articulation kasama ang chondrocranium kung saan pangunahing sinuspinde ito ng mga ligament sa anterior na bahagi. Ang hyoid ay nakikipag-ugnayan sa mandibular arch sa posterior, ngunit tila kakaunti lamang ang suporta nito sa itaas at ibabang panga. Sa orbitostyly, ang prosesong orbital ay nakabitin sa dingding ng orbital at ang hyoid ang nagbibigay ng karamihan ng suportang suspensory. Sa kabaligtaran, ang hyostyly ay nagsasangkot ng isang ethmoid articulation sa pagitan ng itaas na panga at ng cranium., habang ang hyoid ay malamang na nagbibigay ng mas maraming suporta sa panga kumpara sa mga anterior ligament. Panghuli, sa euhyostyly, kilala rin bilang tunay na hyostyly, Ang mga mandibular cartilage ay walang ligamentous na koneksyon sa cranium. Sa halip, ang mga hyomandibular cartilage ang tanging paraan ng suporta sa panga, habang ang mga elementong ceratohyal at basihyal ay nakaugnay sa ibabang panga, ngunit nakahiwalay sa iba pang bahagi ng hyoid.<ref>{{cite journal |doi=10.1002/jmor.10342 |pmid=15880740 |title=Morpolohiya at ebolusyon ng suspensyon ng panga sa mga lamniform shark |journal=Journal of Morphology |volume=265 |issue=1 |pages=102–19 |year=2005 |last1=Wilga |first1=C.D. |s2cid=45227734 }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1093/icb/icm029 |pmid=21672820 |title=Ebolusyon at ekolohiya ng pagpapakain sa mga elasmobranch |journal=Integrative and Comparative Biology |volume=47 |issue=1 |pages=55–69 |year=2007 |last1=Wilga |first1=C. D. |last2=Motta |first2=P. J. |last3=Sanford |first3=C. P. |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Wilga |first1=Cheryl A.D. |year=2008 |title=Evolutionary divergence in the feeding mechanism of fishes |journal=Acta Geologica Polonica |volume=58 |issue=2 |pages=113–20 |url=https://geojournals.pgi.gov.pl/agp/article/view/9981 |access-date=2017-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180819031736/https://geojournals.pgi.gov.pl/agp/article/view/9981 |archive-date=2018-08-19 |url-status=live }}</ref> Ang mga mata ay may [[tapetum lucidum]]. Ang panloob na gilid ng bawat palikpik sa balakang ng lalaking isda ay may uka upang bumuo ng isang [[clasper]] para sa paghahatid ng [[tamud]]. Ang mga isdang ito ay malawak na ipinamamahagi sa mga tubig na [[tropikal]] at [[katamtaman]].<ref>{{cite book | last = Bigelow| first = Henry B. | author-link = Henry Bryant Bigelow|author2=Schroeder, William C.| title = Fishes of the Western North Atlantic | publisher = Sears Foundation for Marine Research, Yale University | year = 1948 | pages = 64–65 | asin = B000J0D9X6}}</ref> Maraming isda ang nagpapanatili ng buoyancy gamit ang [[swim bladder]]s. Gayunpaman, ang mga elasmobranch ay walang mga pantog panglangoy, at sa halip ay nagpapanatili ng buoyancy na may malalaking atay na puno ng langis.<ref>Oguri, M (1990) [http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf "A review of selected physiological characteristics unique to elasmobranchs"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130218135249/http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf |date=2013-02-18 }} In: ''Elasmobranchs as living resources: advances in the biology, ecology, systematics and the status of the fisheries'', eds. J. H. L. Pratt, S. H. Gruber and T. Taniuchi, US Department of Commerce, NOAA technical report NMFS 90, pp.49–54.</ref> Ang nakaimbak na langis na ito ay maaari ring magsilbing sustansya kapag kakaunti ang pagkain.<ref name=Hoenig1990>Hoenig, J.M. and Gruber, S.H. (1990) [http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf "Life-history patterns in the elasmobranchs: implications for fisheries management"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130218135249/http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf |date=2013-02-18 }} In: ''Elasmobranchs as living resources: advances in the biology, ecology, systematics and the status of the fisheries'', eds. J. H. L. Pratt, S. H. Gruber and T. Taniuchi, US Department of Commerce, NOAA technical report NMFS 90, pp.1–16.</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1017/S0025315400038017 |title=The density of elasmobranchs |journal=Journal of the Marine Biological Association of the United Kingdom |volume=49 |issue=4 |page=913 |year=2009 |last1=Bone |first1=Q. |last2=Roberts |first2=B. L. |s2cid=85871565 }}</ref> {{stub}} [[kategorya:Elasmobranchii|*]] l3sx8j6n78dpwwz2mi45j0fc3zhtctg 2204043 2204042 2026-04-21T21:59:53Z Sharktube2000 161034 2204043 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Elasmobranchii | fossil_range = | image = Great White Shark (14730719119).jpg | image_width = 250px | image_caption = [[Malaking puting pating]] | fossil_range = {{Fossil range|Givetian|Recent}} | taxon = Elasmobranchii | authority = [[Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte|Bonaparte]], 1838 | subdivision_ranks = Order | subdivision = * [[Heterodontiformes]] * [[Orectolobiformes]] * [[Lamniformes]] * [[Carcharhiniformes]] * [[Hexanchiformes]] * [[Squaliformes]] * [[Squatiniformes]] * [[Pristiophoriformes]] }} Ang '''Elasmobranchii''' ({{IPAc-en|ᵻ|ˌ|l|æ|z|m|ə|ˈ|b|r|æ|ŋ|k|i|aɪ}}{{refn|{{MerriamWebsterDictionary|Elasmobranch}}}}) ay isang subklase ng [[Chondrichthyes]] o cartilaginous na isda, kabilang ang mga [[pating]] (superorder Selachii) at ang mga ray, skate, at sawfish (superorder [[Batoidea]]). Ang mga miyembro ng subklase na ito ay nailalarawan sa pamamagitan ng pagkakaroon ng lima hanggang pitong pares ng mga cleft ng gill na nag-iisa nang isa-isa sa mga panlabas, matibay na palikpik ng palikpik at mga maliliit na mga paltok sa balat. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; Ang pang-itaas na panga ay hindi pinagsama sa cranium, at ang mas mababang panga ay nakalagay sa itaas. Ang mga detalye ng ito ng panga anatom ay nag-iiba sa pagitan ng species, at tumutulong na makilala ang iba't ibang clasmobranch clades. Ang pelvic fins sa mga lalaki ay binago upang lumikha ng claspers para sa paglipat ng tamud. Walang swimming pantog, sa halip ang mga isda ay nagpapanatili ng buoyancy na may malaking livers mayaman sa langis. Hindi malinaw ang kahulugan ng clade patungkol sa mga fossil chondrichthyan. Itinuturing ito ng ilang may-akda bilang katumbas ng Neoselachii (ang clade ng crown group kabilang ang mga modernong pating, ray, at lahat ng iba pa mga inapo ng kanilang huling ninuno). Ginagamit ng ibang mga may-akda ang pangalang Elasmobranchii para sa isang mas malawak na grupo ng lahat ng chondrichthyan na nakabatay sa sangay na mas malapit na nauugnay sa mga modernong pating at pagi kaysa sa Holocephali (ang clade na naglalaman ng mga chimaera at ang kanilang mga nabubuhay na kamag-anak).<ref>{{Cite journal |last=Maisey |first=J. G. |date=2012-03-21 |title=What is an ‘elasmobranch’? The impact of palaeontology in understanding elasmobranch phylogeny and evolution |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |journal=Journal of Fish Biology |language=en |volume=80 |issue=5 |pages=918–951 |doi=10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |issn=0022-1112}}</ref> Kabilang sa mahahalagang extinct na grupo ng elasmobranchs sensu lato ang mga hybodont (Orden Hybodontiformes), xenacanths (orden Xenacanthformes) at Ctenacanthiformes. Ang mga ito ay madalas ding tinutukoy bilang "pating". Ang pangalang Elasmobranchii ay nagmula sa mga salitang [[Sinaunang Griyego]] na {{Transliteration|grc|elasmo-}} ("plate") at {{Transliteration|grc|bránchia}} ("hasang"), tumutukoy sa malapad at patag na hasang na katangian ng mga isdang ito. ==Paglalarawan== Ang mga miyembro ng subclass na Elasmobranchii ay walang [[mga pantog panglangoy]], lima hanggang pitong pares ng [[hasang]] na mga bitak na bumubukas nang paisa-isa sa labas, matitigas na [[dorsal fin]], at maliliit na [[placoid scale]]. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; ang itaas na panga ay hindi nakadikit sa bao, at ang ibabang panga ay nakaugnay sa itaas na panga. Ang mga umiiral na elasmobranch ay nagpapakita ng ilang arketipal na suspensyon ng panga: amphistyly, orbitostyly, hyostyly, at euhyostyly. Sa amphistyly, ang palatoquadrate ay may postorbital articulation kasama ang chondrocranium kung saan pangunahing sinuspinde ito ng mga ligament sa anterior na bahagi. Ang hyoid ay nakikipag-ugnayan sa mandibular arch sa posterior, ngunit tila kakaunti lamang ang suporta nito sa itaas at ibabang panga. Sa orbitostyly, ang prosesong orbital ay nakabitin sa dingding ng orbital at ang hyoid ang nagbibigay ng karamihan ng suportang suspensory. Sa kabaligtaran, ang hyostyly ay nagsasangkot ng isang ethmoid articulation sa pagitan ng itaas na panga at ng cranium., habang ang hyoid ay malamang na nagbibigay ng mas maraming suporta sa panga kumpara sa mga anterior ligament. Panghuli, sa euhyostyly, kilala rin bilang tunay na hyostyly, Ang mga mandibular cartilage ay walang ligamentous na koneksyon sa cranium. Sa halip, ang mga hyomandibular cartilage ang tanging paraan ng suporta sa panga, habang ang mga elementong ceratohyal at basihyal ay nakaugnay sa ibabang panga, ngunit nakahiwalay sa iba pang bahagi ng hyoid.<ref>{{cite journal |doi=10.1002/jmor.10342 |pmid=15880740 |title=Morpolohiya at ebolusyon ng suspensyon ng panga sa mga lamniform shark |journal=Journal of Morphology |volume=265 |issue=1 |pages=102–19 |year=2005 |last1=Wilga |first1=C.D. |s2cid=45227734 }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1093/icb/icm029 |pmid=21672820 |title=Ebolusyon at ekolohiya ng pagpapakain sa mga elasmobranch |journal=Integrative and Comparative Biology |volume=47 |issue=1 |pages=55–69 |year=2007 |last1=Wilga |first1=C. D. |last2=Motta |first2=P. J. |last3=Sanford |first3=C. P. |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Wilga |first1=Cheryl A.D. |year=2008 |title=Evolutionary divergence in the feeding mechanism of fishes |journal=Acta Geologica Polonica |volume=58 |issue=2 |pages=113–20 |url=https://geojournals.pgi.gov.pl/agp/article/view/9981 |access-date=2017-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180819031736/https://geojournals.pgi.gov.pl/agp/article/view/9981 |archive-date=2018-08-19 |url-status=live }}</ref> Ang mga mata ay may [[tapetum lucidum]]. Ang panloob na gilid ng bawat palikpik sa balakang ng lalaking isda ay may uka upang bumuo ng isang [[clasper]] para sa paghahatid ng [[tamud]]. Ang mga isdang ito ay malawak na ipinamamahagi sa mga tubig na [[tropikal]] at [[katamtaman]].<ref>{{cite book | last = Bigelow| first = Henry B. | author-link = Henry Bryant Bigelow|author2=Schroeder, William C.| title = Fishes of the Western North Atlantic | publisher = Sears Foundation for Marine Research, Yale University | year = 1948 | pages = 64–65 | asin = B000J0D9X6}}</ref> Maraming isda ang nagpapanatili ng buoyancy gamit ang [[swim bladder]]s. Gayunpaman, ang mga elasmobranch ay walang mga pantog panglangoy, at sa halip ay nagpapanatili ng buoyancy na may malalaking atay na puno ng langis.<ref>Oguri, M (1990) [http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf "A review of selected physiological characteristics unique to elasmobranchs"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130218135249/http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf |date=2013-02-18 }} In: ''Elasmobranchs as living resources: advances in the biology, ecology, systematics and the status of the fisheries'', eds. J. H. L. Pratt, S. H. Gruber and T. Taniuchi, US Department of Commerce, NOAA technical report NMFS 90, pp.49–54.</ref> Ang nakaimbak na langis na ito ay maaari ring magsilbing sustansya kapag kakaunti ang pagkain.<ref name=Hoenig1990>Hoenig, J.M. and Gruber, S.H. (1990) [http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf "Life-history patterns in the elasmobranchs: implications for fisheries management"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130218135249/http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf |date=2013-02-18 }} In: ''Elasmobranchs as living resources: advances in the biology, ecology, systematics and the status of the fisheries'', eds. J. H. L. Pratt, S. H. Gruber and T. Taniuchi, US Department of Commerce, NOAA technical report NMFS 90, pp.1–16.</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1017/S0025315400038017 |title=The density of elasmobranchs |journal=Journal of the Marine Biological Association of the United Kingdom |volume=49 |issue=4 |page=913 |year=2009 |last1=Bone |first1=Q. |last2=Roberts |first2=B. L. |s2cid=85871565 }}</ref> ==Kasaysayan ng ebolusyon== {{Tingnan din|Ebolusyon ng isda}} Ang pinakamatandang malinaw na [[kabuuang grupo]] elasmobranch, ang ''[[Phoebodus]],'' ay may pinakamaagang mga tala nito sa Gitnang [[Devonian]] (huling [[Givetian]]), mga 383 milyong taon na ang nakalilipas.<ref name=":0">{{Cite journal |last1=Frey |first1=Linda |last2=Coates |first2=Michael |last3=Ginter |first3=Michał |last4=Hairapetian |first4=Vachik |last5=Rücklin |first5=Martin |last6=Jerjen |first6=Iwan |last7=Klug |first7=Christian |date=2019-10-09 |title=Ang sinaunang elasmobranch na Phoebodus: mga ugnayang pilohenetiko, ekomorpolohiya at isang bagong takdang panahon para sa ebolusyon ng pating |journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences |language=en |volume=286 |issue=1912 |article-number=20191336 |doi=10.1098/rspb.2019.1336 |issn=0962-8452 |pmc=6790773 |pmid=31575362}}</ref> Ilang mahahalagang grupo ng kabuuang grupo ng mga elasmobranch, kabilang ang [[Ctenacanthiformes]] at [[Hybodontiformes]], ay lumitaw na sa pinakabagong Devonian ([[Famennian]]).<ref>Schultze, H.-P., Bullecks, J., Soar, L. K., & Hagadorn, J. (2021). Mga isdang Devonian mula sa Dyer Formation ng Colorado at ang paglitaw ng mga fauna ng Carboniferous sa Famennian. Sa A. Pradel, J. S. S. Denton, at P. Janvier (Mga Patnugot), Mga Sinaunang Isda at ang Kanilang mga Nabubuhay na Kamag-anak: isang Pagpupugay kay John G. Maisey (mga pahina 247–256.). Verlag Dr. Friedrich Pfeil.</ref> Noong [[Carboniferous]], ang ilang ctenacanth ay lalaki sa laki na kapantay ng modernong malaking puting pating na may mga katawan sa rehiyon na {{Convert|7|m|ft}} ang haba.<ref>{{Cite journal |last1=Maisey |first1=John G. |last2=Bronson |first2=Allison W. |last3=Williams |first3=Robert R. |last4=McKinzie |first4=Mark |date=2017-05-04 |title=Isang 'supershark' mula sa Pennsylvania mula sa Texas |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02724634.2017.1325369 |journal=Journal of Vertebrate Paleontology |language=en |volume=37 |issue=3 |article-number=e1325369 |doi=10.1080/02724634.2017.1325369 |bibcode=2017JVPal..37E5369M |s2cid=134127771 |issn=0272-4634|url-access=subscription }}</ref> Noong panahong Carboniferous at [[Permian]], ang [[Xenacanthida|xenacanths]] ay sagana sa parehong kapaligirang tubig-tabang at dagat, at patuloy na iiral hanggang sa [[Triassic]] na may nabawasang pagkakaiba-iba.<ref>{{Cite journal |last1=Pauliv |first1=Victor E. |last2=Martinelli |first2=Agustín G. |last3=Francischini |first3=Heitor |last4=Dentzien-Dias |first4=Paula |last5=Soares |first5=Marina B. |last6=Schultz |first6=Cesar L. |last7=Ribeiro |first7=Ana M. |date=December 2017 |title=Ang unang uri ng Kanlurang Gondwanan ng Triodus Jordan 1849: Isang bagong Xenacanthiformes (Chondrichthyes) mula sa huling bahagi ng Paleozoic ng Katimugang Brazil |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0895981117302614 |journal=Journal of South American Earth Sciences |language=en |volume=80 |pages=482–493 |doi=10.1016/j.jsames.2017.09.007|bibcode=2017JSAES..80..482P |url-access=subscription }}</ref> Nakamit ng mga hybodont ang mataas na pagkakaiba-iba pagsapit ng Permian,<ref>{{Cite journal |last1=Koot |first1=Martha B. |last2=Cuny |first2=Gilles |last3=Tintori |first3=Andrea |last4=Twitchett |first4=Richard J. |date=March 2013 |title=Isang bagong magkakaibang fauna ng pating mula sa Wordian (Gitnang Permian) Khuff Formation sa loob ng Haushi-Huqf area, Sultanato ng Oman |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1475-4983.2012.01199.x |journal=Palaeontology |language=en |volume=56 |issue=2 |pages=303–343 |doi=10.1111/j.1475-4983.2012.01199.x |bibcode=2013Palgy..56..303K |s2cid=86428264 |issn=0031-0239|url-access=subscription }}</ref> at magiging dominanteng grupo ng mga elasmobranch noong Triassic at Maagang [[Jurassic]]. Ang mga Hybodont ay malawakang matatagpuan sa parehong kapaligirang dagat at tubig-tabang.<ref name="Rees, J. A. N. 2008, p. 117–147">Rees, J. A. N., and Underwood, C. J., 2008, Hybodont sharks of the English Bathonian and Callovian (Middle Jurassic): Palaeontology, v. 51, no. 1, p. 117–147.</ref> Bagama't ang Neoselachii/Elasmobranchi ''[[sensu stricto]]'' (ang grupo ng mga modernong pating at pagi) ay lumitaw na noong panahon ng Triassic, Mababa lamang ang kanilang pagkakaiba-iba sa panahong ito at nagsimula lamang silang malawakang mag-iba-iba mula sa Maagang Jurassic pataas, nang lumitaw ang mga modernong orden ng mga pating at mga pagi.<ref>{{Cite journal |last=Underwood |first=Charlie J. |date=March 2006 |title=Pag-iba-iba ng Neoselachii (Chondrichthyes) noong Panahong Jurassic at Cretaceous |url=https://www.bioone.org/doi/abs/10.1666/04069.1 |journal=Paleobiology |language=en |volume=32 |issue=2 |pages=215–235 |bibcode=2006Pbio...32..215U |doi=10.1666/04069.1 |issn=0094-8373 |s2cid=86232401|url-access=subscription }}</ref> This kasabay ng pagbaba ng mga hybodont, na naging maliliit na bahagi ng mga kapaligirang pandagat noong Huling Panahong Jurassic ngunit mananatiling karaniwan sa mga kapaligirang tubig-tabang hanggang sa [[Kretasiko]].<ref>{{Cite journal |last1=Rees |first1=Jan |last2=Underwood |first2=Charlie J. |date=January 2008 |title=Hybodont Sharks of the English Bathonian and Callovian (Middle Jurassic) |journal=Palaeontology |language=en |volume=51 |issue=1 |pages=117–147 |doi=10.1111/j.1475-4983.2007.00737.x |issn=0031-0239|doi-access=free |bibcode=2008Palgy..51..117R }}</ref> Ang pinakabatang labi ng mga hybodont ay mula pa noong pinakadulo ng Cretaceous.<ref>{{Cite journal |last1=Carrillo-Briceño |first1=Jorge D. |last2=Cadena |first2=Edwin A. |last3=Dececchi |first3=Alex T. |last4=Larson |first4=Hans C. E. |last5=Du |first5=Trina Y. |date=2016-01-01 |title=First record of a hybodont shark (Chondrichthyes: Hybodontiformes) from the Lower Cretaceous of Colombia |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/23766808.2016.1191749 |journal=Neotropical Biodiversity |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=81–86 |doi=10.1080/23766808.2016.1191749 |bibcode=2016NeBio...2...81C |issn=2376-6808}}</ref> {{stub}} [[kategorya:Elasmobranchii|*]] 9vsf1tfdibzlogzk1hm7sx1jss3raqm 2204071 2204043 2026-04-22T02:00:49Z Sharktube2000 161034 /* Kasaysayan ng ebolusyon */ 2204071 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Elasmobranchii | fossil_range = | image = Great White Shark (14730719119).jpg | image_width = 250px | image_caption = [[Malaking puting pating]] | fossil_range = {{Fossil range|Givetian|Recent}} | taxon = Elasmobranchii | authority = [[Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte|Bonaparte]], 1838 | subdivision_ranks = Order | subdivision = * [[Heterodontiformes]] * [[Orectolobiformes]] * [[Lamniformes]] * [[Carcharhiniformes]] * [[Hexanchiformes]] * [[Squaliformes]] * [[Squatiniformes]] * [[Pristiophoriformes]] }} Ang '''Elasmobranchii''' ({{IPAc-en|ᵻ|ˌ|l|æ|z|m|ə|ˈ|b|r|æ|ŋ|k|i|aɪ}}{{refn|{{MerriamWebsterDictionary|Elasmobranch}}}}) ay isang subklase ng [[Chondrichthyes]] o cartilaginous na isda, kabilang ang mga [[pating]] (superorder Selachii) at ang mga ray, skate, at sawfish (superorder [[Batoidea]]). Ang mga miyembro ng subklase na ito ay nailalarawan sa pamamagitan ng pagkakaroon ng lima hanggang pitong pares ng mga cleft ng gill na nag-iisa nang isa-isa sa mga panlabas, matibay na palikpik ng palikpik at mga maliliit na mga paltok sa balat. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; Ang pang-itaas na panga ay hindi pinagsama sa cranium, at ang mas mababang panga ay nakalagay sa itaas. Ang mga detalye ng ito ng panga anatom ay nag-iiba sa pagitan ng species, at tumutulong na makilala ang iba't ibang clasmobranch clades. Ang pelvic fins sa mga lalaki ay binago upang lumikha ng claspers para sa paglipat ng tamud. Walang swimming pantog, sa halip ang mga isda ay nagpapanatili ng buoyancy na may malaking livers mayaman sa langis. Hindi malinaw ang kahulugan ng clade patungkol sa mga fossil chondrichthyan. Itinuturing ito ng ilang may-akda bilang katumbas ng Neoselachii (ang clade ng crown group kabilang ang mga modernong pating, ray, at lahat ng iba pa mga inapo ng kanilang huling ninuno). Ginagamit ng ibang mga may-akda ang pangalang Elasmobranchii para sa isang mas malawak na grupo ng lahat ng chondrichthyan na nakabatay sa sangay na mas malapit na nauugnay sa mga modernong pating at pagi kaysa sa Holocephali (ang clade na naglalaman ng mga chimaera at ang kanilang mga nabubuhay na kamag-anak).<ref>{{Cite journal |last=Maisey |first=J. G. |date=2012-03-21 |title=What is an ‘elasmobranch’? The impact of palaeontology in understanding elasmobranch phylogeny and evolution |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |journal=Journal of Fish Biology |language=en |volume=80 |issue=5 |pages=918–951 |doi=10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |issn=0022-1112}}</ref> Kabilang sa mahahalagang extinct na grupo ng elasmobranchs sensu lato ang mga hybodont (Orden Hybodontiformes), xenacanths (orden Xenacanthformes) at Ctenacanthiformes. Ang mga ito ay madalas ding tinutukoy bilang "pating". Ang pangalang Elasmobranchii ay nagmula sa mga salitang [[Sinaunang Griyego]] na {{Transliteration|grc|elasmo-}} ("plate") at {{Transliteration|grc|bránchia}} ("hasang"), tumutukoy sa malapad at patag na hasang na katangian ng mga isdang ito. ==Paglalarawan== Ang mga miyembro ng subclass na Elasmobranchii ay walang [[mga pantog panglangoy]], lima hanggang pitong pares ng [[hasang]] na mga bitak na bumubukas nang paisa-isa sa labas, matitigas na [[dorsal fin]], at maliliit na [[placoid scale]]. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; ang itaas na panga ay hindi nakadikit sa bao, at ang ibabang panga ay nakaugnay sa itaas na panga. Ang mga umiiral na elasmobranch ay nagpapakita ng ilang arketipal na suspensyon ng panga: amphistyly, orbitostyly, hyostyly, at euhyostyly. Sa amphistyly, ang palatoquadrate ay may postorbital articulation kasama ang chondrocranium kung saan pangunahing sinuspinde ito ng mga ligament sa anterior na bahagi. Ang hyoid ay nakikipag-ugnayan sa mandibular arch sa posterior, ngunit tila kakaunti lamang ang suporta nito sa itaas at ibabang panga. Sa orbitostyly, ang prosesong orbital ay nakabitin sa dingding ng orbital at ang hyoid ang nagbibigay ng karamihan ng suportang suspensory. Sa kabaligtaran, ang hyostyly ay nagsasangkot ng isang ethmoid articulation sa pagitan ng itaas na panga at ng cranium., habang ang hyoid ay malamang na nagbibigay ng mas maraming suporta sa panga kumpara sa mga anterior ligament. Panghuli, sa euhyostyly, kilala rin bilang tunay na hyostyly, Ang mga mandibular cartilage ay walang ligamentous na koneksyon sa cranium. Sa halip, ang mga hyomandibular cartilage ang tanging paraan ng suporta sa panga, habang ang mga elementong ceratohyal at basihyal ay nakaugnay sa ibabang panga, ngunit nakahiwalay sa iba pang bahagi ng hyoid.<ref>{{cite journal |doi=10.1002/jmor.10342 |pmid=15880740 |title=Morpolohiya at ebolusyon ng suspensyon ng panga sa mga lamniform shark |journal=Journal of Morphology |volume=265 |issue=1 |pages=102–19 |year=2005 |last1=Wilga |first1=C.D. |s2cid=45227734 }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1093/icb/icm029 |pmid=21672820 |title=Ebolusyon at ekolohiya ng pagpapakain sa mga elasmobranch |journal=Integrative and Comparative Biology |volume=47 |issue=1 |pages=55–69 |year=2007 |last1=Wilga |first1=C. D. |last2=Motta |first2=P. J. |last3=Sanford |first3=C. P. |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Wilga |first1=Cheryl A.D. |year=2008 |title=Evolutionary divergence in the feeding mechanism of fishes |journal=Acta Geologica Polonica |volume=58 |issue=2 |pages=113–20 |url=https://geojournals.pgi.gov.pl/agp/article/view/9981 |access-date=2017-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180819031736/https://geojournals.pgi.gov.pl/agp/article/view/9981 |archive-date=2018-08-19 |url-status=live }}</ref> Ang mga mata ay may [[tapetum lucidum]]. Ang panloob na gilid ng bawat palikpik sa balakang ng lalaking isda ay may uka upang bumuo ng isang [[clasper]] para sa paghahatid ng [[tamud]]. Ang mga isdang ito ay malawak na ipinamamahagi sa mga tubig na [[tropikal]] at [[katamtaman]].<ref>{{cite book | last = Bigelow| first = Henry B. | author-link = Henry Bryant Bigelow|author2=Schroeder, William C.| title = Fishes of the Western North Atlantic | publisher = Sears Foundation for Marine Research, Yale University | year = 1948 | pages = 64–65 | asin = B000J0D9X6}}</ref> Maraming isda ang nagpapanatili ng buoyancy gamit ang [[swim bladder]]s. Gayunpaman, ang mga elasmobranch ay walang mga pantog panglangoy, at sa halip ay nagpapanatili ng buoyancy na may malalaking atay na puno ng langis.<ref>Oguri, M (1990) [http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf "A review of selected physiological characteristics unique to elasmobranchs"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130218135249/http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf |date=2013-02-18 }} In: ''Elasmobranchs as living resources: advances in the biology, ecology, systematics and the status of the fisheries'', eds. J. H. L. Pratt, S. H. Gruber and T. Taniuchi, US Department of Commerce, NOAA technical report NMFS 90, pp.49–54.</ref> Ang nakaimbak na langis na ito ay maaari ring magsilbing sustansya kapag kakaunti ang pagkain.<ref name=Hoenig1990>Hoenig, J.M. and Gruber, S.H. (1990) [http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf "Life-history patterns in the elasmobranchs: implications for fisheries management"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130218135249/http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf |date=2013-02-18 }} In: ''Elasmobranchs as living resources: advances in the biology, ecology, systematics and the status of the fisheries'', eds. J. H. L. Pratt, S. H. Gruber and T. Taniuchi, US Department of Commerce, NOAA technical report NMFS 90, pp.1–16.</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1017/S0025315400038017 |title=The density of elasmobranchs |journal=Journal of the Marine Biological Association of the United Kingdom |volume=49 |issue=4 |page=913 |year=2009 |last1=Bone |first1=Q. |last2=Roberts |first2=B. L. |s2cid=85871565 }}</ref> ==Kasaysayan ng ebolusyon== {{Tingnan din|Ebolusyon ng isda}} Ang pinakamatandang malinaw na [[kabuuang grupo]] elasmobranch, ang ''[[Phoebodus]],'' ay may pinakamaagang mga tala nito sa Gitnang [[Devonian]] (huling [[Givetian]]), mga 383 milyong taon na ang nakalilipas.<ref name=":0">{{Cite journal |last1=Frey |first1=Linda |last2=Coates |first2=Michael |last3=Ginter |first3=Michał |last4=Hairapetian |first4=Vachik |last5=Rücklin |first5=Martin |last6=Jerjen |first6=Iwan |last7=Klug |first7=Christian |date=2019-10-09 |title=Ang sinaunang elasmobranch na Phoebodus: mga ugnayang pilohenetiko, ekomorpolohiya at isang bagong takdang panahon para sa ebolusyon ng pating |journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences |language=en |volume=286 |issue=1912 |article-number=20191336 |doi=10.1098/rspb.2019.1336 |issn=0962-8452 |pmc=6790773 |pmid=31575362}}</ref> Ilang mahahalagang grupo ng kabuuang grupo ng mga elasmobranch, kabilang ang [[Ctenacanthiformes]] at [[Hybodontiformes]], ay lumitaw na sa pinakabagong Devonian ([[Famennian]]).<ref>Schultze, H.-P., Bullecks, J., Soar, L. K., & Hagadorn, J. (2021). Mga isdang Devonian mula sa Dyer Formation ng Colorado at ang paglitaw ng mga fauna ng Carboniferous sa Famennian. Sa A. Pradel, J. S. S. Denton, at P. Janvier (Mga Patnugot), Mga Sinaunang Isda at ang Kanilang mga Nabubuhay na Kamag-anak: isang Pagpupugay kay John G. Maisey (mga pahina 247–256.). Verlag Dr. Friedrich Pfeil.</ref> Noong [[Carboniferous]], ang ilang ctenacanth ay lalaki sa laki na kapantay ng modernong malaking puting pating na may mga katawan sa rehiyon na {{Convert|7|m|ft}} ang haba.<ref>{{Cite journal |last1=Maisey |first1=John G. |last2=Bronson |first2=Allison W. |last3=Williams |first3=Robert R. |last4=McKinzie |first4=Mark |date=2017-05-04 |title=Isang 'supershark' mula sa Pennsylvania mula sa Texas |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02724634.2017.1325369 |journal=Journal of Vertebrate Paleontology |language=en |volume=37 |issue=3 |article-number=e1325369 |doi=10.1080/02724634.2017.1325369 |bibcode=2017JVPal..37E5369M |s2cid=134127771 |issn=0272-4634|url-access=subscription }}</ref> Noong panahong Carboniferous at [[Permian]], ang [[Xenacanthida|xenacanths]] ay sagana sa parehong kapaligirang tubig-tabang at dagat, at patuloy na iiral hanggang sa [[Triassic]] na may nabawasang pagkakaiba-iba.<ref>{{Cite journal |last1=Pauliv |first1=Victor E. |last2=Martinelli |first2=Agustín G. |last3=Francischini |first3=Heitor |last4=Dentzien-Dias |first4=Paula |last5=Soares |first5=Marina B. |last6=Schultz |first6=Cesar L. |last7=Ribeiro |first7=Ana M. |date=December 2017 |title=Ang unang uri ng Kanlurang Gondwanan ng Triodus Jordan 1849: Isang bagong Xenacanthiformes (Chondrichthyes) mula sa huling bahagi ng Paleozoic ng Katimugang Brazil |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0895981117302614 |journal=Journal of South American Earth Sciences |language=en |volume=80 |pages=482–493 |doi=10.1016/j.jsames.2017.09.007|bibcode=2017JSAES..80..482P |url-access=subscription }}</ref> Nakamit ng mga hybodont ang mataas na pagkakaiba-iba pagsapit ng Permian,<ref>{{Cite journal |last1=Koot |first1=Martha B. |last2=Cuny |first2=Gilles |last3=Tintori |first3=Andrea |last4=Twitchett |first4=Richard J. |date=March 2013 |title=Isang bagong magkakaibang fauna ng pating mula sa Wordian (Gitnang Permian) Khuff Formation sa loob ng Haushi-Huqf area, Sultanato ng Oman |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1475-4983.2012.01199.x |journal=Palaeontology |language=en |volume=56 |issue=2 |pages=303–343 |doi=10.1111/j.1475-4983.2012.01199.x |bibcode=2013Palgy..56..303K |s2cid=86428264 |issn=0031-0239|url-access=subscription }}</ref> at magiging dominanteng grupo ng mga elasmobranch noong Triassic at Maagang [[Jurassic]]. Ang mga Hybodont ay malawakang matatagpuan sa parehong kapaligirang dagat at tubig-tabang.<ref name="Rees, J. A. N. 2008, p. 117–147">Rees, J. A. N., and Underwood, C. J., 2008, Hybodont sharks of the English Bathonian and Callovian (Middle Jurassic): Palaeontology, v. 51, no. 1, p. 117–147.</ref> Bagama't ang Neoselachii/Elasmobranchi ''[[sensu stricto]]'' (ang grupo ng mga modernong pating at pagi) ay lumitaw na noong panahon ng Triassic, Mababa lamang ang kanilang pagkakaiba-iba sa panahong ito at nagsimula lamang silang malawakang mag-iba-iba mula sa Maagang Jurassic pataas, nang lumitaw ang mga modernong orden ng mga pating at mga pagi.<ref>{{Cite journal |last=Underwood |first=Charlie J. |date=March 2006 |title=Pag-iba-iba ng Neoselachii (Chondrichthyes) noong Panahong Jurassic at Cretaceous |url=https://www.bioone.org/doi/abs/10.1666/04069.1 |journal=Paleobiology |language=en |volume=32 |issue=2 |pages=215–235 |bibcode=2006Pbio...32..215U |doi=10.1666/04069.1 |issn=0094-8373 |s2cid=86232401|url-access=subscription }}</ref> This kasabay ng pagbaba ng mga hybodont, na naging maliliit na bahagi ng mga kapaligirang pandagat noong Huling Panahong Jurassic ngunit mananatiling karaniwan sa mga kapaligirang tubig-tabang hanggang sa [[Kretasiko]].<ref>{{Cite journal |last1=Rees |first1=Jan |last2=Underwood |first2=Charlie J. |date=January 2008 |title=Hybodont Sharks of the English Bathonian and Callovian (Middle Jurassic) |journal=Palaeontology |language=en |volume=51 |issue=1 |pages=117–147 |doi=10.1111/j.1475-4983.2007.00737.x |issn=0031-0239|doi-access=free |bibcode=2008Palgy..51..117R }}</ref> Ang pinakabatang labi ng mga hybodont ay mula pa noong pinakadulo ng Cretaceous.<ref>{{Cite journal |last1=Carrillo-Briceño |first1=Jorge D. |last2=Cadena |first2=Edwin A. |last3=Dececchi |first3=Alex T. |last4=Larson |first4=Hans C. E. |last5=Du |first5=Trina Y. |date=2016-01-01 |title=First record of a hybodont shark (Chondrichthyes: Hybodontiformes) from the Lower Cretaceous of Colombia |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/23766808.2016.1191749 |journal=Neotropical Biodiversity |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=81–86 |doi=10.1080/23766808.2016.1191749 |bibcode=2016NeBio...2...81C |issn=2376-6808}}</ref> ==Taxonomy== Ang Elasmobranchii ay unang nilikha noong 1838 ni [[Charles Lucien Bonaparte]]. Ang orihinal na kahulugan ni Bonaparte ng Elasmobranchii ay epektibong magkapareho sa modernong [[Chondrichthyes]], at nakabatay sa arkitektura ng hasang na ibinahagi ng lahat ng 3 nabubuhay na pangunahing grupo ng isdang may kartilagoNoong ika-20 siglo, naging pamantayan ang pagbubukod ng [[Chimaera|chimaeras]] mula sa Elasmobranchii.; kasama ang pagsasama ng maraming fossil chondrichthyans sa loob ng grupo. Ang kahulugan ng Elasmobranchii ay napapailalim sa maraming kalituhan patungkol sa mga fossil na chondrichthyan. Iminungkahi ni Maisey (2012) na ang Elasmobranchii ay dapat gamitin lamang para sa huling karaniwang ninuno ng mga modernong pating at pagi, isang grupo na dating pinangalanang Neoselachii ni Compagno (1977). Ginamit ng ibang mga kamakailang may-akda ang Elasmobranchii sa malawak na kahulugan upang maisama ang lahat ng chondrichthyan na mas malapit na nauugnay sa mga modernong pating at pagi kaysa sa mga chimaera.<ref name=":0" /> Kasama sa [[kabuuang grupo]] ng Elasmobranchii ang [[Taxonomic rank|cohort]] na si Euselachii Hay, 1902, na nagpapangkat sa mga Hybodontiformes at ilang iba pang mga extinct chondrichthyans kasama ang Elasmobrachii ''sensu stricto''/Neoselachii, maliban sa mas primitibong kabuuang grupo ng mga elasmobranch, na sinusuportahan ng ilang magkakaparehong katangiang morpolohikal ng kalansay<ref>{{Cite journal |last=Maisey |first=John G. |date=March 2011 |title=The braincase of the Middle Triassic shark Acronemus tuberculatus (Bassani, 1886) |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1475-4983.2011.01035.x |journal=Palaeontology |language=en |volume=54 |issue=2 |pages=417–428 |doi=10.1111/j.1475-4983.2011.01035.x |bibcode=2011Palgy..54..417M |s2cid=140697673 |issn=0031-0239|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Coates |first1=Michael I. |last2=Tietjen |first2=Kristen |date=March 2017 |title=The neurocranium of the Lower Carboniferous shark Tristychius arcuatus (Agassiz, ) |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S1755691018000130/type/journal_article |journal=Earth and Environmental Science Transactions of the Royal Society of Edinburgh |language=en |volume=108 |issue=1 |pages=19–35 |doi=10.1017/S1755691018000130 |bibcode=2017EESTR.108...19C |s2cid=135297534 |issn=1755-6910|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Villalobos-Segura |first1=Eduardo |last2=Stumpf |first2=Sebastian |last3=Türtscher |first3=Julia |last4=Jambura |first4=Patrick |last5=Begat |first5=Arnaud |last6=López-Romero |first6=Faviel |last7=Fischer |first7=Jan |last8=Kriwet |first8=Jürgen |date=2023-03-08 |title=A Synoptic Review of the Cartilaginous Fishes (Chondrichthyes: Holocephali, Elasmobranchii) from the Upper Jurassic Konservat-Lagerstätten of Southern Germany: Taxonomy, Diversity, and Faunal Relationships |journal=Diversity |language=en |volume=15 |issue=3 |page=386 |doi=10.3390/d15030386 |doi-access=free |issn=1424-2818 |pmc=7614348 |pmid=36950327|bibcode=2023Diver..15..386V }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Luccisano |first1=Vincent |last2=Rambert-Natsuaki |first2=Mizuki |last3=Cuny |first3=Gilles |last4=Amiot |first4=Romain |last5=Pouillon |first5=Jean-Marc |last6=Pradel |first6=Alan |date=2021-12-02 |title=Phylogenetic implications of the systematic reassessment of Xenacanthiformes and 'Ctenacanthiformes' (Chondrichthyes) neurocrania from the Carboniferous–Permian Autun Basin (France) |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14772019.2022.2073279 |journal=Journal of Systematic Palaeontology |language=en |volume=19 |issue=23 |pages=1623–1642 |doi=10.1080/14772019.2022.2073279 |bibcode=2021JSPal..19.1623L |issn=1477-2019|url-access=subscription }}</ref> *[[Total group]] Elasmobranchii **†Order [[Phoebodontiformes]] **†Order [[Squatinactis|Squatinactiformes]] **†Order [[Xenacanthiformes]] **†Order [[Ctenacanthiformes]] **†Order [[Jalodontiformes]] **†''[[Bandringa]]'' **Infraclass Euselachii ***†Order [[Hybodontiformes]] ***†Family [[Protacrodontidae]] ***†Family Tristychiidae ****''[[Tristychius]]'' ****''[[Acronemus]]'' ***†''[[Artiodus]]'' ***Division '''Neoselachii (Elasmobranchii''' ''sensu stricto''''')''' ****†Family [[Anachronistidae]] ****†Order [[Synechodontiformes]] (''incertae sedis'') ****Subdivision [[shark|Selachii]] (Selachimorpha) (modern sharks) *****Superorder [[Galeomorphi]] ******Order [[Heterodontiformes]] (bullhead sharks) ******Order [[Orectolobiformes]] (carpet sharks) ******Order [[Lamniformes]] (mackerel sharks) ******Order [[Carcharhiniformes]] (ground sharks) *****Superorder [[Squalomorphi]] ******Order [[Echinorhiniformes]] (bramble sharks)<ref>{{Cite book |last1=Ebert |first1=David A. |title=Sharks of the world: a complete guide |last2=Fowler |first2=Sarah |last3=Dando |first3=Marc |date=2021 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-20599-1 |location=Princeton}}</ref><ref>{{Cite web |title=WoRMS - World Register of Marine Species - Echinorhiniformes |url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=1517433 |access-date=2022-01-04}}</ref> ******Order [[Hexanchiformes]] (frilled and cow sharks) ******Order [[Squaliformes]] (dogfish sharks) ******†Family [[Protospinax|Protospinacidae]] ******Order [[Squatiniformes]] (angel sharks) ******Order [[Pristiophoriformes]] (sawsharks) ****Subdivision [[Batoidea]] (rays, skates, and sawfish) *****Order [[Torpediniformes]] (electric rays) *****Order [[Rhinopristiformes]] (sawfishes, guitar fishes, wedgefishes and relatives) *****Order [[Rajiformes]] (skates and relatives) *****Order [[Myliobatiformes]] (stingrays and relatives) The 5th edition of Fishes of the World sets out the following classification of the Elasmobranchs:<ref name = Nelson5>{{cite book |author1=Nelson, J.S. |author1-link=Joseph S. Nelson |author2=Grande, T.C. |author3=Wilson, M.V.H. |year=2016 |title=Fishes of the World |edition=5th |publisher=[[John Wiley & Sons]] |place=Hoboken, NJ |page=56 |isbn=978-1-118-34233-6 |lccn=2015037522 |oclc=951899884 |ol=25909650M |doi=10.1002/9781119174844}}</ref> *Infraclass Elasmobranchii **Division Selachii (sharks) ***Superorder Galeomorphi ****†Order Synechodontiformes ****Order Heterodontiformes ****Order Orectolobiformes *****Suborder Parascyllioidei *****Suborder Orectoloboidei ****Order Lamniformes ****Order Carcharhiniformes ***Superorder Squalomorphi ****Series Hexanchida *****Order Hexanchiformes ****Series Squalida *****Order Squaliformes ****Series Squatinida *****†Order Protospinaciformes *****Order Echinorhiniformes *****Order Squatiniformes *****Order Pristiophoriformes **Division Batomorphi (rays) ***Order Torpediniformes ***Order Rajiformes ***Order Pristiformes ***Order Myliobatiformes ****Suborder Platyrhinoidei ****Suborder Myliobatoidei Recent molecular studies suggest the Batoidea are not derived selachians as previously thought. Instead, skates and rays are a monophyletic superorder within Elasmobranchii that shares a common ancestor with the selachians.<ref>{{cite journal |doi=10.1016/j.ympev.2003.07.010 |pmid=15019621 |title=Phylogeny of elasmobranchs based on LSU and SSU ribosomal RNA genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=31 |issue=1 |pages=214–24 |year=2004 |last1=Winchell |first1=Christopher J |last2=Martin |first2=Andrew P |last3=Mallatt |first3=Jon |bibcode=2004MolPE..31..214W }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1016/S1055-7903(02)00333-0 |pmid=12565032 |title=Molecular phylogenetic evidence refuting the hypothesis of Batoidea (rays and skates) as derived sharks |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=26 |issue=2 |pages=215–21 |year=2003 |last1=Douady |first1=Christophe J. |last2=Dosay |first2=Miné |last3=Shivji |first3=Mahmood S. |last4=Stanhope |first4=Michael J. |bibcode=2003MolPE..26..215D }}</ref> {{stub}} [[kategorya:Elasmobranchii|*]] fose0ahxifnqwn05mi4hhmn4vt6exw4 2204073 2204071 2026-04-22T02:05:28Z Sharktube2000 161034 2204073 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Elasmobranchii | fossil_range = | image = Great White Shark (14730719119).jpg | image_width = 250px | image_caption = [[Malaking puting pating]] | fossil_range = {{Fossil range|Givetian|Recent}} | taxon = Elasmobranchii | authority = [[Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte|Bonaparte]], 1838 | subdivision_ranks = Order | subdivision = * [[Heterodontiformes]] * [[Orectolobiformes]] * [[Lamniformes]] * [[Carcharhiniformes]] * [[Hexanchiformes]] * [[Squaliformes]] * [[Squatiniformes]] * [[Pristiophoriformes]] }} Ang '''Elasmobranchii''' ({{IPAc-en|ᵻ|ˌ|l|æ|z|m|ə|ˈ|b|r|æ|ŋ|k|i|aɪ}}{{refn|{{MerriamWebsterDictionary|Elasmobranch}}}}) ay isang subklase ng [[Chondrichthyes]] o cartilaginous na isda, kabilang ang mga [[pating]] (superorder Selachii) at ang mga ray, skate, at sawfish (superorder [[Batoidea]]). Ang mga miyembro ng subklase na ito ay nailalarawan sa pamamagitan ng pagkakaroon ng lima hanggang pitong pares ng mga cleft ng gill na nag-iisa nang isa-isa sa mga panlabas, matibay na palikpik ng palikpik at mga maliliit na mga paltok sa balat. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; Ang pang-itaas na panga ay hindi pinagsama sa cranium, at ang mas mababang panga ay nakalagay sa itaas. Ang mga detalye ng ito ng panga anatom ay nag-iiba sa pagitan ng species, at tumutulong na makilala ang iba't ibang clasmobranch clades. Ang pelvic fins sa mga lalaki ay binago upang lumikha ng claspers para sa paglipat ng tamud. Walang swimming pantog, sa halip ang mga isda ay nagpapanatili ng buoyancy na may malaking livers mayaman sa langis. Hindi malinaw ang kahulugan ng clade patungkol sa mga fossil chondrichthyan. Itinuturing ito ng ilang may-akda bilang katumbas ng Neoselachii (ang clade ng crown group kabilang ang mga modernong pating, ray, at lahat ng iba pa mga inapo ng kanilang huling ninuno). Ginagamit ng ibang mga may-akda ang pangalang Elasmobranchii para sa isang mas malawak na grupo ng lahat ng chondrichthyan na nakabatay sa sangay na mas malapit na nauugnay sa mga modernong pating at pagi kaysa sa Holocephali (ang clade na naglalaman ng mga chimaera at ang kanilang mga nabubuhay na kamag-anak).<ref>{{Cite journal |last=Maisey |first=J. G. |date=2012-03-21 |title=What is an ‘elasmobranch’? The impact of palaeontology in understanding elasmobranch phylogeny and evolution |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |journal=Journal of Fish Biology |language=en |volume=80 |issue=5 |pages=918–951 |doi=10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |issn=0022-1112}}</ref> Kabilang sa mahahalagang extinct na grupo ng elasmobranchs sensu lato ang mga hybodont (Orden Hybodontiformes), xenacanths (orden Xenacanthformes) at Ctenacanthiformes. Ang mga ito ay madalas ding tinutukoy bilang "pating". Ang pangalang Elasmobranchii ay nagmula sa mga salitang [[Sinaunang Griyego]] na {{Transliteration|grc|elasmo-}} ("plate") at {{Transliteration|grc|bránchia}} ("hasang"), tumutukoy sa malapad at patag na hasang na katangian ng mga isdang ito. ==Paglalarawan== Ang mga miyembro ng subclass na Elasmobranchii ay walang [[mga pantog panglangoy]], lima hanggang pitong pares ng [[hasang]] na mga bitak na bumubukas nang paisa-isa sa labas, matitigas na [[dorsal fin]], at maliliit na [[placoid scale]]. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; ang itaas na panga ay hindi nakadikit sa bao, at ang ibabang panga ay nakaugnay sa itaas na panga. Ang mga umiiral na elasmobranch ay nagpapakita ng ilang arketipal na suspensyon ng panga: amphistyly, orbitostyly, hyostyly, at euhyostyly. Sa amphistyly, ang palatoquadrate ay may postorbital articulation kasama ang chondrocranium kung saan pangunahing sinuspinde ito ng mga ligament sa anterior na bahagi. Ang hyoid ay nakikipag-ugnayan sa mandibular arch sa posterior, ngunit tila kakaunti lamang ang suporta nito sa itaas at ibabang panga. Sa orbitostyly, ang prosesong orbital ay nakabitin sa dingding ng orbital at ang hyoid ang nagbibigay ng karamihan ng suportang suspensory. Sa kabaligtaran, ang hyostyly ay nagsasangkot ng isang ethmoid articulation sa pagitan ng itaas na panga at ng cranium., habang ang hyoid ay malamang na nagbibigay ng mas maraming suporta sa panga kumpara sa mga anterior ligament. Panghuli, sa euhyostyly, kilala rin bilang tunay na hyostyly, Ang mga mandibular cartilage ay walang ligamentous na koneksyon sa cranium. Sa halip, ang mga hyomandibular cartilage ang tanging paraan ng suporta sa panga, habang ang mga elementong ceratohyal at basihyal ay nakaugnay sa ibabang panga, ngunit nakahiwalay sa iba pang bahagi ng hyoid.<ref>{{cite journal |doi=10.1002/jmor.10342 |pmid=15880740 |title=Morpolohiya at ebolusyon ng suspensyon ng panga sa mga lamniform shark |journal=Journal of Morphology |volume=265 |issue=1 |pages=102–19 |year=2005 |last1=Wilga |first1=C.D. |s2cid=45227734 }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1093/icb/icm029 |pmid=21672820 |title=Ebolusyon at ekolohiya ng pagpapakain sa mga elasmobranch |journal=Integrative and Comparative Biology |volume=47 |issue=1 |pages=55–69 |year=2007 |last1=Wilga |first1=C. D. |last2=Motta |first2=P. J. |last3=Sanford |first3=C. P. |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Wilga |first1=Cheryl A.D. |year=2008 |title=Evolutionary divergence in the feeding mechanism of fishes |journal=Acta Geologica Polonica |volume=58 |issue=2 |pages=113–20 |url=https://geojournals.pgi.gov.pl/agp/article/view/9981 |access-date=2017-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180819031736/https://geojournals.pgi.gov.pl/agp/article/view/9981 |archive-date=2018-08-19 |url-status=live }}</ref> Ang mga mata ay may [[tapetum lucidum]]. Ang panloob na gilid ng bawat palikpik sa balakang ng lalaking isda ay may uka upang bumuo ng isang [[clasper]] para sa paghahatid ng [[tamud]]. Ang mga isdang ito ay malawak na ipinamamahagi sa mga tubig na [[tropikal]] at [[katamtaman]].<ref>{{cite book | last = Bigelow| first = Henry B. | author-link = Henry Bryant Bigelow|author2=Schroeder, William C.| title = Fishes of the Western North Atlantic | publisher = Sears Foundation for Marine Research, Yale University | year = 1948 | pages = 64–65 | asin = B000J0D9X6}}</ref> Maraming isda ang nagpapanatili ng buoyancy gamit ang [[swim bladder]]s. Gayunpaman, ang mga elasmobranch ay walang mga pantog panglangoy, at sa halip ay nagpapanatili ng buoyancy na may malalaking atay na puno ng langis.<ref>Oguri, M (1990) [http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf "A review of selected physiological characteristics unique to elasmobranchs"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130218135249/http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf |date=2013-02-18 }} In: ''Elasmobranchs as living resources: advances in the biology, ecology, systematics and the status of the fisheries'', eds. J. H. L. Pratt, S. H. Gruber and T. Taniuchi, US Department of Commerce, NOAA technical report NMFS 90, pp.49–54.</ref> Ang nakaimbak na langis na ito ay maaari ring magsilbing sustansya kapag kakaunti ang pagkain.<ref name=Hoenig1990>Hoenig, J.M. and Gruber, S.H. (1990) [http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf "Life-history patterns in the elasmobranchs: implications for fisheries management"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130218135249/http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf |date=2013-02-18 }} In: ''Elasmobranchs as living resources: advances in the biology, ecology, systematics and the status of the fisheries'', eds. J. H. L. Pratt, S. H. Gruber and T. Taniuchi, US Department of Commerce, NOAA technical report NMFS 90, pp.1–16.</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1017/S0025315400038017 |title=The density of elasmobranchs |journal=Journal of the Marine Biological Association of the United Kingdom |volume=49 |issue=4 |page=913 |year=2009 |last1=Bone |first1=Q. |last2=Roberts |first2=B. L. |s2cid=85871565 }}</ref> ==Kasaysayan ng ebolusyon== {{Tingnan din|Ebolusyon ng isda}} Ang pinakamatandang malinaw na [[kabuuang grupo]] elasmobranch, ang ''[[Phoebodus]],'' ay may pinakamaagang mga tala nito sa Gitnang [[Devonian]] (huling [[Givetian]]), mga 383 milyong taon na ang nakalilipas.<ref name=":0">{{Cite journal |last1=Frey |first1=Linda |last2=Coates |first2=Michael |last3=Ginter |first3=Michał |last4=Hairapetian |first4=Vachik |last5=Rücklin |first5=Martin |last6=Jerjen |first6=Iwan |last7=Klug |first7=Christian |date=2019-10-09 |title=Ang sinaunang elasmobranch na Phoebodus: mga ugnayang pilohenetiko, ekomorpolohiya at isang bagong takdang panahon para sa ebolusyon ng pating |journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences |language=en |volume=286 |issue=1912 |article-number=20191336 |doi=10.1098/rspb.2019.1336 |issn=0962-8452 |pmc=6790773 |pmid=31575362}}</ref> Ilang mahahalagang grupo ng kabuuang grupo ng mga elasmobranch, kabilang ang [[Ctenacanthiformes]] at [[Hybodontiformes]], ay lumitaw na sa pinakabagong Devonian ([[Famennian]]).<ref>Schultze, H.-P., Bullecks, J., Soar, L. K., & Hagadorn, J. (2021). Mga isdang Devonian mula sa Dyer Formation ng Colorado at ang paglitaw ng mga fauna ng Carboniferous sa Famennian. Sa A. Pradel, J. S. S. Denton, at P. Janvier (Mga Patnugot), Mga Sinaunang Isda at ang Kanilang mga Nabubuhay na Kamag-anak: isang Pagpupugay kay John G. Maisey (mga pahina 247–256.). Verlag Dr. Friedrich Pfeil.</ref> Noong [[Carboniferous]], ang ilang ctenacanth ay lalaki sa laki na kapantay ng modernong malaking puting pating na may mga katawan sa rehiyon na {{Convert|7|m|ft}} ang haba.<ref>{{Cite journal |last1=Maisey |first1=John G. |last2=Bronson |first2=Allison W. |last3=Williams |first3=Robert R. |last4=McKinzie |first4=Mark |date=2017-05-04 |title=Isang 'supershark' mula sa Pennsylvania mula sa Texas |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02724634.2017.1325369 |journal=Journal of Vertebrate Paleontology |language=en |volume=37 |issue=3 |article-number=e1325369 |doi=10.1080/02724634.2017.1325369 |bibcode=2017JVPal..37E5369M |s2cid=134127771 |issn=0272-4634|url-access=subscription }}</ref> Noong panahong Carboniferous at [[Permian]], ang [[Xenacanthida|xenacanths]] ay sagana sa parehong kapaligirang tubig-tabang at dagat, at patuloy na iiral hanggang sa [[Triassic]] na may nabawasang pagkakaiba-iba.<ref>{{Cite journal |last1=Pauliv |first1=Victor E. |last2=Martinelli |first2=Agustín G. |last3=Francischini |first3=Heitor |last4=Dentzien-Dias |first4=Paula |last5=Soares |first5=Marina B. |last6=Schultz |first6=Cesar L. |last7=Ribeiro |first7=Ana M. |date=December 2017 |title=Ang unang uri ng Kanlurang Gondwanan ng Triodus Jordan 1849: Isang bagong Xenacanthiformes (Chondrichthyes) mula sa huling bahagi ng Paleozoic ng Katimugang Brazil |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0895981117302614 |journal=Journal of South American Earth Sciences |language=en |volume=80 |pages=482–493 |doi=10.1016/j.jsames.2017.09.007|bibcode=2017JSAES..80..482P |url-access=subscription }}</ref> Nakamit ng mga hybodont ang mataas na pagkakaiba-iba pagsapit ng Permian,<ref>{{Cite journal |last1=Koot |first1=Martha B. |last2=Cuny |first2=Gilles |last3=Tintori |first3=Andrea |last4=Twitchett |first4=Richard J. |date=March 2013 |title=Isang bagong magkakaibang fauna ng pating mula sa Wordian (Gitnang Permian) Khuff Formation sa loob ng Haushi-Huqf area, Sultanato ng Oman |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1475-4983.2012.01199.x |journal=Palaeontology |language=en |volume=56 |issue=2 |pages=303–343 |doi=10.1111/j.1475-4983.2012.01199.x |bibcode=2013Palgy..56..303K |s2cid=86428264 |issn=0031-0239|url-access=subscription }}</ref> at magiging dominanteng grupo ng mga elasmobranch noong Triassic at Maagang [[Jurassic]]. Ang mga Hybodont ay malawakang matatagpuan sa parehong kapaligirang dagat at tubig-tabang.<ref name="Rees, J. A. N. 2008, p. 117–147">Rees, J. A. N., and Underwood, C. J., 2008, Hybodont sharks of the English Bathonian and Callovian (Middle Jurassic): Palaeontology, v. 51, no. 1, p. 117–147.</ref> Bagama't ang Neoselachii/Elasmobranchi ''[[sensu stricto]]'' (ang grupo ng mga modernong pating at pagi) ay lumitaw na noong panahon ng Triassic, Mababa lamang ang kanilang pagkakaiba-iba sa panahong ito at nagsimula lamang silang malawakang mag-iba-iba mula sa Maagang Jurassic pataas, nang lumitaw ang mga modernong orden ng mga pating at mga pagi.<ref>{{Cite journal |last=Underwood |first=Charlie J. |date=March 2006 |title=Pag-iba-iba ng Neoselachii (Chondrichthyes) noong Panahong Jurassic at Cretaceous |url=https://www.bioone.org/doi/abs/10.1666/04069.1 |journal=Paleobiology |language=en |volume=32 |issue=2 |pages=215–235 |bibcode=2006Pbio...32..215U |doi=10.1666/04069.1 |issn=0094-8373 |s2cid=86232401|url-access=subscription }}</ref> This kasabay ng pagbaba ng mga hybodont, na naging maliliit na bahagi ng mga kapaligirang pandagat noong Huling Panahong Jurassic ngunit mananatiling karaniwan sa mga kapaligirang tubig-tabang hanggang sa [[Kretasiko]].<ref>{{Cite journal |last1=Rees |first1=Jan |last2=Underwood |first2=Charlie J. |date=January 2008 |title=Hybodont Sharks of the English Bathonian and Callovian (Middle Jurassic) |journal=Palaeontology |language=en |volume=51 |issue=1 |pages=117–147 |doi=10.1111/j.1475-4983.2007.00737.x |issn=0031-0239|doi-access=free |bibcode=2008Palgy..51..117R }}</ref> Ang pinakabatang labi ng mga hybodont ay mula pa noong pinakadulo ng Cretaceous.<ref>{{Cite journal |last1=Carrillo-Briceño |first1=Jorge D. |last2=Cadena |first2=Edwin A. |last3=Dececchi |first3=Alex T. |last4=Larson |first4=Hans C. E. |last5=Du |first5=Trina Y. |date=2016-01-01 |title=First record of a hybodont shark (Chondrichthyes: Hybodontiformes) from the Lower Cretaceous of Colombia |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/23766808.2016.1191749 |journal=Neotropical Biodiversity |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=81–86 |doi=10.1080/23766808.2016.1191749 |bibcode=2016NeBio...2...81C |issn=2376-6808}}</ref> ==Taxonomy== Ang Elasmobranchii ay unang nilikha noong 1838 ni [[Charles Lucien Bonaparte]]. Ang orihinal na kahulugan ni Bonaparte ng Elasmobranchii ay epektibong magkapareho sa modernong [[Chondrichthyes]], at nakabatay sa arkitektura ng hasang na ibinahagi ng lahat ng 3 nabubuhay na pangunahing grupo ng isdang may kartilago. Noong ika-20 siglo, naging pamantayan ang pagbubukod ng [[Chimaera|chimaeras]] mula sa Elasmobranchii.; kasama ang pagsasama ng maraming fossil chondrichthyans sa loob ng grupo. Ang kahulugan ng Elasmobranchii ay napapailalim sa maraming kalituhan patungkol sa mga fossil na chondrichthyan. Iminungkahi ni Maisey (2012) na ang Elasmobranchii ay dapat gamitin lamang para sa huling karaniwang ninuno ng mga modernong pating at pagi, isang grupo na dating pinangalanang Neoselachii ni Compagno (1977). Ginamit ng ibang mga kamakailang may-akda ang Elasmobranchii sa malawak na kahulugan upang maisama ang lahat ng chondrichthyan na mas malapit na nauugnay sa mga modernong pating at pagi kaysa sa mga chimaera.<ref name=":0" /> Kasama sa [[kabuuang grupo]] ng Elasmobranchii ang [[Taxonomic rank|cohort]] na si Euselachii Hay, 1902, na nagpapangkat sa mga Hybodontiformes at ilang iba pang mga extinct chondrichthyans kasama ang Elasmobrachii ''sensu stricto''/Neoselachii, maliban sa mas primitibong kabuuang grupo ng mga elasmobranch, na sinusuportahan ng ilang magkakaparehong katangiang morpolohikal ng kalansay<ref>{{Cite journal |last=Maisey |first=John G. |date=March 2011 |title=The braincase of the Middle Triassic shark Acronemus tuberculatus (Bassani, 1886) |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1475-4983.2011.01035.x |journal=Palaeontology |language=en |volume=54 |issue=2 |pages=417–428 |doi=10.1111/j.1475-4983.2011.01035.x |bibcode=2011Palgy..54..417M |s2cid=140697673 |issn=0031-0239|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Coates |first1=Michael I. |last2=Tietjen |first2=Kristen |date=March 2017 |title=The neurocranium of the Lower Carboniferous shark Tristychius arcuatus (Agassiz, ) |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S1755691018000130/type/journal_article |journal=Earth and Environmental Science Transactions of the Royal Society of Edinburgh |language=en |volume=108 |issue=1 |pages=19–35 |doi=10.1017/S1755691018000130 |bibcode=2017EESTR.108...19C |s2cid=135297534 |issn=1755-6910|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Villalobos-Segura |first1=Eduardo |last2=Stumpf |first2=Sebastian |last3=Türtscher |first3=Julia |last4=Jambura |first4=Patrick |last5=Begat |first5=Arnaud |last6=López-Romero |first6=Faviel |last7=Fischer |first7=Jan |last8=Kriwet |first8=Jürgen |date=2023-03-08 |title=A Synoptic Review of the Cartilaginous Fishes (Chondrichthyes: Holocephali, Elasmobranchii) from the Upper Jurassic Konservat-Lagerstätten of Southern Germany: Taxonomy, Diversity, and Faunal Relationships |journal=Diversity |language=en |volume=15 |issue=3 |page=386 |doi=10.3390/d15030386 |doi-access=free |issn=1424-2818 |pmc=7614348 |pmid=36950327|bibcode=2023Diver..15..386V }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Luccisano |first1=Vincent |last2=Rambert-Natsuaki |first2=Mizuki |last3=Cuny |first3=Gilles |last4=Amiot |first4=Romain |last5=Pouillon |first5=Jean-Marc |last6=Pradel |first6=Alan |date=2021-12-02 |title=Phylogenetic implications of the systematic reassessment of Xenacanthiformes and 'Ctenacanthiformes' (Chondrichthyes) neurocrania from the Carboniferous–Permian Autun Basin (France) |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14772019.2022.2073279 |journal=Journal of Systematic Palaeontology |language=en |volume=19 |issue=23 |pages=1623–1642 |doi=10.1080/14772019.2022.2073279 |bibcode=2021JSPal..19.1623L |issn=1477-2019|url-access=subscription }}</ref> *[[Total group|Buong grupo]] Elasmobranchii **†Orden [[Phoebodontiformes]] **†Orden [[Squatinactis|Squatinactiformes]] **†Orden [[Xenacanthiformes]] **†Orden [[Ctenacanthiformes]] **†Orden [[Jalodontiformes]] **†''[[Bandringa]]'' **Infraklase Euselachii ***†Orden [[Hybodontiformes]] ***†Pamilya [[Protacrodontidae]] ***†Pamilya Tristychiidae ****''[[Tristychius]]'' ****''[[Acronemus]]'' ***†''[[Artiodus]]'' ***Dibisyon '''Neoselachii (Elasmobranchii''' ''sensu stricto''''')''' ****†Pamilya [[Anachronistidae]] ****†Orden[[Synechodontiformes]] (''incertae sedis'') ****Subdibisyon [[shark|Selachii]] (Selachimorpha) (mga modernong pating) *****Superorden [[Galeomorphi]] ******Orden [[Heterodontiformes]] (bullhead sharks) ******Orden[[Orectolobiformes]] (carpet sharks) ******Orden[[Lamniformes]] (mackerel sharks) ******Orden [[Carcharhiniformes]] (ground sharks) *****Superorden [[Squalomorphi]] ******Orden [[Echinorhiniformes]] (bramble sharks)<ref>{{Cite book |last1=Ebert |first1=David A. |title=Sharks of the world: a complete guide |last2=Fowler |first2=Sarah |last3=Dando |first3=Marc |date=2021 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-20599-1 |location=Princeton}}</ref><ref>{{Cite web |title=WoRMS - World Register of Marine Species - Echinorhiniformes |url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=1517433 |access-date=2022-01-04}}</ref> ******Order [[Hexanchiformes]] (frilled and cow sharks) ******Order [[Squaliformes]] (dogfish sharks) ******†Family [[Protospinax|Protospinacidae]] ******Order [[Squatiniformes]] (angel sharks) ******Order [[Pristiophoriformes]] (sawsharks) ****Subdivision [[Batoidea]] (rays, skates, and sawfish) *****Order [[Torpediniformes]] (electric rays) *****Order [[Rhinopristiformes]] (sawfishes, guitar fishes, wedgefishes and relatives) *****Order [[Rajiformes]] (skates and relatives) *****Order [[Myliobatiformes]] (stingrays and relatives) The 5th edition of Fishes of the World sets out the following classification of the Elasmobranchs:<ref name = Nelson5>{{cite book |author1=Nelson, J.S. |author1-link=Joseph S. Nelson |author2=Grande, T.C. |author3=Wilson, M.V.H. |year=2016 |title=Fishes of the World |edition=5th |publisher=[[John Wiley & Sons]] |place=Hoboken, NJ |page=56 |isbn=978-1-118-34233-6 |lccn=2015037522 |oclc=951899884 |ol=25909650M |doi=10.1002/9781119174844}}</ref> *Infraclass Elasmobranchii **Division Selachii (sharks) ***Superorder Galeomorphi ****†Order Synechodontiformes ****Order Heterodontiformes ****Order Orectolobiformes *****Suborder Parascyllioidei *****Suborder Orectoloboidei ****Order Lamniformes ****Order Carcharhiniformes ***Superorder Squalomorphi ****Series Hexanchida *****Order Hexanchiformes ****Series Squalida *****Order Squaliformes ****Series Squatinida *****†Order Protospinaciformes *****Order Echinorhiniformes *****Order Squatiniformes *****Order Pristiophoriformes **Division Batomorphi (rays) ***Order Torpediniformes ***Order Rajiformes ***Order Pristiformes ***Order Myliobatiformes ****Suborder Platyrhinoidei ****Suborder Myliobatoidei Recent molecular studies suggest the Batoidea are not derived selachians as previously thought. Instead, skates and rays are a monophyletic superorder within Elasmobranchii that shares a common ancestor with the selachians.<ref>{{cite journal |doi=10.1016/j.ympev.2003.07.010 |pmid=15019621 |title=Phylogeny of elasmobranchs based on LSU and SSU ribosomal RNA genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=31 |issue=1 |pages=214–24 |year=2004 |last1=Winchell |first1=Christopher J |last2=Martin |first2=Andrew P |last3=Mallatt |first3=Jon |bibcode=2004MolPE..31..214W }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1016/S1055-7903(02)00333-0 |pmid=12565032 |title=Molecular phylogenetic evidence refuting the hypothesis of Batoidea (rays and skates) as derived sharks |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=26 |issue=2 |pages=215–21 |year=2003 |last1=Douady |first1=Christophe J. |last2=Dosay |first2=Miné |last3=Shivji |first3=Mahmood S. |last4=Stanhope |first4=Michael J. |bibcode=2003MolPE..26..215D }}</ref> {{stub}} [[kategorya:Elasmobranchii|*]] nyq3azh85j74qq2ygzwvka2h959iywy 2204074 2204073 2026-04-22T02:06:53Z Sharktube2000 161034 2204074 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | name = Elasmobranchii | fossil_range = | image = Great White Shark (14730719119).jpg | image_width = 250px | image_caption = [[Malaking puting pating]] | fossil_range = {{Fossil range|Givetian|Recent}} | taxon = Elasmobranchii | authority = [[Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte|Bonaparte]], 1838 | subdivision_ranks = Order | subdivision = * [[Heterodontiformes]] * [[Orectolobiformes]] * [[Lamniformes]] * [[Carcharhiniformes]] * [[Hexanchiformes]] * [[Squaliformes]] * [[Squatiniformes]] * [[Pristiophoriformes]] }} Ang '''Elasmobranchii''' ({{IPAc-en|ᵻ|ˌ|l|æ|z|m|ə|ˈ|b|r|æ|ŋ|k|i|aɪ}}{{refn|{{MerriamWebsterDictionary|Elasmobranch}}}}) ay isang subklase ng [[Chondrichthyes]] o cartilaginous na isda, kabilang ang mga [[pating]] (superorder Selachii) at ang mga ray, skate, at sawfish (superorder [[Batoidea]]). Ang mga miyembro ng subklase na ito ay nailalarawan sa pamamagitan ng pagkakaroon ng lima hanggang pitong pares ng mga cleft ng gill na nag-iisa nang isa-isa sa mga panlabas, matibay na palikpik ng palikpik at mga maliliit na mga paltok sa balat. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; Ang pang-itaas na panga ay hindi pinagsama sa cranium, at ang mas mababang panga ay nakalagay sa itaas. Ang mga detalye ng ito ng panga anatom ay nag-iiba sa pagitan ng species, at tumutulong na makilala ang iba't ibang clasmobranch clades. Ang pelvic fins sa mga lalaki ay binago upang lumikha ng claspers para sa paglipat ng tamud. Walang swimming pantog, sa halip ang mga isda ay nagpapanatili ng buoyancy na may malaking livers mayaman sa langis. Hindi malinaw ang kahulugan ng clade patungkol sa mga fossil chondrichthyan. Itinuturing ito ng ilang may-akda bilang katumbas ng Neoselachii (ang clade ng crown group kabilang ang mga modernong pating, ray, at lahat ng iba pa mga inapo ng kanilang huling ninuno). Ginagamit ng ibang mga may-akda ang pangalang Elasmobranchii para sa isang mas malawak na grupo ng lahat ng chondrichthyan na nakabatay sa sangay na mas malapit na nauugnay sa mga modernong pating at pagi kaysa sa Holocephali (ang clade na naglalaman ng mga chimaera at ang kanilang mga nabubuhay na kamag-anak).<ref>{{Cite journal |last=Maisey |first=J. G. |date=2012-03-21 |title=What is an ‘elasmobranch’? The impact of palaeontology in understanding elasmobranch phylogeny and evolution |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |journal=Journal of Fish Biology |language=en |volume=80 |issue=5 |pages=918–951 |doi=10.1111/j.1095-8649.2012.03245.x |issn=0022-1112}}</ref> Kabilang sa mahahalagang extinct na grupo ng elasmobranchs sensu lato ang mga hybodont (Orden Hybodontiformes), xenacanths (orden Xenacanthformes) at Ctenacanthiformes. Ang mga ito ay madalas ding tinutukoy bilang "pating". Ang pangalang Elasmobranchii ay nagmula sa mga salitang [[Sinaunang Griyego]] na {{Transliteration|grc|elasmo-}} ("plate") at {{Transliteration|grc|bránchia}} ("hasang"), tumutukoy sa malapad at patag na hasang na katangian ng mga isdang ito. ==Paglalarawan== Ang mga miyembro ng subclass na Elasmobranchii ay walang [[mga pantog panglangoy]], lima hanggang pitong pares ng [[hasang]] na mga bitak na bumubukas nang paisa-isa sa labas, matitigas na [[dorsal fin]], at maliliit na [[placoid scale]]. Ang mga ngipin ay nasa ilang serye; ang itaas na panga ay hindi nakadikit sa bao, at ang ibabang panga ay nakaugnay sa itaas na panga. Ang mga umiiral na elasmobranch ay nagpapakita ng ilang arketipal na suspensyon ng panga: amphistyly, orbitostyly, hyostyly, at euhyostyly. Sa amphistyly, ang palatoquadrate ay may postorbital articulation kasama ang chondrocranium kung saan pangunahing sinuspinde ito ng mga ligament sa anterior na bahagi. Ang hyoid ay nakikipag-ugnayan sa mandibular arch sa posterior, ngunit tila kakaunti lamang ang suporta nito sa itaas at ibabang panga. Sa orbitostyly, ang prosesong orbital ay nakabitin sa dingding ng orbital at ang hyoid ang nagbibigay ng karamihan ng suportang suspensory. Sa kabaligtaran, ang hyostyly ay nagsasangkot ng isang ethmoid articulation sa pagitan ng itaas na panga at ng cranium., habang ang hyoid ay malamang na nagbibigay ng mas maraming suporta sa panga kumpara sa mga anterior ligament. Panghuli, sa euhyostyly, kilala rin bilang tunay na hyostyly, Ang mga mandibular cartilage ay walang ligamentous na koneksyon sa cranium. Sa halip, ang mga hyomandibular cartilage ang tanging paraan ng suporta sa panga, habang ang mga elementong ceratohyal at basihyal ay nakaugnay sa ibabang panga, ngunit nakahiwalay sa iba pang bahagi ng hyoid.<ref>{{cite journal |doi=10.1002/jmor.10342 |pmid=15880740 |title=Morpolohiya at ebolusyon ng suspensyon ng panga sa mga lamniform shark |journal=Journal of Morphology |volume=265 |issue=1 |pages=102–19 |year=2005 |last1=Wilga |first1=C.D. |s2cid=45227734 }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1093/icb/icm029 |pmid=21672820 |title=Ebolusyon at ekolohiya ng pagpapakain sa mga elasmobranch |journal=Integrative and Comparative Biology |volume=47 |issue=1 |pages=55–69 |year=2007 |last1=Wilga |first1=C. D. |last2=Motta |first2=P. J. |last3=Sanford |first3=C. P. |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Wilga |first1=Cheryl A.D. |year=2008 |title=Evolutionary divergence in the feeding mechanism of fishes |journal=Acta Geologica Polonica |volume=58 |issue=2 |pages=113–20 |url=https://geojournals.pgi.gov.pl/agp/article/view/9981 |access-date=2017-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180819031736/https://geojournals.pgi.gov.pl/agp/article/view/9981 |archive-date=2018-08-19 |url-status=live }}</ref> Ang mga mata ay may [[tapetum lucidum]]. Ang panloob na gilid ng bawat palikpik sa balakang ng lalaking isda ay may uka upang bumuo ng isang [[clasper]] para sa paghahatid ng [[tamud]]. Ang mga isdang ito ay malawak na ipinamamahagi sa mga tubig na [[tropikal]] at [[katamtaman]].<ref>{{cite book | last = Bigelow| first = Henry B. | author-link = Henry Bryant Bigelow|author2=Schroeder, William C.| title = Fishes of the Western North Atlantic | publisher = Sears Foundation for Marine Research, Yale University | year = 1948 | pages = 64–65 | asin = B000J0D9X6}}</ref> Maraming isda ang nagpapanatili ng buoyancy gamit ang [[swim bladder]]s. Gayunpaman, ang mga elasmobranch ay walang mga pantog panglangoy, at sa halip ay nagpapanatili ng buoyancy na may malalaking atay na puno ng langis.<ref>Oguri, M (1990) [http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf "A review of selected physiological characteristics unique to elasmobranchs"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130218135249/http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf |date=2013-02-18 }} In: ''Elasmobranchs as living resources: advances in the biology, ecology, systematics and the status of the fisheries'', eds. J. H. L. Pratt, S. H. Gruber and T. Taniuchi, US Department of Commerce, NOAA technical report NMFS 90, pp.49–54.</ref> Ang nakaimbak na langis na ito ay maaari ring magsilbing sustansya kapag kakaunti ang pagkain.<ref name=Hoenig1990>Hoenig, J.M. and Gruber, S.H. (1990) [http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf "Life-history patterns in the elasmobranchs: implications for fisheries management"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130218135249/http://spo.nwr.noaa.gov/tr90opt.pdf |date=2013-02-18 }} In: ''Elasmobranchs as living resources: advances in the biology, ecology, systematics and the status of the fisheries'', eds. J. H. L. Pratt, S. H. Gruber and T. Taniuchi, US Department of Commerce, NOAA technical report NMFS 90, pp.1–16.</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1017/S0025315400038017 |title=The density of elasmobranchs |journal=Journal of the Marine Biological Association of the United Kingdom |volume=49 |issue=4 |page=913 |year=2009 |last1=Bone |first1=Q. |last2=Roberts |first2=B. L. |s2cid=85871565 }}</ref> ==Kasaysayan ng ebolusyon== {{Tingnan din|Ebolusyon ng isda}} Ang pinakamatandang malinaw na [[kabuuang grupo]] elasmobranch, ang ''[[Phoebodus]],'' ay may pinakamaagang mga tala nito sa Gitnang [[Devonian]] (huling [[Givetian]]), mga 383 milyong taon na ang nakalilipas.<ref name=":0">{{Cite journal |last1=Frey |first1=Linda |last2=Coates |first2=Michael |last3=Ginter |first3=Michał |last4=Hairapetian |first4=Vachik |last5=Rücklin |first5=Martin |last6=Jerjen |first6=Iwan |last7=Klug |first7=Christian |date=2019-10-09 |title=Ang sinaunang elasmobranch na Phoebodus: mga ugnayang pilohenetiko, ekomorpolohiya at isang bagong takdang panahon para sa ebolusyon ng pating |journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences |language=en |volume=286 |issue=1912 |article-number=20191336 |doi=10.1098/rspb.2019.1336 |issn=0962-8452 |pmc=6790773 |pmid=31575362}}</ref> Ilang mahahalagang grupo ng kabuuang grupo ng mga elasmobranch, kabilang ang [[Ctenacanthiformes]] at [[Hybodontiformes]], ay lumitaw na sa pinakabagong Devonian ([[Famennian]]).<ref>Schultze, H.-P., Bullecks, J., Soar, L. K., & Hagadorn, J. (2021). Mga isdang Devonian mula sa Dyer Formation ng Colorado at ang paglitaw ng mga fauna ng Carboniferous sa Famennian. Sa A. Pradel, J. S. S. Denton, at P. Janvier (Mga Patnugot), Mga Sinaunang Isda at ang Kanilang mga Nabubuhay na Kamag-anak: isang Pagpupugay kay John G. Maisey (mga pahina 247–256.). Verlag Dr. Friedrich Pfeil.</ref> Noong [[Carboniferous]], ang ilang ctenacanth ay lalaki sa laki na kapantay ng modernong malaking puting pating na may mga katawan sa rehiyon na {{Convert|7|m|ft}} ang haba.<ref>{{Cite journal |last1=Maisey |first1=John G. |last2=Bronson |first2=Allison W. |last3=Williams |first3=Robert R. |last4=McKinzie |first4=Mark |date=2017-05-04 |title=Isang 'supershark' mula sa Pennsylvania mula sa Texas |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02724634.2017.1325369 |journal=Journal of Vertebrate Paleontology |language=en |volume=37 |issue=3 |article-number=e1325369 |doi=10.1080/02724634.2017.1325369 |bibcode=2017JVPal..37E5369M |s2cid=134127771 |issn=0272-4634|url-access=subscription }}</ref> Noong panahong Carboniferous at [[Permian]], ang [[Xenacanthida|xenacanths]] ay sagana sa parehong kapaligirang tubig-tabang at dagat, at patuloy na iiral hanggang sa [[Triassic]] na may nabawasang pagkakaiba-iba.<ref>{{Cite journal |last1=Pauliv |first1=Victor E. |last2=Martinelli |first2=Agustín G. |last3=Francischini |first3=Heitor |last4=Dentzien-Dias |first4=Paula |last5=Soares |first5=Marina B. |last6=Schultz |first6=Cesar L. |last7=Ribeiro |first7=Ana M. |date=December 2017 |title=Ang unang uri ng Kanlurang Gondwanan ng Triodus Jordan 1849: Isang bagong Xenacanthiformes (Chondrichthyes) mula sa huling bahagi ng Paleozoic ng Katimugang Brazil |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0895981117302614 |journal=Journal of South American Earth Sciences |language=en |volume=80 |pages=482–493 |doi=10.1016/j.jsames.2017.09.007|bibcode=2017JSAES..80..482P |url-access=subscription }}</ref> Nakamit ng mga hybodont ang mataas na pagkakaiba-iba pagsapit ng Permian,<ref>{{Cite journal |last1=Koot |first1=Martha B. |last2=Cuny |first2=Gilles |last3=Tintori |first3=Andrea |last4=Twitchett |first4=Richard J. |date=March 2013 |title=Isang bagong magkakaibang fauna ng pating mula sa Wordian (Gitnang Permian) Khuff Formation sa loob ng Haushi-Huqf area, Sultanato ng Oman |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1475-4983.2012.01199.x |journal=Palaeontology |language=en |volume=56 |issue=2 |pages=303–343 |doi=10.1111/j.1475-4983.2012.01199.x |bibcode=2013Palgy..56..303K |s2cid=86428264 |issn=0031-0239|url-access=subscription }}</ref> at magiging dominanteng grupo ng mga elasmobranch noong Triassic at Maagang [[Jurassic]]. Ang mga Hybodont ay malawakang matatagpuan sa parehong kapaligirang dagat at tubig-tabang.<ref name="Rees, J. A. N. 2008, p. 117–147">Rees, J. A. N., and Underwood, C. J., 2008, Hybodont sharks of the English Bathonian and Callovian (Middle Jurassic): Palaeontology, v. 51, no. 1, p. 117–147.</ref> Bagama't ang Neoselachii/Elasmobranchi ''[[sensu stricto]]'' (ang grupo ng mga modernong pating at pagi) ay lumitaw na noong panahon ng Triassic, Mababa lamang ang kanilang pagkakaiba-iba sa panahong ito at nagsimula lamang silang malawakang mag-iba-iba mula sa Maagang Jurassic pataas, nang lumitaw ang mga modernong orden ng mga pating at mga pagi.<ref>{{Cite journal |last=Underwood |first=Charlie J. |date=March 2006 |title=Pag-iba-iba ng Neoselachii (Chondrichthyes) noong Panahong Jurassic at Cretaceous |url=https://www.bioone.org/doi/abs/10.1666/04069.1 |journal=Paleobiology |language=en |volume=32 |issue=2 |pages=215–235 |bibcode=2006Pbio...32..215U |doi=10.1666/04069.1 |issn=0094-8373 |s2cid=86232401|url-access=subscription }}</ref> This kasabay ng pagbaba ng mga hybodont, na naging maliliit na bahagi ng mga kapaligirang pandagat noong Huling Panahong Jurassic ngunit mananatiling karaniwan sa mga kapaligirang tubig-tabang hanggang sa [[Kretasiko]].<ref>{{Cite journal |last1=Rees |first1=Jan |last2=Underwood |first2=Charlie J. |date=January 2008 |title=Hybodont Sharks of the English Bathonian and Callovian (Middle Jurassic) |journal=Palaeontology |language=en |volume=51 |issue=1 |pages=117–147 |doi=10.1111/j.1475-4983.2007.00737.x |issn=0031-0239|doi-access=free |bibcode=2008Palgy..51..117R }}</ref> Ang pinakabatang labi ng mga hybodont ay mula pa noong pinakadulo ng Cretaceous.<ref>{{Cite journal |last1=Carrillo-Briceño |first1=Jorge D. |last2=Cadena |first2=Edwin A. |last3=Dececchi |first3=Alex T. |last4=Larson |first4=Hans C. E. |last5=Du |first5=Trina Y. |date=2016-01-01 |title=First record of a hybodont shark (Chondrichthyes: Hybodontiformes) from the Lower Cretaceous of Colombia |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/23766808.2016.1191749 |journal=Neotropical Biodiversity |language=en |volume=2 |issue=1 |pages=81–86 |doi=10.1080/23766808.2016.1191749 |bibcode=2016NeBio...2...81C |issn=2376-6808}}</ref> ==Taxonomy== Ang Elasmobranchii ay unang nilikha noong 1838 ni [[Charles Lucien Bonaparte]]. Ang orihinal na kahulugan ni Bonaparte ng Elasmobranchii ay epektibong magkapareho sa modernong [[Chondrichthyes]], at nakabatay sa arkitektura ng hasang na ibinahagi ng lahat ng 3 nabubuhay na pangunahing grupo ng isdang may kartilago. Noong ika-20 siglo, naging pamantayan ang pagbubukod ng [[Chimaera|chimaeras]] mula sa Elasmobranchii.; kasama ang pagsasama ng maraming fossil chondrichthyans sa loob ng grupo. Ang kahulugan ng Elasmobranchii ay napapailalim sa maraming kalituhan patungkol sa mga fossil na chondrichthyan. Iminungkahi ni Maisey (2012) na ang Elasmobranchii ay dapat gamitin lamang para sa huling karaniwang ninuno ng mga modernong pating at pagi, isang grupo na dating pinangalanang Neoselachii ni Compagno (1977). Ginamit ng ibang mga kamakailang may-akda ang Elasmobranchii sa malawak na kahulugan upang maisama ang lahat ng chondrichthyan na mas malapit na nauugnay sa mga modernong pating at pagi kaysa sa mga chimaera.<ref name=":0" /> Kasama sa [[kabuuang grupo]] ng Elasmobranchii ang [[Taxonomic rank|cohort]] na si Euselachii Hay, 1902, na nagpapangkat sa mga Hybodontiformes at ilang iba pang mga extinct chondrichthyans kasama ang Elasmobrachii ''sensu stricto''/Neoselachii, maliban sa mas primitibong kabuuang grupo ng mga elasmobranch, na sinusuportahan ng ilang magkakaparehong katangiang morpolohikal ng kalansay<ref>{{Cite journal |last=Maisey |first=John G. |date=March 2011 |title=The braincase of the Middle Triassic shark Acronemus tuberculatus (Bassani, 1886) |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1475-4983.2011.01035.x |journal=Palaeontology |language=en |volume=54 |issue=2 |pages=417–428 |doi=10.1111/j.1475-4983.2011.01035.x |bibcode=2011Palgy..54..417M |s2cid=140697673 |issn=0031-0239|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Coates |first1=Michael I. |last2=Tietjen |first2=Kristen |date=March 2017 |title=The neurocranium of the Lower Carboniferous shark Tristychius arcuatus (Agassiz, ) |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S1755691018000130/type/journal_article |journal=Earth and Environmental Science Transactions of the Royal Society of Edinburgh |language=en |volume=108 |issue=1 |pages=19–35 |doi=10.1017/S1755691018000130 |bibcode=2017EESTR.108...19C |s2cid=135297534 |issn=1755-6910|url-access=subscription }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Villalobos-Segura |first1=Eduardo |last2=Stumpf |first2=Sebastian |last3=Türtscher |first3=Julia |last4=Jambura |first4=Patrick |last5=Begat |first5=Arnaud |last6=López-Romero |first6=Faviel |last7=Fischer |first7=Jan |last8=Kriwet |first8=Jürgen |date=2023-03-08 |title=A Synoptic Review of the Cartilaginous Fishes (Chondrichthyes: Holocephali, Elasmobranchii) from the Upper Jurassic Konservat-Lagerstätten of Southern Germany: Taxonomy, Diversity, and Faunal Relationships |journal=Diversity |language=en |volume=15 |issue=3 |page=386 |doi=10.3390/d15030386 |doi-access=free |issn=1424-2818 |pmc=7614348 |pmid=36950327|bibcode=2023Diver..15..386V }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Luccisano |first1=Vincent |last2=Rambert-Natsuaki |first2=Mizuki |last3=Cuny |first3=Gilles |last4=Amiot |first4=Romain |last5=Pouillon |first5=Jean-Marc |last6=Pradel |first6=Alan |date=2021-12-02 |title=Phylogenetic implications of the systematic reassessment of Xenacanthiformes and 'Ctenacanthiformes' (Chondrichthyes) neurocrania from the Carboniferous–Permian Autun Basin (France) |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14772019.2022.2073279 |journal=Journal of Systematic Palaeontology |language=en |volume=19 |issue=23 |pages=1623–1642 |doi=10.1080/14772019.2022.2073279 |bibcode=2021JSPal..19.1623L |issn=1477-2019|url-access=subscription }}</ref> *[[Total group|Buong grupo]] Elasmobranchii **†Orden [[Phoebodontiformes]] **†Orden [[Squatinactis|Squatinactiformes]] **†Orden [[Xenacanthiformes]] **†Orden [[Ctenacanthiformes]] **†Orden [[Jalodontiformes]] **†''[[Bandringa]]'' **Infraklase Euselachii ***†Orden [[Hybodontiformes]] ***†Pamilya [[Protacrodontidae]] ***†Pamilya Tristychiidae ****''[[Tristychius]]'' ****''[[Acronemus]]'' ***†''[[Artiodus]]'' ***Dibisyon '''Neoselachii (Elasmobranchii''' ''sensu stricto''''')''' ****†Pamilya [[Anachronistidae]] ****†Orden[[Synechodontiformes]] (''incertae sedis'') ****Subdibisyon [[shark|Selachii]] (Selachimorpha) (mga modernong pating) *****Superorden [[Galeomorphi]] ******Orden [[Heterodontiformes]] (bullhead sharks) ******Orden[[Orectolobiformes]] (carpet sharks) ******Orden[[Lamniformes]] (mackerel sharks) ******Orden [[Carcharhiniformes]] (ground sharks) *****Superorden [[Squalomorphi]] ******Orden [[Echinorhiniformes]] (bramble sharks)<ref>{{Cite book |last1=Ebert |first1=David A. |title=Sharks of the world: a complete guide |last2=Fowler |first2=Sarah |last3=Dando |first3=Marc |date=2021 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-20599-1 |location=Princeton}}</ref><ref>{{Cite web |title=WoRMS - World Register of Marine Species - Echinorhiniformes |url=https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=1517433 |access-date=2022-01-04}}</ref> ******Order [[Hexanchiformes]] (frilled and cow sharks) ******Order [[Squaliformes]] (dogfish sharks) ******†Family [[Protospinax|Protospinacidae]] ******Order [[Squatiniformes]] (angel sharks) ******Order [[Pristiophoriformes]] (sawsharks) ****Subdivision [[Batoidea]] (rays, skates, and sawfish) *****Order [[Torpediniformes]] (electric rays) *****Order [[Rhinopristiformes]] (sawfishes, guitar fishes, wedgefishes and relatives) *****Order [[Rajiformes]] (skates and relatives) *****Order [[Myliobatiformes]] (stingrays and relatives) The 5th edition of Fishes of the World sets out the following classification of the Elasmobranchs:<ref name = Nelson5>{{cite book |author1=Nelson, J.S. |author1-link=Joseph S. Nelson |author2=Grande, T.C. |author3=Wilson, M.V.H. |year=2016 |title=Fishes of the World |edition=5th |publisher=[[John Wiley & Sons]] |place=Hoboken, NJ |page=56 |isbn=978-1-118-34233-6 |lccn=2015037522 |oclc=951899884 |ol=25909650M |doi=10.1002/9781119174844}}</ref> *Infraclass Elasmobranchii **Division Selachii (sharks) ***Superorder Galeomorphi ****†Order Synechodontiformes ****Order Heterodontiformes ****Order Orectolobiformes *****Suborder Parascyllioidei *****Suborder Orectoloboidei ****Order Lamniformes ****Order Carcharhiniformes ***Superorder Squalomorphi ****Series Hexanchida *****Order Hexanchiformes ****Series Squalida *****Order Squaliformes ****Series Squatinida *****†Order Protospinaciformes *****Order Echinorhiniformes *****Order Squatiniformes *****Order Pristiophoriformes **Division Batomorphi (rays) ***Order Torpediniformes ***Order Rajiformes ***Order Pristiformes ***Order Myliobatiformes ****Suborder Platyrhinoidei ****Suborder Myliobatoidei Iminumungkahi ng mga kamakailang pag-aaral sa molekula na ang Batoidea ay hindi nagmula sa mga selachian gaya ng naunang inaakala. Instead, ang mga skate at ray ay isang monophyletic superorder sa loob ng Elasmobranchii na may parehong ninuno sa mga selachian.<ref>{{cite journal |doi=10.1016/j.ympev.2003.07.010 |pmid=15019621 |title=Phylogeny of elasmobranchs based on LSU and SSU ribosomal RNA genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=31 |issue=1 |pages=214–24 |year=2004 |last1=Winchell |first1=Christopher J |last2=Martin |first2=Andrew P |last3=Mallatt |first3=Jon |bibcode=2004MolPE..31..214W }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1016/S1055-7903(02)00333-0 |pmid=12565032 |title=Molecular phylogenetic evidence refuting the hypothesis of Batoidea (rays and skates) as derived sharks |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=26 |issue=2 |pages=215–21 |year=2003 |last1=Douady |first1=Christophe J. |last2=Dosay |first2=Miné |last3=Shivji |first3=Mahmood S. |last4=Stanhope |first4=Michael J. |bibcode=2003MolPE..26..215D }}</ref> {{stub}} [[kategorya:Elasmobranchii|*]] t0jy5d5ybzlcn22alrersdz14vwuu2i 0 280077 2204021 2203729 2026-04-21T21:07:08Z Sharktube2000 161034 Changed image 2204021 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Megalodon | fossil_range = {{longitem|[[Early Miocene]]{{snd|–}}[[Early Pliocene]], c. {{Geological range|23|3.58|earliest=28|latest=1.8}}}} | image = Megalodon jaw, Tellus Science Museum.jpg | image_upright = 1.15 | image_caption = Model of Megalodon jaws at the [[Tellus Science Museum]] | image_alt = Large beige model of shark jaws with two visible rows of teeth, stood on a table. | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Chondrichthyes]] | ordo = [[Lamniformes]] | familia = †[[Otodontidae]] | genus = †'''''Otodus''''' | species = †'''''O. megalodon''''' | binomial = ''Otodus megalodon'' | binomial_authority = ([[Louis Agassiz|Agassiz]], 1843) | synonyms = * ''Carcharodon megalodon'' * ''Carcharocles megalodon'' }} Ang '''''Otodus megalodon''''' (nangangahulugang "malaking ngipin") na mas kilala bilang '''megalodon''' ay isang [[Pagkalipol|ekstinct]] na espesye ng [[pating]] na naninirahan nang humigit-kumulang 23 hanggang 3.58 milyong taon na ang nakakaraan (mya), sa panahon ng [[Mioseno|maagang Mioseno]] hanggang sa [[Plioseno|huling Plioseno]]. Ang prehistorikong isda na ito ay inakalang miyembro ng pamilya[[Lamnidae]] ngunit ito ay muling inilagay sa [[Otodontidae]] na humiwalay sa Lamnidae noong [[Kretasiko|maagang Kretasiko]]. Ang megalodon ay itinuturing na pinakamalaking pating at [[isda]] na nabuhay sa kasaysayan ng mundo. Ito ay nakikilala bilang isa sa pinakamalaki at pinakamalakas na [[Pandaragit|predator]] ngunit ang '''megalodon''' ay isinaayos sa pira-pirasong bahagi lamang. Ang mga siyentipiko ay nagtataltalan kung ang katawan nito ay stocky o pinahahaba kumpara sa kasulukuyang [[lamniform]] sharks o pating. Ang pinakamataas tantyahin o estimate na nakabase sa mga mga pagsusuri o analyses ay humigit-kumulang 16.1 hanggang 24.3 metro ay naiminungkahi, pero ang modal length ng mga indibidwal para sa lahat ng mga [[ontogenetic]] stages mula bata hanggang matanda ay tinatayang nasa 10.5 metro. Makapal at matibay ang kanilang mga ngipin, ginawa para sa pagdaklot ng [[Pandaragit|biktima]] at pagbasag ng buto, at ang kanilang malalaking panga ay maaaring magdulot ng puwersa ng pagkagat na hanggang 108,500 hanggang 182,200 newtons (24,390 hanggang 40,960 lbf). {{stub}} [[kategorya:Pating]] 8ut2jmnbm4ve8kpnm78r7k9p4uslq2s 2204046 2204021 2026-04-21T23:14:24Z Sharktube2000 161034 2204046 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Megalodon | fossil_range = {{longitem|[[Early Miocene]]{{snd|–}}[[Early Pliocene]], c. {{Geological range|23|3.58|earliest=28|latest=1.8}}}} | image = Megalodon jaw, Tellus Science Museum.jpg | image_upright = 1.15 | image_caption = Modelo ng mga panga ng Megalodon sa [[Tellus Science Museum]] | image_alt = Malaking beige na modelo ng mga panga ng pating na may dalawang nakikitang hanay ng mga ngipin, na nakatayo sa isang mesa. | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Chondrichthyes]] | ordo = [[Lamniformes]] | familia = †[[Otodontidae]] | genus = †'''''Otodus''''' | species = †'''''O. megalodon''''' | binomial = ''Otodus megalodon'' | binomial_authority = ([[Louis Agassiz|Agassiz]], 1843) | synonyms = * ''Carcharodon megalodon'' * ''Carcharocles megalodon'' }} Ang '''''Otodus megalodon''''' (nangangahulugang "malaking ngipin") na mas kilala bilang '''megalodon''' ay isang [[Pagkalipol|ekstinct]] na espesye ng [[pating]] na naninirahan nang humigit-kumulang 23 hanggang 3.58 milyong taon na ang nakakaraan (mya), sa panahon ng [[Mioseno|maagang Mioseno]] hanggang sa [[Plioseno|huling Plioseno]]. Ang prehistorikong isda na ito ay inakalang miyembro ng pamilya[[Lamnidae]] ngunit ito ay muling inilagay sa [[Otodontidae]] na humiwalay sa Lamnidae noong [[Kretasiko|maagang Kretasiko]]. Ang megalodon ay itinuturing na pinakamalaking pating at [[isda]] na nabuhay sa kasaysayan ng mundo. Ito ay nakikilala bilang isa sa pinakamalaki at pinakamalakas na [[Pandaragit|predator]] ngunit ang '''megalodon''' ay isinaayos sa pira-pirasong bahagi lamang. Ang mga siyentipiko ay nagtataltalan kung ang katawan nito ay stocky o pinahahaba kumpara sa kasulukuyang [[lamniform]] sharks o pating. Ang pinakamataas tantyahin o estimate na nakabase sa mga mga pagsusuri o analyses ay humigit-kumulang 16.1 hanggang 24.3 metro ay naiminungkahi, pero ang modal length ng mga indibidwal para sa lahat ng mga [[ontogenetic]] stages mula bata hanggang matanda ay tinatayang nasa 10.5 metro. Makapal at matibay ang kanilang mga ngipin, ginawa para sa pagdaklot ng [[Pandaragit|biktima]] at pagbasag ng buto, at ang kanilang malalaking panga ay maaaring magdulot ng puwersa ng pagkagat na hanggang 108,500 hanggang 182,200 newtons (24,390 hanggang 40,960 lbf). {{stub}} [[kategorya:Pating]] 61ahntj50q0qqmgmhs61hv1h1q0wbig 2204047 2204046 2026-04-21T23:14:44Z Sharktube2000 161034 2204047 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Megalodon | fossil_range = {{longitem|[[Early Miocene]]{{snd|–}}[[Early Pliocene]], c. {{Geological range|23|3.58|earliest=28|latest=1.8}}}} | image = Megalodon jaw, Tellus Science Museum.jpg | image_upright = 1.15 | image_caption = Modelo ng mga panga ng Megalodon sa [[Tellus Science Museum]] | image_alt = Malaking beige na modelo ng mga panga ng pating na may dalawang nakikitang hanay ng mga ngipin, na nakatayo sa isang mesa. | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Chondrichthyes]] | ordo = [[Lamniformes]] | familia = †[[Otodontidae]] | genus = †'''''Otodus''''' | species = †'''''O. megalodon''''' | binomial = ''Otodus megalodon'' | binomial_authority = ([[Louis Agassiz|Agassiz]], 1843) | synonyms = * ''Carcharodon megalodon'' * ''Carcharocles megalodon'' }} Ang '''''Otodus megalodon''''' (nangangahulugang "malaking ngipin") na mas kilala bilang '''megalodon''' ay isang [[Pagkalipol|ekstinct]] na espesye ng [[pating]] na naninirahan nang humigit-kumulang 23 hanggang 3.58 milyong taon na ang nakakaraan (mya), sa panahon ng [[Mioseno|maagang Mioseno]] hanggang sa [[Plioseno|huling Plioseno]]. Ang prehistorikong isda na ito ay inakalang miyembro ng pamilya [[Lamnidae]] ngunit ito ay muling inilagay sa [[Otodontidae]] na humiwalay sa Lamnidae noong [[Kretasiko|maagang Kretasiko]]. Ang megalodon ay itinuturing na pinakamalaking pating at [[isda]] na nabuhay sa kasaysayan ng mundo. Ito ay nakikilala bilang isa sa pinakamalaki at pinakamalakas na [[Pandaragit|predator]] ngunit ang '''megalodon''' ay isinaayos sa pira-pirasong bahagi lamang. Ang mga siyentipiko ay nagtataltalan kung ang katawan nito ay stocky o pinahahaba kumpara sa kasulukuyang [[lamniform]] sharks o pating. Ang pinakamataas tantyahin o estimate na nakabase sa mga mga pagsusuri o analyses ay humigit-kumulang 16.1 hanggang 24.3 metro ay naiminungkahi, pero ang modal length ng mga indibidwal para sa lahat ng mga [[ontogenetic]] stages mula bata hanggang matanda ay tinatayang nasa 10.5 metro. Makapal at matibay ang kanilang mga ngipin, ginawa para sa pagdaklot ng [[Pandaragit|biktima]] at pagbasag ng buto, at ang kanilang malalaking panga ay maaaring magdulot ng puwersa ng pagkagat na hanggang 108,500 hanggang 182,200 newtons (24,390 hanggang 40,960 lbf). {{stub}} [[kategorya:Pating]] 1mcqioozcwna3c8ur0nvafx46srpyaf 2204049 2204047 2026-04-21T23:19:39Z Sharktube2000 161034 2204049 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Megalodon | fossil_range = {{longitem|[[Early Miocene]]{{snd|–}}[[Early Pliocene]], c. {{Geological range|23|3.58|earliest=28|latest=1.8}}}} | image = Megalodon jaw, Tellus Science Museum.jpg | image_upright = 1.15 | image_caption = Modelo ng mga panga ng Megalodon sa [[Tellus Science Museum]] | image_alt = Malaking beige na modelo ng mga panga ng pating na may dalawang nakikitang hanay ng mga ngipin, na nakatayo sa isang mesa. | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Chondrichthyes]] | ordo = [[Lamniformes]] | familia = †[[Otodontidae]] | genus = †'''''Otodus''''' | species = †'''''O. megalodon''''' | binomial = ''Otodus megalodon'' | binomial_authority = ([[Louis Agassiz|Agassiz]], 1843) | synonyms = * ''Carcharodon megalodon'' * ''Carcharocles megalodon'' }} Ang '''''Otodus megalodon''''' (nangangahulugang "malaking ngipin") na mas kilala bilang '''megalodon''' ay isang [[Pagkalipol|ekstinct]] na espesye ng [[pating]] na naninirahan nang humigit-kumulang 23 hanggang 3.58 milyong taon na ang nakakaraan (mya), sa panahon ng [[Mioseno|maagang Mioseno]] hanggang sa [[Plioseno|huling Plioseno]]. Ang prehistorikong isda na ito ay inakalang miyembro ng pamilya [[Lamnidae]] ngunit ito ay muling inilagay sa [[Otodontidae]] na humiwalay sa Lamnidae noong [[Kretasiko|maagang Kretasiko]]. Ang megalodon ay itinuturing na pinakamalaking pating at [[isda]] na nabuhay sa kasaysayan ng mundo. Ito ay nakikilala bilang isa sa pinakamalaki at pinakamalakas na [[Pandaragit|predator]] ngunit ang '''megalodon''' ay isinaayos sa pira-pirasong bahagi lamang. Ang mga siyentipiko ay nagtataltalan kung ang katawan nito ay stocky o pinahahaba kumpara sa kasulukuyang [[lamniform]] sharks o pating. Ang pinakamataas tantyahin o estimate na nakabase sa mga mga pagsusuri o analyses ay humigit-kumulang 16.1 hanggang 24.3 metro ay naiminungkahi, pero ang modal length ng mga indibidwal para sa lahat ng mga [[ontogenetic]] stages mula bata hanggang matanda ay tinatayang nasa 10.5 metro. Makapal at matibay ang kanilang mga ngipin, ginawa para sa pagdaklot ng [[Pandaragit|biktima]] at pagbasag ng buto, at ang kanilang malalaking panga ay maaaring magdulot ng puwersa ng pagkagat na hanggang 108,500 hanggang 182,200 newtons (24,390 hanggang 40,960 lbf). Malamang na nagkaroon ng malaking epekto ang Megalodon sa istruktura ng [[buhay-dagat|mga komunidad ng dagat]]. Ipinapahiwatig ng talaan ng fossil na mayroon itong [[kosmopolitanong distribusyon]]. Malamang na tinarget nito ang malalaking biktima, tulad ng [[mga balyena]], [[mga pinniped|seal]] at [[mga pawikan]]. Ang mga kabataan ay naninirahan sa maligamgam na tubig sa baybayin at kumakain ng mga isda at maliliit na balyena. Hindi tulad ng great white bird, na umaatake sa biktima mula sa malambot na ilalim, malamang na ginamit ng megalodon ang malalakas nitong panga upang basagin ang dibdib at butasin ang puso at baga ng biktima nito. Ang hayop ay naharap sa kompetisyon mula sa mga [[cetacea]] na kumakain ng balyena, tulad ng ''[[Livyatan]]'' at iba pang [[macroraptorial sperm whale]] at posibleng mas maliliit na ninunong killer whale (''[[Orcinus]]''). Dahil mas gusto ng pating ang mas maiinit na tubig, pinaniniwalaang ang paglamig sa karagatan nauugnay sa pagsisimula ng [[Quaternary glaciation|panahon ng yelo]], kasabay ng pagbaba ng lebel ng dagat at pagkawala ng mga angkop na lugar para sa pag-aalaga ng mga hayop, maaaring nakaambag din sa pagbaba nito. Pagbabawas sa pagkakaiba-iba ng mga [[baleen whale]] at isang pagbabago sa kanilang distribusyon patungo sa mga rehiyong polar maaaring nakabawas sa pangunahing pinagkukunan ng pagkain ng megalodon. Ang pagkalipol ng pating ay kasabay ng isang kalakaran ng [[Deep-sea gigantism|gigantism]] sa mga baleen whale. {{stub}} [[kategorya:Pating]] ghsx69zsp26y9rdw96p9zw5w62cqgxm 2204050 2204049 2026-04-21T23:22:28Z Sharktube2000 161034 2204050 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Megalodon | fossil_range = {{longitem|[[Early Miocene]]{{snd|–}}[[Early Pliocene]], c. {{Geological range|23|3.58|earliest=28|latest=1.8}}}} | image = Megalodon jaw, Tellus Science Museum.jpg | image_upright = 1.15 | image_caption = Modelo ng mga panga ng Megalodon sa [[Tellus Science Museum]] | image_alt = Malaking beige na modelo ng mga panga ng pating na may dalawang nakikitang hanay ng mga ngipin, na nakatayo sa isang mesa. | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Chondrichthyes]] | ordo = [[Lamniformes]] | familia = †[[Otodontidae]] | genus = †'''''Otodus''''' | species = †'''''O. megalodon''''' | binomial = ''Otodus megalodon'' | binomial_authority = ([[Louis Agassiz|Agassiz]], 1843) | synonyms = * ''Carcharodon megalodon'' * ''Carcharocles megalodon'' }} '''''Otodus megalodon''''' ({{IPAc-en|ˈ|m|ɛ|g|əl|ə|d|ɒ|n}} {{Respell|MEG|əl|ə|don}}; ibig sabihin ay "malaking ngipin"), [[Karaniwang pangalan|karaniwang kilala]] bilang '''megalodon''', ay isang [[natapos nang]] uri ng higanteng [[mackerel shark]] na nabuhay humigit-kumulang 23 hanggang 3.58 [[milyong taon na ang nakalilipas]] (Mya), mula sa mga panahong [[Maagang Miocene]] hanggang sa mga panahong [[Maagang Pliocene]]. Ang [[isdang ito noong sinaunang panahon]] ay dating pinaniniwalaang miyembro ng pamilyang [[Lamnidae]] at isang malapit na kamag-anak ng [[malaking puting pating]] (''Carcharodon carcharias''), ngunit muling inuri sa extinct na pamilya [[Otodontidae]], na [[Speciation|lumihis]] mula sa malaking puting pating noong [[maagang Kretasiko]]. Ito ay nakikilala bilang isa sa pinakamalaki at pinakamalakas na [[Pandaragit|predator]] ngunit ang '''megalodon''' ay isinaayos sa pira-pirasong bahagi lamang. Ang mga siyentipiko ay nagtataltalan kung ang katawan nito ay stocky o pinahahaba kumpara sa kasulukuyang [[lamniform]] sharks o pating. Ang pinakamataas tantyahin o estimate na nakabase sa mga mga pagsusuri o analyses ay humigit-kumulang 16.1 hanggang 24.3 metro ay naiminungkahi, pero ang modal length ng mga indibidwal para sa lahat ng mga [[ontogenetic]] stages mula bata hanggang matanda ay tinatayang nasa 10.5 metro. Makapal at matibay ang kanilang mga ngipin, ginawa para sa pagdaklot ng [[Pandaragit|biktima]] at pagbasag ng buto, at ang kanilang malalaking panga ay maaaring magdulot ng puwersa ng pagkagat na hanggang 108,500 hanggang 182,200 newtons (24,390 hanggang 40,960 lbf). Malamang na nagkaroon ng malaking epekto ang Megalodon sa istruktura ng [[buhay-dagat|mga komunidad ng dagat]]. Ipinapahiwatig ng talaan ng fossil na mayroon itong [[kosmopolitanong distribusyon]]. Malamang na tinarget nito ang malalaking biktima, tulad ng [[mga balyena]], [[mga pinniped|seal]] at [[mga pawikan]]. Ang mga kabataan ay naninirahan sa maligamgam na tubig sa baybayin at kumakain ng mga isda at maliliit na balyena. Hindi tulad ng great white bird, na umaatake sa biktima mula sa malambot na ilalim, malamang na ginamit ng megalodon ang malalakas nitong panga upang basagin ang dibdib at butasin ang puso at baga ng biktima nito. Ang hayop ay naharap sa kompetisyon mula sa mga [[cetacea]] na kumakain ng balyena, tulad ng ''[[Livyatan]]'' at iba pang [[macroraptorial sperm whale]] at posibleng mas maliliit na ninunong killer whale (''[[Orcinus]]''). Dahil mas gusto ng pating ang mas maiinit na tubig, pinaniniwalaang ang paglamig sa karagatan nauugnay sa pagsisimula ng [[Quaternary glaciation|panahon ng yelo]], kasabay ng pagbaba ng lebel ng dagat at pagkawala ng mga angkop na lugar para sa pag-aalaga ng mga hayop, maaaring nakaambag din sa pagbaba nito. Pagbabawas sa pagkakaiba-iba ng mga [[baleen whale]] at isang pagbabago sa kanilang distribusyon patungo sa mga rehiyong polar maaaring nakabawas sa pangunahing pinagkukunan ng pagkain ng megalodon. Ang pagkalipol ng pating ay kasabay ng isang kalakaran ng [[Deep-sea gigantism|gigantism]] sa mga baleen whale. {{stub}} [[kategorya:Pating]] as1hzbeaswz16qg7xxthr3zct5gngp7 2204051 2204050 2026-04-21T23:24:35Z Sharktube2000 161034 2204051 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Megalodon | fossil_range = {{longitem|[[Maagang Mioseno]]{{snd|–}}[[Maagang Plioseno]], c. {{Geological range|23|3.58|earliest=28|latest=1.8}}}} | image = Megalodon jaw, Tellus Science Museum.jpg | image_upright = 1.15 | image_caption = Modelo ng mga panga ng Megalodon sa [[Tellus Science Museum]] | image_alt = Malaking beige na modelo ng mga panga ng pating na may dalawang nakikitang hanay ng mga ngipin, na nakatayo sa isang mesa. | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Chondrichthyes]] | ordo = [[Lamniformes]] | familia = †[[Otodontidae]] | genus = †'''''Otodus''''' | species = †'''''O. megalodon''''' | binomial = ''Otodus megalodon'' | binomial_authority = ([[Louis Agassiz|Agassiz]], 1843) | synonyms = * ''Carcharodon megalodon'' * ''Carcharocles megalodon'' }} '''''Otodus megalodon''''' ({{IPAc-en|ˈ|m|ɛ|g|əl|ə|d|ɒ|n}} {{Respell|MEG|əl|ə|don}}; ibig sabihin ay "malaking ngipin"), [[Karaniwang pangalan|karaniwang kilala]] bilang '''megalodon''', ay isang [[natapos nang]] uri ng higanteng [[mackerel shark]] na nabuhay humigit-kumulang 23 hanggang 3.58 [[milyong taon na ang nakalilipas]] (Mya), mula sa mga panahong [[Maagang Miocene]] hanggang sa mga panahong [[Maagang Pliocene]]. Ang [[isdang ito noong sinaunang panahon]] ay dating pinaniniwalaang miyembro ng pamilyang [[Lamnidae]] at isang malapit na kamag-anak ng [[malaking puting pating]] (''Carcharodon carcharias''), ngunit muling inuri sa extinct na pamilya [[Otodontidae]], na [[Speciation|lumihis]] mula sa malaking puting pating noong [[maagang Kretasiko]]. Ito ay nakikilala bilang isa sa pinakamalaki at pinakamalakas na [[Pandaragit|predator]] ngunit ang '''megalodon''' ay isinaayos sa pira-pirasong bahagi lamang. Ang mga siyentipiko ay nagtataltalan kung ang katawan nito ay stocky o pinahahaba kumpara sa kasulukuyang [[lamniform]] sharks o pating. Ang pinakamataas tantyahin o estimate na nakabase sa mga mga pagsusuri o analyses ay humigit-kumulang 16.1 hanggang 24.3 metro ay naiminungkahi, pero ang modal length ng mga indibidwal para sa lahat ng mga [[ontogenetic]] stages mula bata hanggang matanda ay tinatayang nasa 10.5 metro. Makapal at matibay ang kanilang mga ngipin, ginawa para sa pagdaklot ng [[Pandaragit|biktima]] at pagbasag ng buto, at ang kanilang malalaking panga ay maaaring magdulot ng puwersa ng pagkagat na hanggang 108,500 hanggang 182,200 newtons (24,390 hanggang 40,960 lbf). Malamang na nagkaroon ng malaking epekto ang Megalodon sa istruktura ng [[buhay-dagat|mga komunidad ng dagat]]. Ipinapahiwatig ng talaan ng fossil na mayroon itong [[kosmopolitanong distribusyon]]. Malamang na tinarget nito ang malalaking biktima, tulad ng [[mga balyena]], [[mga pinniped|seal]] at [[mga pawikan]]. Ang mga kabataan ay naninirahan sa maligamgam na tubig sa baybayin at kumakain ng mga isda at maliliit na balyena. Hindi tulad ng great white bird, na umaatake sa biktima mula sa malambot na ilalim, malamang na ginamit ng megalodon ang malalakas nitong panga upang basagin ang dibdib at butasin ang puso at baga ng biktima nito. Ang hayop ay naharap sa kompetisyon mula sa mga [[cetacea]] na kumakain ng balyena, tulad ng ''[[Livyatan]]'' at iba pang [[macroraptorial sperm whale]] at posibleng mas maliliit na ninunong killer whale (''[[Orcinus]]''). Dahil mas gusto ng pating ang mas maiinit na tubig, pinaniniwalaang ang paglamig sa karagatan nauugnay sa pagsisimula ng [[Quaternary glaciation|panahon ng yelo]], kasabay ng pagbaba ng lebel ng dagat at pagkawala ng mga angkop na lugar para sa pag-aalaga ng mga hayop, maaaring nakaambag din sa pagbaba nito. Pagbabawas sa pagkakaiba-iba ng mga [[baleen whale]] at isang pagbabago sa kanilang distribusyon patungo sa mga rehiyong polar maaaring nakabawas sa pangunahing pinagkukunan ng pagkain ng megalodon. Ang pagkalipol ng pating ay kasabay ng isang kalakaran ng [[Deep-sea gigantism|gigantism]] sa mga baleen whale. {{stub}} [[kategorya:Pating]] bdxulxcrukjuxl0vcl9uw2vrnovwnc8 2204052 2204051 2026-04-21T23:31:09Z Sharktube2000 161034 2204052 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Megalodon | fossil_range = {{longitem|[[Maagang Mioseno]]{{snd|–}}[[Maagang Plioseno]], c. {{Geological range|23|3.58|earliest=28|latest=1.8}}}} | image = Megalodon jaw, Tellus Science Museum.jpg | image_upright = 1.15 | image_caption = Modelo ng mga panga ng Megalodon sa [[Tellus Science Museum]] | image_alt = Malaking beige na modelo ng mga panga ng pating na may dalawang nakikitang hanay ng mga ngipin, na nakatayo sa isang mesa. | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Chondrichthyes]] | ordo = [[Lamniformes]] | familia = †[[Otodontidae]] | genus = †'''''Otodus''''' | species = †'''''O. megalodon''''' | binomial = ''Otodus megalodon'' | binomial_authority = ([[Louis Agassiz|Agassiz]], 1843) | synonyms = * ''Carcharodon megalodon'' * ''Carcharocles megalodon'' }} '''''Otodus megalodon''''' ({{IPAc-en|ˈ|m|ɛ|g|əl|ə|d|ɒ|n}} {{Respell|MEG|əl|ə|don}}; ibig sabihin ay "malaking ngipin"), [[Karaniwang pangalan|karaniwang kilala]] bilang '''megalodon''', ay isang [[natapos nang]] uri ng higanteng [[mackerel shark]] na nabuhay humigit-kumulang 23 hanggang 3.58 [[milyong taon na ang nakalilipas]] (Mya), mula sa mga panahong [[Maagang Miocene]] hanggang sa mga panahong [[Maagang Pliocene]]. Ang [[isdang ito noong sinaunang panahon]] ay dating pinaniniwalaang miyembro ng pamilyang [[Lamnidae]] at isang malapit na kamag-anak ng [[malaking puting pating]] (''Carcharodon carcharias''), ngunit muling inuri sa extinct na pamilya [[Otodontidae]], na [[Speciation|lumihis]] mula sa malaking puting pating noong [[maagang Kretasiko]]. Bagama't itinuturing na isa sa pinakamalaki at pinakamakapangyarihang [[mga mandaragit]] na nabuhay kailanman, ang megalodon ay kilala lamang mula sa mga pira-pirasong labi, at ang hitsura at pinakamalaking laki nito ay hindi tiyak. Nagtalo ang mga siyentipiko kung ang anyo ng katawan nito ay mas matipuno o mas pahaba kaysa sa mga modernong [[lamniform]] na pating. Pinakamataas na pagtatantya ng haba ng katawan sa pagitan ng {{convert|16.1|and|24.3|m|ft}} batay sa iba't ibang pagsusuri ay iminungkahi, kahit na ang Ang mga haba ng [[Mode (statistics)|modal]] para sa mga indibidwal sa lahat ng ontogenetic na yugto mula kabataan hanggang matatanda ay tinatantya sa {{convert|10.5|m|ft|sp=us}}. Ang kanilang mga [[ngipin]] ay makapal at matibay, ginawa para sa pagdaklot ng biktima at pagbasag ng buto, at ang kanilang malalaking panga ay maaaring gumamit ng puwersa ng pagkagat na hanggang {{convert|108,500|to|182,200|newtons|lbf|-1}}. Makapal at matibay ang kanilang mga ngipin, ginawa para sa pagdaklot ng [[Pandaragit|biktima]] at pagbasag ng buto, at ang kanilang malalaking panga ay maaaring magdulot ng puwersa ng pagkagat na hanggang 108,500 hanggang 182,200 newtons (24,390 hanggang 40,960 lbf). Malamang na nagkaroon ng malaking epekto ang Megalodon sa istruktura ng [[buhay-dagat|mga komunidad ng dagat]]. Ipinapahiwatig ng talaan ng fossil na mayroon itong [[kosmopolitanong distribusyon]]. Malamang na tinarget nito ang malalaking biktima, tulad ng [[mga balyena]], [[mga pinniped|seal]] at [[mga pawikan]]. Ang mga kabataan ay naninirahan sa maligamgam na tubig sa baybayin at kumakain ng mga isda at maliliit na balyena. Hindi tulad ng great white bird, na umaatake sa biktima mula sa malambot na ilalim, malamang na ginamit ng megalodon ang malalakas nitong panga upang basagin ang dibdib at butasin ang puso at baga ng biktima nito. Ang hayop ay naharap sa kompetisyon mula sa mga [[cetacea]] na kumakain ng balyena, tulad ng ''[[Livyatan]]'' at iba pang [[macroraptorial sperm whale]] at posibleng mas maliliit na ninunong killer whale (''[[Orcinus]]''). Dahil mas gusto ng pating ang mas maiinit na tubig, pinaniniwalaang ang paglamig sa karagatan nauugnay sa pagsisimula ng [[Quaternary glaciation|panahon ng yelo]], kasabay ng pagbaba ng lebel ng dagat at pagkawala ng mga angkop na lugar para sa pag-aalaga ng mga hayop, maaaring nakaambag din sa pagbaba nito. Pagbabawas sa pagkakaiba-iba ng mga [[baleen whale]] at isang pagbabago sa kanilang distribusyon patungo sa mga rehiyong polar maaaring nakabawas sa pangunahing pinagkukunan ng pagkain ng megalodon. Ang pagkalipol ng pating ay kasabay ng isang kalakaran ng [[Deep-sea gigantism|gigantism]] sa mga baleen whale. {{stub}} [[kategorya:Pating]] q6m7o06uuzxnim8ifc3n3htjv8w8om0 2204053 2204052 2026-04-21T23:31:50Z Sharktube2000 161034 2204053 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Megalodon | fossil_range = {{longitem|[[Maagang Mioseno]]{{snd|–}}[[Maagang Plioseno]], c. {{Geological range|23|3.58|earliest=28|latest=1.8}}}} | image = Megalodon jaw, Tellus Science Museum.jpg | image_upright = 1.15 | image_caption = Modelo ng mga panga ng Megalodon sa [[Tellus Science Museum]] | image_alt = Malaking beige na modelo ng mga panga ng pating na may dalawang nakikitang hanay ng mga ngipin, na nakatayo sa isang mesa. | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Chondrichthyes]] | ordo = [[Lamniformes]] | familia = †[[Otodontidae]] | genus = †'''''Otodus''''' | species = †'''''O. megalodon''''' | binomial = ''Otodus megalodon'' | binomial_authority = ([[Louis Agassiz|Agassiz]], 1843) | synonyms = * ''Carcharodon megalodon'' * ''Carcharocles megalodon'' }} '''''Otodus megalodon''''' ({{IPAc-en|ˈ|m|ɛ|g|əl|ə|d|ɒ|n}} {{Respell|MEG|əl|ə|don}}; ibig sabihin ay "malaking ngipin"), [[Karaniwang pangalan|karaniwang kilala]] bilang '''megalodon''', ay isang [[natapos nang]] uri ng higanteng [[mackerel shark]] na nabuhay humigit-kumulang 23 hanggang 3.58 [[milyong taon na ang nakalilipas]] (Mya), mula sa mga panahong [[Maagang Miocene]] hanggang sa mga panahong [[Maagang Pliocene]]. Ang [[isdang ito noong sinaunang panahon]] ay dating pinaniniwalaang miyembro ng pamilyang [[Lamnidae]] at isang malapit na kamag-anak ng [[malaking puting pating]] (''Carcharodon carcharias''), ngunit muling inuri sa extinct na pamilya [[Otodontidae]], na [[Speciation|lumihis]] mula sa malaking puting pating noong [[maagang Kretasiko]]. Bagama't itinuturing na isa sa pinakamalaki at pinakamakapangyarihang [[mga mandaragit]] na nabuhay kailanman, ang megalodon ay kilala lamang mula sa mga pira-pirasong labi, at ang hitsura at pinakamalaking laki nito ay hindi tiyak. Nagtalo ang mga siyentipiko kung ang anyo ng katawan nito ay mas matipuno o mas pahaba kaysa sa mga modernong [[lamniform]] na pating. Pinakamataas na pagtatantya ng haba ng katawan sa pagitan ng {{convert|16.1|and|24.3|m|ft}} batay sa iba't ibang pagsusuri ay iminungkahi, kahit na ang Ang mga haba ng [[Mode (statistics)|modal]] para sa mga indibidwal sa lahat ng ontogenetic na yugto mula kabataan hanggang matatanda ay tinatantya sa {{convert|10.5|m|ft|sp=us}}. Ang kanilang mga [[ngipin]] ay makapal at matibay, ginawa para sa pagdaklot ng biktima at pagbasag ng buto, at ang kanilang malalaking panga ay maaaring gumamit ng puwersa ng pagkagat na hanggang {{convert|108,500|to|182,200|newtons|lbf|-1}}. Malamang na nagkaroon ng malaking epekto ang Megalodon sa istruktura ng [[buhay-dagat|mga komunidad ng dagat]]. Ipinapahiwatig ng talaan ng fossil na mayroon itong [[kosmopolitanong distribusyon]]. Malamang na tinarget nito ang malalaking biktima, tulad ng [[mga balyena]], [[mga pinniped|seal]] at [[mga pawikan]]. Ang mga kabataan ay naninirahan sa maligamgam na tubig sa baybayin at kumakain ng mga isda at maliliit na balyena. Hindi tulad ng great white bird, na umaatake sa biktima mula sa malambot na ilalim, malamang na ginamit ng megalodon ang malalakas nitong panga upang basagin ang dibdib at butasin ang puso at baga ng biktima nito. Ang hayop ay naharap sa kompetisyon mula sa mga [[cetacea]] na kumakain ng balyena, tulad ng ''[[Livyatan]]'' at iba pang [[macroraptorial sperm whale]] at posibleng mas maliliit na ninunong killer whale (''[[Orcinus]]''). Dahil mas gusto ng pating ang mas maiinit na tubig, pinaniniwalaang ang paglamig sa karagatan nauugnay sa pagsisimula ng [[Quaternary glaciation|panahon ng yelo]], kasabay ng pagbaba ng lebel ng dagat at pagkawala ng mga angkop na lugar para sa pag-aalaga ng mga hayop, maaaring nakaambag din sa pagbaba nito. Pagbabawas sa pagkakaiba-iba ng mga [[baleen whale]] at isang pagbabago sa kanilang distribusyon patungo sa mga rehiyong polar maaaring nakabawas sa pangunahing pinagkukunan ng pagkain ng megalodon. Ang pagkalipol ng pating ay kasabay ng isang kalakaran ng [[Deep-sea gigantism|gigantism]] sa mga baleen whale. {{stub}} [[kategorya:Pating]] 6cc2gr4ap8bwz7hfrt1wbt96o149v4h 2204054 2204053 2026-04-21T23:36:14Z Sharktube2000 161034 2204054 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Megalodon | fossil_range = {{longitem|[[Maagang Mioseno]]{{snd|–}}[[Maagang Plioseno]], c. {{Geological range|23|3.58|earliest=28|latest=1.8}}}} | image = Megalodon jaw, Tellus Science Museum.jpg | image_upright = 1.15 | image_caption = Modelo ng mga panga ng Megalodon sa [[Tellus Science Museum]] | image_alt = Malaking beige na modelo ng mga panga ng pating na may dalawang nakikitang hanay ng mga ngipin, na nakatayo sa isang mesa. | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Chondrichthyes]] | ordo = [[Lamniformes]] | familia = †[[Otodontidae]] | genus = †'''''Otodus''''' | species = †'''''O. megalodon''''' | binomial = ''Otodus megalodon'' | binomial_authority = ([[Louis Agassiz|Agassiz]], 1843) | synonyms = * ''Carcharodon megalodon'' * ''Carcharocles megalodon'' }} '''''Otodus megalodon''''' ({{IPAc-en|ˈ|m|ɛ|g|əl|ə|d|ɒ|n}} {{Respell|MEG|əl|ə|don}}; ibig sabihin ay "malaking ngipin"), [[Karaniwang pangalan|karaniwang kilala]] bilang '''megalodon''', ay isang [[natapos nang]] uri ng higanteng [[mackerel shark]] na nabuhay humigit-kumulang 23 hanggang 3.58 [[milyong taon na ang nakalilipas]] (Mya), mula sa mga panahong [[Mioseno|Maagang Mioseno]] hanggang sa mga panahong [[Plioseno|Maagang Pliocene]]. Ang [[isdang ito noong sinaunang panahon]] ay dating pinaniniwalaang miyembro ng pamilyang [[Lamnidae]] at isang malapit na kamag-anak ng [[malaking puting pating]] (''Carcharodon carcharias''), ngunit muling inuri sa extinct na pamilya [[Otodontidae]], na [[Speciation|lumihis]] mula sa malaking puting pating noong [[Kretasiko|maagang Kretasiko]]. Bagama't itinuturing na isa sa pinakamalaki at pinakamakapangyarihang [[Pandaragit|mga mandaragit]] na nabuhay kailanman, ang megalodon ay kilala lamang mula sa mga pira-pirasong labi, at ang hitsura at pinakamalaking laki nito ay hindi tiyak. Nagtalo ang mga siyentipiko kung ang anyo ng katawan nito ay mas matipuno o mas pahaba kaysa sa mga modernong [[lamniform]] na pating. Pinakamataas na pagtatantya ng haba ng katawan sa pagitan ng {{convert|16.1|and|24.3|m|ft}} batay sa iba't ibang pagsusuri ay iminungkahi, kahit na ang Ang mga haba ng [[Mode (statistics)|modal]] para sa mga indibidwal sa lahat ng ontogenetic na yugto mula kabataan hanggang matatanda ay tinatantya sa {{convert|10.5|m|ft|sp=us}}. Ang kanilang mga [[ngipin]] ay makapal at matibay, ginawa para sa pagdaklot ng biktima at pagbasag ng buto, at ang kanilang malalaking panga ay maaaring gumamit ng puwersa ng pagkagat na hanggang {{convert|108,500|to|182,200|newtons|lbf|-1}}. Malamang na nagkaroon ng malaking epekto ang Megalodon sa istruktura ng [[buhay-dagat|mga komunidad ng dagat]]. Ipinapahiwatig ng talaan ng fossil na mayroon itong [[kosmopolitanong distribusyon]]. Malamang na tinarget nito ang malalaking biktima, tulad ng [[Balyena|mga balyena]], [[Karnerong-dagat|seal]] at [[Pawikan|mga pawikan]]. Ang mga kabataan ay naninirahan sa maligamgam na tubig sa baybayin at kumakain ng mga isda at maliliit na balyena. Hindi tulad ng great white bird, na umaatake sa biktima mula sa malambot na ilalim, malamang na ginamit ng megalodon ang malalakas nitong panga upang basagin ang dibdib at butasin ang puso at baga ng biktima nito. Ang hayop ay naharap sa kompetisyon mula sa mga [[Cetacea|cetacean]] na kumakain ng balyena, tulad ng ''[[Livyatan]]'' at iba pang [[macroraptorial sperm whale]]. Dahil mas gusto ng pating ang mas maiinit na tubig, pinaniniwalaang ang paglamig sa karagatan nauugnay sa pagsisimula ng [[Quaternary glaciation|panahon ng yelo]], kasabay ng pagbaba ng lebel ng dagat at pagkawala ng mga angkop na lugar para sa pag-aalaga ng mga hayop, maaaring nakaambag din sa pagbaba nito. Pagbabawas sa pagkakaiba-iba ng mga [[baleen whale]] at isang pagbabago sa kanilang distribusyon patungo sa mga rehiyong polar maaaring nakabawas sa pangunahing pinagkukunan ng pagkain ng megalodon. Ang pagkalipol ng pating ay kasabay ng isang kalakaran ng [[Deep-sea gigantism|gigantism]] sa mga baleen whale. {{stub}} [[kategorya:Pating]] kz52y86b6p5mosnmafpaue6dl7gp666 2204055 2204054 2026-04-21T23:37:22Z Sharktube2000 161034 2204055 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Megalodon | fossil_range = {{longitem|[[Maagang Mioseno]]{{snd|–}}[[Maagang Plioseno]], c. {{Geological range|23|3.58|earliest=28|latest=1.8}}}} | image = Megalodon jaw, Tellus Science Museum.jpg | image_upright = 1.15 | image_caption = Modelo ng mga panga ng Megalodon sa [[Tellus Science Museum]] | image_alt = Malaking beige na modelo ng mga panga ng pating na may dalawang nakikitang hanay ng mga ngipin, na nakatayo sa isang mesa. | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Chondrichthyes]] | ordo = [[Lamniformes]] | familia = †[[Otodontidae]] | genus = †'''''Otodus''''' | species = †'''''O. megalodon''''' | binomial = ''Otodus megalodon'' | binomial_authority = ([[Louis Agassiz|Agassiz]], 1843) | synonyms = * ''Carcharodon megalodon'' * ''Carcharocles megalodon'' }} '''''Otodus megalodon''''' ({{IPAc-en|ˈ|m|ɛ|g|əl|ə|d|ɒ|n}} {{Respell|MEG|əl|ə|don}}; ibig sabihin ay "malaking ngipin"), [[Karaniwang pangalan|karaniwang kilala]] bilang '''megalodon''', ay isang [[natapos nang]] uri ng higanteng [[mackerel shark]] na nabuhay humigit-kumulang 23 hanggang 3.58 [[milyong taon na ang nakalilipas]] (Mya), mula sa mga panahong [[Mioseno|Maagang Mioseno]] hanggang sa mga panahong [[Plioseno|Maagang Plioseno]]. Ang [[isdang ito noong sinaunang panahon]] ay dating pinaniniwalaang miyembro ng pamilyang [[Lamnidae]] at isang malapit na kamag-anak ng [[malaking puting pating]] (''Carcharodon carcharias''), ngunit muling inuri sa extinct na pamilya [[Otodontidae]], na [[Speciation|lumihis]] mula sa malaking puting pating noong [[Kretasiko|maagang Kretasiko]]. Bagama't itinuturing na isa sa pinakamalaki at pinakamakapangyarihang [[Pandaragit|mga mandaragit]] na nabuhay kailanman, ang megalodon ay kilala lamang mula sa mga pira-pirasong labi, at ang hitsura at pinakamalaking laki nito ay hindi tiyak. Nagtalo ang mga siyentipiko kung ang anyo ng katawan nito ay mas matipuno o mas pahaba kaysa sa mga modernong [[lamniform]] na pating. Pinakamataas na pagtatantya ng haba ng katawan sa pagitan ng {{convert|16.1|and|24.3|m|ft}} batay sa iba't ibang pagsusuri ay iminungkahi, kahit na ang Ang mga haba ng [[Mode (statistics)|modal]] para sa mga indibidwal sa lahat ng ontogenetic na yugto mula kabataan hanggang matatanda ay tinatantya sa {{convert|10.5|m|ft|sp=us}}. Ang kanilang mga [[ngipin]] ay makapal at matibay, ginawa para sa pagdaklot ng biktima at pagbasag ng buto, at ang kanilang malalaking panga ay maaaring gumamit ng puwersa ng pagkagat na hanggang {{convert|108,500|to|182,200|newtons|lbf|-1}}. Malamang na nagkaroon ng malaking epekto ang Megalodon sa istruktura ng [[buhay-dagat|mga komunidad ng dagat]]. Ipinapahiwatig ng talaan ng fossil na mayroon itong [[kosmopolitanong distribusyon]]. Malamang na tinarget nito ang malalaking biktima, tulad ng [[Balyena|mga balyena]], [[Karnerong-dagat|seal]] at [[Pawikan|mga pawikan]]. Ang mga kabataan ay naninirahan sa maligamgam na tubig sa baybayin at kumakain ng mga isda at maliliit na balyena. Hindi tulad ng great white bird, na umaatake sa biktima mula sa malambot na ilalim, malamang na ginamit ng megalodon ang malalakas nitong panga upang basagin ang dibdib at butasin ang puso at baga ng biktima nito. Ang hayop ay naharap sa kompetisyon mula sa mga [[Cetacea|cetacean]] na kumakain ng balyena, tulad ng ''[[Livyatan]]'' at iba pang [[macroraptorial sperm whale]]. Dahil mas gusto ng pating ang mas maiinit na tubig, pinaniniwalaang ang paglamig sa karagatan nauugnay sa pagsisimula ng [[Quaternary glaciation|panahon ng yelo]], kasabay ng pagbaba ng lebel ng dagat at pagkawala ng mga angkop na lugar para sa pag-aalaga ng mga hayop, maaaring nakaambag din sa pagbaba nito. Pagbabawas sa pagkakaiba-iba ng mga [[baleen whale]] at isang pagbabago sa kanilang distribusyon patungo sa mga rehiyong polar maaaring nakabawas sa pangunahing pinagkukunan ng pagkain ng megalodon. Ang pagkalipol ng pating ay kasabay ng isang kalakaran ng [[Deep-sea gigantism|gigantism]] sa mga baleen whale. {{stub}} [[kategorya:Pating]] f449hj6ifz2j371u32chm91143zmgfj 15 280863 2203994 2203636 2026-04-21T12:19:48Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2203994 wikitext text/x-wiki == Wala pang artikulo sa wikang Tagalog == '''Ang sumusunod ay talaan ng mga mamamayan ng Pilipinas na mayroon nang artikulo sa ibang bersiyon ng Wikipedia ngunit hindi pa nagagawan ng artikulo sa Tagalog Wikipedia:''' {{Wikidata list|sparql= SELECT DISTINCT ?item ?article_en ?linkcount WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5. ?item wdt:P27 wd:Q928. ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . ?article_en schema:about ?item . ?article_en schema:inLanguage "en" . ?article_en schema:isPartOf <https://en.wikipedia.org/> FILTER (?linkcount >= 1) . # only include items with 1 or more sitelinks FILTER NOT EXISTS { ?article schema:about ?item . ?article schema:inLanguage "tl" . ?article schema:isPartOf <https://tl.wikipedia.org/> } } GROUP BY ?item ?linkcount ?article_en ORDER BY DESC(?linkcount) LIMIT 100 |columns=P18,label:Article,P106,P793,P800,P39,?article_en |section= |min_section= |sort=?linkcount |links=red |thumb=128 |autolist= |references=all }} {| class='wikitable sortable' ! larawan ! Article ! hanapbuhay ! significant event ! magnum opus ! nahawakang pwesto ! ?article_en |- | [[Talaksan:Alodia Gosiengfiao 2013-07-04 (2) a.jpg|center|128px]] | [[Alodia Gosiengfiao]] | [[modelo]]<br/>[[cosplayer]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Alodia_Gosiengfiao |- | [[Talaksan:Janine Tugonon, Miss Universe Philippines 2012.jpg|center|128px]] | [[Janine Tugonon]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Janine_Tugonon |- | [[Talaksan:Lav Diaz at 81st Venice International Film Festival.jpg|center|128px]] | [[Lav Diaz]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[editor ng pelikula]]<br/>[[prodyuser ng pelikula]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[artista]]<br/>[[direktor]]<ref name="ref_9dcd9960024412bee88cb9de0f5ddf9229d4c663ed2ba8b4910cc05c78097c3a">https://cs.isabart.org/person/122314</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[musiko]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Lav_Diaz |- | [[Talaksan:Paul Mulders.jpg|center|128px]] | [[Paul Mulders]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Mulders |- | [[Talaksan:1960 Neile Adams.jpg|center|128px]] | [[Neile Adams]] | [[artista]]<br/>[[mang-aawit]]<br/>[[artista sa telebisyon]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[artista sa teatro]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Neile_Adams |- | [[Talaksan:Angel Guirado azkals 2011.jpg|center|128px]] | [[Ángel Guirado]] | [[futbolista]]<ref name="ref_29e115b4d8673aa55ed93f170246260cdb6ce2dbf55e09a234ed0993291e067f">''[[:d:Q5715639|BDFutbol]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%81ngel_Guirado |- | | [[Junrey Balawing]] | | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Junrey_Balawing |- | [[Talaksan:James Younghusband Oct 2013.jpg|center|128px]] | [[James Younghusband]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/James_Younghusband |- | [[Talaksan:Chris Greatwich.JPG|center|128px]] | [[Chris Greatwich]] | [[futbolista]]<br/>[[association football manager]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Chris_Greatwich |- | [[Talaksan:Adolfo Tito Yllana, September 2021 (GPOABF 0882) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Adolfo Tito Yllana]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[titular archbishop]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Papua New Guinea]]<br/>[[Apostolic Nuncio to the Solomon Islands]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Pakistan]]<br/>[[Apostolic Nuncio to the Democratic Republic of the Congo]]<br/>[[apostolic nuncio to Israel]]<br/>[[Apostolic Delegate to Jerusalem and Palestine]]<br/>[[apostolic nuncio to Cyprus]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Australia]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Adolfo_Tito_Yllana |- | [[Talaksan:Donnie Nietes.png|center|128px]] | [[Donnie Nietes]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Donnie_Nietes |- | | [[Dioscoro S. Rabor]] | [[soologo]]<ref name="ref_c5b160c8d062942dc63fae4cd18b5000d2e4309511b37a3761c11480d808103a">''[[:d:Q56114183|In Memoriam: Dioscoro S. Rabor, 1911-1996]]''</ref><br/>[[scientific collector]]<ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Dioscoro_S._Rabor |- | [[Talaksan:Rachel Grant headshot.jpg|center|128px]] | [[Rachel Grant]] | [[artista]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref><br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[scuba diver]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Rachel_Grant |- | [[Talaksan:Andray Blatche.jpg|center|128px]] | [[Andray Blatche]] | [[basketbolista]]<ref name="ref_b316776bfd4d19b22b05d403d20bf7aa69dcd18a806d586c89f9100926aeab05">''[[:d:Q7300810|RealGM]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Andray_Blatche |- | | [[Oscar Cruz]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Oscar_Cruz |- | [[Talaksan:Angelo Reyes.jpg|center|128px]] | [[Angelo Reyes]] | [[politiko]]<br/>[[military personnel]] | | | [[Kalihim ng Tanggulang Pambansa]]<br/>[[Kalihim ng Kapaligiran at Likas na Yaman]]<br/>[[Kalihim ng Enerhiya]]<br/>[[Kalihim ng Interyor at Pamahalaang Lokal]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Angelo_Reyes |- | [[Talaksan:Archbishop Angel Lagdameo.jpg|center|128px]] | [[Angel Lagdameo]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[archbishop of Jaro]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Angel_Lagdameo |- | [[Talaksan:JfAniceto0456Pacianofvf 06.JPG|center|128px]] | [[Paciano Aniceto]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Catholic archbishop]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Paciano_Aniceto |- | [[Talaksan:Cardinal Ricardo Vidal.jpg|center|128px]] | [[Ricardo Tito Jamin Vidal]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[titular bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Ricardo_Vidal |- | [[Talaksan:Orlando Quevedo 2016.jpg|center|128px]] | [[Orlando Beltran Quevedo]] | [[manunulat]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Orlando_Quevedo |- | | [[Angelito Lampon]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[vicar apostolic]]<br/>[[apostolic administrator]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Angelito_Lampon |- | [[Talaksan:Romulo Valles Balangiga bell turnover (cropped).jpg|center|128px]] | [[Romulo Valles]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Romulo_Valles |- | | [[Antonio Ledesma]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<br/>[[teologo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[coadjutor bishop]]<br/>[[bishop prelate]]<br/>[[apostolic administrator]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Antonio_Ledesma |- | [[Talaksan:JfTobias0431Bishopfvf 02.JPG|center|128px]] | [[Antonio Realubin Tobias]] | [[teologo]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Antonio_Tobias |- | [[Talaksan:Albert del Rosario.jpg|center|128px]] | [[Albert del Rosario]] | [[diplomata]]<br/>[[politiko]]<br/>[[negosyante]] | | | [[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<br/>[[ambassador of the Philippines to the United States]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Albert_del_Rosario |- | [[Talaksan:Arnel Pineda by Phey Palma.jpg|center|128px]] | [[Arnel Pineda]] | [[mang-aawit]]<br/>[[manunulat ng awitin]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Arnel_Pineda |- | [[Talaksan:Chadhugo (300dpi).jpg|center|128px]] | [[Chad Hugo]] | [[record producer]]<br/>[[piyanista]]<br/>[[manunulat ng awitin]]<br/>[[gitarista]]<br/>[[saxophonist]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Chad_Hugo |- | [[Talaksan:Bishop.Arturo.Bastes.jpg|center|128px]] | [[Arturo M. Bastes]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[coadjutor bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Arturo_Bastes |- | [[Talaksan:Ernie Chan at Super-Con 2009.JPG|center|128px]] | [[Ernie Chan]] | [[comics artist]]<br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[ilustrador]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[graphic artist]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[disenyador]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[alagad ng sining biswal]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Ernie_Chan |- | [[Talaksan:Venus Raj.jpg|center|128px]] | [[Venus Raj]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Venus_Raj |- | [[Talaksan:Brian Yuzna (2007 crop).jpg|center|128px]] | [[Brian Yuzna]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[prodyuser ng pelikula]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[artista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Brian_Yuzna |- | | [[Leonardo Legaspi]] | [[propesor ng unibersidad]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Roman Catholic Archbishop of Caceres]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Leonardo_Legaspi |- | [[Talaksan:Brillante Mendoza at the 69th Venice International Film Festival, September 2012.jpg|center|128px]] | [[Brillante Mendoza]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[cinematographer]]<ref name="ref_833b0ecf39cfd9c634b88c55346640b8ff53e5ec78e177b604b7a78346be027c">http://asianwiki.com/Brillante_Mendoza</ref><br/>[[screenwriter]]<ref name="ref_89d32ec69eda3ae30901972a23ca4c45d7f2c401e64244cc1c33b72d8976e7fa">https://lilokpelikula.wordpress.com/2009/10/21/lola-brillante-mendoza-2009/</ref><ref name="ref_df976a5955ea21883692f260e6765daa529da60de09340ac0bd712c56bd8c1ba">http://www.timeout.com/london/film/captive-2012</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<ref name="ref_b2d7a45e5d3180f042276aa6e9408760514212ca319bc04a9eaae19b89f7c331">http://www.nytimes.com/movies/movie/457936/Kinatay/details</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><br/>[[production designer]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Brillante_Mendoza |- | [[Talaksan:Pancho Villa BNF.jpeg|center|128px]] | [[Pancho Villa (Q918853)|Pancho Villa]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Pancho_Villa_(boxer) |- | [[Talaksan:Bishop Broderick Pabillo at the Manila Cathedral 2023-10-29.jpg|center|128px]] | [[Broderick Soncuaco Pabillo]] | [[teologo]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Broderick_Pabillo |- | [[Talaksan:Simeon Toribio.jpg|center|128px]] | [[Simeón Toribio]] | [[politiko]]<br/>[[atleta]] | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Simeon_Toribio |- | [[Talaksan:Julio Rosales.jpg|center|128px]] | [[Julio Rosales]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Julio_Rosales |- | [[Talaksan:Jerry Lucena.jpg|center|128px]] | [[Jerry Lucena]] | [[futbolista]]<br/>[[association football manager]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Jerry_Lucena |- | | [[David William Valencia Antonio]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]] | https://en.wikipedia.org/wiki/David_William_Antonio |- | | [[Miguel White]] | [[atleta]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Miguel_White |- | [[Talaksan:Fernando Capalla.jpg|center|128px]] | [[Fernando Capalla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[coadjutor archbishop]]<br/>[[territorial prelate]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Fernando_Capalla |- | [[Talaksan:Rolando Santos CM.jpg|center|128px]] | [[Rolando Crisostomo Santos]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Rolando_Santos |- | [[Talaksan:Archbishop Gilbert Garcera 2024-06-29.jpg|center|128px]] | [[Gilbert Garcera]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Archbishop of Lipa]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Gilbert_Garcera |- | | [[Meiling Melançon]] | [[artista]]<br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Mei_Melan%C3%A7on |- | [[Talaksan:Archbishop John F. Du.png|center|128px]] | [[John F. Du]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/John_F._Du |- | [[Talaksan:Bishop Jose Romeo O. Lazo (2).jpg|center|128px]] | [[Jose Romeo Lazo]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Bishop of San Jose de Antique]]<br/>[[archbishop of Jaro]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Jose_Romeo_Lazo |- | | [[Jose S. Palma]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Bishop of Calbayog]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_S._Palma |- | | [[Mark Javier]] | [[archer]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Mark_Javier |- | [[Talaksan:D LIM.jpg|center|128px]] | [[Danilo Lim]] | [[politiko]]<br/>[[military personnel]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Danilo_Lim |- | | [[Osvaldo Padilla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[apostolic nuncio to Panama]]<br/>[[apostolic nuncio to Sri Lanka]]<br/>[[apostolic nuncio to Nigeria]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Costa Rica]]<br/>[[apostolic nuncio to South Korea]]<br/>[[apostolic nuncio to Mongolia]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Osvaldo_Padilla |- | [[Talaksan:Pablo Virgilio David in 2014 (Retouched).jpg|center|128px]] | [[Pablo Virgilio Siongco David]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]<br/>[[cardinal priest]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Pablo_Virgilio_David |- | | [[Rodolfo Tan Cardoso]] | [[ahedresista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Rodolfo_Tan_Cardoso |- | | [[Leopoldo Serantes]] | [[boksingero]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Leopoldo_Serantes |- | [[Talaksan:Archbishop Ramon Argüelles.jpg|center|128px]] | [[Ramon Arguelles]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Archbishop of Lipa]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Ramon_Arguelles |- | [[Talaksan:Bishop Reynaldo G. Evangelista.jpg|center|128px]] | [[Reynaldo Evangelista]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[bishop of Imus]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Reynaldo_Evangelista |- | [[Talaksan:Dr Honoria Acosta-Sison.jpg|center|128px]] | [[Honoria Acosta-Sison]] | [[gynecologist]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[propesor ng unibersidad]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[obstetrician]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Honoria_Acosta-Sison |- | | [[Sergio Utleg]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Sergio_Utleg |- | [[Talaksan:Teófilo Yldefonso 1928.jpg|center|128px]] | [[Teófilo Yldefonso]] | [[manlalangoy]]<br/>[[military personnel]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Te%C3%B3filo_Yldefonso |- | | [[Gabriel Reyes]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[Arsobispo ng Maynila]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[bishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Gabriel_Reyes |- | | [[Wenceslao Selga Padilla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[apostolic prefect]]<br/>[[superior]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Wenceslao_Padilla |- | [[Talaksan:Melissa de la Cruz at LA Time Festival of Books 2013-cropped.jpg|center|128px]] | [[Melissa de la Cruz]] | [[manunulat]]<br/>[[children's writer]]<br/>[[nobelista]] | | [[Blue Bloods]] | | https://en.wikipedia.org/wiki/Melissa_de_la_Cruz |- | [[Talaksan:Shamcey Supsup on September 18, 2011.jpg|center|128px]] | [[Shamcey Supsup]] | [[modelo]]<br/>[[arkitekto]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Shamcey_Supsup-Lee |- | [[Talaksan:Anthony Villanueva 2017 stamp of the Philippines.jpg|center|128px]] | [[Anthony Villanueva]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref><br/>[[artista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Anthony_Villanueva |- | | [[Roel Velasco]] | [[boksingero]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Roel_Velasco |- | [[Talaksan:2013 AVN Awards - Mimi Miyagi (8396773441) (crop).jpg|center|128px]] | [[Mimi Miyagi]] | [[artistang pornograpiko]]<br/>[[modelo]]<br/>[[erotic photography model]]<br/>[[politiko]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Mimi_Miyagi |- | | [[José Villanueva]] | [[boksingero]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Jos%C3%A9_Villanueva_(boxer) |- | | [[Isnilon Hapilon]] | [[militant]]<ref name="ref_3a050fe4a1b5cdc123941a4d809de3e4cbdf86aca7a47d00e70fc73396c7692f">http://www.reuters.com/article/us-philippines-militants-idUSBRE93F09K20130416</ref><br/>[[military personnel]] | | | [[Emir]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Isnilon_Hapilon |- | | [[Satoshi Otomo]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Satoshi_%C5%8Ctomo |- | [[Talaksan:Van Partible by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] | [[Van Partible]] | [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[direktor sa telebisyon]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Van_Partible |- | [[Talaksan:Satine Phoenix Porn Star Karaoke 2007-05-01 1.jpg|center|128px]] | [[Satine Phoenix]] | [[artista]]<br/>[[artistang pornograpiko]]<br/>[[pintor]]<br/>[[modelo]]<br/>[[online streamer]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Satine_Phoenix |- | | [[Rosalina Abejo]] | [[Konduktor ng musika|konduktor]]<br/>[[kompositor]]<ref name="ref_115bb190520bffe7d3b11a69f9df49b7ce90dc74fcae0be2a25876d6fbd480ac">http://www.musicsack.com/personfmt_itempk.cfm?itempk=7</ref><ref name="ref_78ef1b4c4bfd98c1b57835278aa68bfb7a82f895c16dd08902a7241396b8dd66">http://philippinemusicregistry.com.ph/main/artist/view/8</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Rosalina_Abejo |- | [[Talaksan:Carli de Murga 20191101 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Carlie de Murga]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Carli_de_Murga |- | [[Talaksan:Philippines Foreign Secretary Yasay Addresses Reporters at a News Conference (28502880421) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Perfecto R. Yasay, Jr.]] | [[negosyante]]<br/>[[abogado]]<ref name="ref_5d9f0275a9a10a2540c3b54d54876fcc3ca330edb427fb3d32e3b7d6b2c4ce30">https://cairope.dfa.gov.ph/site-administrator/embassy-news/150-perfecto-r-yasay-jr-secretary-of-foreign-affairs</ref><br/>[[politiko]] | | | [[chairperson]]<ref name="ref_a95020c6c926990cc42cba9158f1ffa3651c92e7a72951390e120a8a21ca0969">https://news.mb.com.ph/2020/06/12/former-dfa-sec-yasay-dies-73/</ref><br/>[[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<ref name="ref_7911ff1da716d452199d6d0b838df2f94f6168b660ff4836baf6ac4a4d662d24">https://newsinfo.inquirer.net/878680/ca-rejects-appointment-of-yasay</ref> | https://en.wikipedia.org/wiki/Perfecto_Yasay_Jr. |- | [[Talaksan:Ronnie del Carmen.jpg|center|128px]] | [[Ronnie del Carmen]] | [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[ilustrador]]<br/>[[comics artist]]<br/>[[artista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Ronnie_del_Carmen |- | [[Talaksan:Álvaro Silva 20191101 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Álvaro Silva]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%81lvaro_Silva_(footballer) |- | [[Talaksan:Kevin Ray Mendoza 20120329.jpg|center|128px]] | [[Kevin Ray Mendoza Hansen]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Kevin_Ray_Mendoza |- | | [[Natividad Almeda López]] | [[abogado]]<br/>[[hukom]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Natividad_Almeda-L%C3%B3pez |- | [[Talaksan:Geena Rocero for Chromat.jpg|center|128px]] | [[Geena Rocero]] | [[modelo]]<br/>[[LGBTQ rights activist]]<br/>[[Playmate]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Geena_Rocero |- | [[Talaksan:Vicky Tauli-Corpuz in Kuala-Lumpur.jpg|center|128px]] | [[Victoria Tauli-Corpuz]] | [[indigenous rights activist]] | | | [[United Nations Special Rapporteur]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Victoria_Tauli-Corpuz |- | [[Talaksan:Daisuke Sato.jpg|center|128px]] | [[Daisuke Sato]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Daisuke_Sato_(footballer) |- | [[Talaksan:Cleveland Cavaliers vs. Brooklyn Nets (47112577701).jpg|center|128px]] | [[Jordan Clarkson]] | [[basketbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Jordan_Clarkson |- | [[Talaksan:Bienvenido Marañón CER 3-0 DAV post-match interview May 23, 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Bienvenido Marañón Morejón]] | [[futbolista]]<ref name="ref_29e115b4d8673aa55ed93f170246260cdb6ce2dbf55e09a234ed0993291e067f">''[[:d:Q5715639|BDFutbol]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Bienvenido_Mara%C3%B1%C3%B3n |- | | [[Oscar Jaime Llaneta Florencio]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Oscar_Jaime_Florencio |- | [[Talaksan:Rep. Geraldine Roman (19th Congress).jpg|center|128px]] | [[Geraldine Roman]] | [[mamamahayag]]<br/>[[estadista]]<br/>[[politiko]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref> | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Geraldine_Roman |- | [[Talaksan:Kylie Verzosa 2022 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kylie Verzosa]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[artista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Kylie_Verzosa |- | | [[Tabinas Jefferson]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Jefferson_Tabinas |- | [[Talaksan:Eumir felix marcial KL 2017.jpg|center|128px]] | [[Eumir Marcial]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Eumir_Marcial |- | [[Talaksan:Manny Jacinto at the 2018 Comic-Con International (42913094245) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Manny Jacinto]] | [[artista sa telebisyon]]<br/>[[mananayaw]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Manny_Jacinto |- | [[Talaksan:New Clark City Visit of Kayla Sanchez (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kayla Sanchez]] | [[manlalangoy]]<ref name="ref_71088fd3015a897b4edb05c490dbd362f030de19fdf8997617b2579e42df444f">''[[:d:Q23439984|swimrankings.net]]''</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Kayla_Sanchez |- | [[Talaksan:Karen Ibasco in MisOr (2018).jpg|center|128px]] | [[Karen Ibasco]] | [[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[pisiko]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Karen_Ibasco |- | [[Talaksan:Sarina Bolden.png|center|128px]] | [[Sarina Bolden]] | [[futbolista]]<ref name="ref_a4daea7bcee446c1cbd0b6a142d0b95aeef218a10a1d147d8d274272a911d962">https://www.chicagotribune.com/sports/soccer/ct-world-cup-sarina-bolden-philippines-20230725-kihxntol2zb3nhmqhvhlgmqqci-story.html</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Sarina_Bolden |- | [[Talaksan:Margielyn Didal (cropped).jpg|center|128px]] | [[Margielyn Didal]] | [[skateboarder]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Margielyn_Didal |- | | [[Rex Andrew Clement Alarcon]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Catholic deacon]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Caceres]] | https://en.wikipedia.org/wiki/Rex_Andrew_Alarcon |- | [[Talaksan:Louise Mabulo UN Young Champion of the Earth Award Ceremony Speech 3 (50750541351).jpg|center|128px]] | [[Louise Emmanuelle Mabulo]] | [[cook]]<br/>[[environmentalist]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[magsasaka]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[entrepreneur]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Louise_Mabulo |- | [[Talaksan:MitskiAPE180824 (13 of 116) (53941099308) (cropped 2).jpg|center|128px]] | [[Beabadoobee]] | [[mang-aawit-manunulat]]<ref name="ref_7f185c0ce88ceaf3e120d7aa46e91399685a365ee5391ffd639c3a94965f31df">https://www.theguardian.com/music/2024/nov/13/beabadoobee-review-02-academy-glasgow</ref><ref name="ref_bafb9b83290b96566f3ea036dee83e3d41462a1b08fd9520933aec511b33c32c">https://www.nme.com/news/music/beabadoobee-brits-interview-sabrina-carpenter-embracing-imperfection-3843092</ref> | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Beabadoobee |- | | [[Marinel Sumook Ubaldo]] | [[climate activist]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Marinel_Sumook_Ubaldo |- | | [[Bjørn Martin Kristensen]] | [[futbolista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Bj%C3%B8rn_Martin_Kristensen |- | [[Talaksan:Bianca Bustamante 2024.jpg|center|128px]] | [[Bianca Bustamante]] | [[racing driver]]<br/>[[racecar driver]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Bianca_Bustamante |- | [[Talaksan:Sophia Katseye.jpg|center|128px]] | [[Sophia Laforteza]] | [[mang-aawit]]<br/>[[artista]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Sophia_Laforteza |- | [[Talaksan:PIA Leyte - Aira Villegas interview (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aira Villegas]] | [[boksingero]] | | | | https://en.wikipedia.org/wiki/Aira_Villegas |} {{Wikidata list end}} 3wqu7g17aog18dfvxg1muejzpwwwydz 0 281585 2204148 2201415 2026-04-22T08:29:25Z Michi 77498 2204148 wikitext text/x-wiki {{Infobox Chinese-language singer and actor | name = Dylan Wang | gender = male | image =Dylan Wang.jpg | image_size =220px | landscape = | alt = | caption = | background = actor_or_actress | chinesename = | tradchinesename = 王鶴棣 | simpchinesename = 王鹤棣 | pinyinchinesename = Wáng Hè Dì | bopomofochinesename = ㄨㄤˊ ㄏㄜˋ ㄉㄧˋ | jyutpingchinesename = Wong4 Hok6 Dai6 | yalechinesename = | pojchinesename = Ông Ho̍k Dei | vietnamesename = | birth_name = 王鹤棣 (''Wáng Hè Dì'') | othername = | ethnicity = [[Han Chinese|Han]] | origin = | birth_date = {{birth date and age|1998|12|20}} <ref>↑ http://www.ijq.tv/mingxing/15107178944880.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200923153428/https://www.ijq.tv/mingxing/15107178944880.html |date=2020-09-23 }}</ref> | birth_place = {{flagicon|CHN}} [[Leshan]], [[Sichuan]], [[Tsina]] | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | residence = | education = | alma mater = | nationality = [[Chinese people|Tsino]] | occupation = [[actor|aktor]] | years_active = | agent = | genre = | instrument = | voicetype = | label = | agentcompany = | yearsactive = | associatedact = | spouse = | partner = | children = | parents = | siblings = | relatives = | ancestry = | influences = | influenced = | website = | alias = | signature = | signature_size = | signature_alt = | currentmembers = | pastmembers = | hongkongfilmwards = | goldenbauhiniaawards = | hkfcsawards = | asianfilmawards = | goldenhorseawards = | huabiaoawards = | goldenroosterawards = | hundredflowersawards = | goldeneagleawards = | flyingapsarasawards = | rthktop10goldsongsawards= | goldenmelodyawards = | mtvasiaawards = | ntsawards = | chinamusicawards = | goldenbellawards = | tvbanniversaryawards = | magnoliaawards = | asiantvawards = | rainbowawards = | awards = }} Si '''Wang He Di''' ({{zh|c=王鹤棣|p=Wáng Hè Dì}}; ipinanganak noong Disyembre 20, 1998, sa Sichuan, Tsina), na mas kilala bilang '''Dylan Wang''', ay isang aktor at mang-aawit mula sa Tsina. Nakilala siya sa kanyang debut na papel bilang Daoming Si sa ''[[Meteor Garden]]'' (2018), at nakamit ang mas malawak na kasikatan sa kanyang pagganap bilang Dongfang Qingcang sa ''[[Love Between Fairy and Devil]]'' (2022). Kilala rin siya sa mga pangunahing papel sa ''Guardians of the Dafeng'' (2024) at iba pang matagumpay na drama sa telebisyong Tsino.<ref>{{Cite news |last=Yip |first=Wai Yee |date=2017-11-10 |title=Meet the new F4 and Shancai in the 2018 Meteor Garden TV reboot |language=en |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/meet-the-new-shancai-and-f4-in-the-2018-meteor-garden-tv-reboot |access-date=2024-10-16 |issn=0585-3923 |archive-date=2018-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626082731/https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/meet-the-new-shancai-and-f4-in-the-2018-meteor-garden-tv-reboot |url-status=dead }}</ref> == Karera == Sinimulan ni Wang ang kanyang karera matapos manalo sa talent competition na ''Super Idol'' (2017), kasunod ng maagang pagkilala sa ''Sichuan Campus Celebrity Gala'' (2016). Agad siyang sumikat sa kanyang debut lead role sa ''Meteor Garden'' (2018), isang remake ng klasikong Taiwanese drama.<ref>{{Cite web |title=Meteor Garden's Dylan Wang grateful for support of Filipino fans |url=https://www.pep.ph/news/local/144765/meteor-garden-dylan-wang-dao-ming-si-philippines-filipino-fans-a721-20190726 |access-date=2026-04-22 |website=PEP.ph |language=en}}</ref> Sa sumunod na mga taon, lumabas siya sa ''Ever Night 2'' (2020),<ref>{{Cite web |last=Tagabucba |first=Marbbie |title=Dylan Wang wished to be a flight attendant; now he is flying high as an asian star. |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2019/07/24/1937225/dylan-wang-wished-be-flight-attendant-now-he-flying-high-asian-star |access-date=2026-04-22 |website=Philstar.com}}</ref> ''The Rational Life'' (2021), ''Unchained Love'' (2022), ''Never Give Up'' (2023), at ''Only for Love'' (2023), na nagpatibay sa kanyang posisyon bilang isa sa mga pangunahing aktor sa modern at historical romance drama sa Tsina.<ref>{{Cite web |last=Su |first=Isabelle |date=2023-01-24 |title=Dylan Wang: Rise of China’s Newest Drama Star - RADII |url=https://radii.co/article/dylan-wang |access-date=2026-04-22 |website=radii.co |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Xing |first=Wen |date=2024-03-19 |title=Hoops & dreams |url=https://www.chinadaily.com.cn/a/202403/19/WS65f8b711a31082fc043bd4b6.html |access-date=2026-04-22 |website=China Daily}}</ref> Noong 2024, pinagbidahan niya ang ''Guardians of the Dafeng'', isang costume detective comedy na naging komersyal na tagumpay.<ref name=":0" /> Sa pelikula, lumabas siya sa ''I Dreamed a Dream'' (2025) at ''Per Aspera Ad Astra'' (2026).<ref>{{Cite web |last=CGTN |title=Chinese cinema enters new era: The rise of 'Film Plus' |url=https://news.cgtn.com/news/2026-02-21/Chinese-cinema-enters-new-era-The-rise-of-Film-Plus--1KWk5LuxA1W/p.html |access-date=2026-04-22 |website=news.cgtn.com |language=en}}</ref> Aktibo rin siya sa telebisyon at variety shows, kabilang ang ''The Inn 2'' (2018), ''The Irresistible'' (2020), ''Hello, Saturday'' (mula 2022), ''Wonderland 2'' (2022–2023), ''Wander Together'' (2025–2026), at ''The Inn 2026''.<ref>{{Cite web |title=The Inn |url=https://content.astro.com.my/details/UEFDSzAwMDAwMDAwMDA1ODgyMDk=-The-Inn |access-date=2026-04-22 |website=content.astro.com.my |language=en}}</ref> Sa musika, inilabas niya ang album na ''Dreams of Youth'' (2024), na kinabibilangan ng mga orihinal na kanta gaya ng “Seaside Tango” (2023).<ref>{{Cite web |last=镜头里的光影一瞬 |date=2026-04-20 |title=湖南跨年晚会2024：王鹤棣王齐铭等演唱《海边探戈》，慵懒曲风嗨翻天 |url=https://k.sina.com.cn/article_7879923973_m1d5ae190503301xsgw.html |access-date=2026-04-22 |website=新浪网 |language=zh-CN}}</ref> Lumahok din siya sa ilang soundtrack para sa kanyang mga proyekto. Aktibo rin siya sa basketball at lumahok sa NBA All-Star Celebrity Game (2024-2026),<ref>{{Cite web |last=Montgomery |first=Gregg |date=2024-02-19 |title=Chinese actor reigns on social media during NBA All-Star Game weekend |url=https://www.wishtv.com/news/entertainment-news/chinese-actor-reigns-on-social-media-during-nba-all-star-game-weekend/ |access-date=2026-04-22 |website=Indianapolis News {{!}} Indiana Weather {{!}} Indiana Traffic {{!}} WISH-TV {{!}} |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Smith |first=Gabe Zaldivar, Lorenzo Reyes and Marcus D. |title=NBA All-Star Celebrity game updates, highlights |url=https://www.usatoday.com/story/sports/nba/allstar/2026/02/13/nba-all-star-celebrity-game-roster-updates-score/88652368007/ |access-date=2026-04-22 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref> gayundin sa iba pang celebrity sports events sa Tsina. Bukod sa kanyang karera sa showbiz, itinatag niya ang fashion brand na D.DESIRABLE (2022)<ref>{{Cite news |date=2026-02-11 |title=Actor Dylan Wang raves about ‘unforgettable’ D.Desirable collab with Singapore artist Ah Guo |language=en |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/life/entertainment/actor-dylan-wang-raves-about-unforgettable-d-desirable-collab-with-singapore-artist-ah-guo |access-date=2026-04-22 |issn=0585-3923}}</ref> at naging endorser ng maraming lokal at internasyonal na tatak sa fashion, kagandahan, at lifestyle, kabilang ang Guerlain,<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2025-02-17 |title=Actor Dylan Wang steps up as Guerlain’s global face |url=https://jingdaily.com/ |access-date=2026-04-22 |website=Jing Daily |language=en}}</ref> Pepsi,<ref>{{Cite web |date=2024-03-01 |title=Pepsi ® takes over iconic global locations to unleash its new look as it rolls out first visual identity change in 14 years across 120 countries worldwide |url=https://www.pepsico.com/newsroom/press-releases/2024/pepsi-takes-over-iconic-global-locations-to-unleash-its-new-look |access-date=2026-04-22 |website=www.pepsico.com |language=en}}</ref> Adidas,<ref>{{Cite web |last=Spötter |first=Ole |date=2026-03-30 |title=Adidas celebrates football with retro market in Shanghai |url=https://fashionunited.uk/news/fashion/adidas-celebrates-football-with-retro-market-in-shanghai/2026033087150 |access-date=2026-04-22 |website=FashionUnited |language=en}}</ref> Louis Vuitton,<ref>{{Cite web |last=Arias |first=Judy |date=2026-01-15 |title=A closer look at the new Maison Louis Vuitton in Sanlitun, Beijing |url=https://thepost.ph/lifestyle/architecture/maison-louis-vuitton-in-sanlitun-beijing/ |access-date=2026-04-22 |website=The POST |language=en}}</ref> at iba pa. ==Pilmograpiya== '''Dramang Pantelebisyon''' {| class="wikitable" |- ! Taon !! Pamagat !! Pamagat sa Tsino!! Papel !! Tala |- | 2018 || {{Interlanguage link|Meteor Garden (2018 TV series)|lt=''Meteor Garden''|en|Meteor Garden (2018 TV series)}}|| 流星花园|| Daoming Si || |- | 2020 || {{Interlanguage link|Ever Night (TV series)|lt=''Ever Night: War of Brilliant Splendours''|zh|将夜}} || 将夜|| Ning Que || <ref>{{Cite web |title=Dylan Wang returns to ABS-CBN as deadly fighter in hit series 'Ever Night: War of Brilliant Splendours' |url=https://mb.com.ph/2022/10/27/dylan-wang-returns-to-abs-cbn-as-deadly-fighter-in-hit-series-ever-night-war-of-brilliant-splendours/ |access-date=2024-10-16 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> |- | colspan="1" rowspan="2" |2021 || {{Interlanguage link|The Rational Life|lt=''The Rational Life''|es|La vida racional}} || 理智派生活|| Qi Xiao || |- | {{Interlanguage link|Miss the Dragon|lt=''Miss the Dragon''|zh|遇龙}} || 遇龙|| Yuchi Longyan / Long Yuchi / Long Yan || |- | colspan="1" rowspan="2" |2022 || {{Interlanguage link|Love Between Fairy and Devil|lt=''Love Between Fairy and Devil''|zh|苍兰诀}} || 苍兰诀|| Dongfang Qingcang || <ref>{{Cite web |date=2024-05-28 |title=Dylan Wang C-Drama List: Meteor Garden, Love Between Fairy and Devil & More |url=https://www.yahoo.com/entertainment/dylan-wang-c-drama-list-142359411.html |access-date=2024-10-16 |website=Yahoo Entertainment |language=en-US}}</ref> |- | {{Interlanguage link|Unchained Love|lt=''Unchained Love''|en|Unchained Love}} || 浮图缘|| Xiao Duo || |- | colspan="1" rowspan="3" |2023 || {{Interlanguage link|Never Give Up (TV series)|lt=''Never Give Up''|zh|今日宜加油}} || 今日宜加油|| Bai Mashuai || |- | {{Interlanguage link|Youth in the Flames of War|lt=''Youth in the Flames of War''|zh|战火中的青春}} || 战火中的青春|| Cheng Jiashu || |- | {{Interlanguage link|Only for Love|lt=''Only for Love''|zh|以爱为营}} || 以爱为营|| Shi Yan || |- | colspan="1" |2024 || {{Interlanguage link|Guardians of the Dafeng|lt=''Guardians of the Dafeng''|en|Guardians of the Dafeng}} || 大奉打更人|| Xu Qi'an || <ref name=":0">{{Cite news |last=Ang |first=Yiying |date=2024-02-05 |title=Chinese star Dylan Wang wants his body of work to have ‘diversity’ |language=en |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/life/entertainment/chinese-star-dylan-wang-wants-his-body-of-work-to-have-diversity |access-date=2024-10-16 |issn=0585-3923}}</ref> |- |2026 | {{Interlanguage link|Light to the Night|lt=''Light to the Night''|zh|黑夜告白}} || 黑夜告白|| Ran Fangxu || <ref>{{Cite web |date=2026-04-21 |title=Netflix Acquires Simulcast Rights to C-Drama Thriller Series 'Light to the Night' |url=https://www.whats-on-netflix.com/news/light-to-the-night-c-drama-coming-to-netflix/ |access-date=2026-04-22 |website=What's on Netflix |language=en}}</ref> |- |TBA |''Live Long and Prosper'' |咸鱼飞升 |Song Qianji | |- |TBA |''Jiang Men Du Hou'' |将门独后 |Xie Jingxing | |} {| class="wikitable" ! width="10" |Taon !English title !Chinese title !Role !{{Abbr|Ref.|References}} |- |2023 |''Look Up and See Joy'' |抬头见喜 |Guo Wenhan / Guo Zai |<ref>{{Cite web |title=喜迎二十大｜《抬头见喜》温馨喜剧，百事从欢 |url=https://peking.bjd.com.cn/content/s633e8007e4b018021744adab.html |access-date=2026-04-22 |website=peking.bjd.com.cn}}</ref> |- |2025 |''I Dreamed a Dream'' |青春梦 |Didi |<ref>{{Cite web |title=I Dreamed a Dream |url=https://iffr.com/en/iffr/2025/films/i-dreamed-a-dream |access-date=2026-04-22 |website=IFFR EN |language=en-GB}}</ref> |- |2026 |''[[:en:Per_Aspera_Ad_Astra_(2026_film)|Per Aspera Ad Astra]]'' |星河入梦 |Xu Tianbiao |<ref>{{Cite web |last=Scott |first=Mathew |date=2026-03-19 |title=Sci-Fi, AI Anxieties and 93,000 Cinemas: Welcome to Chinese Cinema in 2026 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/chinese-cinema-trends-in-2026-1236528349/ |access-date=2026-04-22 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> |} ==Sanggunian== {{reflist}} ==Kawing Panlabas== *{{Weibo|2731728324|Dylan Wang}} *{{Instagram|dylan_wang_1220|Dylan Wang}} {{Authority control}} {{Usbong}} [[Kategorya:Mga artista mula sa Tsina]] te0q5djn3gda8pt6w610zakhdpjaqo8 2204150 2204148 2026-04-22T08:35:30Z Michi 77498 /* Pilmograpiya */ 2204150 wikitext text/x-wiki {{Infobox Chinese-language singer and actor | name = Dylan Wang | gender = male | image =Dylan Wang.jpg | image_size =220px | landscape = | alt = | caption = | background = actor_or_actress | chinesename = | tradchinesename = 王鶴棣 | simpchinesename = 王鹤棣 | pinyinchinesename = Wáng Hè Dì | bopomofochinesename = ㄨㄤˊ ㄏㄜˋ ㄉㄧˋ | jyutpingchinesename = Wong4 Hok6 Dai6 | yalechinesename = | pojchinesename = Ông Ho̍k Dei | vietnamesename = | birth_name = 王鹤棣 (''Wáng Hè Dì'') | othername = | ethnicity = [[Han Chinese|Han]] | origin = | birth_date = {{birth date and age|1998|12|20}} <ref>↑ http://www.ijq.tv/mingxing/15107178944880.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200923153428/https://www.ijq.tv/mingxing/15107178944880.html |date=2020-09-23 }}</ref> | birth_place = {{flagicon|CHN}} [[Leshan]], [[Sichuan]], [[Tsina]] | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | residence = | education = | alma mater = | nationality = [[Chinese people|Tsino]] | occupation = [[actor|aktor]] | years_active = | agent = | genre = | instrument = | voicetype = | label = | agentcompany = | yearsactive = | associatedact = | spouse = | partner = | children = | parents = | siblings = | relatives = | ancestry = | influences = | influenced = | website = | alias = | signature = | signature_size = | signature_alt = | currentmembers = | pastmembers = | hongkongfilmwards = | goldenbauhiniaawards = | hkfcsawards = | asianfilmawards = | goldenhorseawards = | huabiaoawards = | goldenroosterawards = | hundredflowersawards = | goldeneagleawards = | flyingapsarasawards = | rthktop10goldsongsawards= | goldenmelodyawards = | mtvasiaawards = | ntsawards = | chinamusicawards = | goldenbellawards = | tvbanniversaryawards = | magnoliaawards = | asiantvawards = | rainbowawards = | awards = }} Si '''Wang He Di''' ({{zh|c=王鹤棣|p=Wáng Hè Dì}}; ipinanganak noong Disyembre 20, 1998, sa Sichuan, Tsina), na mas kilala bilang '''Dylan Wang''', ay isang aktor at mang-aawit mula sa Tsina. Nakilala siya sa kanyang debut na papel bilang Daoming Si sa ''[[Meteor Garden]]'' (2018), at nakamit ang mas malawak na kasikatan sa kanyang pagganap bilang Dongfang Qingcang sa ''[[Love Between Fairy and Devil]]'' (2022). Kilala rin siya sa mga pangunahing papel sa ''Guardians of the Dafeng'' (2024) at iba pang matagumpay na drama sa telebisyong Tsino.<ref>{{Cite news |last=Yip |first=Wai Yee |date=2017-11-10 |title=Meet the new F4 and Shancai in the 2018 Meteor Garden TV reboot |language=en |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/meet-the-new-shancai-and-f4-in-the-2018-meteor-garden-tv-reboot |access-date=2024-10-16 |issn=0585-3923 |archive-date=2018-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626082731/https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/meet-the-new-shancai-and-f4-in-the-2018-meteor-garden-tv-reboot |url-status=dead }}</ref> == Karera == Sinimulan ni Wang ang kanyang karera matapos manalo sa talent competition na ''Super Idol'' (2017), kasunod ng maagang pagkilala sa ''Sichuan Campus Celebrity Gala'' (2016). Agad siyang sumikat sa kanyang debut lead role sa ''Meteor Garden'' (2018), isang remake ng klasikong Taiwanese drama.<ref>{{Cite web |title=Meteor Garden's Dylan Wang grateful for support of Filipino fans |url=https://www.pep.ph/news/local/144765/meteor-garden-dylan-wang-dao-ming-si-philippines-filipino-fans-a721-20190726 |access-date=2026-04-22 |website=PEP.ph |language=en}}</ref> Sa sumunod na mga taon, lumabas siya sa ''Ever Night 2'' (2020),<ref>{{Cite web |last=Tagabucba |first=Marbbie |title=Dylan Wang wished to be a flight attendant; now he is flying high as an asian star. |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2019/07/24/1937225/dylan-wang-wished-be-flight-attendant-now-he-flying-high-asian-star |access-date=2026-04-22 |website=Philstar.com}}</ref> ''The Rational Life'' (2021), ''Unchained Love'' (2022), ''Never Give Up'' (2023), at ''Only for Love'' (2023), na nagpatibay sa kanyang posisyon bilang isa sa mga pangunahing aktor sa modern at historical romance drama sa Tsina.<ref>{{Cite web |last=Su |first=Isabelle |date=2023-01-24 |title=Dylan Wang: Rise of China’s Newest Drama Star - RADII |url=https://radii.co/article/dylan-wang |access-date=2026-04-22 |website=radii.co |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Xing |first=Wen |date=2024-03-19 |title=Hoops & dreams |url=https://www.chinadaily.com.cn/a/202403/19/WS65f8b711a31082fc043bd4b6.html |access-date=2026-04-22 |website=China Daily}}</ref> Noong 2024, pinagbidahan niya ang ''Guardians of the Dafeng'', isang costume detective comedy na naging komersyal na tagumpay.<ref name=":0" /> Sa pelikula, lumabas siya sa ''I Dreamed a Dream'' (2025) at ''Per Aspera Ad Astra'' (2026).<ref>{{Cite web |last=CGTN |title=Chinese cinema enters new era: The rise of 'Film Plus' |url=https://news.cgtn.com/news/2026-02-21/Chinese-cinema-enters-new-era-The-rise-of-Film-Plus--1KWk5LuxA1W/p.html |access-date=2026-04-22 |website=news.cgtn.com |language=en}}</ref> Aktibo rin siya sa telebisyon at variety shows, kabilang ang ''The Inn 2'' (2018), ''The Irresistible'' (2020), ''Hello, Saturday'' (mula 2022), ''Wonderland 2'' (2022–2023), ''Wander Together'' (2025–2026), at ''The Inn 2026''.<ref>{{Cite web |title=The Inn |url=https://content.astro.com.my/details/UEFDSzAwMDAwMDAwMDA1ODgyMDk=-The-Inn |access-date=2026-04-22 |website=content.astro.com.my |language=en}}</ref> Sa musika, inilabas niya ang album na ''Dreams of Youth'' (2024), na kinabibilangan ng mga orihinal na kanta gaya ng “Seaside Tango” (2023).<ref>{{Cite web |last=镜头里的光影一瞬 |date=2026-04-20 |title=湖南跨年晚会2024：王鹤棣王齐铭等演唱《海边探戈》，慵懒曲风嗨翻天 |url=https://k.sina.com.cn/article_7879923973_m1d5ae190503301xsgw.html |access-date=2026-04-22 |website=新浪网 |language=zh-CN}}</ref> Lumahok din siya sa ilang soundtrack para sa kanyang mga proyekto. Aktibo rin siya sa basketball at lumahok sa NBA All-Star Celebrity Game (2024-2026),<ref>{{Cite web |last=Montgomery |first=Gregg |date=2024-02-19 |title=Chinese actor reigns on social media during NBA All-Star Game weekend |url=https://www.wishtv.com/news/entertainment-news/chinese-actor-reigns-on-social-media-during-nba-all-star-game-weekend/ |access-date=2026-04-22 |website=Indianapolis News {{!}} Indiana Weather {{!}} Indiana Traffic {{!}} WISH-TV {{!}} |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Smith |first=Gabe Zaldivar, Lorenzo Reyes and Marcus D. |title=NBA All-Star Celebrity game updates, highlights |url=https://www.usatoday.com/story/sports/nba/allstar/2026/02/13/nba-all-star-celebrity-game-roster-updates-score/88652368007/ |access-date=2026-04-22 |website=USA TODAY |language=en-US}}</ref> gayundin sa iba pang celebrity sports events sa Tsina. Bukod sa kanyang karera sa showbiz, itinatag niya ang fashion brand na D.DESIRABLE (2022)<ref>{{Cite news |date=2026-02-11 |title=Actor Dylan Wang raves about ‘unforgettable’ D.Desirable collab with Singapore artist Ah Guo |language=en |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/life/entertainment/actor-dylan-wang-raves-about-unforgettable-d-desirable-collab-with-singapore-artist-ah-guo |access-date=2026-04-22 |issn=0585-3923}}</ref> at naging endorser ng maraming lokal at internasyonal na tatak sa fashion, kagandahan, at lifestyle, kabilang ang Guerlain,<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2025-02-17 |title=Actor Dylan Wang steps up as Guerlain’s global face |url=https://jingdaily.com/ |access-date=2026-04-22 |website=Jing Daily |language=en}}</ref> Pepsi,<ref>{{Cite web |date=2024-03-01 |title=Pepsi ® takes over iconic global locations to unleash its new look as it rolls out first visual identity change in 14 years across 120 countries worldwide |url=https://www.pepsico.com/newsroom/press-releases/2024/pepsi-takes-over-iconic-global-locations-to-unleash-its-new-look |access-date=2026-04-22 |website=www.pepsico.com |language=en}}</ref> Adidas,<ref>{{Cite web |last=Spötter |first=Ole |date=2026-03-30 |title=Adidas celebrates football with retro market in Shanghai |url=https://fashionunited.uk/news/fashion/adidas-celebrates-football-with-retro-market-in-shanghai/2026033087150 |access-date=2026-04-22 |website=FashionUnited |language=en}}</ref> Louis Vuitton,<ref>{{Cite web |last=Arias |first=Judy |date=2026-01-15 |title=A closer look at the new Maison Louis Vuitton in Sanlitun, Beijing |url=https://thepost.ph/lifestyle/architecture/maison-louis-vuitton-in-sanlitun-beijing/ |access-date=2026-04-22 |website=The POST |language=en}}</ref> at iba pa. ==Pilmograpiya== '''Dramang Pantelebisyon''' {| class="wikitable" |- ! Taon !! Pamagat !! Pamagat sa Tsino!! Papel !! Tala |- | 2018 || {{Interlanguage link|Meteor Garden (2018 TV series)|lt=''Meteor Garden''|en|Meteor Garden (2018 TV series)}}|| 流星花园|| Daoming Si || |- | 2020 || {{Interlanguage link|Ever Night (TV series)|lt=''Ever Night: War of Brilliant Splendours''|zh|将夜}} || 将夜|| Ning Que || <ref>{{Cite web |title=Dylan Wang returns to ABS-CBN as deadly fighter in hit series 'Ever Night: War of Brilliant Splendours' |url=https://mb.com.ph/2022/10/27/dylan-wang-returns-to-abs-cbn-as-deadly-fighter-in-hit-series-ever-night-war-of-brilliant-splendours/ |access-date=2024-10-16 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> |- | colspan="1" rowspan="2" |2021 || {{Interlanguage link|The Rational Life|lt=''The Rational Life''|es|La vida racional}} || 理智派生活|| Qi Xiao || |- | {{Interlanguage link|Miss the Dragon|lt=''Miss the Dragon''|zh|遇龙}} || 遇龙|| Yuchi Longyan / Long Yuchi / Long Yan || |- | colspan="1" rowspan="2" |2022 || {{Interlanguage link|Love Between Fairy and Devil|lt=''Love Between Fairy and Devil''|zh|苍兰诀}} || 苍兰诀|| Dongfang Qingcang || <ref>{{Cite web |date=2024-05-28 |title=Dylan Wang C-Drama List: Meteor Garden, Love Between Fairy and Devil & More |url=https://www.yahoo.com/entertainment/dylan-wang-c-drama-list-142359411.html |access-date=2024-10-16 |website=Yahoo Entertainment |language=en-US}}</ref> |- | {{Interlanguage link|Unchained Love|lt=''Unchained Love''|en|Unchained Love}} || 浮图缘|| Xiao Duo || |- | colspan="1" rowspan="3" |2023 || {{Interlanguage link|Never Give Up (TV series)|lt=''Never Give Up''|zh|今日宜加油}} || 今日宜加油|| Bai Mashuai || |- | {{Interlanguage link|Youth in the Flames of War|lt=''Youth in the Flames of War''|zh|战火中的青春}} || 战火中的青春|| Cheng Jiashu || |- | {{Interlanguage link|Only for Love|lt=''Only for Love''|zh|以爱为营}} || 以爱为营|| Shi Yan || |- | colspan="1" |2024 || {{Interlanguage link|Guardians of the Dafeng|lt=''Guardians of the Dafeng''|en|Guardians of the Dafeng}} || 大奉打更人|| Xu Qi'an || <ref name=":0">{{Cite news |last=Ang |first=Yiying |date=2024-02-05 |title=Chinese star Dylan Wang wants his body of work to have ‘diversity’ |language=en |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/life/entertainment/chinese-star-dylan-wang-wants-his-body-of-work-to-have-diversity |access-date=2024-10-16 |issn=0585-3923}}</ref> |- |2026 | {{Interlanguage link|Light to the Night|lt=''Light to the Night''|zh|黑夜告白}} || 黑夜告白|| Ran Fangxu || <ref>{{Cite web |date=2026-04-21 |title=Netflix Acquires Simulcast Rights to C-Drama Thriller Series 'Light to the Night' |url=https://www.whats-on-netflix.com/news/light-to-the-night-c-drama-coming-to-netflix/ |access-date=2026-04-22 |website=What's on Netflix |language=en}}</ref> |- |TBA |''Live Long and Prosper'' |咸鱼飞升 |Song Qianji |<ref>{{Cite web |last=舒靓 |title=王鹤棣李沁《咸鱼飞升》杀青首发剧照 幕后特辑预热种地修仙日常 |url=https://cn.chinadaily.com.cn/a/202509/26/WS68d634cea310f0725774ad76.html |access-date=2026-04-22 |website=cn.chinadaily.com.cn}}</ref> |- |TBA |''Jiang Men Du Hou'' |将门独后 |Xie Jingxing |<ref>{{Cite web |date=2026-02-21 |title=2026 年2月21日 |url=https://www.macaodaily.com/html/2026-02/21/content_1890592.htm |access-date=2026-04-22 |website=www.macaodaily.com}}</ref> |} '''Pelikula''' {| class="wikitable" ! width="10" |Taon !Pamagat !Pamagat sa Tsino !Papel !Tala |- |2023 |''Look Up and See Joy'' |抬头见喜 |Guo Wenhan / Guo Zai |<ref>{{Cite web |title=喜迎二十大｜《抬头见喜》温馨喜剧，百事从欢 |url=https://peking.bjd.com.cn/content/s633e8007e4b018021744adab.html |access-date=2026-04-22 |website=peking.bjd.com.cn}}</ref> |- |2025 |''I Dreamed a Dream'' |青春梦 |Didi |<ref>{{Cite web |title=I Dreamed a Dream |url=https://iffr.com/en/iffr/2025/films/i-dreamed-a-dream |access-date=2026-04-22 |website=IFFR EN |language=en-GB}}</ref> |- |2026 |''[[:en:Per_Aspera_Ad_Astra_(2026_film)|Per Aspera Ad Astra]]'' |星河入梦 |Xu Tianbiao |<ref>{{Cite web |last=Scott |first=Mathew |date=2026-03-19 |title=Sci-Fi, AI Anxieties and 93,000 Cinemas: Welcome to Chinese Cinema in 2026 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/chinese-cinema-trends-in-2026-1236528349/ |access-date=2026-04-22 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> |} ==Sanggunian== {{reflist}} ==Kawing Panlabas== *{{Weibo|2731728324|Dylan Wang}} *{{Instagram|dylan_wang_1220|Dylan Wang}} {{Authority control}} {{Usbong}} [[Kategorya:Mga artista mula sa Tsina]] muuwth6qj593ozl4bsqwabfyd2izwne 15 281597 2203997 2203411 2026-04-21T12:49:37Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2203997 wikitext text/x-wiki == Wala pang artikulo == {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?linkcount WHERE { ?item wdt:P106 ?occupation. ?occupation wdt:P279* wd:Q864503. ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . } GROUP BY ?item ?linkcount ORDER BY DESC(?linkcount) LIMIT 200 |columns=number,item,label:Article,P569,P570,P101,P18 |section= |min_section= |sort= |links=red_only |thumb=128 |autolist=fallback |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! number ! item ! Article ! petsa ng kapanangakan ! petsa ng kamatayan ! field of work ! larawan |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q144535|Q144535]] | [[Herbert Spencer]] | 1820-04-27<br/>1824-04-27<br/>1820-04-28 | 1903-12-08 | [[botanika]] | [[Talaksan:Herbert Spencer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q11826|Q11826]] | [[Al-Biruni]] | 973-09-04 | 1048-12-09 | [[pisika]]<br/>[[matematika]]<br/>[[astronomiya]]<br/>[[likas na agham]]<br/>[[kasaysayan]]<br/>[[chronology]]<br/>[[laborer]]<br/>[[Indology]]<br/>[[agham pandaigdig]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[kartograpiya]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]]<br/>[[astrolohiya]]<br/>[[kimika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[sikolohiya]]<br/>[[teolohiya]]<br/>[[parmakolohiya]]<br/>[[history of religions]]<br/>[[mineralohiya]] | [[Talaksan:Al-Biruni Portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q185007|Q185007]] | [[Rita Levi-Montalcini]] | 1909-04-22 | 2012-12-30 | [[neurobiology]] | [[Talaksan:Rita Levi-Montalcini (1986).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q7487|Q7487]] | [[Dorothy Hodgkin]] | 1910-05-12 | 1994-07-29 | [[X-ray crystallography]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[kimika]]<br/>[[kristalograpiya]] | [[Talaksan:Professor Dorothy Hodgkin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q160362|Q160362]] | [[Theophrastus]] | -371 | -287 | [[botanika]] | [[Talaksan:Teofrasto Orto botanico head.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q102034|Q102034]] | [[Ronald Ross]] | 1857-05-13 | 1932-09-16 | [[parasitolohiya]]<br/>[[epidemiyolohiya]] | [[Talaksan:Ronald Ross.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q60059|Q60059]] | [[Albertus Magnus]] | 1200 | 1280-11-15 | [[pilosopiya]] | [[Talaksan:Tommaso da modena, ritratti di domenicani (vescovo) 1352 150cm, treviso, ex convento di san niccolò, sala del capitolo.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q78496|Q78496]] | [[Konrad Lorenz]] | 1903-11-07 | 1989-02-27 | [[etolohiya]]<br/>[[pilosopiya]] | [[Talaksan:Konrad Lorenz.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q462843|Q462843]] | [[Tu Youyou]] | 1930-12-30 | | [[parmakolohiya]]<br/>[[tradisyonal na panggagamot na Tsino]] | [[Talaksan:D810 4987 Tu Youyou, medicine (22945001843) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q229264|Q229264]] | [[Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon]] | 1707-09-07 | 1788-04-15 | [[biyolohiya]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[heolohiya]]<br/>[[political arithmetic]] | [[Talaksan:Georges-Louis Leclerc de Buffon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q199654|Q199654]] | [[Barbara McClintock]] | 1902-06-16 | 1992-09-02 | [[henetika]]<br/>[[cytogenetics]] | [[Talaksan:Barbara McClintock (1902-1992) shown in her laboratory in 1947.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q25820|Q25820]] | [[Thomas Young]] | 1773-06-13 | 1829-05-10 | [[pisika]]<br/>[[mekanika]]<br/>[[lingguwistika]]<br/>[[agham ng mga materyal]] | [[Talaksan:Thomas Young by Briggs.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q173441|Q173441]] | [[Abu Abdullah Muhammad al-Idrisi al-Qurtubi al-Hasani as-Sabti]] | 1110 | 1166<br/>1165 | [[kartograpiya]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[paglalakbay]] | [[Talaksan:Estatua de Al-Idrisi en Ceuta.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q70554|Q70554]] | [[Emil Fischer]] | 1852-10-09 | 1919-07-15 | [[kimika]] | [[Talaksan:Hermann Emil Fischer. Photograph by Atelier Victoria, 1895. Wellcome V0027668 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q213195|Q213195]] | [[B. F. Skinner]] | 1904-03-20 | 1990-08-18 | [[sikolohiya]]<br/>[[behavioral analytics]] | [[Talaksan:B.F. Skinner at Harvard circa 1950 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q7426|Q7426]] | [[Ada Yonath]] | 1939-06-22 | | [[kristalograpiya]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[ribosoma]]<br/>[[biyolohiyang estruktural]] | [[Talaksan:Ada E. Yonath.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q151564|Q151564]] | [[Frederick Sanger]] | 1918-08-13 | 2013-11-19 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Frederick Sanger2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q84405|Q84405]] | [[Karl Landsteiner]] | 1868-06-14 | 1943-06-26 | [[kimika]] | [[Talaksan:Karl Landsteiner nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q204733|Q204733]] | [[Gerty Cori]] | 1896-08-15 | 1957-10-26 | [[biyokimika]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:Gerty Theresa Cori.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q35703|Q35703]] | [[Gertrude B. Elion]] | 1918-01-23 | 1999-02-21 | [[parmakolohiya]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Gertrude Elion (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q318750|Q318750]] | [[Stephen Hillenburg]] | 1961-08-21 | 2018-11-26 | [[biyolohiyang pandagat]]<br/>[[animasyon]]<br/>[[komiks]] | [[Talaksan:Stephen Hillenburg by Carlos Cazurro.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q214565|Q214565]] | [[Beatrix Potter]] | 1866-07-28 | 1943-12-22 | | [[Talaksan:Beatrix Potter by King cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q107402|Q107402]] | [[Rosalyn Sussman Yalow]] | 1921-07-19 | 2011-05-30 | [[biyopisika]] | [[Talaksan:Rosalyn Yalow.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q185777|Q185777]] | [[Alexis Carrel]] | 1873-06-28 | 1944-11-05 | [[Pag-oopera|pagtistis]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[pathophysiology]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[vascular surgery]] | [[Talaksan:Alexis Carrel 1912.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q60024|Q60024]] | [[Hermann von Helmholtz]] | 1821-08-31 | 1894-09-08 | [[pisika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[sikolohiya]] | [[Talaksan:Hermann von Helmholtz.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q103844|Q103844]] | [[Françoise Barré-Sinoussi.]] | 1947-07-30 | | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Françoise Barré-Sinoussi-press conference Dec 06th, 2008-1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q180468|Q180468]] | [[Albert von Szent-Györgyi Nagyrápolt]] | 1893-09-16 | 1986-10-22 | [[biyokimika]]<br/>[[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Albert Szent-Györgyi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q200136|Q200136]] | [[Linda B. Buck]] | 1947-01-29 | | [[biyolohiya]]<br/>[[neurosiyensiya]] | [[Talaksan:Linda Buck 2015 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q154824|Q154824]] | [[Norman Borlaug]] | 1914-03-25 | 2009-09-12 | [[agronomiya]] | [[Talaksan:Norman Borlaug.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q17280087|Q17280087]] | [[Emmanuelle Charpentier]] | 1968-12-11 | | [[mikrobiyolohiya]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:Emmanuelle Charpentier.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q102804|Q102804]] | [[Henri Moissan]] | 1852-09-28 | 1907-02-20 | [[kimika]] | [[Talaksan:Henri Moissan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q177681|Q177681]] | [[Thomas Hunt Morgan]] | 1866-09-25 | 1945-12-04 | [[henetika]] | [[Talaksan:Thomas Hunt Morgan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q150630|Q150630]] | [[Camillo Golgi]] | 1843-07-07 | 1926-01-21 | [[malarya]]<br/>[[medisina]]<br/>[[histolohiya]]<br/>[[anatomiya]]<br/>[[patolohiya]]<br/>[[agham]] | [[Talaksan:Camillo Golgi nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q43917|Q43917]] | [[Eduard Buchner]] | 1860-05-20 | 1917-08-13 | [[kimika]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Eduardbuchner.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q80905|Q80905]] | [[Donald Arthur Glaser]] | 1926-09-21 | 2013-02-28 | [[pisika]] | [[Talaksan:Donald Glaser.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q26321|Q26321]] | [[Elizabeth Blackburn]] | 1948-11-26 | | [[biyolohiya]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[cytogenetics]] | [[Talaksan:Elizabeth Blackburn CHF Heritage Day 2012 Rush 001.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q26322|Q26322]] | [[Carol Greider]] | 1961-04-15 | | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:GREIDER Carol 2014 - Less vignetting.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q153159|Q153159]] | [[Elias Lönnrot]] | 1802-04-09 | 1884-03-19 | [[lingguwistika]]<br/>[[etnograpiya]]<br/>[[botanika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[pilolohiya]]<br/>[[collecting]]<br/>[[panitikan]] | [[Talaksan:Elias Lönnrot portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q180350|Q180350]] | [[Frederick Banting]] | 1891-11-14 | 1941-02-21 | [[pisyolohiya]]<br/>[[parmakolohiya]] | [[Talaksan:Fredrick banting.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q234224|Q234224]] | [[Dian Fossey]] | 1932-01-16 | 1985-12-26 | [[etolohiya]] | [[Talaksan:Dian Fossey sitting, Santa Barbara News-Press 1981-05-06 25.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q14279|Q14279]] | [[Giovanni Domenico Cassini]] | 1625-06-08 | 1712-09-14 | [[astronomiya]] | [[Talaksan:Giovanni Domenico Cassini.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q4273363|Q4273363]] | [[Frances Arnold]] | 1956-07-25 | | [[inhinyeriyang pangkimika]]<br/>[[biocatalysis]]<br/>[[protein engineering]]<br/>[[synthetic biology]] | [[Talaksan:Frances Arnold in 2021 at Caltech 01 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q15118973|Q15118973]] | [[Aziz Sancar]] | 1946-09-08 | | [[DNA repair]]<br/>[[Siklo ng selula|cell cycle]]<br/>[[circadian rhythm]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[DNA]] | [[Talaksan:Aziz Sancar 0060.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[:d:Q231402|Q231402]] | [[Jacques Monod]] | 1910-02-09 | 1976-05-31 | [[biyolohiya]]<br/>[[kontrasepsiyon]] | [[Talaksan:Jacques Monod 1971.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[:d:Q107462|Q107462]] | [[Har Gobind Khorana]] | 1922-01-09 | 2011-11-09 | [[biyolohiyang molekular]] | [[Talaksan:Har Gobind Khorana.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[:d:Q189488|Q189488]] | [[Willem Einthoven]] | 1860-05-21 | 1927-09-29 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Portrait of W. (Willem) Einthoven, professor of Physiology and Histology at Leiden University Icones 332.tiff|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[:d:Q60061|Q60061]] | [[Venkatraman Ramakrishnan]] | 1952 | | [[biyokimika]]<br/>[[computational biology]]<br/>[[biyolohiyang molekular]] | [[Talaksan:Venki Ramakrishnan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[:d:Q189006|Q189006]] | [[Charles Louis Alphonse Laveran]] | 1845-06-18 | 1922-05-18 | [[malarya]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:Charles Laveran nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[:d:Q104913|Q104913]] | [[Robert Edwards]] | 1925-09-27 | 2013-04-10 | [[reproductive medicine]] | [[Talaksan:Robert Geoffrey Edwards (2010).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[:d:Q8056214|Q8056214]] | [[Yoshinori Ohsumi]] | 1945-02-09 | | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[autophagy]] | [[Talaksan:Nobel Laureates 7428 (30679389523) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[:d:Q191026|Q191026]] | [[Francis Galton]] | 1822-02-16 | 1911-01-17 | [[Teorya ng probabilidad|probability theory]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]] | [[Talaksan:Sir Francis Galton, 1890s.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 52 | [[:d:Q16196017|Q16196017]] | [[Tedros Adhanom Ghebreyesus]] | 1965-03-03 | | [[community health]]<br/>[[kalusugang pampubliko]]<br/>[[international organization]]<br/>[[Pangangalagang pangkalusugan]]<br/>[[health administration]]<br/>[[mikrobiyolohiya]]<br/>[[politika]]<br/>[[Patakarang panlabas]] | [[Talaksan:Tedros Adhanom Ghebreyesus 2023.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 53 | [[:d:Q214851|Q214851]] | [[Charles Richet]] | 1850-08-26 | 1935-12-04 | [[medisina]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[allergology]]<br/>[[anapilaksis]]<br/>[[human physiology]]<br/>[[sikolohiya]]<br/>[[Esperanto]]<br/>[[ewhenesya]]<br/>[[Parasikolohiya]]<br/>[[creative and professional writing]]<br/>[[Tuluyan]]<br/>[[Drama]] | [[Talaksan:Charles Robert Richet nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[:d:Q6796222|Q6796222]] | [[May-Britt Moser]] | 1963-01-04 | | [[neurosiyensiya]]<br/>[[grid neuron]] | [[Talaksan:May-Britt Moser (20902423978) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[:d:Q232308|Q232308]] | [[Selman Abraham Waksman]] | 1888-07-22 | 1973-08-16 | [[biyokimika]]<br/>[[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:Selman Waksman NYWTS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[:d:Q234463|Q234463]] | [[Sydney Brenner]] | 1927-01-13 | 2019-04-05 | [[biyolohiya]] | [[Talaksan:Sydney Brenner OIST 2008 (33208371153) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 57 | [[:d:Q316371|Q316371]] | [[Vladimir Vernadsky]] | 1863-02-28 | 1945-01-06 | [[heolohiya]]<br/>[[kristalograpiya]]<br/>[[mineralohiya]]<br/>[[geochemistry]]<br/>[[radiogeology]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[biogeochemistry]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[history of geology]] | [[Talaksan:1934-V I Vernadsky.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[:d:Q189564|Q189564]] | [[Pierre Teilhard de Chardin]] | 1881-05-01 | 1955-04-10 | [[pilosopiya]]<br/>[[teolohiya]]<br/>[[pastoral care]]<br/>[[Antropolohiya|agham-tao]]<br/>[[philosophical anthropology]]<br/>[[Christian philosophy]]<br/>[[heolohiya]] | [[Talaksan:TeilhardP 1955.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[:d:Q5327|Q5327]] | [[Adolf Butenandt]] | 1903-03-24 | 1995-01-18 | [[biyokimika]]<br/>[[kimikang organiko]] | [[Talaksan:Bad Schachen Porträt; Adolf Butenandt - W134Nr.020182c - Willy Pragher (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[:d:Q106399|Q106399]] | [[John Howard Northrop]] | 1891-07-05 | 1987-05-27 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:John Howard Northrop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[:d:Q55008046|Q55008046]] | [[Albert I of Belgium]] | 1875-04-08 | 1934-02-17 | | [[Talaksan:Albert I Koning der Belgen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[:d:Q125057|Q125057]] | [[Richard Francis Burton]] | 1821-03-19 | 1890-10-20 | | [[Talaksan:Richard Francis Burton by Rischgitz, 1864.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 63 | [[:d:Q211029|Q211029]] | [[Edward O. Wilson]] | 1929-06-10 | 2021-12-26 | [[myrmecology]]<br/>[[sociobiology]]<br/>[[natural science]]<br/>[[soolohiya]]<br/>[[entomolohiya]]<br/>[[Saribuhay|biodiversity]]<br/>[[animal ecology]] | [[Talaksan:Edward O. Wilson, 2003 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[:d:Q76727|Q76727]] | [[Ernst Jünger]] | 1895-03-29 | 1998-02-17 | [[pilosopiya]]<br/>[[Panitikang Aleman]]<br/>[[entomolohiya]] | [[Talaksan:Ernst Jünger vers 1920 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[:d:Q296047|Q296047]] | [[Sam Harris]] | 1967-04-09 | | [[neurosiyensiya]]<br/>[[moralidad]]<br/>[[etika]]<br/>[[mindfulness]]<br/>[[pilosopiya]]<br/>[[creative and professional writing]]<br/>[[criticism of religion]]<br/>[[Blog]]<br/>[[podcast show]]<br/>[[Meditasyon|pagninilay]] | [[Talaksan:Sam Harris 2016 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[:d:Q154782|Q154782]] | [[Adelbert von Chamisso]] | 1781-01-30 | 1838-08-21 | [[botanika]]<br/>[[soolohiya]] | [[Talaksan:Chamisso Adelbert von 1781-1838.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 67 | [[:d:Q213504|Q213504]] | [[Charles Scott Sherrington]] | 1857-11-27 | 1952-03-04 | [[neurobiology]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[histolohiya]]<br/>[[bakteryolohiya]]<br/>[[patolohiya]] | [[Talaksan:Prof. Charles Scott Sherrington.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[:d:Q75847|Q75847]] | [[Harald zur Hausen]] | 1936-03-11 | 2023-05-29 | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Harald zur Hausen 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[:d:Q211787|Q211787]] | [[Jules Bordet]] | 1870-06-13 | 1961-04-06 | [[mikrobiyolohiya]]<br/>[[medisina]]<br/>[[bakteryolohiya]]<br/>[[immunology]] | [[Talaksan:Jules Bordet nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[:d:Q49347|Q49347]] | [[Melvin Calvin]] | 1911-04-08 | 1997-01-08 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Melvin Calvin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[:d:Q77174|Q77174]] | [[Christiane Nüsslein-Volhard]] | 1942-10-20 | | [[biyolohiya]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[genetic research]]<br/>[[developmental biology]]<br/>[[embriyolohiya]] | [[Talaksan:Christiane Nüsslein-Volhard mg 4372 cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[:d:Q57192|Q57192]] | [[Gerhard Domagk]] | 1895-10-30 | 1964-04-24 | [[patolohiya]] | [[Talaksan:Gerhard Domagk nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[:d:Q58575|Q58575]] | [[Friedrich Wöhler]] | 1800-07-31 | 1882-09-23 | [[kimika]] | [[Talaksan:Friedrich Wöhler Litho.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[:d:Q88608397|Q88608397]] | [[Katalin Karikó]] | 1955-01-17 | | [[messenger RNA]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Katalin Karikó at the United States Embassy Sweden, 2023 Nobel Reception (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[:d:Q12973|Q12973]] | [[Leopold III of Belgium]] | 1901-11-03 | 1983-09-25 | | [[Talaksan:Leopold III (1934).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 76 | [[:d:Q157056|Q157056]] | [[Samuel Hahnemann]] | 1755-04-10 | 1843-07-02 | [[homeopatiya]] | [[Talaksan:Samuel Hahnemann 1841.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[:d:Q170342|Q170342]] | [[Svante Pääbo]] | 1955-04-20 | | [[paleogenetics]]<br/>[[evolutionary anthropology]]<br/>[[human evolutionary genetics]]<br/>[[henetika]]<br/>[[Biyolohiyang ebolutiba|ebolusyonaryong biyolohiya]]<br/>[[evolutionary genetics]] | [[Talaksan:Professor Svante Paabo ForMemRS (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[:d:Q115490|Q115490]] | [[Tadeusz Reichstein]] | 1897-07-08 | 1996-08-01 | | [[Talaksan:Thadeus Reichstein ETH-Bib Portr 10137.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[:d:Q157224|Q157224]] | [[Kary Mullis]] | 1944-12-28 | 2019-08-07 | [[biyolohiyang molekular]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[kimika]] | [[Talaksan:Kary Mullis.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[:d:Q78478|Q78478]] | [[Robert Bárány]] | 1876-04-22 | 1936-04-08 | [[otolaryngology]] | [[Talaksan:Robert Bárány av Lars Emil Finn.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[:d:Q233965|Q233965]] | [[Charles Nicolle]] | 1866-09-21 | 1936-02-28 | [[bakteryolohiya]] | [[Talaksan:Charles Jules Henri Nicolle. Photograph. Wellcome V0026919.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[:d:Q234590|Q234590]] | [[Christian de Duve]] | 1917-10-02 | 2013-05-04 | [[biyolohiyang pangselula]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Christian de Duve.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[:d:Q170676|Q170676]] | [[Roger D. Kornberg]] | 1947-04-24 | | [[biyolohiyang estruktural]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Roger Kornberg April 2016.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[:d:Q218311|Q218311]] | [[François Jacob]] | 1920-06-17 | 2013-04-20 | [[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:François Jacob nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[:d:Q7442|Q7442]] | [[Carolyn Bertozzi]] | 1966-10-10 | | [[kimika]]<br/>[[glycobiology]] | [[Talaksan:Carolyn Bertozzi IMG 9384.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[:d:Q102379|Q102379]] | [[Paul Berg]] | 1926-06-30 | 2023-02-15 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Paul Berg in 1980.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[:d:Q189803|Q189803]] | [[Arthur Harden]] | 1865-10-12 | 1940-06-17 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:ArthurHarden.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 88 | [[:d:Q76600|Q76600]] | [[Manfred Eigen]] | 1927-05-09 | 2019-02-06 | [[biyopisika]] | [[Talaksan:Eigen,Manfred 1996 Göttingen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[:d:Q105830|Q105830]] | [[Baruch Samuel Blumberg]] | 1925-07-28 | 2011-04-05 | [[birolohiya]] | [[Talaksan:Baruch Samuel Blumberg by Tom Trower (NASA) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[:d:Q155764|Q155764]] | [[Robert Brown]] | 1773-12-21 | 1858-06-10 | [[botanika]]<br/>[[pisyolohiya ng halaman]]<br/>[[:Kategorya:Lumot]]<br/>[[mikroskopiya]] | [[Talaksan:Robert brown botaniker.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[:d:Q104607|Q104607]] | [[Andrew Huxley]] | 1917-11-22 | 2012-05-30 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Andrew Fielding Huxley nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[:d:Q137106|Q137106]] | [[Howard Florey]] | 1898-09-24 | 1968-02-21 | | [[Talaksan:Howard Walter Florey 1945.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[:d:Q155375|Q155375]] | [[Archibald Hill]] | 1886-09-26 | 1977-06-03 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Archibald Vivian Hill.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[:d:Q202136|Q202136]] | [[Barry Marshall]] | 1951-09-30 | | [[mikrobiyolohiya]] | [[Talaksan:Barry J Marshall.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 95 | [[:d:Q232024|Q232024]] | [[John James Rickard Macleod]] | 1876-09-06 | 1935-03-16 | [[pisyolohiya]]<br/>[[medisina]] | [[Talaksan:J.J.R. Macleod ca. 1928.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 96 | [[:d:Q73093|Q73093]] | [[Paul Karrer]] | 1889-04-21 | 1971-06-18 | [[kimikang organiko]] | [[Talaksan:UAZ DOK.005.059 Karrer.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[:d:Q157239|Q157239]] | [[Artturi Ilmari Virtanen]] | 1895-01-15 | 1973-11-11 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:A-I-Virtanen-portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[:d:Q158749|Q158749]] | [[Albert François Lebrun]] | 1871-08-29 | 1950-03-06 | [[politika]] | [[Talaksan:Albert Lebrun 1932 (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[:d:Q155914|Q155914]] | [[Peter Simon Pallas]] | 1741-09-22 | 1811-09-08 | [[soolohiya]]<br/>[[botanika]]<br/>[[heograpiya]]<br/>[[heolohiya]]<br/>[[etnograpiya]]<br/>[[pilolohiya]] | [[Talaksan:Peter Simon Pallas. Stipple engraving by A. Tardieu after hi Wellcome V0004437.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[:d:Q234949|Q234949]] | [[David Baltimore]] | 1938-03-07 | 2025-09-06 | [[biyokimika]]<br/>[[biyolohiyang molekular]]<br/>[[birolohiya]]<br/>[[biyolohiya]]<br/>[[henetika]]<br/>[[Inhenyeriyang henetiko]] | [[Talaksan:Dr. David Baltimore2 crop2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[:d:Q205772|Q205772]] | [[Jared Diamond]] | 1937-09-10 | | [[ekolohiya]]<br/>[[Biyolohiyang ebolutiba|ebolusyonaryong biyolohiya]]<br/>[[pisyolohiya]]<br/>[[biogeography]] | [[Talaksan:Jared diamond.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[:d:Q151593|Q151593]] | [[Olivier Messiaen]] | 1908-12-10 | 1992-04-27 | | [[Talaksan:Lezing Franse compoist Olivier Messiaen in Koninklijk Conservatorium in Den Haa, Bestanddeelnr 933-8262.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[:d:Q57191|Q57191]] | [[Hans Krebs]] | 1900-08-25 | 1981-11-22 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Hans Adolf Krebs.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 104 | [[:d:Q115478|Q115478]] | [[Emil Theodor Kocher]] | 1841-08-25 | 1917-07-27 | [[Pag-oopera|pagtistis]] | [[Talaksan:Emil Theodor Kocher.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 105 | [[:d:Q52878|Q52878]] | [[Gustaf VI Adolf of Sweden]] | 1882-11-11 | 1973-09-15 | [[arkeolohiya]]<br/>[[botanika]] | [[Talaksan:Gustaf VI Adolf of Sweden 1962.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[:d:Q59478|Q59478]] | [[George Gamow]] | 1904-03-04 | 1968-08-19 | [[Pisikang teoretikal|theoretical physics]]<br/>[[astropisika]]<br/>[[pisikang nuklear]]<br/>[[physical cosmology]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[literary activity]]<br/>[[scientific non-fiction literature]]<br/>[[popular science literature]]<br/>[[children's and young adult literature]] | [[Talaksan:Bragg lab1 1930 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[:d:Q92894|Q92894]] | [[Geoffrey Hinton]] | 1947-12-06 | | [[deep learning]]<br/>[[pagkatuto ng makina]]<br/>[[neurosiyensiya]]<br/>[[artificial neural network]]<br/>[[applied psychology]]<br/>[[artipisyal na katalinuhan]] | [[Talaksan:Geoffrey E. Hinton, 2024 Nobel Prize Laureate in Physics (3x4 cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[:d:Q152187|Q152187]] | [[August Krogh]] | 1874-11-15 | 1949-09-13 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:August Krogh Bain 32006.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 109 | [[:d:Q191963|Q191963]] | [[John Edward Gray]] | 1800-02-12 | 1875-03-07 | [[kalikasan]]<br/>[[soolohiya]]<br/>[[botanika]] | [[Talaksan:John Edward Gray. Photograph. Wellcome V0027572 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[:d:Q70530|Q70530]] | [[Alois Alzheimer]] | 1864-06-14 | 1915-12-19 | [[sikiyatriya]]<br/>[[neuropathology]] | [[Talaksan:Alois Alzheimer 002.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 111 | [[:d:Q193550|Q193550]] | [[Frank Macfarlane Burnet]] | 1899-09-03 | 1985-08-31 | [[immunology]]<br/>[[birolohiya]] | [[Talaksan:Frank Macfarlane Burnet.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[:d:Q237160|Q237160]] | [[Bernardo Houssay]] | 1887-04-10 | 1971-09-21 | [[pisyolohiya]] | [[Talaksan:Bernado Houssay.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[:d:Q216723|Q216723]] | [[Ronald Fisher]] | 1890-02-17 | 1962-07-29 | [[estadistika]]<br/>[[henetika]] | [[Talaksan:Youngronaldfisher2.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 114 | [[:d:Q76604|Q76604]] | [[Hans Fischer]] | 1881-07-27 | 1945-03-31 | [[kimikang organiko]]<br/>[[biyokimika]]<br/>[[medisina]]<br/>[[panggagamot na panloob]]<br/>[[clinical chemistry]] | [[Talaksan:Hans Fischer (Nobel).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 115 | [[:d:Q190626|Q190626]] | [[Aaron Klug]] | 1926-08-11 | 2018-11-20 | [[kimika]]<br/>[[biyokimika]] | [[Talaksan:Aaron Klug 1979.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 116 | [[:d:Q233026|Q233026]] | [[Arne Tiselius]] | 1902-08-10 | 1971-10-29 | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Arne Tiselius.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 117 | [[:d:Q233205|Q233205]] | [[Aaron Ciechanover]] | 1947-10-01 | | [[biyolohiya]]<br/>[[kimika]] | [[Talaksan:Flickr - Government Press Office (GPO) - Nobel Laureate Aaron Ciechanover (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 118 | [[:d:Q60060|Q60060]] | [[Karl von Frisch]] | 1886-11-20 | 1982-06-12 | [[etolohiya]] | [[Talaksan:Karl von Frisch - Atelier Veritas, c. 1926.jpg|center|128px]] |} ---- &sum; 118 items. {{Wikidata list end}} 7tf980rzpgadjnet3in6hbwatxwr9dr 0 284258 2204065 2152277 2026-04-22T00:56:37Z Aubreyjanev 159817 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2204065 wikitext text/x-wiki [[File:Bitcoin.svg|thumb|right|[[Logo]] ng Bitcoin]] Ang '''Bitcoin''' ('''₿''') ay isang [[Salaping kripto|salaping kripto]] na isang porma ng elektronikong pera. Ito ay isang desentralisadong pera na kung saan ay walang bangko sentral o nag-iisang tagapangasiwa na maaaring magpadala mula sa user-to-user sa peer-to-peer bitcoin network na walang kailangang tagapamagitan. Ang mga transaksyon ay nasusuri sa tulong ng network ng mga node sa pamamagitan ng cryptography at nakatala sa isang pampublikong d''istributed ledger'' na tinatawag na ''blockchain''. Ang bitcoin ay inimbento ng isang hindi kilalang tao o grupo ng mga tao gamit ang pangalan na [[Satoshi Nakamoto]]<ref name="whoissn">{{cite news|url=https://www.economist.com/blogs/economist-explains/2015/11/economist-explains-1|title=Who is Satoshi Nakamoto?|last1=S.|first1=L.|date=2 November 2015|work=The Economist|accessdate=23 September 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160821154511/http://www.economist.com/blogs/economist-explains/2015/11/economist-explains-1|archivedate=21 August 2016|url-status=live|publisher=The Economist Newspaper Limited|df=dmy-all}}</ref> at inilabas bilang open-source na software noong 2009.<ref name="NY2011">{{cite web|last=Davis|first=Joshua|title=The Crypto-Currency: Bitcoin and its mysterious inventor|url=http://www.newyorker.com/magazine/2011/10/10/the-crypto-currency|work=The New Yorker|date=10 October 2011|accessdate=31 October 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141101014157/http://www.newyorker.com/magazine/2011/10/10/the-crypto-currency|archivedate=1 November 2014|df=dmy-all}}</ref> Ang bitcoins ay nilikha bilang isang gantimpala para sa prosesong na kilala sa tawag na pagmimina. Ito ay pwedeng mapalitan ng iba pang mga pera,<ref>{{cite news|title=What is Bitcoin?|url=http://money.cnn.com/infographic/technology/what-is-bitcoin/|publisher=CNN Money|accessdate=16 November 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151031113913/http://money.cnn.com/infographic/technology/what-is-bitcoin/|archivedate=31 October 2015|df=dmy-all}}</ref> mga produkto, at mga serbisyo. Sa pananaliksik na ginawa ng Unibersidad ng Cambridge na-estima sa taong 2017, na may 2.9 hanggang 5.8 milyong natatanging user na gumagamit ng salaping kripto wallet, karamihan sa mga ito gamit ang bitcoin.<ref name="CU2017">{{cite web|last1=Hileman|first1=Garrick|last2=Rauchs|first2=Michel|title=Global Cryptocurrency Benchmarking Study|url=https://www.jbs.cam.ac.uk/fileadmin/user_upload/research/centres/alternative-finance/downloads/2017-global-cryptocurrency-benchmarking-study.pdf|publisher=Cambridge University|accessdate=14 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170410130007/https://www.jbs.cam.ac.uk/fileadmin/user_upload/research/centres/alternative-finance/downloads/2017-global-cryptocurrency-benchmarking-study.pdf|archivedate=10 April 2017|df=dmy-all}}</ref> Ang bitcoin ay na-kritiko sa kadahilanang pwedeng gamitin ito sa mga ilegal na transaksyon, ang makonsumong paggamit ng kuryente, pabago-bagong presyo, pagnanakaw sa mga exchanges, at ang posibilidad na ang bitcoin ay isang economic bubble. Ang bitcoin din ay nagagamit bilang isang pampuhunan(investment), bagaman ang ilang mga regulatory agencies ay nagbigay ng babala sa mga [[mamumuhunan]] patungkol sa bitcoin. == Kasaysayan == === Paglikha === Ang pangalan na domain na "bitcoin.org" ay narehistro noong ika-18 ng Agosto taong 2008.<ref>{{cite news|last1=Bernard|first1=Zoë|title=Everything you need to know about Bitcoin, its mysterious origins, and the many alleged identities of its creator|url=http://www.businessinsider.com/bitcoin-history-cryptocurrency-satoshi-nakamoto-2017-12|accessdate=15 June 2018|work=Business Insider|date=2 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615010015/http://www.businessinsider.com/bitcoin-history-cryptocurrency-satoshi-nakamoto-2017-12|archive-date=15 June 2018|url-status=live}}</ref> Ng petsa ika-31 ng Oktubre taong 2008, isang link ng isang papel na nilikha ni Satoshi Nakamoto na ang pamagat ay Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System <ref name="paper">{{cite web|url=https://bitcoin.org/bitcoin.pdf|title=Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System|date=31 October 2008|publisher=bitcoin.org|accessdate=28 April 2014|first=Satoshi|last=Nakamoto|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140320135003/https://bitcoin.org/bitcoin.pdf|archivedate=20 March 2014|df=dmy-all}}</ref> ay nai-post sa isang cryptography mailing list.<ref>{{cite news|last1=Finley|first1=Klint|title=After 10 Years, Bitcoin Has Changed Everything—And Nothing|url=https://www.wired.com/story/after-10-years-bitcoin-changed-everything-nothing/|accessdate=9 November 2018|work=Wired|date=31 October 2018}}</ref> Inilunsad ni Nakamoto ang bitcoin software bilang open-source code at inilabas ito noong buwan ng Enero taong 2009.<ref>{{cite web|url=https://sourceforge.net/p/bitcoin/code/HEAD/tree/|title=Bitcoin|author=Nakamoto, Satoshi|date=3 January 2009|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170721190347/https://sourceforge.net/p/bitcoin/code/HEAD/tree/|archivedate=21 July 2017|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mail-archive.com/cryptography@metzdowd.com/msg10142.html|author=Nakamoto, Satoshi|date=9 January 2009|title=Bitcoin v0.1 released|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140326174921/http://www.mail-archive.com/cryptography%40metzdowd.com/msg10142.html|archivedate=26 March 2014|url-status=live|df=}}</ref> Ang pagkakakilanlan ni Nakamoto ay nananatiling misteryo. Ng buwan ng Enero taong 2009, ang bitcoin network ay nilikha ng namina ni Nakamoto ang unang block ng chain, na kilala bilang ''genesis block''.<ref name="Wired:RFB">{{cite news|author=Wallace, Benjamin|title=The Rise and Fall of Bitcoin|url=https://www.wired.com/magazine/2011/11/mf_bitcoin/|publisher=Wired|date=23 November 2011|accessdate=13 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131031043919/http://www.wired.com/magazine/2011/11/mf_bitcoin|archivedate=31 October 2013|url-status=live|df=}}</ref><ref>{{cite web |title=Block 0&nbsp;– Bitcoin Block Explorer |url=https://bitref.com/block/0 |url-status=live |archiveurl= |archivedate= |df=}}</ref> Naka-embed sa coinbase ang block na ito na may sumunod na teksto: "The Times 03/Jan/2009 Chancellor on brink of second bailout for banks."  Ang pagkatala na ito ay ipinaliwanag bilang parehong timestamp at ng isang komento sa sanhi ng kahinaan ng fractional-reserve banking.<ref>{{cite book|last1=Pagliery|first1=Jose|title=Bitcoin: And the Future of Money|date=2014|publisher=Triumph Books|isbn=9781629370361|url=https://books.google.com.au/books?id=_-wuBAAAQBAJ|accessdate=20 January 2018|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180121071329/https://books.google.com.au/books?id=_-wuBAAAQBAJ|archivedate=21 January 2018}}</ref>{{rp|18}} Ang receiver ng unang transaksyon ng bitcoin ay si cypherpunk Hal Finney, na lumikha ng unang reusable proof-of-work system (RPOW) noong taong 2004.<ref>{{cite web|url=http://www.sfgate.com/technology/businessinsider/article/Here-s-The-Problem-With-The-New-Theory-That-A-4529573.php|title=Here's The Problem with the New Theory That A Japanese Math Professor Is The Inventor of Bitcoin|work=San Francisco Chronicle|accessdate=24 February 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150104063653/http://www.sfgate.com/technology/businessinsider/article/Here-s-The-Problem-With-The-New-Theory-That-A-4529573.php|archivedate=4 January 2015|df=}}</ref> Dinownload ni Finney ang bitcoin software sa petsa ng ilabas ito, at ng ika-12 ng Enero taong 2009 nakatanggap ng sampung bitcoins mula kay Nakamoto.<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/the-switch/wp/2014/01/03/hal-finney-received-the-first-bitcoin-transaction-heres-how-he-describes-it/|title=Hal Finney received the first Bitcoin transaction. Here's how he describes it.|last=Peterson|first=Andrea|work=The Washington Post|accessdate=|date=3 January 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150227213647/http://www.washingtonpost.com/blogs/the-switch/wp/2014/01/03/hal-finney-received-the-first-bitcoin-transaction-heres-how-he-describes-it/|archivedate=27 February 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news|last1=Popper|first1=Nathaniel|title=Hal Finney, Cryptographer and Bitcoin Pioneer, Dies at 58|url=https://www.nytimes.com/2014/08/31/business/hal-finney-cryptographer-and-bitcoin-pioneer-dies-at-58.html|accessdate=2 September 2014|work=NYTimes|date=30 August 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140903162835/http://www.nytimes.com/2014/08/31/business/hal-finney-cryptographer-and-bitcoin-pioneer-dies-at-58.html|archivedate=3 September 2014|df=dmy-all}}</ref> Ang ilan sa mga unang tagasuporta ng cypherpunk ay mga tagalikha ng bitcoin predecessors: Si Wei Dai, ang gumawa ng b-money, at si Nick Szabo, na gumawa ng bit gold..<ref name="WallaceWired11">{{cite news|url=https://www.wired.com/magazine/2011/11/mf_bitcoin/|title=The Rise and Fall of Bitcoin|work=Wired|date=23 November 2011|accessdate=4 November 2013|author=Wallace, Benjamin|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131104055936/http://www.wired.com/magazine/2011/11/mf_bitcoin/|archivedate=4 November 2013|df=dmy-all}}</ref> Ng taong 2010, ang unang kilalang komersyal na transaksyon gamit ang bitcoin ay naganap ng ang programmer na si Laszlo Hanyecz ay bumili ng dalawang Papa John ' s pizza na nagkaka-halaga ng 10,000 bitcoin.<ref>{{Cite news|url=https://www.cnbc.com/2018/06/18/blockchain-what-is-it-and-how-does-it-work.html|title=Everything you need to know about the blockchain|last=Kharpal|first=Arjun|date=18 June 2018|work=CNBC|access-date=13 September 2018}}</ref> Si Nakamoto ay tinatayang naka mina ng isang milyong mga bitcoins <ref>{{cite news|last1=McMillan|first1=Robert|title=Who Owns the World's Biggest Bitcoin Wallet? The FBI|url=https://www.wired.com/2013/12/fbi_wallet/|accessdate=7 October 2016|work=Wired|publisher=Condé Nast|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161021221609/https://www.wired.com/2013/12/fbi_wallet/|archivedate=21 October 2016|df=dmy-all}}</ref> bago siya mawala ng taong 2010, na hawak niya ang mga network alert key at kontrol sa code repository na higit pa kay Gavin Andresen. Makalipas nito si Andresen ay na naging lead developer sa Bitcoin Foundation.<ref>{{cite web|last1=Simonite|first1=Tom|title=Meet Gavin Andresen, the most powerful person in the world of Bitcoin|url=https://www.technologyreview.com/s/527051/the-man-who-really-built-bitcoin/|website=MIT Technology Review|accessdate=6 December 2017}}</ref><ref name="governance">{{cite news|last1=Odell|first1=Matt|title=A Solution To Bitcoin’s Governance Problem|url=https://techcrunch.com/2015/09/21/a-solution-to-bitcoins-governance-problem/|accessdate=24 January 2016|work=TechCrunch|date=21 September 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160126051521/http://techcrunch.com/2015/09/21/a-solution-to-bitcoins-governance-problem/|archivedate=26 January 2016|df=dmy-all}}</ref> . Si Andresen ay hinahangad ang desentrilisadong kontrol. Na nag-iwan ng pagkakataon ng kontrobersya sa pagbuo ng hinaharap na pag-unlad ng bitcoin. === 2011-2012 === Pagkatapos ng unang bahagi ng "proof-of-concept" ng mga transaksyon, ang unang mga pangunahing mga gumagamit ng bitcoin ay ang mga black market, tulad ng Silk Road. Sa panahon ng kanyang 30 na buwan ng pag-iral, simula noong buwan ng Pebrero taong 2011, Ang Silk Road ay eksklusibong tumatanggap ng bitcoins bilang bayad, na may transaksyon ng 9.9 milyon ng bitcoins, na nagkakahalaga ng halos sa $214 milyon.{{rp|222}} Ng taong 2011, ang presyo ay nagsimula sa $0.30 sa bawat bitcoin, at umalaki sa $5.27 sa taong ito. Ang presyo ay tumaas sa $31.50 ng ika-8 ng buwan ng Hunyo. Sa loob ng isang buwan ang presyo ay bumaba sa $11.00. Sa sumunod na buwan ito ay bumaba sa $7.80, at sa sumunod na buwan bumaba uli sa $4.77.<ref name="Odata">{{cite web|title=Bitcoin Historical Prices|url=https://www.officialdata.org/bitcoin-price|website=OfficialData.org|accessdate=3 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180704010212/https://www.officialdata.org/bitcoin-price|archive-date=4 July 2018|url-status=live}}</ref> Ang Litecoin, ang unang bitcoin spin-off o altcoin, na lumitaw noong buwan ng Oktubre taong 2011.<ref>{{Cite news|url=https://www.wired.com/2013/08/litecoin/|title=Ex-Googler Gives the World a Better Bitcoin|work=WIRED|access-date=25 October 2017|language=Ingles|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025075642/https://www.wired.com/2013/08/litecoin/|archive-date=25 October 2017|url-status=live}}</ref> Maraming altcoins na ang lumitaw simula noon..<ref name="wsj20180131Yang">{{cite news|last1=Yang|first1=Stephanie|title=Want to Keep Up With Bitcoin Enthusiasts? Learn the Lingo|url=https://www.wsj.com/articles/want-to-keep-up-with-bitcoin-enthusiasts-learn-the-lingo-1517394601|accessdate=8 June 2018|work=WSJ|date=31 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143411/https://www.wsj.com/articles/want-to-keep-up-with-bitcoin-enthusiasts-learn-the-lingo-1517394601|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> Ng taong 2012, ang presyo ng bitcoin ay nagsimula sa $5.27 tumaas sa $13.30 sa taong ito. Ng ika-9 ng Enero ang presyo ay tumaas sa $7.38, ngunit pagkatapos ay bumaba ng 49% hangang $3.80 sa paglipas ng 16 araw. Pagkatapos nito ang presyo ay tumaas sa $16.41 ng ika-17 ng buwan ng Agosto, ngunit bumaba ng 57% hangang $7.10 sa paglipas ng susunod na tatlong araw.<ref name="MktWatch09022018">{{cite news|last1=French|first1=Sally|title=Here’s proof that this bitcoin crash is far from the worst the cryptocurrency has seen|url=https://www.marketwatch.com/story/heres-proof-that-this-bitcoin-crash-is-far-from-the-worst-the-cryptocurrency-has-seen-2018-02-09|accessdate=3 July 2018|publisher=Market Watch|date=9 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180703220246/https://www.marketwatch.com/story/heres-proof-that-this-bitcoin-crash-is-far-from-the-worst-the-cryptocurrency-has-seen-2018-02-09|archive-date=3 July 2018|url-status=live}}</ref> Ang Bitcoin foundation ay itinatag noong buwan ng Setyembre taong 2012 upang itaguyod ang pag-unlad at pag-tanggap ng bitcoin.<ref>{{cite news|last1=Bustillos|first1=Maria|title=The Bitcoin Boom|url=https://www.newyorker.com/tech/elements/the-bitcoin-boom|accessdate=30 July 2018|work=The New Yorker|date=1 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20180702064450/https://www.newyorker.com/tech/elements/the-bitcoin-boom|archive-date=2 July 2018|url-status=live}}</ref> === 2013-2016 === Ng taong 2013, ang presyo ay nagsimula sa $13.30 na tumaas sa $770 ng ika-1 ng buwan ng Enero taong 2014. Ng buwan ng Marso taong 2013 ang blockchain ay pansamantalang hinati sa dalawang mga independiyenteng mga chains na may iba ' t ibang mga panuntunan. Ang dalawang blockchain ay pinapatakbo nang sabay-sabay ng anim na oras, ang bawat isa ay may sariling bersyon ng kasaysayan ng transaksyon. Ang normal na operasyon ay naibalik nung ang karamihan ng network ay nag-downgrade sa bersyon 0.7 ng bitcoin software.<ref name="bug events">{{cite web|last=Lee|first=Timothy|url=https://arstechnica.com/business/2013/03/major-glitch-in-bitcoin-network-sparks-sell-off-price-temporarily-falls-23/|title=Major glitch in Bitcoin network sparks sell-off; price temporarily falls 23%|publisher=arstechnica.com|date=11 March 2013|accessdate=15 February 2015|archive-url=https://www.webcitation.org/6G4e02Xd1?url=http://arstechnica.com/business/2013/03/major-glitch-in-bitcoin-network-sparks-sell-off-price-temporarily-falls-23/|archive-date=22 April 2013|url-status=live}}</ref> Ang Mt. Gox exchange ay saglit na itinigil ang pag-deposito ng bitcoin at ang presyo ay bumaba sa 23% hangang $37<ref name="ArsFork">{{cite web|last=Lee|first=Timothy|title=Major glitch in Bitcoin network sparks sell-off; price temporarily falls 23%|url=https://arstechnica.com/business/2013/03/major-glitch-in-bitcoin-network-sparks-sell-off-price-temporarily-falls-23/|publisher=Arstechnica|date=12 March 2013|archiveurl=https://www.webcitation.org/6G4e02Xd1?url=http://arstechnica.com/business/2013/03/major-glitch-in-bitcoin-network-sparks-sell-off-price-temporarily-falls-23/|archivedate=22 April 2013|url-status=live|access-date=12 March 2013}}</ref><ref name="VergeFork">{{cite web|last=Blagdon|first=Jeff|title=Technical problems cause Bitcoin to plummet from record high, Mt. Gox suspends deposits|url=https://www.theverge.com/2013/3/12/4092898/technical-problems-cause-bitcoin-to-plummet-from-record-high|publisher=The Verge|date=12 March 2013|archiveurl=https://www.webcitation.org/6G4e0aImv?url=http://www.theverge.com/2013/3/12/4092898/technical-problems-cause-bitcoin-to-plummet-from-record-high|archivedate=22 April 2013|url-status=live|access-date=12 March 2013}}</ref> bago makabawi sa nakaraang antas sa $48 ng sumunod na oras.<ref>{{cite web|title=Bitcoin Charts|url=http://bitcoincharts.com/charts/mtgoxUSD#rg60zczsg2013-03-12zeg2013-03-15ztgSzm1g10zm2g25zv|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140509133404/http://bitcoincharts.com/charts/mtgoxUSD|archivedate=9 May 2014|url-status=live}}</ref> Ang US Financial Crimes Enforcement Network (FinCEN) ay nagtatag ng regulasyon ng mga alituntunin para sa "desentralisadong virtual na pera" tulad ng bitcoin, uriin ang mga Amerikanong minero ng bitcoin na nagbebenta ng mga kanilang nakuhang bitcoins ay sinahalintulad sa Money Service Businesses (MSBs), na napapailalim sa pagpaparehistro o iba pang mga legal na mga obligasyon.<ref name="ArsFinCEN">{{cite web|last=Lee|first=Timothy|title=US regulator Bitcoin Exchanges Must Comply With Money Laundering Laws|url=https://arstechnica.com/tech-policy/2013/03/us-regulator-bitcoin-exchanges-must-comply-with-money-laundering-laws/|publisher=Arstechnica|date=20 March 2013|quote=Bitcoin miners must also register if they trade in their earnings for dollars.|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131021203745/http://arstechnica.com/tech-policy/2013/03/us-regulator-bitcoin-exchanges-must-comply-with-money-laundering-laws/|archivedate=21 October 2013|url-status=live|access-date=28 July 2017}}</ref><ref name="Finextra1">{{cite web|title=US govt clarifies virtual currency regulatory position|url=http://www.finextra.com/News/FullStory.aspx?newsitemid=24645|publisher=Finextra|date=19 March 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140326183202/http://www.finextra.com/News/FullStory.aspx?newsitemid=24645|archivedate=26 March 2014|url-status=live}}</ref><ref name="FinCEN1">{{cite web|title=Application of FinCEN's Regulations to Persons Administering, Exchanging, or Using Virtual Currencies|url=http://www.fincen.gov/statutes_regs/guidance/pdf/FIN-2013-G001.pdf|publisher=Department of the Treasury Financial Crimes Enforcement Network|accessdate=19 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130328190308/http://fincen.gov/statutes_regs/guidance/pdf/FIN-2013-G001.pdf|archive-date=28 March 2013|url-status=dead}}</ref> Sa buwan ng Abril, ang exchanges ng BitInstant at Mt. Gox ay nakaranas ng mga pagkaantala sa pagproseso dahil sa hindi sapat na kapasidad <ref>Roose, Kevin (8 April 2013) {{cite web|url=http://nymag.com/daily/intelligencer/2013/04/inside-the-bitcoin-bubble-bitinstants-ceo.html|title=Inside the Bitcoin Bubble: BitInstant's CEO&nbsp;– Daily Intelligencer|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140409031731/http://nymag.com/daily/intelligencer/2013/04/inside-the-bitcoin-bubble-bitinstants-ceo.html|archivedate=9 April 2014|url-status=live}}. Nymag.com. Retrieved on 20 April 2013.</ref> na nagreresulta sa presyo ng bitcoin na bumaba mula sa $266 hangang $76 bago bumalik sa $160 sa loob ng anim na oras.<ref>{{cite web|url=http://bitcoincharts.com/charts/mtgoxUSD|title=Bitcoin Exchange Rate|publisher=Bitcoinscharts.com|accessdate=15 August 2013|archiveurl=https://www.webcitation.org/68eGWrjWE?url=http://bitcoincharts.com/charts/mtgoxUSD|archivedate=24 June 2012|url-status=live}}</ref> Ang presyo ng bitcoin ay tumaas sa $259 sa ikasampo ng buwan ng Abril, ngunit pagkatapos ay bumaba sa 83% hangang $45 sa loob ng tatlong araw. Ng ika-15 buwan ng Mayo taong 2013, ang mga awtoridad ng US ay kinumpiska ang mga account na nauugnay sa Mt. Gox pagkatapos na matuklasan ang mga ito ay hindi nakarehistro bilang isang money transmiter sa FinCEN sa US.<ref>{{cite web|last=Dillet|first=Romain|title=Feds Seize Assets From Mt. Gox's Dwolla Account, Accuse It Of Violating Money Transfer Regulations|url=https://techcrunch.com/2013/05/16/mt-gox-dwolla-account-money-seizure/|accessdate=15 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131009161856/http://techcrunch.com/2013/05/16/mt-gox-dwolla-account-money-seizure/|archivedate=9 October 2013|url-status=live}}</ref><ref name="ABA FINCEN">{{cite web|title=Some basic rules for using 'bitcoin' as virtual money|url=http://www.abajournal.com/magazine/article/some_basic_rules_for_using_bitcoin_as_virtual_money/|publisher=American Bar Association|year=2013|accessdate=26 June 2013|last=Berson|first=Susan A.|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029185546/http://www.abajournal.com/magazine/article/some_basic_rules_for_using_bitcoin_as_virtual_money/|archivedate=29 October 2013|url-status=live}}</ref> Ng petsa Hunyo 23, 2013, ang US Drug Enforcement Administration (DEA) na nilista ang 11.02 bitcoins bilang nakumpiskang asset sa United States Department of Justice sa pag-unawa na alinsunod sa 21 U. S. C. § 881.<ref>{{cite web|last=Cohen|first=Brian|title=Users Bitcoins Seized by DEA|url=http://letstalkbitcoin.com/users-bitcoins-seized-by-dea/|accessdate=14 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131009062454/http://letstalkbitcoin.com/users-bitcoins-seized-by-dea/|archivedate=9 October 2013|url-status=live}}</ref> Minarkahan ito bilang unang pagkakataon na ang isang ahensiya ng pamahalaan ay sinamsam na bitcoin.<ref>{{cite web|publisher=El Cuerpo Nacional de Policía|title=The National Police completes the second phase of the operation "Ransomware"|url=https://translate.google.com/translate?sl=es&tl=en&js=n&prev=_t&u=http%3A%2F%2Fwww.policia.es%2Fprensa%2F20130927_1.html|accessdate=14 October 2013}}</ref><ref>{{cite web|title=U.S. government makes its first-ever Bitcoin seizure|url=http://www.dailydot.com/business/11-bitcoins-seized-government-dea/|publisher=The Daily Dot|year=2013|accessdate=15 October 2013|last=Sampson|first=Tim|archiveurl=https://www.webcitation.org/6Hl0yLbIR?url=http://www.dailydot.com/business/11-bitcoins-seized-government-dea|archivedate=30 June 2013|url-status=live}}</ref> Ang FBI ay nakasamsam ng halos 26,000 bitcoins ng buwan ng oktubre taong 2013 mula sa Dark web website na Silk Road sa panahon ng pag-aresto kay Ross William Ryan.<ref>{{cite web|title=After Silk Road seizure, FBI Bitcoin wallet identified and pranked|url=http://www.zdnet.com/after-silk-road-seizure-fbi-bitcoin-wallet-identified-and-pranked-7000021603/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140405173339/http://www.zdnet.com/after-silk-road-seizure-fbi-bitcoin-wallet-identified-and-pranked-7000021603/|archivedate=5 April 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://blockchain.info/address/1F1tAaz5x1HUXrCNLbtMDqcw6o5GNn4xqX|title=Silkroad Seized Coins|archiveurl=https://www.webcitation.org/6MUFj8Kcn?url=http://blockchain.info/address/1F1tAaz5x1HUXrCNLbtMDqcw6o5GNn4xqX|archivedate=9 January 2014|url-status=live|access-date=2 November 2013}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kashmirhill/2013/10/04/fbi-silk-road-bitcoin-seizure/|title=The FBI's Plan For The Millions Worth Of Bitcoins Seized From Silk Road|work=Forbes|first=Kashmir|last=Hill|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140502154935/http://www.forbes.com/sites/kashmirhill/2013/10/04/fbi-silk-road-bitcoin-seizure/|archivedate=2 May 2014|url-status=live}}</ref> Ang presyo ng bitcoin ay tumaas sa $755 ng ika-19 ng buwan ng Nobyembre at bumaba sa 50% hangang $378 ng parehong araw. Ng ika-30 buwan ng Nobyembre taong 2013 ang presyo na naabot ang $1,163 bago ang pagsisimula ng isang pang-matagalang pagbagsak ng presyo, bumaba ang presyo sa 87% hangang $152 ng buwan ng Enero taong 2015. Ng ika-5 ng buwan ng Disyembre taong 2013, ang People Bank of China ay ipinagbabawal ang Chinese financial institutions mula sa paggamit ng bitcoins.<ref name="ccontrols">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-25428866|title=Bitcoin sinks after China restricts yuan exchanges|publisher=BBC|work=bbc.com|date=18 December 2013|accessdate=20 December 2013|author=Kelion, Leo|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219214615/http://www.bbc.co.uk/news/technology-25428866|archive-date=19 December 2013|url-status=live}}</ref> Matapos ang anunsyo, ang halaga ng bitcoins ay bumaba,<ref>{{cite news|date=6 December 2013|url=http://www.smh.com.au/business/markets/currencies/china-bans-banks-from-bitcoin-transactions-20131206-2yugy.html|title=China bans banks from bitcoin transactions|work=[[The Sydney Morning Herald]]|publisher=Reuters|accessdate=31 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140323102824/http://www.smh.com.au/business/markets/currencies/china-bans-banks-from-bitcoin-transactions-20131206-2yugy.html|archive-date=23 March 2014|url-status=live}}</ref> at ang Baidu ay hindi na tinanggap ang bitcoins para sa ilang mga serbisyo.<ref name="bloomberg">{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/2013-12-07/baidu-stops-accepting-bitcoins-after-china-ban.html|title=Baidu Stops Accepting Bitcoins After China Ban|work=Bloomberg|location=New York|date=7 December 2013|accessdate=11 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131210214547/http://www.bloomberg.com/news/2013-12-07/baidu-stops-accepting-bitcoins-after-china-ban.html|archive-date=10 December 2013|url-status=live}}</ref> Ang pagbili ng kalakal sa real-world sa anumang mga virtual na pera ay ilegal sa China simula ng taong 2009.<ref>{{cite web|url=http://english.mofcom.gov.cn/aarticle/newsrelease/commonnews/200906/20090606364208.html|title=China bars use of virtual money for trading in real goods|publisher=English.mofcom.gov.cn|date=29 June 2009|accessdate=10 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131129184312/http://english.mofcom.gov.cn/aarticle/newsrelease/commonnews/200906/20090606364208.html|archive-date=29 November 2013|url-status=live}}</ref> Ng taong 2014, ang presyo ay nagsimula sa $770 at bumaba sa $314 sa taon ito. Noong buwan ng Pebrero taong 2014, ang Mt. Gox exchange, ang pinakamalaking bitcoin exchange ng panahon na iyon , sinabi na ang 850,000 bitcoins ay ninakaw mula sa kanyang mga customer, na nagkakahalaga ng halos $500 milyon. Ang presyo ng bitcoin ay bumaba na halos kalahati, mula sa $867 hangang $439 (49% pagbagsak). Ang presyo ay nanatiling mababa hanggang sa huling buwan ng taong 2016. Ng taong 2015. ang presyo ay nagsimula sa $314 at tumaas sa $434 sa taong ito. Sa taong 2016 ang presyo ay tumaas sa $998 ng ika-1 ng buwan ng Enero taong 2017. === 2017–2018 === Ang presyo ay nagsimula sa $998 sa taon ng 2017 at tumaas sa $13,412.44 ng ika-1 ng Enero taong 2018. Ng ika-17 buwan ng Disyembre ang presyo ng bitcoin ay naabot ang all-time high na $19,666. Ang China ay ipinagbawal ang kalakalan sa bitcoin, ang unang hakbang nito ay nagsimula ng buwan ng Setyembre taong 2017, at na-complete ban simula ng petsa ika-1 ng Pebrero taong 2018.Pagkatapos nito ang presyo ng bitcoin ay bumaba mula sa $9,052 hangang $6,914 ng ika-5 buwan ng Pebrero taong 2018. Ang porsyento ng mga bitcoin sa kalakalan sa renminbi ay bumaba mula sa halos 90% ng buwan ng Setyembre taong 2017 sa mas mababa na 1% ng buwan ng Hunyo.<ref name="rmbXinhua">{{cite news|title=RMB Bitcoin trading falls below 1 pct of world total|url=http://www.xinhuanet.com/english/2018-07/07/c_137308879.htm|accessdate=10 July 2018|agency=[[Xinhua]]|publisher=Xinhuanet|date=7 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710225218/http://www.xinhuanet.com/english/2018-07/07/c_137308879.htm|archive-date=10 July 2018|url-status=live}}</ref> Ang natitirang bahagi ng unang-kalahati ng taong 2018, ang presyo ng bitcoin nagbago sa $11,480 at $5,848. Ng petsa Hulyo 1 2018 ang presyo ng bitcoin ay $6,469.<ref name="BTUSDprice">{{cite web|title=Bitcoin (USD) Price|url=https://www.coindesk.com/price/|website=Coindesk|accessdate=4 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180704040049/https://www.coindesk.com/price/|archive-date=4 July 2018|url-status=live}}</ref><ref name="Xpress10072018">{{cite news|last1=Dawkins|first1=David|title=Has CHINA burst the bitcoin BUBBLE? Trading in RMB drops from 90% to 1%|url=https://www.express.co.uk/finance/city/986552/Bitcoin-price-ripple-cryptocurrency-ethereum-BTC-to-USD-XRP-news-china|accessdate=10 July 2018|publisher=Express|date=10 July 2018}}</ref> Ang presyo ng bitcoin ay negatibong naaapektuhan sa ilang mga hack o mga pagnanakaw sa palitan ng salaping kripto, kabilang ang mga pagnanakaw mula Coincheck ng buwan ng Enero taong 2018, Coinrail at Bithumb sa buwan ng Hunyo, at Bancor sa buwan ng hulyo. Sa unang anim na buwan ng 2018, halos $761 milyon na halaga ng cryptocurrencies ay naiulat na ninakaw mula sa mga exchanges.<ref name="Roy3072018">{{cite news|last1=Chavez-Dreyfuss|first1=Gertrude|title=Cryptocurrency exchange theft surges in first half of 2018: report|url=https://www.reuters.com/article/us-crypto-currencies-ciphertrace/cryptocurrency-exchange-theft-surges-in-first-half-of-2018-report-idUSKBN1JT1Q5|accessdate=10 July 2018|publisher=Reuters|date=3 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180704120854/https://www.reuters.com/article/us-crypto-currencies-ciphertrace/cryptocurrency-exchange-theft-surges-in-first-half-of-2018-report-idUSKBN1JT1Q5|archive-date=4 July 2018|url-status=live}}</ref>Ang presyo ng bitcoin ay apektado kahit na ang iba pang mga cryptocurrencies na ninakaw sa Coinrail at Bancor, bilang mamumuhunan nag-aalala patungkol sa seguridad ng mga palitan ng salaping kripto.<ref name="BloomFort">{{cite news|title=Cryptocurrencies Tumble After $32 Million South Korea Exchange Hack|url=http://fortune.com/2018/06/20/south-korea-cryptocurrency-hack/|accessdate=10 July 2018|agency=Bloomberg|publisher=Fortune|date=20 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180711032352/http://fortune.com/2018/06/20/south-korea-cryptocurrency-hack/|archive-date=11 July 2018|url-status=live}}</ref><ref name="CNNhack">{{cite news|last1=Shane|first1=Daniel|title=Billions in cryptocurrency wealth wiped out after hack|url=https://money.cnn.com/2018/06/11/investing/coinrail-hack-bitcoin-exchange/index.html|accessdate=10 July 2018|publisher=CNN|date=11 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180711032051/https://money.cnn.com/2018/06/11/investing/coinrail-hack-bitcoin-exchange/index.html|archive-date=11 July 2018|url-status=live}}</ref><ref name="TCBancor">{{cite news|last1=Russell|first1=Jon|title=The crypto world’s latest hack sees Israel’s Bancor lose $23.5M|url=https://techcrunch.com/2018/07/10/bancor-loses-23-5m/|accessdate=10 July 2018|publisher=TechCrunch|date=10 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710084932/https://techcrunch.com/2018/07/10/bancor-loses-23-5m/|archive-date=10 July 2018|url-status=live}}</ref> Ng buwan ng Nobyembre taong 2018, ang estado ng Ohio, sa Estados Unidos, ay naging unang sa North American government agency na pumayag sa mga negosyo na magbayad ng mga iba ' t-ibang mga buwis sa estado sa pamamagitan ng isang tagapamagitan na nagpapalit ng bitcoin sa dolyares.<ref>{{cite news|last1=Kasler|first1=Karen|title=Ohio Allows Businesses To Pay Taxes With Bitcoin|url=http://www.wksu.org/post/ohio-allows-businesses-pay-taxes-bitcoin|accessdate=26 November 2018|agency=National Public Radio (NPR)|publisher=WKSU.org|date=26 November 2018}}</ref> == Disenyo == === Blockchain === Ang bitcoin blockchain ay isang pampublikong ledger na mga talaan ng mga transaksyon ng bitcoin.Ipinatupad ito bilang isang chain ng mga block, ang bawat block ay naglalaman ng isang hash ng nakaraang block sa genesis block{{efn|The genesis block is the block number 0. The timestamp of the block is 2009-01-03 18:15:05. This block is unlike all other blocks in that it does not have a previous block to reference.}} ng chain. Ang isang network ng mga communicating nodes na gumagana sa bitcoin software na nagpapanatili sa blockchain.{{rp|215–219}} .Ang mga transaksyon ng porma ng nagbabayad X nagpapadala Y bitcoins sa nagbayad Z ay na-broadcast sa network na ito gamit ang mga magagamit na mga application software. Ang network node ay maaaring patunayan ang mga transaksyon, idagdag ang mga ito sa kanilang mga kopya ng ledger, at pagkatapos ay i-broadcast sa ledger idagdag sa iba pang mga node. Upang makamit ang malayang pagsuri ng chain ng pagmamay-ari sa bawat network node iimbakin ng sarili nitong mga kopya ng blockchain.<ref name="f_c2">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/technology/news/10881213/The-coming-digital-anarchy.html|title=The coming digital anarchy|publisher=Telegraph Media Group Limited|work=The Telegraph|date=9 June 2014|accessdate=7 January 2015|author=Sparkes, Matthew|location=London|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150123190900/http://www.telegraph.co.uk/technology/news/10881213/The-coming-digital-anarchy.html|archivedate=23 January 2015|df=dmy-all}}</ref> Sa bawat 10 minuto, isang bagong grupo ng mga tinanggap na mga transaksyon, na tinatawag na block, ay nalikha, idinagdag sa blockchain, at mabilis na pag-publish sa lahat ng mga node, nang hindi nangangailangan ng sentral na pangangasiwa. Ito ay nagbibigay-daan sa bitcoin software upang matukoy kapag ang isang partikular na bitcoin ay na nagastos, na kung saan ay kinakailangan upang maiwasan ang dobleng-paggastos. Isang kumbensyonal na ledger na talaan ng mga paglipat ng mga aktwal na mga bill o promissory notes na ang mga umiiral na hiwalay mula sa mga ito, ngunit ang blockchain ay ang tanging lugar na kung saan ang bitcoins ay maaaring masabi na umiiral sa anyo ng mga unspent output ng mga transaksyon.{{rp|ch. 5}} === Mga transaksyon === Ang mga transaksyon ay natukoy gamit ang isang forth-like ng scripting language. Kapag ang isang gumagamit ay nagpapadala ng bitcoins, ang mga user ay nagtatakda ng bawat address at ang halaga ng bitcoin na ipinadala sa address na iyon sa isang output. Upang maiwasan ang dobleng paggastos, sa bawat input ay dapat sumangguni sa isang nakaraang unspent output sa blockchain.<ref name="EconOfBTC">{{cite web|url=http://www.econinfosec.org/archive/weis2013/papers/KrollDaveyFeltenWEIS2013.pdf|title=The Economics of Bitcoin Mining, or Bitcoin in the Presence of Adversaries|work=The Twelfth Workshop on the Economics of Information Security (WEIS 2013)|date=11–12 June 2013|accessdate=26 April 2016|author1=Joshua A. Kroll|author2=Ian C. Davey|author3=Edward W. Felten|quote=A transaction fee is like a tip or gratuity left for the miner.|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160509053819/http://www.econinfosec.org/archive/weis2013/papers/KrollDaveyFeltenWEIS2013.pdf|archivedate=9 May 2016|df=dmy-all}}</ref> Ang paggamit ng maramihang mga input ay tumutugon sa ang paggamit ng maramihang mga coin sa isang transaksyon ng cash . Dahil ang mga transaksyon ay maaaring magkaroon ng maramihang mga output, ang mga gumagamit ay maaaring magpadala ng mga bitcoins sa maramihang mga tatanggap sa isang transaksyon. Tulad ng sa isang cash na mga transaksyon, ang kabuuan ng mga input (mga coin na ginamit upang magbayad) ay maaaring lampasan ang inilaang kabuuan ng mga pagbayad. Sa ganoong kaso, ang isang karagdagang output ay ginagamit, sa pagbalik ng mga sukli pabalik sa nagbayad. Anumang pag-input ng satoshis ay hindi accounted para sa output ng transaksyon maging ang bayad sa transaksyon. === Mga yunit === Ang yunit ng account ng bitcoin system ay isang bitcoin. Ang mga simbolo ng ticker na ginamit upang kumatawan sa bitcoin ay BTC at XBT.{{efn|{{as of | 2014}}, XBT, a code that conforms to ISO 4217 though is not officially part of it, is used by [[Bloomberg L.P.]],<ref>{{cite news |title = Bitcoin Ticker Available On Bloomberg Terminal For Employees |publisher = [[TechCrunch]] |url = https://techcrunch.com/2013/08/09/bitcoin-ticker-available-on-bloomberg-terminal/ |date = 9 August 2013 |author = Romain Dillet |accessdate = 2 November 2014 |url-status = live |archiveurl = https://web.archive.org/web/20141101232825/http://techcrunch.com/2013/08/09/bitcoin-ticker-available-on-bloomberg-terminal/ |archivedate = 1 November 2014 |df = dmy-all }}</ref> [[CNNMoney]],<ref>{{cite news |title = Bitcoin Composite Quote (XBT) |url = http://money.cnn.com/quote/quote.html?symb=XBT |publisher = CNN |work = CNN Money |accessdate = 2 November 2014 |url-status = live |archiveurl = https://web.archive.org/web/20141027100208/http://money.cnn.com/quote/quote.html?symb=xbt |archivedate = 27 October 2014 |df = dmy-all }}</ref> and [[xe.com]].<ref>{{cite web |title = XBT – Bitcoin |publisher = xe.com |accessdate = 2 November 2014 |url = http://www.xe.com/currency/xbt-bitcoin? |url-status = live |archiveurl = https://web.archive.org/web/20141102111801/http://www.xe.com/currency/xbt-bitcoin |archivedate = 2 November 2014 |df = dmy-all }}</ref>|name=XBTcode}}<ref name="btcregs">{{cite web|url=https://www.loc.gov/law/help/bitcoin-survey/regulation-of-bitcoin.pdf|title=Regulation of Bitcoin in Selected Jurisdictions|publisher=The Law Library of Congress, Global Legal Research Center|date=January 2014|accessdate=26 August 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141014012832/http://www.loc.gov/law/help/bitcoin-survey/regulation-of-bitcoin.pdf|archivedate=14 October 2014|df=dmy-all}}</ref>{{rp|2}} Ang maliit na halaga ng bitcoin na ginamit bilang alternatibong yunit ay millibitcoin (mBTC), at satoshi (sat). Pinangalanan sa pagtugon sa manlilikha ng bitcoin, isang satoshi ang pinakamaliit na halaga sa loob ng bitcoin na kumakatawan sa 0.00000001 bitcoins, isang daang milyon ng isang bitcoin. Ang isang millibitcoin ay katumbas ng 0.001 bitcoins, isang ikasanlibo ng isang bitcoin o 100000 satoshis. Ang character na Unicode nito ay ₿. === Bayarin sa transaksyon === Kahit na ang mga bayarin sa transaksyon ay opsyonal, maaaring piliin ng mga minero kung aling mga transaksyon ang iproseso at unahin ang mga nagbabayad ng mas mataas na bayad. Ang mga minero ay maaaring pumili ng mga transaksyon batay sa bayad ng bayad na may kaugnayan sa storage size nito, hindi ang absolutong halaga ng pera na binayaran bilang bayad. Ang mga bayad na ito ay karaniwang sinusukat sa satoshis bawat byte (nakaupo / b). Ang sukat ng mga transaksyon ay nakasalalay sa bilang ng mga input na ginamit upang lumikha ng transaksyon, at ang bilang ng mga output.{{rp|ch. 8}} === Pagmamay-ari === [[Talaksan:Bitcoin_Transaction_Visual.svg|thumb|Ang Pinasimple na chain ng pagmamay-ari bilang isinalarawan sa Bitcoin whitepaper. Sa pagsasagawa, ang isang transaksyon ay maaaring magkaroon ng higit sa isang input at higit sa isang output.]] Sa blockchain, ang bitcoins ay nakarehistro sa bitcoin address. Sa paglikha ng isang bitcoin address ay nangangailangan ng walang higit pa kaysa sa pagpili ng isang random na wastong pribadong key at computing sa kaukulang bitcoin address. Ang kompyutasyon nito ay maaaring matapos sa isang kalahating segundo. Ngunit sa kabaliktaran, sa pag-kompyut ng pribadong key ng isang naibigay na bitcoin address, ay mathematically unfeasible. Ang mga gumagamit ay maaaring sabihin sa iba o gumawa ng mga pampublikong bitcoin address nang walang pag-kompromiso sa kaukulang pribadong key. Bukod pa rito, ang bilang ng mga wastong pribadong key ay lubos na nakapakalaki na hindi ito maka-kompyut ng sinuman sa isang key-pairs na nagamit na at may mga pondo. Ang malawak na bilang ng mga wastong pribadong key ginagawang unfeasible sa brute force na maaaring magamit upang ikompromiso ang isang pribadong key. Upang gastusin ang kanilang mga bitcoins, ang may-ari ay dapat malaman ang mga kaukulang pribadong key at digital na-sign ng mga transaksyon. Ang network susuriin ang lagda gamit ang pampublikong key.{{rp|ch. 5}} Kung ang pribadong key ay nawala, ang bitcoin network ay hindi kumikilala ng anumang iba pang mga katibayan ng pagmamay-ari; ang mga coin na dina magagamit, at epektibong mawawala. Halimbawa, sa 2013 isa sa mga gumagamit nito ay sinabing nawala niya ang 7,500 bitcoins, nagkakahalaga ng $7.5 milyon sa panahon iyan, dahil sa aksidenteng natapon ang hard drive na naglalaman ng kanyang pribadong key.<ref>{{cite news|title=Man Throws Away 7,500 Bitcoins, Now Worth $7.5 Million|date=29 November 2013|url=http://washington.cbslocal.com/2013/11/29/man-throws-away-7500-bitcoins-now-worth-7-5-million/|work=CBS DC|accessdate=23 January 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140115062630/http://washington.cbslocal.com/2013/11/29/man-throws-away-7500-bitcoins-now-worth-7-5-million/|archivedate=15 January 2014|df=dmy-all}}</ref>  Ang backup ng kanyang key(s) ay ang naghadlang sa mga ito. Halos sa 20% ng lahat ng mga bitcoins na pinaniniwalaan na nawala. Ito ay nagkaka-halaga ng halos sa $20 bilyon na presyo ng buwan ng Hulyo taong 2018 <ref name="wsjlost">{{cite news|last1=Krause|first1=Elliott|title=A Fifth of All Bitcoin Is Missing. These Crypto Hunters Can Help|url=https://www.wsj.com/articles/a-fifth-of-all-bitcoin-is-missing-these-crypto-hunters-can-help-1530798731|accessdate=8 July 2018|publisher=Wall Street Journal|date=5 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180709010939/https://www.wsj.com/articles/a-fifth-of-all-bitcoin-is-missing-these-crypto-hunters-can-help-1530798731|archive-date=9 July 2018|url-status=live}}</ref><ref name="secret">{{cite news|last1=Detrixhe|first1=John|title=The secret to crypto investing is there is no secret|url=https://qz.com/1321633/initial-coin-offerings-disclosure-tends-to-mean-better-outcomes-for-icos/|accessdate=8 July 2018|publisher=Quartz|date=6 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180708073046/https://qz.com/1321633/initial-coin-offerings-disclosure-tends-to-mean-better-outcomes-for-icos/|archive-date=8 July 2018|url-status=live}}</ref> Humigit-kumulang sa isang milyong mga bitcoins, na nagkakahalaga ng $7 bilyon ng buwan ng hulyo taong 2018, ay nanakaw.<ref name="hacklist">{{cite web|title=List of cryptocurrency exchange hacks|url=https://rados.io/list-of-documented-exchange-hacks/|website=Rados.io|accessdate=8 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180709011132/https://rados.io/list-of-documented-exchange-hacks/|archive-date=9 July 2018|url-status=live}}</ref> === Pagmimina === <div class="thumb tmulti tright"><div class="thumbinner" id="298" style="width:471px;max-width:471px"><div class="tsingle" id="299" style="float:left;margin:1px;width:139px;max-width:139px"><div class="thumbimage" id="300" style="height:103px;overflow:hidden">[[File:Minage_de_crypto-monnaie_(2).jpg|alt=|137x137px]]</div><div class="thumbcaption" id="301" style="clear:left">Ang mga minero ng bitcoin ay gumamit ng mga GPU para sa pagmimina, dahil mas mahusay sila na angkop sa algorithm na proof-of-work kaysa sa CPUs.</div></div><div class="tsingle" id="306" style="float:left;margin:1px;width:141px;max-width:141px"><div class="thumbimage" id="307" style="height:103px;overflow:hidden">[[File:USB_Erupter.jpg|alt=|139x139px]]</div><div class="thumbcaption" id="308" style="clear:left">Amateur bitcoin mining na may espesyal na ASIC chips. Ito ay kapag ang mining difficulty ay mas mababa, at ito ay hindi na magagawa.</div></div><div class="tsingle" id="312" style="float:left;margin:1px;width:185px;max-width:185px"><div class="thumbimage" id="313" style="height:103px;overflow:hidden">[[File:Cryptocurrency_Mining_Farm.jpg|alt=|183x183px]]</div><div class="thumbcaption" id="314" style="clear:left">Ngayon, ang mga kumpanya ng pagmimina ng bitcoin ay naglalaan ng mga pasilidad sa pabahay at nagpapatakbo ng mataas na pagganap ng pagmimina ng hardware.</div></div></div></div> [[Talaksan:Bitcoin_difficulty.svg|thumb|Semi-log plot na relatibo sa problema sa pagmimina{{efn|Relative mining difficulty is defined as the ratio of the difficulty target on 9 January 2009 to the current difficulty target.}}<ref name="Blockchain.info">{{cite web|url=https://blockchain.info/charts|title=Charts|accessdate=2 November 2014|publisher=[[Blockchain.info]]|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141103020741/http://blockchain.info/charts|archivedate=3 November 2014|df=dmy-all}}</ref>]] ''Ang pagmimina'' ay isang record-keeping na serbisyo na nagagawa sa pamamagitan ng  paggamit ng mga computer processing power.{{efn|It is misleading to think that there is an analogy between gold mining and bitcoin mining. The fact is that gold miners are rewarded for producing gold, while bitcoin miners are not rewarded for producing bitcoins; they are rewarded for their record-keeping services.<ref name="Andolfatto2014-03">{{cite web |url = http://www.stlouisfed.org/dialogue-with-the-fed/assets/Bitcoin-3-31-14.pdf |title = Bitcoin and Beyond: The Possibilities and Pitfalls of Virtual Currencies |publisher = Federal Reserve Bank of St. Louis |work = Dialogue with the Fed |date = 31 March 2014 |accessdate = 16 April 2014 |author = Andolfatto, David |url-status = live |archiveurl = https://web.archive.org/web/20140409044505/http://www.stlouisfed.org/dialogue-with-the-fed/assets/Bitcoin-3-31-14.pdf |archivedate = 9 April 2014 |df = dmy-all }}</ref>}} Ang mga minero  ang nagpapanatili ng blockchain na pare-pareho, kumpleto, at hindi maaaring baguhin ng mga paulit-ulit na grupo ng mga bagong na-broadcast ng mga transaksyon sa isang ''block'', na kung saan ay naii-broadcast sa network at na-verify sa pamamagitan ng mga recipient node.<ref name="econbc">{{cite news|title=The great chain of being sure about things|url=https://www.economist.com/news/briefing/21677228-technology-behind-bitcoin-lets-people-who-do-not-know-or-trust-each-other-build-dependable|accessdate=3 July 2016|work=The Economist|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=31 October 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160703000844/http://www.economist.com/news/briefing/21677228-technology-behind-bitcoin-lets-people-who-do-not-know-or-trust-each-other-build-dependable|archivedate=3 July 2016|df=dmy-all}}</ref> Ang bawat block ay naglalaman ng isang SHA-256 cryptographic hash ng nakaraang block, na na-uugnay  sa nakaraang block at bibigyan ng blockchain ng pagkakilanlan.{{rp|ch. 7}} Upang tanggapin ng ibang bahagi ng network, ang isang bagong block ay dapat na naglalaman ng isang ''proof-of-work'' (PoW). Ang sistema na ginagamit na batay sa Adam Backs's 1997 anti-spam scheme, na tawag ay Hashcash.<ref>{{cite journal|last1=Blocki|first1=Jeremiah|last2=Zhou|first2=Hong-Sheng|title=Designing Proof of Human-Work Puzzles for Cryptocurrency and Beyond|journal=Theory of Cryptography|date=1 January 2016|volume=9986|pages=517–546|doi=10.1007/978-3-662-53644-5_20|url=https://link.springer.com/chapter/10.1007%2F978-3-662-53644-5_20|accessdate=4 February 2018|publisher=Springer Berlin Heidelberg|series=Lecture Notes in Computer Science|isbn=978-3-662-53643-8}}</ref> Ang PoW ay nangangailangan ng mga minero upang mahanap ang isang numero na tinatawag na ''nonce'', na kapag ang laman ng mga block ay hashed na kasama ng nonce, ang resulta ay ayon sa bilang na mas maliit kaysa sa network difficulty target.{{rp|ch. 8}} Ang patunay na ito ay madali para sa anumang mga node sa network na mag-suri, ngunit makonsumo sa oras ang bumuo nito, tulad ng para sa isang secure na cryptographic hash, miners ay dapat subukan ang maraming iba ' t ibang mga nonce halaga (karaniwan ay ang pagkakasunod-sunod ng mga sinubok na mga halaga ay pataas na mga karaniwang mga numero: 0, 1, 2, 3, ...{{rp|ch. 8}}) bago ang pulong ng difficulty target. Sa bawat 2,016 ng mga block (humigit-kumulang na 14 na araw sa humigit-kumulang 10 minuto sa bawat block), ang difficulty target ay nababagay batay sa network ng mga nakaraang pagganap, na may layunin na panatiliin ang karaniwang oras sa pagitan ng bagong mga block sa sampung minuto. Sa ganitong paraan ang sistema ay awtomatikong aangkop sa kabuuang halaga ng mining power sa network.{{rp|ch. 8}} Sa pagitan ng ika-1 buwan ng Marso taong 2014 at ika-1 buwan ng Marso taong 2015, ang karaniwang bilang ng mga nonces na minero ay sinubukang  maglikha ng isang bagong block na dagdagan mula sa 16.4 quintillion sa 200.5 quintillion.<ref name="diffhistory">{{cite web|url=https://blockchain.info/charts/difficulty?timespan=all&showDataPoints=false&daysAverageString=1&show_header=true&scale=0&address=|title=Difficulty History|publisher=Blockchain.info|accessdate=26 March 2015|type=The ratio of all hashes over valid hashes is D x 4,295,032,833, where D is the published "Difficulty" figure.|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150408212548/https://blockchain.info/charts/difficulty?timespan=all&showDataPoints=false&daysAverageString=1&show_header=true&scale=0&address=|archivedate=8 April 2015|df=dmy-all}}</ref> Ang sistemang proof-of-work, na kasama din ang pag-ugnay-ugnay ng mga block, sa paggawa ng mga pagbabago sa blockchain ay lubhang mahirap, bilang isang taga-atake dapat ay baguhin ang lahat ng mga kasunod na mga block ayon sa pagkakasunod-sunod upang mabago ang isang block para tangapin ito.<ref>{{cite news|last1=Hampton|first1=Nikolai|title=Understanding the blockchain hype: Why much of it is nothing more than snake oil and spin|url=http://www.computerworld.com.au/article/606253/understanding-blockchain-hype-why-much-it-nothing-more-than-snake-oil-spin/|accessdate=5 September 2016|work=Computerworld|publisher=IDG|date=5 September 2016|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160906171838/http://www.computerworld.com.au/article/606253/understanding-blockchain-hype-why-much-it-nothing-more-than-snake-oil-spin/|archivedate=6 September 2016|df=dmy-all}}</ref> Dahil sa pag-mina ng mga bagong mga block sa lahat ng oras, ang pagbabago sa isang block ay pahirap ng pahirap sa paglipas ng panahon at ang bilang ng mga magka-sunod-sunod na mga block (tinatawag din na ''c''onfirmations of the given block) ay nada-dagdagan. ==== Pagmimina sa Pooled ==== Ang Computing power ay madalas na magkasama o "pooled" upang mabawasan ang pagka-iba-iba ng kita ng mga minero. Ang mga indibidwal na mining rigs ay madalas na maghihintay ng mahabang panahon upang kumpirmahin ang isang block ng mga transaksyon at matanggap ang bayad. Sa isang pool, ang lahat ng mga kalahok na mga minero ay makakakuha ng mga bayad  sa bawat oras na kung ang isang kalahok na server ay nakalutas ng isang block. Ang bayad ay depende  sa trabaho ng isang indibidwal na minero na nag-ambag na tulong sa pag-hanap ng block.<ref name="Techcrunch12">{{cite web|last=Biggs|first=John|title=How To Mine Bitcoins|url=https://techcrunch.com/2013/04/08/how-to-mine-bitcoins/|publisher=Techcrunch|date=8 April 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170706132517/https://techcrunch.com/2013/04/08/how-to-mine-bitcoins/|archivedate=6 July 2017}}</ref> === Suplay === [[Talaksan:Bitcoin supply.svg|thumb|Ang abuuang bitcoins sa sirkulasyon.]] Ang matagumpay na mga minero sa paghahanap ng bagong mga block ay gagantimpalaan ng nilikhang bagong bitcoins at mga bayarin sa transaksyon.<ref name="bloombergvance111413">{{cite web|url=http://www.businessweek.com/articles/2013-11-14/2014-outlook-bitcoin-mining-chips-a-high-tech-arms-race|title=2014 Outlook: Bitcoin Mining Chips, a High-Tech Arms Race|publisher=Businessweek|date=14 November 2013|author=Ashlee Vance|accessdate=24 November 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131121225123/http://www.businessweek.com/articles/2013-11-14/2014-outlook-bitcoin-mining-chips-a-high-tech-arms-race|archivedate=21 November 2013|df=dmy-all}}</ref> Ng ika-9 buwan ng hulyo taong 2018 ang gantimpala ay nagkaka-halaga ng 12.5 ng nilikhang bagong bitcoins sa bawat block na idinadagdag sa blockchain. </span><span data-segmentid="347" class="cx-segment">Upang makuha ang gantimpala, ang isang espesyal na transaksyon na tinatawag na ''coinbase'' na kasama ang mga naproseso na mga bayad.{{rp|ch. 8}} </span>Ang lahat ng mga bitcoins na nagawa ay nilikha sa mga transaksyon ng coinbase. Ang [[Bitcoin network|bitcoin protocol]] ay sinasabing ang gantimpala sa pagdagdagdag ng isang block ay binabawasan sa bawat 210,000 na mga block (humigit-kumulang sa bawat apat na taon). Sa huli, ang gantimpala ay bababa hanggang zero, at ang limitasyon ng 21 milyong bitcoins ay maaabot sa 2140; ang record-keeping na serbisyo ay gagantimpalaan lamang ng mga naka-akibat na bayarin sa transaksyon.{{as of|2016|07|09}}<ref name="KWY">{{cite web|url=http://qz.com/154877/by-reading-this-page-you-are-mining-bitcoins/|title=By reading this article, you're mining bitcoins|publisher=Atlantic Media Co|work=qz.com|date=17 December 2013|accessdate=17 December 2013|author1=Ritchie S. King|author2=Sam Williams|author3=David Yanofsky|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217221429/http://qz.com/154877/by-reading-this-page-you-are-mining-bitcoins/|archivedate=17 December 2013|df=dmy-all}}</ref>{{as of|2016|07|09}} Sa ibang salita, ang imbentor ng bitcoin nasi Nakamoto ay nagtakda ng isang monetary policy batay sa artipisyal na kakulangan sa bitcoin na magiging 21&#x20;milyong bitcoins lamang sa kabuuan. Ang mga numero ay nadadagdagan sa halos bawat sampung minuto at ang antas na kung saan sila ay binuo ay nababawasan ng kalahati sa bawat apat na taon hanggang sa ang lahat ay nasa sirkulasyon na.<ref>{{cite news|last1=Shin|first1=Laura|title=Bitcoin Production Will Drop By Half In July, How Will That Affect The Price?|url=https://www.forbes.com/sites/laurashin/2016/05/24/bitcoin-production-will-drop-by-half-in-july-how-will-that-affect-the-price/#79bdaa0999e1|accessdate=13 July 2016|work=Forbes|date=24 May 2016|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160524141916/http://www.forbes.com/sites/laurashin/2016/05/24/bitcoin-production-will-drop-by-half-in-july-how-will-that-affect-the-price/#79bdaa0999e1|archivedate=24 May 2016|df=dmy-all}}</ref><div class="thumb tmulti tright"><div style="width:408px;max-width:408px" id="360" class="thumbinner"><div style="float:left;margin:1px;width:193px;max-width:193px" id="361" class="tsingle"><div style="height:116px;overflow:hidden" id="362" class="thumbimage">[[File:Screenshot_of_Bitcoin-qt-0.5.2.png|alt=|191x191px]]</div><div style="clear:left" id="363" class="thumbcaption">Bitcoin Core, isang full client</div></div><div style="float:left;margin:1px;width:211px;max-width:211px" id="366" class="tsingle"><div style="height:116px;overflow:hidden" id="367" class="thumbimage">[[File:Electrum_Bitcoin_Wallet.png|alt=|209x209px]]</div><div style="clear:left" id="368" class="thumbcaption">Electrum, isang magaan na client</div></div></div></div>Ang ''wallet'' ang nag-iimbak ng impormasyon na kinakailangan upang gumawa ng transaksyon sa bitcoins. Habang ang mga wallet ay madalas na inilarawan bilang isang lugar upang mag-tago<ref>{{cite web|url=https://www.motherjones.com/politics/2013/04/what-is-bitcoin-explained|title=Bitcoin, Explained|publisher=Mother Jones|work=motherjones.com|date=10 April 2013|accessdate=26 April 2014|author1=Adam Serwer|author2=Dana Liebelson|lastauthoramp=yes|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140427022315/https://www.motherjones.com/politics/2013/04/what-is-bitcoin-explained|archivedate=27 April 2014|df=dmy-all}}</ref> o imbakan ng mga bitcoins, dahil sa likas na katangian ng sistema, ang bitcoins ay hindi maihihiwalay mula sa transaksyon  ng blockchain ledger. Ang mabuting paraan upang ilarawan ang isang wallet ay isang bagay na "nag-iimbak ng mga digital na mga kredensyal ng iyong bitcoin na hinahawakan"<ref name="3ceos">{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/johnvillasenor/2014/04/26/secure-bitcoin-storage-a-qa-with-three-bitcoin-company-ceos/|title=Secure Bitcoin Storage: A Q&A With Three Bitcoin Company CEOs|publisher=Forbes|work=forbes.com|date=26 April 2014|accessdate=26 April 2014|author=Villasenor, John|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140427011731/http://www.forbes.com/sites/johnvillasenor/2014/04/26/secure-bitcoin-storage-a-qa-with-three-bitcoin-company-ceos/|archivedate=27 April 2014|df=dmy-all}}</ref> at nagbibigay-daan upang ma-access (at magastos) ang mga ito. Ang bitcoin ay gumagamit ng public-key cryptography, na kung saan may dalawang cryptographic key, ang isa ay pam-publiko at isa sa ay pribado, na nabubuo.<ref name="Economist113013Pressure">{{cite news|url=https://www.economist.com/news/technology-quarterly/21590766-virtual-currency-it-mathematically-elegant-increasingly-popular-and-highly|title=Bitcoin: Bitcoin under pressure|work=The Economist|date=30 November 2013|accessdate=30 November 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131130032403/http://www.economist.com/news/technology-quarterly/21590766-virtual-currency-it-mathematically-elegant-increasingly-popular-and-highly|archivedate=30 November 2013|df=dmy-all}}</ref> Sa pinasimpleng nito, ang isang wallet ay isang koleksyon ng mga key. Mayroong ilang mga mode na kung saan ang mga wallet ay maaaring gumana dito. Sila ay may isang kabaligtaran relasyon na patungkol sa trustlessness at computational na kailangan. * ''Ang full client'' ay nagsusuri ng mga transaksyon na direkta sa pamamagitan ng pag-download ng isang buong kopya ng blockchain (higit sa 150&#x20;GB na buwan ng Enero sa taong {{as of|2018|January}}).<ref>{{cite web|title=Blockchain Size|url=https://blockchain.info/charts/blocks-size|website=Blockchain.info|accessdate=16 January 2018|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170527050820/https://blockchain.info/charts/blocks-size|archivedate=27 May 2017}}</ref> Ang mga ito ay ang pinaka-ligtas at maaasahang paraan sa paggamit ng network, tulad ng pagtitiwala sa mga panlabas na partido ay hindi na  kinakailangan. Ang full client ang nagsusuri ng tagal ng naminang mga block, na pumipigil sa mga ito mula sa paggawa ng transaksyon na nagsisira ng pagka-sunod-sunod  o binabago ng patakaran ng network.<ref>{{cite web|last1=Torpey|first1=Kyle|title=You Really Should Run a Bitcoin Full Node: Here's Why|url=https://bitcoinmagazine.com/articles/you-really-should-run-full-bitcoin-node-heres-why/|website=Bitcoin Magazine|accessdate=29 November 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170703210734/https://bitcoinmagazine.com/articles/you-really-should-run-full-bitcoin-node-heres-why/|archivedate=3 July 2017|df=dmy-all}}</ref> Dahil sa laki nito at pagiging kumplikado, sa pag-download at pag-suri ng buong blockchain ay hindi angkop para sa lahat ng computing na aparato. * ''Ang Lightweight clients'' ang kumukunsulta sa full client upang magpadala at tumanggap ng mga transaksyon nang hindi nangangailangan ng isang lokal na kopya ng buong blockchain (tingnan ang[[Bitcoin network| simplified payment verification]] – SPV). Na kung saan ang lightweight clients ay mapapabilis ang pag set up at nagbibigay-daan sa kanila upang gamitin ito sa low-power, mababang bandwidth na mga aparato tulad ng mga [[smartphone]]. Kapag gumagamit ng isang lightweight wallet, gayunpaman, ang user ay dapat pinagkakatiwalaan ang server sa isang tiyak na antas, tulad ng maaaring mag-ulat ng mga mali na halaga pabalik sa user. Ang Lightweight clients ay sinusunod ang longest blockchain at ay hindi tiyak na ito ay ayos, na nangangailangan ng tiwala sa mga minero.<ref name="LBC">{{cite web|last1=Gervais|first1=Arthur|last2=O. Karame|first2=Ghassan|last3=Gruber|first3=Damian|last4=Capkun|first4=Srdjan|title=On the Privacy Provisions of Bloom Filters in Lightweight Bitcoin Clients|url=https://eprint.iacr.org/2014/763.pdf|accessdate=3 September 2016|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161005045518/https://eprint.iacr.org/2014/763.pdf|archivedate=5 October 2016|df=dmy-all}}</ref> Mga Third-party na serbisyo ng internet na tinatawag na ''online wallets'' na nag-aalok ng katulad ng iba kung paano gumana ngunit mas madali itong gamitin. Sa kasong ito, ang mga kredensyal upang ma-access ang mga pondo ay naka-imbak sa online wallet provider sa halip na nasa user's hardware.<ref>{{cite news|title=Be Your Own Bank: Bitcoin Wallet for Apple|url=https://www.forbes.com/sites/jonmatonis/2012/04/26/be-your-own-bank-bitcoin-wallet-for-apple/|author=Jon Matonis|date=26 April 2012|accessdate=17 November 2014|publisher=Forbes|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141012002316/http://www.forbes.com/sites/jonmatonis/2012/04/26/be-your-own-bank-bitcoin-wallet-for-apple/|archivedate=12 October 2014|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news|author1=Bill Barhydt|title=3 reasons Wall Street can't stay away from bitcoin|url=https://www.cnbc.com/id/101711220|accessdate=2 April 2015|publisher=NBCUniversal|date=4 June 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150403052101/http://www.cnbc.com/id/101711220|archivedate=3 April 2015|df=dmy-all}}</ref> Bilang isang resulta, ang user ay dapat magkaroon ng buong tiwala sa wallet provider. Ang isang malisyosong tagabigay ng serbisyo o ng isang paglabag sa seguridad ng server ay maaaring maging sanhi ng mga ipinagkatiwala mga bitcoins ay manakaw. Isang halimbawa ng tulad nito ay ng isang paglabag sa seguridad na naganap sa Mt. Gox sa 2011.<ref name="mtgoxdetails">{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/technology-26420932|title=MtGox gives bankruptcy details|publisher=BBC|work=bbc.com|date=4 March 2014|accessdate=13 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140312001338/http://www.bbc.com/news/technology-26420932|archivedate=12 March 2014}}</ref> Ito ay humantong sa  mga paulit-ulit na meme "Not your keys, not your bitcoin".<ref>{{cite web|title=Antonopoulos: Your Keys, Your Bitcoin. Not Your Keys, Not Your Bitcoin|url=https://cointelegraph.com/news/antonopoulos-your-keys-your-bitcoin-not-your-keys-not-your-bitcoin|website=Cointelegraph|accessdate=16 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180216204710/https://cointelegraph.com/news/antonopoulos-your-keys-your-bitcoin-not-your-keys-not-your-bitcoin|archive-date=16 February 2018|url-status=live}}</ref> ''Mga pisikal na mga wallets'' ay nag-iimbak ng mga kredensyal na kailangan upang magastos ang bitcoins sa offline. Isang halimbawa nito ay isang bagong b likhang coin na may naka-imprinta ang kredensyal sa baliktad na bahagi.<ref name="theverge">{{cite web|last=Staff|first=Verge|url=https://www.theverge.com/2013/12/13/5207256/casascius-maker-of-shiny-physical-bitcoins-shut-down-by-treasury|title=Casascius, maker of shiny physical bitcoins, shut down by Treasury Department|publisher=The Verge|date=13 December 2013|accessdate=10 January 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140110010445/http://www.theverge.com/2013/12/13/5207256/casascius-maker-of-shiny-physical-bitcoins-shut-down-by-treasury|archivedate=10 January 2014|df=dmy-all}}</ref> Ang papel na mga wallet ay isang simpleng  nai-printang  papel. Ang isa pang uri ng wallet na tinatawag na ''hardware wallet'' nagtatago ng mga kredensyal sa offline na habang na pinapadali ang pakikipag-transaksyon.<ref>{{cite news|last1=Roberts|first1=Daniel|title=How to send bitcoin to a hardware wallet|url=https://finance.yahoo.com/news/send-bitcoin-hardware-wallet-140141385.html|accessdate=17 February 2018|work=Yahoo Finance|date=15 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180217142235/https://finance.yahoo.com/news/send-bitcoin-hardware-wallet-140141385.html|archive-date=17 February 2018|url-status=live}}</ref> === Implementasyon === Ang unang wallet program, na simpleng pinangalanang ''Bitcoin'', at minsan tinutukoy din bilang ''Satoshi client'', na inilabas ng taong 2009 ni Satoshi Nakamoto bilang open-source software. Sa bersyong 0.5 ang client ay inilipat mula sa wxWidgets user interface toolkit sa Qt, at ang buong bundle ay tinutukoy bilang ''Bitcoin-Qt''.<ref name="Bitcoin Clients">{{Cite thesis|url=http://publications.theseus.fi/bitstream/handle/10024/47166/Skudnov_Rostislav.pdf?sequence=1|first=Rostislav|last=Skudnov|title=Bitcoin Clients|type=Bachelor's Thesis|year=2012|publisher=[[Turku University of Applied Sciences]]|accessdate=16 January 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140118104507/http://publications.theseus.fi/bitstream/handle/10024/47166/Skudnov_Rostislav.pdf?sequence=1|archivedate=18 January 2014|df=dmy-all}}</ref> Matapos ang release ng bersyon 0.9, ang software na bundle ay pinalitan ng pangalan na ''Bitcoin Core'' upang magpakilala ng kanyang sarili mula sa mga kalakip na mga network.<ref>{{cite web|title=Bitcoin Core version 0.9.0 released|url=https://bitcoin.org/en/release/v0.9.0|website=bitcoin.org|accessdate=8 January 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150227213613/https://bitcoin.org/en/release/v0.9.0|archivedate=27 February 2015|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news|last1=Metz|first1=Cade|title=The Bitcoin Schism Shows the Genius of Open Source|url=https://www.wired.com/2015/08/bitcoin-schism-shows-genius-open-source/|accessdate=3 July 2016|work=Wired|publisher=Condé Nast|date=19 August 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160630230101/http://www.wired.com/2015/08/bitcoin-schism-shows-genius-open-source|archivedate=30 June 2016|df=dmy-all}}</ref> ==== Mga Fork ==== Ang Bitcoin Core ay, marahil, ang pinakamahusay na kilala sa implemetasyon o client. Ang mga alternatibong mga kliyente (fork ng Bitcoin Core) na inilabas, tulad ng Bitcoin XT, Bitcoin Unlimited,<ref name="breakingup">{{cite news|last1=Vigna|first1=Paul|title=Is Bitcoin Breaking Up?|url=https://www.wsj.com/articles/is-bitcoin-breaking-up-1453044493|accessdate=8 November 2016|work=The Wall Street Journal|date=17 January 2016|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160820144312/http://www.wsj.com/articles/is-bitcoin-breaking-up-1453044493|archivedate=20 August 2016|df=dmy-all}}</ref> at Parity Bitcoin.<ref>{{cite news|last1=Allison|first1=Ian|title=Ethereum co-founder Dr Gavin Wood and company release Parity Bitcoin|url=http://www.ibtimes.co.uk/ethereum-co-founder-dr-gavin-wood-company-release-parity-bitcoin-1619025|accessdate=28 April 2017|work=International Business Times|date=28 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170428032027/http://www.ibtimes.co.uk/ethereum-co-founder-dr-gavin-wood-company-release-parity-bitcoin-1619025|archivedate=28 April 2017}}</ref> Ng ika-1 buwan ng Agosto taong 2017, hard fork ng bitcoin ang nalikha, na kilala bilang Bitcoin Cash.<ref name="bsit">{{Cite news|url=http://money.cnn.com/2017/08/01/technology/business/bitcoin-cash-new-currency/index.html|title=Bitcoin split in two, here's what that means|author=Selena Larson|accessdate=2 April 2018|date=1 August 2017|work=CNN Tech|publisher=Cable News Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20180227214042/http://money.cnn.com/2017/08/01/technology/business/bitcoin-cash-new-currency/index.html|archive-date=27 February 2018|url-status=live}}</ref> Ang Bitcoin Cash na merong isang mas malaking block ng mga limitasyon ng laki at nagkaroon ng mga magkakahawig na mga blockchain sa mga oras ng fork. Ng ika-24 buwan ng Oktubre taong 2017 isa pang hard fork, ang Bitcoin Gold, ang nalikha. Ang Bitcoin Gold binago ang proof-of-work algorithm na ginagamit sa pagmimina, bilang mga developer na nadama na ang pagmimina ay naging masyadong espesyal.<ref>{{cite web|title=Bitcoin Gold, the latest Bitcoin fork, explained|url=https://arstechnica.com/tech-policy/2017/11/bitcoin-gold-the-latest-bitcoin-fork-explained/|website=Ars Technica|accessdate=29 December 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171229172206/https://arstechnica.com/tech-policy/2017/11/bitcoin-gold-the-latest-bitcoin-fork-explained/|archivedate=29 December 2017}}</ref> === Desentralisasyon at sentralisasyon === ==== Desentralisasyon ==== Ang Bitcoin ay hindi magkaroon ng isang sentral na awtoridad at ang bitcoin network ay [[desentralisasyon|desentralisado]]: * Walang sentro na server, ang bitcoin network ay peer-to-peer.{{r|NY2011}} * Walang sentrong imbakan, ang bitcoin ledger ay ipinamamahagi.<ref name="DLT">{{cite news|last1=Meola|first1=Andrew|title=How distributed ledger technology will change the way the world works|url=https://www.businessinsider.com/blockchain-distributed-ledgers-2017-10|accessdate=26 July 2018|work=Business Insider|date=5 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180427142806/http://www.businessinsider.com/blockchain-distributed-ledgers-2017-10|archive-date=27 April 2018|url-status=live}}</ref> * Ang ledger ay publiko, kahit sino ay maaaring mag-imbak nito sa kanilang mga [[kompyuter]].{{r|Antonopoulos2014|page=ch. 1}} * Walang iisang administrator,{{r|JSC}} ang ledger ay pinananatili sa pamamagitan ng isang network ng mga pantay-pantay na pribilehiyo ang mga minero.{{r|Antonopoulos2014|page=ch. 1}} * Kahit sino ay maaaring maging isang minero.{{r|Antonopoulos2014|page=ch. 1}} * Ang mga karagdagan sa ledger ay pinananatili sa pamamagitan ng kumpetisyon. Hanggang sa isang bagong block ay naidagdag sa ledger, ito ay hindi makikilala kung sinong minero ang lumikha ng mga block.{{r|Antonopoulos2014|page=ch. 1}} * Ang pamamahagi ng bitcoins ay desentralisado. Ang mga ito ay ibinigay bilang isang gantimpala para sa paglikha ng isang bagong block.{{r|bloombergvance111413}} * Kahit sino ay maaaring lumikha ng isang bagong bitcoin address (isang bitcoin kamukhang-mukha ng isang account sa bangko) nang hindi nangangailangan ng anumang pag-apruba.{{r|Antonopoulos2014|page=ch. 1}} * Kahit sino ay maaaring magpadala ng isang transaksyon sa network nang hindi nangangailangan ng anumang pag-apruba, ang network lamang nag-kukumpirma na ang transaksyon ay lehitimo.<ref name="primer">{{cite web|url=http://mercatus.org/sites/default/files/Brito_BitcoinPrimer.pdf|title=Bitcoin: A Primer for Policymakers|publisher=[[George Mason University]]|work=Mercatus Center|year=2013|accessdate=22 October 2013|author1=Jerry Brito|author2=Andrea Castillo|lastauthoramp=yes|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130921060724/http://mercatus.org/sites/default/files/Brito_BitcoinPrimer.pdf|archivedate=21 September 2013|df=dmy-all}}</ref>{{rp|32}} ==== Ang kalakaran ay patungo nasa sentralisasyon ==== Ang mga mananaliksik ay sinabing "ang kalakaran ay patungo na sa [[sentralisasyon]] (trend towards centralization)". Kahit ang bitcoin ay maaaring maipadala nang direkta sa bitcoin network, sa pagsasanay ng mga tagapamagitan na malawak na ginamit.{{r|JEP|page=220–222}} Ang mga mineron ng Bitcoin ay sumali sa mga malalaking mining pool upang i-minimize ang pagkaka-iba ng mga kanilang kita.<ref name="JEP">{{cite web|url=https://pubs.aeaweb.org/doi/pdfplus/10.1257/jep.29.2.213|title=Bitcoin: Economics, Technology, and Governance|journal=[[Journal of Economic Perspectives]]|work=|year=2015|accessdate=21 July 2018|author1=Rainer Böhme|author2=Nicolas Christin|author3=Benjamin Edelman|author4=Tyler Moore|url-status=live|archiveurl=|df=dmy-all}}</ref>{{rp|215, 219–222}}<ref name="ieeesurvey">{{cite journal|last1=Tschorsch|first1=Florian|last2=Scheuermann|first2=Björn|title=Bitcoin and Beyond: A Technical Survey on Decentralized Digital Currencies|journal=IEEE Communications Surveys & Tutorials|volume=18|issue=3|pages=2084–2123|url=http://ieeexplore.ieee.org/document/7423672/?reload=true|accessdate=24 October 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171024161444/http://ieeexplore.ieee.org/document/7423672/?reload=true|archivedate=24 October 2017|df=dmy-all|doi=10.1109/comst.2016.2535718|year=2016}}</ref>{{rp|3}}<ref>{{Cite journal|last=Beikverdi|first=A.|last2=Song|first2=J.|date=June 2015|title=Trend of centralization in Bitcoin's distributed network|url=http://ieeexplore.ieee.org/abstract/document/7176229/?reload=true|journal=2015 IEEE/ACIS 16th International Conference on Software Engineering, Artificial Intelligence, Networking and Parallel/Distributed Computing (SNPD)|pages=1–6|doi=10.1109/SNPD.2015.7176229|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180126125601/http://ieeexplore.ieee.org/abstract/document/7176229/?reload=true|archivedate=26 January 2018|isbn=978-1-4799-8676-7}}</ref> Dahil ang mga transaksyon sa network ay nakumpirma sa pamamagitan ng mga minero, ang desentralisasyon ng network ay nangangailangan na walang isang minero o mining pool na kukunin ang 51% ng hashing power, na kung saan ay papayagan ang mga itong i-dobleng-igastos ang mga coin, pigilan ang mga transaksyon mula sa pagsuri at pigilan ang mga iba pang mga minero na kumita.Ng taong 2013  anim lamang sa mga mining pool ang kumukontrol sa 75% ng pangkalahatang bitcoin hashing power. Ng taong 2014 ang mining pool na Ghash.io ay nakuha ang 51% ng hashing ang power na kung saan ito ay kontrobersiyal na patungkol sa  kaligtasan ng mga network. Ang pool ay kusang-loob na nalimitahan ng kanilang hashing power sa 39.99% at hiniling ang iba pang mga pool na kumilos nang responsable para sa mapakinabangan ang buong network.<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2014/07/16/popular-bitcoin-mining-pool-promises-to-restrict-its-compute-power-to-prevent-feared-51-fiasco/|title=Popular Bitcoin Mining Pool Promises To Restrict Its Compute Power To Prevent Feared ‘51%’ Fiasco|last=Wilhelm|first=Alex|work=TechCrunch|accessdate=25 January 2018|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171205042008/https://techcrunch.com/2014/07/16/popular-bitcoin-mining-pool-promises-to-restrict-its-compute-power-to-prevent-feared-51-fiasco/|archivedate=5 December 2017}}</ref>{{as of|2013}} Ayon sa mga mananaliksik, ang iba pang mga bahagi ng ecosystem ay  "kinokontrol sa pamamagitan ng isang maliit na hanay ng mga entity", kapansin-pansin ang pagpapanatili ng opisyal na client software, mga online na wallet at simplified payment verification (SPV) na kliyente.<ref name=":0">{{cite web|last1=Gervais|first1=Arthur|last2=Karame|first2=Ghassan O.|last3=Capkun|first3=Vedran|last4=Capkun|first4=Srdjan|title=Is Bitcoin a Decentralized Currency?|url=https://www.infoq.com/articles/is-bitcoin-a-decentralized-currency/|accessdate=11 October 2016|website=InfoQ|publisher=InfoQ & [[IEEE Computer Society]]|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161010042659/https://www.infoq.com/articles/is-bitcoin-a-decentralized-currency/|archivedate=10 October 2016|df=dmy-all}}</ref> === Pagsasarilinan === Ang Bitcoin ay [[Alyas|pseudonymous]], ibig sabihin na ang mga pondo ay hindi nakatali sa mga real-world entities ngunit sa halip ang bitcoin address. Ang mga may-ari ng mga bitcoin address ay hindi malinaw ang pagkakakilanlan, ngunit ang lahat ng mga transaksyon sa blockchain ay naka publiko. Sa karagdagan, ang mga transaksyon ay maaaring mai-ugnay sa mga indibidwal at mga kumpanya sa pamamagitan ng "idioms use" (halimbawa., ang mga transaksyon na gumastos ng coin mula sa maramihang mga input nanagpahiwatig na ang mga input ay maaaring magkaroon ng isang karaniwang may-ari) at suportang pampublikong data ng transaksyon na may kilalang mga impormasyon sa mga may-ari ng mga tiyak na address.<ref>{{cite web|url=http://www.technologyreview.com/news/518816/mapping-the-bitcoin-economy-could-reveal-users-identities/|title=Mapping the Bitcoin Economy Could Reveal Users’ Identities|work=MIT Technology Review|date=5 September 2013|accessdate=2 April 2014|author=Simonite, Tom|archive-date=3 Abril 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150403214425/http://www.technologyreview.com/news/518816/mapping-the-bitcoin-economy-could-reveal-users-identities/|url-status=dead}}</ref> Bukod pa rito, ang bitcoin exchanges, na kung saan ang bitcoins ay kinakalakal sa mga tradisyonal na mga pera, ay maaaring kinakailangan sa pamamagitan ng batas na mangolekta ng personal na impormasyon.<ref name="5facts">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/the-switch/wp/2013/08/21/five-surprising-facts-about-bitcoin-2/|title=Five surprising facts about Bitcoin|publisher=The Washington Post|date=21 August 2013|accessdate=2 April 2014|author=Lee, Timothy|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131012035053/http://www.washingtonpost.com/blogs/the-switch/wp/2013/08/21/five-surprising-facts-about-bitcoin-2/|archivedate=12 October 2013|df=dmy-all}}</ref> Upang magpahigit ang mga pinansiyal na mga patakaran, ang isang bagong bitcoin address ay maaaring mabuo sa bawat transaksyon.<ref>{{cite web|url=https://www.wired.co.uk/news/archive/2013-06/06/bitcoin-retail|title=How Bitcoin lets you spy on careless companies|publisher=Conde Nast|work=wired.co.uk|date=6 June 2013|accessdate=2 April 2014|author=McMillan, Robert|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140209202222/http://www.wired.co.uk/news/archive/2013-06/06/bitcoin-retail|archivedate=9 February 2014|df=dmy-all}}</ref> Halimbawa, hierarchical deterministic wallets na bumubuo ng pseudorandom "rolling address" para sa bawat transaksyon mula sa isang seed, habang nangangailangan lamang ng isang solong passphrase upang matandaan para mabawi ang lahat ng mga kaukulang mga pribadong key.<ref>{{cite web|url=https://airbitz.co/go/mastering-bitcoin-privacy/|title=Mastering Bitcoin Privacy|publisher=Airbitz|date=31 July 2015|accessdate=23 February 2016|author=Potts, Jake|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150810042927/https://airbitz.co/go/mastering-bitcoin-privacy/|archivedate=10 August 2015|df=dmy-all}}</ref> Ang mga mananaliksik sa [[Pamantasang Stanford|Stanford]] at [[Pamantasan ng Concordia|Concordia universities]] na nakita na ang bitcoin exchanges at iba pang mga entity ay maaaring patunayan na ari-arian, pangangailangan, at kakayahan sa pagbabayad ng utang nang hindi inilalantad ang kanilang mga address gamit ang zero-knowledge proofs.<ref>{{cite web|url=https://eprint.iacr.org/2015/1008.pdf|title=Provisions: Privacy-preserving proofs of solvency for Bitcoin exchanges|publisher=[[International Association for Cryptologic Research]]|date=26 October 2015|accessdate=23 February 2016|author1=Gaby G. Dagher|author2=Benedikt Bünz|author3=Joseph Bonneau|author4=Jeremy Clark|author5=[[Dan Boneh]]|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160310104206/http://eprint.iacr.org/2015/1008.pdf|archivedate=10 March 2016|df=dmy-all}}</ref> Ang "Bulletproofs," isang bersyon ng Kumpidensyal na mga Transaksyon na iminungkahi ni Greg Maxwell, na sinubukan ni Propesor Dan Boneh ng Stanford.<ref>{{cite web|url=https://bitcoinmagazine.com/articles/how-bulletproofs-could-make-bitcoin-privacy-less-costly/|publisher=bitcoin magazine|date=20 December 2017|accessdate=22 February 2018|author1=Michiel Mulders|title=How Bulletproofs Could Make Bitcoin Privacy Less Costly|df=dmy-all|archive-url=https://web.archive.org/web/20180222230306/https://bitcoinmagazine.com/articles/how-bulletproofs-could-make-bitcoin-privacy-less-costly/|archive-date=22 February 2018|url-status=live}}</ref> Ang iba pang mga solusyon tulad ng Merkelized Abstract Syntax Treeso (MAST), pay-to-script na-hash (P2SH) sa MERKLE--BRANCH-VERIFY, at ang "Tail Call Execution Semantics", na  iminungkahi upang suportahan ang pribadong smart contract. === Fungibility === Ang wallets at mga katulad na software na teknelidad na pina-pangasiwaan ang lahat ng mga bitcoins bilang mag katumbas, sa pagtatatag ng mga pangunahing mga antas ng fungibility. Ang mga mananaliksik sinabing ang  kasaysayan ng bawat bitcoin ay nakarehistro at magagamit ng publiko sa blockchain ledger, at na ang ilang mga gumagamit ay maaaring tanggihan para tanggapin ang mga bitcoins na nanggaling mula sa mga kontrobersyal na mga transaksyon, na kung saan ay makapinsala sa bitcoin's fungibility.<ref>{{cite web|first1=Eli|last1=Ben-Sasson|first2=Alessandro|last2=Chiesa|first3=Christina|last3=Garman|first4=Matthew|last4=Green|first5=Ian|last5=Miers|first6=Eran|last6=Tromer|first7=Madars|last7=Virza|work=2014 IEEE Symposium on Security and Privacy|title=Zerocash: Decentralized Anonymous Payments from Bitcoin|url=http://zerocash-project.org/media/pdf/zerocash-oakland2014.pdf|date=2014|accessdate=31 October 2014|publisher=IEEE computer society|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141014012438/http://zerocash-project.org/media/pdf/zerocash-oakland2014.pdf|archivedate=14 October 2014|df=dmy-all}}</ref> === Scalability === Ang mga block sa blockchain ay orihinal na limitado sa 32 megabytes na laki. Ang block na limitado sa laki ng isa megabyte ay ipinakilala ni Satoshi Nakamoto ng taong 2010. Sa kalaunan ang mga block na limitado sa laki ng isa megabyte na lumikha ng mga problema para sa pagproseso ng mga transaksyon, tulad ng pagtaas ng mga bayarin sa transaksyon at naantala ang pagproseso ng transaksyon.<ref>{{cite news|last1=Orcutt|first1=Mike|title=Leaderless Bitcoin Struggles to Make Its Most Crucial Decision|url=https://www.technologyreview.com/s/537486/leaderless-bitcoin-struggles-to-make-its-most-crucial-decision/|accessdate=22 June 2017|work=MIT Technology Review|date=19 May 2015|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171018075515/https://www.technologyreview.com/s/537486/leaderless-bitcoin-struggles-to-make-its-most-crucial-decision/|archive-date=18 October 2017|url-status=live|df=dmy-all}}{{cite news|title=Bitcoin Transaction Fees Are Pretty Low Right Now: Heres Why|url=https://bitcoinmagazine.com/articles/bitcoin-transaction-fees-are-pretty-low-right-now-heres-why/|date=31 January 2018|access-date=14 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180515112419/https://bitcoinmagazine.com/articles/bitcoin-transaction-fees-are-pretty-low-right-now-heres-why/|archive-date=15 May 2018|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> Ng petsa ika-24 ng Agosto taong 2017 (sa block 481,824), ang Segregated Witness (SegWit) ay gumana. Ang mga transaksyon na naglalaman ng ilang mga data na kung saan ay ginagamit lamang upang suriin ang transaksyon, at hindi nakaka-epekto sa paggalaw ng mga coin. Ang SegWit ay ipinakilala ng isang bagong porma ng transaksyon  na inilipat ang data na ito sa isang bagong isang paurong na makatugmang mga paraan. Ang segregated data, ay tinatawag na mga ''saksi'', na hindi na ipinadala sa mga hindi SegWit na mga node at samakatuwid ay hindi porma na bahagi ng blockchain tulad ng nakikita sa pamamagitan ng legacy ng mga node. Binababa  ang laki ng karaniwang  mga transaksyon sa mga tulad ng mga node' view, sa gayong paraan ang pagtaas ng laki ng block nang walang implementasyong ng hard fork na ipinahiwatig sa pamamagitan ng iba pang mga panukala para sa mga pagtaas ng laki ng block. Kaya, ang computer scientist nasi Jochen Hoenicke, ang aktwal na block ay depende sa kapasidad sa rasyo ng mga SegWit na transaksyon sa block, at sa rasyo ng mga lagda ng data. Batay sa kanyang  pagtatantya, kung ang rasyo ng transaksyon ng SegWit  ay 50%, ang kapasidad ng block ay maaaring maging 1.25 megabytes. Ayon kaysa Hoenicke, kung nitibong address na SegWit na mula sa Bitcoin Core na bersyon 0.16.0 ay ginagamit, at ang SegWit ay naaangkop na umabot sa 90% hangang sa 95%, ang isang block na may laki ng hanggang sa 1.8 megabytes ay posible.{{citation needed|date=July 2018}} == Ideolohiya == Sinaad ni Satoshi Nakamoto sa kanyang whitepaper na: "Ang ugat ng problema sa mga kombensyonal na mga pera ay ayon sa tiwala na kinakailangan upang gumawa itong trabaho na ito. Ang central bank ay dapat pagkatiwalaan hindi na hindi papababain ang halaga ng pera, ngunit ang kasaysayan ng fiat na pera ay puno ng mga paglabag sa tiwala."<ref name="BitIdeo">{{cite news|last1=Feuer|first1=Alan|title=The Bitcoin Ideology|url=https://www.nytimes.com/2013/12/15/sunday-review/the-bitcoin-ideology.html|accessdate=1 July 2018|publisher=New York Times|date=14 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20180701222302/https://www.nytimes.com/2013/12/15/sunday-review/the-bitcoin-ideology.html|archive-date=1 July 2018|url-status=live}}</ref> === Ang mga Austrian economic === Ayon sa  European Central Bank, ang desentralisasyon ng pera na inaalok sa pamamagitan ng bitcoin ay may theoretical roots ayon sa Austrian school of economics, lalo na kay Friedrich von Hayek sa kanyang aklat na ''Denationalisation of Money: The Argument Refined'',<ref>{{cite book|title=Denationalisation of Money: The Argument Refined|date=October 1976|publisher=The institute of economic affairs|location=2 Lord North Street, Westminster, London SWIP 3LB|isbn=0-255-36239-0|url=http://nakamotoinstitute.org/static/docs/denationalisation.pdf|format=PDF|author=[[Friedrich von Hayek]]|accessdate=10 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304040915/http://nakamotoinstitute.org/static/docs/denationalisation.pdf|archive-date=4 March 2016|url-status=live}}</ref> kung saan siya ay tagapagtaguyod ng isang buong [[Malayang pamilihan|libreng merkado]] sa produksyon, pamamahagi at pamamahala ng pera upang tapusin ang monopolyo ng [[Bangko sentral|mga sentral na mga bangko]].<ref name="ECB">{{cite book|title=Virtual Currency Schemes|date=October 2012|publisher=European Central Bank|location=Frankfurt am Main|isbn=978-92-899-0862-7|url=http://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/other/virtualcurrencyschemes201210en.pdf|format=PDF|author=European Central Bank|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121106053452/http://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/other/virtualcurrencyschemes201210en.pdf|archivedate=6 November 2012}}</ref>{{rp|22}} === Anarkista at teoryang libertarian === Ayon sa ''The New York Times'', ang mga libertarian at [[Anarkismo|anarkista]] ay naaakit sa ideyang ito. Isa sa mga unang taga suporta ng bitcoin nasi Roger Ver sinabi: "At first, almost everyone who got involved did so for philosophical reasons. We saw bitcoin as a great idea, as a way to separate money from the state." ( "Sa una , halos lahat na nasangkot ay ginawa lamang sa pilosopiko na mga dahilan . Nakita namin ang bitcoin bilang isang mahusay na ideya, bilang isang paraan upang paghiwalayin ang pera mula sa estado.")Ang ''The Economist'' ay nilarawan ang bitcoin bilang "isang techno-anarchist na proyekto upang lumikha ng isang online na bersyon ng cash, isang paraan para sa mga tao upang humarap nang walang ang posibilidad na sagabal mula sa mga nakakahamak na pamahalaan o mga bangko". Si Nigel Dodd nakipag-talakan  sa  The Social Life of Bitcoin na ang kakayahan ng ideolohiya ng bitcoin  ay upang alisin ang pera mula sa mga social, pati na rin sa pamahalaan, na kontrolado.<ref name="DoddLSE">{{cite web|last1=Dodd|first1=Nigel|title=The social life of Bitcoin|url=http://eprints.lse.ac.uk/69229/1/Dodd_The%20social%20life%20of%20Bitcoin_author_2017%20LSERO.pdf|website=LSE Research Online|accessdate=1 July 2018|date=2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180701222330/http://eprints.lse.ac.uk/69229/1/Dodd_The%20social%20life%20of%20Bitcoin_author_2017%20LSERO.pdf|archive-date=1 July 2018|url-status=live}}</ref> Dodd sinabi sa  isang [[YouTube]] video, na kasama sina  Roger Ver, Jeff Berwick, Charlie Shrem, Andreas Antonopoulos, Gavin Wood, Trace Meyer at iba pang tagapagtaguyod ng bitcoin sa pagbabasa ''ng The Declaration of Bitcoin's Independence. '' Ang deklarasyon ay nagsasama ng isang mensahe ng crypto-anarkismo sa salitang: "Ang Bitcoin ay likas na anti-establishment, anti-system,at anti-state. Ang Bitcoin ay ang magpapahina sa pamahalaan at umaantala sa institusyon dahil ang bitcoin ay makatao."<ref name="DecInd">{{cite web|last1=Tourianski|first1=Julia|title=The Declaration Of Bitcoin's Independence|url=https://archive.org/details/DECLARATION_201508|website=Archive.org|accessdate=1 July 2018}}</ref> Si David Golumbia sinabing ang ideyang ito ay nag-iimpluwensya sa mga bitcoin advocates na lumitaw mula sa right-wing extremist movements tulad nila Liberty Lobby at John Birch Society at ang anti-Central Bank rhetoric, o, na mas kamakailan, si Ron Paul at ang Tea Party-style libertarianism. Si Steve Bannon, na may-ari ng "good stake" sa bitcoin, Isinasaalang-alang ito bilang "disruptive populism. Na kinukuha ang kontrol mula sa mga sentral na awtoridad" Gayunpaman, ang mga mananaliksik ay naghahanap upang alisan ang mga dahilan para sa interes sa bitcoin na hindi mahanap ang mga katibayan  sa Google ang data na ito ay naka-ugnay sa libertarianism. == Economics == Ang Bitcoin ay isang digital asset na dinisenyo upang gumana sa peer-to-peer na mga transaksyon bilang isang [[Pananalapi (yunit ng palitan)|pera]].Gayunpaman, ng taong 2015 ang gamit ng bitcoin ay higit pa sa isang payment processor kaysa bilang isang pera. Ang mga ekonomista ay tinukoy ang [[Salapi|pera]] ay bilang isang imbakan ng halaga,  isang medium ng exchange, at isang yunit ng account.<ref name="econ315">{{cite news|title=Free Exchange. Money from nothing. Chronic deflation may keep Bitcoin from displacing its rivals.|url=https://www.economist.com/news/finance-and-economics/21599053-chronic-deflation-may-keep-bitcoin-displacing-its-fiat-rivals-money|accessdate=25 March 2014|newspaper=The Economist|date=15 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140325085119/http://www.economist.com/news/finance-and-economics/21599053-chronic-deflation-may-keep-bitcoin-displacing-its-fiat-rivals-money|archivedate=25 March 2014|df=dmy-all}}</ref> Ayon sa The Economist ng taong 2014, ang pinakamahusay na gamit ng bitcoin bilang isang medium ng exchange. Gayunpaman, ito ay debate parin,<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/it-was-meant-to-be-the-better-bitcoin-its-down-nearly-90-1535115600|title=It Was Meant to Be the Better Bitcoin. It’s Down Nearly 90%|last=Osipovich|first=Alexander|date=24 August 2018|work=Wall Street Journal|access-date=12 September 2018|language=Ingles|issn=0099-9660}}</ref> at ng taong 2018 ang pagsusuri ng ''The Economist'' nakita na ang cryptocurrencies ay hindi naabot ang tatlong pamantayan.<ref name="30082018Economist">{{cite news|title=Bitcoin and other cryptocurrencies are useless|url=https://www.economist.com/leaders/2018/08/30/bitcoin-and-other-cryptocurrencies-are-useless|accessdate=4 September 2018|publisher=The Economist|date=30 August 2018|quote=Lack of adoption and loads of volatility mean that cryptocurrencies satisfy none of those criteria. That does not mean they are going to go away (though scrutiny from regulators concerned about the fraud and sharp practice that is rife in the industry may dampen excitement in future). But as things stand there is little reason to think that cryptocurrencies will remain more than an overcomplicated, untrustworthy casino.}}</ref> [[Talaksan:Estimated-transaction-volume-usd.svg|thumb|Pagkatubig (tinantyang, USD/taon, logarithmic scale).]] Ayon sa pananaliksik ng [[Unibersidad ng Cambridge|Cambridge University]], sa pagitan ng 2.9 milyong at 5.8 milyong na natatanging user na gumagamit ng wallet pansalaping kripto sa taong 2017, ang karamihan ng mga ito ay sa bitcoin. Ang bilang ng mga gumagamit ay lumago mula sa taong 2013, na mayroong 300,000 sa 1.3 milyong mga gumagamit. === Ang pagtanggap ng mga merchant === Ang mayorya ng mga transaksyon ng bitcoin ay nagaganap sa mga palitan ng salaping kripto, sa halip na ginagamit sa mga transaksyon ng mga mangangalakal. Ang mga pagkaantala sa pagpoproseso ng pagbabayad sa blockchain na umaabot sa sampung minuto na ang paggamit ng bitcoin ay napakahirap sa isang retail na pagtakda. Ang mga presyo ay hindi karaniwang sinipi sa mga yunit ng bitcoin at maraming mga kalakal na sangkot ay sa isa, o kung minsan dalawan, ang mga palitan ng kombesyonal na pera. Ang mga merchant na tumatanggap ng bitcoin bilang bayad ay gumagamit ng payment service providers upang isagawa ang palitan.<ref>{{Cite web|url=http://www.bizjournals.com/atlanta/blog/atlantech/2014/09/atlanta-based-bitpay-hooks-up-with-paypal-to.html|title=Atlanta-based BitPay hooks up with PayPal to expand bitcoin adoption|date=23 September 2014|accessdate=|website=Atlanta Business Chronicle|publisher=|last=Karkaria|first=Urvaksh|archive-url=https://web.archive.org/web/20141026224207/http://www.bizjournals.com/atlanta/blog/atlantech/2014/09/atlanta-based-bitpay-hooks-up-with-paypal-to.html|archive-date=26 October 2014|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> Ng taong 2017 at 2018 ang pagtanggap sa bitcoin sa mga pangunahing mga online retailer na kasama lamang ang tatlong nasa top 500 US online na mga mangangalakal, na bumaba mula sa lima sa taong 2016.<ref name="FT08062018">{{cite news|last1=Murphy|first1=Hannah|title=Who really owns bitcoin now?|url=https://www.ft.com/content/29259448-69b3-11e8-b6eb-4acfcfb08c11|accessdate=10 June 2018|publisher=Financial Times|date=8 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180610051316/https://www.ft.com/content/29259448-69b3-11e8-b6eb-4acfcfb08c11|archive-date=10 June 2018|url-status=live}}</ref> Ang mga dahilan sa pagtanggi na ito ay ang mataas na mga bayarin sa transaksyon dahil sa isyu sa bitcoin's scalability  at mahabang paghihintay sa mga transaksyon.<ref>{{cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-07-12/bitcoin-acceptance-among-retailers-is-low-and-getting-lower|title=Bitcoin Acceptance Among Retailers Is Low and Getting Lower|last=Katz|first=Lily|publisher=Bloomberg|date=12 July 2017|accessdate=25 January 2018|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180125204553/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-07-12/bitcoin-acceptance-among-retailers-is-low-and-getting-lower|archivedate=25 January 2018}}</ref> ''Inulat ng Bloomberg'' na ang pinakamalaking sa 17 na crypto merchant-processing na serbisyo na hinahawakan ang $ 69 milyon sa petsa ng hunyo 2018, na bumaba mula sa $411 milyon noong buwan ng Setyembre taong 2017. Ang Bitcoin ay "hindi tunay na kapaki-pakinabang" para sa mga retail na mga transaksyon dahil sa malaking gastos at ang kawalan ng kakayahan upang iproseso ang mga chargeback, ayon kay Nicholas Weaver, isang tagapagpananaliksik na sinabi sa ''Bloomberg''. Ang mataas na pagbabago ng presyo at ang mga bayarin sa transaksyon na bayad para sa bilihin sa small retail na gamit ang bitcoin ay hindi praktikal, ayon sa  ekonomistang si Kim Grauer. Gayunpaman, ang bitcoin ay patuloy parin na gagamitin para sa mga malalaking-item na binili sa mga site tulad ng Overstock.com, at para sa cross-border na pagbayad sa mga freelancers at iba pang mga vendor.<ref name="impractical">{{cite news|last1=Kharif|first1=Olga|title=Bitcoin's Use in Commerce Keeps Falling Even as Volatility Eases|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-08-01/bitcoin-s-use-in-commerce-keeps-falling-even-as-volatility-eases|accessdate=2 August 2018|publisher=Bloomberg|date=1 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180802073219/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-08-01/bitcoin-s-use-in-commerce-keeps-falling-even-as-volatility-eases|archive-date=2 August 2018|url-status=live}}</ref> === Pinansiyal na institusyon === Ang Bitcoins ay maaaring mabili sa mga digital currency exchanges. Hindi nakakuha ng pagtanggap ang bitcoin para sa paggamit sa pang-internasyonal na remittances sa kabila ng mataas na mga bayarin na sisingilin sa pamamagitan ng mga bangko at [[Western Union|ng Western Union]] na makipagkumpetensya sa merkado na ito. Hindi tulad ng bitcoin, ang mga kakumpitensya ay tumatanggap at naglalabas ng cash at hindi nangangailangan ng paggamit ng Internet na kung saan ay isang natatanging kalamangan sa mga bansang mababa ang kita . Ng taong 2014, ang National Australia Bank ay sinarado ang mga account ng mga negosyo na may kaugnayan sa bitcoin,<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2014/apr/10/bitcoin-dumped-by-national-australia-bank-as-too-risky|title=Bitcoin firms dumped by National Australia Bank as 'too risky'|publisher=The Guardian|work=Australian Associated Press|date=10 April 2014|accessdate=23 February 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150223011000/http://www.theguardian.com/world/2014/apr/10/bitcoin-dumped-by-national-australia-bank-as-too-risky|archivedate=23 February 2015|df=dmy-all}}</ref> at ang HSBC ay tumanging maghatid ng isang hedge fund na may mga kaugnayan sa bitcoin.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-jersey-30261976|title=HSBC severs links with firm behind Bitcoin fund|publisher=BBC|work=bbc.com|date=1 December 2014|accessdate=9 January 2015|author=Weir, Mike|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150203210318/http://www.bbc.com/news/world-europe-jersey-30261976|archivedate=3 February 2015|df=dmy-all}}</ref> Ang mga Australian na mga bangko ng pangkalahatan ay iniulat ang pagsasara ng mga bank account ng mga operator ng negosyo na kinasasangkutan ng perang ito.<ref name="afr.com">{{Cite web|title=ACCC investigating why banks are closing bitcoin companies' accounts|url=http://www.afr.com/technology/accc-investigating-why-banks-are-closing-bitcoin-companies-accounts-20151018-gkc5iv|website=Financial Review|accessdate=28 January 2016|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160211070834/http://www.afr.com/technology/accc-investigating-why-banks-are-closing-bitcoin-companies-accounts-20151018-gkc5iv|archivedate=11 February 2016|df=dmy-all}}</ref> Ang mga plano ay inihayag upang isama ang isang bitcoin futures na pagpipilian sa Chicago Mercantile Exchange sa taong 2017.<ref>{{cite web|url=https://cointelegraph.com/news/bitcoin-shatters-7k-barrier-after-futures-trading-announcement-by-cme-group|title=Bitcoin Shatters $7k Barrier After Futures Trading Announcement by CME Group|publisher=|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171102153354/https://cointelegraph.com/news/bitcoin-shatters-7k-barrier-after-futures-trading-announcement-by-cme-group|archivedate=2 November 2017|df=dmy-all}}</ref> Ang kalakalan sa bitcoin futures ay inihayag na sisimulan sa ika-10 buwan ng Disyembre taong 2017. === Bilang isang investment === Ang Winklevoss twins ay bumili ng bitcoin. Sa  taong 2013 ''Ang Washington Post'' ay iniulat na inanangkin na sila ay nag mamay-ari ng 1% ng lahat ng mga bitcoins sa panahong iyan.<ref>{{cite news|last1=Lee|first1=Timothy B.|title=The $11 million in bitcoins the Winklevoss brothers bought is now worth $32 million|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-switch/wp/2013/11/09/the-11-million-in-bitcoins-the-winklevoss-brothers-bought-is-now-worth-32-million/|accessdate=11 August 2017|work=The Switch|publisher=The Washington Post|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170706111658/https://www.washingtonpost.com/news/the-switch/wp/2013/11/09/the-11-million-in-bitcoins-the-winklevoss-brothers-bought-is-now-worth-32-million/|archivedate=6 July 2017|df=dmy-all}}</ref> Ang iba pang mga paraan ng pamumuhunan ay ang  bitcoin funds . Ang unang na regulasyon na bitcoin funds ay itinatag sa [[Jersey]] ng buwan ng hulyo taong 2014 at naaprubahan ng Jersey Financial Services Commission.<ref name="BitcoinJersey">{{cite news|title=Jersey approve Bitcoin fund launch on island|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-jersey-28247796|date=10 July 2014|accessdate=10 July 2014|publisher=BBC news|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140710211917/http://www.bbc.com/news/world-europe-jersey-28247796|archivedate=10 July 2014|df=dmy-all}}</ref> Ng taong  2013 at 2014, ang European Banking Authority<ref name="ebawarn">{{cite web|url=http://www.eba.europa.eu/documents/10180/16136/EBA+Warning+on+Virtual+Currencies.pdf|archiveurl=https://www.webcitation.org/6MCBOsSXG?url=http://www.eba.europa.eu/documents/10180/16136/EBA+Warning+on+Virtual+Currencies.pdf|archivedate=28 December 2013|title=Warning to consumers on virtual currencies|publisher=European Banking Authority|date=12 December 2013|accessdate=23 December 2013|url-status=dead|df=dmy}}</ref> at ang Financial Industry Regulatory Authority (FINRA), na  United States self-regulatory organization,<ref name="finrawarn">{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/2014/03/11/us-bitcoin-finra-idUSBREA2A1OJ20140311|title=Beware Bitcoin: US brokerage regulator.|author=Jonathan Stempel|date=11 March 2014|accessdate=14 March 2014|publisher=reuters.com|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140315093640/http://www.reuters.com/article/2014/03/11/us-bitcoin-finra-idUSBREA2A1OJ20140311|archivedate=15 March 2014|df=dmy-all}}</ref> na nag babala na ang pamumuhunan sa bitcoins ay nagdadala ng mga malaking mga panganib. Ang ''Forbes'' ay pinangalanan ang  bitcoin ay ang pinakamahusay na pamumuhunan sa taong 2013.<ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kashmirhill/2013/12/26/how-you-should-have-spent-100-in-2013-hint-bitcoin/|title=How You Should Have Spent $100 In 2013 (Hint: Bitcoin)|last=Hill|first=Kashmir|date=|work=Forbes|accessdate=16 February 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150219043444/http://www.forbes.com/sites/kashmirhill/2013/12/26/how-you-should-have-spent-100-in-2013-hint-bitcoin/|archivedate=19 February 2015}}</ref> Ng taong 2014, ang Bloomberg pinangalanganang ang bitcoin ay isa ng ang pinaka-di-ayon na pamumuhunan ng taon.<ref name="worst">{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/2014-12-22/the-best-and-worst-investments-of-2014.html|title=The Best and Worst Investments of 2014|publisher=Bloomberg LP|work=bloomberg.com|date=23 December 2014|accessdate=9 January 2015|author=Steverman, Ben|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150109122649/http://www.bloomberg.com/news/2014-12-22/the-best-and-worst-investments-of-2014.html|archivedate=9 January 2015|df=dmy-all}}</ref> Ng taong 2015, ang bitcoin ay nanguna sa Bloomberg currency tables..<ref>{{cite news|last1=Gilbert|first1=Mark|title=Bitcoin Won 2015. Apple ... Did Not|url=http://www.bloombergview.com/articles/2015-12-29/bitcoin-won-in-2015-but-apple-lost-big|accessdate=29 December 2015|publisher=Bloomberg|date=29 December 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151229200002/http://www.bloombergview.com/articles/2015-12-29/bitcoin-won-in-2015-but-apple-lost-big|archivedate=29 December 2015|df=dmy-all}}</ref> Ayon sa bitinfocharts.com, sa  taong 2017 merong mga  9,272 bitcoin wallet na may higit sa $1 milyong halaga ng bitcoins.<ref>{{Cite web|url=https://bitinfocharts.com/top-100-richest-bitcoin-addresses.html|title=Top 100 Richest Bitcoin Addresses and Bitcoin distribution|website=bitinfocharts.com|accessdate=14 October 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171015082601/https://bitinfocharts.com/top-100-richest-bitcoin-addresses.html|archivedate=15 October 2017}}</ref> Ang eksaktong bilang ng mga bitcoin millionaires ay hindi tiyak bilang isang persona ay maaaring magkaroon ng higit sa isang bitcoin wallet. === Venture capital === Ang Venture Capitalists , tulad ng Peter Thiel's Founders Fund, , na kung saan namuhunan ng US$3 milyon sa BitPay, na hindi bumili ng bitcoins sa kanilang sarili, ngunit sa halip pinondohan ang bitcoin na imprastraktura na nagbibigay ng mga sistema ng pagbabayad sa mga merchant, exchanges, wallet na mga serbisyo, atbp.<ref name="mtr20130612">{{cite news|url=http://www.technologyreview.com/news/515391/bitcoin-millionaires-become-investing-angels/|title=Bitcoin Millionaires Become Investing Angels|work=Computing News|publisher=[[MIT Technology Review]]|date=12 June 2013|accessdate=13 June 2013|author=Simonite, Tom|archive-date=14 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130614032358/http://www.technologyreview.com/news/515391/bitcoin-millionaires-become-investing-angels/|url-status=dead}}</ref> Sa taong 2012, isang incubator para sa nakatuon sa bitcoin na mga start-ups ay itinatag ni Adam Draper, sa tulong na pinansyal ng kaniyang ama, venture kapitalista na si  Tim Draper, isa sa pinakamalaking may hawak ng bitcoin pagkatapos manalo sa isang auction ng 30,000 bitcoins,<ref name="wsj1214">{{cite news|author1=Robin Sidel|title=Ten-hut! Bitcoin Recruits Snap To|url=https://www.wsj.com/news/articles/SB21659981523255993497704580305120918936264|accessdate=9 December 2014|work=Wall Street Journal|publisher=Dow Jones & Company|date=1 December 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150227214546/http://www.wsj.com/news/articles/SB21659981523255993497704580305120918936264|archivedate=27 February 2015|df=dmy-all}}</ref> sa panahong iyan tinatawag siyang "mystery buyer".<ref name="guard714">{{cite news|title=Silk Road's legacy 30,000 bitcoin sold at auction to mystery buyers|author=Alex Hern|url=https://www.theguardian.com/technology/2014/jul/01/silk-road-bitcoin-auction|publisher=The Guardian|date=1 July 2014|accessdate=31 October 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141023190952/http://www.theguardian.com/technology/2014/jul/01/silk-road-bitcoin-auction|archivedate=23 October 2014|df=dmy-all}}</ref> Ang layunin ng kumpanya ay pondohan ang 100 bitcoin na mga negosyo sa loob ng 2-3 taon na may $10,000 hangang sa $20,000 para sa isang 6% na istaka. Ang namumuhunan ay namuhunan sa bitcoin mining.<ref>{{cite news|url=http://www.redherring.com/finance/coinseed-raises-7-5m-invests-5m-in-bitcoin-mining-hardware-investment-round-up/|title=CoinSeed raises $7.5m, invests $5m in Bitcoin mining hardware – Investment Round Up|work=Red Herring|date=24 January 2014|accessdate=9 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140309042510/http://www.redherring.com/finance/coinseed-raises-7-5m-invests-5m-in-bitcoin-mining-hardware-investment-round-up/|archivedate=9 March 2014|df=dmy-all}}</ref> Ayon sa taong 2015 sa isang pag-aaral ni Paolo Tasca, abg bitcoin startup ay nakukuha halos $1 bilyon sa loob ng tatlong taon (Q1 2012 – Q1 2015).<ref>{{cite journal|last1=Tasca|first1=Paolo|title=Digital Currencies: Principles, Trends, Opportunities, and Risks|date=7 September 2015|ssrn=2657598|publisher=Social Science Research Network}}</ref> === Presyo at volatility === <div class="thumb tmulti tright"><div style="width:408px;max-width:408px" id="619" class="thumbinner"><div style="float:left;margin:1px;width:223px;max-width:223px" id="620" class="tsingle"><div style="height:100px;overflow:hidden" id="621" class="thumbimage">[[File:Bitcoin-bubble-chart-history-2017.png|alt=|221x221px]]</div><div style="clear:left" id="622" class="thumbcaption">Bitcoin presyo ng mga bula sa 2011, 2013 at 2017</div></div><div style="float:left;margin:1px;width:181px;max-width:181px" id="624" class="tsingle"><div style="height:100px;overflow:hidden" id="625" class="thumbimage">[[File:Bitcoin price usd logarithmic.svg|alt=|179x179px]]</div><div style="clear:left" id="626" class="thumbcaption">Presyo(left y-axis, logarithmic scale) and volatility (right y-axis)</div></div></div></div>Ang presyo ng bitcoins ay gumagalaw sa pamamagitan ng mga pag-ikot ng pagpapahalaga at pamumura ay tinutukoy sa pamamagitan ng ilang bilang bubbles at busts.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2013/apr/03/bitcoin-currency-bubble-crash-not-rocking-financial-markets|title=Confused about Bitcoin? It's 'the Harlem Shake of currency'|publisher=The Guardian|work=theguardian.com|date=3 April 2013|accessdate=2 May 2014|author=Moore, Heidi|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140301083816/http://www.theguardian.com/commentisfree/2013/apr/03/bitcoin-currency-bubble-crash-not-rocking-financial-markets|archivedate=1 March 2014|df=dmy-all}}</ref> Sa taong 2011, ang halaga ng isang bitcoin ay mabilis na luago mula sa US$0.30 sa US$32 bago bumalik sa US$2.<ref name="Leebubble">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/the-switch/wp/2013/11/05/when-will-the-people-who-called-bitcoin-a-bubble-admit-they-were-wrong|title=When will the people who called Bitcoin a bubble admit they were wrong|publisher=The Washington Post|date=5 November 2013|accessdate=10 January 2014|author=Lee, Timothy|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140111011839/http://www.washingtonpost.com/blogs/the-switch/wp/2013/11/05/when-will-the-people-who-called-bitcoin-a-bubble-admit-they-were-wrong/|archivedate=11 January 2014|df=dmy-all}}</ref> Sa huling kalahati ng taong 2012 at sa panahon ng 2012–13 Cypriot financial crisis, ang presyo ng bitcoin ay nagsimulang tumaas,<ref>{{cite web|last=Liu|first=Alec|url=http://motherboard.vice.com/blog/cyprus-spain-when-governments-take-your-money-bitcoin-looks-really-good|title=When Governments Take Your Money, Bitcoin Looks Really Good|publisher=Motherboard|date=19 March 2013|accessdate=7 January 2014|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140207194506/http://motherboard.vice.com/blog/cyprus-spain-when-governments-take-your-money-bitcoin-looks-really-good|archivedate=7 February 2014|df=dmy-all}}</ref> na umaabot sa taas ng US$266 sa taong 10 abril 2013, bago ang pagbagsak sa US$50.<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/timothylee/2013/04/11/an-illustrated-history-of-bitcoin-crashes/|title=An Illustrated History Of Bitcoin Crashes|publisher=Forbes|date=11 April 2013|accessdate=7 January 2014|first=Timothy B.|last=Lee|url-status=live|archiveurl=https://wayback.archive-it.org/all/20150920154402/http://www.forbes.com/sites/timothylee/2013/04/11/an-illustrated-history-of-bitcoin-crashes/|archivedate=20 September 2015|df=dmy-all}}</ref> Ng ika-29 buwan ng Nobyembre taong 2013, ang presyo ng isang bitcoin at tumaas sa US$1,242.<ref>{{cite news|url=http://money.cnn.com/2013/11/29/investing/bitcoin-gold/index.html|title=Bitcoin worth almost as much as gold|author=Ben Rooney|date=29 November 2013|publisher=CNN|accessdate=31 October 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141026213248/http://money.cnn.com/2013/11/29/investing/bitcoin-gold/index.html|archivedate=26 October 2014|df=dmy-all}}</ref> Sa  taong 2014, ang presyo ay bumagsak, at ng buwan ng Abril ay nanatiling nalumbay ng kaunti sa kalahati ng taong 2013 ang presyo. Ng taong 2014 ay ito ay sa ilalim ng US$600. Sa panahon na iyon bilang bitcoin developers, si Gavin Andresen at si Mike Hearn nagbabala sa bubbles na nangyayari Ayon kay Mark T. Williams, ng taong 2014, ang bitcoin ay may volatility ng pitong beses na mas malaki kaysa sa ginto, walong beses na mas malaki kaysa sa ang S&P 500, at 18 beses na mas malaki kaysa sa US dollar.<ref>{{cite web|url=http://management.bu.edu/files/2014/10/Wlliams-World-Bank-10-21-2014.pdf|title=Virtual Currencies – Bitcoin Risk|publisher=[[Boston University]]|work=World Bank Conference Washington DC|date=21 October 2014|accessdate=11 November 2014|author=Williams, Mark T.|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141111095526/http://management.bu.edu/files/2014/10/Wlliams-World-Bank-10-21-2014.pdf|archivedate=11 November 2014|df=dmy-all}}</ref>{{as of|2014|lc=y}} == Legal na katayuan, buwis at mga regulasyon == Dahil ang bitcoin ay desentralisado na likas at sa pangangalakal nito sa online exchanges na matatagpuan sa maraming mga bansa, ang mga regulasyon ng bitcoin ay naging mahirap. Gayunman, ang paggamit ng bitcoin ay maaaring maging criminalized, at pagsara ng mga exchange at ng peer-to-peer na ekonomiya sa isang  bansa na bumubuo ng isang [[De facto|de facto na]] ban.<ref>{{cite web|title=China May Be Gearing Up to Ban Bitcoin|url=https://www.pastemagazine.com/articles/2017/09/china-may-be-gearing-up-to-ban-bitcoin.html|website=pastemagazine.com|accessdate=6 October 2017|quote=The decentralized nature of bitcoin is such that it is impossible to “ban” the cryptocurrency, but if you shut down exchanges and the peer-to-peer economy running on bitcoin, it’s a de facto ban.|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171003224721/https://www.pastemagazine.com/articles/2017/09/china-may-be-gearing-up-to-ban-bitcoin.html|archivedate=3 October 2017|df=dmy-all}}</ref> Ang legal na katayuan ng bitcoin ay nag-iiba mula sa bansa sa bansa at ito ay  hindi natukoy  o pagbabago sa mga ito. Ang mga regulasyon at mga pagbabawal na mag-aplay sa bitcoin ay na i-extend sa mga katulad na mga salaping kripto na mga sistema.<ref>{{cite journal|last1=Tasca|first1=Paolo|title=Digital Currencies: Principles, Trends, Opportunities, and Risks|date=7 September 2015|doi=|ssrn=2657598|publisher=Social Science Research Network}}</ref> Ayon sa Library of Congress, ang isang "absolute ban" sa kalakalan o paggamit ng cryptocurrencies na nalalapat sa walong mga bansa: Algeria, Bolivia, Egypt, Iraq, Morocco, Nepal, Pakistan, at United Arab Emirates. Ang "implicit ban" na ito ay nalalapat sa isa pang 15 na mga bansa, na kinabibilangan ng Bahrain, Bangladesh, Tsina, Kolombya, Republikang Dominikano, [[Indonesia]], Iran, Kuwait, Lesotho, Lithuania, Macau, Oman, Qatar, [[Saudi Arabia]] at Taiwan.<ref name="RCAWJune2018LOC">{{cite web|title=Regulation of Cryptocurrency Around the World|url=https://www.loc.gov/law/help/cryptocurrency/cryptocurrency-world-survey.pdf|website=Library of Congress|publisher=The Law Library of Congress, Global Legal Research Center|accessdate=15 August 2018|date=June 2018|pages=4–5}}</ref> Ang labimpito na mga bansa na may katulad sa AML na  kinakailangan. Ng taong 2018 ang US FinCEN ay nakatangap ng higit sa 1,500 SARs sa bawat buwan na kinasasangkutan ng cryptocurrencies.<ref name="fincen">{{cite web|title=Prepared Remarks of FinCEN Director Kenneth A. Blanco, delivered at the 2018 Chicago-Kent Block (Legal) Tech Conference|url=https://www.fincen.gov/news/speeches/prepared-remarks-fincen-director-kenneth-blanco-delivered-2018-chicago-kent-block|website=FinCEN|publisher=U.S. Department of the Treasury|accessdate=13 August 2018|date=9 August 2018}}</ref>{{as of|2018}} === Mga babala ng regulasyon === Ang U.S. Commodity Futures Trading Commission ay nag isyu ng apat na "Customer Advisories" para sa bitcoin at mga kaugnay na mga pamumuhunan.<ref name="CFTC bitcoin">{{cite web|title=Bitcoin|url=https://cftc.gov/Bitcoin/index.htm|website=U.S. Commodity Futures Trading Commission|accessdate=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180701150718/https://www.cftc.gov/Bitcoin/index.htm|archive-date=1 July 2018|url-status=live}}</ref> Ng buwan ng Hulyo 2018 binigyang-diin ang babala  na ang kalakalan sa anumang salaping kripto ay pagisipan, at merong peligro ng pagnanakaw mula sa pagha-hack, at pandaraya.<ref name="JulyCFTC">{{cite web|title=Customer Advisory: Use Caution When Buying Digital Coins or Tokens|url=https://www.cftc.gov/sites/default/files/2018-07/customeradvisory_tokens0718.pdf|website=U.S.Commodity Futures Trading Commission|accessdate=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180717071031/https://www.cftc.gov/sites/default/files/2018-07/customeradvisory_tokens0718.pdf|archive-date=17 July 2018|url-status=live}}</ref> Ng buwan ng Pebrero 2018 ang advisory ay nag-babala laban sa pamumuhunan ang isang IRA na pondo sa virtual na pera.<ref name="IRAcryptos">{{cite web|title=Customer Advisory: Beware "IRS Approved" Virtual Currency IRAs|url=https://www.cftc.gov/sites/default/files/idc/groups/public/%40customerprotection/documents/file/customeradvisory_irs020218.pdf|website=U.S Commodity Futures Trading Commission|accessdate=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180413200944/https://www.cftc.gov/sites/default/files/idc/groups/public/@customerprotection/documents/file/customeradvisory_irs020218.pdf|archive-date=13 April 2018|url-status=live}}</ref> Ng buwan ng Disyembre 2017 ang dvisory nagbigay ng babala na ang mga virtual na pera na ito ay peligroso, dahil: * ang exchanges ay hindi kinokontrol o supervised ng isang ahensiya ng pamahalaan * ang exchanges ay maaaring mag-kulang sa seguridad ng sistema at  proteksyon sacustomer  * malaking pag-ugoy ngpresyo  at "mabilisang pagbagsak" * pagmamanipula sa merkado  * pagnanakaw at pag-hack * sariling-pagharap sa exchanges<ref name="RisksCFTC">{{cite web |url=https://www.cftc.gov/sites/default/files/idc/groups/public/@customerprotection/documents/file/customeradvisory_urvct121517.pdf |title=Customer Advisory: Understand the Risks of Virtual Currency Trading |website=U.S. Commodity Futures Trading Commission |accessdate=17 July 2018}}</ref> Ang U.S. Securities and Exchange Commission ay nagbigay din ng babala. Ng buwan ng Mayo 2014  ang"Investor Alert" na binigyan ng babala na ang mga pamumuhunan na kinasasangkutan ng mga bitcoin ay maaaring magkaroon ng mataas na rasyo ng pandaraya, at na ang mga mamumuhunan ay maaaring makuha sa mga site ng social media site.<ref name="SECMay2014">{{cite web|title=Investor Alert: Bitcoin and Other Virtual Currency-related Investments|url=https://www.investor.gov/additional-resources/news-alerts/alerts-bulletins/investor-alert-bitcoin-other-virtual-currency|website=Investor.gov|publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]]|accessdate=17 July 2018|date=7 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20180630224256/https://www.investor.gov/additional-resources/news-alerts/alerts-bulletins/investor-alert-bitcoin-other-virtual-currency|archive-date=30 June 2018|url-status=live}}</ref> Ng maaga "Investor Alert" binigyan ng babala tungkol sa paggamit ng bitcoin sa Ponzi scheme.<ref name="SEC2">{{cite web|title=Ponzi schemes Using virtual Currencies|url=https://www.sec.gov/investor/alerts/ia_virtualcurrencies.pdf|website=sec.gov|publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]]|accessdate=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180616111648/https://www.sec.gov/investor/alerts/ia_virtualcurrencies.pdf|archive-date=16 June 2018|url-status=live}}</ref> Ang European Banking Authority  nagbigay ng babala ng taong 2013 na tumututok sa kakulangan ng mga regulasyon ng bitcoin, ang pagkakataon na ma-hackang exchanges, volatility ng presyo ng bitcoin, at sa pangkalahatang panloloko. Ang self-regulatory organization FINRA at ang North American Securities Administrators Association na magkaroon ng parehong pag-isyu sa mamumuhunan ng mga alerto tungkol sa bitcoin.<ref>{{cite web|title=Investor Alerts Don’t Fall for Cryptocurrency-Related Stock Scams|url=http://www.finra.org/investors/alerts/dont-fall-cryptocurrency-related-stock-scams|website=FINRA.org|publisher=Financial Industry Regulatory Authority|accessdate=23 July 2018|date=21 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180701195236/http://www.finra.org/investors/alerts/dont-fall-cryptocurrency-related-stock-scams|archive-date=1 July 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Informed Investor Advisory: Cryptocurrencies|url=http://www.nasaa.org/44848/informed-investor-advisory-cryptocurrencies/|publisher=North American Securities Administrators Association|accessdate=23 July 2018|date=April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180723182210/http://www.nasaa.org/44848/informed-investor-advisory-cryptocurrencies/|archive-date=23 July 2018|url-status=live}}</ref> === Pagsisiyasat sa manipulasyon ng presyo  === Isang opisyal na pagsisiyasat sa mangangalakal ng bitcoin ay iniulat ng Mayo 2018.<ref name="Times05252018">{{cite news|last1=Dean|first1=James|title=Bitcoin investigation to focus on British traders, US officials examine manipulation of cryptocurrency prices|url=https://www.thetimes.co.uk/article/bitcoin-investigation-to-focus-on-british-traders-c58brwn60|accessdate=25 May 2018|publisher=The Times|date=25 May 2018}}</ref> Ang US Justice Department  inilunsad ang isang pagsisiyasat sa mga posibleng manipulasyon sa presyo , kabilang ang mga pamamaraan ng panggagaya at wash trades.<ref name="chloeFT">{{cite news|last1=Cornish|first1=Chloe|title=Bitcoin slips again on reports of US DoJ investigation|url=https://www.ft.com/content/5d8f06f2-5f3a-11e8-9334-2218e7146b04|accessdate=24 May 2018|publisher=Financial Times|date=24 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180524222527/https://www.ft.com/content/5d8f06f2-5f3a-11e8-9334-2218e7146b04|archive-date=24 May 2018|url-status=live}}</ref><ref name="Bloom052418">{{cite news|last1=Robinson|first1=Matt|last2=Schoenberg|first2=Tom|title=U.S. Launches Criminal Probe into Bitcoin Price Manipulation|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-05-24/bitcoin-manipulation-is-said-to-be-focus-of-u-s-criminal-probe|accessdate=24 May 2018|publisher=Bloomberg|date=24 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180524082123/https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-05-24/bitcoin-manipulation-is-said-to-be-focus-of-u-s-criminal-probe|archive-date=24 May 2018|url-status=live}}</ref><ref name="USAT05242018">{{cite news|last1=McCoy|first1=Kevin|title=Bitcoin value gyrates amid report of Department of Justice manipulation investigation|url=https://www.usatoday.com/story/money/2018/05/24/bitcoin-value-gyrates-after-report-department-justice-probe/640289002/|accessdate=25 May 2018|publisher=[[USA Today]]|date=24 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180524205443/https://www.usatoday.com/story/money/2018/05/24/bitcoin-value-gyrates-after-report-department-justice-probe/640289002/|archive-date=24 May 2018|url-status=live}}</ref> Mga negosyante sa US, ang U. K, South Korea, at posibleng iba pang mga bansa ay nagsiyasat. Si Brett Redfearn, pinuno ng U.S. Securities and Exchange Commission's Division of Trading and Markets, ay kinilala ang ilang pagmamanipula ng pamamaraan ay nakaka-pag-aalala ng Marso 2018. Ang U.S. federal investigation ay sinenyasan ng mga alalahanin ng may posibleng manipulasyon sa panahon ng futures settlement dates. Ang huling pag-areglo sa  presyo ng CME bitcoin futures ay natutukoy sa  presyo sa apat na palitan, Bitstamp, Coinbase, itBit at Kraken. Ang sumusunod sa unang paghahatid sa petsa enero 2018, ang CME ay hiniling ng malawak na detalyadong impormasyon ng kalakalan ngunit ilang mga  exchanges  ay tumangging magbigay ng mga ito at ibinigay lamang ang limitadong data. Ang  Commodity Futures Trading Commission  ay na subpoenaed ang data mula sa mga exchanges.<ref name="MWmanipulation">{{cite news|last1=Rubin|first1=Gabriel T.|last2=Michaels|first2=Dave|last3=Osipovich|first3=Alexander|title=U.S. regulators demand trading data from bitcoin exchanges in manipulation probe|url=https://www.marketwatch.com/story/us-regulators-demand-trading-data-from-bitcoin-exchanges-in-manipulation-probe-2018-06-08|accessdate=9 June 2018|publisher=MarketWatch|date=8 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180608214458/https://www.marketwatch.com/story/us-regulators-demand-trading-data-from-bitcoin-exchanges-in-manipulation-probe-2018-06-08|archive-date=8 June 2018|url-status=live}} Note:this is a short open access version of a Wall Street Journal article</ref><ref name="WSJmanipulation">{{cite news|last1=Rubin|first1=Gabriel T.|last2=Michaels|first2=Dave|last3=Osipovich|first3=Alexander|title=U.S. regulators demand trading data from bitcoin exchanges in manipulation probe|url=https://www.wsj.com/articles/u-s-regulators-demand-trading-data-from-bitcoin-exchanges-in-manipulation-probe-1528492835|accessdate=9 June 2018|publisher=Wall Street Journal|date=8 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180608233342/https://www.wsj.com/articles/u-s-regulators-demand-trading-data-from-bitcoin-exchanges-in-manipulation-probe-1528492835|archive-date=8 June 2018|url-status=live}} (paywalled)</ref> Ang Estado at ng provincial securities regulators, nag koordinasyon sa  North American Securities Administrators Association, ay  nagsiyasat sa "bitcoin scam" at ICOs sa 40 mga saklaw ng mga batas.<ref name="WaPo52118">{{cite news|last1=Fung|first1=Brian|title=State regulators unveil nationwide crackdown on suspicious cryptocurrency investment schemes|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-switch/wp/2018/05/21/state-regulators-unveil-nationwide-crackdown-on-suspicious-cryptocurrency-investment-schemes/|accessdate=27 May 2018|publisher=Washington Post|date=21 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180527081727/https://www.washingtonpost.com/news/the-switch/wp/2018/05/21/state-regulators-unveil-nationwide-crackdown-on-suspicious-cryptocurrency-investment-schemes/|archive-date=27 May 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Forex Trading|url=https://www.cmtrading.com/forex-trading/|website=CMTrading.com|accessdate=8 January 2015|archivedate=27 February 2015|df=dmy-all}}</ref> Ang akademikong pananaliksik na inilathala sa Journal of Monetary Economics ay nagwakas na ang pagmamanipula sa presyo ay naganap sa panahon ng pagnanakaw sng bitcoin sa Mt Gox at ang merkado ay nananatiling mahina sa pagmamanipula. Ang kasaysayan ng mga hacks, pandaraya at pagnanakaw na kinasasangkutan ng bitcoin ay bumalik sa hindi bababa sa taong 2011. Ang pananaliksik ni John M. Griffin at Amin Shams ng taong 2018 ay nagmumungkahi na ang mga kalakalan na nauugnay sa pagtaas ng halaga ng salaping kripto na Tether at na kaugnay sa kalakalan sa Bitfinex exchange account na halos sa kalahati ng presyo na pagtaas ng bitcoin sa huling taong 2017.<ref name="untethered">{{cite journal|last1=Griffin|first1=John M.|last2=Shams|first2=Amin|title=Is Bitcoin Really Un-Tethered?|journal=Social Science Research Network|date=13 June 2018|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3195066|accessdate=13 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180613153221/https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3195066|archive-date=13 June 2018|url-status=live}}</ref><ref name="Artynyt">{{cite news|last1=Popper|first1=Nathaniel|title=Bitcoin’s Price Was Artificially Inflated Last Year, Researchers Say|url=https://www.nytimes.com/2018/06/13/technology/bitcoin-price-manipulation.html|accessdate=13 June 2018|publisher=New York Times|date=13 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180613100732/https://www.nytimes.com/2018/06/13/technology/bitcoin-price-manipulation.html|archive-date=13 June 2018|url-status=live}}</ref> Si J. L. van der Velde, CEO ng  Bitfinex at Tether, tinanggihan ang pagsangkot sa pagmamanipula ng presyo: Ang "Bitfinex o ang Tether ay, o ay kailanman,  nakikibahagi sa anumang uri ng merkado o manipulasyon ng presyo . Ang pamamahagi ng Tether  ay hindi maaaring gamitin upang itaas ang presyo ng bitcoin o anumang iba pang mga barya/token sa Bitfinex."<ref name="WaPoVdV">{{cite news|last1=Shaban|first1=Hamza|title=Bitcoin’s astronomical rise last year was buoyed by market manipulation, researchers say|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-switch/wp/2018/06/14/bitcoins-astronomical-rise-last-year-was-buoyed-by-market-manipulation-researchers-say/|accessdate=14 June 2018|publisher=Washington Post|date=14 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615111336/https://www.washingtonpost.com/news/the-switch/wp/2018/06/14/bitcoins-astronomical-rise-last-year-was-buoyed-by-market-manipulation-researchers-say/|archive-date=15 June 2018|url-status=live}}</ref> == Panunuring pampanitikan == Ang Bank for International Settlements ibinuod ang  ilang mga kritismo ng bitcoin sa Kabanata V ng kanilang 2018 taunang ulat. Ang mga kritismo ay isnma ang kakulangan ng katatagan sa presyo ng bitcoin, ang mataas na pagkonsumo ng enerhiya, mataas at pabagu-bago sa bayad na mga transaksyon , ang mga mahinang  seguridad at pandaraya sa palitan ng salaping kripto, kahinaan sa kalidad (mula sa forking), at ang impluwensiya ng mga minero.<ref name="bis report">{{cite news|last1=Janda|first1=Michael|title=Cryptocurrencies like bitcoin cannot replace money, says Bank for International Settlements|url=http://www.abc.net.au/news/2018-06-18/cryptocurrencies-cannot-replace-money-bis/9879448|accessdate=18 June 2018|publisher=ABC (Australia)|date=18 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180618072225/http://www.abc.net.au/news/2018-06-18/cryptocurrencies-cannot-replace-money-bis/9879448|archive-date=18 June 2018|url-status=live}}</ref><ref name="chapterV">{{cite web|last1=Hyun Song Shin|title=Chapter V. Cryptocurrencies: looking beyond the hype|url=https://www.bis.org/publ/arpdf/ar2018e5.pdf|website=BIS 2018 Annual Economic Report|publisher=Bank for International Settlements|accessdate=19 June 2018|date=June 2018|quote=Put in the simplest terms, the quest for decentralised trust has quickly become an environmental disaster.|archive-url=https://web.archive.org/web/20180618080358/https://www.bis.org/publ/arpdf/ar2018e5.pdf|archive-date=18 June 2018|url-status=live}}</ref><ref name="LATHiltzik">{{cite news|last1=Hiltzik|first1=Michael|title=Is this scathing report the death knell for bitcoin?|url=http://www.latimes.com/business/hiltzik/la-fi-hiltzik-bitcoin-bank-20180618-story.html|accessdate=19 June 2018|publisher=Los Angeles Times|date=18 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180618233532/http://www.latimes.com/business/hiltzik/la-fi-hiltzik-bitcoin-bank-20180618-story.html|archive-date=18 June 2018|url-status=live}}</ref> Ang ''The Economist ''ay nagsulat noong 2015 na ang mga kritisismo ay hindi makatarungan, wsa nakararami dahil sa malisyosong na mga imahe ay maaaring pilitin ang mga gumagamit na malabanan ang kakayahan ng teknolohiya ng blockchain, ngunit dahil din sa katotohanang ang volatility ng bitcoin ay nagbabago kada oras. === Pagkakakilanlan bilang isang teorya bubble === Ang Bitcoin at iba pang mga cryptocurrencies  ay nakilala bilang economic bubbles sa  hindi bababa sa walong Nobel Memorial Prize in Economic Sciences na konoranahan, kabilang sila Robert Shiller,<ref>{{cite news|last=Shiller|first=Robert|title=In Search of a Stable Electronic Currency|url=https://www.nytimes.com/2014/03/02/business/in-search-of-a-stable-electronic-currency.html|publisher=New York Times|date=1 March 2014|accessdate=31 October 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141024120222/http://www.nytimes.com/2014/03/02/business/in-search-of-a-stable-electronic-currency.html|archivedate=24 October 2014|df=dmy-all}}</ref> Joseph Stiglitz,<ref name="Stiglitz">{{cite news|last1=Costelloe|first1=Kevin|title=Bitcoin ‘Ought to Be Outlawed,’ Nobel Prize Winner Stiglitz Says|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-11-29/bitcoin-ought-to-be-outlawed-nobel-prize-winner-stiglitz-says-jal10hxd|accessdate=5 June 2018|publisher=Bloomberg|date=29 November 2017|quote=It doesn’t serve any socially useful function.|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612224313/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-11-29/bitcoin-ought-to-be-outlawed-nobel-prize-winner-stiglitz-says-jal10hxd|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> at Richard Taler.<ref name="Thaler">{{cite news|title=Economics Nobel prize winner, Richard Thaler: "The market that looks most like a bubble to me is Bitcoin and its brethren"|url=https://econews.pt/2018/01/22/economics-nobel-prize-winner-richard-thaler-the-market-that-looks-most-like-a-bubble-to-me-is-bitcoin-and-its-brethren/|accessdate=7 June 2018|publisher=ECO Portuguese Economy|date=22 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140603/https://econews.pt/2018/01/22/economics-nobel-prize-winner-richard-thaler-the-market-that-looks-most-like-a-bubble-to-me-is-bitcoin-and-its-brethren/|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref><ref name="4Nobels">{{cite news|last1=Wolff-Mann|first1=Ethan|title='Only good for drug dealers': More Nobel prize winners snub bitcoin|url=https://finance.yahoo.com/news/good-drug-dealers-nobel-prize-winners-snub-bitcoin-184903784.html|accessdate=7 June 2018|publisher=Yahoo Finance|date=27 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612141128/https://finance.yahoo.com/news/good-drug-dealers-nobel-prize-winners-snub-bitcoin-184903784.html|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref> Nabanggit ni Keyensian ekonomista Paul Krugman na sinulat  sa kanyang New York Times column pag-kritiko sa bitcoin, tinawag ito ng isang bubble at isang pandaraya;<ref name="NYTKrugman1">{{cite news|last1=Krugman|first1=Paul|title=Bubble, Bubble, Fraud and Trouble|url=https://www.nytimes.com/2018/01/29/opinion/bitcoin-bubble-fraud.html|accessdate=7 June 2018|publisher=New York Times|date=29 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180604124251/https://www.nytimes.com/2018/01/29/opinion/bitcoin-bubble-fraud.html|archive-date=4 June 2018|url-status=live}}</ref> at si propesor Nouriel Roubini ng [[Unibersidad ng New York|New York University]] na tinatawag na ang bitcoin ang "ina ng lahat ng mga bula."<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/technology/2018/feb/02/bitcoin-biggest-bubble-in-history-says-economist-who-predicted-2008-crash|title=Bitcoin biggest bubble in history, says economist who predicted 2008 crash|last=|first=|date=|website=|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612141424/https://www.theguardian.com/technology/2018/feb/02/bitcoin-biggest-bubble-in-history-says-economist-who-predicted-2008-crash|archive-date=12 June 2018|url-status=live|access-date=}}</ref> Ang mga Central bankers, kabilang ang mga dating Federal Reserve Chairman Alan Greenspan,<ref name="Kearns">{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/2013-12-04/greenspan-says-bitcoin-a-bubble-without-intrinsic-currency-value.html|title=Greenspan Says Bitcoin a Bubble Without Intrinsic Currency Value|publisher=Bloomberg LP|work=bloomberg.com|date=4 December 2013|accessdate=23 December 2013|author=Kearns, Jeff|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131229054844/http://www.bloomberg.com/news/2013-12-04/greenspan-says-bitcoin-a-bubble-without-intrinsic-currency-value.html|archivedate=29 December 2013|df=dmy-all}}</ref> mamumuhunan tulad ni Warren Buffett,<ref>{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2014/03/14/buffett-blasts-bitcoin-as-mirage-stay-away.html|title=Bitcoin? Here's what Warren Buffett is saying|last=Crippen|first=Alex|date=14 March 2014|website=CNBC|access-date=11 January 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170113070447/http://www.cnbc.com/2014/03/14/buffett-blasts-bitcoin-as-mirage-stay-away.html|archivedate=13 January 2017|df=dmy-all}}</ref><ref name="Buffet and Dimon">{{cite news|last1=Cheng|first1=Evelyn|title=Warren Buffett and Jamie Dimon on bitcoin: Beware|url=https://www.cnbc.com/2018/06/07/warren-buffett-and-jamie-dimon-on-bitcoin-beware.html|accessdate=7 June 2018|publisher=CNBC|date=7 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180609122312/https://www.cnbc.com/2018/06/07/warren-buffett-and-jamie-dimon-on-bitcoin-beware.html|archive-date=9 June 2018|url-status=live}}</ref> at George Soros<ref name="GnMSoros">{{cite news|last1=Porzecanski|first1=Katia|title=George Soros: Bitcoin is a bubble, Trump is a 'danger to the world'|url=https://www.theglobeandmail.com/globe-investor/investment-ideas/george-soros-says-bitcoin-bubble-wont-have-sharp-break-like-others/article37739168/|accessdate=7 June 2018|agency=Bloomberg News|publisher=Globe and Mail|date=25 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180609071424/https://www.theglobeandmail.com/globe-investor/investment-ideas/george-soros-says-bitcoin-bubble-wont-have-sharp-break-like-others/article37739168/|archive-date=9 June 2018|url-status=live}}</ref> na ipinahayag mag katulad na mga tingin, tulad ng mga executive ng negosyo tulad ni Jamie Dimon at Jack Ma.<ref name="Yang Ma">{{cite news|last1=Yang|first1=Yingzhi|title=There’s a bitcoin bubble, says Alibaba executive chairman Jack Ma|url=http://www.scmp.com/tech/enterprises/article/2146648/theres-bitcoin-bubble-says-alibaba-executive-chairman-jack-ma|accessdate=10 June 2018|publisher=South China Morning Post|date=18 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180610214759/http://www.scmp.com/tech/enterprises/article/2146648/theres-bitcoin-bubble-says-alibaba-executive-chairman-jack-ma|archive-date=10 June 2018|url-status=live}}</ref> === Pagkonsumo ng enerhiya === Ang Bitcoin ay na-kritiko  sa halaga ng konsumong koryente ng pagmimina. Na taong 2015, ang ''The Economist'' ay tinatayang na kahit na ang lahat ng mga minero ay gumamit modernong kagamitan, ang pinagsamang pagkonsumo ng koryente ay  166.7 megawatts (1.46 terawatt-oras bawat taon). Sa dulo ng taong 2017, ang pandaigdigang aktibidad ng pagmimina ng bitcoin ay tinatantyang na magkokonsumo sa  pagitan ng isa at apat na gigawatts ng koryente.<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/energy-environment/wp/2017/12/19/why-the-bitcoin-craze-is-using-up-so-much-energy|title=Why the bitcoin craze is using up so much energy|last1=Mooney|first1=Chris|last2=Mufson|first2=Steven|date=19 December 2017|newspaper=The Washington Post|accessdate=11 January 2018|url-status=live|df=dmy-all|quote=several experts told The Washington Post that bitcoin probably uses as much as 1 to 4 gigawatts, or billion watts, of electricity, roughly the output of one to three nuclear reactors.|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180109212301/https://www.washingtonpost.com/news/energy-environment/wp/2017/12/19/why-the-bitcoin-craze-is-using-up-so-much-energy/|archivedate=9 January 2018}}</ref> Nabanggit  sa ''Politico'' na kahit high-end na ang pagtatantya sa bitcoin sa kabuuang pagkonsumo ng  antas ng halaga ay sa 6% lamang ng kabuuang pagkonsumo ng enerhiya ng global banking sektor, at kahit na kung ang bitcoin ng pagkonsumo ng antas ay nadagdagan sa 100-fold mula sa mga antas ngayon, ang  pagkonsumo sa bitcoin ay magkakaroon lamang ng halaga sa halos 2% ng global power consumption.<ref name="politico201804">{{cite news|last1=Roberts|first1=Paul|title=This Is What Happens When Bitcoin Miners Take Over Your Town - Eastern Washington had cheap power and tons of space. Then the suitcases of cash started arriving.|url=https://www.politico.com/magazine/story/2018/03/09/bitcoin-mining-energy-prices-smalltown-feature-217230|accessdate=16 March 2018|work=Politico|date=9 March 2018|df=dmy-all|archive-url=https://web.archive.org/web/20180309124201/https://www.politico.com/magazine/story/2018/03/09/bitcoin-mining-energy-prices-smalltown-feature-217230|archive-date=9 March 2018|url-status=live}}</ref>{{as of|2015}} Upang mapababa ang mga gastos, ang mga minero ng bitcoin ay nag-set up sa mga lugar tulad ng Iceland kung saan may [[Enerhiyang heotermal|heotermal na enerhiya]] na mura at libreng malamig na hangin mula sa [[Artiko]].<ref name="dh150613">{{cite news|last1=O'Brien|first1=Matt|title=The scam called Bitcoin|url=http://www.dailyherald.com/article/20150613/business/150619551/|accessdate=20 September 2016|work=Daily Herald|date=13 June 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150616000405/http://www.dailyherald.com/article/20150613/business/150619551|archivedate=16 June 2015|df=dmy-all}}</ref> Ang mga minero ng Bitcoin ay kilala sa paggamit ng [[Hidroelektrisidad|enerhiyang hidroelektriko]] sa [[Tibet]], [[Québec|Quebec]], [[Washington (estado)|Washington|estado ng Washington]], at [[Austria]] upang mabawasan ang mga gastos sa koryente.<ref name="cryptocoinnews20160914">{{cite news|last1=Maras|first1=Elliot|title=China’s Mining Dominance: Good Or Bad For Bitcoin?|url=https://www.cryptocoinsnews.com/chinas-mining-dominance-good-or-bad-for-bitcoin/|accessdate=25 November 2016|work=Cryptocoin News|date=14 September 2016|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161126064550/https://www.cryptocoinsnews.com/chinas-mining-dominance-good-or-bad-for-bitcoin/|archivedate=26 November 2016|df=dmy-all}}</ref><ref name="CBC20171115">{{cite news|last1=|first1=|title=Montreal entrepreneur banking on province's largest bitcoin 'mining' operation|url=http://www.cbc.ca/news/canada/montreal/montreal-bitcoin-mine-operation-1.4400985|accessdate=7 January 2018|work=Cryptocoin News|date=15 November 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180110191438/http://www.cbc.ca/news/canada/montreal/montreal-bitcoin-mine-operation-1.4400985|archivedate=10 January 2018|df=}}</ref><ref name="verge20171221">{{cite news|last1=Potenza|first1=Alessandra|title=Can renewable power offset bitcoin's massive energy demands?|url=https://www.theverge.com/2017/12/21/16806772/bitcoin-cryptocurrency-energy-consumption-renewables-climate-change|accessdate=12 January 2018|work=TheVerge News|date=21 December 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180112155940/https://www.theverge.com/2017/12/21/16806772/bitcoin-cryptocurrency-energy-consumption-renewables-climate-change|archivedate=12 January 2018|df=}}</ref> ang mga minero ay naaakit sa mga supplier tulad ng Hydro Quebec na may energy surpluses.<ref name="hydro2018">{{cite news|last1=Lampert|first1=Allison|title=Chinese bitcoin miners eye sites in energy-rich Canada|url=https://www.reuters.com/article/us-canada-bitcoin-china/chinese-bitcoin-miners-eye-sites-in-energy-rich-canada-idUSKBN1F10BU|accessdate=14 January 2018|work=Reuters|date=12 January 2018|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180114001018/https://www.reuters.com/article/us-canada-bitcoin-china/chinese-bitcoin-miners-eye-sites-in-energy-rich-canada-idUSKBN1F10BU|archivedate=14 January 2018|df=}}</ref> Ayon sa pag-aaral ng [[Unibersidad ng Cambridge|University of Cambridge]] , halos ng pagmimina ng bitcoin ay na sa China, kung saan ang koryente ay sa gobyerno.<ref>{{cite news|title=Bitcoin is literally ruining the earth, claim experts|url=https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/news/bitcoin-environment-green-energy-power-global-warming-climate-change-a8094661.html|accessdate=23 January 2018|work=The Independent|date=6 December 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180119145633/http://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/news/bitcoin-environment-green-energy-power-global-warming-climate-change-a8094661.html|archivedate=19 January 2018}}</ref><ref>{{cite news|title=The Hard Math Behind Bitcoin's Global Warming Problem|url=https://www.wired.com/story/bitcoin-global-warming/|accessdate=23 January 2018|work=WIRED|date=15 December 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180121095259/https://www.wired.com/story/bitcoin-global-warming/|archivedate=21 January 2018}}</ref> === Alalahanin sa ponzi scheme at mga pyramid scheme  === Ang iba ' t-ibang mga mamamahayag,<ref>{{cite news|last1=Braue|first1=David|title=Bitcoin confidence game is a Ponzi scheme for the 21st century|url=http://www.zdnet.com/article/bitcoin-confidence-game-is-a-ponzi-scheme-for-the-21st-century/|accessdate=5 October 2016|publisher=ZDNet|date=11 March 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161006050933/http://www.zdnet.com/article/bitcoin-confidence-game-is-a-ponzi-scheme-for-the-21st-century/|archivedate=6 October 2016|df=dmy-all}}</ref> ekonomista,<ref>{{cite web|url=https://www.cnbc.com/id/101479123|title=Roubini launches stinging attack on bitcoin|publisher=[[CNBC]]|date=10 March 2014|accessdate=2 July 2014|author=Clinch, Matt|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006074352/http://www.cnbc.com/id/101479123|archivedate=6 October 2014|df=dmy-all}}</ref><ref name="dd">{{cite web|url=http://www.dailydot.com/opinion/why-bitcoin-ponzi-scheme/|title=Bitcoins: The second biggest Ponzi scheme in history|publisher=The Daily Dot|date=3 December 2013|accessdate=23 May 2016|author=North, Gary|author-link=Gary North (economist)|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160617002042/http://www.dailydot.com/opinion/why-bitcoin-ponzi-scheme/|archivedate=17 June 2016|df=dmy-all}}</ref> at ang central bank ng Estonia<ref name="Ott Ummelas and Milda Seputyte">{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/2014-01-30/bitcoin-ponzi-scheme-worry-sparks-estonia-central-bank-caution.html|title=Bitcoin ‘Ponzi’ Concern Sparks Warning From Estonia Bank|publisher=Bloomberg|work=bloomberg.com|date=31 January 2014|accessdate=1 April 2014|author1=Ott Ummelas|author2=Milda Seputyte|lastauthoramp=yes|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140329214501/http://www.bloomberg.com/news/2014-01-30/bitcoin-ponzi-scheme-worry-sparks-estonia-central-bank-caution.html|archivedate=29 March 2014|df=dmy-all}}</ref> ay tininigan ang mga alalahanin na ang bitcoin ay isang Ponzi scheme. Ng taong 2013, si Eric Posner, isang propesor ng batas sa University of Chicago, sinaad na "ang isang tunay na Ponzi scheme ay kapag tumagal ay magiging pandaraya; ang bitcoin, sa kaibahan, ay tila higit pa tulad ng isang kolektibong ng maling akala."<ref name="Posner, Eric">{{cite web|url=http://www.slate.com/articles/news_and_politics/view_from_chicago/2013/04/bitcoin_is_a_ponzi_scheme_the_internet_currency_will_collapse.html|title=Bitcoin is a Ponzi scheme—the Internet's favorite currency will collapse.|work=Slate|date=11 April 2013|accessdate=1 April 2014|author=Posner, Eric|authorlink=Eric Posner|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140326185128/http://www.slate.com/articles/news_and_politics/view_from_chicago/2013/04/bitcoin_is_a_ponzi_scheme_the_internet_currency_will_collapse.html|archivedate=26 March 2014|df=dmy-all}}</ref> Ng taong 2014 inulat ng [[World Bank]] sinabing ang bitcoin ay hindi isang sinadyang Ponzi scheme.<ref>{{cite web|title=Ponzis: The Science and Mystique of a Class of Financial Frauds|url=http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2014/07/16/000112742_20140716115536/Rendered/PDF/WPS6967.pdf|author=Kaushik Basu|publisher=[[World Bank Group]]|date=July 2014|accessdate=30 October 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141031043236/http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2014/07/16/000112742_20140716115536/Rendered/PDF/WPS6967.pdf|archivedate=31 October 2014|df=dmy-all}}</ref>{{rp|7}} Ang Swiss Federal Council<ref name="FC20140625">{{cite web|publisher=[[Swiss Confederation]]|title=Federal Council report on virtual currencies in response to the Schwaab (13.3687) and Weibel (13.4070) postulates|work=[[Federal Council (Switzerland)]]|date=25 June 2014|accessdate=28 November 2014|url=http://www.news.admin.ch/NSBSubscriber/message/attachments/35355.pdf|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141205182453/http://www.news.admin.ch/NSBSubscriber/message/attachments/35355.pdf|archivedate=5 December 2014|df=dmy-all}}</ref>{{rp|21}} ay siniyasat ang mga alalahanin na ang bitcoin ay maaaring maging isang pyramid scheme; itoy sinabi na, "Dahil sa kaso ng bitcoin ang mga tipikal na mga pangako ng kita ay kulang sa panahon, ito ay hindi maaaring ipagpalagay na ang bitcoin ay isang pyramid scheme." Ng hulyo 2017, ang bilyunaryong si Howard Mark tinutukoy na ang bitcoin ay isang pyramid scheme.<ref>{{cite web|title=This Billionaire Just Called Bitcoin a 'Pyramid Scheme'|url=http://fortune.com/2017/07/27/howard-marks-bitcoin-pyramid-scheme/|accessdate=23 September 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170924045918/http://fortune.com/2017/07/27/howard-marks-bitcoin-pyramid-scheme/|archivedate=24 September 2017|df=dmy-all}}</ref> === Mga isyu sa seguridad === Ang bitcoin ay mahina laban sa pagnanakaw sa pamamagitan ng mga phishing, scamming at hacking. Ng Disyembre {{Asof|2017|12}}, halos 980,000 bitcoins ang ninakaw mula sa mga palitan ng salaping kripto. === Ginagamit sa mga ilegal na transaksyon === Sa paggamit ng bitcoin ng mga kriminal ay naaakit ang pansin ng mga pinansiyal na regulators, legislative bodies, law enforcement, at ang media.<ref name="Lavin, Tim">{{cite news|url=http://www.bloombergview.com/articles/2013-08-08/did-the-sec-just-validate-bitcoin-no-|title=The SEC Shows Why Bitcoin Is Doomed|publisher=Bloomberg LP|work=bloomberg.com|date=8 August 2013|accessdate=20 October 2013|author=Lavin, Tim|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140325214514/http://www.bloombergview.com/articles/2013-08-08/did-the-sec-just-validate-bitcoin-no-|archivedate=25 March 2014|df=dmy-all}}</ref> Sa Estados Unidos, ang FBI ay naghanda ng isang intelligence assessment,<ref name="fbi_report">{{cite news|url=https://www.wired.com/images_blogs/threatlevel/2012/05/Bitcoin-FBI.pdf|title=Bitcoins Virtual Currency: Unique Features Present Challenges for Deterring Illicit Activity|publisher=FBI|work=Cyber Intelligence Section and Criminal Intelligence Section|date=24 April 2012|accessdate=2 November 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141014180733/http://www.wired.com/images_blogs/threatlevel/2012/05/Bitcoin-FBI.pdf|archivedate=14 October 2014|df=dmy-all}}</ref> ang SEC ay nag isyu ng isang  babala tungkol sa mga investment scheme na gamit ang mga virtual na pera, at ang [[Senado ng Estados Unidos|Senado ng estados UNIDOS]] nagganap ng isang pagdinig sa virtual na pera ng petsa Nobyembre 2013.<ref name="USoff">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-switch/wp/2013/11/21/heres-how-bitcoin-charmed-washington/#|title=Here's how Bitcoin charmed Washington|date=21 November 2013|first=Timothy B.|last=Lee|work=The Washington Post|accessdate=10 October 2016|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170101144528/https://www.washingtonpost.com/news/the-switch/wp/2013/11/21/heres-how-bitcoin-charmed-washington/|archivedate=1 January 2017|df=dmy-all}}</ref> Ang pamahalaan ng US sinabing na ang bitcoin ay ginagamit upang pangasiwaan ang mga pagbabayad na may kaugnayan sa Russian interference in the 2016 United States elections.<ref name="nytspy2018">{{cite news|last1=Popper|first1=Nathaniel|title=How Russian Spies Hid Behind Bitcoin in Hacking Campaign|url=https://www.nytimes.com/2018/07/13/technology/bitcoin-russian-hacking.html|accessdate=14 July 2018|publisher=NYT|date=13 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180714110954/https://www.nytimes.com/2018/07/13/technology/bitcoin-russian-hacking.html|archive-date=14 July 2018|url-status=live}}</ref> Ang ilang mga outlet ng balita ay iginiit na ang kasikatan ng bitcoins ay nababatay sa kakayahan na gamitin ang mga ito upang bumili ng mga ilegal na kalakal.<ref name="Monetarists">{{cite news|url=http://www.economist.com/node/21563752|title=Monetarists Anonymous|publisher=The Economist Newspaper Limited|work=The Economist|date=29 September 2012|accessdate=21 October 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131020192331/http://www.economist.com/node/21563752|archivedate=20 October 2013|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2013/mar/22/silk-road-online-drug-marketplace|title=Silk Road: the online drug marketplace that officials seem powerless to stop|publisher=Guardian News and Media Limited|work=theguardian.com|date=22 March 2013|accessdate=20 October 2013|author=Ball, James|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131012012106/http://www.theguardian.com/world/2013/mar/22/silk-road-online-drug-marketplace|archivedate=12 October 2013|df=dmy-all}}</ref> Nobel-prize winning economist Joseph Stiglitz sinabi na ang  bitcoin's anonymity ay naghihikayat sa money laundering at iba pang mga krimen, "Kung ikaw ay magbubukas ng isang butas tulad ng bitcoin, pagkatapos ang lahat ng mga karumal-dumal na aktibidad ay pumunta sa butas ito, at walang pamahalaan ay maaaring payagan ang mga iyon." Sinabi niya rin na kung "kapag kinontrol mo ito  kaya ikaw ay hindi maaaring makisali sa money laundering at lahat ng mga iba pang [mga krimen], wala ng pangangailangan para sa Bitcoin. Sa pagkontrol ng pang-aabuso, iyong aalisin ito mula sa pag-iral. Itoy umiiral dahil sa pang-aabuso."<ref name="Hammer">{{cite news|last1=Montag|first1=Ali|title=Nobel-winning economist: Authorities will bring down 'hammer' on bitcoin|url=https://www.cnbc.com/2018/07/09/nobel-prize-winning-economist-joseph-stiglitz-criticizes-bitcoin.html|accessdate=11 July 2018|publisher=CNBC|date=9 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180711200915/https://www.cnbc.com/2018/07/09/nobel-prize-winning-economist-joseph-stiglitz-criticizes-bitcoin.html|archive-date=11 July 2018|url-status=live}}</ref><ref name="FN">{{cite news|last1=Newlands|first1=Chris|title=Stiglitz, Roubini and Rogoff lead joint attack on bitcoin|url=https://www.fnlondon.com/articles/stiglitz-roubini-and-rogoff-lead-joint-attack-on-bitcoin-20180709|accessdate=11 July 2018|publisher=[[Financial News]]|date=9 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180711200500/https://www.fnlondon.com/articles/stiglitz-roubini-and-rogoff-lead-joint-attack-on-bitcoin-20180709|archive-date=11 July 2018|url-status=live}}</ref> Ng taong 2014, ang mga mananaliksik sa  [[Unibersidad ng Kentucky|University of Kentucky]] natagpuan na "ang matatag na katibayan na computer programming at mga taong mahilig sa mga ilegal na aktibidad ay nagdadala ng interes sa bitcoin, at humanap ng limitado o walang suporta  sa pampulitika at pamumuhunan na motibo".<ref name="uok">{{cite journal|ssrn=2518603|title=Characteristics of Bitcoin Users: An Analysis of Google Search Data|author1=Matthew Graham Wilson|author2=Aaron Yelowitz|lastauthoramp=yes|journal=Social Science Research Network|date=November 2014|volume=Working Papers Series}}</ref> Ang mga Australian na mananaliksik ay tinatayang na ang 25% ng lahat ng mga gumagamit ng bitcoin at 44% ng lahat ng mga transaksyon ng bitcoin ay nauugnay sa iligal na aktibidad ng bilang ng Abril{{as of|2017|April|lc=y}}. Mayroong  tinatayang 24 milyong bitcoin na mga gumagamit lalo na sa paggamit ng bitcoin sa mga iligal na aktibidad. Sila ay humahawak ng $8 bilyon na halaga ng bitcoin, at gumawa ng 36 milyong mga transaksyon na nagkakahalaga ng $72 bilyon.<ref name="SDB1">{{cite news|last1=Foley|first1=Sean|last2=Karlsen|first2=Jonathan R.|last3=Putniņš|first3=Tālis J.|title=Sex, drugs, and bitcoin: How much illegal activity is financed through cryptocurrencies?|url=https://www.law.ox.ac.uk/business-law-blog/blog/2018/02/sex-drugs-and-bitcoin-how-much-illegal-activity-financed-through|accessdate=11 June 2018|agency=Oxford Business Law Blog|publisher=University of Oxford Faculty of Law|date=19 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180610034340/https://www.law.ox.ac.uk/business-law-blog/blog/2018/02/sex-drugs-and-bitcoin-how-much-illegal-activity-financed-through|archive-date=10 June 2018|url-status=live}}</ref><ref name="SDB2">{{cite journal|last1=Foley|first1=Sean|last2=Karlsen|first2=Jonathan R.|last3=Putniņš|first3=Tālis J.|title=Sex, Drugs, and Bitcoin: How Much Illegal Activity Is Financed Through Cryptocurrencies?|journal=Social Science Research Network|date=30 January 2018|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3102645|accessdate=11 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180712200902/https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3102645|archive-date=12 July 2018|url-status=live}}</ref> Isang grupo ng mga mananaliksik na pinag-aralan ang transaksyon ng bitcoin sa taong 2016 at dumating sa isang konklusyon na "ang ilang mga kamakailang mga alalahanin tungkol sa paggamit ng bitcoin sa mga ilegal na transaksyon sa kasalukuyan maaaring sobra".<ref>{{cite news|url=http://fintechnews.ch/blockchain_bitcoin/evolution-bitcoin-economy-analyzing-network-payment-relationships/11490/|title=The Evolution of the Bitcoin Economy and Analyzing the Network of Payment Relationships|date=9 August 2017|accessdate=11 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180712083930/http://fintechnews.ch/blockchain_bitcoin/evolution-bitcoin-economy-analyzing-network-payment-relationships/11490/|archive-date=12 July 2018|url-status=live}}</ref> === Advertising bans === Ang Bitcoin at iba pang mga salaping kripto ng mga advertisement ay naka-ban sa [[Facebook]],<ref name="wiredface">{{cite news|last1=Matsakis|first1=Louise|title=Cryptocurrency scams are just straight-up trolling at this point|url=https://www.wired.com/story/cryptocurrency-scams-ico-trolling/|accessdate=2 April 2018|publisher=[[Wired (magazine)|Wired]]|date=30 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180401171434/https://www.wired.com/story/cryptocurrency-scams-ico-trolling/|archive-date=1 April 2018|url-status=live}}</ref> [[Google|sa Google]], [[Twitter]],<ref name="ToISW">{{cite news|last1=Weinglass|first1=Simona|title=European Union bans binary options, strictly regulates CFDs|url=https://www.timesofisrael.com/european-union-bans-binary-options-strictly-regulates-cfds/|accessdate=2 April 2018|publisher=[[Times of Israel]]|date=28 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180401084746/https://www.timesofisrael.com/european-union-bans-binary-options-strictly-regulates-cfds/|archive-date=1 April 2018|url-status=live}}</ref> Bing,<ref name="bing51418">{{cite web|last1=Alsoszatai-Petheo|first1=Melissa|title=Bing Ads to disallow cryptocurrency advertising|url=https://advertise.bingads.microsoft.com/en-us/blog/post/may-2018/bing-ads-to-disallow-cryptocurrency-advertising?feed=blogposts|publisher=Microsoft|accessdate=16 May 2018|date=14 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180517152920/https://advertise.bingads.microsoft.com/en-us/blog/post/may-2018/bing-ads-to-disallow-cryptocurrency-advertising?feed=blogposts|archive-date=17 May 2018|url-status=live}}</ref> Snapchat, LinkedIn, at MailChimp.<ref name="3key">{{cite news|last1=French|first1=Jordan|title=3 Key Factors Behind Bitcoin's Current Slide|url=https://www.thestreet.com/story/14541510/1/whats-behind-bitcoin-price-slump.html|accessdate=2 April 2018|publisher=theStreet.com|date=2 April 2018|ref=`|archive-url=https://web.archive.org/web/20180403051718/https://www.thestreet.com/story/14541510/1/whats-behind-bitcoin-price-slump.html|archive-date=3 April 2018|url-status=live}}</ref> Ang Chinese internet platform Baidu, Tencent, at Weibo ay ipinagbabawal din ang advertisement ng bitcoin . Ang Japanese platform na Line at ang Russian platform na Yandex ay may katulad na probisyon.<ref>{{cite news|last1=Wilson|first1=Thomas|title=Twitter and LinkedIn ban cryptocurrency adverts – leaving regulators behind|url=https://www.independent.co.uk/news/business/analysis-and-features/twitter-ban-cryptocurrency-adverts-regulators-bitcoin-facebook-social-media-a8277176.html|accessdate=3 April 2018|agency=[[Reuters]]|publisher=Independent|date=28 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180404074502/https://www.independent.co.uk/news/business/analysis-and-features/twitter-ban-cryptocurrency-adverts-regulators-bitcoin-facebook-social-media-a8277176.html|archive-date=4 April 2018|url-status=live}}</ref> == Sa kulturang popular == === Panitikan === Sa mala-agham na nobelang [[Piksiyong siyensiya|piksiyon]] ni Charles Stross noong 2013, ''Neptune's Brood'', ang unibersal na interstellar na sistema ng pagbabayad ay kilala bilang "bitcoin" at  napapatakbo sa paggamit ng [[kriptograpiya]].<ref>{{cite book|last1=Stross|first1=Charles|title=Neptune's Brood|date=2013|publisher=Penguin Group USA|location=New York|isbn=978-0-425-25677-0|edition=First|quote=It’s theft-proof too – for each bitcoin is cryptographically signed by the mind of its owner.}}</ref> Si Stross ay nag-blog na ang reperensya ay intensyonal, na nagsasabi "sinulat ko ang Neptune Brood ng taong 2011. Ang Bitcoin ay nakatago sa likod nito, at naisip ko na may sapat na pagkilala ng pangalan upang maging isang kapaki-pakinabang na mga termino sa isang interstellar pera: ito ay isang bakas sa mga tao  na ito ay isang network ng mga digital na pera.<ref>{{cite web|title=Crib Sheet: Neptune's Brood – Charlie's Diary|url=http://www.antipope.org/charlie/blog-static/2014/09/crib-sheet-neptunes-brood.html|website=www.antipope.org|accessdate=5 December 2017|quote=I wrote Neptune's Brood in 2011. Bitcoin was obscure back then, and I figured had just enough name recognition to be a useful term for an interstellar currency: it'd clue people in that it was a networked digital currency.|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170614175136/http://www.antipope.org/charlie/blog-static/2014/09/crib-sheet-neptunes-brood.html|archivedate=14 June 2017}}</ref> === Pelikula === Ang 2014 na dokumentaryong'' The Rise and Rise of Bitcoin'' nilarawan ang pagkakaiba-iba ng mga motibo sa likod ng paggamit ng bitcoin sa pamamagitan ng pakikipanayam sa mga tao na gamitin ito. Kabilang dito ang isang computer programmer at isang drug dealer.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2014/10/03/movies/the-rise-and-rise-of-bitcoin-from-nicholas-mross.html|title=Financial Wild West|newspaper=The New York Times|date=2 October 2014|accessdate=8 May 2015|author=Kenigsberg, Ben|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518232516/http://www.nytimes.com/2014/10/03/movies/the-rise-and-rise-of-bitcoin-from-nicholas-mross.html|archivedate=18 May 2015|df=dmy-all}}</ref> Ang 2016 na dokumentaryo ng ''Banking sa Bitcoin'' ay isang panimula sa bitcoin at ang ideya sa likod ng salaping kripto ngayon.<ref>{{cite web|last1=Michel|first1=Lincoln|title=What the Hell Is Bitcoin? Let This Documentary on Netflix Explain|url=https://www.gq.com/story/what-the-hell-is-bitcoin-let-this-documentary-on-netflix-explain|website=GQ|accessdate=10 October 2018|language=Ingles|date=16 December 2017}}</ref> === Academia === Noong Setyembre 2015, ang pagtatatag ng ''peer-reviewed academic journal'' ''Ledger'' ({{ISSN|2379-5980}}ISSN{{ISSN|2379-5980}}) ay inanunsyo. Sinasaklaw nito ang mga pag-aaral ng mga salaping kripto at mga kaugnay na teknolohiya, at na-publish ng University of Pittsburgh.<ref>{{cite web|url=http://motherboard.vice.com/read/introducing-ledger-the-first-bitcoin-only-academic-journal|title=Introducing Ledger, the First Bitcoin-Only Academic Journal|author=|date=|work=Motherboard|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170110172807/http://motherboard.vice.com/read/introducing-ledger-the-first-bitcoin-only-academic-journal|archivedate=10 January 2017|df=dmy-all}}</ref> Hinihikayat ng journal ang mga may-akda na mag-sign sa digital sa isang file na hash ng naisumite na mga papeles, na kung saan ay magiging timestamped sa bitcoin blockchain. Ang mga may-akda ay hiniling din na isama ang isang personal na bitcoin address sa unang pahina ng kanilang mga papel.<ref>{{cite web|url=http://ledgerjournal.org/ojs/index.php/ledger/about/editorialPolicies#custom-0|title=Editorial Policies|author=|date=|work=ledgerjournal.org|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161223135741/http://www.ledgerjournal.org/ojs/index.php/ledger/about/editorialPolicies#custom-0|archivedate=23 December 2016|df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite journal|last=|first=|date=2015|title=How to Write and Format an Article for Ledger|url=http://ledger.pitt.edu/ojs/public/journals/1/AuthorGuide.pdf|journal=[[Ledger (journal)|Ledger]]|volume=|issue=|doi=10.5195/LEDGER.2015.1|pmid=|accessdate=|via=|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150922190603/http://ledger.pitt.edu/ojs/public/journals/1/AuthorGuide.pdf|archivedate=22 September 2015|doi-broken-date=18 March 2018}}</ref> == Mga tala == {{Notelist|30em}} == Mga sanggunian == {{Reflist|30em|refs= <ref name="Antonopoulos2014">{{cite book |author = Antonopoulos, Andreas M. |date = Abril 2014 |isbn = 978-1-4493-7404-4 |publisher = O'Reilly Media |title = Mastering Bitcoin: Unlocking Digital Crypto-Currencies |url = https://archive.org/details/masteringbitcoin0000anto |author-link = }}</ref> <ref name="JSC">{{cite web |url = https://www.fincen.gov/sites/default/files/2016-08/20131118.pdf |title = Statement of Jennifer Shasky Calvery, Director Financial Crimes Enforcement Network United States Department of the Treasury Before the United States Senate Committee on Banking, Housing, and Urban Affairs Subcommittee on National Security and International Trade and Finance Subcommittee on Economic Policy |publisher = Financial Crimes Enforcement Network |work = fincen.gov |date = 19 Nobyembre 2013 |accessdate = 1 Hunyo 2014 |url-status=live |archiveurl = https://web.archive.org/web/20161009183700/https://www.fincen.gov/sites/default/files/2016-08/20131118.pdf |archivedate = 9 Oktubre 2016 |df = dmy-all }}</ref> }} [[Kategorya:Bitcoin]] [[Kategorya:Salaping kripto]] 2jjxx8fm4l2cpypz9iju6gyxquetfff 0 295383 2204067 1928258 2026-04-22T00:57:43Z Aubreyjanev 159817 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2204067 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Naziha al-Dulaimi|image=Naziha al-Dulaimi.jpg|caption=|birth_date=1923|birth_place=[[Baghdad]], [[Ba'athist Iraq|Iraq]]|occupation=Aktibista, politiko, manunulat, at kapwa-tagapagtatag ng [[Iraqi Women League]]|spouse=|children=|residence=|alma_mater=[[Unibersidad ng Baghdad|Kolehiyo ng Medisina, Pamantasan ng Baghdad]]|website=|signature=|parents=}} Si '''Naziha Jawdet Ashgah al-Dulaimi''' (1923, [[Baghdad]] &ndash; 9 Oktubre 2007, Herdecke ) ay isang dating pangunahing tagapagtaguyod ng peministang kilusang [[Iraq|Irak]]. Siya ay isang ckapwa-tagapagtatag at unang pangulo ng Iraqi Women League, ang unang babaeng ministro sa modernong kasaysayan ng Irak, at ang unang babaeng ministro ng gabinete sa mundo ng Arab.<ref name=":1">{{Citation|last=Al-Ali|first=Nadje|title=The Iraqi Women's Movement: Past and Contemporary Perspectives|date=2012-07-01|url=http://cairo.universitypressscholarship.com/view/10.5743/cairo/9789774164989.001.0001/upso-9789774164989-chapter-5|work=Mapping Arab Women's Movements|volume=|pages=107|editor-last=Arenfeldt|editor-first=Pernille|publisher=American University in Cairo Press|doi=10.5743/cairo/9789774164989.003.0005|isbn=978-977-416-498-9|access-date=2020-03-08|editor2-last=Golley|editor2-first=Nawar Al-Hassan}}</ref>, the first woman minister in Iraq's modern history, and the first woman cabinet minister in the Arab world<ref name=":1" /><ref name=":0">{{Cite web|url=https://pioneersandleaders.org/women-pioneers/dr-naziha-jawdet-ashgah-al-dulaimi|title=Dr. Naziha Jawdet Ashgah al-Dulaimi {{!}} Women as Partners in Progress Resource Hub|website=pioneersandleaders.org|access-date=2020-03-08|archive-date=2020-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200317212347/https://pioneersandleaders.org/women-pioneers/dr-naziha-jawdet-ashgah-al-dulaimi|url-status=dead}}</ref> == Talambuhay == Si Al-Dulaimi, na ang lolo ay umalis sa al-Mahmudia (sa pagitan ng Baghdad at Babilonya) at nanirahan sa Baghdad sa huling bahagi ng ika-19 na siglo, ay ipinanganak noong 1923. Nag-aral siya ng medisina sa Royal College of Medicine (kalaunan ay ipinasailalim sa [[Unibersidad ng Baghdad]]).<ref name=":0"/> Isa siya sa ilang babaeng mag-aaral sa Medical College. Sa panahong iyon sumali siya sa "Women’s Society for Combating Fascism and Nazism" at aktibong kasangkot sa gawa nito. Kalaunan, nang binago ng lipunan ang pangalan nito sa "Association of Iraqi Women," siya ay naging isang miyembro ng komiteng tagapagpatupad nito. Noong 1941 nagtapos siya bilang isang doktor ng medisina. Pagkatapos ng pagtatapos, siya ay hinirang sa Royal Hospital sa Baghdad, at pagkatapos ay inilipat sa Ospital ng Karkh. Sa buong panahong iyon siya ay sumailalim sa panliligalig ng mga tauhan ng monarkiya, dahil sa kanyang pakikiramay sa mahihirap at libreng paggamot sa medikal na inalok niya sa kanila sa kanyang klinika sa distrito ng Shawakah. Inilipat sa Sulaimaniyah (sa Kurdistan ), ang kanyang klinika ay muling naging isang kanlungan para sa mga namamatay na pasyente na tumanggap ng kanyang pangangalaga at suporta nang libre. Mula sa Sulaiminiyah siya ay inilipat sa iba pang mga lungsod at lalawigan ([[Karbala|Kerbala]], Umarah). Noong 1948 siya ay naging isang full member ng Iraqi Komunist Party (ICP), na sa oras na ito ay pinipili ang naghaharing monarkiya. Noong Enero 1948, si Dr Naziha ay aktibong kasangkot sa tanyag na pag-aalsa sa "al-Wathbah" laban sa kolonyalistang Portsmouth Treaty, at sa iba pang mga pakikibakang makabayan. Noong 1952 ay sumulat siya ng isang libro na pinamagatang ''The Iraqi Woman''. Kung saan isinulat niya ang tungkol sa mga kababaihan mula sa uring magsasaka (''al-fallahin'' ), na tinanggalan ng lahat ng karapatan pareho sa mga tuntunin ng panunupil sa kalalakihan at pang-aapi sa klase. Sumulat din siya tungkol sa mga kababaihan mula sa mas mataas na mga klase na may mataas na katayuan, ngunit ginagamot din ng mga kalalakihan bilang kanilang pag-aari at hindi bilang isang tunay na tao. Tinangka niyang buhayin ang Association of Iraqi Women at, sinuportahan ng dose-dosenang mga aktibista ng kababaihan, na inilapat sa mga awtoridad upang magtatag ng isang "Women of Liberation Society". Ngunit tinanggihan ang kanyang kahilingan. Bilang tugon, ang ilan sa mga nagpirma sa pangunguna ni Dr Naziha, ay nagpasya na magpatuloy at itayo ang samahan na ito, kahit na patago, matapos baguhin ang pangalan nito sa League for Defending Iraqi Woman's Rights. Sa gayon ang Liga ay naging noong 10 Marso 1952. Kabilang sa mga layunin ng Liga ay:<ref name=":2">{{Cite book|last=Ali|first=Zahra|url=https://books.google.com/books?id=xrBoDwAAQBAJ&pg=PA57&dq=Naziha+al-Dulaimi&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiOzP-ym4voAhWvj3IEHWCvBFEQ6AEwAnoECAMQAg#v=onepage&q=Naziha%20al-Dulaimi&f=false|title=Women and Gender in Iraq: Between Nation-Building and Fragmentation|date=2018-09-13|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-19109-9|language=en}}</ref> The League thus came into being on 10 March 1952. Among the League's objectives were:<ref>{{Cite web|url=https://iraqiwomensleague.com/league_history|title=تأريخ الرابطة - رابطة المرأة العراقية|website=iraqiwomensleague.com|access-date=2020-03-08}}</ref> * Pakikibaka para sa pambansang pagpapalaya at kapayapaan sa mundo; * Pagtatanggol sa mga karapatan ng kababaihan ng Iraqi; * Proteksyon ng mga batang Iraqi. Sa ilalim ng pamumuno at aktibong pakikilahok ni Dr Naziha the League (ang pangalan nito ay kasunod na nabago sa Iraqi Women’s League ) na binuo noong mga sumusunod na taon at naging isang samahang masa pagkatapos ng 14 Hulyo 1958 Revolution. Sa pagiging miyembro nito na tumataas sa 42,000 (mula sa isang kabuuang populasyon sa oras na 8 milyon), nakamit nito ang maraming mga nakuha para sa mga kababaihan ng Iraq, lalo na ang progresibong Batas sa Katayuan ng Batas Blg. 188 (1959). Bilang pagpapahalaga sa mga tungkulin at mga nakamit nito, ang Liga ng Babae ng Iraqi ay naging isang permanenteng miyembro ng Secretariat ng International Women’s Federation. Si Dr Naziha ay nahalal sa pagpupulong at tagapagpatupad ng Federation, at nang maglaon ay naging bise-presidente ng internasyonal na samahan na ito. Siya ay naging isang kilalang kababaihan na figure sa isang pang-internasyonal na antas, pati na rin sa mundo ng Arab at "Ikatlong Mundo." Sa panahon ng 1950s, si Dr Naziha ay isang aktibong kalahok sa Iraqi Peace Movement, at isang miyembro ng komite ng paghahanda para sa pagpupulong ng Peace Partisans na ginanap sa Baghdad noong 25 Hulyo 1954. Naging miyembro din siya ng World Peace Council. Ginugol niya ang 1950s sa pagsasaliksik at pagtanggal sa mga katutubong Bejel bacteria sa southern Iraq. Matapos mapabagsak ang monarkiya, siya ay pinili ni Pangulong Abd al-Karim Qasim bilang Ministro ng mga Munisipyo sa 1959 gabinete bilang nag-iisang kinatawan ng ICP sa kanyang gobyernong republika. Siya ang unang babaeng ministro sa modernong kasaysayan ng Iraq, at ang unang babaeng ministro ng gabinete sa mundo ng Arab. Kalaunan ay ipinapalagay niya ang post ng Ministro ng Estado sa isang paglaon ng pormasyon sa gabinete. Sa panahon ng kanyang karera sa gobyerno, ang al-Dulaimi ay nakatulong sa paggawa ng malawak na mga [[Iskuwater|iskwater]] ng silangang Baghdad upang maging isang napakalaking mga gawaing pampubliko at proyekto sa pabahay na kilala bilang Thawra (Revolution) City — ngayon ay Sadr City. Tumulong din siya sa may-akda ng sekular na 1959 Batas sa Sibil ng Kalusugan, na nangunguna sa oras nito sa pagpapalaya sa mga batas sa pag-aasawa at pamana sa kalamangan ng mga kababaihan ng Iraqi. Bilang resulta ng kanyang maraming mga gawaing aktibidad sa Partido Komunista at ng makabayang kilusan, si Dr Naziha ay dumaranas ng maraming panggugulo at panunupil sa iba't ibang mga panahon. Napilitan siyang umalis sa bansa at maraming beses na itinapon. Ngunit hindi ito napigilan sa kanya na sumali sa kanyang mga kasamahan sa partido at makabayang kilusan, at ang kanyang mga kapatid na babae sa kilusang pambabae, sa pakikibaka para sa mga kababaihan at mga demokratikong karapatan. Naziha ay isang tunay na tagapagtaguyod ng komunista, at isang nakatuon at maaasahang kadre ng partido. Sa gayon, nasakop niya ang isang nangungunang posisyon sa partido at naging isang miyembro ng Komite Sentral nito. Sa huling bahagi ng 1970s, nang ang naghaharing diktatoryal na pangkat ay naghahanda na ilunsad ang mapanlinlang na madugong kampanya nito laban sa Iraqi Communist Party, siya ay isang miyembro ng Secretariat ng Komite Sentral. Sa buong taon ng kanyang pinilit na pagpapatapon, siya ay lubos at emosyonal na nakakabit sa kanyang mga tao at tinubuang-bayan at sa kanilang makatarungang dahilan. Ito ay sa kontekstong ito na siya ay gumanap ng isang kilalang papel sa pamumuno ng Komite para sa Depensa ng mga Iraqi People, na itinayo pagkatapos ng pasistang kudeta noong 8 Pebrero 1963. Ang Komite ay pinamumunuan ng makata ng Iraq na si Muhammad Mahdi Al-Jawahiri. Kahit na sa panahon ng 1990, kapag siya ay matanda at mahina, hindi niya napigilan ang kanyang trabaho sa kilusan ng kababaihan, lalo na sa Iraqi Women’s League. Ang huling mahalagang kaganapan kung saan siya ay aktibong kasangkot ay isang seminar sa sitwasyon ng mga kababaihan ng Iraqi, na ginanap noong 1999 sa Cologne, [[Alemanya]]. Lumahok siya sa mga paghahanda para sa Ikalimang Kongreso ng Iraqi Women’s League, ngunit bago ito pinasimulan (noong Marso 2002) siya ay nakaranas ng isang stroke na epektibong naparalisa sa kanya. Namatay siya noong 9 Oktubre 2007 sa Herdecke sa edad na 84, matapos ang pakikipaglaban sa mga epekto ng isang nagpabagabag na stroke sa loob ng maraming taon. Naulila niya ang kanyang kapatid na si Hisham al-Delaimi na kasalukuyang nasa [[Estados Unidos]] ng Amerika at isang bilang ng mga pamangkin na nakakalat sa pagitan ng Iraq, Lebanon, Alemanya, Inglaterra at USA, ang panganay na si Dr. Layth al-Delaimy == Mga Sanggunian == {{Reflist}} ==Panlabas na kawing== *[http://www.iraqiwomensleague.com/index.php?action=pages&id=3 بيان رابطة المرأة العراقية بمناسبة الثامن من آذار عيد المرأة العالمي] [[Kategorya:Namatay noong 2007]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1923]] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] 81igwir9hrucobhpvs84v890hg1avxg 0 302833 2204123 1801338 2026-04-22T06:39:56Z Glennznl 73709 2204123 wikitext text/x-wiki Ang '''[[Latin]]''' ay isang wikang Italiko, orihinal na ginamit sa sinaunang Roma at ang imperyo nito. Maaari ring tumukoy ang '''Latin''' sa: {{TOC right}} == Mga tao == * [[Latins|Mga Latin]], ang panlahtang termino sa mga taong Italiko o Romanse sa mga iba't ibang panahon ng kasaysayan ** [[Mga Latin (tribong Italiko)]], isang sinaunang tribong Italiko na nanahanan sa gitnang Italya mula mga 1000 hanggang 300 BK * [[Latins (Middle Ages)|Mga Latin]], karaniwang pangalan para sa mga tagasunod ng Kanluraning Kristiyanismo noong Gitnang Kapanahunan * Mga [[Latin Americans|Amerikanong Latino]], ang mga mamamayan ng mga bansa at dependensya sa Amerikang Latino == Mga tao na may ganitong apelyido == * [[Denis Latin]] (ipinanganak 1966), isang Krowasyanong {{Lang|en|television host}} * [[Ivo Latin]] (1929–2002), dating ispiker ng Parlamento ng Krowasya at [[Mayor of Zagreb|Alkalde ng Zagreb]] == Wika == * [[Wikang Romanse|Mga wikang Latin]] o Romanse, mga modernong wika na nagmula sa Bulgar na Latin * [[Alpabetong Latin|Klasikong Alpabetong Latin]], sistema ng pagsulat na ginamit ng mga sinaunang Romano * [[Alpabetong Latin|Sulat Latin]], sistema ng pagsulat na ginagamit ng karamihan ng mga kontemporaneong wikang Europeo * [[Archaic Latin|Arkaikong Latin]], wikang Latin bago 75 BK * [[Classical Latin|Klasikal na Latin]], pampanitikang wikang Latin ng huling panahon ng Romanong Republika at sinaunang Imperyong Romano * [[Late Latin|Hulihang Latin]], nasusulat na Latin ng hulihan ng antikwidad * [[Vulgar Latin|Bulgar na Latin]], di-pamantayang uri ng wikang Latin na sinalita ng mga tao ng Sinaunang Roma * [[Medieval Latin|Medyibal na Latin]], wikang Latin ng panahong Medyibal * [[Renaissance Latin|Renasentistang Latin]], wikang Latin ng panahong Renasimiyento * [[New Latin|Bagong Latin]], muling pagkabuhay ng wikang Latin mula s. 1375 hanggang s. 1900 * [[Contemporary Latin|Kontemporaneong Latin]], ang uri ng wikang Latin na ginagamit mula noong huling bahagi ng ika-19 na dantaon f7ao0mndoda401gguviob0w2sk2k8u8 0 306537 2204125 1822965 2026-04-22T06:40:48Z Glennznl 73709 2204125 wikitext text/x-wiki {{Centurybox|-11}} Ang '''ika-11 dantaon BC''' ay mga taon na binubuo mula 1100 BC hanggang 1001 BC. ==Mga pangyayari== [[Image:David and Saul (Julius Kronberg) - Nationalmuseum - 18384.tif|thumb|right|''David and Saul'' (1885) ni Julius Kronberg. Tinuturing ang dalawang indibiduwal bilang ang unang mga Hari ng Pinag-isang [[Monarkiya]] ng [[Israel]]]] * 1050 BC: Binihag ng mga Filisteo ang [[Kaban ng Tipan]] mula sa mga Israelita sa labanan. (Tinatayang petsa) * 1046 BC: Pinatalsik ni Haring Wu ng Zhou si Haring Di Xin, ang huling hari ng [[Dinastiyang Shang]] at naging unang hari ng [[Dinastiyang Zhou]] (1046 BC—[[256 BC]]) na itinatag ng kanyang ama na si Haring Wen ng Zhou. * 1044 BC: Sa pagkamatay ni Smendes I, ang hari ng [[Ehipto]], humalili sa kanya ang dalawang kapwa-rehente, sina [[Psusennes I]] at [[Amenemnisu|Neferkare Amenemnisu]]. * mga 1040 BC: Ipinanganak si [[David]], ang Hari ng Israel. * 1039 BC: Namatay ang hari ng Ehipto, si [[Amenemnisu|Neferkare Amenemnisu]]. * 1026 BC: Naging unang hari ng [[Israelita]] si Haring Saul, ayon sa [[Mga Aklat ni Samuel|Aklat ni Samuel]]. * mga 1020 BC: Pagkawasak ng [[Troya]] VIIb₂. * 1000s BC: Pinakamaagang ebidensya ng [[pagsasaka]] sa kabundukan ng [[Kenya]]. * 1000s BC: Naimbento ang [[alpabetong Penisyo]]. * 1003 BC: Humalili si [[David]] kay Haring Saul. * mga [[1000 BC]]: Dumating ang [[Mga Latin (tribung Italiko)|mga Latin]] sa [[Italya]]. [[Kategorya:Siglo]] pfrqbznu4mtadywuvlipk02t6lsrqkh 0 306671 2204120 2200231 2026-04-22T06:01:30Z GinawaSaHapon 102500 2204120 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit sa tuldik sa unang banggit sa paksa. -->{{IPA notice}} Sa [[ponetika]], '''katínig na pakiskís''' o '''prikatíbo''' ang [[katinig]] na nabubuo sa pamamagitan ng pagpuwersa sa daloy ng hangin sa isang makitid na lagusan na resulta ng pagkiskis ng dalawang artikulador sa isa't-isa.<ref name=":0">{{SOWL}}</ref> Maaaring magmula ito sa kiskisan ng parehong [[Labi (anatomiya)|labi]] kagaya ng kaso ng {{Ipa|[f]}}, ang likurang bahagi ng [[dila]] sa [[ngala-ngala]] tulad sa {{Ipa|[x]}} na makikita bilang ''ch'' sa apelyidong ''[[Johann Sebastian Bach|Bach]]'', o di kaya'y ang gilid ng dila sa likurang ngipin tulad sa ''ll'' sa salitang [[Gales]] na ''Llanelli''. Tinatawag ang prosesong ito bilang '''prikasyón.''' Kabilang sa mga katinig na pakiskis ang mga [[sibilante]], na nabubuo sa pamamagitan ng pagkitid sa daanan ng hangin habang nakapatag ang dila upang gabayan ang hangin palabas. Ilan sa mga halimbawa nito ang {{IPA|[s z ʃ ʒ]}}.<ref name=":0" /> May dalawang katutubong katinig na pakiskis sa wikang Tagalog: {{IPA|[s h]}} (hal. ''salita'', ''halik''). Makikita sa mga hiram na salita ang {{IPA|[f v z ʃ]}} (hal. ''fengshui'', ''valid'', ''zoo'', ''shabu'') na opisyal na bahagi ng pamantayang anyo nito na [[Wikang Filipino|Filipino]] maliban sa {{IPA|[ʃ]}}, na hindi kinokonsiderang isang hiwalay na titik. == Wika == Pinaniniwalaan na ang [[wikang Ubykh]] ang nagtataglay sa pinakamaraming katinig na pakiskis (29, hindi kasama ang {{Ipa|/h/}}) bago itong tuluyang mamatay noong 1992; ilan pa nga sa mga ito ang walang kaakibat na simbolo o tuldik sa IPA. Ikumpara ito sa tinatayang 8.7% ng mga wika sa mundo ang walang ponemikong katinig na pakiskis,<ref>{{Cite web |last=Maddieson |first=Ian |date=2013 |editor-last=Dryer |editor-first=Matthew S. |editor2-last=Haspelmath |editor2-first=Martin |title=Absence of Common Consonants |trans-title=Kawalan ng mga Karaniwang Tunog |url=https://wals.info/chapter/18 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=WALS Online |language=en |doi=10.5281/zenodo.13950591}}</ref> lalo na sa mga [[katutubong wika sa Australia]], kung saan pawang nagmumula ang mga kaunting katinig na pakiskis, kung meron man, sa paglipat ng tunog ng mga [[katinig na papigil]] o [[Katinig na padulas|padulas]]; nangyayari rin ito sa ilang mga wika sa [[Bagong Ginea]] at sa [[Timog Amerika]]. Gayunpaman, bagamat walang {{Ipa|/h/}} sa kahit anong mga katutubong wika ng Australia, nagpapakita pa rin ito sa mga imbentaryo ng ibang mga wika na walang tunay na katinig na pakiskis. Tipikal na makikita ang mga wikang nagtatangi sa mga katinig na pakiskis batay sa [[Tunog (ponetika)|tunog]] sa mga kontinente ng [[Europa]], [[Aprika]], at [[Kanlurang Asya]]. Kadalasang wala sa mga wika ng [[Timog Asya|Timog]] at [[Silangang Asya]] (kagaya ng [[wikang Mandarin]], [[Wikang Koreano|Koreano]], at [[mga wikang Austronesyo]]) ang mga matunog na katinig na pakiskis tulad ng {{IPA|[z]}} at {{Ipa|[v]}}. Pawang mga [[alopono]] naman ang mga ito sa ilang mga [[wikang Drabida]] ng India. Medyo bihira rin ang mga matunog na katinig na pakiskis sa [[Mga katutubong wika ng Kaamerikahan|mga katutubong wika]] ng [[Kaamerikahan]]. Sa pangkalahatan, mas bihira sa mga wika na itangi ang mga katinig na pakiskis batay sa tunog kesa sa mga papigil, na makikita lamang sa tinatayang katlo ng lahat ng mga wika sa mundo kumpara sa 60% sa mga katinig na papigil.<ref>{{Cite book |last=Maddieson |first=Ian |title=The World Atlas of Language Structures |date=2005 |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-925591-1 |location=Oxford |pages=26–29 |language=en |trans-title=Ang Atlas ng Mundo sa mga Estraktura ng Wika |chapter=Voicing in Plosives and Fricatives |trans-chapter=Tunog sa mga Katinig na Papigil at Pakiskis}}</ref> Sa kabaligtaran naman, nasa 15% naman ng mga wika ang nagtataglay ng matunog na katinig na pakiskis ngunit walang kapares na walang tunog na katinig na pakiskis. Sa mga ito, nasa 2/3 ang nagtataglay ng ganitong sistema nang walang kahit anong pagtatangi.<ref>{{Cite book |last=Maddieson |first=Ian |title=Patterns of Sounds |publisher=Cambridge University Press |year=1984 |isbn=0-521-26536-3 |language=en |trans-title=Mga Pattern ng Tunog}}</ref> == Uri == === Pulmonikong katinig === Nahahati ang mga [[pulmonikong katinig]] na pakiskis sa dalawa: mga [[sibilante]] at di-sibilante, bagamat karaniwang tinatangi lamang ang mga ito para sa mga [[lugar ng artikulasyon]] kung saan posible ang dalawang ito, kagaya halimbawa sa ngipin. Ipinapakita sa susunod na talahanayan sa baba ang mga ito; para sa bawat uri, nasa taas ang di-matunog na anyo nito habang nasa baba ang [[Tunog (ponetika)|matunog]] na anyo nito. Nakalista ang mga ito batay sa lugar mula labi papaloob sa lalamunan. {{table alignment}} {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | rowspan="2" | [[Katinig na pakiskis sa parehong labi]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|ɸ}}}} |[[Wikang Hapones|Hapones]] | {{Lang|ja|腐敗}} {{Lang|ja-Latn|fuhai}} |'bulok' |{{IPA|[ɸɯhai]}} |- | {{Big|{{IPA link|audio=yes|β}}}} |[[Wikang Portuges|Portuges]] (Europeo) | {{Lang|pt|sábado}} |'Sabado' |{{IPA|[ˈsaβɐðu]}} |- | rowspan="2" | [[Katinig na pakiskis sa labi-ngipin]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|f}}}} |[[Wikang Olandes|Olandes]] | {{Lang|nl|fiets}} |'bisikleta' |{{IPA|[fiːts]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|v}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] |{{Lang|en|valve}} |'tubo' |{{IPA|[væɫv]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa labi-dila]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θ̼}}}} |[[Wikang Big Nambas|Big Nambas]] |? |'[[hika]]' |{{IPA|[ˈinɛθ̼]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ð̼}}}} |[[Wikang Tangoa|Tangoa]] |? |'bato' |{{IPA|[ð̼atu]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa labi't paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɥ̊}}}} |[[Wikang Breton|Breton]] |? |'kusina niya' [babae] |{{IPA|[i ˈçᶣizin]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa labi't ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʍ}}}} |[[Wikang Persa|Persa]] (Klasiko) |{{Lang|fa|خواستن}} {{Lang|fa-Latn|xwâstän}} |'nais' |{{IPA|[xʷɑːs.ˈtan]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Sibilanteng katinig na pakiskis sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|s̪}}}} |[[Wikang Mandarin|Mandarin]] |{{Lang|zh|三}} {{Lang|zh-Latn|sān}} |'tatlo' |{{IPA|[s̪a̋n]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|z̪}}}} |[[Wikang Pranses|Pranses]] |{{Lang|fr|zèbre}} |'[[sebra]]' |{{IPA|[z̪ɛbʁ]}} |- | rowspan="2" |[[Di-sibilanteng katinig na pakiskis sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θ}}}} |[[Wikang Swahili|Swahili]] |{{Lang|sw|thamini}} |'halaga' |{{IPA|[θɑˈmini]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ð}}}} |[[Wikang Arabe|Arabo]] |{{Lang|ar|ذهب}} {{Lang|ar-Latn|dhahab}} |'ginto' |{{IPA|[ˈðæhæb]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa ngipin pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɬ̪}}}} |[[Wikang Noruwego|Noruwego]] (Trondheim) |{{Lang|no|sælt}} |'naibenta' |{{IPA|[s̪aɬ̪t̪]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa parehong ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|h̪͆}}}} |[[Wikang Adyghe|Adyghe]] |{{Lang|ady|дахэ}} {{Lang|ady-Latn|daxɛ}} |'maganda' |{{IPA|[daːh̪͆a]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa ngipin-labi]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|f͆}}}} |[[Wikang Groenlandes|Groenlandes]] |{{Lang|kl|tassa aajufffa}} |'ayun na' |{{IPA|[tasːa aːjuf͆ːˠa]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Sibilanteng katinig na pakiskis sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|s}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |lasa |{{IPA|[ˈlasɐ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|z}}}} |[[Wikang Malayo|Malay]] |{{Lang|ms|beza}} |'pagkakaiba' |{{IPA|[bezə]}} |- | rowspan="2" |[[Di-sibilanteng katinig na pakiskis sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θ̠}}}} |[[Wikang Islandes|Islandes]] |{{Lang|is|þú}} |'ikaw' |{{IPA|[θ̠uː]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ð̠}}}} |[[Wikang Tseko|Tseko]] |{{Lang|cs|čtyři}} |'apat' |{{IPA|[ˈt͡ʃtɪɹ̝ɪ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa gilagid pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɬ}}}} |[[Wikang Gales|Gales]] |{{Lang|cy|tegell}} |'takure' |{{IPA|[ˈtɛɡɛɬ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɮ}}}} |[[Wikang Zulu|Zulu]] |{{Lang|zu|ukudla}} |'kumain' |{{IPA|[úɠùːɮá]}} |- | rowspan="2" |[[Sibilanteng katinig na pakiskis sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʃ}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |siya |{{IPA|[ʃa]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʒ}}}} |[[Wikang Eslobako|Eslobako]] |{{Lang|sk|žena}} |'babae' |{{IPA|[ʒena]}} |- | rowspan="2" |[[Di-sibilanteng katinig na pakiskis sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɹ̠̊˔}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (RP) |{{Lang|en|crew}} |'kasamahan' |{{IPA|[kɹ̝̠̊ʊu̯]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɹ̠˔ }}}} |[[Wikang Olandes|Olandes]] |{{Lang|nl|meer}} |'lawa' |{{IPA|[meːɹ̠˔]}} |- | rowspan="2" |[[Sibilanteng katinig na pakiskis sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʂ}}}} |[[Wikang Ukranyo|Ukranyo]] |{{Lang|uk|шахи}} {{Lang|uk-Latn|šahy}} |'[[ahedres]]' |{{Ipa|[ˈʂɑxɪ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʐ}}}} |[[Wikang Polako|Polako]] |{{Lang|pl|żona}} |'asawang babae' |{{IPA|[ˈʐ̻ɔn̪ä]}} |- | rowspan="2" |[[Di-sibilanteng katinig na pakiskis sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɻ̊˔}}}} |[[Wikang Ormuri|Ormuri]] |{{Lang|oru|suř}} |'pula' |{{IPA|[suɻ̝̊]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɻ˔}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (Timog Aprika) |{{Lang|en|red}} |'pula' |{{IPA|[ɻ˔ed]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa dilang pulupot pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ꞎ}}}} |[[Wikang Toda|Toda]] |? |'lambak' |{{IPA|[paɭ̊ ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼅}}}} |[[Wikang Ao|Ao]] |{{Lang|njo|liru}} |'kumpas' |{{IPA|[li𝼅u]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa paleta't gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɕ}}}} |[[Wikang Danes|Danes]] |{{Lang|da|sjæl}} |'kaluluwa' |{{IPA|[ˈɕeːˀl]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʑ}}}} |[[Wikang Kastila|Kastila]] (Paraguay) |{{Lang|es|carro}} |'sasakyan' |{{Ipa|[ˈkaʑo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ç}}}} |[[Wikang Ungaro|Unggaro]] |{{Lang|hu|kapj}} |'kunin' |{{IPA|[ˈkɒpç]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʝ}}}} |[[Wikang Italyano|Italyano]] (Timog) |{{Lang|it|figlio}} |'anak na lalaki' |{{IPA|[ˈfiʝːo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa paleta pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼆}}}} |[[Wikang Turko|Turko]] |{{Lang|tr|dil}} |'dila' |{{IPA|[ˈd̟iʎ̟̊]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʎ̝}}}} |[[Wikang Jebero|Jebero]] |? |'eskopeta' |{{IPA|[iˈʎ̝apa]}} |- | rowspan="2" |[[Tunog sj|Tunog ''sj'']] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɧ}}}} |[[Wikang Suweko|Suweko]] |{{Lang|sv|en skjorta}} |'isang damit' |{{IPA|[ɛŋˈɧʊʈːa]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|x}}}} |[[Wikang Afrikaans|Afrikaans]] |{{Lang|af|groot}} |'malaki' |{{Ipa|[xrʊət]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɣ}}}} |[[Wikang Griyego|Griyego]] |{{Lang|el|γάλα}} {{Lang|el-Latn|gála}} |'gatas' |{{IPA|[ˈɣala]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa ngala-ngala pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼄}}}} |[[Wikang Wahgi|Wahgi]] |{{Lang|whg|nòⱡ}} |'tubig' |{{IPA|[no𝼄˩]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʟ̝}}}} |[[Wikang Archi|Archi]] |{{Lang|aqc|наӏлъдут}} {{Lang|aqc-Latn|naydut}} |'bughaw' |{{IPA|[naʟ̝dut]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa tilao]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|χ}}}} |[[Wikang Gales|Gales]] |{{Lang|cy|chwech}} |'anim' |{{IPA|[χweːχ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʁ}}}} |[[Wikang Hebreo|Ebreo]] |{{Lang|he|עוֹרֵב}} {{Lang|he-Latn|orev}} |'uwak' |{{IPA|[ʔoˈʁ̞ev]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa lalaugan]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ħ}}}} |[[Wikang Maltes|Maltes]] |{{Lang|mt|wieħed}} |'isa' |{{IPA|[wiːħet]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʕ}}}} |[[Wikang Danes|Danes]] |{{Lang|da|ravn}} |'uwak' |{{IPA|[ʕ̞ɑ̈wˀn]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa tagukan]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|h}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |tahimik |{{IPA|[tɐˈhimɪk]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɦ}}}} |[[Wikang Koreano|Koreano]] |{{Lang|ko|여행}} {{Lang|ko-Latn|yeohaeng}} |'lakbay' |{{IPA|[jʌɦεŋ]}} |} === Di-pulmonikong katinig === {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | [[Palabas na katinig na pakiskis sa parehong labi]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|ɸʼ}}}} |[[Wikang Yuchi|Yuchi]] | {{Lang|yuc|f̓asę}} |'magandang gabi' |{{IPA|[ɸʼasẽ]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa labi-ngipin]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|fʼ}}}} |[[Wikang Yap|Yap]] | {{Lang|yap|f'aang}} |'igat' |{{IPA|[fʼaːŋ]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θʼ}}}} |[[Wikang Yap|Yap]] |{{Lang|yap|th'abii}} |'pinaka' |{{IPA|[θʼabiː]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|sʼ}}}} |[[Wikang Hausa|Hausa]] |{{Lang|ha|tsutsa}} |'bulate' |{{IPA|[sʼusʼa]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa gilagid pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɬʼ}}}} |[[WIkang Tlingit|Tlingit]] |{{Lang|tli|lʼook}} |'isda' |{{IPA|[ɬʼuːk]}} |} == Sanggunian == {{Reflist}} * [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] [[Kategorya:Mga katinig]] mng3mxltcftxo5wrho34t87272anpn8 2204122 2204120 2026-04-22T06:24:15Z GinawaSaHapon 102500 2204122 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit sa tuldik sa unang banggit sa paksa. -->{{IPA notice}} Sa [[ponetika]], '''katínig na pakiskís''' o '''prikatíbo''' ang [[katinig]] na nabubuo sa pamamagitan ng pagpuwersa sa daloy ng hangin sa isang makitid na lagusan na resulta ng pagkiskis ng dalawang artikulador sa isa't-isa.<ref name=":0">{{SOWL}}</ref> Maaaring magmula ito sa kiskisan ng parehong [[Labi (anatomiya)|labi]] kagaya ng kaso ng {{Ipa|[f]}}, ang likurang bahagi ng [[dila]] sa [[ngala-ngala]] tulad sa {{Ipa|[x]}} na makikita bilang ''ch'' sa apelyidong ''[[Johann Sebastian Bach|Bach]]'', o di kaya'y ang gilid ng dila sa likurang ngipin tulad sa ''ll'' sa salitang [[Gales]] na ''Llanelli''. Tinatawag ang prosesong ito bilang '''prikasyón.''' Kabilang sa mga katinig na pakiskis ang mga [[sibilante]], na nabubuo sa pamamagitan ng pagkitid sa daanan ng hangin habang nakapatag ang dila upang gabayan ang hangin palabas. Ilan sa mga halimbawa nito ang {{IPA|[s z ʃ ʒ]}}.<ref name=":0" /> May dalawang katutubong katinig na pakiskis sa wikang Tagalog: {{IPA|[s h]}} (hal. ''salita'', ''halik''). Makikita sa mga hiram na salita ang {{IPA|[f v z ʃ]}} (hal. ''fengshui'', ''valid'', ''zoo'', ''shabu'') na opisyal na bahagi ng pamantayang anyo nito na [[Wikang Filipino|Filipino]] maliban sa {{IPA|[ʃ]}}, na hindi kinokonsiderang isang hiwalay na titik. == Wika == Pinaniniwalaan na ang [[wikang Ubykh]] ang nagtataglay sa pinakamaraming katinig na pakiskis (29, hindi kasama ang {{Ipa|/h/}}) bago itong tuluyang mamatay noong 1992; ilan pa nga sa mga ito ang walang kaakibat na simbolo o tuldik sa IPA. Ikumpara ito sa tinatayang 8.7% ng mga wika sa mundo ang walang ponemikong katinig na pakiskis,<ref>{{Cite web |last=Maddieson |first=Ian |date=2013 |editor-last=Dryer |editor-first=Matthew S. |editor2-last=Haspelmath |editor2-first=Martin |title=Absence of Common Consonants |trans-title=Kawalan ng mga Karaniwang Tunog |url=https://wals.info/chapter/18 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=WALS Online |language=en |doi=10.5281/zenodo.13950591}}</ref> lalo na sa mga [[katutubong wika sa Australia]], kung saan pawang nagmumula ang mga kaunting katinig na pakiskis, kung meron man, sa paglipat ng tunog ng mga [[katinig na papigil]] o [[Katinig na padulas|padulas]]; nangyayari rin ito sa ilang mga wika sa [[Bagong Ginea]] at sa [[Timog Amerika]]. Gayunpaman, bagamat walang {{Ipa|/h/}} sa kahit anong mga katutubong wika ng Australia, nagpapakita pa rin ito sa mga imbentaryo ng ibang mga wika na walang tunay na katinig na pakiskis. Tipikal na makikita ang mga wikang nagtatangi sa mga katinig na pakiskis batay sa [[Tunog (ponetika)|tunog]] sa mga kontinente ng [[Europa]], [[Aprika]], at [[Kanlurang Asya]]. Kadalasang wala sa mga wika ng [[Timog Asya|Timog]] at [[Silangang Asya]] (kagaya ng [[wikang Mandarin]], [[Wikang Koreano|Koreano]], at [[mga wikang Austronesyo]]) ang mga matunog na katinig na pakiskis tulad ng {{IPA|[z]}} at {{Ipa|[v]}}. Pawang mga [[alopono]] naman ang mga ito sa ilang mga [[wikang Drabida]] ng India. Medyo bihira rin ang mga matunog na katinig na pakiskis sa [[Mga katutubong wika ng Kaamerikahan|mga katutubong wika]] ng [[Kaamerikahan]]. Sa pangkalahatan, mas bihira sa mga wika na itangi ang mga katinig na pakiskis batay sa tunog kesa sa mga papigil, na makikita lamang sa tinatayang katlo ng lahat ng mga wika sa mundo kumpara sa 60% sa mga katinig na papigil.<ref>{{Cite book |last=Maddieson |first=Ian |title=The World Atlas of Language Structures |date=2005 |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-925591-1 |location=Oxford |pages=26–29 |language=en |trans-title=Ang Atlas ng Mundo sa mga Estraktura ng Wika |chapter=Voicing in Plosives and Fricatives |trans-chapter=Tunog sa mga Katinig na Papigil at Pakiskis}}</ref> Sa kabaligtaran naman, nasa 15% naman ng mga wika ang nagtataglay ng matunog na katinig na pakiskis ngunit walang kapares na walang tunog na katinig na pakiskis. Sa mga ito, nasa 2/3 ang nagtataglay ng ganitong sistema nang walang kahit anong pagtatangi.<ref>{{Cite book |last=Maddieson |first=Ian |title=Patterns of Sounds |publisher=Cambridge University Press |year=1984 |isbn=0-521-26536-3 |language=en |trans-title=Mga Pattern ng Tunog}}</ref> == Uri == === Pulmonikong katinig === Nahahati ang mga [[pulmonikong katinig]] na pakiskis sa dalawa: mga [[sibilante]] at di-sibilante, bagamat karaniwang tinatangi lamang ang mga ito para sa mga [[lugar ng artikulasyon]] kung saan posible ang dalawang ito, kagaya halimbawa sa ngipin. Ipinapakita sa susunod na talahanayan sa baba ang mga ito; para sa bawat uri, nasa taas ang di-matunog na anyo nito habang nasa baba ang [[Tunog (ponetika)|matunog]] na anyo nito. Nakalista ang mga ito batay sa lugar mula labi papaloob sa lalamunan. {{table alignment}} {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | rowspan="2" | [[Katinig na pakiskis sa parehong labi]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|ɸ}}}} |[[Wikang Hapones|Hapones]] | {{Lang|ja|腐敗}} {{Lang|ja-Latn|fuhai}} |'bulok' |{{IPA|[ɸɯhai]}} |- | {{Big|{{IPA link|audio=yes|β}}}} |[[Wikang Portuges|Portuges]] (Europeo) | {{Lang|pt|sábado}} |'Sabado' |{{IPA|[ˈsaβɐðu]}} |- | rowspan="2" | [[Katinig na pakiskis sa labi-ngipin]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|f}}}} |[[Wikang Olandes|Olandes]] | {{Lang|nl|fiets}} |'bisikleta' |{{IPA|[fiːts]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|v}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] |{{Lang|en|valve}} |'tubo' |{{IPA|[væɫv]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa labi-dila]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θ̼}}}} |[[Wikang Big Nambas|Big Nambas]] |? |'[[hika]]' |{{IPA|[ˈinɛθ̼]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ð̼}}}} |[[Wikang Tangoa|Tangoa]] |? |'bato' |{{IPA|[ð̼atu]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa labi't paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɥ̊}}}} |[[Wikang Breton|Breton]] |? |'kusina niya' [babae] |{{IPA|[i ˈçᶣizin]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa labi't ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʍ}}}} |[[Wikang Persa|Persa]] (Klasiko) |{{Lang|fa|خواستن}} {{Lang|fa-Latn|xwâstän}} |'nais' |{{IPA|[xʷɑːs.ˈtan]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Sibilanteng katinig na pakiskis sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|s̪}}}} |[[Wikang Mandarin|Mandarin]] |{{Lang|zh|三}} {{Lang|zh-Latn|sān}} |'tatlo' |{{IPA|[s̪a̋n]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|z̪}}}} |[[Wikang Pranses|Pranses]] |{{Lang|fr|zèbre}} |'[[sebra]]' |{{IPA|[z̪ɛbʁ]}} |- | rowspan="2" |[[Di-sibilanteng katinig na pakiskis sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θ}}}} |[[Wikang Swahili|Swahili]] |{{Lang|sw|thamini}} |'halaga' |{{IPA|[θɑˈmini]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ð}}}} |[[Wikang Arabe|Arabo]] |{{Lang|ar|ذهب}} {{Lang|ar-Latn|dhahab}} |'ginto' |{{IPA|[ˈðæhæb]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa ngipin pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɬ̪}}}} |[[Wikang Noruwego|Noruwego]] (Trondheim) |{{Lang|no|sælt}} |'naibenta' |{{IPA|[s̪aɬ̪t̪]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa parehong ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|h̪͆}}}} |[[Wikang Adyghe|Adyghe]] |{{Lang|ady|дахэ}} {{Lang|ady-Latn|daxɛ}} |'maganda' |{{IPA|[daːh̪͆a]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa ngipin-labi]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|f͆}}}} |[[Wikang Groenlandes|Groenlandes]] |{{Lang|kl|tassa aajufffa}} |'ayun na' |{{IPA|[tasːa aːjuf͆ːˠa]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Sibilanteng katinig na pakiskis sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|s}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |lasa |{{IPA|[ˈlasɐ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|z}}}} |[[Wikang Malayo|Malay]] |{{Lang|ms|beza}} |'pagkakaiba' |{{IPA|[bezə]}} |- | rowspan="2" |[[Di-sibilanteng katinig na pakiskis sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θ̠}}}} |[[Wikang Islandes|Islandes]] |{{Lang|is|þú}} |'ikaw' |{{IPA|[θ̠uː]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ð̠}}}} |[[Wikang Tseko|Tseko]] |{{Lang|cs|čtyři}} |'apat' |{{IPA|[ˈt͡ʃtɪɹ̝ɪ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa gilagid pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɬ}}}} |[[Wikang Gales|Gales]] |{{Lang|cy|tegell}} |'takure' |{{IPA|[ˈtɛɡɛɬ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɮ}}}} |[[Wikang Zulu|Zulu]] |{{Lang|zu|ukudla}} |'kumain' |{{IPA|[úɠùːɮá]}} |- | rowspan="2" |[[Sibilanteng katinig na pakiskis sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʃ}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |siya |{{IPA|[ʃa]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʒ}}}} |[[Wikang Eslobako|Eslobako]] |{{Lang|sk|žena}} |'babae' |{{IPA|[ʒena]}} |- | rowspan="2" |[[Di-sibilanteng katinig na pakiskis sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɹ̠̊˔}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (RP) |{{Lang|en|crew}} |'kasamahan' |{{IPA|[kɹ̝̠̊ʊu̯]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɹ̠˔ }}}} |[[Wikang Olandes|Olandes]] |{{Lang|nl|meer}} |'lawa' |{{IPA|[meːɹ̠˔]}} |- | rowspan="2" |[[Sibilanteng katinig na pakiskis sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʂ}}}} |[[Wikang Ukranyo|Ukranyo]] |{{Lang|uk|шахи}} {{Lang|uk-Latn|šahy}} |'[[ahedres]]' |{{Ipa|[ˈʂɑxɪ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʐ}}}} |[[Wikang Polako|Polako]] |{{Lang|pl|żona}} |'asawang babae' |{{IPA|[ˈʐ̻ɔn̪ä]}} |- | rowspan="2" |[[Di-sibilanteng katinig na pakiskis sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɻ̊˔}}}} |[[Wikang Ormuri|Ormuri]] |{{Lang|oru|suř}} |'pula' |{{IPA|[suɻ̝̊]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɻ˔}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (Timog Aprika) |{{Lang|en|red}} |'pula' |{{IPA|[ɻ˔ed]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa dilang pulupot pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ꞎ}}}} |[[Wikang Toda|Toda]] |? |'lambak' |{{IPA|[paɭ̊ ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼅}}}} |[[Wikang Ao|Ao]] |{{Lang|njo|liru}} |'kumpas' |{{IPA|[li𝼅u]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa paleta't gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɕ}}}} |[[Wikang Danes|Danes]] |{{Lang|da|sjæl}} |'kaluluwa' |{{IPA|[ˈɕeːˀl]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʑ}}}} |[[Wikang Kastila|Kastila]] (Paraguay) |{{Lang|es|carro}} |'sasakyan' |{{Ipa|[ˈkaʑo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ç}}}} |[[Wikang Ungaro|Unggaro]] |{{Lang|hu|kapj}} |'kunin' |{{IPA|[ˈkɒpç]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʝ}}}} |[[Wikang Italyano|Italyano]] (Timog) |{{Lang|it|figlio}} |'anak na lalaki' |{{IPA|[ˈfiʝːo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa paleta pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼆}}}} |[[Wikang Turko|Turko]] |{{Lang|tr|dil}} |'dila' |{{IPA|[ˈd̟iʎ̟̊]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʎ̝}}}} |[[Wikang Jebero|Jebero]] |? |'eskopeta' |{{IPA|[iˈʎ̝apa]}} |- | rowspan="2" |[[Tunog sj|Tunog ''sj'']] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɧ}}}} |[[Wikang Suweko|Suweko]] |{{Lang|sv|en skjorta}} |'isang damit' |{{IPA|[ɛŋˈɧʊʈːa]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|x}}}} |[[Wikang Afrikaans|Afrikaans]] |{{Lang|af|groot}} |'malaki' |{{Ipa|[xrʊət]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɣ}}}} |[[Wikang Griyego|Griyego]] |{{Lang|el|γάλα}} {{Lang|el-Latn|gála}} |'gatas' |{{IPA|[ˈɣala]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa ngala-ngala pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼄}}}} |[[Wikang Wahgi|Wahgi]] |{{Lang|whg|nòⱡ}} |'tubig' |{{IPA|[no𝼄˩]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʟ̝}}}} |[[Wikang Archi|Archi]] |{{Lang|aqc|наӏлъдут}} {{Lang|aqc-Latn|naydut}} |'bughaw' |{{IPA|[naʟ̝dut]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa tilao]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|χ}}}} |[[Wikang Gales|Gales]] |{{Lang|cy|chwech}} |'anim' |{{IPA|[χweːχ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʁ}}}} |[[Wikang Hebreo|Ebreo]] |{{Lang|he|עוֹרֵב}} {{Lang|he-Latn|orev}} |'uwak' |{{IPA|[ʔoˈʁ̞ev]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa lalaugan]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ħ}}}} |[[Wikang Maltes|Maltes]] |{{Lang|mt|wieħed}} |'isa' |{{IPA|[wiːħet]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʕ}}}} |[[Wikang Danes|Danes]] |{{Lang|da|ravn}} |'uwak' |{{IPA|[ʕ̞ɑ̈wˀn]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa tagukan]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|h}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |tahimik |{{IPA|[tɐˈhimɪk]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɦ}}}} |[[Wikang Koreano|Koreano]] |{{Lang|ko|여행}} {{Lang|ko-Latn|yeohaeng}} |'lakbay' |{{IPA|[jʌɦεŋ]}} |} === Di-pulmonikong katinig === {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | [[Palabas na katinig na pakiskis sa parehong labi]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|ɸʼ}}}} |[[Wikang Yuchi|Yuchi]] | {{Lang|yuc|f̓asę}} |'magandang gabi' |{{IPA|[ɸʼasẽ]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa labi-ngipin]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|fʼ}}}} |[[Wikang Yap|Yap]] | {{Lang|yap|f'aang}} |'igat' |{{IPA|[fʼaːŋ]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θʼ}}}} |[[Wikang Yap|Yap]] |{{Lang|yap|th'abii}} |'pinaka' |{{IPA|[θʼabiː]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|sʼ}}}} |[[Wikang Hausa|Hausa]] |{{Lang|ha|tsutsa}} |'bulate' |{{IPA|[sʼusʼa]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa gilagid pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɬʼ}}}} |[[WIkang Tlingit|Tlingit]] |{{Lang|tli|lʼook}} |'isda' |{{IPA|[ɬʼuːk]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʃʼ}}}} |[[WIkang Gullah|Gullah]] |{{Lang|gul|shew}} |'mag-ahit' |{{IPA|[ʃʼɛw]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʂʼ}}}} |[[Wikang Keres|Keres]] |{{Lang|kjq|sr'aatsi}} |'napilas' |{{IPA|[ʂʼɑːtsi]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɕʼ}}}} |[[Wikang Kabardino|Kabardino]] |{{Lang|kbd|пщӀы }} {{Lang|kbd-Latn|pśʼy}} |'sampu' |{{IPA|[pɕʼə]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|xʼ}}}} |[[WIkang Tlingit|Tlingit]] |{{Lang|tli|xʼáaxʼ}} |'mansanas' |{{IPA|[xʼáːxʼ]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa tilao]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|χʼ}}}} |[[Wikang Dakota|Dakota]] |{{Lang|dak|haŋȟʼáŋna}} |'umaga' |{{IPA|[hãχʼã.na]}} |} == Sanggunian == {{Reflist}} * [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] [[Kategorya:Mga katinig]] fl1befjoadqdftyfcgoj5asrcrgo9qd 2204131 2204122 2026-04-22T07:05:53Z GinawaSaHapon 102500 2204131 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit sa tuldik sa unang banggit sa paksa. -->{{IPA notice}} Sa [[ponetika]], '''katínig na pakiskís''' o '''prikatíbo''' ang [[katinig]] na nabubuo sa pamamagitan ng pagpuwersa sa daloy ng hangin sa isang makitid na lagusan na resulta ng pagkiskis ng dalawang artikulador sa isa't-isa.<ref name=":0">{{SOWL}}</ref> Maaaring magmula ito sa kiskisan ng parehong [[Labi (anatomiya)|labi]] kagaya ng kaso ng {{Ipa|[f]}}, ang likurang bahagi ng [[dila]] sa [[ngala-ngala]] tulad sa {{Ipa|[x]}} na makikita bilang ''ch'' sa apelyidong ''[[Johann Sebastian Bach|Bach]]'', o di kaya'y ang gilid ng dila sa likurang ngipin tulad sa ''ll'' sa salitang [[Gales]] na ''Llanelli''. Tinatawag ang prosesong ito bilang '''prikasyón.''' Kabilang sa mga katinig na pakiskis ang mga [[sibilante]], na nabubuo sa pamamagitan ng pagkitid sa daanan ng hangin habang nakapatag ang dila upang gabayan ang hangin palabas. Ilan sa mga halimbawa nito ang {{IPA|[s z ʃ ʒ]}}.<ref name=":0" /> May dalawang katutubong katinig na pakiskis sa wikang Tagalog: {{IPA|[s h]}} (hal. ''salita'', ''halik''). Makikita sa mga hiram na salita ang {{IPA|[f v z ʃ]}} (hal. ''fengshui'', ''valid'', ''zoo'', ''shabu'') na opisyal na bahagi ng pamantayang anyo nito na [[Wikang Filipino|Filipino]] maliban sa {{IPA|[ʃ]}}, na hindi kinokonsiderang isang hiwalay na titik. == Wika == Pinaniniwalaan na ang [[wikang Ubykh]] ang nagtataglay sa pinakamaraming katinig na pakiskis (29, hindi kasama ang {{Ipa|/h/}}) bago itong tuluyang mamatay noong 1992; ilan pa nga sa mga ito ang walang kaakibat na simbolo o tuldik sa IPA. Ikumpara ito sa tinatayang 8.7% ng mga wika sa mundo ang walang ponemikong katinig na pakiskis,<ref>{{Cite web |last=Maddieson |first=Ian |date=2013 |editor-last=Dryer |editor-first=Matthew S. |editor2-last=Haspelmath |editor2-first=Martin |title=Absence of Common Consonants |trans-title=Kawalan ng mga Karaniwang Tunog |url=https://wals.info/chapter/18 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=WALS Online |language=en |doi=10.5281/zenodo.13950591}}</ref> lalo na sa mga [[katutubong wika sa Australia]], kung saan pawang nagmumula ang mga kaunting katinig na pakiskis, kung meron man, sa paglipat ng tunog ng mga [[katinig na pasara]] o [[Katinig na padulas|padulas]]; nangyayari rin ito sa ilang mga wika sa [[Bagong Ginea]] at sa [[Timog Amerika]]. Gayunpaman, bagamat walang {{Ipa|/h/}} sa kahit anong mga katutubong wika ng Australia, nagpapakita pa rin ito sa mga imbentaryo ng ibang mga wika na walang tunay na katinig na pakiskis. Tipikal na makikita ang mga wikang nagtatangi sa mga katinig na pakiskis batay sa [[Tunog (ponetika)|tunog]] sa mga kontinente ng [[Europa]], [[Aprika]], at [[Kanlurang Asya]]. Kadalasang wala sa mga wika ng [[Timog Asya|Timog]] at [[Silangang Asya]] (kagaya ng [[wikang Mandarin]], [[Wikang Koreano|Koreano]], at [[mga wikang Austronesyo]]) ang mga matunog na katinig na pakiskis tulad ng {{IPA|[z]}} at {{Ipa|[v]}}. Pawang mga [[alopono]] naman ang mga ito sa ilang mga [[wikang Drabida]] ng India. Medyo bihira rin ang mga matunog na katinig na pakiskis sa [[Mga katutubong wika ng Kaamerikahan|mga katutubong wika]] ng [[Kaamerikahan]]. Sa pangkalahatan, mas bihira sa mga wika na itangi ang mga katinig na pakiskis batay sa tunog kesa sa mga pasara, na makikita lamang sa tinatayang katlo ng lahat ng mga wika sa mundo kumpara sa 60% sa mga katinig na pasara.<ref>{{Cite book |last=Maddieson |first=Ian |title=The World Atlas of Language Structures |date=2005 |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-925591-1 |location=Oxford |pages=26–29 |language=en |trans-title=Ang Atlas ng Mundo sa mga Estraktura ng Wika |chapter=Voicing in Plosives and Fricatives |trans-chapter=Tunog sa mga Katinig na Papigil at Pakiskis}}</ref> Sa kabaligtaran naman, nasa 15% naman ng mga wika ang nagtataglay ng matunog na katinig na pakiskis ngunit walang kapares na walang tunog na katinig na pakiskis. Sa mga ito, nasa 2/3 ang nagtataglay ng ganitong sistema nang walang kahit anong pagtatangi.<ref>{{Cite book |last=Maddieson |first=Ian |title=Patterns of Sounds |publisher=Cambridge University Press |year=1984 |isbn=0-521-26536-3 |language=en |trans-title=Mga Pattern ng Tunog}}</ref> == Uri == === Pulmonikong katinig === Nahahati ang mga [[pulmonikong katinig]] na pakiskis sa dalawa: mga [[sibilante]] at di-sibilante, bagamat karaniwang tinatangi lamang ang mga ito para sa mga [[lugar ng artikulasyon]] kung saan posible ang dalawang ito, kagaya halimbawa sa ngipin. Ipinapakita sa susunod na talahanayan sa baba ang mga ito; para sa bawat uri, nasa taas ang di-matunog na anyo nito habang nasa baba ang [[Tunog (ponetika)|matunog]] na anyo nito. Nakalista ang mga ito batay sa lugar mula labi papaloob sa lalamunan. {{table alignment}} {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | rowspan="2" | [[Katinig na pakiskis sa parehong labi]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|ɸ}}}} |[[Wikang Hapones|Hapones]] | {{Lang|ja|腐敗}} {{Lang|ja-Latn|fuhai}} |'bulok' |{{IPA|[ɸɯhai]}} |- | {{Big|{{IPA link|audio=yes|β}}}} |[[Wikang Portuges|Portuges]] (Europeo) | {{Lang|pt|sábado}} |'Sabado' |{{IPA|[ˈsaβɐðu]}} |- | rowspan="2" | [[Katinig na pakiskis sa labi-ngipin]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|f}}}} |[[Wikang Olandes|Olandes]] | {{Lang|nl|fiets}} |'bisikleta' |{{IPA|[fiːts]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|v}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] |{{Lang|en|valve}} |'tubo' |{{IPA|[væɫv]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa labi-dila]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θ̼}}}} |[[Wikang Big Nambas|Big Nambas]] |? |'[[hika]]' |{{IPA|[ˈinɛθ̼]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ð̼}}}} |[[Wikang Tangoa|Tangoa]] |? |'bato' |{{IPA|[ð̼atu]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa labi't paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɥ̊}}}} |[[Wikang Breton|Breton]] |? |'kusina niya' [babae] |{{IPA|[i ˈçᶣizin]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa labi't ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʍ}}}} |[[Wikang Persa|Persa]] (Klasiko) |{{Lang|fa|خواستن}} {{Lang|fa-Latn|xwâstän}} |'nais' |{{IPA|[xʷɑːs.ˈtan]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Sibilanteng katinig na pakiskis sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|s̪}}}} |[[Wikang Mandarin|Mandarin]] |{{Lang|zh|三}} {{Lang|zh-Latn|sān}} |'tatlo' |{{IPA|[s̪a̋n]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|z̪}}}} |[[Wikang Pranses|Pranses]] |{{Lang|fr|zèbre}} |'[[sebra]]' |{{IPA|[z̪ɛbʁ]}} |- | rowspan="2" |[[Di-sibilanteng katinig na pakiskis sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θ}}}} |[[Wikang Swahili|Swahili]] |{{Lang|sw|thamini}} |'halaga' |{{IPA|[θɑˈmini]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ð}}}} |[[Wikang Arabe|Arabo]] |{{Lang|ar|ذهب}} {{Lang|ar-Latn|dhahab}} |'ginto' |{{IPA|[ˈðæhæb]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa ngipin pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɬ̪}}}} |[[Wikang Noruwego|Noruwego]] (Trondheim) |{{Lang|no|sælt}} |'naibenta' |{{IPA|[s̪aɬ̪t̪]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa parehong ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|h̪͆}}}} |[[Wikang Adyghe|Adyghe]] |{{Lang|ady|дахэ}} {{Lang|ady-Latn|daxɛ}} |'maganda' |{{IPA|[daːh̪͆a]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa ngipin-labi]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|f͆}}}} |[[Wikang Groenlandes|Groenlandes]] |{{Lang|kl|tassa aajufffa}} |'ayun na' |{{IPA|[tasːa aːjuf͆ːˠa]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Sibilanteng katinig na pakiskis sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|s}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |lasa |{{IPA|[ˈlasɐ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|z}}}} |[[Wikang Malayo|Malay]] |{{Lang|ms|beza}} |'pagkakaiba' |{{IPA|[bezə]}} |- | rowspan="2" |[[Di-sibilanteng katinig na pakiskis sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θ̠}}}} |[[Wikang Islandes|Islandes]] |{{Lang|is|þú}} |'ikaw' |{{IPA|[θ̠uː]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ð̠}}}} |[[Wikang Tseko|Tseko]] |{{Lang|cs|čtyři}} |'apat' |{{IPA|[ˈt͡ʃtɪɹ̝ɪ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa gilagid pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɬ}}}} |[[Wikang Gales|Gales]] |{{Lang|cy|tegell}} |'takure' |{{IPA|[ˈtɛɡɛɬ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɮ}}}} |[[Wikang Zulu|Zulu]] |{{Lang|zu|ukudla}} |'kumain' |{{IPA|[úɠùːɮá]}} |- | rowspan="2" |[[Sibilanteng katinig na pakiskis sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʃ}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |siya |{{IPA|[ʃa]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʒ}}}} |[[Wikang Eslobako|Eslobako]] |{{Lang|sk|žena}} |'babae' |{{IPA|[ʒena]}} |- | rowspan="2" |[[Di-sibilanteng katinig na pakiskis sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɹ̠̊˔}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (RP) |{{Lang|en|crew}} |'kasamahan' |{{IPA|[kɹ̝̠̊ʊu̯]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɹ̠˔ }}}} |[[Wikang Olandes|Olandes]] |{{Lang|nl|meer}} |'lawa' |{{IPA|[meːɹ̠˔]}} |- | rowspan="2" |[[Sibilanteng katinig na pakiskis sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʂ}}}} |[[Wikang Ukranyo|Ukranyo]] |{{Lang|uk|шахи}} {{Lang|uk-Latn|šahy}} |'[[ahedres]]' |{{Ipa|[ˈʂɑxɪ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʐ}}}} |[[Wikang Polako|Polako]] |{{Lang|pl|żona}} |'asawang babae' |{{IPA|[ˈʐ̻ɔn̪ä]}} |- | rowspan="2" |[[Di-sibilanteng katinig na pakiskis sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɻ̊˔}}}} |[[Wikang Ormuri|Ormuri]] |{{Lang|oru|suř}} |'pula' |{{IPA|[suɻ̝̊]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɻ˔}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (Timog Aprika) |{{Lang|en|red}} |'pula' |{{IPA|[ɻ˔ed]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa dilang pulupot pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ꞎ}}}} |[[Wikang Toda|Toda]] |? |'lambak' |{{IPA|[paɭ̊ ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼅}}}} |[[Wikang Ao|Ao]] |{{Lang|njo|liru}} |'kumpas' |{{IPA|[li𝼅u]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa paleta't gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɕ}}}} |[[Wikang Danes|Danes]] |{{Lang|da|sjæl}} |'kaluluwa' |{{IPA|[ˈɕeːˀl]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʑ}}}} |[[Wikang Kastila|Kastila]] (Paraguay) |{{Lang|es|carro}} |'sasakyan' |{{Ipa|[ˈkaʑo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ç}}}} |[[Wikang Ungaro|Unggaro]] |{{Lang|hu|kapj}} |'kunin' |{{IPA|[ˈkɒpç]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʝ}}}} |[[Wikang Italyano|Italyano]] (Timog) |{{Lang|it|figlio}} |'anak na lalaki' |{{IPA|[ˈfiʝːo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa paleta pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼆}}}} |[[Wikang Turko|Turko]] |{{Lang|tr|dil}} |'dila' |{{IPA|[ˈd̟iʎ̟̊]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʎ̝}}}} |[[Wikang Jebero|Jebero]] |? |'eskopeta' |{{IPA|[iˈʎ̝apa]}} |- | rowspan="2" |[[Tunog sj|Tunog ''sj'']] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɧ}}}} |[[Wikang Suweko|Suweko]] |{{Lang|sv|en skjorta}} |'isang damit' |{{IPA|[ɛŋˈɧʊʈːa]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|x}}}} |[[Wikang Afrikaans|Afrikaans]] |{{Lang|af|groot}} |'malaki' |{{Ipa|[xrʊət]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɣ}}}} |[[Wikang Griyego|Griyego]] |{{Lang|el|γάλα}} {{Lang|el-Latn|gála}} |'gatas' |{{IPA|[ˈɣala]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa ngala-ngala pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼄}}}} |[[Wikang Wahgi|Wahgi]] |{{Lang|whg|nòⱡ}} |'tubig' |{{IPA|[no𝼄˩]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʟ̝}}}} |[[Wikang Archi|Archi]] |{{Lang|aqc|наӏлъдут}} {{Lang|aqc-Latn|naydut}} |'bughaw' |{{IPA|[naʟ̝dut]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa tilao]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|χ}}}} |[[Wikang Gales|Gales]] |{{Lang|cy|chwech}} |'anim' |{{IPA|[χweːχ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʁ}}}} |[[Wikang Hebreo|Ebreo]] |{{Lang|he|עוֹרֵב}} {{Lang|he-Latn|orev}} |'uwak' |{{IPA|[ʔoˈʁ̞ev]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa lalaugan]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ħ}}}} |[[Wikang Maltes|Maltes]] |{{Lang|mt|wieħed}} |'isa' |{{IPA|[wiːħet]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʕ}}}} |[[Wikang Danes|Danes]] |{{Lang|da|ravn}} |'uwak' |{{IPA|[ʕ̞ɑ̈wˀn]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa tagukan]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|h}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |tahimik |{{IPA|[tɐˈhimɪk]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɦ}}}} |[[Wikang Koreano|Koreano]] |{{Lang|ko|여행}} {{Lang|ko-Latn|yeohaeng}} |'lakbay' |{{IPA|[jʌɦεŋ]}} |} === Di-pulmonikong katinig === {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | [[Palabas na katinig na pakiskis sa parehong labi]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|ɸʼ}}}} |[[Wikang Yuchi|Yuchi]] | {{Lang|yuc|f̓asę}} |'magandang gabi' |{{IPA|[ɸʼasẽ]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa labi-ngipin]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|fʼ}}}} |[[Wikang Yap|Yap]] | {{Lang|yap|f'aang}} |'igat' |{{IPA|[fʼaːŋ]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θʼ}}}} |[[Wikang Yap|Yap]] |{{Lang|yap|th'abii}} |'pinaka' |{{IPA|[θʼabiː]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|sʼ}}}} |[[Wikang Hausa|Hausa]] |{{Lang|ha|tsutsa}} |'bulate' |{{IPA|[sʼusʼa]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa gilagid pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɬʼ}}}} |[[WIkang Tlingit|Tlingit]] |{{Lang|tli|lʼook}} |'isda' |{{IPA|[ɬʼuːk]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʃʼ}}}} |[[WIkang Gullah|Gullah]] |{{Lang|gul|shew}} |'mag-ahit' |{{IPA|[ʃʼɛw]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʂʼ}}}} |[[Wikang Keres|Keres]] |{{Lang|kjq|sr'aatsi}} |'napilas' |{{IPA|[ʂʼɑːtsi]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɕʼ}}}} |[[Wikang Kabardino|Kabardino]] |{{Lang|kbd|пщӀы }} {{Lang|kbd-Latn|pśʼy}} |'sampu' |{{IPA|[pɕʼə]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|xʼ}}}} |[[WIkang Tlingit|Tlingit]] |{{Lang|tli|xʼáaxʼ}} |'mansanas' |{{IPA|[xʼáːxʼ]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa tilao]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|χʼ}}}} |[[Wikang Dakota|Dakota]] |{{Lang|dak|haŋȟʼáŋna}} |'umaga' |{{IPA|[hãχʼã.na]}} |} == Sanggunian == {{Reflist}} * [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] [[Kategorya:Mga katinig]] 3sfukyr4dfr2bz6daqbwuhuaa5cwmph 2204136 2204131 2026-04-22T07:18:02Z GinawaSaHapon 102500 Inilipat ni GinawaSaHapon ang pahinang [[Katinig na pakiskis]] sa [[Katinig na pasutsot]]: mas ginagamit na salin 2204131 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit sa tuldik sa unang banggit sa paksa. -->{{IPA notice}} Sa [[ponetika]], '''katínig na pakiskís''' o '''prikatíbo''' ang [[katinig]] na nabubuo sa pamamagitan ng pagpuwersa sa daloy ng hangin sa isang makitid na lagusan na resulta ng pagkiskis ng dalawang artikulador sa isa't-isa.<ref name=":0">{{SOWL}}</ref> Maaaring magmula ito sa kiskisan ng parehong [[Labi (anatomiya)|labi]] kagaya ng kaso ng {{Ipa|[f]}}, ang likurang bahagi ng [[dila]] sa [[ngala-ngala]] tulad sa {{Ipa|[x]}} na makikita bilang ''ch'' sa apelyidong ''[[Johann Sebastian Bach|Bach]]'', o di kaya'y ang gilid ng dila sa likurang ngipin tulad sa ''ll'' sa salitang [[Gales]] na ''Llanelli''. Tinatawag ang prosesong ito bilang '''prikasyón.''' Kabilang sa mga katinig na pakiskis ang mga [[sibilante]], na nabubuo sa pamamagitan ng pagkitid sa daanan ng hangin habang nakapatag ang dila upang gabayan ang hangin palabas. Ilan sa mga halimbawa nito ang {{IPA|[s z ʃ ʒ]}}.<ref name=":0" /> May dalawang katutubong katinig na pakiskis sa wikang Tagalog: {{IPA|[s h]}} (hal. ''salita'', ''halik''). Makikita sa mga hiram na salita ang {{IPA|[f v z ʃ]}} (hal. ''fengshui'', ''valid'', ''zoo'', ''shabu'') na opisyal na bahagi ng pamantayang anyo nito na [[Wikang Filipino|Filipino]] maliban sa {{IPA|[ʃ]}}, na hindi kinokonsiderang isang hiwalay na titik. == Wika == Pinaniniwalaan na ang [[wikang Ubykh]] ang nagtataglay sa pinakamaraming katinig na pakiskis (29, hindi kasama ang {{Ipa|/h/}}) bago itong tuluyang mamatay noong 1992; ilan pa nga sa mga ito ang walang kaakibat na simbolo o tuldik sa IPA. Ikumpara ito sa tinatayang 8.7% ng mga wika sa mundo ang walang ponemikong katinig na pakiskis,<ref>{{Cite web |last=Maddieson |first=Ian |date=2013 |editor-last=Dryer |editor-first=Matthew S. |editor2-last=Haspelmath |editor2-first=Martin |title=Absence of Common Consonants |trans-title=Kawalan ng mga Karaniwang Tunog |url=https://wals.info/chapter/18 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=WALS Online |language=en |doi=10.5281/zenodo.13950591}}</ref> lalo na sa mga [[katutubong wika sa Australia]], kung saan pawang nagmumula ang mga kaunting katinig na pakiskis, kung meron man, sa paglipat ng tunog ng mga [[katinig na pasara]] o [[Katinig na padulas|padulas]]; nangyayari rin ito sa ilang mga wika sa [[Bagong Ginea]] at sa [[Timog Amerika]]. Gayunpaman, bagamat walang {{Ipa|/h/}} sa kahit anong mga katutubong wika ng Australia, nagpapakita pa rin ito sa mga imbentaryo ng ibang mga wika na walang tunay na katinig na pakiskis. Tipikal na makikita ang mga wikang nagtatangi sa mga katinig na pakiskis batay sa [[Tunog (ponetika)|tunog]] sa mga kontinente ng [[Europa]], [[Aprika]], at [[Kanlurang Asya]]. Kadalasang wala sa mga wika ng [[Timog Asya|Timog]] at [[Silangang Asya]] (kagaya ng [[wikang Mandarin]], [[Wikang Koreano|Koreano]], at [[mga wikang Austronesyo]]) ang mga matunog na katinig na pakiskis tulad ng {{IPA|[z]}} at {{Ipa|[v]}}. Pawang mga [[alopono]] naman ang mga ito sa ilang mga [[wikang Drabida]] ng India. Medyo bihira rin ang mga matunog na katinig na pakiskis sa [[Mga katutubong wika ng Kaamerikahan|mga katutubong wika]] ng [[Kaamerikahan]]. Sa pangkalahatan, mas bihira sa mga wika na itangi ang mga katinig na pakiskis batay sa tunog kesa sa mga pasara, na makikita lamang sa tinatayang katlo ng lahat ng mga wika sa mundo kumpara sa 60% sa mga katinig na pasara.<ref>{{Cite book |last=Maddieson |first=Ian |title=The World Atlas of Language Structures |date=2005 |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-925591-1 |location=Oxford |pages=26–29 |language=en |trans-title=Ang Atlas ng Mundo sa mga Estraktura ng Wika |chapter=Voicing in Plosives and Fricatives |trans-chapter=Tunog sa mga Katinig na Papigil at Pakiskis}}</ref> Sa kabaligtaran naman, nasa 15% naman ng mga wika ang nagtataglay ng matunog na katinig na pakiskis ngunit walang kapares na walang tunog na katinig na pakiskis. Sa mga ito, nasa 2/3 ang nagtataglay ng ganitong sistema nang walang kahit anong pagtatangi.<ref>{{Cite book |last=Maddieson |first=Ian |title=Patterns of Sounds |publisher=Cambridge University Press |year=1984 |isbn=0-521-26536-3 |language=en |trans-title=Mga Pattern ng Tunog}}</ref> == Uri == === Pulmonikong katinig === Nahahati ang mga [[pulmonikong katinig]] na pakiskis sa dalawa: mga [[sibilante]] at di-sibilante, bagamat karaniwang tinatangi lamang ang mga ito para sa mga [[lugar ng artikulasyon]] kung saan posible ang dalawang ito, kagaya halimbawa sa ngipin. Ipinapakita sa susunod na talahanayan sa baba ang mga ito; para sa bawat uri, nasa taas ang di-matunog na anyo nito habang nasa baba ang [[Tunog (ponetika)|matunog]] na anyo nito. Nakalista ang mga ito batay sa lugar mula labi papaloob sa lalamunan. {{table alignment}} {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | rowspan="2" | [[Katinig na pakiskis sa parehong labi]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|ɸ}}}} |[[Wikang Hapones|Hapones]] | {{Lang|ja|腐敗}} {{Lang|ja-Latn|fuhai}} |'bulok' |{{IPA|[ɸɯhai]}} |- | {{Big|{{IPA link|audio=yes|β}}}} |[[Wikang Portuges|Portuges]] (Europeo) | {{Lang|pt|sábado}} |'Sabado' |{{IPA|[ˈsaβɐðu]}} |- | rowspan="2" | [[Katinig na pakiskis sa labi-ngipin]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|f}}}} |[[Wikang Olandes|Olandes]] | {{Lang|nl|fiets}} |'bisikleta' |{{IPA|[fiːts]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|v}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] |{{Lang|en|valve}} |'tubo' |{{IPA|[væɫv]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa labi-dila]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θ̼}}}} |[[Wikang Big Nambas|Big Nambas]] |? |'[[hika]]' |{{IPA|[ˈinɛθ̼]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ð̼}}}} |[[Wikang Tangoa|Tangoa]] |? |'bato' |{{IPA|[ð̼atu]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa labi't paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɥ̊}}}} |[[Wikang Breton|Breton]] |? |'kusina niya' [babae] |{{IPA|[i ˈçᶣizin]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa labi't ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʍ}}}} |[[Wikang Persa|Persa]] (Klasiko) |{{Lang|fa|خواستن}} {{Lang|fa-Latn|xwâstän}} |'nais' |{{IPA|[xʷɑːs.ˈtan]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Sibilanteng katinig na pakiskis sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|s̪}}}} |[[Wikang Mandarin|Mandarin]] |{{Lang|zh|三}} {{Lang|zh-Latn|sān}} |'tatlo' |{{IPA|[s̪a̋n]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|z̪}}}} |[[Wikang Pranses|Pranses]] |{{Lang|fr|zèbre}} |'[[sebra]]' |{{IPA|[z̪ɛbʁ]}} |- | rowspan="2" |[[Di-sibilanteng katinig na pakiskis sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θ}}}} |[[Wikang Swahili|Swahili]] |{{Lang|sw|thamini}} |'halaga' |{{IPA|[θɑˈmini]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ð}}}} |[[Wikang Arabe|Arabo]] |{{Lang|ar|ذهب}} {{Lang|ar-Latn|dhahab}} |'ginto' |{{IPA|[ˈðæhæb]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa ngipin pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɬ̪}}}} |[[Wikang Noruwego|Noruwego]] (Trondheim) |{{Lang|no|sælt}} |'naibenta' |{{IPA|[s̪aɬ̪t̪]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa parehong ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|h̪͆}}}} |[[Wikang Adyghe|Adyghe]] |{{Lang|ady|дахэ}} {{Lang|ady-Latn|daxɛ}} |'maganda' |{{IPA|[daːh̪͆a]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa ngipin-labi]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|f͆}}}} |[[Wikang Groenlandes|Groenlandes]] |{{Lang|kl|tassa aajufffa}} |'ayun na' |{{IPA|[tasːa aːjuf͆ːˠa]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Sibilanteng katinig na pakiskis sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|s}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |lasa |{{IPA|[ˈlasɐ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|z}}}} |[[Wikang Malayo|Malay]] |{{Lang|ms|beza}} |'pagkakaiba' |{{IPA|[bezə]}} |- | rowspan="2" |[[Di-sibilanteng katinig na pakiskis sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θ̠}}}} |[[Wikang Islandes|Islandes]] |{{Lang|is|þú}} |'ikaw' |{{IPA|[θ̠uː]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ð̠}}}} |[[Wikang Tseko|Tseko]] |{{Lang|cs|čtyři}} |'apat' |{{IPA|[ˈt͡ʃtɪɹ̝ɪ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa gilagid pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɬ}}}} |[[Wikang Gales|Gales]] |{{Lang|cy|tegell}} |'takure' |{{IPA|[ˈtɛɡɛɬ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɮ}}}} |[[Wikang Zulu|Zulu]] |{{Lang|zu|ukudla}} |'kumain' |{{IPA|[úɠùːɮá]}} |- | rowspan="2" |[[Sibilanteng katinig na pakiskis sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʃ}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |siya |{{IPA|[ʃa]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʒ}}}} |[[Wikang Eslobako|Eslobako]] |{{Lang|sk|žena}} |'babae' |{{IPA|[ʒena]}} |- | rowspan="2" |[[Di-sibilanteng katinig na pakiskis sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɹ̠̊˔}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (RP) |{{Lang|en|crew}} |'kasamahan' |{{IPA|[kɹ̝̠̊ʊu̯]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɹ̠˔ }}}} |[[Wikang Olandes|Olandes]] |{{Lang|nl|meer}} |'lawa' |{{IPA|[meːɹ̠˔]}} |- | rowspan="2" |[[Sibilanteng katinig na pakiskis sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʂ}}}} |[[Wikang Ukranyo|Ukranyo]] |{{Lang|uk|шахи}} {{Lang|uk-Latn|šahy}} |'[[ahedres]]' |{{Ipa|[ˈʂɑxɪ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʐ}}}} |[[Wikang Polako|Polako]] |{{Lang|pl|żona}} |'asawang babae' |{{IPA|[ˈʐ̻ɔn̪ä]}} |- | rowspan="2" |[[Di-sibilanteng katinig na pakiskis sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɻ̊˔}}}} |[[Wikang Ormuri|Ormuri]] |{{Lang|oru|suř}} |'pula' |{{IPA|[suɻ̝̊]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɻ˔}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (Timog Aprika) |{{Lang|en|red}} |'pula' |{{IPA|[ɻ˔ed]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa dilang pulupot pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ꞎ}}}} |[[Wikang Toda|Toda]] |? |'lambak' |{{IPA|[paɭ̊ ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼅}}}} |[[Wikang Ao|Ao]] |{{Lang|njo|liru}} |'kumpas' |{{IPA|[li𝼅u]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa paleta't gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɕ}}}} |[[Wikang Danes|Danes]] |{{Lang|da|sjæl}} |'kaluluwa' |{{IPA|[ˈɕeːˀl]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʑ}}}} |[[Wikang Kastila|Kastila]] (Paraguay) |{{Lang|es|carro}} |'sasakyan' |{{Ipa|[ˈkaʑo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ç}}}} |[[Wikang Ungaro|Unggaro]] |{{Lang|hu|kapj}} |'kunin' |{{IPA|[ˈkɒpç]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʝ}}}} |[[Wikang Italyano|Italyano]] (Timog) |{{Lang|it|figlio}} |'anak na lalaki' |{{IPA|[ˈfiʝːo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa paleta pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼆}}}} |[[Wikang Turko|Turko]] |{{Lang|tr|dil}} |'dila' |{{IPA|[ˈd̟iʎ̟̊]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʎ̝}}}} |[[Wikang Jebero|Jebero]] |? |'eskopeta' |{{IPA|[iˈʎ̝apa]}} |- | rowspan="2" |[[Tunog sj|Tunog ''sj'']] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɧ}}}} |[[Wikang Suweko|Suweko]] |{{Lang|sv|en skjorta}} |'isang damit' |{{IPA|[ɛŋˈɧʊʈːa]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|x}}}} |[[Wikang Afrikaans|Afrikaans]] |{{Lang|af|groot}} |'malaki' |{{Ipa|[xrʊət]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɣ}}}} |[[Wikang Griyego|Griyego]] |{{Lang|el|γάλα}} {{Lang|el-Latn|gála}} |'gatas' |{{IPA|[ˈɣala]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa ngala-ngala pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼄}}}} |[[Wikang Wahgi|Wahgi]] |{{Lang|whg|nòⱡ}} |'tubig' |{{IPA|[no𝼄˩]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʟ̝}}}} |[[Wikang Archi|Archi]] |{{Lang|aqc|наӏлъдут}} {{Lang|aqc-Latn|naydut}} |'bughaw' |{{IPA|[naʟ̝dut]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa tilao]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|χ}}}} |[[Wikang Gales|Gales]] |{{Lang|cy|chwech}} |'anim' |{{IPA|[χweːχ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʁ}}}} |[[Wikang Hebreo|Ebreo]] |{{Lang|he|עוֹרֵב}} {{Lang|he-Latn|orev}} |'uwak' |{{IPA|[ʔoˈʁ̞ev]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa lalaugan]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ħ}}}} |[[Wikang Maltes|Maltes]] |{{Lang|mt|wieħed}} |'isa' |{{IPA|[wiːħet]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʕ}}}} |[[Wikang Danes|Danes]] |{{Lang|da|ravn}} |'uwak' |{{IPA|[ʕ̞ɑ̈wˀn]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pakiskis sa tagukan]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|h}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |tahimik |{{IPA|[tɐˈhimɪk]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɦ}}}} |[[Wikang Koreano|Koreano]] |{{Lang|ko|여행}} {{Lang|ko-Latn|yeohaeng}} |'lakbay' |{{IPA|[jʌɦεŋ]}} |} === Di-pulmonikong katinig === {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | [[Palabas na katinig na pakiskis sa parehong labi]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|ɸʼ}}}} |[[Wikang Yuchi|Yuchi]] | {{Lang|yuc|f̓asę}} |'magandang gabi' |{{IPA|[ɸʼasẽ]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa labi-ngipin]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|fʼ}}}} |[[Wikang Yap|Yap]] | {{Lang|yap|f'aang}} |'igat' |{{IPA|[fʼaːŋ]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θʼ}}}} |[[Wikang Yap|Yap]] |{{Lang|yap|th'abii}} |'pinaka' |{{IPA|[θʼabiː]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|sʼ}}}} |[[Wikang Hausa|Hausa]] |{{Lang|ha|tsutsa}} |'bulate' |{{IPA|[sʼusʼa]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa gilagid pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɬʼ}}}} |[[WIkang Tlingit|Tlingit]] |{{Lang|tli|lʼook}} |'isda' |{{IPA|[ɬʼuːk]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʃʼ}}}} |[[WIkang Gullah|Gullah]] |{{Lang|gul|shew}} |'mag-ahit' |{{IPA|[ʃʼɛw]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʂʼ}}}} |[[Wikang Keres|Keres]] |{{Lang|kjq|sr'aatsi}} |'napilas' |{{IPA|[ʂʼɑːtsi]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɕʼ}}}} |[[Wikang Kabardino|Kabardino]] |{{Lang|kbd|пщӀы }} {{Lang|kbd-Latn|pśʼy}} |'sampu' |{{IPA|[pɕʼə]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|xʼ}}}} |[[WIkang Tlingit|Tlingit]] |{{Lang|tli|xʼáaxʼ}} |'mansanas' |{{IPA|[xʼáːxʼ]}} |- |[[Palabas na katinig na pakiskis sa tilao]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|χʼ}}}} |[[Wikang Dakota|Dakota]] |{{Lang|dak|haŋȟʼáŋna}} |'umaga' |{{IPA|[hãχʼã.na]}} |} == Sanggunian == {{Reflist}} * [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] [[Kategorya:Mga katinig]] 3sfukyr4dfr2bz6daqbwuhuaa5cwmph 2204146 2204136 2026-04-22T07:52:47Z GinawaSaHapon 102500 2204146 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit sa tuldik sa unang banggit sa paksa. -->{{IPA notice}} Sa [[ponetika]], '''katínig na pasutsót''' o '''prikatíbo''' ang [[katinig]] na nabubuo sa pamamagitan ng pagpuwersa sa daloy ng hangin sa isang makitid na lagusan na resulta ng pagkiskis ng dalawang artikulador sa isa't-isa.<ref name=":0">{{SOWL}}</ref> Maaaring magmula ito sa kiskisan ng parehong [[Labi (anatomiya)|labi]] kagaya ng kaso ng {{Ipa|[f]}}, ang likurang bahagi ng [[dila]] sa [[ngala-ngala]] tulad sa {{Ipa|[x]}} na makikita bilang ''ch'' sa apelyidong ''[[Johann Sebastian Bach|Bach]]'', o di kaya'y ang gilid ng dila sa likurang ngipin tulad sa ''ll'' sa salitang [[Gales]] na ''Llanelli''. Tinatawag ang prosesong ito bilang '''prikasyón.''' Kabilang sa mga katinig na pasutsot ang mga [[sibilante]], na nabubuo sa pamamagitan ng pagkitid sa daanan ng hangin habang nakapatag ang dila upang gabayan ang hangin palabas. Ilan sa mga halimbawa nito ang {{IPA|[s z ʃ ʒ]}}.<ref name=":0" /> May dalawang katutubong katinig na pasutsot sa wikang Tagalog: {{IPA|[s h]}} (hal. ''salita'', ''halik''). Makikita sa mga hiram na salita ang {{IPA|[f v z ʃ]}} (hal. ''fengshui'', ''valid'', ''zoo'', ''shabu'') na opisyal na bahagi ng pamantayang anyo nito na [[Wikang Filipino|Filipino]] maliban sa {{IPA|[ʃ]}}, na hindi kinokonsiderang isang hiwalay na titik. == Wika == Pinaniniwalaan na ang [[wikang Ubykh]] ang nagtataglay sa pinakamaraming katinig na pasutsot (29, hindi kasama ang {{Ipa|/h/}}) bago itong tuluyang mamatay noong 1992; ilan pa nga sa mga ito ang walang kaakibat na simbolo o tuldik sa IPA. Ikumpara ito sa tinatayang 8.7% ng mga wika sa mundo ang walang ponemikong katinig na pasutsot,<ref>{{Cite web |last=Maddieson |first=Ian |date=2013 |editor-last=Dryer |editor-first=Matthew S. |editor2-last=Haspelmath |editor2-first=Martin |title=Absence of Common Consonants |trans-title=Kawalan ng mga Karaniwang Tunog |url=https://wals.info/chapter/18 |access-date=23 Pebrero 2026 |website=WALS Online |language=en |doi=10.5281/zenodo.13950591}}</ref> lalo na sa mga [[katutubong wika sa Australia]], kung saan pawang nagmumula ang mga kaunting katinig na pasutsot, kung meron man, sa paglipat ng tunog ng mga [[katinig na pasara]] o [[Katinig na padulas|padulas]]; nangyayari rin ito sa ilang mga wika sa [[Bagong Ginea]] at sa [[Timog Amerika]]. Gayunpaman, bagamat walang {{Ipa|/h/}} sa kahit anong mga katutubong wika ng Australia, nagpapakita pa rin ito sa mga imbentaryo ng ibang mga wika na walang tunay na katinig na pasutsot. Tipikal na makikita ang mga wikang nagtatangi sa mga katinig na pasutsot batay sa [[Tunog (ponetika)|tunog]] sa mga kontinente ng [[Europa]], [[Aprika]], at [[Kanlurang Asya]]. Kadalasang wala sa mga wika ng [[Timog Asya|Timog]] at [[Silangang Asya]] (kagaya ng [[wikang Mandarin]], [[Wikang Koreano|Koreano]], at [[mga wikang Austronesyo]]) ang mga matunog na katinig na pasutsot tulad ng {{IPA|[z]}} at {{Ipa|[v]}}. Pawang mga [[alopono]] naman ang mga ito sa ilang mga [[wikang Drabida]] ng India. Medyo bihira rin ang mga matunog na katinig na pasutsot sa [[Mga katutubong wika ng Kaamerikahan|mga katutubong wika]] ng [[Kaamerikahan]]. Sa pangkalahatan, mas bihira sa mga wika na itangi ang mga katinig na pasutsot batay sa tunog kesa sa mga pasara, na makikita lamang sa tinatayang katlo ng lahat ng mga wika sa mundo kumpara sa 60% sa mga katinig na pasara.<ref>{{Cite book |last=Maddieson |first=Ian |title=The World Atlas of Language Structures |date=2005 |publisher=Oxford University Press |isbn=0-19-925591-1 |location=Oxford |pages=26–29 |language=en |trans-title=Ang Atlas ng Mundo sa mga Estraktura ng Wika |chapter=Voicing in Plosives and Fricatives |trans-chapter=Tunog sa mga Katinig na Papigil at Pakiskis}}</ref> Sa kabaligtaran naman, nasa 15% naman ng mga wika ang nagtataglay ng matunog na katinig na pasutsot ngunit walang kapares na walang tunog na katinig na pasutsot. Sa mga ito, nasa 2/3 ang nagtataglay ng ganitong sistema nang walang kahit anong pagtatangi.<ref>{{Cite book |last=Maddieson |first=Ian |title=Patterns of Sounds |publisher=Cambridge University Press |year=1984 |isbn=0-521-26536-3 |language=en |trans-title=Mga Pattern ng Tunog}}</ref> == Uri == === Pulmonikong katinig === Nahahati ang mga [[pulmonikong katinig]] na pasutsot sa dalawa: mga [[sibilante]] at di-sibilante, bagamat karaniwang tinatangi lamang ang mga ito para sa mga [[lugar ng artikulasyon]] kung saan posible ang dalawang ito, kagaya halimbawa sa ngipin. Ipinapakita sa susunod na talahanayan sa baba ang mga ito; para sa bawat uri, nasa taas ang di-matunog na anyo nito habang nasa baba ang [[Tunog (ponetika)|matunog]] na anyo nito. Nakalista ang mga ito batay sa lugar mula labi papaloob sa lalamunan. {{table alignment}} {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | rowspan="2" | [[Katinig na pasutsot sa parehong labi]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|ɸ}}}} |[[Wikang Hapones|Hapones]] | {{Lang|ja|腐敗}} {{Lang|ja-Latn|fuhai}} |'bulok' |{{IPA|[ɸɯhai]}} |- | {{Big|{{IPA link|audio=yes|β}}}} |[[Wikang Portuges|Portuges]] (Europeo) | {{Lang|pt|sábado}} |'Sabado' |{{IPA|[ˈsaβɐðu]}} |- | rowspan="2" | [[Katinig na pasutsot sa labi-ngipin]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|f}}}} |[[Wikang Olandes|Olandes]] | {{Lang|nl|fiets}} |'bisikleta' |{{IPA|[fiːts]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|v}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] |{{Lang|en|valve}} |'tubo' |{{IPA|[væɫv]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa labi-dila]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θ̼}}}} |[[Wikang Big Nambas|Big Nambas]] |? |'[[hika]]' |{{IPA|[ˈinɛθ̼]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ð̼}}}} |[[Wikang Tangoa|Tangoa]] |? |'bato' |{{IPA|[ð̼atu]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa labi't paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɥ̊}}}} |[[Wikang Breton|Breton]] |? |'kusina niya' [babae] |{{IPA|[i ˈçᶣizin]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa labi't ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʍ}}}} |[[Wikang Persa|Persa]] (Klasiko) |{{Lang|fa|خواستن}} {{Lang|fa-Latn|xwâstän}} |'nais' |{{IPA|[xʷɑːs.ˈtan]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Sibilanteng katinig na pasutsot sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|s̪}}}} |[[Wikang Mandarin|Mandarin]] |{{Lang|zh|三}} {{Lang|zh-Latn|sān}} |'tatlo' |{{IPA|[s̪a̋n]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|z̪}}}} |[[Wikang Pranses|Pranses]] |{{Lang|fr|zèbre}} |'[[sebra]]' |{{IPA|[z̪ɛbʁ]}} |- | rowspan="2" |[[Di-sibilanteng katinig na pasutsot sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θ}}}} |[[Wikang Swahili|Swahili]] |{{Lang|sw|thamini}} |'halaga' |{{IPA|[θɑˈmini]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ð}}}} |[[Wikang Arabe|Arabo]] |{{Lang|ar|ذهب}} {{Lang|ar-Latn|dhahab}} |'ginto' |{{IPA|[ˈðæhæb]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa ngipin pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɬ̪}}}} |[[Wikang Noruwego|Noruwego]] (Trondheim) |{{Lang|no|sælt}} |'naibenta' |{{IPA|[s̪aɬ̪t̪]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa parehong ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|h̪͆}}}} |[[Wikang Adyghe|Adyghe]] |{{Lang|ady|дахэ}} {{Lang|ady-Latn|daxɛ}} |'maganda' |{{IPA|[daːh̪͆a]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa ngipin-labi]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|f͆}}}} |[[Wikang Groenlandes|Groenlandes]] |{{Lang|kl|tassa aajufffa}} |'ayun na' |{{IPA|[tasːa aːjuf͆ːˠa]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Sibilanteng katinig na pasutsot sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|s}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |lasa |{{IPA|[ˈlasɐ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|z}}}} |[[Wikang Malayo|Malay]] |{{Lang|ms|beza}} |'pagkakaiba' |{{IPA|[bezə]}} |- | rowspan="2" |[[Di-sibilanteng katinig na pasutsot sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θ̠}}}} |[[Wikang Islandes|Islandes]] |{{Lang|is|þú}} |'ikaw' |{{IPA|[θ̠uː]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ð̠}}}} |[[Wikang Tseko|Tseko]] |{{Lang|cs|čtyři}} |'apat' |{{IPA|[ˈt͡ʃtɪɹ̝ɪ]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa gilagid pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɬ}}}} |[[Wikang Gales|Gales]] |{{Lang|cy|tegell}} |'takure' |{{IPA|[ˈtɛɡɛɬ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɮ}}}} |[[Wikang Zulu|Zulu]] |{{Lang|zu|ukudla}} |'kumain' |{{IPA|[úɠùːɮá]}} |- | rowspan="2" |[[Sibilanteng katinig na pasutsot sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʃ}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |siya |{{IPA|[ʃa]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʒ}}}} |[[Wikang Eslobako|Eslobako]] |{{Lang|sk|žena}} |'babae' |{{IPA|[ʒena]}} |- | rowspan="2" |[[Di-sibilanteng katinig na pasutsot sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɹ̠̊˔}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (RP) |{{Lang|en|crew}} |'kasamahan' |{{IPA|[kɹ̝̠̊ʊu̯]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɹ̠˔ }}}} |[[Wikang Olandes|Olandes]] |{{Lang|nl|meer}} |'lawa' |{{IPA|[meːɹ̠˔]}} |- | rowspan="2" |[[Sibilanteng katinig na pasutsot sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʂ}}}} |[[Wikang Ukranyo|Ukranyo]] |{{Lang|uk|шахи}} {{Lang|uk-Latn|šahy}} |'[[ahedres]]' |{{Ipa|[ˈʂɑxɪ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʐ}}}} |[[Wikang Polako|Polako]] |{{Lang|pl|żona}} |'asawang babae' |{{IPA|[ˈʐ̻ɔn̪ä]}} |- | rowspan="2" |[[Di-sibilanteng katinig na pasutsot sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɻ̊˔}}}} |[[Wikang Ormuri|Ormuri]] |{{Lang|oru|suř}} |'pula' |{{IPA|[suɻ̝̊]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɻ˔}}}} |[[Wikang Ingles|Ingles]] (Timog Aprika) |{{Lang|en|red}} |'pula' |{{IPA|[ɻ˔ed]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa dilang pulupot pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ꞎ}}}} |[[Wikang Toda|Toda]] |? |'lambak' |{{IPA|[paɭ̊ ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼅}}}} |[[Wikang Ao|Ao]] |{{Lang|njo|liru}} |'kumpas' |{{IPA|[li𝼅u]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa paleta't gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɕ}}}} |[[Wikang Danes|Danes]] |{{Lang|da|sjæl}} |'kaluluwa' |{{IPA|[ˈɕeːˀl]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʑ}}}} |[[Wikang Kastila|Kastila]] (Paraguay) |{{Lang|es|carro}} |'sasakyan' |{{Ipa|[ˈkaʑo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ç}}}} |[[Wikang Ungaro|Unggaro]] |{{Lang|hu|kapj}} |'kunin' |{{IPA|[ˈkɒpç]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʝ}}}} |[[Wikang Italyano|Italyano]] (Timog) |{{Lang|it|figlio}} |'anak na lalaki' |{{IPA|[ˈfiʝːo]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa paleta pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼆}}}} |[[Wikang Turko|Turko]] |{{Lang|tr|dil}} |'dila' |{{IPA|[ˈd̟iʎ̟̊]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʎ̝}}}} |[[Wikang Jebero|Jebero]] |? |'eskopeta' |{{IPA|[iˈʎ̝apa]}} |- | rowspan="2" |[[Tunog sj|Tunog ''sj'']] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɧ}}}} |[[Wikang Suweko|Suweko]] |{{Lang|sv|en skjorta}} |'isang damit' |{{IPA|[ɛŋˈɧʊʈːa]}} |- | colspan="5" ! {{N/a}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|x}}}} |[[Wikang Afrikaans|Afrikaans]] |{{Lang|af|groot}} |'malaki' |{{Ipa|[xrʊət]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɣ}}}} |[[Wikang Griyego|Griyego]] |{{Lang|el|γάλα}} {{Lang|el-Latn|gála}} |'gatas' |{{IPA|[ˈɣala]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa ngala-ngala pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|𝼄}}}} |[[Wikang Wahgi|Wahgi]] |{{Lang|whg|nòⱡ}} |'tubig' |{{IPA|[no𝼄˩]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʟ̝}}}} |[[Wikang Archi|Archi]] |{{Lang|aqc|наӏлъдут}} {{Lang|aqc-Latn|naydut}} |'bughaw' |{{IPA|[naʟ̝dut]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa tilao]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|χ}}}} |[[Wikang Gales|Gales]] |{{Lang|cy|chwech}} |'anim' |{{IPA|[χweːχ]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʁ}}}} |[[Wikang Hebreo|Ebreo]] |{{Lang|he|עוֹרֵב}} {{Lang|he-Latn|orev}} |'uwak' |{{IPA|[ʔoˈʁ̞ev]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa lalaugan]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ħ}}}} |[[Wikang Maltes|Maltes]] |{{Lang|mt|wieħed}} |'isa' |{{IPA|[wiːħet]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʕ}}}} |[[Wikang Danes|Danes]] |{{Lang|da|ravn}} |'uwak' |{{IPA|[ʕ̞ɑ̈wˀn]}} |- | rowspan="2" |[[Katinig na pasutsot sa tagukan]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|h}}}} |[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | colspan="2" |tahimik |{{IPA|[tɐˈhimɪk]}} |- |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɦ}}}} |[[Wikang Koreano|Koreano]] |{{Lang|ko|여행}} {{Lang|ko-Latn|yeohaeng}} |'lakbay' |{{IPA|[jʌɦεŋ]}} |} === Di-pulmonikong katinig === {| class="wikitable defaultcenter" |- ! rowspan="2" | Pangalan !! rowspan="2" | IPA ! colspan="4" |Halimbawa |- !Wika !Salita !Kahulugan !Bigkas |- | [[Palabas na katinig na pasutsot sa parehong labi]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|ɸʼ}}}} |[[Wikang Yuchi|Yuchi]] | {{Lang|yuc|f̓asę}} |'magandang gabi' |{{IPA|[ɸʼasẽ]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa labi-ngipin]] | {{Big|{{IPA link|audio=yes|fʼ}}}} |[[Wikang Yap|Yap]] | {{Lang|yap|f'aang}} |'igat' |{{IPA|[fʼaːŋ]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa ngipin]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|θʼ}}}} |[[Wikang Yap|Yap]] |{{Lang|yap|th'abii}} |'pinaka' |{{IPA|[θʼabiː]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|sʼ}}}} |[[Wikang Hausa|Hausa]] |{{Lang|ha|tsutsa}} |'bulate' |{{IPA|[sʼusʼa]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa gilagid pagilid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɬʼ}}}} |[[WIkang Tlingit|Tlingit]] |{{Lang|tli|lʼook}} |'isda' |{{IPA|[ɬʼuːk]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa likurang gilagid]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʃʼ}}}} |[[WIkang Gullah|Gullah]] |{{Lang|gul|shew}} |'mag-ahit' |{{IPA|[ʃʼɛw]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa dilang pulupot]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ʂʼ}}}} |[[Wikang Keres|Keres]] |{{Lang|kjq|sr'aatsi}} |'napilas' |{{IPA|[ʂʼɑːtsi]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa paleta]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|ɕʼ}}}} |[[Wikang Kabardino|Kabardino]] |{{Lang|kbd|пщӀы }} {{Lang|kbd-Latn|pśʼy}} |'sampu' |{{IPA|[pɕʼə]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa ngala-ngala]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|xʼ}}}} |[[WIkang Tlingit|Tlingit]] |{{Lang|tli|xʼáaxʼ}} |'mansanas' |{{IPA|[xʼáːxʼ]}} |- |[[Palabas na katinig na pasutsot sa tilao]] |{{Big|{{IPA link|audio=yes|χʼ}}}} |[[Wikang Dakota|Dakota]] |{{Lang|dak|haŋȟʼáŋna}} |'umaga' |{{IPA|[hãχʼã.na]}} |} == Sanggunian == {{Reflist}} * [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] [[Kategorya:Mga katinig]] mem0yx3l53t5zludquqsdm6bnepdy16 0 309920 2204077 2094190 2026-04-22T02:13:07Z Sharktube2000 161034 2204077 wikitext text/x-wiki {{for|sa sagisag|Krus (sagisag)}} {{Taxobox | name = Krusan | image = Hammerhead shark.jpg | fossil_range = {{fossilrange|Eocene|recent}} | image_width = 240px | image_caption = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Chondrichthyes]] |subclassis = [[Elasmobranchii]] |superordo = [[Selachimorpha]] | ordo = [[Carcharhiniformes]] | familia = '''Sphyrnidae''' | familia_authority = Compagno, L.J.V. 1984 | subdivision_ranks = Mga genus | subdivision = * ''[[Eusphyra]]'' * ''[[Sphyrna]]'' }} Ang '''krusan'''<ref>{{Cite web |date=Disyembre 16, 1948 |title=ENGLISH AND LOCAL COMMON NAMES OF PHILIPPINE FISHES |url=https://spo.nmfs.noaa.gov/sites/default/files/legacy-pdfs/CIRC14.pdf |access-date=2023-09-18}}</ref> ay isang pangkat ng mga [[pating]] na bumubuo sa [[Pamilya (biyolohiya)|pamilya]] '''Sphyrnidae''', kaya pinangalanan para sa hindi pangkaraniwang at natatanging istraktura ng kanilang mga ulo, na kung saan ay pipi at maya-maya pa ay pinalawak sa isang "[[martilyo]]" na hugis na tinatawag na cephalofoil. Karamihan sa mga species ng [[isda]] ay inilalagay sa genus ''Sphyrna'', habang ang ''winghead shark'' ay inilalagay sa sarili nitong genus, ''Eusphyra''. Marami, ngunit hindi kinakailangang kapwa eksklusibo, ang mga pagpapaandar ay na-postulate para sa cephalofoil, kabilang ang pandama ng pagtanggap, pagmaniobra, at pagmamanipula ng biktima. ==Mga espesye== * '''Genus ''Eusphyra''''' ** [[Winged shark]], ''[[Eusphyra blochii]]'' <small>[[Georges Cuvier|G. Cuvier]], 1816</small> * '''Genus ''Sphyrna''''' ** [[Scalloped bonnethead]], ''[[Sphyrna corona]]'' <small>Springer, 1940</small> ** [[Whitefin hammerhead]], ''[[Sphyrna couardi]]'' <small>Cadenat, 1951</small> ** [[Scalloped hammerhead]], ''[[Sphyrna lewini]]'' <small>(Griffith & Smith, 1834)</small> ** [[Scoophead]], ''[[Sphyrna media]]'' <small>Springer, 1940</small> ** [[Great hammerhead]], ''[[Sphyrna mokarran]]'' <small>(Rüppell, 1837)</small> ** [[Bonnethead]] o [[shovelhead]], ''[[Sphyrna tiburo]]'' <small>([[Linnaeus]], 1758)</small> ** [[Smalleye hammerhead]], ''[[Sphyrna tudes]]'' <small>(Valenciennes, 1822)</small> ** [[Smooth hammerhead]], ''[[Sphyrna zygaena]]'' <small>(Linnaeus, 1758)</small> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[kategorya:Pating]] [[kategorya:Isda]] 3ckj0ew4gcpvmbtn8xedmoyvfgalfqx 0 313893 2204098 2200250 2026-04-22T03:48:58Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2204098 wikitext text/x-wiki {{short description|ika-71 edisyon ng Miss Universe}} {{Infobox beauty pageant | name = Miss Universe 2022 | image = R'Bonney Gabriel (2023).jpg | caption = R'Bonney Gabriel | presenters = {{Hlist|Olivia Culpo|Jeannie Mai|[[Catriona Gray]]|Zuri Hall}} | entertainment = {{Hlist|Big Freedia|Big Sam's Funky Nation|Amanda Shaw|Tank and the Bangas|Yolanda Adams}} | venue = New Orleans Morial Convention Center, [[New Orleans]], [[Louisiana]], Estados Unidos | broadcaster = {{collapsible list| | title=Opisyal | [[ABS-CBN]] | ANTV | [[Azteca Uno]] | DStv | FPT | VTV2 | Hang Meas | JKN18 | JKN-CNBC | LBCI | Paris Première | RCN | The Roku Channel | [[Telemundo]] | Telesistema | WAPA | [[Venevision]] | Viacom18}} | placements = 16 | debuts = Butan | withdrawals = {{Hlist|Dinamarka|Irlanda|Israel|Kasakistan|Kenya|Maruekos|Noruwega|Rumanya|Suwesya|Unggarya}} | returns = {{Hlist|Anggola|Belis|Indonesya|Kirgistan|Libano|Malaysia|Myanmar|Santa Lucia|Seykelas|Suwisa|Trinidad at Tobago|Urugway}} | winner = '''[[R'Bonney Gabriel]]''' | represented = '''{{flagu|Estados Unidos}}''' | best national costume = Viktoria Apanasenko<br>{{flagicon|Ukraine}} Ukranya | previous pageant = [[Miss Universe 2021|2021]] | next pageant = [[Miss Universe 2023|2023]] | date = 14 Enero 2023 | entrants = 83 }} Ang '''Miss Universe 2022''' ay ang ika-71 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na ginanap sa New Orleans Morial Convention Center sa New Orleans, Louisiana, sa Estados Unidos noong 14 Enero 2023.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=21 Setyembre 2022 |title=Next Miss Universe pageant to be broadcast from New Orleans |url=https://abcnews.go.com/Entertainment/wireStory/miss-universe-pageant-broadcast-orleans-90226958 |access-date=18 Oktubre 2022 |website=ABC News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 Setyembre 2022 |title=Miss Universe 2022 to be held in USA |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-universe-2022-set-january-2023-in-louisiana-usa/ |access-date=18 Oktubre 2022 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> Ito ang pang-apat na pagkakataon sa kasaysayan ng kompetisyon na lumaktaw ng isang buong taon ang kompetisyon, kasunod ng [[Miss Universe 2014]], [[Miss Universe 2016]], at [[Miss Universe 2020]].<ref>{{Cite web |date=8 Oktubre 2014 |title=Miss Universe 2014 will take place in 2015 |url=https://www.rappler.com/life-and-style/71404-miss-universe-2014-postponed-2015/ |access-date=26 Oktubre 2022 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 Nobyembre 2016 |title=It’s official: Miss Universe in PH will push through—DOT |url=https://lifestyle.inquirer.net/242701/its-official-miss-universe-in-ph-will-push-through-dot/ |access-date=26 Oktubre 2022 |website=Lifestyle.INQ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=4 Marso 2021 |title=Miss Universe 2020 date, venue announced; 2021 pageant also reportedly set |url=https://www.philstar.com/entertainment/2021/03/04/2081921/miss-universe-2020-date-venue-announced-2021-pageant-also-reportedly-set |access-date=26 Oktubre 2022 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> Ito rin ang unang edisyon ng kompetisyon na ginanap sa ilalim ng pagmamay-ari ng JKN Global Group, na binili ang Miss Universe Organization mula sa WME/IMG noong 26 Oktubre 2022.<ref>{{Cite news |date=26 Oktubre 2022 |title=Thai businesswoman buys Miss Universe pageant for $20 mln |language=en |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/markets/asia/thai-businesswoman-buys-miss-universe-pageant-20-mln-2022-10-26/ |access-date=26 Oktubre 2022}}</ref><ref>{{Cite web |last=Pirommuang |first=Tassanun |date=27 Oktubre 2022 |title=แอน จักรพงษ์ ประกาศ Miss Universe เตรียมฉายช่อง JKN18 |url=https://www.brighttv.co.th/entertain/ann-mu-organization |access-date=29 Oktubre 2022 |website=Bright Today |language=th |archive-date=28 Oktubre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221028140435/https://www.brighttv.co.th/entertain/ann-mu-organization |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Bellamy-Walker |first=Tat |date=27 Oktubre 2022 |title=Transgender businesswoman buys Miss Universe pageant for $20M |url=https://www.nbcnews.com/nbc-out/out-news/transgender-businesswoman-buys-miss-universe-pageant-20m-rcna54138 |access-date=27 Oktubre 2022 |website=[[NBC]] |language=en}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Harnaaz Sandhu]] ng Indiya si [[R'Bonney Gabriel]] ng Estados Unidos bilang Miss Universe 2022.<ref>{{Cite web |date=15 Enero 2023 |title=Miss USA R’Bonney Gabriel crowned Miss Universe 2022 |url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/miss-usa-rbonney-gabriel-crowned-miss-universe-2022-rcna65862 |access-date=15 Enero 2023 |website=[[NBC News]] |language=en}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |date=15 Enero 2023 |title=USA’s R’Bonney Gabriel is Miss Universe 2022 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/united-states-rbonney-gabriel-miss-universe-2022/ |access-date=15 Enero 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=15 Enero 2023 |title=Filipino-American R’Bonney Gabriel is Miss Universe 2022 |url=https://entertainment.inquirer.net/481276/filipino-american-rbonney-gabriel-is-miss-universe-2022 |access-date=1 Oktubre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Ito ang ikasiyam na tagumpay ng Estados Unidos, ang pinakamarami sa kasaysayan ng kompetisyon.<ref>{{Cite web |date=15 Enero 2023 |title=Miss USA R'Bonney Gabriel wins 71st Miss Universe after making history twice in 2022 |url=https://abc7.com/post/miss-universe-2023-rbonney-gabriel-winner/12705749/ |access-date=1 Oktubre 2025 |website=ABC7 Los Angeles |language=en}}</ref> Nagtapos bilang first runner-up si Amanda Dudamel ng Beneswela, at nagtapos bilang second runner-up si Andreina Martínez ng Republikang Dominikano.<ref>{{Cite web |date=15 Enero 2023 |title=Filipino-American R'Bonney Gabriel claims Miss Universe 2022 title |url=https://www.cnnphilippines.com/lifestyle/2023/1/15/rbonney-gabriel-miss-universe-2022-winner.html |access-date=15 Enero 2023 |website=[[CNN Philippines]] |language=en |archive-date=15 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230115073926/https://www.cnnphilippines.com/lifestyle/2023/1/15/rbonney-gabriel-miss-universe-2022-winner.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |date=15 Enero 2023 |title=Miss Universe 2022 winner: Miss USA R'Bonney Gabriel crowned Miss Universe 2022 |language=en |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/fashion/buzz/miss-universe-2022-winner-miss-usa-rbonney-gabriel-crowned-miss-universe-2022/articleshow/97000938.cms |access-date=1 Oktubre 2025 |issn=0971-8257}}</ref> Mga kandidata mula sa walumpu't-tatlong bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan nina [[Miss Universe 2012]] Olivia Culpo at Jeannie Mai ang kompetisyon, samantalang sina [[Miss Universe 2018]] [[Catriona Gray]] at si Zuri Hall ang nagsilbing mga ''backstage correspondent''.<ref>{{Cite web |last=Schneider |first=Michael |date=4 Enero 2023 |title=Olivia Culpo, Jeannie Mai Jenkins to Host 71st Miss Universe Telecast (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2023/tv/news/miss-universe-olivia-culpo-jeannie-mai-jenkins-host-2023-1235478461/ |access-date=5 Enero 2023 |website=Variety |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gabinete |first=Jojo |date=5 Enero 2023 |title=Miss Universe 2012 Olivia Culpo returns as co-host of Miss Universe 2022 |url=https://www.pep.ph/news/local/170694/miss-universe-2022-host-a734-20230105 |access-date=5 Enero 2023 |website=PEP.ph |language=en}}</ref> Itinampok rin sa edisyong ito ang bagong ''Mouawad Force for Good Crown'' na may 110.38 karat ng bughaw na sapiro at 48.24 karat ng puting diyamante na nagkakahalaga ng humigit-kumulang $6 milyon.<ref>{{Cite web |last=Severo |first=Jan Milo |date=20 Disyembre 2022 |title=Miss Universe unveils new crown worth almost $6M |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2022/12/20/2232033/miss-universe-unveils-new-crown-worth-almost-6m |access-date=20 Disyembre 2022 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Viernes |first=Franchesca |date=19 Disyembre 2022 |title=Miss Universe unveils Mouawad 'Force for Good' crown made of sapphires, diamonds |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/854917/miss-universe-unveils-mouawad-force-for-good-crown-made-of-sapphires-diamonds/story/ |access-date=20 Disyembre 2022 |website=[[GMA News]] |language=en}}</ref> Ito ang unang edisyon ng kompetisyon mula noong 1954 na hindi naipalabas sa telebisyon sa anumang pangunahing himpilang pangtelebisyon sa Estados Unidos,<ref>{{Cite web |last=Porter |first=Rick |date=6 Disyembre 2022 |title=Miss Universe Competition Lands at Roku |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/roku-miss-universe-2023-1235275529/ |access-date=1 Oktubre 2025 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> ngunit ito ay ipinalabas sa ''streaming provider'' na The Roku Channel bilang opisyal na tagasahimpapawid ng kompetisyon sa unang pagkakataon.<ref>{{Cite web |last= |date=7 Disyembre 2022 |title=Steve Harvey no longer hosting Miss Universe 2022; pageant moves to streaming platform Roku |url=https://entertainment.inquirer.net/475460/steve-harvey-not-hosting-71st-miss-universe-pageant-moves-to-streaming-platform-roku |access-date=1 Oktubre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Schneider |first=Michael |date=6 Disyembre 2022 |title=Miss Universe Pageant Moves to Streaming via Roku Channel, as Deal With Fox and Steve Harvey Ends (EXCLUSIVE) |url=https://variety.com/2022/tv/news/miss-universe-pageant-stream-roku-channel-2023-1235451201/ |access-date=1 Oktubre 2025 |website=Variety |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rice |first=Lynette |date=6 Disyembre 2022 |title=Miss Universe Announces 2023 Streaming Partner |url=https://deadline.com/2022/12/miss-universe-2023-roku-streaming-partner-1235190057/ |access-date=1 Oktubre 2025 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> == Kasaysayan == [[Talaksan:FEMA - 37154 - Louisiana Convention Center in New Orleans Ernest N. Morial.jpg|thumb|New Orleans Morial Convention Center, ang lokasyon ng Miss Universe 2022|250x250px]] === Lokasyon at petsa === Nasa proseso ng talakayan diumano ang Miss Universe Organization upang isagawa ang kompetisyon sa Republikang Dominikano. Ang mga talakayan ay kinumpirma ng pambansang direktor ng Miss Dominican Republic na si Magli Febles. Plano ni Febles na itanghal ang kompetisyon sa Punta Cana at plano nilang ganapin ito sa katapusan ng Oktubre.<ref name=":0">{{Cite web |last= |first= |date=1 Oktubre 2022 |title=Miss Universe Myanmar 2022 Finale Held In Yangon |url=https://www.africannewsagency.com/xinhua-news-agency/miss-universe-myanmar-2022-finale-held-in-yangon-6769022a-2862-5961-9a04-3e1f87ff0518/ |access-date=2 Oktubre 2022 |website=African News Agency |language=en |archive-date=2 Oktubre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002005653/https://www.africannewsagency.com/xinhua-news-agency/miss-universe-myanmar-2022-finale-held-in-yangon-6769022a-2862-5961-9a04-3e1f87ff0518/ |url-status=dead }}</ref> Subalit, hindi nagpatuloy ang plano upang isagawa ang kompetisyon sa Republikang Dominikano dahil sa kawalan ng interes sa bahagi ng Estado ng Republikang Dominikano.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=31 Mayo 2022 |title=Magali Febles: las condiciones están dadas para que RD sea sede de Miss Universo |url=https://www.diariolibre.com/revista/cultura/2022/05/31/republica-dominicana-sera-sede-de-miss-universo/1862102 |access-date=28 Hulyo 2022 |website=Diario Libre |language=es}}</ref> Noong 1 Setyembre 2022, iniulat ng pahayagang El Vocero na may isang sulatronikong ipinadala sa mga pambansang direktor na nagsasaad na ang ika-71 edisyon ng kompetisyon ay gaganapin sa unang kwarter ng 2023, dahil sa potensyal na pagsalungat ng mga petsa sa 2022 FIFA World Cup sa Nobyembre at Disyembre 2022.<ref>{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |date=1 Setyembre 2022 |title=Aplazado Miss Universe para 2023 y suena Puerto Rico como sede |url=https://www.elvocero.com/escenario/moda-y-belleza/aplazado-miss-universe-para-2023-y-suena-puerto-rico-como-sede/article_c850b624-2a2a-11ed-ac2d-2f98e6fead6a.html |access-date=2 Setyembre 2022 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |last=Requintina |first=Robert |date=6 Setyembre 2022 |title=No Miss Universe pageant this year? |url=https://mb.com.ph/2022/09/06/no-miss-universe-pageant-this-year/ |access-date=18 Oktubre 2022 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en-US}}</ref> Iniulat din ng pahayagan na ang Nha Trang, Biyetnam, [[Los Angeles]], [[Miami, Florida|Miami]], at New Orleans sa Estados Unidos ay nakita bilang mga potensyal na ''host city''.<ref>{{Cite web |last=Tusing |first=David |date=5 Setyembre 2022 |title=Miss Universe 2022 postponed to next year |url=https://www.thenationalnews.com/lifestyle/fashion/2022/09/05/miss-universe-2022-postponed-to-next-year/ |access-date=17 Setyembre 2022 |website=The National |language=en}}</ref> Kalaunan, sa kaparehong buwan, ipinahayag ng pangulo ng Miss Universe Organization na si Paula Shugart sa panayam ng ABS-CBN News and Current Affairs na gaganapin ang kompetisyon sa Enero 2023, na nagpapatunay na ang dahilan ng pagpapaliban ay upang maiwasan ang pagsalungat ng mga petsa sa 2022 FIFA World Cup.<ref>{{Cite web |last=Tagala |first=Don |date=16 Setyembre 2022 |title=Miss Universe Organization president talks pageant changes, 'for sale' report |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/09/16/22/miss-u-pres-talks-pageant-changes-for-sale-report |access-date=17 Setyembre 2022 |website=[[ABS-CBN News]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gabinete |first=Jojo |date=2 Setyembre 2022 |title=Miss Universe 2022, sa 2023 pa gaganapin; Miss Universe, gusto nang ibenta |url=https://www.pep.ph/pepalerts/cabinet-files/168215/miss-universe-2022-moved-to-2023-a734-20220902 |access-date=10 Oktubre 2022 |website=PEP.ph |language=tl}}</ref> Noong 19 Setyembre 2022, opisyal na inanunsyo ng Miss Universe Organization na ang kompetisyon ay gaganapin sa 14 Enero 2023 sa New Orleans Morial Convention Center sa New Orleans, Louisiana. Inanunsyo rin ng organisasyon na ang paunang kompetisyon ay gaganapin sa 11 Enero.<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=19 Setyembre 2022 |title=Miss Universe 2022 reveals date, venue; confirms moms, wives can join |url=https://www.philstar.com/entertainment/2022/09/19/2210739/miss-universe-2022-reveals-date-venueconfirms-moms-wives-can-join?fbclid=IwAR030fBLRTcW2BsB9SJxrlLGW6z2vkydshyaTahONeebJlw4exDZRJAz30Q |access-date=20 Setyembre 2022 |website=[[Philippine Star]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Requintina |first=Robert |date=20 Setyembre 2022 |title=Date and venue of 2022 Miss Universe Competition revealed! |url=https://mb.com.ph/2022/09/20/date-and-venue-of-2022-miss-universe-competition-revealed/ |access-date=20 Setyembre 2022 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en-US}}</ref> === Pagpili ng mga kalahok === Ang mga kalahok mula sa walumpu't-tatlong bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. labing-siyam na kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang bansa/teritoryo matapos maging isang ''runner-up'' sa kanilang kompetisyong pambansa. Bagamá't walumpu't-apat na kandidata ang lumahok sa paunang kompetisyon, walumpu't-tatlo lang ang lumahok para sa panghuling kompetisyon dahil sa pagbitiw ng isang kandidata sa kompetisyon. ==== Mga pagpalit ==== Iniluklok ang first runner-up ng Miss Bolivia 2022 na si Camila Sanabria bilang kandidata ng Bulibya sa Miss Universe matapos na mapatalsik si Miss Bolivia 2022 Fernanda Pavisic para sa pangungutya sa mga ''headshot'' ng ibang kandidata sa Miss Universe sa kanyang mga Instagram ''story.''<ref>{{Cite web |date=1 Disyembre 2022 |title=Promociones Gloria nombra a María Camila Sanabria como Miss Bolivia Universo tras destitución de Pavisic |url=https://www.opinion.com.bo/articulo/cochabamba/destitucion-fernanda-pavisic-promociones-gloria-nombra/20221201202844889392.html |access-date=5 Enero 2023 |website=Opinión Bolivia |language=es}}</ref> Iniluklok ng Miss Universe Colombia Organization si María Fernanda Aristizábal, Senorita Colombia 2019, bilang kinatawan ng Kolombya sa Miss Universe.<ref name=":1" /> Si Aristizábal ang orihinal na kandidata ng Kolombya sa Miss Universe 2020, subalit siya ay hindi kumalahok sa kompetisyon matapos mawalan ng prangkisa ng Miss Universe ang Senorita Colombia Organization.<ref>{{Cite web |last= |date=3 Hunyo 2020 |title=María Fernanda Aristizábal ya no representará a Colombia en Miss Universo |url=https://noticias.caracoltv.com/entretenimiento/maria-fernanda-aristizabal-ya-no-representara-a-colombia-en-miss-universo |access-date=26 Oktubre 2022 |website=Noticias Caracol |language=es}}</ref> Iniluklok ang first runner-up ng Miss Universe Cayman Islands 2022 na si Chloe Powery-Doxey bilang kandidata ng Kapuluang Kayman sa Miss Universe dahil nahaharap sa mga kasong kriminal ang orihinal na Miss Universe Cayman Islands 2022 na si Tiffany Conolly.<ref>{{Cite web |last=Wheaton |first=Vicki |date=7 Agosto 2022 |title=Tiffany Conolly crowned Miss Cayman Islands Universe 2022 |url=https://www.caymancompass.com/2022/08/07/tiffany-conolly-crowned-miss-cayman-islands-universe-2022/ |access-date=7 Agosto 2022 |website=Cayman Compass |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |date=9 Nobyembre 2022 |title=Chloe officially heading to pageant in New Orleans |url=https://caymannewsservice.com/2022/11/chloe-officially-heading-to-pageant-in-new-orleans/ |access-date=12 Nobyembre 2022 |website=Cayman News Service |language=en-GB }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Iniluklok ang first runner-up ng Miss France 2022 na si Floriane Bascou bilang kandidata ng Pransiya sa Miss Universe matapos na pinili ni Miss France 2022 Diane Leyre na huwag munang sumali sa kahit anong internasyonal na kompetisyon dahil sa kakulangan sa oras sa paghahanda.<ref>{{Cite web |date=12 Oktubre 2022 |title=Diane Leyre, Miss France 2022, renonce à participer à Miss Monde et Miss Univers |url=https://fr.news.yahoo.com/coup-th%C3%A9%C3%A2tre-diane-leyre-miss-050240568.html |access-date=28 Oktubre 2022 |website=Closer Magazine |language=fr-FR |via=Yahoo! News }}{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Bernard |first=Louise |last2=Delinger |first2=Solène |date=12 Oktubre 2022 |title=Diane Leyre ne participe pas à Miss Univers et Miss Monde : qui sont ses remplaçantes ? |url=https://www.europe1.fr/medias-tele/diane-leyre-ne-participe-pas-a-miss-univers-et-miss-monde-qui-sont-ses-remplacantes-4140224 |access-date=28 Oktubre 2022 |website=Europe 1 |language=fr |archive-date=19 Marso 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230319053655/https://www.europe1.fr/medias-tele/diane-leyre-ne-participe-pas-a-miss-univers-et-miss-monde-qui-sont-ses-remplacantes-4140224 |url-status=dead }}</ref> Si Miss Dominican Republic 2021 Andreina Martínez ay iniluklok upang kumatawan sa Republikang Dominikano sa edisyong ito. Siya ay dapat na kakalahok sa Miss Universe 2021, ngunit siya ay nagpositibo sa COVID-19 bago ang kompetisyon.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=16 Nobyembre 2021 |title=¿Quién es Debbie Aflalo Vargas, la nueva representante dominicana al Miss Universo? |url=https://www.diariolibre.com/revista/farandula/quien-es-debbie-aflalo-vargas-la-nueva-representante-dominicana-al-miss-universo-GF29976572 |access-date=27 Oktubre 2022 |website=Diario Libre |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=27 Abril 2022 |title=Ahora sí, Andreina Martínez representará a República Dominicana en Miss Universo 2022 |url=https://listindiario.com/entretenimiento/2022/04/27/719016/ahora-si-andreina-martinez-representara-a-republica-dominicana-en-miss-universo-2022 |access-date=27 Oktubre 2022 |website=Listin Diario |language=es}}</ref> ==== Mga unang pagsali at pag-urong sa kompetisyon ==== Unang sumali sa edisyong ito ang bansang [[Bhutan|Butan]],<ref>{{Cite web |last=Dema |first=Choni |date=7 Mayo 2022 |editor-last=Gyaltshen |editor-first=Yeshi |title=Winner of Miss Bhutan to compete in Miss Universe beauty pageant |url=http://www.bbs.bt/news/?p=168999 |access-date=27 Agosto 2022 |website=Bhutan Broadcasting Service |language=en-US}}</ref> at bumalik ang mga bansang Anggola, Belis, Guam, Indonesya, Kirgistan, Libano, Malaysia, Miyanmar, Santa Lucia, Seykelas, Suwisa, Trinidad at Tobago, at Urugway.<ref>{{Cite web |last=Keane |first=Devyn |date=19 Setyembre 2022 |title=New Orleans to host Miss Universe Competition in 2023 |url=https://www.wwltv.com/article/news/local/orleans/new-orleans-awarded-host-spot-for-miss-universe-contest-in-2023/289-a152f676-8c92-496c-88ca-d6aa1ee2e10d |access-date=18 Oktubre 2022 |website=WWL-TV |language=en-US}}</ref> Huling sumali noong 1995 ang Seykelas, noong [[Miss Universe 2017|2017]] ang Trinidad at Tobago, noong 2018 ang Libano at Suwisa, noong [[Miss Universe 2019|2019]] ang Anggola at Santa Lucia, at noong 2020 ang Belis, Indonesya, Malaysia, Miyanmar, at Urugway.<ref>{{Cite web |last=Tan |first=Thomas |date=10 Abril 2022 |title=Miss Universe Malaysia 2022 Top 15 finalists unveiled |url=https://cj.my/121215/miss-universe-malaysia-2022-top-15-finalists-unveiled/ |access-date=27 Agosto 2022 |website=Citizens Journal |language=en-US}}</ref> Hindi sumali ang mga bansang Dinamarka, Irlanda, Israel, Kasakistan, Kenya, Moroko, Noruwega, Rumanya, Suwesya, at Unggarya sa edisyong ito.<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=16 Nobyembre 2022 |title=Miss Israel pageant halts after 70 years following Miss Universe ownership, rules change |url=https://www.philstar.com/entertainment/2022/11/16/2224244/miss-israel-pageant-halts-after-70-years-followingmiss-universe-ownership-rules-change?fbclid=IwAR1PyJMU1yHMV5YZ4wGnZ1wpG1cEzX_8fBrIsQfDhlqVDOtMajtT6k8ra7s |access-date=17 Nobyembre 2022 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Requintina |first=Robert |date=29 Mayo 2022 |title=Romania pulls out of 2022 Miss Universe Competition |url=https://mb.com.ph/2022/05/29/romania-pulls-out-of-2022-miss-universe-competition/ |access-date=27 Agosto 2022 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en-US}}</ref> Hindi sumali si Diana Tashimbetova ng [[Kasakistan]] dahil sa kakulangan ng suportang pinansyal mula sa ''license holder''.<ref>{{Cite web |date=3 Enero 2023 |title=Hoa hậu Hoàn vũ Kazakhstan bị tước vương miện |url=https://tienphong.vn/post-1500562.tpo |access-date=5 Enero 2023 |website=Báo điện tử Tiền Phong |language=vi}}</ref> Bagama't nakalahok sa paunang kompetisyon, bumitiw Dapat sanang lalahok si Balsam Hussein ng Irak, ngunit bumitiw ito dahil sa suliranin tungkol sa prangkisa ng Irak sa Miss Universe.<ref>{{Cite web |last=Al-Rubaie |first=Azhar |date=29 Hulyo 2022 |title=Miss Iraq 2022: TV presenter Balsam Hussein set for World and Universe stages |url=https://www.thenationalnews.com/mena/iraq/2022/07/29/miss-iraq-2022-tv-presenter-balsam-hussein-set-for-world-and-universe-stages/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127090225/https://www.thenationalnews.com/mena/iraq/2022/07/29/miss-iraq-2022-tv-presenter-balsam-hussein-set-for-world-and-universe-stages/ |archive-date=27 Nobyembre 2024 |access-date=22 Pebrero 2024 |website=The National |language=en}}</ref> Dapat din sanang lalahok si Kate Alexeeva ng Letonya, ngunit bumitiw ito matapos magpositibo sa COVID-19.<ref>{{Cite web |last=Zefanya |first=Marissa |date=18 Agosto 2023 |title=7 Potret Kate Alexeeva Wakil Latvia di Ajang Miss Universe 2023 |trans-title=7 Portraits of Kate Alexeeva, Representative of Latvia at the Miss Universe 2023 Pageant |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/marissa-zefanya/potret-kate-alexeeva-c1c2 |access-date=30 Agosto 2023 |website=IDN Times |language=In-Id}}</ref> Simula sa ika-72 edisyon ng kompetisyon, pinahihintulutan ng Miss Universe Organization ang mga ina at may-asawa na kumalahok sa kompetisyon. Gayunpaman, nanatili pa rin ang ''age limit'' na 18 hanggang 28 taong gulang.<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=12 Agosto 2022 |title=Miss Universe allows moms, wives to join starting 2023 |url=https://www.philstar.com/entertainment/2022/08/12/2202201/miss-universe-allows-moms-wives-join-starting-2023 |access-date=10 Setyembre 2022 |website=[[Philippine Star]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 Oktubre 2022 |title=Латвию на конкурсе "Мисс Вселенная" представит рижанка Кате Алексеева |url=https://rus.tvnet.lv/7625709/latviyu-na-konkurse-miss-vselennaya-predstavit-rizhanka-kate-alekseeva |access-date=18 Oktubre 2022 |website=Tvnet.lv |language=ru}}</ref><ref>{{Cite web |last=DeNiazi |first=Daniel |date=14 Agosto 2022 |title=Ida Anette Hauan vant Miss Norway |url=https://www.extraavisen.no/ida-anette-hauan-vant-miss-norway/ |access-date=14 Agosto 2022 |website=Extraavisen |language=nb-NO |archive-date=13 Agosto 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813235813/https://www.extraavisen.no/ida-anette-hauan-vant-miss-norway/ |url-status=dead }}</ref> == Mga resulta == [[Talaksan:Miss Universe 2022 Results.png|thumb|250x250px|Mga bansa at teritoryong sumali sa Miss Universe 2022 at ang kanilang mga pagkakalagay.]] === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss Universe 2022''' | * '''{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]''' – [[R'Bonney Gabriel|'''R'Bonney Gabriel''']]'''<ref name=":5" />''' |- |1st runner-up | * {{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] – Amanda Dudamel<ref name=":5" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] – Andreina Martínez<ref name=":5" /> |- |Top 5 | * {{flagicon|CUW}} [[Curaçao]] – Gabriëla Dos Santos<ref name=":6">{{Cite web |last=Severo |first=Jan Milo |date=15 Enero 2023 |title=FULL TEXT: Miss Universe 2022 Top 5 Q&A portion |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2023/01/15/2237387/full-text-miss-universe-2022-top-5-qa-portion |access-date=15 Abril 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> * {{flagicon|PRI}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] – Ashley Cariño<ref name=":6" /> |- |Top 16 | * {{flagicon|AUS}} [[Australia|Australya]] – Monique Riley<ref name=":7">{{Cite web |date=15 Enero 2023 |title=Philippines’ Celeste Cortesi finishes Miss Universe 2022 journey early |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/philippines-celeste-cortesi-journey-miss-universe-2022/ |access-date=15 Enero 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> * {{flagicon|ESP}} [[Espanya]] – Alicia Faubel<ref name=":7" /> * {{flagicon|HTI}} [[Haiti|Hayti]] – Mideline Phelizor<ref name=":7" /> * {{flagicon|IND}} [[India|Indiya]] – Divita Rai<ref name=":7" /> * {{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] – Amelia Tu<ref name=":7" /> * {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – María Fernanda Aristizábal<ref name=":7" /> * {{LAO}} – Payengxa Lor<ref name=":7" /> * {{flagicon|PER}} [[Peru]] – [[Alessia Rovegno]]<ref name=":7" /> * {{flagicon|PRT}} [[Portugal]] – Telma Madeira<ref name=":7" /> * {{flagicon|ZAF}} [[South Africa|Timog Aprika]] – Ndavi Nokeri<ref name=":7" /> * {{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] – Tya Janè Ramey<ref name=":7" /> |} === Mga espesyal na parangal === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Parangal !(Mga) Nagwagi |- |Miss Congeniality | * {{flagicon|MLT}} [[Malta]] – Maxine Formosa<ref name=":3" /> * {{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] – Sofia Depassier<ref name=":3">{{Cite web |last=Tinoco |first=Armando |date=15 Enero 2023 |title=Miss Universe Winner: USA Representative R’Bonney Gabriel Takes Crown |url=https://deadline.com/2023/01/miss-universe-winner-usa-rbonney-gabriel-crown-1235222255/ |access-date=15 Enero 2023 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> |- |Best National Costume | rowspan="2" | * {{flagicon|UKR}} [[Ukraine|Ukranya]] – Viktoria Apanasenko<ref name=":3" /><ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=16 Marso 2023 |title=Ukraine declared Miss Universe 2022 National Costume winner |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2023/03/16/2252118/ukraine-declared-miss-universe-2022-national-costume-winner |access-date=16 Marso 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> |- |Spirit of Carnival Award |- |Social Impact Award | * {{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] – [[Anna Sueangam-iam]]<ref name=":3" /> |- |Swimsuit Cape Vote | * {{flagicon|VNM}} [[Vietnam|Biyetnam]] – Nguyễn Thị Ngọc Châu<ref>{{Cite web |last=Cao |first=Tan |date=19 Enero 2023 |title=Nguyen Thi Ngoc Chau wins best swimsuit cape competition at 2023 Miss Universe |url=https://e.vnexpress.net/news/trend/nguyen-thi-ngoc-chau-wins-best-swimsuit-cape-competition-at-2023-miss-universe-4561996.html |access-date=16 Mayo 2023 |website=VnExpress International |language=en}}</ref> |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Ilang mga pagbabago sa pormat ng kompetisyon ang ipinatupad ng Miss Universe. Tulad noong [[Miss Universe 2021|2021]], labing-anim na ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon at mga ''closed-door interview''. Isinagawa ang ''internet voting'' kung saan ang mga manonood ay maaaring bumoto para sa isa pang kandidata upang umabante sa ''semi-finals''. Lumahok ang labing-anim na ''semi-finalist'' sa ''swimsuit competition,'' kung saan ang mga kapa ay kanilang idinisenyo, at evening gown.<ref>{{Cite web |date=30 Nobyembre 2022 |title=Miss Universe discloses details pertaining changes in the upcoming edition! |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/miss-universe-discloses-details-pertaining-changes-in-the-upcoming-edition/articleshow/95886929.cms |access-date=11 Enero 2023 |website=The Times of India |language=en |archive-date=11 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111104607/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-universe/miss-universe-discloses-details-pertaining-changes-in-the-upcoming-edition/articleshow/95886929.cms |url-status=dead }}</ref> Mula sa labing-anim, limang pinalista ang sumabak sa paunang ''question-and-answer round'', at tatlong pinalista naman ang sumabak sa ''final word'' at ''final walk''.<ref>{{Cite web |last=Llemit |first=Kathleen A. |date=14 Enero 2023 |title=From 16 to 5: Catriona Gray, Celeste Cortesi confirm drastic semifinal cut at Miss Universe 2022 |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2023/01/14/2237637/16-5-catriona-gray-celeste-cortesi-confirm-drastic-semifinal-cut-miss-universe-2022- |access-date=15 Enero 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> === Komite sa pagpili === * [[Ximena Navarrete]] – [[Miss Universe 2010]] mula sa [[Mehiko]]<ref name=":2">{{Cite web |last=Tuazon |first=Nikko |date=11 Enero 2023 |title=Olivia Quido-Co joins Miss Universe 2022 selection committee |url=https://www.pep.ph/news/local/170815/olivia-quido-co-miss-universe-2022-judges-a721-20230111 |access-date=11 Enero 2023 |website=PEP.ph |language=en}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |date=11 Enero 2023 |title=LOOK: Miss Universe unveils all-female selection committee for 2022 pageant |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-universe-unveils-all-female-selection-committee-2022-pageant/ |access-date=16 Enero 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> * Big Freedia – ''rapper'' at tagaganap na Amerikano<ref name=":2" /><ref name=":4" /> * Mara Martin – modelong Amerikana<ref name=":2" /><ref name=":4" /> * Wendy Fitzwilliam – Miss Universe 1998 mula sa [[Trinidad at Tobago]]<ref name=":2" /><ref name=":4" /> * Emily Austin – aktres at mamamahayag na Amerikano<ref name=":2" /><ref name=":4" /> * Olivia Quido – CEO at tagapagtatag ng O Skin Med Spa<ref name=":2" /><ref name=":4" /> * Myrka Dellanos – Amerikanang awtor, mamamahayag, at ''host'' sa telebisyon at radyo<ref name=":2" /><ref name=":4" /> * Sweta Patel – awtor, miyembro ng Forbes council at tagapagtatag ng Healveda<ref name=":2" /><ref name=":4" /> * Olivia Jordan – Miss USA 2015 mula sa [[Oklahoma]] ''(bilang hurado sa gabi ng koronasyon lamang)''<ref name=":2" /><ref name=":4" /> * Kathleen Ventrella – ''Chief Marketing Officer'' ng Impact WayV ''(bilang hurado sa gabi ng koronasyon lamang)''<ref name=":2" /><ref name=":4" /> == Mga kandidata == Walumpu't-tatlong kandidata ang lumahok para sa titulo.<ref>{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=12 Enero 2023 |title=LIST: Meet the Miss Universe 2022 candidates |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2023/01/12/2233839/list-meet-miss-universe-2022-candidates |access-date=16 Enero 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" |- ! Bansa/Teritoryo ! Kandidata ! Edad{{efn|group=A|Mga edad sa panahon ng kompetisyon}} ! Bayan |- | {{flagicon|ALB}} [[Albanya]] |Deta Kokomani<ref>{{Cite web |date=10 Hunyo 2022 |title=Zgjedhet Miss Universe Albania 2022 |url=https://klankosova.tv/zgjedhet-miss-universe-albania-2022/ |access-date=11 Hunyo 2022 |website=Klan Kosova |language=sq}}</ref> |21 |[[Durrës]] |- | {{flagicon|GER}} [[Alemanya]] | Soraya Kolhmann<ref>{{Cite web |date=3 Hulyo 2022 |title=Sie ist die neue "Miss Universe Germany": Soraya Kohlmann holt wieder ein krönchen nach Leipzig |url=https://www.tag24.de/leipzig/sie-ist-die-neue-miss-universe-germany-soraya-kohlmann-holt-wieder-ein-kroenchen-nach-leipzig-2527563 |access-date=4 Hulyo 2022 |website=Tag24 |language=de}}</ref> | 24 | Leipzig |- |{{flagicon|AGO}} [[Angola|Anggola]] |Swelia Antonio<ref>{{Cite web|url=https://www.jornaldeangola.ao/ao/noticias/miss-angola-holanda-swelia-antonio-e-a-miss-universo-angola-2022/|title=Miss Angola-Holanda, Swelia António é a Miss Universo Angola 2022|website=Jornal de Angola|language=pt|date=7 Agosto 2022|access-date=7 Agosto 2022|archive-date=30 Abril 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230430130230/https://www.jornaldeangola.ao/ao/noticias/miss-angola-holanda-swelia-antonio-e-a-miss-universo-angola-2022/|url-status=dead}}</ref> |24 |[[Luanda]] |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |Bárbara Cabrera<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2022 |title=Bárbara Cabrera, la representante argentina para Miss Universo: "Quiero traer la corona" |url=https://caras.perfil.com/noticias/celebridades/barbara-cabrera-la-representante-argentina-para-miss-universo-quiero-traer-la-corona.phtml |access-date=8 Oktubre 2022 |website=Caras Argentina |language=es}}</ref> |22 |[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]] |- |{{flagicon|ARM}} [[Armenya]] |Kristina Ayanian<ref>{{Cite web |last=Nguyen |first=Chi |date=3 Nobyembre 2022 |title=Bại trận trước Thùy Tiên, 'Miss tuột giày' đại diện Armenia tham dự Hoa hậu Hoàn vũ |url=https://www.saostar.vn/nguoi-mau-hoa-hau/miss-tuot-giay-dai-dien-armenia-tham-du-hoa-hau-hoan-vu-202211030904425173.html |access-date=3 Nobyembre 2022 |website=Saostar.vn |language=vi}}</ref> |25 |[[Ereban]] |- | {{flagicon|ABW}} [[Aruba]] | Kiara Arends<ref>{{Cite web |last= |date=2 Agosto 2022 |title=Kiara Arends corona como Miss Universe Aruba 2022 |url=https://diario.aw/categories/noticia/general/kiara-arends-corona-como-miss-universe-aruba-2022 |access-date=5 Agosto 2022 |website=Diario Aruba |language=pap}}</ref> | 23 | Oranjestad |- | {{flagicon|AUS}} [[Australia|Australya]] | Monique Riley<ref>{{Cite web|last=George|first=Owen|date=9 Setyembre 2022|title=Monique Riley is your Miss Universe Australia 2022|url=https://gcmag.com.au/monique-riley-is-your-miss-universe-australia-2022/|access-date=9 Setyembre 2022|website=gcmag.com.au|language=en}}</ref> | 18 | [[Sydney]] |- | {{flagicon|BHS}} [[Bahamas]] | Angel Cartwright<ref>{{Cite web |last=Moss |first=Shavaughn |date=5 Agosto 2022 |title=Destiny fulfilled |url=https://thenassauguardian.com/destiny-fulfilled/ |access-date=7 Agosto 2022 |website=The Nassau Guardian |language=en-US}}</ref> | 27 | [[Long Island]] |- |{{flagicon|BHR}} [[Bahrain|Bahreyn]] |Evlin Khalifa<ref>{{Cite web |last=Gillett |first=Katy |date=11 Setyembre 2022 |title=Evlin Khalifa crowned Miss Universe Bahrain 2022 |url=https://www.thenationalnews.com/lifestyle/fashion/2022/09/11/evlin-khalifa-crowned-miss-universe-bahrain-2022/ |access-date=12 Setyembre 2022 |website=The National |language=en}}</ref> |24 |Riffa |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |Chayenne Van Aarle<ref>{{Cite web |last=Boeckx |first=Jolien |date=26 Marso 2022 |title=Chayenne Van Aarle (23) uit Antwerpen is Miss België 2022 |url=https://www.hln.be/showbizz/chayenne-van-aarle-23-uit-antwerpen-is-miss-belgie-2022~a079bcbb/ |access-date=2 Nobyembre 2022 |website=Het Laatste Nieuws |language=nl}}</ref> |23 |[[Amberes]] |- |{{flagicon|BLZ}} [[Belize|Belis]] |Ashley Lightburn<ref>{{Cite web |last= |date=13 Agosto 2022 |title=Ashley Lightburn, advocate for women in Science, Technology, Engineering and Math (STEM) |url=https://www.breakingbelizenews.com/2022/08/13/ashley-lightburn-advocate-for-women-in-science-technology-engineering-and-math-stem/ |access-date=14 Agosto 2022 |website=Breaking Belize News |language=en-US}}</ref> |22 |Lungsod ng Belis |- | {{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] | Amanda Dudamel<ref>{{Cite web |last= |first= |date=29 Oktubre 2021 |title=Ella es la hija de Rafael Dudamel que fue coronada Miss Venezuela |url=https://www.elheraldo.co/entretenimiento/amanda-dudamel-la-hija-del-tecnico-deportivo-cali-que-fue-coronada-miss-venezuela |access-date=5 Agosto 2022 |website=El Heraldo |language=es}}</ref> | 23 | Mérida |- | {{flagicon|VNM}} [[Vietnam|Biyetnam]] | Nguyễn Thị Ngọc Châu<ref>{{Cite web |last= |date=26 Hunyo 2022 |title=Ngọc Châu - quán quân Top Model thành Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam |trans-title=Ngoc Chau - Top Model winner becomes Miss Universe Vietnam |url=https://vnexpress.net/ngoc-chau-quan-quan-top-model-thanh-hoa-hau-hoan-vu-viet-nam-4480269.html |access-date=5 Agosto 2022 |website=VnExpress |language=vi}}</ref> | 28 | Tây Ninh |- | {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] | Mia Mamede<ref>{{Cite web |last=Santana |first=Caio |date=19 Hulyo 2022 |title=Espírito Santo vence Miss Brasil pela 1ª vez na história com Mia Mamede |url=https://www.uol.com.br/splash/noticias/2022/07/19/espirito-santo-vence-miss-brasil-pela-1-vez-na-historia-com-mia-mamede.htm |access-date=20 Hulyo 2022 |website=Universo Online |language=pt-br}}</ref> | 26 | Vitória |- |{{flagicon|BUL}} [[Bulgarya]] |Kristina Plamenova<ref>{{Cite web |date=30 Nobyembre 2022 |title=Miss Bulgaria: Kristina Plamenova |url=https://www.telemundo.com/shows/miss-universo/miss-universo/miss-bulgaria-kristina-plamenova-rcna59186 |access-date=9 Disyembre 2022 |website=[[Telemundo]] |language=es}}</ref> |26 |[[Sopiya]] |- | {{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] | Camila Sanabria<ref>{{Cite web |last=Suarez Ramirez |first=Marcelo |date=2 Disyembre 2022 |title=Quitan la corona a Pavisic; Camila Sanabria es la nueva miss Bolivia |url=https://eldeber.com.bo/edicion-impresa/quitan-la-corona-a-pavisic-camila-sanabria-es-la-nueva-miss-bolivia_306098 |access-date=3 Disyembre 2022 |website=El Deber |language=es-ES |archive-date=2 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202221507/https://eldeber.com.bo/edicion-impresa/quitan-la-corona-a-pavisic-camila-sanabria-es-la-nueva-miss-bolivia_306098 |url-status=dead }}</ref> | 28 | Santa Cruz |- | {{flagicon|BTN}} [[Bhutan|Butan]] | Tashi Choden<ref>{{Cite web |date=6 Hunyo 2022 |title=Tashi Choden from Wangdue Phodrang crowned Miss Universe Bhutan 2022 |url=http://www.bbs.bt/news/?p=170256 |access-date=10 Hunyo 2022 |website=Bhutan Broadcasting Service |language=en-US}}</ref> | 23 | Wangdue Phodrang |- | {{flagicon|CUW}} [[Curaçao]] | Gabriëla Dos Santos<ref>{{Cite web |last=Hart |first=Rick |date=28 Mayo 2022 |title=Gabriela Dos Santos Miss Curaçao 2022 |url=https://nu.cw/2022/05/28/gabriela-dos-santos-miss-curacao-2022/ |access-date=7 Agosto 2022 |website=nu.CW |language=nl}}</ref> | 20 | Willemstad |- |{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] |Nayelhi González<ref>{{Cite web |last=León |first=Diana |date=4 Setyembre 2022 |title=Nayelhi González, de Esmeraldas, fue coronada como la nueva Miss Ecuador |url=https://www.eluniverso.com/entretenimiento/gente/nayeli-gonzalez-de-esmeraldas-fue-coronada-como-la-nueva-miss-ecuador-nota/ |access-date=4 Setyembre 2022 |website=El Universo |language=es}}</ref> |26 |Esmeraldas |- |{{flagicon|SLV}} [[El Salvador|El Salbador]] |Alejandra Guajardo<ref>{{Cite web |last=Orellana |first=Óscar |date=14 Agosto 2022 |title=FOTOS: Ella es la nueva Miss Universo El Salvador 2022 |url=https://www.elsalvador.com/entretenimiento/espectaculos/ella-es-la-nueva-miss-universo-el-salvador-alejandra-guajardo-coronacion/987341/2022/ |access-date=25 Agosto 2022 |website=El Diario de Hoy |language=es}}</ref> |26 |Cabañas |- |{{flagicon|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]] | Karolina Michálčiková<ref>{{Cite web |last= |date=12 Setyembre 2022 |title=Miss Universe Slovakia 2022: Po korunovácii prišlo obrovské prekvapenie! Žiadosť o ruku pred stovkami očí |url=https://www.cas.sk/clanok/2716317/ |access-date=17 Setyembre 2022 |website=Nový Čas |language=sk}}</ref> | 23 | Trenčín |- |{{flagicon|ESP}} [[Espanya]] |Alicia Faubel<ref>{{Cite web |last= |date=12 Setyembre 2022 |title=Alicia Faubel, modelo valenciana de 25 años aficionada al boxeo y la interpretación, nueva representante de España en Miss Universo |url=https://www.20minutos.es/noticia/5056028/0/alicia-faubel-modelo-valenciana-de-25-anos-aficionada-al-boxeo-y-la-interpretacion-nueva-representante-de-espana-en-miss-universo/ |access-date=17 Setyembre 2022 |website=20 minutos |language=es}}</ref> |25 |Alicante |- | '''{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]''' | '''[[R'Bonney Gabriel]]'''<ref>{{Cite web |last=Su |first=Amanda |date=4 Oktubre 2022 |title=For the first time, Texas represented by Asian American women in Miss USA and Miss America pageants |url=https://goodmorningamerica.com/culture/story/time-texas-represented-asian-american-women-miss-usa-90914537 |access-date=4 Oktubre 2022 |website=ABC News |language=en}}</ref> | 28 | [[Houston]] |- | {{flagicon|GHA}} [[Ghana|Gana]] | Engracia Afua Mofuman<ref>{{Cite web|url=https://www.pulse.com.gh/entertainment/celebrities/tears-flow-as-engracia-afua-mofuman-crowned-miss-universe-ghana-2022-photos/1qrx5g1|title=Tears flow as Engracia Afua Mofuman crowned Miss Universe Ghana 2022|website=Pulse|language=en|date=22 Disyembre 2021|access-date=24 Pebrero 2022}}</ref> | 27 | Kumasi |- |{{flagicon|GNQ}} [[Gineang Ekwatoriyal]] |Alba Isabel Obama<ref>{{Cite web |last=Mbuy |first=Fernando Abeso Edu |date=19 Setyembre 2022 |title=Las representantes de Mbini, Ebebiyin y Akonibe se coronan en la gala Miss Guinea Ecuatorial 2022 |url=https://realequatorialguinea.com/en/destacado/las-representantes-de-mbini-ebebiyin-y-akonibe-se-coronan-en-la-gala-miss-guinea-ecuatorial-2022/ |access-date=3 Nobyembre 2022 |website=Revista Real Equatorial Guinea |language=es}}</ref> |21 |Mbini |- | {{flagicon|GBR}} [[Gran Britanya]] | Noky Simbani<ref>{{Cite news |last=Loffreda |first=Daniela |date=23 Hulyo 2022 |title=Meet the Derbyshire woman representing Great Britain at Miss Universe 2022 |language=en-GB |work=Derby Telegraph |url=https://www.derbytelegraph.co.uk/news/meet-derbyshire-woman-representing-great-7365307 |access-date=7 Agosto 2022 |issn=0307-1235}}</ref> | 25 | [[Derby]] |- |{{flagicon|GRC}} [[Gresya]] |Korina Emmanouilidou<ref>{{Cite web |date=3 Oktubre 2022 |title=Η Κορίνα Εμμανουηλίδου STAR GS HELLAS 2022! |url=https://www.haniotika-nea.gr/i-korina-emmanoyilidoy-star-gs-hellas-2022/ |access-date=8 Oktubre 2022 |website=Chaniotika Nea |language=el}}</ref> |24 |Kozani |- |{{flagicon|GTM}} [[Guwatemala]] | Ivana Batchelor<ref>{{Cite web |last=Quiñónez |first=Edgar |date=5 Hunyo 2022 |title=Ivana Batchelor fue coronada como la nueva Miss Guatemala Universo 2022 |url=https://republica.gt/vive-guatemala/ivana-batchelor-fue-coronada-como-la-nueva-miss-guatemala-universo-2022-20226510210 |access-date=14 Agosto 2022 |website=República |language=es}}</ref> | 21 | Quetzaltenango |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |Toshami Calvin<ref>{{Cite web |last=Makyn |first=Ricardo |date=3 Setyembre 2022 |title=Toshami Calvin is Miss Universe Jamaica 2022 |url=https://jamaica-gleaner.com/article/entertainment/20220903/toshami-calvin-miss-universe-jamaica-2022 |access-date=4 Setyembre 2022 |website=The Gleaner |language=en}}</ref> |26 |Saint Thomas |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |Marybelen Sakamoto<ref>{{Cite web |date=26 Agosto 2022 |title=グランプリに坂本さん輝く「2022　ミス・ユニバース　ジャパン　ファイナル」 |url=https://www.sponichi.co.jp/entertainment/news/2022/08/26/kiji/20220826s00041000042000c.html |access-date=26 Agosto 2022 |website=Sports Nippon |language=ja}}</ref> |23 |[[Prepektura ng Chiba|Chiba]] |- |{{flagicon|HTI}} [[Haiti|Hayti]] |Mideline Phelizor<ref>{{Cite web |date=12 Agosto 2022 |title=Mideline Phelizor, Miss Haiti 2022 |url=https://lenouvelliste.com/article/237576/mideline-phelizor-miss-haiti-2022 |access-date=14 Agosto 2022 |website=Le Nouvelliste |language=en}}</ref> |27 |[[Port-au-Prince]] |- | {{flagicon|HND}} [[Honduras]] | Rebeca Rodríguez<ref>{{Cite web|url=https://www.laprensa.hn/honduras/rebeca-rodriguez-san-pedro-sula-nueva-miss-honduras-universo-2022-GD8885329|title=Rebeca Rodríguez, de San Pedro Sula, es la nueva Miss Honduras Universo 2022|website=La Prensa|language=es|date=1 Hulyo 2022|access-date=1 Hulyo 2022}}</ref> | 20 | San Pedro Sula |- |{{flagicon|IND}} [[India|Indiya]] |Divita Rai<ref>{{Cite web |date=28 Agosto 2022 |title=Karnataka's Divita Rai crowned LIVA Miss Diva 2022 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-diva/karnatakas-divita-rai-crowned-liva-miss-diva-2022/articleshow/93839613.cms |access-date=29 Agosto 2022 |website=The Times of India |archive-date=23 Septiyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220923152531/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-diva/karnatakas-divita-rai-crowned-liva-miss-diva-2022/articleshow/93839613.cms |url-status=dead }}</ref> |25 |Mangalore |- | {{flagicon|INA|}} [[Indonesia|Indonesya]] | Laksmi De-Neefe Suardana<ref>{{Cite web |last= |first= |date=28 Mayo 2022 |title=Berkenalan dengan Laksmi Suardana, Puteri Indonesia 2022 |url=https://www.cnnindonesia.com/gaya-hidup/20220528000534-277-802063/berkenalan-dengan-laksmi-suardana-puteri-indonesia-2022 |access-date=14 Agosto 2022 |website=CNN Indonesia |language=id-ID}}</ref> | 26 | Ubud |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |Virginia Stablum<ref>{{Cite web|url=https://www.lastampa.it/spettacoli/showbiz/2022/09/19/news/la_trentina_virginia_stablumeletta_miss_universe_italy_2022-8847484/|title=La trentina Virginia Stablum eletta Miss Universe Italy 2022|website=La Stampa|language=it|date=19 Setyembre 2022|access-date=19 Setyembre 2022}}</ref> |24 |[[Trento]] |- | {{flagicon|KHM}} [[Cambodia|Kambodya]] | Manita Hang<ref>{{Cite web |date=15 Hunyo 2022 |title=Miss Universe Cambodia 2022 crowned last night |url=https://www.khmertimeskh.com/501095504/miss-universe-cambodia-2022-crowned-last-night/ |access-date=14 Agosto 2022 |website=Khmer Times |language=en-US}}</ref> | 23 | [[Nom Pen]] |- |{{flagicon|CMR}} [[Cameroon|Kamerun]] |Mouketey Lynette Jelly<ref>{{Cite web |date=6 Disyembre 2022 |title=Miss Camerún: Mouketey Lynette Monalisa Jelly |url=https://www.telemundo.com/shows/miss-universo/miss-universo/miss-camerun-mouketey-lynette-monalisa-jelly-rcna60245 |access-date=9 Disyembre 2022 |website=[[Telemundo]] |language=es}}</ref> |26 |Buea |- | {{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] | Amelia Tu<ref>{{Cite web |last=Papineau |first=Chelsea |date=18 Mayo 2022 |title=Sudbury woman wins Miss International Canada title |url=https://northernontario.ctvnews.ca/sudbury-woman-wins-miss-international-canada-title-1.5908725 |access-date=14 Agosto 2022 |website=CTV News |language=en}}</ref> | 20 | [[Vancouver]] |- |{{flagicon|British Virgin Islands}} [[Kapuluang Birheng Britaniko]] |Lia Claxton<ref>{{Cite web |date=17 Oktubre 2022 |title=Tortola beauty crowned Miss British Virgin Islands Universe |url=https://caribbean.loopnews.com/content/tortola-beauty-crowned-miss-british-virgin-islands-universe |access-date=18 Oktubre 2022 |website=Loop News |language=en}}</ref> |18 |Tortola |- |{{flagicon|CYM}} [[Kapuluang Kayman]] |Chloe Powery-Doxey<ref>{{Cite web |last=Harris |first=Andrel |date=8 Nobyembre 2022 |title=Chloe Powery-Doxey to represent Cayman at Miss Universe pageant |url=https://www.caymancompass.com/2022/11/08/chloe-doxey-powery-to-represent-cayman-at-miss-universe-pageant/ |access-date=12 Nobyembre 2022 |website=Cayman Compass |language=en-GB}}</ref> |25 |George Town |- |{{flagicon|KGZ}} [[Kirgistan]] |Altynai Botoyarova<ref>{{Cite web |last=Masalieva |first=Jazgul |date=1 Oktubre 2021 |title=Altynai Botoyarova becomes Miss Kyrgyzstan 2021 |url=https://24.kg/english/208999___Altynai_Botoyarova_becomes_Miss_Kyrgyzstan_2021/ |access-date=22 Setyembre 2022 |website=24.kg |language=en-US}}</ref> |18 |[[Biskek]] |- | {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] | María Fernanda Aristizábal<ref name=":1">{{Cite web |last= |first= |date=6 Abril 2022 |title=María Fernanda Aristizábal representará a Colombia en el Miss Universo 2022 |url=https://www.elheraldo.co/sociedad/maria-fernanda-aristizabal-ira-miss-universo-2022-899913 |access-date=14 Agosto 2022 |website=El Heraldo |language=es}}</ref> | 24 | [[Armenia, Colombia|Armenia]] |- | {{flagicon|KOS}} [[Kosovo|Kosobo]] | Roksana Ibrahimi<ref>{{Cite web |date=11 Hunyo 2022 |title=Roksana Ibrahimi shpallet "Miss Universe Kosova 2022" |url=https://telegrafi.com/roksana-ibrahimi-shpallet-miss-universe-kosova-2022/ |access-date=11 Hunyo 2022 |website=Telegrafi |language=sq}}</ref> | 21 | Pristina |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |Fernanda Rodríguez<ref>{{Cite web |last=Matarrita Chaves |first=Fernanda |date=28 Setyembre 2022 |title=María Fernanda Rodríguez, Miss Costa Rica 2022: ‘Pasé 11 años de mi vida soñando esta corona’ |url=https://www.nacion.com/viva/farandula/maria-fernanda-rodriguez-miss-costa-rica-2022-pase/O2J6FIHVDNHPVPSXGS7GSAMARI/story/ |access-date=30 Setyembre 2022 |website=La Nación |language=es}}</ref> |24 |Quesada |- | {{flagicon|HRV}} [[Croatia|Kroasya]] | Arijana Podgajski<ref>{{Cite web |last=Kučković |first=Đenada |date=23 Mayo 2022 |title=Arijana Podgajski (19) je nova Miss Universe Hrvatske! Pogledajte veliku fotogaleriju s prestižnog natjecanja |url=https://www.jutarnji.hr/scena/domace-zvijezde/arijana-podgajski-19-je-nova-miss-universe-hrvatske-pogledajte-veliku-fotogaleriju-s-prestiznog-natjecanja-15201330 |access-date=14 Agosto 2022 |website=Jutarnji list |language=hr-hr}}</ref> | 19 | Krapina |- |{{LAO}} |Payengxa Lor<ref>{{Cite web |date=8 Oktubre 2022 |title=First Hmong woman named Miss Universe Laos, will compete in New Orleans |url=https://www.cbsnews.com/minnesota/news/first-hmong-woman-named-miss-universe-laos/ |access-date=9 Oktubre 2022 |website=CBS News |language=en-US}}</ref> |21 |[[Vientiane]] |- | {{flagicon|LBN}} [[Lebanon|Libano]] | Yasmina Zaytoun<ref>{{Cite web |last=Wanganoo |first=Anusha |date=25 Hulyo 2022 |title=Yasmina Zaytoun Has Been Crowned Miss Lebanon 2022 |url=https://www.harpersbazaararabia.com/culture/entertainment/yasmina-zaytoun-miss-lebanon-2022 |access-date=14 Agosto 2022 |website=Harper's Bazaar Arabia |language=en}}</ref> | 20 | Kfarchouba |- |{{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] |Hrafnhildur Haraldsdóttir<ref>{{Cite web |last=Davíðsdóttir |first=Erla María |date=24 Agosto 2022 |title=Hrafnhildur er Miss Universe Iceland 2022 |url=https://www.frettabladid.is/lifid/hrafnhildur-er-miss-universe-iceland-2022/ |access-date=25 Agosto 2022 |website=Fréttablaðið |language=is}}</ref> |18 |[[Reikiavik]] |- |{{flagicon|MAS}} [[Malaysia]] |Lesley Cheam<ref>{{Cite web |last=Joseph |first=Georgie |date=8 Oktubre 2022 |title=Miss Universe Malaysia 2022 milik Lesley Cheam |url=https://www.hmetro.com.my/rap/2022/10/890113/miss-universe-malaysia-2022-milik-lesley-cheam?fbclid=IwAR3vwHZOx0OcCdV_qMlWotWYZZJsGtNC4sPSPP3jo1yzl6AVdU13Ach6JZA |access-date=22 Oktubre 2022 |website=Harian Metro |language=ms}}</ref> |26 |Semenyih |- | {{flagicon|MLT}} [[Malta]] | Maxine Formosa<ref>{{Cite web |last=Aquilina |first=Wayne |date=10 April 2022 |title=Miss Universe Malta 2022 titħabbar b’mod differenti. Maxine ser tirrapreżenta lil Malta! |url=https://one.com.mt/miss-universe-malta-2022-tithabbar-bmod-differenti-maxine-ser-tirraprezenta-lil-pajjizna/ |access-date=14 Agosto 2022 |website=One Malta |language=mt |archive-date=21 Abril 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220421094344/https://one.com.mt/miss-universe-malta-2022-tithabbar-bmod-differenti-maxine-ser-tirraprezenta-lil-pajjizna/ |url-status=dead }}</ref> | 21 | St. Julian's |- | {{flagicon|MRI}} [[Mauritius|Mawrisyo]] |Alexandrine Belle-Étoile<ref>{{Cite web |date=24 Hulyo 2022 |title=Alexandrine Belle-Étoile: I Want To Shine More At The Miss Universe Contest |url=https://english.lematinal.media/alexandrine-belle-etoile-i-want-to-shine-more-at-the-miss-universe-contest/ |access-date=14 Agosto 2022 |website=Le Matinal |language=en-US |archive-date=3 Nobiyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221103030132/https://english.lematinal.media/alexandrine-belle-etoile-i-want-to-shine-more-at-the-miss-universe-contest/ |url-status=dead }}</ref> | 25 | Curepipe |- | {{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] | Irma Miranda<ref>{{Cite web |last=Gutierrez |first=Celeste |date=23 Mayo 2022 |title=Irma Miranda: FOTOS en bikini que muestran la gran belleza de la ganadora de Mexicana Universal |url=https://heraldodemexico.com.mx/espectaculos/2022/5/23/irma-miranda-fotos-en-bikini-que-muestran-la-gran-belleza-de-la-ganadora-de-mexicana-universal-407164.html |access-date=14 Agosto 2022 |website=El Heraldo de México |language=es}}</ref> | 26 | Ciudad Obregon |- |{{flagicon|Myanmar}} [[Myanmar|Miyanmar]] |Zar Li Moe<ref>{{Cite web |date=1 Oktubre 2022 |title=Miss Universe Myanmar 2022 finale held in Yangon |url=https://english.news.cn/20221001/2061d6c8d6fe4a91910c4825cc1dbb90/c.html |access-date=2 Oktubre 2022 |website=Xinhua News Agency}}</ref> |20 |Bhamo |- |{{flagicon|NAM}} [[Namibia|Namibya]] |Cassia Sharpley<ref>{{Cite web |last= |first= |date=16 Enero 2023 |title=Thank you, Namibia – Cassia Sharpley |url=https://namibian.com.na/thank-you-namibia-cassia-sharpley/ |access-date=10 Mayo 2023 |website=The Namibian |language=en}}</ref> |21 |[[Windhoek]] |- |{{flagicon|NPL|size=16px}} [[Nepal]] |Sophiya Bhujel<ref>{{Cite web |last= |date=26 Agosto 2022 |title=Sophiya Bhujel wins the title of Miss Universe Nepal 2022 |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/130906/ |access-date=27 Agosto 2022 |website=Republica |language=en }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |27 |[[Katmandu]] |- |{{flagicon|NGR}} [[Nigeria|Niherya]] |Montana Felix<ref>{{Cite web |last= |date=22 Oktubre 2022 |title=…And The 2022 Most Beautiful Girl in Nigeria (MBGN) Is Ada Eme |url=https://www.bellanaija.com/2022/10/ada-eme-is-the-mbgn-2022/ |access-date=22 Oktubre 2022 |website=BellaNaija |language=en-US}}</ref> | 21 |Edo |- |{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |Norma Huembes<ref>{{Cite web|url=https://www.swissinfo.ch/spa/nicaragua-miss-universo_una-licenciada-en-contadur%C3%ADa-p%C3%BAblica-es-elegida-miss-nicaragua-2022/47809678|title=Una licenciada en contaduría pública es elegida Miss Nicaragua 2022|website=Swissinfo|language=es|date=7 Agosto 2022|access-date=7 Agosto 2022}}</ref> |24 |San Marcos |- |{{flagicon|NLD}} [[Netherlands|Olanda]] |Ona Moody<ref>{{Cite web |date=4 Setyembre 2022 |title=25-jarige Amsterdamse Ona Moody is Miss Nederland 2022 |url=https://www.rtlboulevard.nl/entertainment/artikel/5331119/25-jarige-amsterdamse-ona-moody-miss-nederland-2022 |access-date=6 Setyembre 2022 |website=RTL Boulevard |language=nl |archive-date=2022-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220904224349/https://www.rtlboulevard.nl/entertainment/artikel/5331119/25-jarige-amsterdamse-ona-moody-miss-nederland-2022 |url-status=dead }}</ref> |25 |[[Amsterdam]] |- | {{flagicon|PAN}} [[Panama]] | Solaris Barba<ref>{{Cite web |last=Hernández |first=Elizabeth |date=25 Mayo 2022 |title=Solaris Barba representará a Panamá en el Miss Universo 2022 |url=https://www.laestrella.com.pa/cafe-estrella/farandula/220525/solaris-barba-representara-panama-miss-universo-2022 |access-date=25 Agosto 2022 |website=La Estrella de Panamá |language=es}}</ref> | 23 | Herrera |- |{{flagicon|PAR}} [[Paraguay|Paragway]] |Leah Ashmore<ref>{{Cite web |date=27 Agosto 2022 |title=En medio de polémicas fue coronada Leah Ashmore como Miss Universo Paraguay 2022 |url=https://www.lanacion.com.py/lnpop/2022/08/27/en-medio-de-polemicas-fue-coronada-lea-ashmore-como-la-nueva-miss-universo-paraguay-2022/ |access-date=27 Agosto 2022 |website=La Nación |language=es}}</ref> |27 |Villarrica |- | {{flagicon|PER}} [[Peru]] | [[Alessia Rovegno]]<ref>{{Cite web|url=https://rpp.pe/cultura/mas-cultura/miss-peru-2022-alessia-rovegno-gano-la-corona-y-nos-representara-en-el-miss-universo-noticia-1411827|title=Miss Perú 2022: Alessia Rovegno se llevó la corona y nos representará en el Miss Universo|website=Radio Programas del Perú|language=es|date=14 Hunyo 2022|access-date=15 Hunyo 2022}}</ref> | 24 | [[Lungsod ng Lima|Lima]] |- | {{flagicon|PHI}} [[Miss Universe Philippines|Pilipinas]] | [[Celeste Cortesi]]<ref>{{Cite web |date=30 Abril 2022 |title=Pasay's Celeste Cortesi crowned Miss Universe Philippines 2022 |url=http://news.abs-cbn.com/life/04/30/22/celeste-cortesi-crowned-miss-universe-philippines-2022 |access-date=1 Mayo 2022 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> | 24 | [[Pasay]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |Petra Hämäläinen<ref>{{Cite web |last=Julkunen |first=Emmi |date=17 Setyembre 2022 |title=Petra Hämäläinen on uusi Miss Suomi! |url=https://www.is.fi/viihde/art-2000009076742.html |access-date=18 Setyembre 2022 |website=Ilta-Sanomat |language=fi}}</ref> |26 |Savonlinna |- | {{flagicon|POL}} [[Polonya]] | Aleksandra Klepaczka<ref>{{Cite web |date=17 Hulyo 2022 |title=Miss Polski 2022 wybrana! Kim jest Aleksandra Klepaczka? |url=https://plejada.pl/newsy/miss-polski-2022-wybrana-kim-jest-aleksandra-klepaczka-urzekla-uroda/l9h8dxq |access-date=25 Agosto 2022 |website=Onet.pl |language=pl}}</ref> | 22 | Łódź |- |{{flagicon|PRI}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |Ashley Cariño<ref>{{Cite web |date=12 Agosto 2022 |title=Miss Fajardo, Ashley Ann Cariño Barreto, se corona como Miss Universe Puerto Rico 2022 |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/television/notas/miss-fajardo-ashley-ann-carino-barreto-se-corona-como-miss-universe-puerto-rico-2022/ |access-date=12 Agosto 2022 |website=El Nuevo Día |language=es}}</ref> |28 |Fajardo |- | {{flagicon|PRT}} [[Portugal]] | Telma Madeira<ref>{{Cite web |last= |date=9 Hulyo 2022 |title=Telma Madeira é Miss Universo Portugal |url=https://nortelitoral.tv/telma-madeira-e-miss-universo-portugal/ |access-date=25 Agosto 2022 |website=Norte Litoral TV |language=pt-PT}}</ref> | 22 | [[Lisbon]] |- |{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] |Floriane Bascou<ref>{{Cite web |last=Etienne |first=Guy |date=11 Oktubre 2022 |title=Deux antillaises aux concours Miss Univers et Miss Monde 2023 : Floriane Bascou et Clémence Botino |url=https://la1ere.francetvinfo.fr/martinique/deux-antillaises-aux-concours-miss-univers-et-miss-monde-2023-floriane-bascou-et-clemence-botino-1329988.html |access-date=12 Oktubre 2022 |website=La Première |language=fr-FR}}</ref> |20 |Le Lamentin |- | {{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] | Andreina Martínez<ref>{{Cite web|url=https://www.diariolibre.com/revista/cultura/2022/04/27/andreina-martinez-representara-a-rd-en-miss-universo-2022/1794271|title=Conoce a la representante de República Dominicana en Miss Universo 2022|website=Diario Libre|language=es|date=27 Abril 2022|access-date=11 Hunyo 2022}}</ref> | 24 | [[Santiago]] |- |{{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]] |Sára Mikulenková<ref>{{Cite web |date=4 Nobyembre 2022 |title=Na Miss Universe mohou soutěžit vdané i těhotné. Česko vyšle tuto dívku |url=https://www.idnes.cz/zpravy/revue/modelky/miss-universe-cesko-sara-mikulenkova-ceska-miss-essens.A221104_115840_missamodelky_zar |access-date=5 Nobyembre 2022 |website=iDNES.cz |language=cs}}</ref> |20 |Valašské Mezirící |- | {{flagicon|RUS}} [[Rusya]] | Anna Linnikova<ref>{{Cite web |date=25 Hulyo 2022 |title=Анна Линникова из Оренбурга стала мисс Россия — 2022 |url=https://news.ru/society/anna-linnikova-iz-orenburga-stala-miss-rossiya-2022/ |access-date=25 Agosto 2022 |website=News.ru |language=ru}}</ref> | 22 | [[Orenburg]] |- |{{flagicon|LCA}} [[Santa Lucia (bansa)|Santa Lucia]] |Sheris Paul<ref>{{Cite web |last=Harris |first=Edward |date=3 Setyembre 2022 |title=There Must Be a Better Way – Time for Divine Intervention |url=https://thevoiceslu.com/2022/09/there-must-be-a-better-way-time-for-divine-intervention/ |access-date=7 Setyembre 2022 |website=The Voice Saint Lucia |language=en-US}}</ref> |26 |[[Castries]] |- | {{flagicon|SYC}} [[Seychelles|Seykelas]] | Gabriella Gonthier<ref>{{Cite web |last=Karapetyan |first=Salifa |date=19 Hunyo 2022 |editor-last=Bonnelame |editor-first=Betymie |title=Tropical island beauty: Gabriella Gonthier to represent Seychelles at Miss Universe 2022 |url=http://www.seychellesnewsagency.com/articles/16936/Tropical+island+beauty+Gabriella+Gonthier+to+represent+Seychelles+at+Miss+Universe+ |access-date=25 Agosto 2022 |website=Seychelles News Agency |language=en}}</ref> | 24 | Mahé |- |{{flagicon|SIN}} [[Singapore|Singapura]] |Carissa Yap<ref>{{Cite web |date=18 Oktubre 2022 |title=Nhan sắc Hoa hậu Hoàn vũ Singapore 2022 |url=https://zingnews.vn/zingnews-post1366300.html |access-date=18 Oktubre 2022 |website=ZingNews.vn |language=vi}}</ref> |22 |Singapura |- |{{flagicon|CHE}} [[Suwisa]] |Alia Giundi<ref>{{Cite web |last=Jaccard |first=Ludovic |date=4 Setyembre 2022 |title=Une Valaisanne en lice pour Miss Univers |url=https://www.20min.ch/fr/story/elle-representera-la-suisse-au-concours-miss-univers-608605079288 |access-date=7 Setyembre 2022 |website=20 Minuten |language=fr}}</ref> |19 |Valais |- | {{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] | [[Anna Sueangam-iam]]<ref>{{Cite web |last= |date=30 Hulyo 2022 |title=มงลง! "แอนนา เสืองามเอี่ยม" คว้าตำแหน่ง Miss Universe Thailand 2022 |url=https://www.pptvhd36.com/news/%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B4%E0%B8%87/177411 |access-date=31 Hulyo 2022 |website=PPTV |language=th}}</ref> | 23 | [[Bangkok]] |- |{{flagicon|ZAF}} [[South Africa|Timog Aprika]] |Ndavi Nokeri<ref>{{Cite web |last=McKay |first=Bronwyn |date=13 Agosto 2022 |title=Miss South Africa 2022 crowned |url=https://www.news24.com/channel/the-juice/news/pageant/live-miss-south-africa-2022-finale-kicks-off-with-glitzy-red-carpet-20220813 |access-date=14 Agosto 2022 |website=Channel 24 |language=en-US}}</ref> |23 |Tzaneen |- | {{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] | Hanna Kim<ref>{{Cite web |last= |date=26 Hulyo 2022 |title=Đại diện Hàn Quốc tại Miss Universe 2022: Chiều cao khủng 1m83, xinh như idol, liệu có giật crown? |url=https://saostar.vn/nguoi-mau-hoa-hau/nhan-sac-dai-dien-han-quoc-tai-miss-universe-2022-202207260117277367.html |access-date=25 Agosto 2022 |website=Saostar.vn |language=vi}}</ref> | 26 | [[Seoul]] |- |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] | Tya Janè Ramey<ref>{{Cite web |last=Gioannetti |first=Andrew |date=13 Setyembre 2022 |title=Tya Jané Ramey is Miss Universe Trinidad and Tobago |url=https://newsday.co.tt/2022/09/13/tya-jane-ramey-is-miss-universe-trinidad-and-tobago/ |access-date=17 Setyembre 2022 |website=Trinidad and Tobago Newsday |language=en-US}}</ref> | 24 | [[Port of Spain]] |- | {{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] | Sofia Depassier<ref>{{Cite web |date=27 Hunyo 2022 |title=Quién es Sofía Depassier, la nueva Miss Universo Chile 2022 |url=https://www.terra.cl/entretenimiento/2022/6/27/quien-es-sofia-depassier-la-nueva-miss-universo-chile-2022-15197.html |access-date=25 Agosto 2022 |website=Terra |language=es}}</ref> | 22 | [[Santiago, Tsile|Santiago]] |- |{{flagicon|CHN}} [[Tsina]] |Jiang Sichen<ref>{{Cite web |last=Qingyang |first=Sun |date=21 Nobyembre 2022 |title=与美共冕 剑桥研究生问鼎环姐桂冠 70届环球小姐上海总决赛完美收官 |url=https://news.sina.com.cn/sx/2022-11-21/detail-imqmmthc5404492.shtml |access-date=3 Disyembre 2022 |website=Sina |language=zh}}</ref> |26 |[[Shanghai]] |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] |Aleyna Şirin<ref>{{Cite web |date=21 Setyembre 2022 |title=Aleyna Şirin kimdir? Miss Turkey Universe Aleyna Şirin kaç yaşında, ne iş yapıyor? |url=https://www.milliyet.com.tr/bilgi-rehberi/aleyna-sirin-kimdir-miss-universe-secilen-aleyna-sirin-kac-yasinda-ne-is-yapiyor-6828243 |access-date=21 Setyembre 2022 |website=Milliyet |language=tr}}</ref> |21 |[[Istanbul]] |- | {{flagicon|UKR}} [[Ukraine|Ukranya]] | Viktoria Apanasenko<ref>{{Cite web |last=Baibhawi |first=Riya |date=18 Hunyo 2022 |title=Civil worker Viktoria Apanasenko to represent Ukraine at the 2022 Miss Universe pageant |url=https://www.republicworld.com/world-news/russia-ukraine-crisis/civil-worker-viktoria-apanasenko-to-represent-ukraine-at-the-2022-miss-universe-pageant-articleshow.html |access-date=25 Agosto 2022 |website=Republic TV |language=en}}</ref> | 27 | Chernihiv |- |{{flagicon|URU}} [[Uruguay|Urugway]] |Carla Romero<ref>{{Cite web |last=Scherz Brener |first=Tatiana |date=23 Oktubre 2022 |title=Miss Universo desde dentro: cómo lo ven las participantes uruguayas |url=https://www.elpais.com.uy/domingo/miss-universo-ven-participantes-uruguayas.html |access-date=28 Oktubre 2022 |website=Diario El Pais |language=es}}</ref> |24 |[[Montevideo]] |} ==Mga tala== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} cc63styk5ujxfntdc99jqr36b99q6uq 0 314201 2204114 2178445 2026-04-22T05:27:47Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2204114 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|name=Miss World 2021|date=16 Marso 2022|venue=Coca-Cola Music Hall, San Juan, [[Porto Riko]]|broadcaster={{Hlist|REELZ|London Live|Univision}}|entrants=97|placements=30|debuts={{Hlist|[[Irak]]|[[Somalya]]}}|withdrawals={{Hlist|[[Antigua at Barbuda]]|[[Aruba]]|[[Australya]]|[[Bagong Silandiya]]|[[Barbados]]|[[Biyelorusya]]|[[Dinamarka]]|[[Etiyopiya]]|[[Gresya]]|[[Guwatemala]]|[[Guyana]]|[[Heyorhiya]]|[[Kapuluang Birheng Britaniko]]|[[Kapuluang Birhen ng Estados Unidos]]|[[Kapuluang Cook]]|[[Kasakistan]]|[[Kirgistan]]|[[Kroasya]]|[[Laos]]|[[Miyanmar]]|[[Montenegro]]|[[Rusya]]|[[Samoa]]|[[Sierra Leone]]|[[Taylandiya]]|[[Timog Sudan]]}}|returns={{Hlist|[[Baybaying Garing]]|[[Belis]]|[[Estonya]]|[[Guniya]]|[[Kamerun]]|[[Madagaskar]]|[[Namibya]]|[[Noruwega]]|[[Santa Lucia (bansa)|Sant Lucia]]|[[Serbiya]]|[[Sint Maarten]]|[[Urugway]]}}|before=[[Miss World 2019|2019]]|next=[[Miss World 2023|2023]]|image=Karolina Bielawska P3201959 2 (52230263974).jpg|caption=Karolina Bielawska, Miss World 2021|presenters={{Hlist|Peter Andre|Fernando Allende}}|entertainment={{Hlist|Don Omar|Gente de Zona|Victor Manuel|Pedro Capo|Puerto Rico Philharmonic Orchestra}}|winner='''Karolina Bielawska'''|represented='''{{Flagicon|POL}} [[Polonya]]''' }} Ang '''Miss World 2021''' ay ang ika-70 edisyon ng [[Miss World]] pageant, na ginanap sa Coca-Cola Music Hall sa San Juan, [[Puerto Rico|Porto Riko]] noong 16 Marso 2022.<ref>{{Cite web |date=22 Disyembre 2021 |title=Miss World resets coronation night to March 2022 |url=https://www.cnnphilippines.com/lifestyle/2021/12/22/Miss-World-2021-coronation-night-March-2022.html |access-date=5 Mayo 2023 |website=[[CNN Philippines]] |language=en |archive-date=8 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408214517/https://www.cnnphilippines.com/lifestyle/2021/12/22/Miss-World-2021-coronation-night-March-2022.html |url-status=dead }}</ref> Orihinal na nakatakdang gaganapin ang kompetisyon sa José Miguel Agrelot Coliseum noong 16 Disyembre 2021. Gayunpaman, ang kompetisyon ay na-''reschedule'' sa Marso 16, 2022 dahil sa pandemya ng COVID-19 sa Porto Riko.<ref>{{Cite web |date=22 Disyembre 2021 |title=Miss World resets coronation night to March 2022 |url=https://www.cnnphilippines.com/lifestyle/2021/12/22/Miss-World-2021-coronation-night-March-2022.html |access-date=30 Hulyo 2022 |website=[[CNN Philippines]] |language=en |archive-date=7 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230107023727/https://www.cnnphilippines.com/lifestyle/2021/12/22/Miss-World-2021-coronation-night-March-2022.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Bernardino |first=Stephanie |date=23 Disyembre 2021 |title=Miss World 2021 pageant reset to March 2022 |url=https://mb.com.ph/2021/12/23/miss-world-2021-pageant-reset-to-march-2022/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en-US}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni Toni-Ann Singh ng Hamayka si [[Karolina Bielawska]] ng Polonya bilang Miss World 2021.<ref>{{Cite web |date=17 Marso 2022 |title=Poland's Karolina Bielawska is Miss World 2021 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/poland-karolina-bielawska-winner-miss-world-2021/ |access-date=5 Mayo 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Abad |first=Ysa |date=17 Marso 2022 |title=Who is Karolina Bielawska, Miss World 2021? |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/things-to-know-poland-karolina-biewlaska-miss-world-2021/ |access-date=5 Mayo 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> Ito ang pangalawang tagumpay ng Polonya sa kasaysayan ng kompetisyon.<ref>{{Cite web |last=Prideaux |first=Sophie |date=18 Marso 2022 |title=Who is Karolina Bielawska? Meet the Polish beauty queen who just became Miss World 2021 |url=https://www.thenationalnews.com/lifestyle/2022/03/18/who-is-karolina-bielawska-meet-the-polish-beauty-queen-who-just-became-miss-world-2021/ |access-date=5 Mayo 2023 |website=The National |language=en}}</ref> Nagtapos bilang first runner-up si Shree Saini ng [[Estados Unidos]] habang nagtapos bilang second runner-up si Olivia Yacé ng [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]].<ref>{{Cite news |date=17 Marso 2022 |title=Poland win Miss World 2022, Cote d'Ivoire collect 2nd runner up |language=West African Pidgin English |work=BBC News Pidgin |url=https://www.bbc.com/pidgin/world-60778320 |access-date=31 Hulyo 2022}}</ref><ref name=":8">{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |last2=Pasajol |first2=Anne |date=17 Marso 2022 |title=Miss World 2021 is Karolina Bielawska of Poland |url=https://entertainment.inquirer.net/441524/miss-world-2021-is-karolina-bielawska-of-poland |access-date=31 Hulyo 2022 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Mga kandidata mula sa siyamnapu't-pitong mga bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan nina Peter Andre at Fernando Allende ang kompetisyon.<ref>{{Cite web |last=Gabinete |first=Jojo |date=17 Marso 2022 |title=Poland, wagi sa Miss World 2021 dahil sa pagtulong sa Ukrainians? |url=https://www.pep.ph/pepalerts/cabinet-files/164443/poland-miss-world-2021-urkrainian-refugees-a734-20220317 |access-date=2023-05-05 |website=PEP.ph |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gillett |first=Katy |date=17 Marso 2022 |title=Miss World 2021 finally crowned after Covid-19 delays |url=https://www.thenationalnews.com/lifestyle/fashion/2022/03/17/miss-world-2021-finally-crowned-after-covid-19-delays/ |access-date=5 Mayo 2023 |website=The National |language=en}}</ref> Nagtanghal sina Don Omar, Gente de Zona, Victor Manuel, Pedro Capo, at ang Filarmonica de Puerto Rico sa edisyong ito.<ref>{{Cite web |last=Reiher |first=Andrea |date=16 Marso 2022 |title=Miss World 2021-2022 Schedule: What Time & Channel to Watch |url=https://heavy.com/entertainment/miss-world-time-channel-schedule-2021-2022/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Heavy.com |language=en-US}}</ref> == Kasaysayan == [[Talaksan:Coliseum of PR.JPG|thumb|Coliseo de Puerto Rico José Miguel Agrelot, lokasyon para sa ilang parte ng Miss World 2021.|250x250px]] === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === Orihinal na nakatakda ang ika-70 edisyon ng kompetisyon sa katapusan ng taong 2020. Gayunpaman, naudlot ang kompetisyon dulot ng [[pandemya ng COVID-19]], at inanunsyo ng [[Miss World|Miss World Organization]] noong Hulyo 29, 2020 na ang ika-70 edisyon ng kompetisyon ay magaganap sa katapusan ng taong 2021.<ref>{{Cite web |date=30 Hulyo 2020 |title=Miss World cancels 2020 edition |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-world-cancels-2020-edition-moves-to-2021/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Hulyo 2020 |title=Miss World 2020 to be held in 2021? |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-world/Miss-World-2020-to-be-held-in-2021/eventshow/77156276.cms |access-date=31 Hulyo 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=30 Agosto 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220830015638/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-world/miss-world-2020-to-be-held-in-2021/eventshow/77156276.cms |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=15 Disyembre 2021 |title=Here’s where you can watch the Miss World 2021 coronation |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/where-to-watch-miss-world-coronation-december-2021/ |access-date=5 Mayo 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> Noong Marso 8, 2021, kinumpirma ng Miss World Organization na ang kompetisyon ay mangyayari sa Coca-Cola Music Hall sa San Juan, [[Puerto Rico|Porto Riko]] sa Disyembre 16, 2021.<ref>{{Cite web |date=11 Marso 2021 |title=Miss World 2021 finale date announced! |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-world/miss-world-2021-finale-date-announced/articleshow/81462288.cms |access-date=31 Hulyo 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=31 Hulyo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220731065210/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-world/miss-world-2021-finale-date-announced/articleshow/81462288.cms |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Rodríguez Caraballo |first=Harry |date=8 Marso 2021 |title=¡Confirmado! Celebrarán concurso internacional de Miss Mundo en Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/pr/entretenimiento/2021/03/08/confirmado-celebraran-concurso-internacional-miss-mundo-puerto-rico.html |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Metro Puerto Rico |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |last=Requintina |first=Robert |date=13 Marso 2021 |title=70th Miss World pageant to be held in Puerto Rico on Dec. 16 |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/70th-miss-world-pageant-to-be-held-in-puerto-rico-on-dec-16 |access-date=11 Mayo 2023 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en}}</ref> Ngunit dahil sa pagtaas ng pangangailan ng mga tiket, inanunsyo ng Miss World Organization noong Setyembre 2 na ang kompetisyon ay inilipat sa José Miguel Agrelot Coliseum, ang pinakamalaking ''indoor venue'' sa Porto Riko.<ref>{{Cite web |date=4 Setyembre 2021 |title=With a rise in demand for finale tickets, Miss World 2021 venue shifted! |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-world/with-a-rise-in-demand-for-finale-tickets-miss-world-2021-venue-shifted/articleshow/85931318.cms |access-date=31 Hulyo 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=31 Hulyo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220731065155/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-world/with-a-rise-in-demand-for-finale-tickets-miss-world-2021-venue-shifted/articleshow/85931318.cms |url-status=dead }}</ref> Kumalat ang banta ng [[SARS-CoV-2 Omicron variant]] sa ilang bahagi ng daigdig sa panahon ng mga ''pre-pageant activity'', at ang banta ng birus ay nagsimula na ring kumalat sa Porto Riko. Noong Disyembre 14, nagpositibo sa COVID-19 si Pricilia Carla Yules ng [[Indonesia|Indonesya]].<ref>{{Cite web |last= |date=15 Disyembre 2021 |title=Nhiều thí sinh Miss World cách ly vì Covid-19 |trans-title=Many Miss World contestants are quarantined because of Covid-19 |url=https://vnexpress.net/nhieu-thi-sinh-miss-world-cach-ly-vi-covid-19-4403384.html |access-date=5 Mayo 2023 |website=VnExpress |language=vi}}</ref> Bilang pag-iingat, ang kaniyang kakuwarto na si Manasa Varanasi ng [[Indiya]] at lima pa ay inuri bilang mga hinihinalang kaso.<ref>{{Cite web |last=Anna |first=Elvira |date=15 Disyembre 2021 |title=Kabar Terbaru Carla Yules di Miss World 2021, Ini Penjelasan Liliana Tanoesoedibjo |url=https://www.inews.id/lifestyle/seleb/kabar-terbaru-carla-yules-di-miss-world-2021-ini-penjelasan-liliana-tanoesoedibjo |access-date=31 Hulyo 2022 |website=iNews |language=id}}</ref><ref>{{Cite news |date=18 Disyembre 2021 |title=Scenic view, good food & sunshine: Manasa Varanasi's isolation in Puerto Rico is a dream |language=en |work=The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/scenic-view-good-food-sunshine-manasa-varanasis-isolation-in-puerto-rico-is-a-dream/articleshow/88356513.cms?from=mdr |access-date=6 Mayo 2023 |issn=0013-0389}}</ref> Kinumpirma ng tagapangulo ng Miss World Organization na si Julia Morley na ang mga kandidata ay kasalukuyang nakahiwalay at naka-quarantine at hindi sila maaring umakyat sa entablado sa palabas kung hindi sila maglalabas ng negatibong PCR test. Subalit lahat ng mga kandidata ay kabilang pa rin sa kompetisyon.<ref>{{Cite web |date=15 Disyembre 2021 |title=Aisladas varias candidatas de Miss Mundo por posible contagio de COVID-19 |url=https://www.primerahora.com/entretenimiento/reinas-belleza/notas/aisladas-varias-candidatas-de-miss-mundo-por-posible-contagio-de-covid-19/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Primera Hora |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |last=Vargas Rodríguez |first=Shakira |date=14 Disyembre 2021 |title=Investigan casos sospechosos de COVID-19 entre siete concursantes de Miss Mundo 2021 |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/investigan-posibles-casos-de-covid-19-entre-siete-concursantes-de-miss-mundo-2021/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=El Nuevo Día |language=es}}</ref> Noong Disyembre 15, kinumpirma ng ''Puerto Rico Department of Health'' na 17 postibong kaso ng COVID-19 ay may kinalaman sa mga aktibidad ng Miss World, kabilang ang mga kalahok at mga empleyado.<ref>{{Cite web |last=Tusing |first=David |date=16 Disyembre 2021 |title=17 people at Miss World 2021 pageant test positive for Covid-19 in Puerto Rico |url=https://www.thenationalnews.com/lifestyle/fashion/2021/12/16/17-people-at-miss-world-2021-pageant-test-positive-for-covid-19-in-puerto-rico/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=The National |language=en}}</ref> Noong Disyembre 16, ilang oras bago ang kompetisyon, nagpasya ang Miss World Organization na muling ipagpaliban ang kompetisyon matapos na magpositibo sa COVID-19 ang 23 kandidata at 15 empleyado ng Miss World.<ref>{{Cite web |date=17 Disyembre 2021 |title=Miss Mundo é adiado após mais de 20 candidatas contraírem Covid |url=https://g1.globo.com/mundo/noticia/2021/12/17/miss-mundo-e-adiado-apos-mais-de-20-candidatas-contrairem-covid.ghtml |access-date=31 Hulyo 2022 |website=G1 |language=pt-br}}</ref><ref>{{Cite web |last=Pallavi |first=Krishna Priya |date=17 Disyembre 2021 |title=Miss World 2021 temporarily postponed after several Covid-19 positive cases |url=https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-world-2021-temporarily-postponed-after-several-covid-19-positive-cases-101639708067082.html |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 Disyembre 2021 |title=Miss World coronation night postponed due to COVID-19 |url=https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2021/12/17/Miss-World-2021-postponed-due-to-COVID-19.html |access-date=3 Agosto 2022 |website=[[CNN Philippines]] |language=en |archive-date=22 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222212721/https://cnnphilippines.com/entertainment/2021/12/17/Miss-World-2021-postponed-due-to-COVID-19.html |url-status=dead }}</ref> Kinumpirma rin ng pambansang direktor ng Miss World Malaysia na nagpositibo rin sa COVID-19 si Lavanya Sivaji ng Malaysia.<ref name=":0">{{Cite web |last=Holland |first=Oscar |last2=Blanco Munoz |first2=Begona |date=17 Disyembre 2021 |title=Miss World 2021 postponed hours before finale amid Covid-19 outbreak |url=https://www.cnn.com/style/article/miss-world-2021-postponed-covid-19/index.html |access-date=31 Hulyo 2022 |website=[[CNN]] |language=en}}</ref> Inanunsyo ng Miss World Organization na ang kompetisyon ay muling aayusin at gaganapin sa loob ng susunod na 90 araw.<ref name=":0" /> Noong Disyembre 22, kinumpirma ng Miss World Organization na ang kompetisyon ay mangyayari sa Coca-Cola Music Hall sa San Juan, [[Puerto Rico|Porto Riko]] sa Marso 16, 2022 at hindi sa José Miguel Agrelot Coliseum.<ref>{{Cite web |last=Adel |first=Rosette |date=22 Disyembre 2021 |title=Miss World moves coronation night to March 2022 |url=https://interaksyon.philstar.com/trends-spotlights/2021/12/22/207061/miss-world-moves-coronation-night-to-march-2022/ |access-date=5 Mayo 2023 |website=Interaksyon |language=en-US}}</ref> Ang 40 ''semifinalist'' lang ang bumalik sa Porto Riko para sa na-reschedule na kompetisyon.<ref>{{Cite web |date=22 Disyembre 2021 |title=Miss World 2021 new pageant finale date has been announced |url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/life-style/miss-world-2021-pageant-finale-rescheduled-date-puerto-rico-manasa-varanasi-india-7684505/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Concepcion |first=Eton B. |date=10 Marso 2022 |title=Tracy Maureen Perez resumes Miss World quest |url=https://manilastandard.net/showbitz/columns0/pageant-concept-by-eton-concepcion/314213313/tracy-maureen-perez-resumes-miss-world-quest.html |access-date=3 Agosto 2022 |website=Manila Standard |language=en-US}}</ref> === Pagpili ng mga kalahok === Ang mga kalahok mula sa siyamnapu't-pitong mga bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. Maraming mga kompetisyong pambansa ang ipinagliban o ganap na nakansela dahil sa [[pandemya ng COVID-19]]. Dahil dito, 16 sa mga kandidata na naatasan upang kumatawan sa kanilang bansa/teritoryo ay mga ''runner-up'' sa kanilang nakaraang kompetisyong pambansa, o napili sa isang ''casting process''. Walong kandidata naman ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang bansa/teritoryo matapos ang pag-urong ng orihinal na kalahok. ==== Mga pagpalit ==== Iniluklok si Amela Agastra upang kumatawan sa [[Albanya]] matapos na umurong ang Miss World Albania 2021 na si Joanna Kiose sa hindi malamang dahilan.<ref>{{Cite web |last= |date=12 Hulyo 2021 |title=Đại diện Albania tại Miss World gây chú ý cùng hình xăm cá tính: Đỗ Hà vẫn ngọt ngào với sức hút riêng |url=https://saostar.vn/nguoi-mau-hoa-hau/dai-dien-albania-tai-miss-world-gay-chu-y-voi-hinh-xam-ca-tinh-202107111754459501.html |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Saostar.vn |language=vi}}</ref> Iniluklok si Shree Saini, isang ''semifinalist'' sa Miss World America 2020, bilang Miss World America 2021 dahil ang iskedyul ng kompetisyon ay lumagpas na sa panunungkulan ni Alissa Anderegg bilang Miss World America 2020.<ref>{{Cite web |last=Sadosh |first=Raj |date=4 Oktubre 2021 |title=Punjab-born Shree Saini first Indo-American to represent America at Miss World contest |url=https://www.tribuneindia.com/news/punjab/punjab-born-shree-saini-first-indo-american-to-represent-america-at-miss-world-contest-320046 |access-date=31 Hulyo 2022 |website=The Tribune |language=en |archive-date=31 Hulyo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220731125315/https://www.tribuneindia.com/news/punjab/punjab-born-shree-saini-first-indo-american-to-represent-america-at-miss-world-contest-320046 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Brody |first=Lanae |date=15 Marso 2022 |title=Miss World America Shree Saini Reveals How She Overcame Horrific Accident to Capture Her Crown |url=https://people.com/human-interest/miss-world-america-shree-saini-overcame-horrific-crash-capture-crown/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=People Magazine |language=en}}</ref> Iniluklok si Miss World Japan 2021 Tamaki Koshi upang kumatawan sa [[Hapon]] dahil lumagpas na sa panunungkulan ni Miss World Japan 2020 Maria Kaneya ang petsa ng kompetisyon.<ref>{{Cite web |last= |date=29 Setyembre 2020 |title=Dung mạo tân Hoa hậu Thế giới Nhật Bản |trans-title=New face of Miss World Japan |url=https://vnexpress.net/dung-mao-tan-hoa-hau-the-gioi-nhat-ban-4168758.html |access-date=31 Hulyo 2022 |website=VnExpress |language=vi}}</ref> Iniluklok si Tamara Del Maso upang kumatawan sa [[Costa Rica|Kosta Rika]] matapos na umurong ang Miss World Costa Rica 2020 na si Andrea Montero dahil sa problema sa visa.<ref>{{Cite web |date=16 Oktubre 2020 |title=Andrea Montero crowned Miss Costa Rica 2020 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-world/andrea-montero-crowned-miss-costa-rica-2020/articleshow/78714487.cms |access-date=31 Hulyo 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=31 Hulyo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220731125407/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-world/andrea-montero-crowned-miss-costa-rica-2020/articleshow/78714487.cms |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=11 Setyembre 2021 |title=Lộ diện người đẹp đại diện Costa Rica tham gia Miss World 2021 |url=https://vov.vn/giai-tri/nghe-si/lo-dien-nguoi-dep-dai-dien-costa-rica-tham-gia-miss-world-2021-889887.vov |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Voice of Vietnam |language=vi}}</ref> Iniluklok si Lizzy Dobbe, ang first runner-up ng Miss World Nederland 2020-21 upang kumatawan sa [[Netherlands|Olanda]] matapos na umurong ni Miss World Nederland 2020-21 na si Dilay Willemstein dahil sa ayaw niyang mabakunahan laban sa COVID-19.<ref>{{Cite web |last=Gutker |first=Carina |date=1 Hulyo 2021 |title=Lizzy (20) grijpt net naast titel en wordt tweede in Miss World Nederland-verkiezing |url=https://www.nhnieuws.nl/nieuws/288246/lizzy-20-grijpt-net-naast-titel-en-wordt-tweede-in-miss-world-nederland-verkiezing |access-date=31 Hulyo 2022 |website=NH |language=nl}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Jongeneel |first=Anouk |date=7 Oktubre 2021 |title=Lizzy werd tweede maar gaat nu tóch naar Miss World Verkiezing: "Ik ben vereerd" |url=https://www.nhnieuws.nl/nieuws/292795/lizzy-werd-tweede-maar-gaat-nu-toch-naar-miss-world-verkiezing-ik-ben-vereerd |access-date=31 Hulyo 2022 |website=NH |language=nl}}</ref> Iniluklok si Miss Rwanda 2021 Grace Ingabire upang kumatawan sa [[Rwanda]] dahil lumagpas na sa panunungkulan ni Miss Rwanda 2020 Nishimwe Naomie ang petsa ng kompetisyon.<ref>{{cite web |date=23 Marso 2020 |title=Nyina wa Miss Rwanda 2020, Nishimwe Naomie, avuga ko yari yaripfuje iryo teka kuva kera |url=https://www.bbc.com/gahuza/51604858 |access-date=30 Hulyo 2022 |website=[[BBC News]] |language=rw}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |last=Nsabimana |first=Eddie |date=21 Marso 2021 |title=Grace Ingabire crowned Miss Rwanda 2021 |url=https://www.newtimes.co.rw/entertainment/grace-ingabire-crowned-miss-rwanda-2021 |access-date=31 Hulyo 2022 |website=The New Times |language=en}}</ref> Iniluklok si Miss Senegal 2021 Penda Sy upang kumatawan sa Senegal dahil lumagpas na sa panunungkulan ni Miss Senegal 2020 Ndeye Fatima Dione ang petsa ng kompetisyon.<ref name=":3">{{Cite web |last=Coulibaly |first=Justin |date=6 Oktubre 2021 |title=Miss monde Sénégal 2021 : Penda Sy succède à Alberta Diatta |url=https://www.afrik.com/miss-monde-senegal-2021-penda-sy-succede-a-alberta-diatta |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Afrik.com |language=fr-FR}}</ref> Noong Nobyembre 2021, hayagang ibinunyag ni Dione na siya ay na-droga at ginahasa sa isang pagtitipong pinaghandaan ng mga ''national pageant organizers'' ng Miss Senegal. Dahil dito, si Dione ay nabuntis at kalaunan ay hindi na ito nakakatanggap ng mga imbitasyon para sa mga aktibidad ng Miss Senegal.<ref>{{Cite web |date=26 Nobyembre 2021 |title=Miss Senegal chairperson under fire after blaming beauty queen for provoking her own sexual assault! |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-world/miss-senegal-chairperson-under-fire-after-blaming-beauty-queen-for-provoking-her-own-sexual-assault/articleshow/87934834.cms |access-date=31 Hulyo 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=31 Hulyo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220731134647/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-world/miss-senegal-chairperson-under-fire-after-blaming-beauty-queen-for-provoking-her-own-sexual-assault/articleshow/87934834.cms |url-status=dead }}</ref> Iniluklok si Juliana Rugumisa bilang kinatawan ng Tansaniya matapos na hindi sundin ni Miss Tanzania 2020/2021 Rose David Manfere ang kontrata nito sa Miss Tanzania.<ref>{{Cite web |last=Abdallah |first=Nasra |date=17 Hulyo 2021 |title=Kamati yaanika makosa sita anayotuhumiwa Miss Tanzania |url=https://www.mwananchi.co.tz/mw/michezo/burudani/kamati-yaanika-makosa-sita-anayotuhumiwa-miss-tanzania-3476558 |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Mwananchi |language=sw |archive-date=18 Pebrero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230218102532/https://www.mwananchi.co.tz/mw/michezo/burudani/kamati-yaanika-makosa-sita-anayotuhumiwa-miss-tanzania-3476558 |url-status=dead }}</ref> ==== Partisipasyon ni Miss Sint Maarten ==== Noong Disyembre 15, 2021, opisyal na tinuligsa ng pamahalaan ng [[Sint Maarten]] ang paglahok ni Lara Mateo sa Miss World 2021 bilang kinatawan ng teritoryo.<ref name=":7">{{Cite web |last=Wong |first=Melissa |date=15 Disyembre 2021 |title=Sint Maarten Gov’t: Who endorsed Lara Mateo to go to Miss World? |url=https://caribbean.loopnews.com/content/sint-maarten-govt-who-endorsed-lara-mateo-go-miss-world |access-date=1 Agosto 2022 |website=Loop News |language=en |archive-date=16 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211216063209/https://caribbean.loopnews.com/content/sint-maarten-govt-who-endorsed-lara-mateo-go-miss-world |url-status=dead }}</ref> Hindi pinili ng Miss Sint Maarten Organization si Lara Mateo upang kumalahok sa Miss World at ang organisasyon ay kasalukuyang iniimbestigahan ng pamahalaan. Sinabi ng Punong Ministro ng Sint Maarten na si Silveria Jacobs na natuklasan ng pamahalaan na si Lara Mateo ay maling nairehistro ng may hawak ng prangkisa ng [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]] upang kumatawan sa Sint Maarten.<ref name=":4">{{Cite web |last= |first= |date=17 Disyembre 2021 |title=No response to govt. yet on Miss World concerns |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/no-response-to-govt-yet-on-miss-world-concerns |access-date=1 Agosto 2022 |website=The Daily Herald |language=en-gb}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fitzpatrick |first=Judy H. |date=5 Enero 2022 |title=Lara Mateo opens up about pageant, saddened by hate messages, threats |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/lara-mateo-opens-up-about-pageant-saddened-by-hate-messages-threats |access-date=6 Mayo 2023 |website=The Daily Herald |language=en-gb}}</ref> Naglabas ng opisyal na liham ang lokal na pamahalaan ng Sint Maarten na nagsasabing hindi nila iniendorso ang partisipasyon ni Lara Mateo sa Miss World. Idinagdag nila na ang [[San Martin|Kolektibidad ng San Martin]], maging ang kanilang Kagawaran ng Turismo o Kagawaran ng Sining, ay hindi alam o kinikilala ang kandidata, at tiniyak na ang kanilang mga kinatawan ay kakalahok lamang sa Miss France.<ref name=":4" /> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong ==== Sa edisyong ito unang kumalahok ang [[Iraq|Irak]] at [[Somalia|Somalya]], at bumalik ang [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]], [[Belize|Belis]], [[Estonia|Estonya]], [[Guinea|Guniya]], [[Cameroon|Kamerun]], [[Madagascar|Madagaskar]], [[Namibia|Namibya]], [[Noruwega]], [[Santa Lucia (bansa)|Santa Lucia]], [[Serbia|Serbya]], [[Sint Maarten]], at [[Uruguay|Urugway]].<ref>{{Cite web |last=Herlina |first=Ratna |date=14 Abril 2022 |title=9 Pesona Maria Farhad Miss Irak 2021 yang Selalu Outstanding |trans-title=9 Charms of Maria Farhad Miss Iraq 2021, which are always outstanding |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/ratna-herlina/pesona-maria-farhad-miss-irak-2021-c1c2-1 |access-date=10 Mayo 2023 |website=IDN Times |language=id}}</ref> Huling kumalahok noong [[Miss World 2001|2001]] ang Sint Maarten, noong [[Miss World 2007|2007]] ang Estonya, noong [[Miss World 2015|2015]] ang Namibya, noong [[Miss World 2016|2016]] ang Santa Lucia, noong 2017 ang Baybaying Garing, Guniya, at Urugway, at noong 2018 ang Belis, Kamerun, Madagaskar, Noruwega, at Serbya. Ang mga bansang [[Antigua at Barbuda]], [[Aruba]], [[Australia|Australya]], [[New Zealand|Bagong Silandiya]], [[Barbados]], [[Belarus|Biyelorusya]], [[Dinamarka]], [[Ethiopia|Etiyopiya]], [[Gresya]], [[Guwatemala]], [[Guyana]], [[Georgia (bansa)|Heorhiya]], [[Kapuluang Birheng Britaniko]], [[US Virgin Islands|Kapuluang Birhen ng Estados Unidos]], [[Kapuluang Cook]], [[Kasakistan]], [[Kyrgyzstan|Kirgistan]], [[Croatia|Kroasya]], [[Laos]], [[Myanmar|Miyanmar]], [[Montenegro]], [[Rusya]], [[Samoa]], [[Sierra Leone]], [[Timog Sudan]], at [[Thailand|Taylandiya]] ay hindi sumali sa edisyong ito. Parehong hindi sumali sina Darya Goncharevich ng Biyelorusya at Natalija Labovic ng Montenegro dahil sa mga kadahilanang pangkalusugan.<ref>{{Cite web |date=18 Nobyembre 2021 |title="Мисс Беларусь-2021" Дарья Гончаревич пропустит конкурс "Мисс Мира" |url=https://sputnik.by/20211118/miss-belarus-2021darya-goncharevich-propustit-konkurs-miss-mira-1058072954.html |access-date=1 Agosto 2022 |website=Sputnik Беларусь |language=ru}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Nobyembre 2021 |title=Natalija na liječenju, neće ići u Portoriko |url=https://rtcg.me/magazin/stil/342695/natalija-na-lijecenju-nece-ici-u-portoriko.html |access-date=1 Agosto 2022 |website=Radio i Televizija Crne Gore |language=cnr}}</ref> Hindi nakasama sa kompetisyon si Star Hellas 2021 Anna Pavlidou ng Gresya matapos nitong hindi makapasok sa teritoryo ng Estados Unidos dahil wala pa siyang ikalawang dosis ng bakuna laban sa COVID-19.<ref>{{Cite web |date=30 Nobyembre 2021 |title=Η Σταρ Ελλάς Άννα Παυλίδου «κόπηκε» από τα Μις Κόσμος γιατί δεν έχει κάνει την 2η δόση του εμβολίου (vid) {{!}} PLUS by gazzetta |url=https://www.gazzetta.gr/plus/2066342/i-star-ellas-anna-paylidoy-kopike-apo-ta-mis-kosmos-giati-den-ehei-kanei-tin-2i-dosi |access-date=1 Agosto 2022 |website=Gazzetta.gr |language=el}}</ref> Hindi sumali sa kompetisyon sina Michelle Calderon ng Guwatemala, Adesha Penn ng Kapuluang Birhen ng Estados Unidos, at Nazerke Karmanova ng Kasakistan dahil sa hindi malamang dahilan.<ref>{{Cite web |last=Vásquez |first=Marisol |date=28 Setyembre 2021 |title=Presentan a Miss Mundo Guatemala |url=https://dca.gob.gt/noticias-guatemala-diario-centro-america/presentan-a-miss-mundo-guatemala/ |access-date=1 Agosto 2022 |website=Diario de Centro América |language=es |archive-date=2 Oktubre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211002080015/https://dca.gob.gt/noticias-guatemala-diario-centro-america/presentan-a-miss-mundo-guatemala/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Abbotts |first=Lori |date=2 Nobyembre 2021 |title=St. Thomian Adesha Penn wins Miss World USVI crown |url=http://www.virginislandsdailynews.com/island_life/st-thomian-adesha-penn-wins-miss-world-usvi-crown/article_3a2f54f8-a98b-50ab-a0b1-db196092aa6a.html |access-date=1 Agosto 2022 |website=The Virgin Islands Daily News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=17 Nobyembre 2021 |title="Miss Qozogʻiston" eng goʻzal malikalari aniqlandi – foto |url=https://oz.sputniknews-uz.com/20211117/miss-qozogiston-eng-gozal-malikalari-aniqlandi-foto-21383246.html |access-date=1 Agosto 2022 |website=Sputnik Oʻzbekiston |language=uz}}</ref> == Mga resulta == [[Talaksan:Miss World 2021 map.png|thumb|250x250px|Mga bansa at teritoryong sumali sa Miss World 2021 at ang kanilang mga pagkakalagay.]] === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="background:#FFFFFF; font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss World 2021''' | * '''{{flagicon|POL}} [[Polonya]]''' – '''[[Karolina Bielawska]]<ref name=":8" />'''<ref name=":14">{{Cite web |date=17 Marso 2022 |title=As it happens: Miss World 2021 |url=https://www.philstar.com/happens/1017 |access-date=5 Mayo 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> |- |1st runner-up | * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Shree Saini<ref name=":8" /><ref name=":14" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]] – Olivia Yacé<ref name=":8" /><ref name=":14" /> |- |Top 6 | * {{flagicon|NIR}} [[Hilagang Irlanda]] – Anna Leitch<ref name=":14" /><ref>{{Cite web |last=Cousins |first=Graeme |date=18 Marso 2022 |title=NI school teacher makes history at Miss World |url=https://www.newsletter.co.uk/news/people/northern-ireland-school-teacher-anna-leitch-makes-history-at-miss-world-final-in-puerto-rico-3617835 |access-date=6 Mayo 2023 |website=Belfast News Letter |language=en}}</ref> * {{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]] – Pricilia Carla Yules<ref name=":14" /><ref>{{Cite web |date=25 Mayo 2022 |title=Top 6 finisher at Miss World 2021 back to Vietnam |url=https://english.vov.vn/en/culture/top-6-finisher-at-miss-world-2021-back-to-vietnam-post946271.vov |access-date=6 Mayo 2023 |website=Voice of Vietnam |language=en}}</ref> * {{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] – Karolina Vidales<ref name=":9">{{Cite web |last=Pasajol |first=Anne |date=17 Marso 2022 |title=Miss World 2021: Tracy Maureen Perez ends pageant journey as top 13 semifinalist |url=https://entertainment.inquirer.net/441507/miss-world-2021-tracy-maureen-perez-ends-pageant-journey-as-top-13-finalist |access-date=1 Abril 2023 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref name=":14" /> |- |Top 13 | * {{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] – Đỗ Thị Hà '''§<ref name=":14" /><ref name=":10">{{Cite web |last=Pasajol |first=Anne |date=17 Marso 2022 |title=Miss World 2021: Tracy Maureen Perez advances to top 13 |url=https://entertainment.inquirer.net/441501/miss-world-2021-tracy-maureen-perez-advances-to-top-12 |access-date=31 Hulyo 2022 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref>''' * {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Manasa Varanasi<ref name=":14" /><ref name=":10" /> * {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombiya]] – Andrea Aguilera<ref name=":14" /><ref>{{Cite web |date=18 Marso 2022 |title=This is how Colombia did at Miss World 2021 |url=https://www.infobae.com/en/2022/03/18/this-is-how-colombia-did-at-miss-world-2021/ |access-date=6 Mayo 2023 |website=Infobae |language=en}}</ref> * {{flagicon|PHI}} [[Pilipinas]] – [[Tracy Perez]]<ref name=":14" /><ref name=":10" /> * {{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] – April Benayoum<ref name=":14" /><ref>{{Cite web |last=Point.fr |first= |date=18 Marso 2022 |orig-date=17 Marso 2022 |title=Miss Monde 2022 : April Benayoum classée 8e, Miss Pologne sacrée |trans-title=Miss World 2022: April Benayoum ranked 8th , crowned Miss Poland |url=https://www.lepoint.fr/monde/miss-monde-2022-april-benayoum-dans-le-top-13-miss-pologne-sacree-17-03-2022-2468554_24.php |access-date=6 Mayo 2023 |website=Le Point |language=fr}}</ref> * {{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]] – Karolína Kopíncová<ref name=":14" /><ref name=":10" /> * {{flagicon|SOM}} [[Somalia|Somalya]] – Khadija Omar<ref name=":14" /><ref name=":10" /> |- |Top 40 | * {{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] – Amira Hidalgo<ref name=":14" /><ref name=":11">{{Cite web |date=22 Enero 2022 |title=Miss World 2021 announces top 40 contestants |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-world-2021-announces-top-40-contestants/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> * {{flag|Bahamas}} – Sienna Evans<ref name=":14" /><ref name=":11" /> * {{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] – Alejandra Conde<ref name=":14" /><ref name=":11" /> * {{flagicon|BOT}} [[Botswana]] – Palesa Mofele<ref name=":14" /><ref name=":11" /> * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Caroline Teixeira<ref name=":14" /><ref name=":11" /> * {{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] – Ámar Pacheco<ref name=":14" /><ref>{{Cite web |date=23 Enero 2022 |title=Ámar Pachecho entra al top 40 de Miss Mundo: ‘Estoy viviendo por primera vez ese sentimiento de estar cumpliendo un sueño’ |trans-title=Ámar Pachecho enters the top 40 of Miss World: "I am living for the first time that feeling of fulfilling a dream" |url=https://www.eluniverso.com/entretenimiento/gente/amar-pachecho-entra-al-top-40-de-miss-mundo-estoy-viviendo-por-primera-vez-ese-sentimiento-de-estar-cumpliendo-un-sueno-nota/ |access-date=6 Mayo 2023 |website=El Universo |language=es}}</ref> * {{flagicon|GUI}} [[Guinea|Guniya]] – Saran Bah<ref name=":14" /><ref name=":11" /> * {{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] – Rehema Muthamia<ref name=":14" /><ref name=":11" /> * {{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] – Pamela Uba<ref name=":14" /><ref>{{Cite web |last=Fanneran |first=Vinny |date=15 Disyembre 2021 |title=Miss Ireland's Pamela Uba laughs off 'bitchy' comment ahead of Miss World final |url=https://www.galwaybeo.ie/news/galway-news/miss-world-finals-irelands-pamela-6354683 |access-date=6 Mayo 2023 |website=Galway Beo |language=en}}</ref> * {{flagicon|CMR}} [[Cameroon|Kamerún]] – Audrey Monkam<ref name=":14" /><ref name=":11" /> * {{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] – Svetlana Mamaeva<ref name=":14" /><ref name=":11" /> * {{flagicon|KEN}} [[Kenya]] – Sharon Obara<ref name=":14" /><ref name=":11" /> * {{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] – Hugrún Birta Egilsdóttir<ref name=":14" /><ref>{{Cite web |last=Maríudóttir |first=Elísabet Hanna |date=26 Enero 2022 |title=Hugrún Birta í vali dómnefndar fyrir Miss World |url=https://www.visir.is/g/20222212674d/hugrun-birta-i-vali-domnefndar-fyrir-miss-world |access-date=10 Mayo 2023 |website=Vísir.is |language=is}}</ref> * {{flagicon|MAD}} [[Madagascar|Madagaskar]] – Nellie Anjaratiana<ref name=":14" /><ref name=":11" /> * {{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] – Lavanya Sivaji<ref name=":14" /><ref name=":11" /> * {{flagicon|MNG}} [[Mongolia|Monggolya]] – Burte-Ujin Anu<ref name=":14" /><ref name=":11" /> * {{flagicon|NPL}} [[Nepal]] – Namrata Shrestha<ref name=":14" /><ref name=":11" /> * {{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] – [[Sheynnis Palacios]]<ref name=":14" /><ref name=":11" /> * {{flagicon|PRY}} [[Paraguay|Paragway]] – Bethania Borba<ref name=":14" /><ref name=":11" /> * {{flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] – Aryam Díaz<ref name=":14" /><ref name=":11" /> * {{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] – Emmy Peña<ref name=":14" /><ref name=":11" /> * {{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] – Sadé Greenwood<ref name=":14" /><ref name=":11" /> * {{flagicon|ZAF}} [[South Africa|Timog Aprika]] – Shudufhadzo Musida<ref name=":14" /><ref name=":11" /> * {{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] – Jeanine Brandt<ref name=":14" /><ref name=":11" /> * {{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] – Carol Drpic<ref name=":14" /><ref name=":11" /> * {{flagicon|CHN}} [[Tsina]] – Jiang Siqi<ref name=":14" /><ref name=":11" /> * {{flagicon|HUN}} [[Hungary|Unggarya]] – Lili Tótpeti<ref name=":14" /><ref name=":11" /> |} <small>'''§''' Panalo sa Hamong ''Digital Media''</small><ref>{{Cite web |date=14 Pebrero 2022 |title=Missosology picks VN contestant among top 15 at Miss World 2021 |url=https://english.vov.vn/en/culture/missosology-picks-vn-contestant-among-top-15-at-miss-world-2021-post924047.vov |access-date=10 May 2023 |website=Voice of Vietnam |language=en}}</ref> === Mga ''Continental Queen'' === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Kontinente !Kandidata |- |Aprika | * {{flagicon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]] – Olivia Yacé |- |Asya-Pasipiko | * {{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]] – Pricilia Carla Yules<ref>{{Cite web |last=Rahman |first=Fathor |date=18 Marso 2022 |title=Profil Carla Yules, Pemenang Miss World Asia 2021 |trans-title=Profile of Carla Yules, Winner of Miss World Asia 2021 |url=https://www.sinergimadura.com/profil/pr-2902990191/profil-carla-yules-pemenang-miss-world-asia-2021 |access-date=6 Mayo 2023 |website=Sinergi Madura |language=id}}</ref> |- |Europa | * {{flagicon|NIR}} [[Hilagang Irlanda]] – Anna Leitch<ref>{{Cite web |last=McLaughlin |first=Sophie |date=24 Marso 2022 |title=Anna Leitch makes history as first Miss NI to make top 6 at Miss World |url=https://www.belfastlive.co.uk/news/northern-ireland/anna-leitch-makes-history-first-23482733 |access-date=6 Mayo 2023 |website=BelfastLive |language=en}}</ref> |- |Kaamerikahan | * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Shree Saini |- |Karibe | * {{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] – Emmy Peña<ref>{{Cite web |last=Correa |first=Melissa |date=18 Marso 2022 |title=Emmy Peña fue coronada como Miss World Caribbean 2021 |trans-title=Emmy Peña was crowned as Miss World Caribbean 2021 |url=https://hoy.com.do/emmy-pena-fue-coronada-como-miss-world-caribbean-2021/ |access-date=6 Mayo 2023 |website=Hoy Digital |language=es}}</ref> |} == Mga ''Challenge Event'' == === Hamong ''Head-to-Head'' === Opisyal na itinalaga ang mga kalahok sa kani-kanilang grupo para sa hamong ''Head-to-Head'' na ipinalabas sa ''Miss World [[YouTube]] Channel'' noong Nobyembre 24, 2021. Ang mga nagwagi sa bawat grupo ay kumalahok sa ikalawang round ng hamon na ginanap noong Disyembre 9, 2021 sa Capitol of Puerto Rico.<ref>{{Cite web |date=9 Disyembre 2021 |title=Tracy Perez is group winner of Miss World 2021 head-to-head challenge |url=https://news.abs-cbn.com/life/12/09/21/ph-is-group-winner-of-miss-world-head-to-head-challenge |access-date=1 Agosto 2022 |website=[[ABS-CBN News]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nsabimana |first=Eddie |date=10 Disyembre 2021 |title=Miss World: Ingabire loses Head to Head Challenge |url=https://www.newtimes.co.rw/entertainment/miss-world-ingabire-loses-head-head-challenge |access-date=1 Agosto 2022 |website=The New Times |language=en}}</ref> Ang walong kandidatang nagwagi sa ikalawang round ay mapapabilang na sa Top 40.<ref>{{Cite web |last=Tuazon |first=Nikki |date=10 Disyembre 2021 |title=Tracy Maureen Perez secures Top 30 spot in Miss World 2021 |url=https://www.pep.ph/news/local/162548/tracy-maureen-perez-top-30-miss-world-2021-a721-20211210 |access-date=1 Agosto 2022 |website=PEP.ph |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=14 Disyembre 2021 |title=Philippines' Tracy Maureen Perez secures Miss World 2021 Top 30 spot, stuns in goddess national costume |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2021/12/14/2147929/philippines-tracy-maureen-perez-secures-miss-world-2021-top-30-spot-stuns-goddess-national-costume |access-date=3 Agosto 2022 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> ==== Unang round ==== * {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa ikalawang ''round'' ng Hamong Head-to-Head. * {{Color box|lightgreen|border=darkgray}} Nakapasok sa ikalawang ''round'' ng Hamong Head-to-Head, ngunit nakapasok sa Top 40 sa pamamagitan ng ''judges' choice'' o sa iba pang mga ''challenge event.'' * {{Color box|silver|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 40 sa pamamagitan ng iba pang mga ''challenge event''. * {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 40 sa pamamagitan ng ''judges' choice.'' {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Grupo ! width="180" |Unang Bansa ! width="180" |Ikalawang Bansa ! width="180" |Ikatlong Bansa ! width="180" |Ikaapat na Bansa ! width="180" |Ikalimang Bansa ! width="180" |Ikaanim na Bansa |- !1 | bgcolor="#cc9966" |'''{{flagcountry|Bahamas}}<ref name=":12">{{Cite web |date=26 Nobyembre 2021 |title=Caribbean delegates begin Miss World 2021 Head to Head Challenge |url=https://caribbean.loopnews.com/content/caribbean-delegates-begin-miss-world-2021-head-head-challenge |access-date=19 Pebrero 2023 |website=Loop Caribbean News |language=en}}</ref>''' | bgcolor="silver" |'''{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]<ref name=":12" />''' | bgcolor="#cc9966" |'''{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]]<ref name=":12" />''' | bgcolor="gold" |'''{{flagicon|NPL}} [[Nepal]]<ref name=":12" />''' |{{flagicon|PER}} [[Peru]]<ref name=":12" /> |{{flagicon|POR}} [[Portugal]]<ref name=":12" /> |- !2 |{{flagicon|ALB}} [[Albanya]]<ref name=":15">{{Cite web |last=Heever |first=Megan van den |date=29 Nobyembre 2021 |title=Lekker! Shudu Musida shows off Xitsonga heritage at Miss World [photos] |url=https://www.thesouthafrican.com/lifestyle/shudu-musida-miss-world-puerto-rico-national-costume-photos/ |access-date=19 Pebrero 2023 |website=The South African |language=en-ZA}}</ref> |{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]]<ref name=":15" /> | bgcolor="lightgreen" |'''{{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]]<ref name=":15" />''' | bgcolor="silver" |'''{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]]<ref name=":15" />''' |{{flagicon|MRI}} [[Mauritius|Mawrisyo]]<ref name=":15" /> | bgcolor="silver" |'''{{flagicon|ZAF}} [[South Africa|Timog Aprika]]<ref name=":15" />''' |- !3 |{{flagicon|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]]<ref name=":12" /> |{{flagicon|NAM}} [[Namibia|Namibya]]<ref name=":12" /> | bgcolor="gold" |'''{{flagicon|PRY}} [[Paraguay|Paragway]]<ref name=":12" />''' | bgcolor="#cc9966" |'''{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano|Rep. Dominikano]]<ref name=":12" />''' |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]]<ref name=":12" /> |{{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]]<ref name=":12" /> |- !4 |{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] |{{flagicon|HON|variant=1949}} [[Honduras]] | bgcolor="gold" |'''{{flagicon|CAY}} [[Kapuluang Kayman]]''' | bgcolor="#cc9966" |'''{{flagicon|POL}} [[Polonya]]''' |{{flagicon|SRB}} [[Serbia|Serbiya]] | bgcolor="#cc9966" |'''{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]]''' |- !5 |{{flagicon|ANG}} [[Angola|Anggola]] | bgcolor="gold" |'''{{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]]''' |{{flagicon|BOL}} [[Bulibya]] |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |{{flagicon|UKR}} [[Ukraine|Ukranya]] |- !6 |{{flagicon|BLZ}} [[Belize|Belis]] |{{flagicon|Guadeloupe|local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadelupe]] | bgcolor="silver" |'''{{flagicon|KEN}} [[Kenya]]''' |{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] | bgcolor="lightgreen" |'''{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]]''' |{{flagicon|TUR}} [[Turkey|Turkya]] |- !7 | bgcolor="#cc9966" |'''{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]]''' |{{flagicon|GNQ}} [[Gineang Ekwatoriyal]] |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] | bgcolor="lightgreen" |'''{{flagicon|MNG}} [[Mongolia|Monggolya]]''' |{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] | bgcolor="#cc9966" |'''{{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko|Rep.Tseko]]''' |- !8 | bgcolor="gold" |'''{{flagicon|BOT}} [[Botswana]]''' |{{Flagicon|EST}} [[Estonia|Estonya]] |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] | bgcolor="#cc9966" |'''{{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]]''' |{{flagicon|LCA}} [[Santa Lucia (bansa)|Santa Lucia]] |{{flagicon|TUN}} [[Tunisya]] |- !9 | bgcolor="lightgreen" |'''{{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]]''' |{{flagicon|BIH}} [[Bosnia at Herzegovina|Bosnya at Hersegobina]] | bgcolor="#cc9966" |'''{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]]''' |{{flagicon|BUL}} [[Bulgarya]] |{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] |{{flagicon|MDA}} [[Moldova|Móldoba]] |- !10 | bgcolor="#cc9966" |'''{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]]''' | bgcolor="#cc9966" |'''{{flagicon|NIR}} [[Hilagang Irlanda]]''' | bgcolor="gold" |'''{{flagicon|CMR}} [[Cameroon|Kamerún]]''' |{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]] | bgcolor="#cc9966" |'''{{flagicon|MAD}} [[Madagascar|Madagaskar]]''' | bgcolor="#cc9966" |'''{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]]''' |- !11 |{{flagicon|SLO}} [[Eslobenya]]<ref name=":16">{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=10 Disyembre 2021 |title=Philippines' Tracy Maureen Perez wins Miss World 2021 Head-to-Head Challenge 1st round |url=https://www.philstar.com/entertainment/2021/12/10/2147081/philippinestracy-maureen-perez-wins-miss-world-2021-head-head-challenge-1st-round |access-date=5 Mayo 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> |{{flagicon|GIB}} [[Gibraltar|Hibraltar]]<ref name=":16" /> |{{flagicon|MAC}} [[Macau|Makáw]]<ref name=":16" /> | bgcolor="gold" |'''{{flagicon|PHI}} [[Pilipinas]]<ref name=":16" />''' | bgcolor="#cc9966" |'''{{flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]]<ref name=":16" />''' | bgcolor="#cc9966" |'''{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]]<ref name=":16" />''' |- !12 |{{flagicon|SPA}} [[Espanya]] |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] | bgcolor="lightgreen" |'''{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]]''' |{{flagicon|NGA}} [[Nigeria|Niherya]] |{{flagicon|PAN}} [[Panama]] |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |- !13 |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]]<ref name=":18">{{Cite web |last=Nsabimana |first=Eddie |date=1 Disyembre 2021 |title=Miss World 2021: Ingabire shines in head to head challenge |url=https://www.newtimes.co.rw/article/191676/Entertainment/miss-world-2021-ingabire-shines-in-head-to-head-challenge |access-date=11 Mayo 2023 |website=The New Times |language=en}}</ref> |{{flagicon|CUR}} [[Curaçao]]<ref name=":18" /> | bgcolor="#cc9966" |'''{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]]<ref name=":18" />''' | bgcolor="lightgreen" |'''{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombiya]]'''<ref>{{Cite web |date=10 Disyembre 2021 |title=Miss World: Ingabire loses Head to Head Challenge |url=https://thevoicenewsmagazine.com/miss-world-ingabire-loses-head-to-head-challenge/ |access-date=10 Mayo 2023 |website=The Voice |language=en-US}}</ref> |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]]<ref name=":18" /> |{{flagicon|RWA}} [[Rwanda]]<ref name=":18" /> |- !14 | bgcolor="lightgreen" |'''{{flagicon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]]''' | bgcolor="#cc9966" |'''{{flagicon|GUI}} [[Guinea|Guniya]]''' | bgcolor="silver" |'''{{flagicon|IND}} [[Indiya]]''' | bgcolor="#cc9966" |'''{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]]''' |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] | bgcolor="#cc9966" |'''{{flagicon|HUN}} [[Hungary|Unggarya]]''' |- !15 |{{flagicon|ARM}} [[Armenya]] |{{flagicon|GBS}} [[Guinea-Bissau|Guniya Bissaw]] |{{flagicon|Iraq}} [[Iraq|Irak]] | bgcolor="gold" |'''{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]]''' | bgcolor="#cc9966" |'''{{flagicon|SOM}} [[Somalia|Somalya]]''' | bgcolor="#cc9966" |'''{{flagicon|CHN}} [[Tsina]]''' |- !16 |{{flagicon|GHA}} [[Ghana|Gana]]<ref name=":19">{{Cite web |date=9 Disyembre 2021 |title=Miss Uganda Elizabeth Bagaya needs your vote to win Miss World next week |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/121900 |access-date=10 Mayo 2023 |website=New Vision |language=en}}</ref> | bgcolor="gold" |'''{{flagicon|HTI}} [[Hayti]]<ref name=":19" />''' |{{flagicon|KHM}} [[Cambodia|Kambodya]]<ref name=":19" /> |{{flagicon|SEN}} [[Senegal|Sénegal]]<ref name=":19" /> |'''{{flagicon|SXM}}''' [[Sint Maarten]]'''<ref name=":19" />''' |{{flagicon|UGA}} [[Uganda]]<ref name=":19" /> |} ==== Pangalawang round ==== * {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 40 sa pamamagitan ng Hamong Head-to-Head. {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Grupo ! width="180" |Unang Bansa ! width="180" |Ikalawang Bansa |- !1 | bgcolor="gold" |'''{{flagicon|NPL}} [[Nepal]]''' |{{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]] |- !2 | bgcolor="gold" |'''{{flagcountry|Paraguay}}''' |{{flagicon|CAY}} [[Kapuluang Kayman]] |- !3 | bgcolor="gold" |'''{{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]]'''<ref>{{Cite news |last=Hernandez |first=Sonia |date=10 Disyembre 2021 |title=That's great! Alejandra Conde entered the top 30 of Miss World 2021 |language=en |work=Ultimas Noticias |url=https://en.ultimasnoticias.com.ve/noticias/chevere/que-bien-alejandra-conde-entro-en-el-top-30-del-miss-mundo-2021/ |access-date=5 Mayo 2023 |archive-date=5 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230505143607/https://en.ultimasnoticias.com.ve/noticias/chevere/que-bien-alejandra-conde-entro-en-el-top-30-del-miss-mundo-2021/ |url-status=dead }}</ref> |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |- !4 |{{flagicon|MNG}} [[Mongolia|Monggolya]] | bgcolor="gold" |'''{{flagicon|BOT}} [[Botswana]]'''<ref>{{Cite web |date=16 Disyembre 2021 |title=Palesa shines at Miss World |url=https://thepatriot.co.bw/palesa-shines-at-miss-world/ |access-date=10 Mayo 2023 |website=The Patriot On Sunday |language=en-US}}</ref> |- !5 |{{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]]<ref>{{Cite web |date=17 Marso 2022 |title=Do Thi Ha clinches Top 12 finish in Miss World 2021 |url=https://english.vov.vn/en/culture/do-thi-ha-clinches-top-12-finish-in-miss-world-2021-post931019.vov |access-date=5 Mayo 2023 |website=Voice of Vietnam |language=en}}</ref> | bgcolor="gold" |'''{{flagicon|CMR}} [[Cameroon|Kamerún]]''' |- !6 | bgcolor="gold" |'''{{flagicon|PHI}} [[Pilipinas]]''' |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |- !7 |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] | bgcolor="gold" |'''{{flagicon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]]'''<ref>{{Cite web |last=Richard |first=Florence |date=16 Marso 2022 |title=Côte d’Ivoire – Olivia Yacé : concours Miss Monde, paillettes et politique |trans-title=Ivory Coast – Olivia Yacé: Miss World competition, glitter and politics |url=https://www.jeuneafrique.com/1329893/politique/cote-divoire-miss-monde-paillettes-et-politique/ |access-date=6 Mayo 2023 |website=Jeune Afrique |language=fr-FR}}</ref> |- !8 | bgcolor="gold" |'''{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]]''' |{{flagicon|HTI}} [[Hayti]] |} === Hamon sa Talento === Ginanap ang ''finals'' ng hamon ng Talento noong Disyembre 4, 2021, at inanunsyo ang nagwagi sa hamon noong Disyembre 13, 2021 sa pamamagitan ng ''Miss World [[Facebook]] Page''. Ang kandidatang nagwagi sa hamon ay mapapabilang na sa Top 40 at magtatanghal sa ''finale'' sa Marso 16, 2022.<ref name=":6">{{Cite web |last=Reiher |first=Andrea |date=14 Disyembre 2021 |title=Miss World 2021 Results: Head to Head, Sports, Talent, & More |url=https://heavy.com/entertainment/miss-world-top-30-head-to-head-sports-talent-2021-results/ |access-date=2 Agosto 2022 |website=Heavy.com |language=en-US |archive-date=2 Agosto 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220802163031/https://heavy.com/entertainment/miss-world-top-30-head-to-head-sports-talent-2021-results/ |url-status=dead }}</ref> Nagwagi si Burte-Ujin Anu ng [[Mongolia|Monggolya]] sa hamong ito at mapapabilang na sa Top 40.<ref name=":5">{{Cite web |last=Plaza |first=Marane A. |date=17 Marso 2022 |title=Poland wins Miss World 2021; full list of winners |url=https://www.philstar.com/entertainment/2022/03/17/2167906/poland-wins-miss-world-2021-full-list-winners |access-date=2 Agosto 2022 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> * {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 40 sa pamamagitan ng Hamon sa Talento. {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakaklagay !Kandidata |- style="background:gold;" |'''Nagwagi''' | * '''{{flagicon|MNG}} [[Mongolia|Monggolya]]''' – '''Burte-Ujin Anu<ref name=":5" />''' |- |1st runner-up | * {{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] – Amine Storrød<ref>{{Cite web |last=Dalene |first=Pernille Storhaug |date=23 Disyembre 2021 |title=Amine (21) testet positivt på vei hjem fra missekonkurranse – nå må hun feire jul alene i New York |trans-title=Amine (21) tested positive on the way home from a pageant - now she has to celebrate Christmas alone in New York |url=https://www.nettavisen.no/5-95-364865 |access-date=6 Mayo 2023 |website=Nettavisen |language=no}}</ref> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|JPN}} [[Hapon]] – Tamaki Hoshi |- |3rd runner-up | * {{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] – Carol Drpic |- |4th runner-up | * {{flagicon|NIR}} [[Hilagang Irlanda]] – Anna Leitch |- |Top 27 | * {{flagicon|ALB}} [[Albanya]] – Amela Agastra * {{flagicon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]] – Olivia Yacé * {{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] – Đỗ Thị Hà<ref>{{Cite web |last= |first= |date=17 Marso 2022 |title=Do Thi Ha clinches Top 13 finish in Miss World 2021 |url=https://vietnamnet.vn/en/do-thi-ha-clinches-top-13-finish-in-miss-world-2021-823416.html |access-date=11 Mayo 2023 |website=VietNamNet News |language=vi}}</ref> * {{flagicon|BOT}} [[Botswana]] – Palesa Molefe<ref>{{Cite web |date=14 Marso 2022 |title=Will Miss World Botswana be crowned the 70th Miss World? |url=https://thepatriot.co.bw/will-miss-world-botswana-be-crowned-the-70th-miss-world/ |access-date=10 Mayo 2023 |website=The Patriot On Sunday |language=en-US}}</ref> * {{flagicon|BUL}} [[Bulgarya]] – Eva Dobreva * {{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] – Ámar Pacheco<ref>{{Cite web |date=17 Disyembre 2021 |title=Ámar Pacheco, en Miss Mundo 2021: Este viaje aun no termina |trans-title=Ámar Pacheco, in Miss World 2021: This journey is not over yet |url=https://www.eluniverso.com/entretenimiento/gente/amar-pacheco-en-miss-mundo-2021-este-viaje-aun-no-termina-nota/ |access-date=6 Mayo 2023 |website=El Universo |language=es}}</ref> * {{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] – Claudia Todd * {{flagicon|SLO}} [[Eslobenya]] – Maja Colic * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Shree Saini * {{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] – Khalia Hall * {{flagicon|GIB}} [[Gibraltar|Hibraltar]] – Janice Sampere * {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Manasa Varanasi * {{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]] – Pricilia Carla Yules * {{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] – Rehema Muthamia * {{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] – Pamela Uba * {{flagicon|KEN}} [[Kenya]] – Sharon Obara * {{flagicon|MRI}} [[Mauritius|Mawrisyo]] – Angélique Sanson * {{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] – Khai Ling Ho * {{flagicon|ZAF}} [[South Africa|Timog Aprika]] – Shudufhadzo Musida * {{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] – Tara Hong * {{flagicon|TUN}} [[Tunisya]] – Amani Layouni * {{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]] – Valentina Camejo |} === Hamong ''Top Model'' === Ginanap ang ''finals'' ng hamong Top Model noong Disyembre 6, 2021 sa T-Mobile Distrito, kung saan nirampa ng mga kandidata ang kanilang mga pambansang kasuotan, kasuotang gawa ng mga lokal na ''fashion designer'' mula sa kanilang mga bansang pinagmulan, at kasuotang gawa ng mga lokal na ''fashion designer'' mula sa [[Puerto Rico|Porto Riko]].<ref name=":6" /><ref>{{Cite web |last=VietnamPlus |date=7 Disyembre 2021 |title=Miss Vietnam among 13 finalists in Top Model competition for Miss World |url=https://en.vietnamplus.vn/miss-vietnam-among-13-finalists-in-top-model-competition-for-miss-world/216772.vnp |access-date=2 Agosto 2022 |website=VietnamPlus |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Camille |date=7 Disyembre 2021 |title=Cote D'Ivoire named Miss World Top Model 2021 |url=https://philstarlife.com/news-and-views/874941-miss-world-top-model? |access-date=6 Mayo 2023 |website=Philstar Life |language=en}}</ref> Inanunsyo ang nagwagi sa hamon noong Disyembre 13, 2021 sa pamamagitan ng ''Miss World [[Facebook]] Page''. Nagwagi si Olivia Yacé ng [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]] sa hamong ito at mapapabilang na sa Top 40.<ref name=":5" /><ref>{{Cite web |last=Magaña |first=Lluvia Peralta |date=16 Marso 2022 |title=Miss Mundo 2021: ¿Quiénes son las 40 finalistas del concurso? |trans-title=Miss World 2021: Who are the 40 finalists of the contest? |url=https://www.yucatan.com.mx/espectaculos/2022/3/16/miss-mundo-2021-quienes-son-las-40-finalistas-del-concurso-307016.html |access-date=6 Mayo 2023 |website=Diario de Yucatan |language=spanish}}</ref> * {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 40 sa pamamagitan ng Hamong Top Model. {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- style="background:gold;" |'''Nagwagi''' | * '''{{flagicon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]]''' – '''Olivia Yacé'''<ref>{{Cite web |last=Kouazoounde |first=Berenice |date=7 Disyembre 2021 |title=Olivia Yacé est Miss World Top Model 2021 et officiellement finaliste |trans-title=Olivia Yacé is Miss World Top Model 2021 and officially a finalist |url=https://www.afrik.com/olivia-yace-est-miss-world-top-model-2021-et-officiellement-finaliste |access-date=6 Mayo 2023 |website=Afrik |language=fr-FR}}</ref> |- |1st runner-up | * {{flagicon|CMR}} [[Cameroon|Kamerún]] – Audrey Monkam<ref name=":17">{{Cite web |last= |date=8 Disyembre 2021 |title=13 'Siêu mẫu' tại Miss World 2021 |trans-title=13 'Supermodels' at Miss World 2021 |url=https://vnexpress.net/13-sieu-mau-tai-miss-world-2021-4400334.html |access-date=5 Mayo 2023 |website=VnExpress |language=vi}}</ref> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] – Aryam Díaz<ref name=":17" /> |- |Top 13 | * {{flag|Bahamas}} – Sienna Evans<ref name=":17" /> * {{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] – Alejandra Conde<ref name=":17" /> * {{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] – Đỗ Thị Hà<ref>{{Cite web |last= |date=16 Disyembre 2021 |title=Ứng viên tiềm năng cho vương miện Miss World 2021 |trans-title=Potential candidates for the Miss World 2021 crown |url=https://vnexpress.net/ung-vien-tiem-nang-cho-vuong-mien-miss-world-2021-4403965.html |access-date=5 Mayo 2023 |website=VnExpress |language=vi}}</ref> * {{flagicon|KEN}} [[Kenya]] – Sharon Obara<ref name=":17" /> * {{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] – Karolina Vidales<ref name=":17" /> * {{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] – [[Sheynnis Palacios]]<ref name=":17" /> * {{flagicon|POL}} [[Polonya]] – Karolina Bielawska<ref name=":17" /> * {{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] – April Benayoum<ref>{{Cite web |last=De Freitas |first=Delphine |date=9 Disyembre 2021 |title=Miss Monde: la Française April Benayoum se distingue lors d’une épreuve préliminaire |trans-title=Miss World: French April Benayoum stands out in a preliminary round |url=https://www.tf1info.fr/culture/miss-monde-la-francaise-april-benayoum-se-distingue-lors-d-une-epreuve-preliminaire-2204132.html |access-date=6 Mayo 2023 |website=TF1 Info |language=fr}}</ref> * {{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] – Emmy Pena<ref>{{Cite web |last= |first= |date=8 Marso 2022 |title=Dominicana Emmy Peña entre las favoritas para el Miss World 2021 |trans-title=Dominican Emmy Peña among the favorites for Miss World 2021 |url=https://www.diariolibre.com/usa/revista/2022/03/08/emmy-pena-representara-rd-en-el-miss-world-2021/1694747 |access-date=6 Mayo 2023 |website=Diario Libre |language=es}}</ref> * {{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]] – Karolína Kopíncová<ref name=":17" /> |} ==== Best Designer Dress ==== {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |Nagwagi | * {{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] – Tara Hong<ref name=":5" /> |- |1st runner-up | * {{flagicon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]] – Olivia Yacé |- |2nd runner-up | * {{flagicon|Iraq}} [[Iraq|Irak]] – Maria Farhad |} === Hamon sa Palakasan === Ginanap ang ''finals'' ng hamon sa palakasan noong Disyembre 10, 2021, kung saan naglaban-laban ang bawat pangkat sa mga kompetisyong pampalakasan.<ref name=":6" /> Inanunsyo ang nagwagi sa hamon noong Disyembre 13, 2021 sa pamamagitan ng ''Miss World [[Facebook]] Page''. Nagwagi si Karolina Vidales ng [[Mehiko]] sa hamong ito at mapapabilang na sa Top 40.<ref name=":5" /><ref>{{Cite web |last=Magaña |first=Rain Peralta |date=16 Marso 2022 |title=Karolina Vidales busca la corona de Miss World 2021 para México |trans-title=Karolina Vidales seeks the Miss World 2021 crown for Mexico |url=https://www.yucatan.com.mx/espectaculos/2022/3/16/karolina-vidales-busca-la-corona-de-miss-world-2021-para-mexico-283444.html |access-date=6 Mayo 2023 |website=Diario de Yucatan |language=es}}</ref> * {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 40 sa pamamagitan ng Hamon sa Palakasan. {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- style="background:gold;" |'''Nagwagi''' | * {{Flagicon|MEX}} '''[[Mehiko]]''' – '''Karolina Vidales'''<ref>{{Cite web |last=Heroch |first=Luis Fernando |date=16 Marso 2022 |title=Conoce a Karolina Vidales, la representante de México en el Miss Mundo |trans-title=Meet Karolina Vidales, the representative of Mexico in Miss World |url=https://www.publimetro.com.mx/entretenimiento/2022/03/16/conoce-a-karolina-vidales-la-representante-de-mexico-en-el-miss-mundo/ |access-date=6 Mayo 2023 |website=Publimetro México |language=es}}</ref> |- |1st runner-up | * {{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] – Hugrún Birta Egilsdóttir<ref name=":20">{{Cite web |last=Reiher |first=Andrea |date=16 Marso 2022 |title=Miss World 2021 Winner Crowned |url=https://heavy.com/entertainment/miss-world-2021-2022-winners-who-won-live/ |access-date=11 Mayo 2023 |website=Heavy.com |language=en-US}}</ref> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|GBS}} [[Guinea-Bissau|Guniya Bissaw]] – Itchacénia Da Costa<ref name=":20" /> * {{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] – Pamela Uba<ref name=":20" /> |} === Hamong ''Multimedia'' === Inanunsyo ang nagwagi sa hamon noong Disyembre 13, 2021 sa pamamagitan ng ''Miss World [[Facebook]] Page''. Nagwagi si Olivia Yacé ng [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]] sa hamong ito at mapapabilang na sa Top 40.<ref name=":5" /> * {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 40 sa pamamagitan ng Hamong Multimedia. {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- style="background:gold;" |'''Nagwagi''' | * '''{{flagicon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]]''' – '''Olivia Yacé'''<ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Ervin |date=17 Marso 2022 |title=Si Tracy Maureen Perez na nga ba ang magiging ika-2 Miss World ng Pinas? |url=https://bandera.inquirer.net/308264/si-tracy-maureen-perez-na-nga-ba-ang-magiging-ika-2-miss-world-ng-pinas |access-date=6 Mayo 2023 |website=[[Bandera]] |language=en |via=[[Philippine Daily Inquirer]]}}</ref> |- |Top 10 | * {{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] – Alejandra Conde * {{flagicon|BOT}} [[Botswana]] – Palesa Molefe * {{flagicon|GUI}} [[Guinea|Guniya]] – Saran Bah * {{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]] – Pricilia Carla Yules * {{flagicon|CMR}} [[Cameroon|Kamerún]] – Audrey Nabila Monkam * {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombiya]] – Andrea Aguilera * {{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] – Karolina Vidales * {{flagicon|NPL}} [[Nepal]] – Namrata Shrestha * {{flagicon|ZAF}} [[South Africa|Timog Aprika]] – Shudufhadzo Musida |} === ''Beauty With a Purpose'' === Inanunsyo ang mga pinalista noong Disyembre 13, 2021 sa pamamagitan ng ''Miss World [[Facebook]] Page''. Ang anim na pinalistang nagwagi ay mapapabilang na sa Top 40.<ref name=":5" /> Bukod pa riyan, ang Beauty With a Purpose Ambassador Award ay iginawad sa isang kandidata na makakasama ng bagong Miss World sa kanyang panunungkulan.<ref>{{Cite web |last=Dharni |first=Aishwarya |date=17 Marso 2022 |title=Here's Shree Saini's Inspiring Story Of Success, The Indian-American Miss World Runner-up |url=https://www.indiatimes.com/trending/social-relevance/miss-world-2021-shree-saini-first-runner-up-564728.html |access-date=5 Agosto 2022 |website=India Times |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite web |last=Pallavi |first=Krishna Priya |date=17 Marso 2022 |title=Indian-American Shree Saini is Miss World 2021 1st Runner-Up: All you need to know about her |url=https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/indian-american-shree-saini-is-miss-world-2021-1st-runner-up-all-you-need-to-know-about-her-101647493524120.html |access-date=6 Mayo 2023 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> * {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 40 sa pamamagitan ng Beauty With a Purpose. {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- style="background:gold;" |'''Mga nagwagi''' | * '''{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]''' – Shree Saini '''§<ref name=":13">{{Cite web |last=Licsi |first=Ayie |date=14 Disyembre 2021 |title=TRANSCRIPT: Miss World PH Tracy Maureen Perez advocates for single mothers in her Beauty with a Purpose project |url=https://philstarlife.com/style/479020-transcript-miss-world-tracy-maureen-perez-beauty-with-a-purpose?page=2 |access-date=4 Agosto 2022 |website=[[The Philippine Star]]}}</ref>'''<ref>{{Cite web |last=Chawla |first=Medha |date=17 Marso 2022 |title=Indian-American Shree Saini is first runner-up of Miss World 2021. Who is she? |url=https://www.indiatoday.in/lifestyle/celebrity/story/indian-american-shree-saini-is-first-runner-up-of-miss-world-2021-who-is-she-1926403-2022-03-17 |access-date=6 Mayo 2023 |website=India Today |language=en}}</ref> * '''{{flagicon|IND}} [[Indiya]]''' – Manasa Varanasi<ref name=":13" /><ref>{{Cite web |date=16 Disyembre 2021 |title=Manasa Varanasi wins the Beauty with a Purpose award along with five others |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-world/manasa-varanasi-wins-the-beauty-with-a-purpose-award-along-with-five-others/articleshow/88323144.cms |access-date=6 Mayo 2023 |website=The Times of India |language=en |archive-date=6 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230506014641/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-world/manasa-varanasi-wins-the-beauty-with-a-purpose-award-along-with-five-others/articleshow/88323144.cms |url-status=dead }}</ref> * '''{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]]''' – Rehema Muthamia<ref name=":13" /><ref>{{Cite web |last=Eyres |first=Lebby |date=15 Mayo 2022 |title=Miss England subjected to campaign of terror by man supposed to love her |url=https://www.mirror.co.uk/news/uk-news/miss-england-subjected-horrifying-campaign-26941207 |access-date=6 Mayo 2023 |website=Daily Mirror |language=en }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''{{flagicon|KEN}} [[Kenya]]''' – Sharon Obara<ref name=":13" /><ref>{{Cite web |last=Ambani |first=Sylvania |date=15 Abril 2022 |title=Beauty with a purpose: Miss World Kenya to promote mental health |url=https://nation.africa/kenya/news/beauty-with-purpose-miss-world-kenya-promote-mental-health-3783042 |access-date=6 Mayo 2023 |website=Nation |language=en}}</ref> * '''{{flagicon|PHI}} [[Pilipinas]]''' – Tracy Perez<ref name=":13" /><ref>{{Cite web |last=Villano |first=Alexa |date=4 Pebrero 2022 |title=Miss World Philippines 2021 Tracy Maureen Perez's Beauty With a Purpose Project for Single Mothers Gets Funding from Organization |url=https://modernparenting.onemega.com/miss-world-philippines-2021-tracy-maureen-perez-beauty-with-a-purpose-project-single-mothers-gets-funding/ |access-date=6 Mayo 2023 |website=Modern Parenting |language=en-US |archive-date=6 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230506020014/https://modernparenting.onemega.com/miss-world-philippines-2021-tracy-maureen-perez-beauty-with-a-purpose-project-single-mothers-gets-funding/ |url-status=dead }}</ref> * '''{{flagicon|ZAF}} [[South Africa|Timog Aprika]]''' – Shudufhadzo Musida<ref name=":13" /><ref>{{Cite news |last=Mazibuko |first=Thobile |date=17 Disyembre 2021 |title=Shudufhadzo Musida’s ’Beauty With A Purpose’ project among the winners at Miss World pageant |language=en |work=Independent Online |url=https://www.iol.co.za/lifestyle/style-beauty/beauty/shudufhadzo-musidas-beauty-with-a-purpose-project-among-the-winners-at-miss-world-pageant-9cb23631-f596-4fa5-a94a-f15bcf2706bb |access-date=6 Mayo 2023}}</ref> |- |Top 10 | * {{flagicon|MAD}} [[Madagascar|Madagaskar]] – Nellie Anjaratiana<ref>{{Cite web |date=15 Disyembre 2021 |title=Miss Monde: la candidate malgache Nellie Anjaratiana dans le top 10 du challenge Beauty with a Purpose |trans-title=Miss World: Malagasy candidate Nellie Anjaratiana in the top 10 of the Beauty with a Purpose challenge |url=https://www.linfo.re/ocean-indien/madagascar/miss-monde-la-candidate-malgache-nellie-anjaratiana-dans-le-top-10-du-challenge-beauty-with-a-purpose |access-date=6 Mayo 2023 |website=Linfo.re |language=fr}}</ref> * {{flagicon|NPL}} [[Nepal]] – Namrata Shrestha<ref>{{Cite web |last= |first= |date=14 Disyembre 2021 |title=Miss Nepal in top 10 for Beauty with Purpose round |url=https://nepalnews.com/s/entertainment-and-lifestyle/miss-nepal-in-top-10-for-beauty-with-purpose-round |access-date=6 Mayo 2023 |website=Nepal News |language=en |archive-date=6 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230506014650/https://nepalnews.com/s/entertainment-and-lifestyle/miss-nepal-in-top-10-for-beauty-with-purpose-round |url-status=dead }}</ref> * {{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]] – Karolína Kopíncová * {{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] – Sadé Greenwood<ref>{{Cite web |date=30 Enero 2022 |title=Puerto Rico, here she comes again! |url=http://www.sundaytimes.lk/220130/plus/puerto-rico-here-she-comes-again-470480.html |access-date=6 Mayo 2023 |website=The Sunday Times Sri Lanka |language=en}}</ref> |- |Top 28 | * {{flag|Bahamas}} – Sienna Evans * {{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] – Alejandra Conde * {{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] – Đỗ Thị Hà * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Caroline Teixeira * {{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] – Ámar Pacheco * {{flagicon|GUI}} [[Guinea|Guniya]] – Saran Bah * {{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]] – Pricilia Carla Yules * {{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] – Pamela Uba * {{flagicon|CMR}} [[Cameroon|Kamerún]] – Audrey Monkam * {{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] – Svetlana Mamaeva * {{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] – Lavanya Sivaji * {{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] – Karolina Vidales * {{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] – [[Sheynnis Palacios]] * {{flagicon|PRY}} [[Paraguay|Paragway]] – Bethania Borba * {{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] – Jeanine Brandt * {{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] – Carol Drpic * {{flagicon|CHN}} [[Tsina]] – Jiang Siqi * {{flagicon|HUN}} [[Hungary|Unggarya]] – Lili Tótpeti |} <small>'''§''' Beauty With a Purpose Ambassador</small> == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Ilang pagbabago ang inimplementa sa edisyong ito. Tulad noong 2019, ang bilang ng mga ''semi-finalist'' sa edisyon ito ay apatnapu. Labinlima sa mga ito ay nagwagi sa mga ''Fast Track event'', at ang nalalabing dalawampu't-lima ay pinili ng mga hurado na inanunsyo noong Enero 2022.<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=22 Enero 2022 |title=Tracy Maureen Perez makes it to Miss World 2021's Top 15 shortlist |url=https://www.philstar.com/entertainment/2022/01/22/2155658/tracy-maureen-perez-makes-it-miss-world-2021s-top-15-shortlist |access-date=3 Pebrero 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=26 Enero 2022 |title=Miss World 2021 names 25 remaining candidates to complete Top 40 |url=https://www.philstar.com/entertainment/2022/01/26/2156270/miss-world-2021-names-25-remaining-candidates-complete-top-40 |access-date=3 Pebrero 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> Ang apatnapung ''semi-finalist'' lang ang bumalik sa kompetisyon na ginanap noong Marso 16, 2022. Mula sa apatnapu, labintatlo ang sumabak sa paunang ''question-and-answer round'' kasama ang dalawang nag-''tie'' sa mga iskor at ang nagwagi sa Hamong ''Digital Media'', at anim na pinalista naman ang sumabak sa ''final question''.<ref>{{Cite web |last=Abad |first=Ysa |date=16 Marso 2022 |title=Recap: Tracy Maureen Perez's exceptional journey to Miss World 2021 pageant night |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/recap-tracy-maureen-perez-pageant-performance-miss-world-2021/ |access-date=3 Pebrero 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 Marso 2022 |title=TRANSCRIPT: Miss World 2021 Q&A segment |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/transcript-question-answer-segment-miss-world-2021/ |access-date=5 Mayo 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 Marso 2022 |title=Miss World 2021: Top 6 finalists' Q&A |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-world/miss-world-2021-top-6-finalists-qa/articleshow/90289817.cms |access-date=6 Mayo 2023 |website=The Times of India |language=en }}{{Dead link|date=Disyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Komite sa pagpili === * Jacqueline Aguilera – [[Miss World 1995]] mula sa [[Venezuela|Beneswela]]<ref>{{Cite web |date=15 Marso 2022 |title=Đỗ Thị Hà được giám khảo Miss World 'thả tim' trên trang cá nhân sau khi thi phỏng vấn kín |trans-title=Do Thi Ha was "dropped" by Miss World judges on her personal page after a closed interview |url=https://tienphong.vn/post-1423274.tpo |access-date=5 Mayo 2023 |website=Báo điện tử Tiền Phong |language=vi}}</ref> * Stella Nolasco – Tagadisenyong Portorikenya * Vanessa Ponce – [[Miss World 2018]] mula sa [[Mehiko]] * Brock Pierce – Negosyanteng Amerikano at isang kandidato para sa pagkapangulo sa [[Halalang pampanguluhan sa Estados Unidos noong 2020]]<ref>{{Cite web |date=17 Marso 2022 |title=Abuchean al criptomagnate Brock Pierce durante el certamen de Miss Mundo |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/television/notas/abuchean-al-criptomagnate-brock-pierce-durante-el-certamen-de-miss-mundo/ |access-date=3 Pebrero 2023 |website=El Nuevo Día |language=es}}</ref> * Crystal Rose Pierce – Negosyanteng Amerikana at ''Honorary Chairwoman'' ng ''Beauty With a Purpose'' * Vincent De Paul – Amerikanong aktor at modelo * Julia Morley – Tagapangulo at CEO ng Miss World Organization<ref>{{Cite web |date=17 Marso 2022 |title=Miss World 2021: Who is crown winner Karolina Bielawska? check full list |url=https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/miss-world-2021-who-is-crown-winner-karolina-bielawska-check-full-list-326365-2022-03-17 |access-date=6 Mayo 2023 |website=Business Today |language=en}}</ref> * Peter Thomas Roth – CEO at tagapagtatag ng Peter Thomas Roth Skin Care<ref>{{Cite web |last=Siegler |first=Mara |date=24 Disyembre 2021 |title=Miss World 'loses millions' due to COVID-19 cancellation |url=https://pagesix.com/2021/12/23/miss-world-loses-millions-due-to-covid-19-cancellation/ |access-date=5 Mayo 2023 |website=Page Six |language=en-US}}</ref> * Giselle LaRonde – [[Miss World 1986]] mula sa [[Trinidad at Tobago]] * Patrick Robinson – Tagadisenyong Amerikano * Mari Allende – Mehikanang pilantropista at personalidad sa telebisyon == Mga kandidata == Siyamnapu't-pitong kandidata ang lumahok para sa titulo.<ref>{{Cite web |date=13 Disyembre 2021 |title=Miss Mundo 2021: ¿cuándo y dónde ver en vivo el certamen de belleza? |url=https://www.eluniverso.com/larevista/sociedad/miss-mundo-2021-cuando-y-donde-ver-en-vivo-el-certamen-de-belleza-nota/ |access-date=4 Agosto 2022 |website=El Universo |language=es}}</ref> {|class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Bansa/Teritoryo ! Kandidata ! Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}} ! Bayan |- | {{flagicon|ALB}} [[Albanya]] | Amela Agastra<ref>{{Cite web |last=Trang |first=Quỳnh |date=8 Nobyembre 2022 |title=Amela Agastra paves the path to her music career |url=https://bazaarvietnam.vn/nhan-vat/amela-agastra-paves-the-path-to-her-music-career/ |access-date=4 Enero 2023 |website=Harper's Bazaar Việt Nam |language=vi-VN}}</ref> | 18 | [[Tirana]] |- | {{flagicon|ANG}} [[Angola|Anggola]] | Ruth Carlos<ref>{{Cite web |last=Coulibaly |first=Justin |date=13 Oktubre 2021 |title=Miss Monde : plus belle femme d'Angola, Ruth Carlos succède à Brezana Da Costa |url=https://www.afrik.com/miss-monde-plus-belle-femme-d-angola-ruth-carlos-succede-a-brezana-da-costa |access-date=3 Agosto 2022 |website=Afrik |language=fr-FR}}</ref> | 24 | [[Huambo]] |- | {{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] | Amira Hidalgo<ref>{{Cite web |last=Cannataro |first=Micaela |date=16 Disyembre 2021 |title=Así es Amira Hidalgo, la candidata de Argentina a Miss Mundo 2021 |url=https://argentina.as.com/argentina/2021/12/16/actualidad/1639672415_400570.html |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Diario AS |language=es-ar}}</ref> | 23 | [[Buenos Aires]] |- | {{flagicon|ARM}} [[Armenya]] | Mirna Bzdigian<ref>{{Cite web |date=23 Setyembre 2021 |title=Election of Miss Armenia 2021 |url=https://www.ccifrance-armenie.com/en/actualities/news-detail/news/election-of-miss-armenia-2021.html |access-date=31 Hulyo 2022 |website=CCI France Arménie |language=en |archive-date=30 Nobiyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211130173551/https://www.ccifrance-armenie.com/en/actualities/news-detail/news/election-of-miss-armenia-2021.html |url-status=dead }}</ref> | 19 | [[Yerevan]] |- | {{BHS}} | Sienna Evans<ref>{{Cite web |last=Moss |first=Shavaughn |date=4 Pebrero 2022 |title=Sienna Evans named one of 40 Miss World semifinalists |url=https://thenassauguardian.com/sienna-evans-named-one-of-40-miss-world-semifinalists/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=The Nassau Guardian |language=en-US}}</ref> | 24 | [[Nassau]] |- | {{flagicon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]] | Olivia Yacé<ref>{{Cite web |last=Richard |first=Florence |date=16 Marso 2022 |title=Côte d’Ivoire – Olivia Yacé : concours Miss Monde, paillettes et politique – Jeune Afrique |url=https://www.jeuneafrique.com/1329893/politique/cote-divoire-miss-monde-paillettes-et-politique/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Jeune Afrique |language=fr-FR}}</ref> | 23 | [[Yamoussoukro]] |- | {{flagicon|BEL}} [[Belhika]] | Céline Van Ouytsel<ref>{{Cite web |last=Boeckx |first=Jolien |date=11 Enero 2020 |title=Celine Van Ouytsel (23) nieuwe Miss België ondanks val tijdens defilé |url=https://myprivacy.dpgmedia.be/consent?siteKey=Uqxf9TXhjmaG4pbQ&callbackUrl=https%3A%2F%2Fwww.hln.be%2Fprivacy-gate%2Faccept-tcf2%3FredirectUri%3D%252Fshowbizz%252Fceline-van-ouytsel-23-nieuwe-miss-belgie-ondanks-val-tijdens-defile~a054879e%252F |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Het Laatste Nieuws |language=nl}}</ref> | 25 | Herentals |- | {{flagicon|BLZ}} [[Belize|Belis]] | Markeisha Young<ref>{{Cite web |date=22 Setyembre 2021 |title=Markeisha Young is Miss World Belize 2021 |url=https://edition.channel5belize.com/archives/224257 |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Great Belize Television |language=en-US |archive-date=12 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230412115957/https://edition.channel5belize.com/archives/224257 |url-status=dead }}</ref> | 21 | Santa Elena |- |{{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] |Alejandra Conde<ref>{{Cite web |last=Perdomo |first=Williams |date=21 Nobyembre 2021 |title=Alejandra Conde: “Ninguna corona tiene valor sin un propósito” |url=https://www.elnacional.com/entretenimiento/alejandra-conde-miss-venezuela-mundo-ninguna-corona-tiene-valor-sin-un-proposito/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=El Nacional |language=es}}</ref> |24 |Villa de Cura |- |{{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] |Đỗ Thị Hà<ref>{{Cite web |last= |date=20 Nobyembre 2020 |title=Tường thuật chung kết Hoa hậu Việt Nam 2020 |url=https://vnexpress.net/chung-ket-hoa-hau-viet-nam-2020-4194523-tong-thuat.html |access-date=31 Hulyo 2022 |website=VnExpress |language=vi}}</ref> |20 |Thanh Hóa |- | {{flagicon|BIH}} [[Bosnia at Herzegovina|Bosnya at Hersegobina]] | Adna Biber<ref>{{Cite web |date=8 Disyembre 2021 |title=Adna Biber se predstavlja u prekrasnoj haljini svjetski priznate bh dizajnerice Gordane Zucić na izboru Miss svijeta u Puerto Rico |url=https://www.vecernji.ba/vijesti/adna-biber-se-predstavlja-u-prekrasnoj-haljini-svjetski-priznate-bh-dizajnerice-gordane-zucic-na-izboru-miss-svijeta-u-puerto-rico-1545779 |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Večernji list |language=hr}}</ref> | 19 | [[Sarajevo]] |- | {{flagicon|BOT}} [[Botswana]] | Palesa Molefe<ref>{{Cite web |last=Maswabi |first=Boitumelo |date=14 Disyembre 2021 |title=A Nation’s Pride: Miss Botswana 2021, Palesa Molefe |url=https://news.thevoicebw.com/a-nations-pride-miss-botswana-2021-palesa-molefe/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=The Voice Botswana |language=en-US}}</ref> | 22 | [[Gaborone]] |- | {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] | Caroline Teixeira<ref>{{Cite web |date=20 Agosto 2021 |title=Candidata do DF vence concurso Miss Brasil Mundo |url=https://g1.globo.com/df/distrito-federal/noticia/2021/08/20/candidata-do-df-vence-concurso-miss-brasil-mundo.ghtml |access-date=31 Hulyo 2022 |website=G1 |language=pt-br}}</ref> | 23 | [[Brasilia]] |- | {{flagicon|BUL}} [[Bulgarya]] | Eva Dobreva<ref>{{Cite web |last= |date=29 Oktubre 2021 |title=Người mẫu 21 tuổi đăng quang Miss Universe Bulgaria |url=https://vnexpress.net/nguoi-mau-21-tuoi-dang-quang-miss-universe-bulgaria-4378451.html |access-date=31 Hulyo 2022 |website=VnExpress |language=vi}}</ref> | 21 | Vama |- | {{flagicon|BOL}} [[Bulibya]] | Alondra Mercado<ref>{{Cite web |last= |date=17 Nobyembre 2021 |title=Alondra Mercado: “Dios bendiga al Beni y su gente” |url=https://www.eldiario.net/portal/2021/11/17/alondra-mercado-dios-bendiga-al-beni-y-su-gente/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=El Diario |language=es |archive-date=31 Hulyo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220731144005/https://www.eldiario.net/portal/2021/11/17/alondra-mercado-dios-bendiga-al-beni-y-su-gente/ |url-status=dead }}</ref> | 19 | Trinidad |- | {{flagicon|CUR}} [[Curaçao]] | Alvinette Soliana<ref>{{Cite web |last=Troeman |first=Shaina |date=1 Nobyembre 2021 |title=Alvinette Soliana a keda koroná komo ‘Miss World Curaçao 2021’ |url=https://extra.cw/alvinette-soliana-a-keda-korona-komo-miss-world-curacao-2021/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Extra.cw |language=en-US}}</ref> | 20 | Willemstad |- |{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] |Ámar Pacheco<ref>{{Cite web |date=2 Setyembre 2020 |title=Ganadoras del certamen de belleza Miss World fueron coronadas en programa |url=https://www.eluniverso.com/entretenimiento/2020/09/01/nota/7963210/miss-world-ecuador-amar-pacheco |access-date=31 Hulyo 2022 |website=El Universo |language=es}}</ref> |24 |Guayaquil |- |{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]] |Nicole Álvarez<ref>{{Cite web |last=Menéndez |first=Nicolle |date=27 Nobyembre 2021 |title=Nicole Álvarez, Miss World El Salvador, comienza a conquistar Puerto Rico |url=https://diarioelsalvador.com/nicole-alvarez-miss-world-el-salvador-comienza-a-conquistar-puerto-rico/162480/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Diario El Salvador |language=es}}</ref> |27 |[[San Salvador]] |- |{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] |Claudia Todd<ref>{{cite web |last=Greenan |first=Leona |date=1 Setyembre 2021 |title=Bothwell beauty is crowned Miss Scotland 2021 |url=https://www.dailyrecord.co.uk/in-your-area/lanarkshire/bothwell-beauty-crowned-miss-scotland-24874730 |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Daily Record |language=en}}</ref> |25 |Bothwell |- |{{flagicon|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]] |Leona Novoberdaliu<ref>{{Cite web |last= |date=4 Disyembre 2021 |title=Krásna Leona reprezentuje Slovensko na MISS WORLD: Tradičný kroj z Očovej vyniká aj v Portoriku! |url=https://www.cas.sk/clanok/2615727/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Nový Čas |language=sk}}</ref> |25 |[[Bratislava]] |- |{{flagicon|SLO}} [[Eslobenya]] |Maja Colic<ref>{{Cite web |last=Robnik |first=Spela |date=30 Hunyo 2021 |title=Miss Slovenije Maja Čolić odkrito o izboru: Želimo razbiti predsodke |url=https://www.slovenskenovice.si/bulvar/domaci-traci/miss-slovenije-maja-colic-odkrito-o-izboru-zelimo-razbiti-predsodke/ |access-date=21 Hulyo 2022 |website=Slovenske novice |language=sl-si}}</ref> |21 |Ribnica |- |{{flagicon|SPA}} [[Espanya]] |Ana García<ref>{{cite web |last=Marrón |first=Mireya |date=27 Hulyo 2020 |title=Ana García Segundo, la Miss feminista elegida "mujer más guapa de España" |url=https://www.niusdiario.es/vida/visto-oido/todo-sobre-ana-garcia-segundo-miss-world-spain-2020-almeria_18_2985420193.html |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Niusdiario.es |language=es}}</ref> |23 |Almería |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |Shree Saini<ref>{{Cite web |last=Duttagupta |first=Ishani |date=6 Oktubre 2021 |title=Indian-American Shree Saini crowned Miss World America |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/us/indian-american-shree-saini-crowned-miss-world-america/articleshow/86808209.cms |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Times of India |language=en}}</ref> |25 |[[Seattle]] |- |{{Flagicon|EST}} [[Estonia|Estonya]] |Karolin Kippasto<ref>{{Cite web |last=Urbala |first=Mondela |date=16 Disyembre 2021 |title=EESTI ÜLE AASTATE ESINDATUD! Miss Worldil osalev Karolin peab näitama end parimast küljest: juba hommikusöögilauda tuleb saabuda meigitult ja kontsades |url=https://elu.ohtuleht.ee/1051140/eesti-ule-aastate-esindatud-miss-worldil-osalev-karolin-peab-naitama-end-parimast-kuljest-juba-hommikusoogilauda-tuleb-saabuda-meigitult-ja-kontsades |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Õhtuleht |language=et}}</ref> |24 |Tartu |- |{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] |Olivia Harris<ref>{{Cite web |date=6 Enero 2022 |title=Puerto Rico trapped Miss Wales thanks all for messages |url=https://www.abergavennychronicle.com/news/health/puerto-rico-trapped-miss-wales-thanks-all-for-messages-503729 |access-date=2 Agosto 2022 |website=Abergavenny Chronicle |language=en}}</ref> |18 |Magor |- |{{flagicon|GHA}} [[Ghana|Gana]] |Monique Mawulawe<ref>{{Cite web |last=Coulibaly |first=Justin |date=24 Agosto 2020 |title=Monique Mawulawe Agbedekpui couronnée Miss Ghana 2020 |url=https://www.afrik.com/monique-mawulawe-agbedekpui-couronnee-miss-ghana-2020 |access-date=2 Agosto 2022 |website=Afrik.com |language=fr-FR}}</ref> |20 |[[Accra]] |- |{{flagicon|GNQ}} [[Gineang Ekwatoriyal]] |Lucila Benita<ref>{{cite web |last=Coulibaly |first=Justin |date=5 Setyembre 2021 |title=Originaire de Malabo, Lucila Benita sacrée Miss Monde Guinée Equatoriale |url=https://www.afrik.com/originaire-de-malabo-lucila-benita-sacree-miss-monde-guinee-equatoriale |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Afrik.com |language=fr}}</ref> |21 |Malabo |- |{{flagicon|Guadeloupe|local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadelupe]] |Prescilla Larose<ref>{{Cite web |date=16 Hulyo 2020 |title=La Guadeloupe participe au 70e concours de Miss Monde en Thaïlande |url=https://www.guadeloupe.franceantilles.fr/actualite/societe/la-guadeloupe-participe-au-70e-concours-de-miss-monde-en-thailande-570766.php |access-date=2 Agosto 2022 |website=France-Antilles Guadeloupe |language=fr}}</ref> |22 |Le Moule |- |{{flagicon|GUI}} [[Guinea|Guniya]] |Saran Bah<ref>{{Cite web |last=Coulibaly |first=Justin |date=20 Nobyembre 2021 |title=Miss Monde : MHD apporte son soutien à Saran Bah, Dalein Diallo aussi |url=https://www.afrik.com/miss-monde-mhd-apporte-son-soutien-a-saran-bah-dalein-diallo-aussi |access-date=2 Agosto 2022 |website=Afrik.com |language=fr-FR}}</ref> |24 |[[Conakry]] |- |{{flagicon|GBS}} [[Guinea-Bissau|Guniya Bissaw]] |Itchacénia Da Costa<ref>{{Cite web |last=Kouazounde |first=Berenice |date=16 Disyembre 2021 |title=Miss Monde 2021 : Olivia Yacé de la CI et Itchacénia Da Costa de la Guinée-Bissau testées positives au Coronavirus |trans-title=Miss World 2021: Olivia Yacé of CI and Itchacénia Da Costa of Guinea-Bissau tested positive for Coronavirus |url=https://www.afrik.com/miss-monde-2021-olivia-yace-de-la-ci-et-itchacenia-da-costa-de-la-guinee-bissau-testees-positives-au-coronavirus |archive-url=https://web.archive.org/web/20220323121321/https://www.afrik.com/miss-monde-2021-olivia-yace-de-la-ci-et-itchacenia-da-costa-de-la-guinee-bissau-testees-positives-au-coronavirus |archive-date=23 Marso 2022 |access-date=20 Pebrero 2025 |website=Afrik |language=fr-FR}}</ref> |21 |[[Bissau]] |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |Khalia Hall<ref>{{cite web |date=9 Oktubre 2021 |title=Khalia Hall wins Miss Jamaica World 2021 |url=https://jamaica-gleaner.com/article/entertainment/20211009/khalia-hall-wins-miss-jamaica-world-2021 |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Gleaner |language=en}}</ref> |25 |Saint Ann |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |Tamaki Hoshi<ref>{{Cite news |date=12 Oktubre 2021 |title=『ミス・ワールド』日本代表に早大2年　20歳・星たまきさん「喜びよりも感謝の気持ち」 |language=jp |trans-title=Tamaki Hoshi, 20 years old, 2nd year Waseda University representative of Japan in "Miss World" "Gratefulness rather than joy" |work=Oricon News |url=https://news.yahoo.co.jp/articles/fe0eda8d4c2fcef17bc25533c6c3136f399baa31 |url-status=dead |access-date=5 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027181624/https://news.yahoo.co.jp/articles/fe0eda8d4c2fcef17bc25533c6c3136f399baa31 |archive-date=27 Oktubre 2021}}</ref> |20 |[[Tokyo]] |- |{{flagicon|HTI}} [[Hayti]] |Erlande Berger<ref>{{Cite web |last=Nicolas |first=Eberline |date=4 Oktubre 2021 |title=Erlande Berger, Miss World Haïti 2021 |url=https://haiti.loopnews.com/content/erlande-berger-miss-world-haiti-2021 |access-date=2 Agosto 2022 |website=Loop News |language=en }}{{Dead link|date=Abril 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |24 |[[Port-au-Prince]] |- |{{flagicon|GIB}} [[Gibraltar|Hibraltar]] |Janice Sampere<ref>{{cite web |last=Gomez |first=Eyleen |date=8 Hulyo 2021 |title=Janice Sampere is crowned Miss Gibraltar 2021 |url=https://www.chronicle.gi/janice-sampere-is-crowned-miss-gibraltar-2021/ |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Gibraltar Chronicle |language=en}}</ref> |23 |Gibraltar |- |{{flagicon|NIR}} [[Hilagang Irlanda]] |Anna Leitch<ref>{{cite news |last=McGovern |first=Eimear |date=7 Setyembre 2021 |title=Miss Northern Ireland 2021: Cookstown's Anna Leitch crowned |language=en-GB |work=Belfast Telegraph |url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/news/northern-ireland/miss-northern-ireland-2021-cookstowns-anna-leitch-crowned-40825835.html |access-date=30 Hulyo 2022}}</ref> |27 |Cookstown |- |{{flagicon|HON|variant=1949}} [[Honduras]] |Dayana Bordas<ref>{{Cite web |date=30 Agosto 2021 |title=Dayana Bordas, la primera miskita en convertirse en Miss Honduras Mundo |url=https://www.elheraldo.hn/fotogalerias/entretenimiento/dayana-bordas-miss-honduras-mundo-la-mosquitia-2021-NREH1488995 |access-date=2 Agosto 2022 |website=El Heraldo |language=es-HN}}</ref> |24 |Ahuas |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |Manasa Varanasi<ref>{{cite web |date=11 Pebrero 2021 |title=Who is Manasa Varanasi? All You Need to Know About Miss India World 2020 |url=https://www.news18.com/news/lifestyle/who-is-manasa-varanasi-all-you-need-to-know-about-miss-india-world-2020-3420266.html |access-date=30 Hulyo 2022 |website=News18 India |language=en}}</ref> |24 |[[Hyderabad, India|Hyderabad]] |- |{{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]] |Pricilia Carla Yules<ref name="Miss Indonesia 2020 (2)">{{cite web |date=27 Pebrero 2020 |title=Pricilia Carla Yules crowned Miss Indonesia 2020 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-world/pricilia-carla-yules-crowned-miss-indonesia-2020/eventshow/74335375.cms |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Times of India |language=en |archive-date=19 Hulyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230719203447/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-world/pricilia-carla-yules-crowned-miss-indonesia-2020/eventshow/74335375.cms |url-status=dead }}</ref> |25 |Surabaya |- |{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] |Rehema Muthamia<ref>{{Cite web |last=Syed |first=Armani |date=5 Nobyembre 2021 |title=Miss England winner Rehema Muthamia says she expected to face racism after winning the pageant |url=https://www.insider.com/miss-england-winner-rehema-muthamia-says-received-racist-remarks-2021-11 |access-date=2 Agosto 2022 |website=Insider |language=en-US}}</ref> |25 |Mill Hill |- |{{flagicon|Iraq}} [[Iraq|Irak]] |Maria Farhad<ref>{{cite web |last=Darwish |first=Riham |date=2 Agosto 2021 |title=Christian Survivor of ISIS Crowned as Miss Iraq 2021 |url=https://www.albawaba.com/node/christian-survivor-isis-crowned-miss-iraq-2021-1440788 |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Al Bawaba |language=en}}</ref> |20 |Mosul |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |Pamela Uba<ref>{{Cite web |last=Blackett |first=L'Oréal |date=17 Setyembre 2021 |title=Pamela Uba’s Historic Win Is Only The First Step For Miss Ireland |url=https://www.bustle.com/entertainment/who-is-pamela-uba-miss-ireland-2021 |access-date=2 Agosto 2022 |website=Bustle |language=en}}</ref> |25 |Galway |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |Claudia Motta<ref>{{Cite web |date=29 Setyembre 2021 |title=Chi è Claudia Motta, Miss Mondo Italia che vuole diventare magistrato |url=https://www.today.it/donna/miss-mondo-italia-chi-e-claudia-motta.html |access-date=2 Agosto 2022 |website=Today |language=it}}</ref> |21 |Velletri |- | {{flagicon|KHM}} [[Cambodia|Kambodya]] | Phum Sophorn<ref>{{Cite web |date=19 Oktubre 2021 |title=Lộ diện dàn mỹ nhân Châu Á tham dự Hoa hậu Thế giới 2021 |url=https://www.congluan.vn/lo-dien-dan-my-nhan-chau-a-tham-du-hoa-hau-the-gioi-2021-post162182.html |access-date=2 Agosto 2022 |website=Nhà báo & Công luận |language=vi}}</ref> | 19 | [[Nom Pen]] |- | {{flagicon|CMR}} [[Cameroon|Kamerún]] | Audrey Monkam<ref>{{Cite web |last=Funwie |first=Bruno Ndonwie |date=31 Disyembre 2019 |title=Audrey Nabila Monkam wins Miss Cameroon 2020 |url=https://www.crtv.cm/2019/12/audrey-nabila-monkam-wins-miss-cameroon-2020/ |access-date=2 Agosto 2022 |website=Cameroon Radio Television |language=fr-FR |archive-date=8 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408214518/https://www.crtv.cm/2019/12/audrey-nabila-monkam-wins-miss-cameroon-2020/ |url-status=dead }}</ref> | 24 | Bali Nyonga |- | {{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] | Svetlana Mamaeva<ref>{{Cite web |date=9 Nobyembre 2020 |title=Svetlana Mamaeva chosen as Miss World Canada 2020 |url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-world/svetlana-mamaeva-chosen-as-miss-world-canada-2020/articleshow/79128064.cms |access-date=2 Agosto 2022 |website=The Times of India |language=en}}</ref> | 21 | Maple |- | {{flagicon|CAY}} [[Kapuluang Kayman]] | Rashana Hydes<ref>{{Cite web |last=Wheaton |first=Vicki |date=30 Mayo 2021 |title=Rashana Hydes crowned Miss World Cayman Islands 2021 |url=https://www.caymancompass.com/2021/05/30/rashana-hydes-crowned-miss-world-cayman-islands-2021/ |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Cayman Compass |language=en-GB}}</ref> | 24 | West Bay |- |{{flagicon|KEN}} [[Kenya]] |Sharon Obara<ref>{{cite web |last=Matiko |first=Thomas |date=29 Agosto 2021 |title=Kenya: Sharon Obara Crowned Miss World Kenya 2021 |url=https://allafrica.com/stories/202108290078.html |access-date=30 Hulyo 2022 |website=AllAfrica}}</ref> |19 |[[Nairobi]] |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombiya]] |Andrea Aguilera<ref>{{Cite web |last=Valencia |first=Daniel |date=23 Nobyembre 2021 |title=¿Quién es Andrea Aguilera? Representante de Colombia en Miss Mundo |url=https://colombia.as.com/colombia/2021/11/24/tikitakas/1637721467_105411.html |access-date=2 Agosto 2022 |website=Diario AS |language=es-co}}</ref> |23 |[[Talaan ng mga lungsod sa Colombia|Medellin]] |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |Tamara Del Maso<ref>{{Cite web |date=17 Hunyo 2021 |title=Tamara Dal Maso selected as Miss Puntarenas 2021 |url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-world/tamara-dal-maso-selected-as-miss-puntarenas-2021/articleshow/83603970.cms |access-date=2 Agosto 2022 |website=The Times of India |language=en}}</ref> |23 |Puntarenas |- |{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]] |Emilie Boland<ref>{{Cite web |date=1 Disyembre 2021 |title=Emilie Boland greift nach der Krone |url=https://www.wort.lu/de/panorama/emilie-boland-greift-nach-der-krone-61a74b23de135b9236fa6b10 |access-date=2 Agosto 2022 |website=Luxemburger Wort |language=de |archive-date=2 Agosto 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220802161839/https://www.wort.lu/de/panorama/emilie-boland-greift-nach-der-krone-61a74b23de135b9236fa6b10 |url-status=dead }}</ref> |25 |Sandweiler |- |{{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] |Hugrún Birta Egilsdóttir<ref>{{Cite web |last=Sigfúsdóttir |first=Sylvía Rut |date=15 Nobyembre 2021 |title=Hugrún Birta verður fulltrúi Íslands í Miss World í desember |url=https://www.visir.is/g/20212183220d |access-date=3 Agosto 2022 |website=Vísir.is |language=is}}</ref> |22 |[[Reikiavik]] |- |{{flagicon|MAD}} [[Madagascar|Madagaskar]] |Nellie Anjaratiana<ref>{{cite web |date=20 Agosto 2020 |title=Nellie Anjaratiana crowned Miss World Madagascar 2020 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/miss-world/nellie-anjaratiana-crowned-miss-world-madagascar-2020/articleshow/77654409.cms |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=11 Disyembre 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201211160723/https://beautypageants.indiatimes.com/miss-world/nellie-anjaratiana-crowned-miss-world-madagascar-2020/articleshow/77654409.cms |url-status=dead }}</ref> |24 |[[Antananarivo]] |- |{{flagicon|MAC}} [[Macau|Makáw]] |Jia Ni Yuan<ref>{{Cite web |date=25 Oktubre 2021 |title="上热点"热烈祝贺"第70届世界小姐大赛澳门总决赛"圆满落幕_佳丽 |url=https://www.sohu.com/a/497072748_121119332 |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Sohu |language=zh}}</ref> |28 |Makaw |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |Lavanya Sivaji<ref>{{Cite web |last=Jayatilaka |first=Tania |date=22 Oktubre 2021 |title=Here's What You Didn't Know About Miss World Malaysia 2021 Winner Lavanya Sivaji |url=https://www.tatlerasia.com/culture/arts/what-you-didnt-know-about-miss-world-malaysia-2021-lavanya-sivaji |access-date=3 Agosto 2022 |website=Tatler Asia |language=en}}</ref> |26 |Batu Caves |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |Naomi Dingli<ref>{{Cite web |date=17 Nobyembre 2021 |title=Naomi Dingli goes to Puerto Rico for 70th edition of Miss World |url=https://timesofmalta.com/articles/view/naomi-dingli-goes-to-puerto-rico-for-the-70th-edition-of-miss-world.915525 |access-date=3 Agosto 2022 |website=Times of Malta |language=en-gb}}</ref> |26 |[[Valletta]] |- |{{flagicon|MRI}} [[Mauritius|Mawrisyo]] |Angélique Sanson<ref>{{cite web |last=Seetamonee |first=Rajmeela |date=5 Oktubre 2019 |title=Miss Mauritius 2019-2020 : Angélique Sanson remporte la couronne |url=https://defimedia.info/miss-mauritius-2019-2020-angelique-sanson-remporte-la-couronne |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Le Défi Media Group |language=fr}}</ref> |25 |Curepipe |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |Karolina Vidales<ref>{{cite web |last=Ochoa |first=Rafael |date=2 Hulyo 2021 |title=Michoacán gana Miss México 2021 |url=https://www.elheraldodechihuahua.com.mx/gossip/michoacan-gana-certamen-miss-mexico-2021-miss-world-miss-grand-internacional-karolina-vidales-6914620.html |access-date=30 Hulyo 2022 |website=El Heraldo de Chihuahua |language=es}}</ref> |24 |Jiquilpan |- |{{flagicon|MDA}} [[Moldabya]] |Tatiana Ovcinicova |23 |[[Chișinău]] |- |{{flagicon|MNG}} [[Mongolia|Monggolya]] |Burte-Ujin Anu<ref>{{Cite web |last=Tseesuren |first=A. |date=21 Oktubre 2021 |title="Дэлхийн мисс"-т өрсөлдөх УРАН НУГАРААЧ |url=https://news.mn/r/2487736/ |access-date=3 Agosto 2022 |website=News.MN |language=mn}}</ref> |23 |[[Ulan Bator]] |- |{{flagicon|NAM}} [[Namibia|Namibya]] |Annerie Mare<ref>{{Cite web |last=Mouton |first=Rinelda |date=12 Hulyo 2021 |title=Namibian beauties to strut their stuff overseas |url=https://www.namibian.com.na/103397/read/Namibian-beauties-to-strut-their-stuff-overseas |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Namibian |language=en}}</ref> |26 |Kamanjab |- |{{flagicon|NPL}} [[Nepal]] |Namrata Shrestha<ref>{{Cite news |date=5 Disyembre 2020 |title=Namrata Shrestha wins Miss Nepal World 2020 |language=en |website=The Kathmandu Post |url=https://kathmandupost.com/art-culture/2020/12/05/namrata-shrestha-wins-miss-nepal-world-2020 |access-date=30 Hulyo 2022}}</ref> |24 |[[Katmandu|Kathmandu]] |- |{{flagicon|NGA}} [[Nigeria|Niherya]] |Oluchi Madubuike<ref>{{Cite web |last=Awodipe |first=Tobi |date=25 Setyembre 2021 |title=2021 MBGN: Miss Nigeria for world beauty pageant in Puerto Rico |url=https://editor.guardian.ng/saturday-magazine/fashion/2021-mbgn-miss-nigeria-for-world-beauty-pageant-in-puerto-rico/ |access-date=3 Agosto 2022 |website=The Guardian Nigeria |language=en-US |archive-date=3 Oktubre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221003015556/https://editor.guardian.ng/saturday-magazine/fashion/2021-mbgn-miss-nigeria-for-world-beauty-pageant-in-puerto-rico/ |url-status=dead }}</ref> |25 |[[Abuja]] |- |{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |[[Sheynnis Palacios]]<ref>{{Cite web |date=20 Pebrero 2020 |title=Sheynnis Palacios crowned Miss Mundo Nicaragua 2020 |url=https://beautypageants.indiatimes.com/others/Sheynnis-Palacios-crowned-Miss-Mundo-Nicaragua-2020/eventshow/74223799.cms |access-date=3 Agosto 2022 |website=The Times of India |language=en |archive-date=25 Hulyo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725064942/https://beautypageants.indiatimes.com/others/sheynnis-palacios-crowned-miss-mundo-nicaragua-2020/eventshow/74223799.cms |url-status=dead }}</ref> |21 |[[Managua]] |- |{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] |Amine Storrød<ref>{{Cite web |last=DeNiazi |first=Daniel |date=24 Oktubre 2021 |title=Amine Storrød deltar i Miss World |url=https://www.extraavisen.no/amine-storrod-deltar-i-miss-world/ |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Extraavisen |language=nb-NO |archive-date=27 Oktubre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027115145/https://www.extraavisen.no/amine-storrod-deltar-i-miss-world/ |url-status=dead }}</ref> |21 |Hvaler |- |{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] |Lizzy Dobbe<ref name=":1" /> |21 |Den Helder |- |{{flagicon|PAN}} [[Panama]] |Krysthelle Barretto<ref>{{cite web |date=9 Oktubre 2020 |title=Krysthelle Barreto, la nueva Miss Mundo Panamá |url=https://www.diaadia.com.pa/fama/krysthelle-barreto-la-nueva-miss-mundo-panama-371189 |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Día a Día |language=es}}</ref> |25 |[[Lungsod ng Panama]] |- |{{flagicon|PRY}} [[Paraguay|Paragway]] |Bethania Borba<ref>{{Cite web |date=29 Setyembre 2021 |title=Presentan a la nueva Miss Mundo Paraguay |url=https://www.ultimahora.com/breves-n2963809.html |url-status=live |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Ultima Hora |language=es}}</ref> |20 |Presidente Franco |- |{{flagicon|PER}} [[Peru]] |Paula Montes<ref>{{cite web |last=Villegas |first=Luciana |date=5 Setyembre 2021 |title=Paula Montes, la modelo que creció en Arequipa y representará al Perú en el Miss World 2021 |url=https://elcomercio.pe/viu/actitud-viu/miss-world-2021-paula-montes-la-modelo-que-crecio-en-arequipa-y-representara-al-peru-en-el-miss-world-2021-historias-ec-modelo-talento-peruano-noticia/ |access-date=30 Hulyo 2022 |website=El Comercio Perú |language=es}}</ref> |25 |[[Lungsod ng Lima|Lima]] |- |{{flagicon|PHI}} [[Pilipinas]] |Tracy Perez<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2021 |title=Tracy Maureen Perez takes Miss World Philippines crown |url=https://cnnphilippines.com/entertainment/2021/10/4/Miss-World-Philippines-2021-Tracy-Maureen-Perez.html |url-status=dead |access-date=30 Hulyo 2022 |website=[[CNN Philippines]] |language=en |archive-date=22 Oktubre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211022072842/https://cnnphilippines.com/entertainment/2021/10/4/Miss-World-Philippines-2021-Tracy-Maureen-Perez.html }}</ref> |28 |[[Lungsod ng Cebu]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |Emilia Lepomäki<ref>{{Cite web |last1=Mettänen |first1=Heli |last2=Puljujärvi |first2=Ismo |date=18 Setyembre 2021 |title=Essi Unkuri on uusi Miss Suomi |url=https://www.iltalehti.fi/viihdeuutiset/a/2200d81c-848e-462f-bb7d-52fd6197a58f |url-status=live |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Iltalehti |language=fi}}</ref> |23 |Vantaa |- |'''{{flagicon|POL}} [[Polonya]]''' |'''[[Karolina Bielawska]]'''<ref>{{Cite web |last=Królak |first=Sergiusz |date=26 Nobyembre 2019 |title=Karolina Bielawska została Miss Polonia 2019. Kim jest nowo wybrana "najpiękniejsza Polka"? |url=https://plejada.pl/newsy/karolina-bielawska-kim-jest-miss-polonia-2019-wiek-wzrost-ma-chlopaka/qglpq52 |access-date=3 Agosto 2022 |website=Onet.pl |language=pl}}</ref> |22 |Łódź |- |{{flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |Aryam Díaz<ref>{{cite web |date=24 Abril 2021 |title=Candidata de Naranjito se corona Miss Mundo de Puerto Rico 2021! |url=https://www.metro.pr/pr/entretenimiento/2021/04/24/candidata-naranjito-se-corona-miss-mundo-puerto-rico-2021.html |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Metro International |language=es}}</ref> |23 |Naranjito |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |Lidy Alves<ref>{{Cite web |last=Ribeiro |first=Mariana |date=23 Setyembre 2021 |title=Barrosã Lidy Alves conquista o título de Miss Portuguesa 2021 |url=https://www.avozdetrasosmontes.pt/barrosa-lidy-alves-conquista-o-titulo-de-miss-portuguesa-2021/ |access-date=3 Agosto 2022 |website=A Voz de Trás-os-Montes |language=pt-PT |archive-date=8 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408214520/https://www.avozdetrasosmontes.pt/barrosa-lidy-alves-conquista-o-titulo-de-miss-portuguesa-2021/ |url-status=dead }}</ref> |25 |Vila Real |- |{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] |April Benayoum<ref>{{Cite web |last=Tesoriere |first=Ronan |date=23 Oktubre 2021 |title=April Benayoum sera la candidate de la France au concours Miss Monde |url=https://www.leparisien.fr/culture-loisirs/april-benayoum-sera-la-candidate-de-la-france-au-concours-miss-monde-23-10-2021-RMKI4ZAY3VANPLJQSAAZBZHRPI.php |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Le Parisien |language=fr}}</ref> |22 |Éguilles |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |Emmy Peña<ref>{{cite web |date=5 Setyembre 2021 |title=Emmy Peña es la nueva Miss Mundo Dominicana 2021 |url=https://www.diariolibre.com/revista/cultura/emmy-pena-es-la-nueva-miss-mundo-dominicana-2021-DH28588830 |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Diario Libre |language=es}}</ref> |24 |Duarte |- |{{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]] |Karolína Kopíncová<ref>{{Cite web |last= |date=24 Hulyo 2020 |title=Novou královnou krásy se stala Karolína Kopíncová (22)! Pomohla jí k vítězství plastika? |url=https://www.blesk.cz/clanek/celebrity-ceske-celebrity/650625/novou-kralovnou-krasy-se-stala-karolina-kopincova-22-pomohla-ji-k-vitezstvi-plastika.html |access-date=31 Hulyo 2022 |website=Blesk |language=cs}}</ref> |22 |Brno |- |{{flagicon|RWA}} [[Rwanda]] |Grace Ingabire<ref name=":2" /> |22 |[[Kigali]] |- |{{flagicon|LCA}} [[Santa Lucia (bansa)|Santa Lucia]] |Tyler Theophane<ref>{{cite web |date=28 Mayo 2021 |title=Tyler Theophane Is Off to Puerto Rico |url=https://thevoiceslu.com/2021/05/tyler-is-off-to-puerto-rico/ |access-date=30 Hulyo 2022 |website=The Voice St. Lucia}}</ref> |23 |Choiseul |- |{{flagicon|SEN}} [[Senegal|Sénegal]] |Penda Sy<ref name=":3" /> |24 |Tambacounda |- |{{flagicon|SRB}} [[Serbia|Serbiya]] |Andrijana Savic<ref>{{Cite web |date=4 Hunyo 2021 |title=Najlepša među nama: Mis Srbije Andrijana Savić je nova zvezda "Telegraf editorijala" |url=https://www.telegraf.rs/zivot-i-stil/moda/3346661-najlepsa-medju-nama-mis-srbije-andrijana-savic-je-nova-zvezda-telegraf-editorijala |access-date=3 Agosto 2022 |website=Telegraf.rs |language=sr}}</ref> |21 |[[Belgrado]] |- |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] |Khai Ling Ho<ref>{{Cite web |date=18 Oktubre 2021 |title=18-year-old Khailing Ho Crowned Miss World Singapore 2021 |url=https://finance.yahoo.com/news/18-old-khailing-ho-crowned-100700456.html |access-date=3 Agosto 2022 |website=Yahoo! Finance |language=en-US}}</ref> |18 |Singapore |- |{{flagicon|SXM}} [[Sint Maarten]] |Lara Mateo<ref name=":7" /> |24 |Philipsburg |- |{{flagicon|SOM}} [[Somalia|Somalya]] |Khadija Omar<ref>{{Cite web |last= |date=19 Marso 2022 |title=Meet Somalia’s Khadija Omar, the First Hijabi Beauty Queen in History to make Top 13 |url=https://www.bellanaija.com/2022/03/miss-world-somalia-khadija-omar/ |access-date=3 Agosto 2022 |website=BellaNaija |language=en-US}}</ref> |20 |[[Mogadishu]] |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |Sadé Greenwood<ref>{{Cite web |last=Wickramasinghe |first=Kamanthi |date=12 Nobyembre 2021 |title=Sadé Greenwood takes her first walk as Siyatha Miss World Sri Lanka 2021 |url=https://www.dailymirror.lk/life/Sadé-Greenwood-takes-her-first-walk-as-Siyatha-Miss-World-Sri-Lanka-2021/243-224598 |access-date=3 Agosto 2022 |website=Daily Mirror |language=en}}</ref> |18 |[[Colombo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |Gabriella Lomm Mann<ref>{{Cite web |last=Blomberg |first=Linnea |date=24 Oktubre 2021 |title=Gabriella, 26, representerar Sverige i Miss World: ”Handlar inte bara om skönhet” |url=https://www.expressen.se/noje/gabriella-representerar-sverige-i-miss-world-2021-/ |access-date=3 Agosto 2022 |website=Expressen |language=sv}}</ref> |26 |[[Estokolmo]] |- |{{flagicon|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]] |Julianna Rugumisa<ref>{{Cite web |last=Wambura |first=Bethsheba |date=15 Hulyo 2021 |title=Confusion at Miss Tanzania as winner is ruled unfit to represent the country at Miss World |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/entertainment/confusion-at-miss-tanzania-as-winner-is-ruled-unfit-to-represent-the-country-at-miss-world-3474240 |access-date=3 Agosto 2022 |website=The Citizen |language=en}}</ref> |23 |[[Kilimanjaro]] |- |{{flagicon|ZAF}} [[South Africa|Timog Aprika]] |Shudufhadzo Musida<ref>{{Cite web |last=Morkel |first=Graye |date=10 Disyembre 2020 |title=Shudufhadzo Musida to represent SA at Miss World |url=https://www.news24.com/channel/the-juice/news/pageant/miss-sa-shudufhadzo-musida-to-represent-sa-at-miss-world-20201210 |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Channel 24 |language=en}}</ref> |25 |Limpopo |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |Tara Hong<ref>{{Cite web |last= |date=19 Oktubre 2021 |title=Cô gái 21 tuổi đoạt Hoa hậu Thế giới Hàn Quốc |url=https://vnexpress.net/co-gai-21-tuoi-doat-hoa-hau-the-gioi-han-quoc-4373858.html |access-date=3 Agosto 2022 |website=VnExpress |language=vi}}</ref> |21 |[[Seoul]] |- |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |Jeanine Brandt<ref>{{cite web |last=Webb |first=Yvonne |date=1 Pebrero 2021 |title=Jeanine Brandt is the new Miss World TT |url=https://newsday.co.tt/2021/02/01/jeanine-brandt-is-the-new-miss-world-tt/ |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Trinidad and Tobago Newsday |language=en}}</ref> |25 |San Fernando |- |{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] |Carol Drpic<ref>{{Cite web |last= |date=28 Hulyo 2021 |title=[FOTOS] Conoce a Carol Drpic: La magallánica que se convirtió en la Miss Mundo Chile 2021 |url=https://www.meganoticias.cl/tendencias/345655-miss-mundo-chile-carol-drpic-quien-es-28-07-2021.html |access-date=3 Agosto 2022 |website=Mega |language=es-cl}}</ref> |21 |Punta Arenas |- |{{flagicon|CHN}} [[Tsina]] |Jiang Siqi |21 |[[Beijing]] |- |{{flagicon|TUN}} [[Tunisya]] |Amani Layouni<ref>{{Cite web |last=Dejoui |first=Nadia |date=13 Oktubre 2021 |title=Amani Layouni, Miss Sousse candidate à Miss Monde 2021 |url=https://www.leconomistemaghrebin.com/2021/10/13/amani-layouni-miss-sousse-candidate-a-miss-monde-2021/ |access-date=3 Agosto 2022 |website=L'Economiste Maghrébin |language=fr-FR |archive-date=28 Oktubre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211028011300/https://www.leconomistemaghrebin.com/2021/10/13/amani-layouni-miss-sousse-candidate-a-miss-monde-2021/ |url-status=dead }}</ref> |22 |Mahdia |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkey|Turkya]] |Dílara Korkmaz<ref>{{Cite web |date=9 Setyembre 2021 |title=Miss Turkey 2021'in birincisi Dilara Korkmaz seçildi |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/galeri/miss-turkey-2021in-birincisi-dilara-korkmaz-secildi-1867316 |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Cumhuriyet |language=tr}}</ref> |23 |[[Ankara]] |- |{{flagicon|UGA}} [[Uganda]] |Elizabeth Bagaya<ref>{{Cite web |last=Odeke |first=Steven |date=24 Nobyembre 2021 |title=Miss Uganda could miss Miss World due to delayed visa |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/120654 |access-date=3 Agosto 2022 |website=New Vision |language=en}}</ref> |26 |Bombo |- |{{flagicon|UKR}} [[Ukraine|Ukranya]] |Aleksandra Yaremchuk<ref>{{Cite web |last=Ponomarenko |first=Anna |date=21 Oktubre 2021 |title=Олександра Яремчук - нова "Міс Україна". Вона поїде на Miss World в Пуерто-Ріко |url=https://stars.segodnya.ua/ua/stars/ukrainian/titul-miss-ukraina-2021-zavoevala-1580529.html |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Segodnya |language=uk}}</ref> |22 |Vinnytsia |- |{{flagicon|HUN}} [[Hungary|Unggarya]] |Lili Tótpeti<ref>{{Cite web |last=Kovacs |first=Ferenc |date=29 Oktubre 2021 |title=Nagykanizsai lány a Miss World Hungary győztese |url=https://index.hu/belfold/2021/10/29/totpeti-lili-miss-world-hungary-nagykanizsa-szepsegverseny/ |access-date=30 Hulyo 2022 |website=Index |language=hu}}</ref> |20 |Nagykanizsa |- |{{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]] |Valentina Camejo<ref>{{Cite web |last=Colman |first=Carla |date=29 Mayo 2021 |title=Los certámenes de belleza, ¿un lugar de opresión o una plataforma para alzar la voz? |url=https://www.elobservador.com.uy/nota/los-certamenes-de-belleza-un-lugar-de-opresion-o-una-plataforma-para-alzar-la-voz--202152719460 |access-date=3 Agosto 2022 |website=El Observador |language=es}}</ref> |24 |[[Montevideo]] |} == Mga tala == <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{official website|http://www.missworld.com}} {{Miss World}} e4o0kxcj5wfqryyygsonqwoj5hksm3h 0 314439 2204155 2199665 2026-04-22T09:37:18Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2204155 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Pagbabago sa Katamtamang Temperatura.svg|alt=Ang pandaigdigang mapa na pinapakita ang temperatura ng dagat na umaakyat ng 0.5 ng 1 digri Celsius; umaakyat ang temperatura ng lupa ng 1 hanggang 2 digri Celsius; at temperatura sa Artiko ng 4 digri Celsius.|thumb|Mga pagbabago sa temperatura ng hangin sa ibabaw ng daigdig sa nakalipas na 50 taon.<ref>{{Cite web |title=GISS Surface Temperature Analysis (v4) |url=https://data.giss.nasa.gov/gistemp/maps/index_v4.html |access-date=12 Enero 2024 |website=NASA |language=en}}</ref> Higit na umiinit ang [[Artiko]], at karaniwang tumaas ang mga temperatura sa lupa nang higit sa mga temperatura sa ibabaw ng dagat.]] [[Talaksan:Pandaigdigang Temperatura at mga Puwersa.svg|thumb|Ang katamtamang temperatura ng hangin sa ibabaw ng [[Daigdig]] ay tumaas ng halos 1.5{{Spaces}}°C (mga{{Spaces}}2.5 °F) mula noong [[Rebolusyong industriyal|Rebolusyong Industriyal]]. Nagdudulot ang mga likas na puwersa ng ilang pagkakaiba-iba, subalit ipinapakita ng 20-taong katamtaman ang progresibong impluwensya ng aktibidad ng tao.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR6 WG1|2021}} (sa Ingles)</ref>]] Sa karaniwang paggamit, inilalarawan ng '''pagbabago ng klima''' ang '''pag-init ng mundo'''—ang patuloy na pagtaas ng katamtamang temperatura sa buong mundo—at ang mga epekto nito sa sistema ng klima ng [[Daigdig]]. Kasama rin sa mas malawak na kahulugan ng pagbabago ng klima ang mga nakaraang pangmatagalang pagbabago sa klima ng Daigdig. Pangunahing sanhi ng kasalukuyang pagtaas sa pandaigdigang katamtamang temperatura ang pagsunog ng mga tao ng mga panggatong na [[posil]] mula noong [[Rebolusyong industriyal|Rebolusyong Industriyal]].<ref name="IPCC_SR15_p54">{{Harvard citation no brackets|IPCC SR15 Ch1|2018}} (sa Ingles)</ref><ref name="Lynas_2021">{{Cite journal |last=Lynas |first=Mark |last2=Houlton |first2=Benjamin Z. |last3=Perry |first3=Simon |date=19 Oktubre 2021 |title=Greater than 99% consensus on human caused climate change in the peer-reviewed scientific literature |journal=Environmental Research Letters |language=en |volume=16 |issue=11 |page=114005 |bibcode=2021ERL....16k4005L |doi=10.1088/1748-9326/ac2966 |doi-access=free}}</ref> Nagdaragdag sa mga gas ng ''greenhouse'' ang paggamit ng panggatong na posil, [[deporestasyon|pagputol ng kagubatan]], at ilang gawaing pang-agrikultura at pang-industriya.<ref name="auto2">{{Harvard citation no brackets|Our World in Data, 18 Setyembre|2020}} (sa Ingles)</ref> [[Epektong greenhouse|Sumisipsip ng ilan sa init]] ang mga gas na ito na inilalabas ng Daigdig pagkatapos itong uminit mula sa sikat ng araw, na nagpapainit sa mas mababang atmospera. Ang [[Carbon dioxide|diyoksidong karbon]], ang pangunahing gas na ''[[greenhouse]]'' na nagtutulak ng pag-init ng mundo, ay lumaki ng humigit-kumulang 50% at nasa antas na hindi nakikita sa loob ng milyun-milyong taon.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR6 WG1 Technical Summary|2021}}</ref> Ang pagbabago ng klima ay may lalong malaking epekto sa [[Likas na kapaligiran|kapaligiran]]. Lumalawak ang mga disyerto, habang nagiging mas karaniwan ang [[matinding init]] at [[Napakalaking sunog|sunog sa ilang]].<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SRCCL|2019}}; {{Harvard citation no brackets|IPCC SRCCL|2019}} (sa Ingles)</ref> Nag-ambag ang pinalakas na pag-init sa Artiko sa pagtunaw ng matatandang yelo o ''permafrost'', pag-urong ng mga [[glasyar]] at pagbagsak ng yelo sa dagat.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SROCC|2019}} (sa Ingles)</ref> Nagdudulot din ang mas mataas na temperatura ng mas matinding [[bagyo]], tagtuyot, at iba pang matinding lagay ng panahon.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR6 WG1 Ch11|2021}} (sa Ingles)</ref> Napipilitan ng mabilis na pagbabagong pangkapaligiran ang maraming uri ng hayop sa mga [[bundok]], [[Bahura ng mga bulaklak na bato|bahurang koral]], at Artiko na lumipat o malipol.<ref>{{Cite web |last=EPA |date=19 Enero 2017 |title=Climate Impacts on Ecosystems |url=https://19january2017snapshot.epa.gov/climate-impacts/climate-impacts-ecosystems_.html#Extinction |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180127185656/https://19january2017snapshot.epa.gov/climate-impacts/climate-impacts-ecosystems_.html#Extinction |archive-date=27 Enero 2018 |access-date=5 Pebrero 2019 |language=en |quote=Mountain and arctic ecosystems and species are particularly sensitive to climate change... As ocean temperatures warm and the acidity of the ocean increases, bleaching and coral die-offs are likely to become more frequent.}}</ref> Kahit na maging matagumpay ang mga pagsisikap na itakda ang pag-init sa hinaharap, magpapatuloy ang ilang mga kinahinatnan sa loob ng maraming dantaon. Kabilang dito ang pag-init ng karagatan, pag-aasido ng karagatan at pagtaas ng lebel ng dagat.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SR15 Ch1|2018}} (sa Ingles)</ref> Binabantaan ng pagbabago ng klima ang mga tao ng dagdag na [[Baha|pagbaha]], matinding init, labis na kakulangan ng pagkain at tubig, mas maraming sakit, at pagkaluging ekonomiko. Maaring magbunga ito sa pangingibang-bayan at hindi pagkakasundo ng mga tao.<ref name="auto3">{{Harvard citation no brackets|Cattaneo|Beine|Fröhlich|Kniveton|2019}}; {{Harvard citation no brackets|IPCC AR6 WG2|2022}} (sa Ingles)</ref> Tinatawag ng [[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan|''World Health Organization'']] (WHO, o Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan) ang pagbabago ng klima bilang pinakamalaking banta sa kalusugan ng mundo sa ika-21 dantaon.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR5 SYR|2014}}; {{Harvard citation no brackets|WHO, Nob|2015}}: "Climate change is the greatest threat to global health in the 21st century. Health professionals have a duty of care to current and future generations. You are on the front line in protecting people from climate impacts – from more heat-waves and other extreme weather events; from outbreaks of infectious diseases such as malaria, dengue and cholera; from the effects of malnutrition; as well as treating people who are affected by cancer, respiratory, cardiovascular and other non-communicable diseases caused by environmental pollution." (sa Ingles)</ref> Nakakaranas ang mga lipunan at [[ekosistema]] ng mas matitinding panganib habang walang pagkilos upang mabawasan ang pag-init.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR6 WG2|2022}} (sa Inlges)</ref> Bahagyang binabawasan ang mga panganib ng pag-angkop sa pagbabago ng klima sa pamamagitan ng mga pagsisikap tulad na lamang ng mga hakbang sa pagpigil sa baha o mga pananim na nilalabanan sa tagtuyot, bagama't naabot na ang ilang pagtatakda sa pag-aangkop.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR6 WG2|2022}}; {{Harvard citation no brackets|IPCC AR6 SYR SPM|2023}}: "Effectiveness15 of adaptation in reducing climate risks16 is documented for specific contexts, sectors and regions (high confidence)...Soft limits to adaptation are currently being experienced by small-scale farmers and households along some low-lying coastal areas (medium confidence) resulting from financial, governance, institutional and policy constraints (high confidence). Some tropical, coastal, polar and mountain ecosystems have reached hard adaptation limits (high confidence). Adaptation does not prevent all losses and damages, even with effective adaptation and before reaching soft and hard limits (high confidence)." (sa Ingles)</ref> Responsable ang mga mahihirap na komunidad sa maliit na bahagi ng mga pandaigdigang emisyon, subalit sila ang may pinakamaliit na kakayahang umangkop at sila rin ang pinakanatatamaan ng pagbabago ng klima.<ref>{{Cite web |last=Tietjen |first=Bethany |date=2 Nobyembre 2022 |title=Loss and damage: Who is responsible when climate change harms the world's poorest countries? |url=https://theconversation.com/loss-and-damage-who-is-responsible-when-climate-change-harms-the-worlds-poorest-countries-192070 |access-date=30 Agosto 2023 |website=The Conversation |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 Pebrero 2022 |title=Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability |url=https://www.ipcc.ch/report/sixth-assessment-report-working-group-ii/ |access-date=30 Agosto 2023 |publisher=IPCC |language=en}}</ref> {{multiple image|perrow=1 / 2 |total_width=310 |image1=Bobcat Fire, Los Angeles, San Gabriel Mountains.jpg |alt1=Sunog sa Bobcat sa Monrovia, [[Kalipornya]], Setyembre 10, 2020 |image2=Bleached colony of Acropora coral.jpg |alt2=[[Pagpuputi ng sagay|Pinaputing]] kolonya ng koral ng Acropora|image4=California Drought Dry Lakebed 2009.jpg|alt4=Isang tuyong ilalim ng lawa sa [[Kalipornya]], na nakakaranas pinakamalalang malaking tagtuyot sa loob ng 1,200 taon.<ref>{{cite web |url=https://www.cbsnews.com/news/water-cutbacks-california-6-million-people-drought/ |title=California is rationing water amid its worst drought in 1,200 years |first=Irina |last=Ivanova |publisher=CBS News |date=Hunyo 2, 2022|language=en}}</ref>|footer=Mga halimbawa ng ilang epekto ng pagbabago ng klima: Tumindi ang sunog sa ilang sa pamamagitan ng init at [[tagtuyot]], [[Pagpuputi ng sagay|pagputi ng mga korales]] na nangyayari ng mas madalas dahil sa matinding init sa dagat, at lumalalang tagtuyot na nadadamay ang mga panustos ng tubig.}} Maraming epekto sa pagbabago ng klima ang naramdaman nitong mga nakaraang taon, na ang 2023 ang pinakamainit na naitala sa +{{Convert|1.48|C-change}} mula nang magsimula ang regular na pagsubaybay noong 1850.<ref>{{Cite web |last=Poyntin |first=Mark |last2=Rivault |first2=Erwan |date=10 Enero 2024 |title=2023 confirmed as world's hottest year on record |url=https://www.bbc.com/news/science-environment-67861954 |access-date=13 Enero 2024 |publisher=BBC |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 Abril 2023 |title=Human, economic, environmental toll of climate change on the rise: WMO {{!}} UN News |url=https://news.un.org/en/story/2023/04/1135852 |access-date=11 Abril 2024 |website=news.un.org |language=en}}</ref> Itataas ng karagdagang pag-init ang mga epektong ito at maaaring magpalitaw ng mga sandaling kritikal, gaya ng pagtunaw ng lahat ng yelo sa [[Greenland|Groenlandiya]].<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR6 WG1 Technical Summary|2021}} (sa Ingles)</ref> Sa ilalim ng Kasunduang Paris ng 2015, kolektibong nagkasundo ang mga bansa na panatilihin ang pag-iinit na "mabuting nasa ilalim ng 2&nbsp;°C". Gayunpaman, sa mga pangakong ginawa sa ilalim ng Kasunduan, aabot pa rin ang pag-init ng mundo sa humigit-kumulang {{Convert|2.7|C-change}} sa pagtatapos ng dantaon.<ref name="UNEP2021">{{Harvard citation no brackets|United Nations Environment Programme|2021}} (sa Ingles)</ref> Mangangailangan ng pagtatakda sa pag-init sa 1.5&nbsp;°C ng pagbabawas ng mga emisyon sa 2030 at pagkamit ng mga emisyong netong-sero sa 2050.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SR15 Ch2|2018}}; {{Harvard citation no brackets|IPCC SR15|2018}}; {{Harvard citation no brackets|Rogelj|Meinshausen|Schaeffer|Knutti|Riahi|2015}}; {{Harvard citation no brackets|Hilaire et al.|2019}} (sa Ingles)</ref> Maaring ihinto ang paggamit ng panggatong na posil sa pamamagitan ng pagtitipid ng enerhiya at paglipat sa mga mapagkukunan ng enerhiya na hindi gumagawa ng malaking polusyong karbon. Ang mga pinagbubuhatan ng enerhiya ng mga ito ay mula sa hangin, araw, tubig, at [[Enerhiyang nukleyar|lakas nukleyar]].<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR5 WG3 Annex III|2014}} (sa Ingles)</ref><ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR6 WG3|2022}} (sa Ingles)</ref> Maaaring palitan ng malinis na enerhiya ang mga panggatong na posil na ginagamit sa pagpapagana ng transportasyon, pagpapainit ng mga gusali, at pagpapatakbo ng mga prosesong pang-industriya.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR6 WG3|2022}} (sa Ingles)</ref> Maaari ding alisin ang karbon sa atmospera sa pamamagitan ng pagdagdag ng lupaing tinatakluban ng [[kagubatan]] at ang [[pagsasaka]] gamit ang mga pamamaraan na nag-iimbak ng karbon sa patungo sa ilalim ng lupa.<ref name="IPCC SRCCL Summary for Policymakers 2019 18">{{Harvard citation no brackets|IPCC SRCCL Summary for Policymakers|2019}} (sa Ingles)</ref><ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR6 WG3|2022}} (sa Ingles)</ref> == Pagtaas ng temperatura sa buong mundo == [[Talaksan:Common_Era_Temperature.svg|thumb|Rekonstruksyon ng pandaigdigang temperatura sa ibabaw sa nakalipas na 2000 taon gamit ang datos na panghalili mula sa mga singsing ng puno, koral, at gitna ng yelo na kulay bughaw.<ref>{{Harvard citation no brackets|Neukom|Barboza|Erb|Shi|2019b}}. (sa Ingles)</ref> Ang direktang naobserbahang datos ay kulay pula. <ref name="nasa temperatures2">{{Cite web |title=Global Annual Mean Surface Air Temperature Change |url=https://data.giss.nasa.gov/gistemp/graphs_v4/ |access-date=23 Pebrero 2020 |publisher=[[NASA]] |language=en}}</ref>]] === Mga tala ng temperatura bago ang pag-init ng mundo === Sa nakalipas na ilang milyong taon, [[Ebolusyon ng tao|nag-ebolusyon ang mga tao]] sa isang klima na umikot sa panahon ng yelo, na may katamtamang temperatura sa buong mundo na nasa pagitan ng 1&nbsp;°C mas mainit at 5–6&nbsp;°C mas malamig kaysa sa kasalukuyang mga antas.<ref>{{Cite journal |last=Thomas |first=Zoë A. |last2=Jones |first2=Richard T. |last3=Turney |first3=Chris S.M. |last4=Golledge |first4=Nicholas |last5=Fogwill |first5=Christopher |last6=Bradshaw |first6=Corey J.A. |last7=Menviel |first7=Laurie |last8=McKay |first8=Nicholas P. |last9=Bird |first9=Michael |last10=Palmer |first10=Jonathan |last11=Kershaw |first11=Peter |date=Abril 2020 |title=Tipping elements and amplified polar warming during the Last Interglacial |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0277379119309205 |journal=Quaternary Science Reviews |language=en |volume=233 |pages=106222 |bibcode=2020QSRv..23306222T |doi=10.1016/j.quascirev.2020.106222}}</ref><ref>{{Cite web |last=Michon |first=Scott |title=What's the coldest the Earth's ever been? |url=https://www.climate.gov/news-features/climate-qa/whats-coldest-earths-ever-been |access-date=6 August 2023 |publisher=SMITHSONIAN INSTITUTION |archive-date=1 Agosto 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801193107/https://www.climate.gov/news-features/climate-qa/whats-coldest-earths-ever-been |url-status=dead }}</ref> Ang isa sa mga mas mainit na panahon ay ang Huling Interglasyal sa pagitan ng 115,000 at 130,000 taon na ang nakalilipas, nang 6 hanggang 9 na metro ang antas ng dagat na mas mataas kaysa ngayon.<ref>{{Cite journal |last=Barlow |first=Natasha L. M. |last2=McClymont |first2=Erin L. |last3=Whitehouse |first3=Pippa L. |last4=Stokes |first4=Chris R. |last5=Jamieson |first5=Stewart S. R. |last6=Woodroffe |first6=Sarah A. |last7=Bentley |first7=Michael J. |last8=Callard |first8=S. Louise |last9=Cofaigh |first9=Colm Ó |last10=Evans |first10=David J. A. |last11=Horrocks |first11=Jennifer R. |date=Setyembre 2018 |title=Lack of evidence for a substantial sea-level fluctuation within the Last Interglacial |url=https://www.nature.com/articles/s41561-018-0195-4 |journal=Nature Geoscience |language=en |volume=11 |issue=9 |pages=627–634 |bibcode=2018NatGe..11..627B |doi=10.1038/s41561-018-0195-4 |issn=1752-0894}}</ref> Ang pinakahuling pinakamataas na glasyal na 20,000 taon na ang nakakaraan ay may mga antas ng dagat na humigit-kumulang {{Convert|125|m|ft}} mas mababa kaysa ngayon.<ref name="cLevel">{{Cite web |title=Fact Sheet fs002-00: Sea Level and Climate |url=https://pubs.usgs.gov/fs/fs2-00/ |access-date=2024-06-16 |website=pubs.usgs.gov |language=en}}</ref> Namalagi ang mga temperatura sa kasalukuyang panahong interglasyal simula [[Holoseno|11,700 taon na ang nakakaraan]].<ref>{{Cite journal |last=Marcott |first=S. A. |last2=Shakun |first2=J. D. |last3=Clark |first3=P. U. |last4=Mix |first4=A. C. |date=2013 |title=A reconstruction of regional and global temperature for the past 11,300 years |url=https://archive.org/details/sim_science_2013-03-08_339_6124/page/1198 |journal=Science |language=en |volume=339 |issue=6124 |pages=1198–1201 |bibcode=2013Sci...339.1198M |doi=10.1126/science.1228026 |pmid=23471405}}</ref> Ang mga makasaysayang huwaran ng pag-init at paglamig, tulad ng Panahong Mainit na Medyebal at ang Maliit na Panahong Yelo, ay hindi nangyari nang sabay-sabay sa iba't ibang rehiyon. Maaring umabot ang mga temperatura ng kasing taas ng mga nasa huling bahagi ng ika-20 dantaon sa isang limitadong hanay ng mga rehiyon.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR5 WG1 Ch5|2013}}; {{Harvard citation no brackets|Neukom|Steiger|Gómez-Navarro|Wang|2019a}} (sa Ingles)</ref> Nagmumula ang impormasyon ng klima para sa panahong iyon sa mga panghalili ng klima, tulad ng mga [[puno]] at mga gitna ng yelo.<ref name="SR15 Ch1 p57">{{Harvard citation no brackets|IPCC SR15 Ch1|2018}}; {{Harvard citation no brackets|Hawkins|Ortega|Suckling|Schurer|2017}} (sa Ingles)</ref> === Pag-init mula noong Rebolusyong Industriyal === [[Talaksan:1951-_Percent_of_record_temperatures_that_are_cold_or_warm_records.svg|thumb|Sa nakalipas na mga dekada, ang mga bagong talaan ng mataas na temperatura ay higit na nalampasan ang mga bagong talaan ng mababang temperatura sa lumalaking bahagi ng ibabaw ng Daigdig.<ref name="NOAA_July">{{Cite web |date=Setyembre 2023 |title=Mean Monthly Temperature Records Across the Globe / Timeseries of Global Land and Ocean Areas at Record Levels for September from 1951-2023 |url=https://www.ncei.noaa.gov/access/monitoring/monthly-report/global/202309/supplemental/page-3 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231014030010/https://www.ncei.noaa.gov/access/monitoring/monthly-report/global/202309/supplemental/page-3 |archive-date=2023-10-14 |website=NCEI.NOAA.gov |publisher=National Centers for Environmental Information (NCEI) of the National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA)}} (palitan ang "202309" sa URL upang makita ang ibang taon maliban san 2023, at mga buwan maliban sa 09=Setyembre)</ref>]] [[Talaksan:1955-_Ocean_heat_content_-_NOAA.svg|thumb|Nagkaroon ng pagtaas sa nilalaman ng init sa karagatan sa mga nakalipas na dekada habang ang karagatan ay sumisipsip ng higit sa 90% ng init mula sa pag-init ng mundo.<ref name="NOAA_NASA_OHC_1957_">''Top 700 meters:'' {{Cite web |last=Lindsey |first=Rebecca |last2=Dahlman |first2=Luann |date=6 Setyembre 2023 |title=Climate Change: Ocean Heat Content |url=https://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/climate-change-ocean-heat-content |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20231029171303/https://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/climate-change-ocean-heat-content |archive-date=2023-10-29 |website=climate.gov |publisher=National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA)}} ● ''Top 2000 meters:'' {{Cite web |title=Ocean Warming / Latest Measurement: December 2022 / 345 (± 2) zettajoules since 1955 |url=https://climate.nasa.gov/vital-signs/ocean-warming/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231020033606/https://climate.nasa.gov/vital-signs/ocean-warming/ |archive-date=20 Oktubre 2023 |website=NASA.gov |publisher=National Aeronautics and Space Administration}} (sa Ingles)</ref>]] Humigit-kumulang noong 1850, nagsimula ang mga tala ng termometro na magbigay ng pandaigdigang saklaw.<ref name="AR5 WG1 SPM p4-5">{{Harvard citation no brackets|IPCC AR5 WG1 Summary for Policymakers|2013}}</ref> Sa pagitan ng ika-18 dantaon at 1970, nagkaroon ng kaunting netong pag-init, dahil binawi ang epekto ng pag-init ng mga emisyon ng gas na ''greenhouse'' ng paglamig mula sa emisyon ng mga diyoksidong asupre. Nagdudulot ang diyoksidong asupre ng ulang asido, subalit gumagawa din ito ng erosol na [[Sulfato|sulpato]] sa atmospera, na ninirepleksyon ang sikat ng araw at nagiging sanhi ng tinatawag na pangdaigdigang pagdidilim. Pagkatapos ng 1970, humantong ang pagtaas ng akumulasyon ng mga gas na ''greenhouse'' at mga kontrol sa polusyon ng asupre sa isang markadong pagtaas ng temperatura.<ref>{{Cite news |last=Mooney |first=Chris |last2=Osaka |first2=Shannon |date=26 Disyembre 2023 |title=Is climate change speeding up? Here's what the science says. |language=en |work=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/climate-environment/2023/12/26/global-warming-accelerating-climate-change/ |access-date=18 Enero 2024}}</ref><ref name="NASA2007">{{Cite news |date=15 Marso 2007 |title=Global 'Sunscreen' Has Likely Thinned, Report NASA Scientists |language=en |publisher=[[NASA]] |url=http://www.nasa.gov/centers/goddard/news/topstory/2007/aerosol_dimming.html |url-status=dead |access-date=13 Hunyo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181222142212/https://www.nasa.gov/centers/goddard/news/topstory/2007/aerosol_dimming.html |archive-date=22 Disyembre 2018}}</ref><ref name="Quaas2022">{{Cite journal |last=Quaas |first=Johannes |last2=Jia |first2=Hailing |last3=Smith |first3=Chris |last4=Albright |first4=Anna Lea |last5=Aas |first5=Wenche |last6=Bellouin |first6=Nicolas |last7=Boucher |first7=Olivier |last8=Doutriaux-Boucher |first8=Marie |last9=Forster |first9=Piers M. |last10=Grosvenor |first10=Daniel |last11=Jenkins |first11=Stuart |date=21 September 2022 |title=Robust evidence for reversal of the trend in aerosol effective climate forcing |url=https://acp.copernicus.org/articles/22/12221/2022/ |journal=Atmospheric Chemistry and Physics |language=en |volume=22 |issue=18 |pages=12221–12239 |bibcode=2022ACP....2212221Q |doi=10.5194/acp-22-12221-2022 |doi-access=free |hdl-access=free|hdl=20.500.11850/572791}}</ref> Ang mga patuloy na pagbabago sa klima ay walang naunang huwaran sa loob ng ilang libong taon.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR6 WG1|2021}} (sa Ingles)</ref> Ipinapakita ng lahat ng maramihang mga independiyenteng set ng datos ang pandaigdigang pagtaas ng temperatura sa ibabaw,<ref>{{Harvard citation no brackets|EPA|2016}} (sa Ingles)</ref> sa bilis na humigit-kumulang 0.2&nbsp;°C bawat dekada.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SR15 Ch1|2018}}. (sa Ingles)</ref> Ang dekada ng 2013–2022 ay uminit sa katamtamang 1.15&nbsp;°C [1.00–1.25&nbsp;°C] kumpara sa pinagbabatayang bilang bago ang pre-industriyal (1850–1900).<ref>{{Harvard citation no brackets|Earth System Science Data|2023}} (sa Ingles)</ref> Hindi lahat ng taon ay mas mainit kaysa sa nakaraan: maaring gumawa ang mga proseso ng pagkakaiba-iba ng panloob na klima ng anumang taon na 0.2&nbsp;°C mas mainit o mas malamig kaysa sa karaniwan.<ref name="Samset2020">{{Cite journal |last=Samset |first=B. H. |last2=Fuglestvedt |first2=J. S. |last3=Lund |first3=M. T. |date=7 Hulyo 2020 |title=Delayed emergence of a global temperature response after emission mitigation |journal=Nature Communications |language=en |volume=11 |issue=1 |page=3261 |bibcode=2020NatCo..11.3261S |doi=10.1038/s41467-020-17001-1 |pmc=7341748 |pmid=32636367 |quote=At the time of writing, that translated into 2035–2045, where the delay was mostly due to the impacts of the around 0.2 °C of natural, interannual variability of global mean surface air temperature |hdl-access=free |hdl=11250/2771093}}</ref> Mula 1998 hanggang 2013, ang mga negatibong yugto ng dalawang naturang proseso, ang ''Pacific Decadal Oscillation'' (PDO, Pamsampung-taong Osilasyon sa Pasipiko)<ref name="SeipGrønWang2023PacificDecadalOscillation">{{Cite journal |last=Seip |first=Knut L. |last2=Grøn |first2=ø. |last3=Wang |first3=H. |date=31 Agosto 2023 |title=Global lead-lag changes between climate variability series coincide with major phase shifts in the Pacific decadal oscillation |journal=Theoretical and Applied Climatology |language=en |volume=154 |issue=3–4 |pages=1137–1149 |bibcode=2023ThApC.154.1137S |doi=10.1007/s00704-023-04617-8 |issn=0177-798X |doi-access=free |hdl-access=free |hdl=11250/3088837}}</ref> at ''Atlantic Multidecadal Oscillation'' (AMO, Pamsampung-taong Osilasyon sa Atlantiko)<ref>{{Cite journal |last=Yao |first=Shuai-Lei |last2=Huang |first2=Gang |last3=Wu |first3=Ren-Guang |last4=Qu |first4=Xia |date=Enero 2016 |title=The global warming hiatus—a natural product of interactions of a secular warming trend and a multi-decadal oscillation |url=http://link.springer.com/10.1007/s00704-014-1358-x |journal=Theoretical and Applied Climatology |language=en |volume=123 |issue=1–2 |pages=349–360 |bibcode=2016ThApC.123..349Y |doi=10.1007/s00704-014-1358-x |issn=0177-798X |access-date=20 Setyembre 2023}}</ref> ay nagdulot ng tinatawag na "pahinga ng pag-init ng mundo".<ref>{{Cite journal |last=Xie |first=Shang-Ping |last2=Kosaka |first2=Yu |date=Hunyo 2017 |title=What Caused the Global Surface Warming Hiatus of 1998–2013? |url=http://link.springer.com/10.1007/s40641-017-0063-0 |journal=Current Climate Change Reports |language=en |volume=3 |issue=2 |pages=128–140 |bibcode=2017CCCR....3..128X |doi=10.1007/s40641-017-0063-0 |issn=2198-6061 |access-date=20 Setyembre 2023}}</ref> Pagkatapos ng pahinga, kabaligtaran ang nangyari, na may mga taon tulad ng 2023 na nagpapakita ng mga temperatura na mas mataas kahit sa kamakailang katamtaman.<ref name="Copernicus2023">{{Cite web |date=21 Nobyembre 2023 |title=Global temperature exceeds 2&nbsp;°C above pre-industrial average on 17 November |url=https://climate.copernicus.eu/global-temperature-exceeds-2degc-above-pre-industrial-average-17-november |access-date=31 Enero 2024 |website=Copernicus |language=en |quote=While exceeding the 2&nbsp;°C threshold for a number of days does not mean that we have breached the Paris Agreement targets, the more often that we exceed this threshold, the more serious the cumulative effects of these breaches will become.}}</ref> Ito ang dahilan kung bakit tinukoy ang pagbabago ng temperatura sa mga tuntunin ng isang 20-taong katamtaman, na binabawasan ang ingay ng mainit at malamig na taon at mga huwarang kada dekadang klima, at nakita ang pangmatagalang hudyat.<ref name="IPCC_AR6_WGI_SPM">IPCC, 2021: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_SPM.pdf Summary for Policymakers]. Sa: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/ Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M. I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J. B. R. Matthews, T. K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (mga pat.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, New York, US, pp. 3−32, doi:10.1017/9781009157896.001. (sa Ingles)</ref>{{Rp|5}} <ref>{{Cite web |last=McGrath |first=Matt |date=17 Mayo 2023 |title=Global warming set to break key 1.5C limit for first time |url=https://www.bbc.com/news/science-environment-65602293 |access-date=31 Enero 2024 |website=[[BBC News]] |language=en |quote=The researchers stress that temperatures would have to stay at or above 1.5C for 20 years to be able to say the Paris agreement threshold had been passed.}}</ref> Ang isang malawak na hanay ng iba pang mga obserbasyon ay nagpapatibay sa katibayan ng pag-init.<ref>{{Harvard citation no brackets|Kennedy|Thorne|Peterson|Ruedy|2010}}. Pigura 2.5. (sa Ingles)</ref>{{Sfn|Loeb et al.|2021}} Lumalamig ang itaas na atmospera, dahil nakakakuha ang mga gas na ''greenhouse'' ng init malapit sa ibabaw ng [[Daigdig]], at kaya mas kaunting init ang lumalabas sa [[kalawakan]].<ref>{{Cite web |date=3 Hunyo 2010 |title=Global Warming |url=https://earthobservatory.nasa.gov/features/GlobalWarming |access-date=11 Setyembre 2020 |publisher=NASA JPL |language=en |quote=Satellite measurements show warming in the troposphere but cooling in the stratosphere. This vertical pattern is consistent with global warming due to increasing greenhouse gases but inconsistent with warming from natural causes.}}</ref> Binabawasan ng pag-init ang karaniwang pagtakip ng niyebe at pinipilit ang pag-urong ng mga [[glasyar]]. Kasabay nito, nagdudulot din ang pag-init ng mas malaking [[ebaporasyon]] mula sa mga [[karagatan]], na humahantong sa higit na [[Halumigmig|halumigmig sa atmospera]], higit at mas malakas na pag-ulan.<ref>{{Harvard citation no brackets|Kennedy|Thorne|Peterson|Ruedy|2010}}; {{Harvard citation no brackets|USGCRP Chapter 1|2017}}.</ref> Ang mga halaman ay [[Bulaklak|namumulaklak]] nang mas maaga sa [[tagsibol]], at libu-libong uri ng hayop ang permanenteng lumilipat sa mas malalamig na lugar.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR6 WG2|2022}} (sa Ingles)</ref> ==== Mga pagkakaiba ayon sa rehiyon ==== Umiinit ang iba't ibang rehiyon ng mundo sa iba't ibang antas. Malaya ang huwaran sa kung saan ibinubuga ang mga gas na ''greenhouse'', dahil nanatili ang mga gas sa sapat na katagalan upang kumalat sa buong planeta. Mula noong panahon ng pre-industriyal, tumaas ang katamtamang temperatura sa ibabaw sa mga rehiyon ng lupa nang halos dalawang beses nang mas mabilis kaysa sa pandaigdigang katamtamang temperatura sa ibabaw.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SRCCL Summary for Policymakers|2019}} (sa Ingles)</ref> Dahil ito sa nawawalan ang mga karagatan ng mas maraming init sa pamamagitan ng [[Pagsingaw|ebaporasyon]] at maaaring mag-imbak ng maraming init ang mga karagatan.<ref>{{Harvard citation no brackets|Sutton|Dong|Gregory|2007}}. (sa Ingles)</ref> Lumago ang enerhiyang termal sa pandaigdigang sistema ng klima na may mga maikling paghinto lamang mula noong hindi bababa sa 1970, at higit sa 90% ng sobrang enerhiya na ito ay naimbak sa karagatan.<ref name="ocean heat absorption">{{Cite web |year=2018 |title=Climate Change: Ocean Heat Content |url=https://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/climate-change-ocean-heat-content |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190212110601/https://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/climate-change-ocean-heat-content |archive-date=12 Pebrero 2019 |access-date=20 Pebrero 2019 |publisher=NOAA |language=en}}</ref><ref name="Harvipccar5">{{Harvard citation no brackets|IPCC AR5 WG1 Ch3|2013}}: "Ocean warming dominates the global energy change inventory. Warming of the ocean accounts for about 93% of the increase in the Earth's energy inventory between 1971 and 2010 (high confidence), with warming of the upper (0 to 700 m) ocean accounting for about 64% of the total." (sa Ingles)</ref> Ang iba ay nagpainit sa [[Himpapawid|kapaligiran]], natunaw ang yelo, at nagpainit sa mga [[lupalop]].<ref name="EarthSysSciData_20200907">{{Cite journal |last=von Schuckman |first=K. |last2=Cheng |first2=L. |last3=Palmer |first3=M. D. |last4=Hansen |first4=J. |last5=Tassone |first5=C. |last6=Aich |first6=V. |last7=Adusumilli |first7=S. |last8=Beltrami |first8=H. |last9=Boyer |first9=T. |last10=Cuesta-Valero |first10=F. J. |display-authors=4 |date=7 Setyembre 2020 |title=Heat stored in the Earth system: where does the energy go? |url=https://essd.copernicus.org/articles/12/2013/2020/ |journal=Earth System Science Data |language=en |volume=12 |issue=3 |pages=2013–2041 |bibcode=2020ESSD...12.2013V |doi=10.5194/essd-12-2013-2020 |doi-access=free |hdl-access=free |hdl=20.500.11850/443809}}</ref> Ang [[Hilagang Emisperyo]] at ang [[Hilagang Polo]] ay mas mabilis na uminit kaysa sa [[Polong Timog]] at [[Timog Emisperyo|Katimugang Emisperyo]]. Hindi lamang may mas maraming lupain ang Hilgang Emisperyo, kundi pati na rin ang mas pana-panahong pagtakip ng niyebe at yelo sa dagat. Habang lumilipat ang mga ibabaw na ito mula sa pagpapakita ng maraming liwanag hanggang sa pagiging madilim pagkatapos matunaw ang yelo, nagsisimula silang sumipsip ng mas maraming init.<ref>{{Harvard citation no brackets|NOAA, 10 Hulyo|2011}}.</ref> Nakakaambag din ang mga lokal na deposito ng itim na karbon sa niyebe at yelo sa pag-init ng Artiko.<ref>{{Harvard citation no brackets|United States Environmental Protection Agency|2016}} (sa Ingles)</ref> Tumaas ang mga temperatura sa ibabaw ng [[Artiko]] sa pagitan ng tatlo at apat na beses na mas mabilis kaysa sa ibang bahagi ng mundo.<ref name="3X2021">{{Cite web |date=20 Mayo 2021 |title=Arctic warming three times faster than the planet, report warns |url=https://phys.org/news/2021-05-arctic-faster-planet.html |access-date=6 Oktubre 2022 |website=Phys.org |language=en}}</ref><ref name="Rantanen2022">{{Cite journal |last=Rantanen |first=Mika |last2=Karpechko |first2=Alexey Yu |last3=Lipponen |first3=Antti |last4=Nordling |first4=Kalle |last5=Hyvärinen |first5=Otto |last6=Ruosteenoja |first6=Kimmo |last7=Vihma |first7=Timo |last8=Laaksonen |first8=Ari |date=11 Agosto 2022 |title=The Arctic has warmed nearly four times faster than the globe since 1979 |journal=Communications Earth & Environment |language=en |volume=3 |issue=1 |page=168 |bibcode=2022ComEE...3..168R |doi=10.1038/s43247-022-00498-3 |issn=2662-4435 |doi-access=free |hdl-access=free|hdl=11250/3115996}}</ref><ref name="4X2021">{{Cite web |date=14 Disyembre 2021 |title=The Arctic is warming four times faster than the rest of the world |url=https://www.science.org/content/article/arctic-warming-four-times-faster-rest-world |access-date=6 Oktubre 2022 |language=en}}</ref> Nagpapahina sa parehong sangang Atlantiko at Antartiko ng sirkulasyong termohalino ang pagtunaw ng mga piraso ng yelo malapit sa mga polo, na higit na nagbabago sa distribusyon ng init at presipitasyon sa buong mundo.<ref>{{Cite journal |last=Liu |first=Wei |last2=Fedorov |first2=Alexey V. |last3=Xie |first3=Shang-Ping |last4=Hu |first4=Shineng |date=26 Hunyo 2020 |title=Climate impacts of a weakened Atlantic Meridional Overturning Circulation in a warming climate |journal=Science Advances |language=en |volume=6 |issue=26 |pages=eaaz4876 |bibcode=2020SciA....6.4876L |doi=10.1126/sciadv.aaz4876 |pmc=7319730 |pmid=32637596}}</ref><ref name="PearceYale3602023">{{Cite web |last=Pearce |first=Fred |date=18 Abril 2023 |title=New Research Sparks Concerns That Ocean Circulation Will Collapse |url=https://e360.yale.edu/features/climate-change-ocean-circulation-collapse-antarctica |access-date=3 Pebrero 2024 |language=en}}</ref><ref name="Lee2023">{{Cite journal |last=Lee |first=Sang-Ki |last2=Lumpkin |first2=Rick |last3=Gomez |first3=Fabian |last4=Yeager |first4=Stephen |last5=Lopez |first5=Hosmay |last6=Takglis |first6=Filippos |last7=Dong |first7=Shenfu |last8=Aguiar |first8=Wilton |last9=Kim |first9=Dongmin |last10=Baringer |first10=Molly |date=13 Marso 2023 |title=Human-induced changes in the global meridional overturning circulation are emerging from the Southern Ocean |journal=Communications Earth & Environment |language=en |volume=4 |issue=1 |page=69 |bibcode=2023ComEE...4...69L |doi=10.1038/s43247-023-00727-3}}</ref><ref name="NOAA2023">{{Cite web |date=29 Marso 2023 |title=NOAA Scientists Detect a Reshaping of the Meridional Overturning Circulation in the Southern Ocean |url=https://www.aoml.noaa.gov/noaa-scientists-detect-reshaping-of-the-meridional-overturning-circulation-in-southern-ocean/ |publisher=NOAA |language=en}}</ref> === Mga panghinaharap na temperatura sa daigdig === Tinataya ng ''World Meteorological Organization'' (Pandaigdigang Organisasyong Meteorolohikal) ang 66% na posibilidad ng pandaigdigang temperatura na lumampas sa 1.5&nbsp;°C pag-init mula sa pinagbatayang bilang noong pre-industriyal nang hindi bababa sa isang taon sa pagitan ng 2023 at 2027.<ref>{{Cite news |last=McGrath |first=Matt |date=17 Mayo 2023 |title=Global warming set to break key 1.5C limit for first time |language=en |agency=BBC |url=https://www.bbc.com/news/science-environment-65602293 |access-date=17 Mayo 2023}}</ref><ref>{{Cite news |last=Harvey |first=Fiona |date=17 Mayo 2023 |title=World likely to breach 1.5C climate threshold by 2027, scientists warn |language=en |agency=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/environment/2023/may/17/global-heating-climate-crisis-record-temperatures-wmo-research |access-date=17 Mayo 2023}}</ref> Dahil gumagamit ang ''Intergovernmental Panel on Climate Change'' (IPCC, Pangkat Intergobermental sa Pagbabago ng Klima) ng 20-taong katamtaman upang tukuyin ang mga pagbabago sa temperatura sa buong mundo, ang isang taon na lumalagpas sa 1.5&nbsp;°C ay hindi lumalabag sa limitasyon. Inaasahan ng IPCC na lalampas sa +1.5&nbsp;°C ang katamtamang temperatura sa buong mundo sa loob ng 20 taon sa unang bahagi ng dekada 2030.<ref>{{Cite web |date=7 Agosto 2021 |title=Climate Change 2021 - The Physical Science Basis |url=https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_Full_Report.pdf#page=955 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405072633/https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_Full_Report.pdf#page=955 |archive-date=5 Abril 2024 |website=Intergovernmental Panel on Climate Change |language=en |id=IPCC AR6 WGI}}</ref> Ang IPCC ''Sixth Assessment Report'' (Ikaanim na Ulat ng Pagtatasa) ng 2023 ay may kasamang mga proyeksyon na sa 2100 na malamang umabot ang pag-init ng daigdig sa 1.0-1.8&nbsp;°C sa ilalim ng isang senaryo na may napakababang emisyon ng mga gas ng ''greenhouse'', 2.1-3.5&nbsp;°C sa ilalim ng isang senaryo na may intermedyang emisyon, o 3.3-5.7&nbsp;°C sa ilalim ng napakataas na senaryo ng emisyon.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR6 WG1 Summary for Policymakers|2021}} (sa Ingles)</ref> Sa senaryong intermedya at napakataas na emisyon, magpapatuloy ang pag-init sa pagkalampas ng 2100.<ref name="Meinshausen2011">{{Cite journal |last=Meinshausen |first=Malte |last2=Smith |first2=S. J. |last3=Calvin |first3=K. |last4=Daniel |first4=J. S. |last5=Kainuma |first5=M. L. T. |last6=Lamarque |first6=J-F. |last7=Matsumoto |first7=K. |last8=Montzka |first8=S. A. |last9=Raper |first9=S. C. B. |last10=Riahi |first10=K. |last11=Thomson |first11=A. |date=2011 |title=The RCP greenhouse gas concentrations and their extensions from 1765 to 2300 |journal=Climatic Change |language=en |volume=109 |issue=1–2 |pages=213–241 |bibcode=2011ClCh..109..213M |doi=10.1007/s10584-011-0156-z |issn=0165-0009 |doi-access=free}}</ref><ref name="Lyon2021">{{Cite journal |last=Lyon |first=Christopher |last2=Saupe |first2=Erin E. |last3=Smith |first3=Christopher J. |last4=Hill |first4=Daniel J. |last5=Beckerman |first5=Andrew P. |last6=Stringer |first6=Lindsay C. |last7=Marchant |first7=Robert |last8=McKay |first8=James |last9=Burke |first9=Ariane |last10=O'Higgins |first10=Paul |last11=Dunhill |first11=Alexander M. |year=2021 |title=Climate change research and action must look beyond 2100 |journal=Global Change Biology |language=en |volume=28 |issue=2 |pages=349–361 |doi=10.1111/gcb.15871 |issn=1365-2486 |pmid=34558764 |doi-access=free |hdl-access=free|hdl=20.500.11850/521222}}</ref> Ang natitirang badyet ng karbon para sa pananatili sa ilalim ng ilang partikular na pagtaas ng temperatura ay tinutukoy sa pamamagitan ng pagmomodelo sa siklo ng karbon at pagiging sensitibo sa klima sa mga gas ng ''greenhouse''.<ref>{{Harvard citation no brackets|Rogelj|Forster|Kriegler|Smith|2019}} (sa Ingles)</ref> Ayon sa IPCC, maari ang pag-init ng mundo na panatilihing mababa sa 1.5&nbsp;°C na may dalawang-ikatlong pagkakataon kung hindi lalampas ang mga emisyon pagkatapos ng 2018 sa 420 o 570 gigatonelada ng CO₂ (diyoksidong karbono). Tumutugma ito sa 10 hanggang 13 taon ng kasalukuyang mga emisyon. Mayroong mataas na kawalan ng katiyakan tungkol sa badyet. Halimbawa, maaaring mas maliit ito ng 100 gigatonelada ng katumbas ng CO₂ dahil sa paglabas CO₂ at [[metano]] mula sa ''permafrost'' at mga lupaing basa (''wetland'').<ref name="IPCC-2018 p12">{{Harvard citation no brackets|IPCC SR15 Summary for Policymakers|2018}} (sa Ingles)</ref> Gayunpaman, malinaw na ang mga mapagkukunan ng panggatong na posil ay kailangang proaktibo na panatilihin sa lupa upang maiwasan ang malaking pag-init. Kung hindi, hindi mangyayari ang kanilang mga kakulangan hanggang nakakandado na ang mga emisyon sa mga makabuluhang pangmatagalang epekto.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR5 WG3 Ch5|2014}}. (sa Ingles)</ref> == Mga sanhi ng kamakailang pagtaas ng temperatura sa mundo == [[Talaksan:Physical_Drivers_of_climate_change.svg|right|thumb|Mga dahilan ng pagbabago ng klima mula 1850–1900 hanggang 2010–2019. Walang makabuluhang kontribusyon mula sa panloob na pagkakaiba-iba o nagtutulak na pang-araw o pang-bulkan.]] Ang sistema ng klima ay nakakaranas ng iba't ibang mga siklo sa sarili nito, na maaaring tumagal ng maraming taon, dekada o kahit na dantaon. Halimbawa, nagdudulot ang mga kaganapan sa El Niño ng panandaliang pagtaas ng temperatura sa ibabaw habang nagdudulot ang mga kaganapan sa La Niña ng panandaliang paglamig.<ref>{{Cite journal |last=Brown |first=Patrick T. |last2=Li |first2=Wenhong |last3=Xie |first3=Shang-Ping |date=27 Enero 2015 |title=Regions of significant influence on unforced global mean surface air temperature variability in climate models: Origin of global temperature variability |journal=Journal of Geophysical Research: Atmospheres |volume=120 |issue=2 |pages=480–494 |doi=10.1002/2014JD022576 |doi-access=free |hdl-access=free|language=en|hdl=10161/9564}}</ref> Makaapekto ang kanilang relatibong dalas sa mga pandaigdigang pagkahilig ng temperatura sa isang dekadang na sukat ng oras.<ref>{{Cite journal |last=Trenberth |first=Kevin E. |last2=Fasullo |first2=John T. |date=Disyembre 2013 |title=An apparent hiatus in global warming? |journal=Earth's Future |language=en |volume=1 |issue=1 |pages=19–32 |bibcode=2013EaFut...1...19T |doi=10.1002/2013EF000165 |doi-access=free}}</ref> Ang iba pang mga pagbabago ay sanhi ng kawalan ng balanse ng enerhiya mula sa mga panlabas na puwersa.<ref>{{Harvard citation no brackets|National Research Council|2012}} (sa Ingles)</ref> Kabilang sa mga halimbawa nito ang mga pagbabago sa mga konsentrasyon ng mga gas ng ''greenhouse'', kaningningan ng araw, pagsabog ng [[bulkan]], at mga pagkakaiba-iba sa [[orbita]] ng Daigdig sa paligid ng [[Araw (astronomiya)|Araw]].<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR5 WG1 Ch10|2013}}. (sa Ingles)</ref> Upang matukoy ang kontribusyon ng tao sa pagbabago ng klima, binuo ang mga natatanging "bakas" para sa lahat ng potensyal na dahilan at inihahambing sa parehong naobserbahang mga huwaran at kilalang panloob na pagkakaiba-iba ng klima.<ref>{{Harvard citation no brackets|Knutson|2017}}; {{Harvard citation no brackets|IPCC AR5 WG1 Ch10|2013}} (sa Ingles)</ref> Halimbawa, ang pagpupuwersa ng araw—na nagsasangkot ng bakas ng pag-init ng buong atmospera—ay ibinukod dahil ang mas mababang temperatura lamang ang umiinit.<ref name="USGCRP-2009">{{Harvard citation no brackets|USGCRP|2009}}. (sa Ingles)</ref> Gumagawa ang mga erosol pang-atmospera ng mas maliit ng epekto pagpapalamig. Ang ibang tagatulak, gaya ng mga pagbabago sa albedo, ay hindi gaanong nakakaapekto.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR6 WG1 Summary for Policymakers|2021}} (sa Ingles)</ref> == Mga epekto == [[Talaksan:Soil_moisture_and_climate_change.svg|thumb|Ang ikaanim na Ulat na Pagtatasa ng IPCC ay nagtuos ng mga pagbabago sa katamtamang kahalumigmigan ng lupa sa 2.0&nbsp;°C ng pag-init, gaya ng sinusukat sa mga [[Standard deviation|karaniwang paglihis]] mula 1850 hanggang 1900 na pinagbatayang bilang.]] === Mga epekto sa kapaligiran === Ang mga epekto sa [[kapaligiran]] ng pagbabago ng klima ay malawak at malayo ang naabot, na nakakaapekto sa mga karagatan, yelo, at lagay ng panahon. Maaaring mangyari ang mga pagbabago nang unti-unti o mabilis. Nagmumula ang ebidensya para sa mga epektong ito sa pag-aaral ng pagbabago ng klima sa nakaraan, mula sa pagmomodelo, at mula sa mga modernong obserbasyon.<ref>{{Harvard citation no brackets|Hansen|Sato|Hearty|Ruedy|2016}}; {{Harvard citation no brackets|Smithsonian, 26 Hunyo|2016}}. (sa Ingles)</ref> Mula noong dekada 1950, lumitaw ang mga [[tagtuyot]] at mga [[matinding init]] nang sabay-sabay na may pagtaas ng dalas.<ref>{{Harvard citation no brackets|USGCRP Chapter 15|2017}}. (sa Ingles)</ref> Tumaas ang labis na basa o tuyo na mga kaganapan sa panahon ng [[Balaklaot|tag-ulan]] sa [[Indya]] at [[Silangang Asya]].<ref>{{Harvard citation no brackets|Scientific American, 29 Abril|2014}}; {{Harvard citation no brackets|Burke|Stott|2017}}. (sa Ingles)</ref> Tumaas ang presipitasyong pang-[[balaklaot]] sa Hilagang Emisperyo mula noong 1980.<ref>{{Cite journal |last=Liu |first=Fei |last2=Wang |first2=Bin |last3=Ouyang |first3=Yu |last4=Wang |first4=Hui |last5=Qiao |first5=Shaobo |last6=Chen |first6=Guosen |last7=Dong |first7=Wenjie |date=19 Abril 2022 |title=Intraseasonal variability of global land monsoon precipitation and its recent trend |journal=npj Climate and Atmospheric Science |language=en |volume=5 |issue=1 |page=30 |bibcode=2022npCAS...5...30L |doi=10.1038/s41612-022-00253-7 |issn=2397-3722 |doi-access=free}}</ref> Malamang na tumaas ang antas ng pag-ulan at intensidad ng mga unos at [[bagyo]],<ref name="USGCRP-2017">{{Harvard citation no brackets|USGCRP Chapter 9|2017}}. (sa Ingles)</ref> at malamang na lumalawak ang heograpikong sakop papuntang polo bilang tugon sa pag-init ng klima.<ref>{{Cite journal |last=Studholme |first=Joshua |last2=Fedorov |first2=Alexey V. |last3=Gulev |first3=Sergey K. |last4=Emanuel |first4=Kerry |last5=Hodges |first5=Kevin |date=29 Disyembre 2021 |title=Poleward expansion of tropical cyclone latitudes in warming climates |url=https://www.nature.com/articles/s41561-021-00859-1 |journal=Nature Geoscience |language=en |volume=15 |pages=14–28 |doi=10.1038/s41561-021-00859-1}}</ref> Ang dalas ng mga tropikal na bagyo ay hindi tumaas bilang resulta ng pagbabago ng klima.<ref>{{Cite web |date=10 Hulyo 2020 |title=Hurricanes and Climate Change |url=https://www.c2es.org/content/hurricanes-and-climate-change/ |website=Center for Climate and Energy Solutions |language=en}}</ref> [[Talaksan:Sea_level_history_and_projections.svg|thumb|Rekonstruksyon at proyeksyon ng makasaysayang antas ng dagat hanggang 2100 na inilathala noong 2017 ng ''Global Change Research Program'' (Programang Pananaliksik ng Pangdaigdigang Pagbabago) ng [[Estados Unidos]]<ref>{{Harvard citation no brackets|NOAA|2017}}. (sa Ingles)</ref>]] Ang pandaigdigang antas ng dagat ay tumataas bilang resulta ng ekspansyong termal at ang pagkatunaw ng mga glasyar at yelo. Sa pagitan ng 1993 at 2020, tumaas ang pag-angat ng antas ng dagat sa paglipas ng panahon, na may katamtamang 3.3&nbsp;±&nbsp;0.3&nbsp;mm bawat taon.<ref>{{Harvard citation no brackets|WMO|2021}}. (sa Ingles)</ref> Sa paglipas ng ika-21 dantaon, tinuos ng IPCC ang 32–62&nbsp;sentimetro ng pagtaas ng lebel ng dagat sa ilalim ng mababang senaryo ng paglabas, 44–76&nbsp;sentimetro sa ilalim ng isang intermediya at 65–101&nbsp;sentimetro sa ilalim ng napakataas na senaryo ng emisyon.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR6 WG2|2022}} (sa Ingles)</ref> Ang mga proseso ng kawalang-katatagan ng piraso ng yelong marino sa [[Antartika]] ay maaaring magdagdag ng malaki sa mga halagang ito,<ref>{{Harvard citation no brackets|DeConto|Pollard|2016}} (sa Ingles)</ref> kabilang ang posibilidad ng 2-metro na pagtaas ng lebel ng dagat sa 2100 sa ilalim ng mataas na emisyon.{{Sfn|Bamber|Oppenheimer|Kopp|Aspinall|2019}} Ang pagbabago ng klima ay humantong sa mga dekada ng pagliit at pagnipis ng yelo sa dagat ng [[Artiko]].<ref>{{Harvard citation no brackets|Zhang|Lindsay|Steele|Schweiger|2008}} (sa Ingles)</ref> Habang inaasahang bihira ang mga tag-init na walang yelo sa 1.5&nbsp;°C digri ng pag-init, nakatakda ang mga ito mangyari minsan tuwing tatlo hanggang sampung taon sa antas ng pag-init na 2&nbsp;°C.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SROCC Summary for Policymakers|2019}} (sa Ingles)</ref> Nagdudulot ang mas mataas na konsentrasyon CO₂ sa atmospera ng mas maraming CO₂ na natunaw sa mga karagatan, na ginagawang mas maasido ang mga ito.<ref>{{Harvard citation no brackets|Doney|Fabry|Feely|Kleypas|2009}}. (sa Ingles)</ref> Dahil hindi gaanong natutunaw ang [[oksihena]] sa mas maiinit na tubig,<ref>{{Harvard citation no brackets|Deutsch|Brix|Ito|Frenzel|2011}}</ref> bumababa ang mga konsentrasyon nito sa karagatan, at lumalawak ang mga patay na sona.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SROCC Ch5|2019}}; {{Cite web |date=5 Setyembre 2013 |title=Climate Change and Harmful Algal Blooms |url=https://www.epa.gov/nutrientpollution/climate-change-and-harmful-algal-blooms |access-date=11 Setyembre 2020 |publisher=EPA |language=en}}</ref> === Kalikasan at buhay-ilang === Ang kamakailang pag-init ay nagtulak sa maraming espesyeng panlupa at tubig-tabang sa tungong polo at patungo sa mas [[Altitud|matataas na lugar]].<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SR15 Ch3|2018}}. (sa Ingles)</ref> Halimbawa, lumipat pahilaga ang hanay ng daan-daang mga [[ibon]] sa [[Hilagang Amerika]] sa katamtamang bilis na 1.5&nbsp;km/taon sa nakalipas na 55 taon.<ref>{{Cite journal |last1=Martins |first1=Paulo Mateus |last2=Anderson |first2=Marti J. |last3=Sweatman |first3=Winston L. |last4=Punnett |first4=Andrew J. |date=9 Abril 2024 |title=Significant shifts in latitudinal optima of North American birds |url=https://pnas.org/doi/10.1073/pnas.2307525121 |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |language=en |volume=121 |issue=15 |pages=e2307525121 |doi=10.1073/pnas.2307525121 |issn=0027-8424 }}</ref> Nagdulot ang mas mataas na antas CO₂ sa atmospera at isang pinahabang panahon ng paglaki sa pandaigdigang paglulunti. Gayunpaman, nagpahaba ang mga matinding init at tagtuyot ng produktibidad ng [[ekosistema]] sa ilang rehiyon. Hindi malinaw ang balanse sa hinaharap ng mga salungat na epekto na ito.{{Sfn|IPCC SRCCL Ch2|2019}} Ang isang kaugnay na penomena na hinihimok ng pagbabago ng klima ay ang paghihimasok ng halamang makahoy, na nakakaapekto sa hanggang 500 milyong ektarya sa buong mundo.<ref>{{Cite journal |last=Deng |first=Yuanhong |last2=Li |first2=Xiaoyan |last3=Shi |first3=Fangzhong |last4=Hu |first4=Xia |date=Disyembre 2021 |title=Woody plant encroachment enhanced global vegetation greening and ecosystem water-use efficiency |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/geb.13386 |journal=Global Ecology and Biogeography |language=en |volume=30 |issue=12 |pages=2337–2353 |bibcode=2021GloEB..30.2337D |doi=10.1111/geb.13386 |issn=1466-822X |access-date=10 Hunyo 2024 |via=Wiley Online Library}}</ref> Nag-aambag ang pagbabago ng klima sa pagpapalawak ng mga tuyong sona ng klima, tulad ng pagpapalawak ng mga [[disyerto]] sa mga subtropika.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SRCCL Summary for Policymakers|2019}}; {{Harvard citation no brackets|Zeng|Yoon|2009}}. (sa Ingles)</ref> Mas malamang na gumagawa ng mga biglaang pagbabago sa mga ekosistema ang laki at bilis ng pag-init ng mundo.{{Sfn|Turner|Calder|Cumming|Hughes|2020}} Sa pangkalahatan, inaasahan na magreresulta ang pagbabago ng klima sa [[pagkalipol]] ng maraming uri ng hayop.{{Sfn|Urban|2015}} Ang mga karagatan ay uminit nang mas mabagal kaysa sa lupa, subalit lumipat ang mga halaman at hayop sa karagatan patungo sa mas malamig na mga polo nang mas mabilis kaysa sa mga espesye sa lupa.<ref>{{Harvard citation no brackets|Poloczanska|Brown|Sydeman|Kiessling|2013}}; {{Harvard citation no brackets|Lenoir|Bertrand|Comte|Bourgeaud|2020}} (sa Ingles)</ref> Tulad ng sa lupa, nagaganap ang mga matinding init sa karagatan nang mas madalas dahil sa pagbabago ng klima, na pumipinsala sa malawak na hanay ng mga organismo tulad ng mga koral, kelpo (uri ng halamang-dagat), at mga ibong-dagat.<ref>{{Harvard citation no brackets|Smale|Wernberg|Oliver|Thomsen|2019}} (sa Ingles)</ref> Mas nagpapahirap ang pag-aasido ng karagatan sa mga organismong pandagat na [[Kalsiyo|nagkakalsiyo]] tulad ng tahong, [[taliptip]] at koral na gumawa ng mga [[kabibi]] at kalansay; at [[Pagpuputi ng sagay|pinaputla ng mga matinding init ang mga korales]].{{Sfn|IPCC SROCC Summary for Policymakers|2019}} Ang mga mapaminsalang pamumukadkad ng alga na pinahusay ng pagbabago ng klima at eutropikasyon ay nagpapababa ng antas ng oksihena, nakakagambala sa mga interkoneksyon ng pagkain at nagdudulot ng malaking pagkawala ng buhay sa dagat.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SROCC Ch5|2019}} (sa Ingles)</ref> Nasa ilalim ng partikular na istres ang mga ekosistema sa baybayin. Halos kalahati ng pandaigdigang basang lupa ang nawala dahil sa pagbabago ng klima at iba pang epekto ng tao.{{Sfn|IPCC SROCC Ch5|2019}} Sumailalim ang mga halaman sa mas mataas na istres mula sa pinsala ng mga insekto.<ref>{{Cite journal |last=Azevedo-Schmidt |first=Lauren |last2=Meineke |first2=Emily K. |last3=Currano |first3=Ellen D. |date=18 Oktubre 2022 |title=Insect herbivory within modern forests is greater than fossil localities |url=https://pnas.org/doi/10.1073/pnas.2202852119 |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |language=en |volume=119 |issue=42 |doi=10.1073/pnas.2202852119 |issn=0027-8424 |access-date=10 Hunyo 2024}}</ref> {| class="center toccolours" |+'''Epekto ng pagbabago ng klima sa kapaligiran''' |<gallery mode="packed" heights="120" style="line-height:120%"> Talaksan:Bleachedcoral.jpg|alt=Underwater photograph of branching coral that is bleached white|Pagguhong pang-[[ekolohiya]]. Sinira ng [[Pagpuputi ng sagay|pagpapaputi ng koral]] mula sa pang-init na istres ang [[Bahura ng Gran Barrera]] at binabantaan ang mga [[Bahura ng mga bulaklak na bato|bahurang koral]] sa buong mundo.<ref>{{Cite web |date=2 Enero 2012 |title=Coral Reef Risk Outlook |url=https://sos.noaa.gov/datasets/coral-reef-risk-outlook/ |access-date=4 Abril 2020 |publisher=National Oceanic and Atmospheric Administration |language=en |quote=At present, local human activities, coupled with past thermal stress, threaten an estimated 75 percent of the world's reefs. By 2030, estimates predict more than 90% of the world's reefs will be threatened by local human activities, warming, and acidification, with nearly 60% facing high, very high, or critical threat levels.}}</ref> Talaksan:Orroral_Valley_Fire_viewed_from_Tuggeranong_January_2020.jpg|alt=Photograph of evening in a valley settlement. The skyline in the hills beyond is lit up red from the fires.|Matinding lagay ng panahon. Lumala ang tagtuyot at mataas na temperatura noong mga [[Panahon ng sunog sa Awstralya ng 2019–20|malaking sunog sa Australya noong 2020]].<ref>{{Harvard citation no brackets|Carbon Brief, 7 Enero|2020}}. (sa Ingles)</ref> Talaksan:National_Park_Service_Thawing_permafrost_(27759123542).jpg|alt=The green landscape is interrupted by a huge muddy scar where the ground has subsided.|Pag-init ng Artiko. Pinahina ng paglusaw ng ''permafrost'' ang imprastraktura at naglabas ng metano, isang gas na ''greenshouse''.<ref name="Turetsky 2019">{{Harvard citation no brackets|Turetsky|Abbott|Jones|Anthony|2019}} (sa Ingles)</ref> Talaksan:Endangered_arctic_-_starving_polar_bear_edit.jpg|alt=An emaciated polar bear stands atop the remains of a melting ice floe.|Pagkawask ng tirahan ng hayop. Maraming mga hayop ang umaasa sa yelo ng dagat, na nawawala na sa pag-init ng Artiko.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR5 WG2 Ch28|2014}} (sa Ingles)</ref> Talaksan:Mountain_Pine_Beetle_damage_in_the_Fraser_Experimental_Forest_2007.jpg|alt=Photograph of a large area of forest. The green trees are interspersed with large patches of damaged or dead trees turning purple-brown and light red.|Pagpapalaganap ng peste. Pinapahintulot ng katamtamang tagniyebe ng mas maraming eskarabahong pino (o ''pine beetle'') na manatiling buhay upang puksain ang malaking impresyon ng [[gubat]].<ref>{{Cite web |title=What a changing climate means for Rocky Mountain National Park |url=https://www.nps.gov/romo/learn/nature/climatechange.htm |access-date=9 Abril 2020 |publisher=National Park Service |language=en}}</ref> </gallery> |} === Mga tao === [[Talaksan:20211109_Frequency_of_extreme_weather_for_different_degrees_of_global_warming_-_bar_chart_IPCC_AR6_WG1_SPM tl.svg|thumb|Ang matinding lagay ng panahon ay magiging mas karaniwan habang umiinit ang Daigdig.<ref name="IPCC6AR_ExtremeEvents">{{Harvard citation no brackets|IPCC AR6 WG1 Summary for Policymakers|2021}} (sa Ingles)</ref>]] Ang mga epekto ng pagbabago ng klima ay nakakaapekto sa mga tao saanman sa mundo.<ref>{{Cite journal |last=Lenton |first=Timothy M. |last2=Xu |first2=Chi |last3=Abrams |first3=Jesse F. |last4=Ghadiali |first4=Ashish |last5=Loriani |first5=Sina |last6=Sakschewski |first6=Boris |last7=Zimm |first7=Caroline |last8=Ebi |first8=Kristie L. |last9=Dunn |first9=Robert R. |last10=Svenning |first10=Jens-Christian |last11=Scheffer |first11=Marten |date=2023 |title=Quantifying the human cost of global warming |journal=Nature Sustainability |language=en |volume=6 |issue=10 |pages=1237–1247 |bibcode=2023NatSu...6.1237L |doi=10.1038/s41893-023-01132-6 |doi-access=free |hdl-access=free|hdl=10871/132650}}</ref> Maaaring maobserbahan ang mga epekto sa lahat ng mga lupalop at mga rehiyon ng karagatan,<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR5 WG2 Ch18|2014}} (sa Ingles)</ref> na may mababang [[latitud]], [[Bansang umuunlad|hindi gaanong maunlad na mga lugar]] na nahaharap sa pinakamalaking panganib.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR5 WG2 Ch19|2014}}. (sa Ingles)</ref> Ang patuloy na pag-init ay may potensyal na "malubha, malaganap at hindi maibabalik na mga epekto" para sa mga tao at ekosistema.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR5 SYR Summary for Policymakers|2014}} (sa Ingles)</ref> Hindi pantay na ipinamamahagi ang mga panganib, subalit sa pangkalahatan, mas malaki para sa mga [[Kahirapan|taong mahihirap]] sa mga [[Umuunlad na bansa|umuunlad]] at [[Bansang maunlad|mauunlad na bansa]].<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR5 SYR Summary for Policymakers|2014}} (sa Ingles)</ref> ==== Pagkain at kalusugan ==== Tinatawag ng ''World Health Organization'' (WHO, [[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan]]) ang pagbabago ng klima bilang pinakamalaking banta sa kalusugan ng mundo sa ika-21 dantaon.<ref>{{Harvard citation no brackets|WHO, Nob|2015}} (sa Ingles)</ref> Humahantong ang matinding lagay ng panahon sa pinsala at pagkawala ng buhay.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR5 WG2 Ch11|2014}} (sa Ingles)</ref> Mas madaling naililipat ang iba't ibang mga [[Pagkakahawa|nakakahawang sakit]] sa isang mas mainit na klima, tulad ng [[Dengue|lagnat na dengue]] at [[malarya]].{{Sfn|Watts|Amann|Arnell|Ayeb-Karlsson|2019}} Maari humantong ang mga pagkabigo sa pananim sa kakulangan sa pagkain at [[malnutrisyon]], partikular na nakakaapekto sa mga bata.<ref>{{Harvard citation no brackets|Costello|Abbas|Allen|Ball|2009}}; {{Harvard citation no brackets|Watts|Adger|Agnolucci|Blackstock|2015}}; {{Harvard citation no brackets|IPCC AR5 WG2 Ch11|2014}}</ref> Parehong mga bata at matatandang tao ang madaling kapitan ng matinding init.{{Sfn|Watts|Amann|Arnell|Ayeb-Karlsson|2019}} Tinatantya ng WHO na sa pagitan ng 2030 at 2050, magdudulot ang pagbabago ng klima ng humigit-kumulang 250,000 karagdagang pagkamatay bawat taon. Sinuri nila ang mga pagkamatay mula sa pagkakalantad sa init sa mga matatanda, pagtaas ng [[pagtatae]], malarya, dengue, pagbaha sa baybayin, at malnutrisyon sa pagkabata.<ref>{{Harvard citation no brackets|WHO|2014}}: "Under a base case socioeconomic scenario, we estimate approximately 250 000 additional deaths due to climate change per year between 2030 and 2050. These numbers do not represent a prediction of the overall impacts of climate change on health, since we could not quantify several important causal pathways." (sa Ingles)</ref> Sa pamamagitan ng 2100, maaaring harapin ng 50% hanggang 75% ng pandaigdigang populasyon ang mga kondisyon ng klima na nagbabanta sa buhay dahil sa pinagsamang epekto ng matinding init at [[halumigmig]].<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR6 WG2|2022}} (sa Ingles)</ref> Ang pagbabago ng klima ay nakakaapekto sa seguridad ng pagkain. Nagdulot ito ng pagbawas sa pandaigdigang ani ng [[mais]], [[trigo]], at [[balatong]] sa pagitan ng 1981 at 2010.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SRCCL Ch5|2019}}. (sa Ingles)</ref> Maaaring higit pang mabawasan ng pag-init sa hinaharap ang pandaigdigang ani ng mga pangunahing pananim.<ref>{{Harvard citation no brackets|Zhao|Liu|Piao|Wang|2017}}; {{Harvard citation no brackets|IPCC SRCCL Ch5|2019}} (sa Ingles)</ref> Malamang na negatibong maaapektuhan ang produksyon ng pananim sa mga bansang mababa ang latitud, habang maaaring positibo o negatibo ang mga epekto sa hilagang latitud.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR5 WG2 Ch7|2014}} (sa Ingles)</ref> Hanggang sa karagdagang 183 milyong tao sa buong mundo, lalo na ang mga may mababang kita, ay nasa panganib ng [[gutom]] bilang resulta ng mga epektong ito.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SRCCL Ch5|2019}} (sa Ingles)</ref> Ang pagbabago ng klima ay nakakaapekto rin sa populasyon ng [[isda]]. Sa buong mundo, mas kaunti ang makukuha sa pangingisda.{{Sfn|IPCC SROCC Ch5|2019}} Ang mga rehiyong umaasa sa tubig-glasyar, mga rehiyong tuyo na, at maliliit na [[pulo]] ay may mas mataas na panganib ng istres sa tubig dahil sa pagbabago ng klima.<ref>{{Harvard citation no brackets|Holding|Allen|Foster|Hsieh|2016}}; {{Harvard citation no brackets|IPCC AR5 WG2 Ch3|2014}}. (sa Ingles)</ref> ==== Kabuhayan at hindi pagkakapantay-pantay ==== Ang mga pinsala sa [[ekonomiya]] dahil sa pagbabago ng klima ay maaaring malubha at may posibilidad ng mga mapaminsalang kahihinatnan.<ref>{{Harvard citation no brackets|DeFries|Edenhofer|Halliday|Heal|2019}}; {{Harvard citation no brackets|Krogstrup|Oman|2019}}. (sa Ingles)</ref> Inaasahan ang matinding epekto sa [[Timog-silangang Asya]] at [[Aprika]]ng sub-Sahariyanon, kung saan ang karamihan sa mga lokal na naninirahan ay umaasa sa likas na yaman at agrikultura.<ref name="FAO-2021">{{Cite book |url=https://doi.org/10.4060/cb7431en |title=Women's leadership and gender equality in climate action and disaster risk reduction in Africa − A call for action |publisher=[[Food and Agriculture Organization|FAO]] & The African Risk Capacity (ARC) Group |year=2021 |isbn=978-92-5-135234-2 |location=Accra |language=en |doi=10.4060/cb7431en}}</ref><ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR5 WG2 Ch13|2014}} (sa Ingles)</ref> Maaaring hadlangan ng istres sa init ang mga manggagawa nagtatrabaho sa labas. Kung umabot ang pag-init sa 4&nbsp;°C, maari mabawasan ang kapasidad ng paggawa sa mga rehiyong iyon ng 30% hanggang 50%.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR6 WG2|2022}} (sa Ingles)</ref> Tinatataya ng [[Bangkong Pandaigdig]] na sa pagitan ng 2016 at 2030, maaaring magdala ang pagbabago ng klima ng higit sa 120 milyong mga tao sa matinding kahirapan nang walang adaptasyon.{{Sfn|Hallegatte|Bangalore|Bonzanigo|Fay|2016}} Ang hindi pagkakapantay-pantay batay sa kayamanan at katayuan sa lipunan ay lumala dahil sa pagbabago ng klima.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR5 WG2 Ch13|2014}}. (sa Ingles)</ref> Ang mga pangunahing paghihirap sa pagpapagaan, pag-angkop sa, at pagbawi mula sa mga pagkabigla sa klima ay kinakaharap ng mga marhinadong tao na mas mababa ang kontrol sa mga mapagkukunan.<ref name="Grabe-2014">Grabe, Grose and Dutt, 2014; FAO, 2011; FAO, 2021a; Fisher and Carr, 2015; IPCC, 2014; Resurrección et al., 2019; UNDRR, 2019; Yeboah et al., 2019. (sa Ingles)</ref><ref name="FAO-20212">{{Cite book |url=https://doi.org/10.4060/cb7431en |title=Women's leadership and gender equality in climate action and disaster risk reduction in Africa − A call for action |publisher=[[Food and Agriculture Organization|FAO]] & The African Risk Capacity (ARC) Group |year=2021 |isbn=978-92-5-135234-2 |location=Accra |language=en |doi=10.4060/cb7431en}}</ref> Haharap ang [[mga katutubo]], na nabubuhay sa kanilang lupain at ekosistema, sa panganib sa kanilang kalusugan at pamumuhay dahil sa pagbabago ng klima.<ref>{{Cite web |title=Climate Change {{!}} United Nations For Indigenous Peoples |url=https://www.un.org/development/desa/indigenouspeoples/climate-change.html |access-date=29 April 2022 |website=United Nations Department of Economic and Social Affairs |language=en}}</ref> Napagpasyahan ng isang ekspertong paghugot na ang papel ng pagbabago ng klima sa [[Digmaan|armadong tunggalian]] ay maliit kumpara sa mga salik tulad ng hindi pagkakapantay-pantay ng sosyo-ekonomiko at mga kakayahan ng estado.{{Sfn|Mach|Kraan|Adger|Buhaug|2019}} Habang ang mga [[kababaihan]] ay hindi likas na mas nasa panganib mula sa pagbabago ng klima at mga pagkabigla, pumipigil sa kanilang kakayahang umangkop at maging matatag ang mga limitasyon sa mga mapagkukunan ng kababaihan at mga diskriminasyong pamantayan ng kasarian.<ref name=":0">{{Cite book |url=https://doi.org/10.4060/cc5060en |title=The status of women in agrifood systems - Overview |publisher=FAO |year=2023 |location=Rome |language=EN |doi=10.4060/cc5060en}}</ref> Halimbawa, may posibilidad ang mga pasanin sa trabaho ng kababaihan, kabilang ang mga oras na nagtrabaho sa agrikultura, na bumaba nang mas mababa kaysa sa mga lalaki sa panahon ng pagkabigla sa klima tulad ng istres sa init.<ref name=":0" /> ==== Paglipat dahil sa klima ==== Ang mga mabababang pulo at mga pamayanan sa baybayin ay nanganganib sa pagtaas ng lebel ng dagat, na ginagawang mas karaniwan ang pagbaha sa lungsod. Minsan, permanenteng nawala ang lupa sa dagat.{{Sfn|IPCC SROCC Ch4|2019}} Maari itong humantong sa [[kawalan ng estado]] para sa mga tao sa mga islang bansa, gaya ng [[Maldives|Maldibas]] at [[Tuvalu]].<ref>{{Harvard citation no brackets|UNHCR|2011}}. (sa Ingles)</ref> Sa ilang rehiyon, ang pagtaas ng temperatura at halumigmig ay maaaring masyadong matindi para sa mga tao na umangkop.{{Sfn|Matthews|2018}} Sa pinakamasamang kaso ng pagbabago ng klima, ipinapalabas ng mga modelo na halos isang-katlo ng sangkatauhan ang maaaring manirahan sa tulad ng Saharang klima na hindi matitirahan at napakainit na klima.<ref>{{Harvard citation no brackets|Balsari|Dresser|Leaning|2020}} (sa Ingles)</ref> Ang mga salik na ito ay maaaring magdulot paglipat dahil sa [[klima]] o kapaligiran, sa loob at pagitan ng mga bansa.<ref name="auto32">{{Harvard citation no brackets|Cattaneo|Beine|Fröhlich|Kniveton|2019}}; {{Harvard citation no brackets|IPCC AR6 WG2|2022}} (sa Ingles)</ref> Mas maraming tao ang inaasahang malilikas dahil sa pagtaas ng lebel ng dagat, matinding lagay ng panahon at salungatan mula sa pagtaas ng kompetisyon sa likas na yaman. Ang pagbabago ng klima ay maaari ring magpapataas ng kahinaan, na humahantong sa "mga nakulong na populasyon" na hindi makagalaw dahil sa kakulangan ng mga mapagkukunan.<ref>{{Harvard citation no brackets|Flavell|2014}}; {{Harvard citation no brackets|Kaczan|Orgill-Meyer|2020}} (sa Ingles)</ref> {| class="center toccolours" |+'''Epekto pagbabago ng klima sa mga tao''' |<gallery mode="packed" heights="120" style="line-height:120%"> Talaksan:Village_Telly_in_Mali.jpg|Migrasyong pangkapaligiran. Nagdudulot ang mas kaunting bagsak ng ulan sa pagiging disyerto na pinipinsala ang agrikultura at maaring mapaalis ang mga populasyon. Ipinapakita: Telly, [[Mali (bansa)|Mali]] (2008).<ref>{{Harvard citation no brackets|Serdeczny|Adams|Baarsch|Coumou|2016}}. (sa Ingles)</ref> Talaksan:Corn_shows_the_affect_of_drought.jpg|Mga pagbabagong pang-agrikultura. Ang mga tagtuyot, pagtaas ng mga temperatura, at matinding lagay ng panahon ay negatibong nakakaapekto sa agrikultura. Ipinapakita: [[Texas]], Estados Unidos (2013).<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SRCCL Ch5|2019}}. (sa Ingles)</ref> Talaksan:Acqua_alta_in_Piazza_San_Marco-original.jpg|Pagbaha dulot ng pagtaas ng tubig. Tinataas ng pag-akyat ng antas ng dagat ang pagbaha sa mabababang lugar sa rehiyong baybayin. Ipinakita: [[Venecia|Venicia, Italya]] (2004).<ref name="NOAAnuisance">{{Cite web |last=National Oceanic and Atmospheric Administration |title=What is nuisance flooding? |url=http://oceanservice.noaa.gov/facts/nuisance-flooding.html |access-date=Abril 8, 2020 |language=en}}</ref> Talaksan:US_Navy_071120-M-8966H-005_An_aerial_view_over_southern_Bangladesh_reveals_extensive_flooding_as_a_result_of_Cyclone_Sidr.jpg|Pagkatindi ng bagyo. Ang [[Bangladesh]] pagkatapos ng Bagyong Sidr (2007) ay isang halimbawa ng sakunang pagbaha mula sa pinataas na bagsak ng ulan.<ref>{{Harvard citation no brackets|Kabir|Khan|Ball|Caldwell|2016}}. (sa Ingles)</ref> Talaksan:Argentina_geos5_202211.jpg|Pagkatindi ng init. Nagiging karaniwan ang matinding init tulad ng Matinding Init sa Katimugang Cone ng 2022.<ref>{{Harvard citation no brackets|Van Oldenborgh|Philip|Kew|Vautard|2019}}. (sa Ingles)</ref> </gallery> |} ==Pagbawas at muling pagkuha ng mga emisyon== [[Talaksan:Evolution des émissions mondiales de gaz à effet de serre.svg|right|thumb|Mga pandaigdigang situwasyon ng paglabas ng gas na ''greenhouse'', batay sa mga patakaran at pangako noong Nobyembre 2021]] Ang pagbabago ng klima ay maaaring pagaanin sa pamamagitan ng pagbabawas ng takbo ng paglabas ng mga gas ''greenhouse'' sa atmospera, at sa pamamagitan ng pagtaas ng bilis ng pag-alis ng diyoksidong karbono sa atmospera.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR5 SYR Glossary|2014}}. (sa Ingles)</ref> Upang limitahan ang pag-init ng mundo mas mababa sa 1.5&nbsp;°C kailangan maging netong-sero ang pangadigdigang emisyon ng gas na ''greenhouse'' pagsapit ng 2050, o pagsapit ng 2070 na may 2&nbsp;°C na target.<ref name="IPCC-2018 p122">{{Harvard citation no brackets|IPCC SR15 Summary for Policymakers|2018}} (sa Ingles)</ref> Nangangailangan ito ng malawak at sistematikong mga pagbabago sa hindi pa nagagawang sukat sa enerhiya, lupa, lungsod, [[transportasyon]], gusali, at [[industriya]].<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SR15 Summary for Policymakers|2018}} (sa Ingles)</ref> Tinatataya ng ''United Nations Environment Programme'' (Programa sa Kapaligiran ng mga [[Nagkakaisang Bansa]]) na kailangang triplehin ng mga bansa ang kanilang mga pangako sa ilalim ng Kasundaan sa [[Paris]] sa loob ng susunod na dekada upang limitahan ang pag-init ng mundo sa 2&nbsp;°C. Kinakailangan ang isang mas mataas na antas ng pagbabawas upang matugunan ang 1.5&nbsp;°C na layunin.<ref>{{Harvard citation no brackets|United Nations Environment Programme|2019}} (sa Ingles)</ref> Sa mga pangakong ginawa sa ilalim ng Kasunduan sa Paris noong Oktubre 2021, magkakaroon pa rin ang pag-init ng mundo ng 66% na pagkakataon na umabot sa humigit-kumulang 2.7&nbsp;°C (saklaw: 2.2–3.2&nbsp;°C) sa pagtatapos ng siglo.<ref name="UNEP20212">{{Harvard citation no brackets|United Nations Environment Programme|2021}} (sa Ingles)</ref> Sa buong mundo, magdudulot ang paglilimita sa pag-init sa 2&nbsp;°C ng mas mataas na mga benepisyong pang-ekonomiya kaysa sa mga gastos sa ekonomiya.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR6 WG3|2022}} (sa Ingles)</ref> Bagaman walang iisang landas upang limitahan ang pag-init ng mundo sa 1.5 o 2&nbsp;°C,<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SR15 Ch2|2018}}. (sa Ingles)</ref> nakakakita ang karamihan sa mga sitwasyon at estratehiya ng malaking pagtaas sa paggamit ng [[nababagong enerhiya]] kasabay ng pagtaas ng mga hakbang sa kahusayan ng enerhiya upang makabuo ng mga kinakailangang pagbabawas ng gas na ''greenhouse''.<ref name="Teske, ed. 2019 xxiii">{{Harvard citation no brackets|Teske, ed.|2019}}. (sa Ingles)</ref> Upang mabawasan ang mga panggigipit sa mga ekosistema at mapahusay ang kanilang mga kakayahan sa pagsamsam ng karbon, kinakailangan din ang mga pagbabago sa agrikultura at kagubatan,<ref>{{Harvard citation no brackets|World Resources Institute, 8 Agosto|2019}} (sa Ingles)</ref> tulad ng pagpigil sa [[deporestasyon]] at pagpapanumbalik ng mga natural na ekosistema sa pamamagitan ng [[pagtataguyod ng kagubatan]].<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SR15 Ch3|2018}} (sa Ingles)</ref> Ang iba pang mga diskarte sa pagpapagaan ng pagbabago ng klima ay may mas mataas na antas ng panganib. Tipikal na pinoproyeksyon ng mga situwasyong naglilimita sa pag-init ng mundo sa 1.5&nbsp;°C ang malawakang paggamit ng mga paraan ng pag-alis ng diyoksidong karobono noong ika-21 siglo.<ref>{{Harvard citation no brackets|Bui|Adjiman|Bardow|Anthony|2018}}; {{Harvard citation no brackets|IPCC SR15 Summary for Policymakers|2018}} (sa Ingles)</ref> Gayunpaman, may mga alalahanin tungkol sa labis na pag-asa sa mga teknolohiyang ito, at mga epekto sa kapaligiran.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SR15|2018}}; {{Harvard citation no brackets|IPCC SR15 Summary for Policymakers|2018}} (sa Ingles)</ref> Isa ring posibleng suplemento ang ''solar radiation modification'' (SRM, pagbabago sa [[Radiyasyon|radyasyon]] ng araw) sa malalim na pagbawas sa mga emisyon. Gayunpaman, nagkakaroon ang SRM ng mga makabuluhang etikal at legal na alalahanin, at hindi lubos na nauunawaan ang mga panganib.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SR15 Ch4|2018}} (sa Ingles)</ref> === Malinis na enerhiya === [[Talaksan:Global_Energy_Consumption_tl.svg|thumb|Ang karbono, langis, at natural na gas ay nananatiling pangunahing pinagmumulan ng enerhiya sa buong mundo kahit na nagsisimula ang mga nababagong enerhiya nang mabilis na tumaas.<ref>{{Harvard citation no brackets|Friedlingstein|Jones|O'Sullivan|Andrew|2019}}</ref>]] Ang nababagong enerhiya ay susi sa paglilimita sa pagbabago ng klima.<ref name="United Nations Environment Programme 2019 46">{{Harvard citation no brackets|United Nations Environment Programme|2019}}; {{Harvard citation no brackets|Vox, 20 Setyembre|2019}}; {{Cite journal |last=Sepulveda |first=Nestor A. |last2=Jenkins |first2=Jesse D. |last3=De Sisternes |first3=Fernando J. |last4=Lester |first4=Richard K. |year=2018 |title=The Role of Firm Low-Carbon Electricity Resources in Deep Decarbonization of Power Generation |journal=Joule |language=en |volume=2 |issue=11 |pages=2403–2420 |doi=10.1016/j.joule.2018.08.006 |doi-access=free}} (sa Ingles)</ref> Sa loob ng mga dekada, umabot ang mga panggatong na posil sa humigit-kumulang 80% ng paggamit ng enerhiya sa mundo.<ref>{{Harvard citation no brackets|IEA World Energy Outlook 2023}} (sa Ingles)</ref> Nahati ang natitirang bahagi nahati sa pagitan ng [[Enerhiyang nukleyar|lakas nukleyar]] at mga ''renewable'' o nababago (kabilang ang lakas-ng-tubig, biyoenerhiya, lakas ng hangin at araw, at [[enerhiyang heotermal]]).<ref>{{Harvard citation no brackets|REN21|2020}}. (sa Ingles)</ref> Inaasahang tataas ang paggamit ng panggatong na posil sa ganap na mga tuntunin bago ang 2030 at bababa pagkatapos bababa, na nakakaranas ang paggamit ng karbon ng pinakamatalas na pagbawas.<ref>{{Harvard citation no brackets|IEA World Energy Outlook 2023}} (sa Ingles)</ref> Kinakatawan ng mga nababago ang 75% ng lahat ng bagong henerasyon ng kuryente na naitayo noong 2019, halos lahat ng enerhiyang pang-araw at hangin.<ref>{{Harvard citation no brackets|The Guardian, 6 Abril|2020}}. (sa Ingles)</ref> Ang iba pang mga anyo ng malinis na enerhiya, tulad ng nukleyar at ''hydropower'' o lakas-ng-tubig, ay kasalukuyang may mas malaking bahagi ng panustos ng enerhiya. Gayunpaman, lumilitaw na limitado ang kanilang mga pagtaya sa paglago sa hinaharap kung ihahambing.<ref>{{Harvard citation no brackets|IEA|2021}}; {{Harvard citation no brackets|Teske|Pregger|Naegler|Simon|2019}} (sa Ingles)</ref> Habang kabilang na ngayon ang mga solar panel (tablang solar) at hangin sa pampang mga pinakamurang paraan ng pagdaragdag ng bagong kapasidad ng pagbuo ng kuryente sa maraming lokasyon,<ref>{{Harvard citation no brackets|Our World in Data-Why did renewables become so cheap so fast?}}; {{Harvard citation no brackets|IEA – Projected Costs of Generating Electricity 2020}} (sa Ingles)</ref> kailangan ang mga patakaran sa enerhiyang lunti upang makamit ang isang mabilis na paglipat mula sa panggatong na posil patungo sa mga nababago.<ref>{{Cite web |date=4 April 2022 |title=IPCC Working Group III report: Mitigation of Climate Change |url=https://www.ipcc.ch/2022/04/04/ipcc-ar6-wgiii-pressrelease/ |access-date=19 January 2024 |publisher=Intergovernmental Panel on Climate Change |language=en}}</ref> Upang makamit ang neutralidad ng karbon pagsapit ng 2050, ang enerhiyang nababago ang magiging dominanteng anyo ng pagbuo ng kuryente, na tataas sa 85% o higit pa sa 2050 sa ilang mga situwasyon. Aalisin ang pamumuhunan sa karbon at halos ihihinto ang paggamit ng karbon pagsapit ng 2050.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SR15 Ch2|2018}} (sa Ingles)</ref><ref>{{Harvard citation no brackets|Teske|2019}}. (sa Ingles)</ref> Ang elektrisidad na nabuo mula sa mga nababagong mapagkukunan ay kailangan ding maging pangunahing mapagkukunan ng enerhiya para sa pagpaiinit at transportasyon.<ref>{{Harvard citation no brackets|United Nations Environment Programme|2019}}; {{Harvard citation no brackets|Teske, ed.|2019}}. (sa Ingles)</ref> Maaaring lumipat ang transportasyon mula sa panloob na makinang kombustyon na mga sasakyan at patungo sa mga de-kuryenteng sasakyan, [[pampublikong sasakyan]], at aktibong transportasyon ([[pagbibisikleta]] at paglalakad).<ref name="IPCC-2018 p142">{{Harvard citation no brackets|IPCC SR15 Ch2|2018}}; {{Harvard citation no brackets|United Nations Environment Programme|2019}} (sa Ingles)</ref><ref>{{Cite web |date=2016 |title=Transport emissions |url=https://ec.europa.eu/clima/eu-action/transport-emissions_en |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211010225533/https://ec.europa.eu/clima/eu-action/transport-emissions_en |archive-date=10 Oktubre 2021 |access-date=2 Enero 2022 |website=Climate action |publisher=[[European Commission]] |language=en}}</ref> Para sa pagpapadala at paglipad, mababawasan ng mga panggatong na may mababang-karbon ang mga emisyon.<ref name="IPCC-2018 p142" /> Ang pag-init ay maaaring lalong matanggalan ng karbon sa mga teknolohiya tulad ng mga bomba sa pagpapainit.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR5 WG3 Ch9|2014}}; {{Harvard citation no brackets|NREL|2017}} (sa Ingles)</ref> May mga hadlang sa patuloy na mabilis na paglaki ng malinis na enerhiya, kabilang ang mga nababago. Para sa hangin at pang-araw, may mga alalahanin sa kapaligiran at paggamit ng lupa para sa mga bagong proyekto.<ref>{{Harvard citation no brackets|Berrill|Arvesen|Scholz|Gils|2016}}. (sa Ingles)</ref> Gumagawa ang hangin at pang-araw din ng enerhiya nang pasulput-sulpot at may pana-panahong pagkakaiba-iba. Ayon sa kaugalian, ginagamit ang mga ''hydro dam'' (dam ng tubig) na may mga imbakan at kumbensyonal na planta kapag mababa ang produksyon ng baryable na enerhiya. Sa pagpapatuloy, maaaring mapalawak ang imbakan ng baterya, maaaring itugma ang pangangailangan at panustos ng enerhiya, at ang maaaring maging padaliin ng transmisyon sa malayong distansya ang pagkakaiba-iba ng mga nababagong kinalabasan.<ref name="United Nations Environment Programme 2019 462">{{Harvard citation no brackets|United Nations Environment Programme|2019}}; {{Harvard citation no brackets|Vox, 20 Setyembre|2019}}; {{Cite journal |last=Sepulveda |first=Nestor A. |last2=Jenkins |first2=Jesse D. |last3=De Sisternes |first3=Fernando J. |last4=Lester |first4=Richard K. |year=2018 |title=The Role of Firm Low-Carbon Electricity Resources in Deep Decarbonization of Power Generation |journal=Joule |language=en |volume=2 |issue=11 |pages=2403–2420 |doi=10.1016/j.joule.2018.08.006 |doi-access=free}} (sa Ingles)</ref> Kadalasang hindi karbon-nyutral ang biyoenerhiya at maaaring magkaroon ng negatibong kahihinatnan para sa seguridad ng pagkain.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SR15 Ch4|2018}}. (sa Ingles)</ref> Pinipigilan ang paglago ng nukleyar na kapangyarihan ang kontrobersyang umiinog sa duming [[radyoaktibo]], paglaganap ng [[sandatang nuklear]], at mga aksidente.<ref>{{Citec|last1=Gill|first1=Matthew|last2=Livens|first2=Francis|last3=Peakman|first3=Aiden|in=Letcher|year=2020|pages=147–149|ignore-err=yes|chapter=Nuclear Fission|language=en}} (sa Ingles)</ref><ref>{{Cite journal |last=Horvath |first=Akos |last2=Rachlew |first2=Elisabeth |date=Enero 2016 |title=Nuclear power in the 21st century: Challenges and possibilities |journal=Ambio |language=en |volume=45 |issue=Suppl 1 |pages=S38–49 |bibcode=2016Ambio..45S..38H |doi=10.1007/s13280-015-0732-y |issn=1654-7209 |pmc=4678124 |pmid=26667059}}</ref> Limitado ang paglago ng lakas-ng-tubig sa katunayan na binuo ang pinakamahusay na mga lugar, at humaharap ang mga bagong proyekto sa mas mataas na panlipunan at pangkalikasan na alalahanin.<ref>{{Cite web |title=Hydropower |url=https://www.iea.org/reports/hydropower |access-date=12 Oktubre 2020 |website=iea.org |publisher=International Energy Agency |language=en |quote=Hydropower generation is estimated to have increased by over 2% in 2019 owing to continued recovery from drought in Latin America as well as strong capacity expansion and good water availability in China (...) capacity expansion has been losing speed. This downward trend is expected to continue, due mainly to less large-project development in China and Brazil, where concerns over social and environmental impacts have restricted projects.}}</ref> Ang mababang-karbon na enerhiya ay nagpapabuti sa kalusugan ng tao sa pamamagitan ng pagliit ng pagbabago ng klima gayundin ang pagbabawas ng pagkamatay ng polusyon sa hangin,<ref>{{Harvard citation no brackets|Watts|Amann|Arnell|Ayeb-Karlsson|2019}}; {{Harvard citation no brackets|WHO|2018}} (sa Ingles)</ref> na tinatayang nasa 7 milyon taun-taon noong 2016.<ref>{{Harvard citation no brackets|Watts|Amann|Arnell|Ayeb-Karlsson|2019}}; {{Harvard citation no brackets|WHO|2016}} (sa Ingles)</ref> Maaaring makaligtas ang pagtugon sa mga layunin ng Kasunduan sa Paris na naglilimita sa pag-init sa isang 2&nbsp;°C ng humigit-kumulang isang milyon buhay bawat taon pagsapit ng 2050, samantalang maaaring makakatipid ang paglimita sa pag-init ng mundo sa 1.5&nbsp;°C ng milyun-milyon at sabay-sabay na pataasin ang seguridad sa enerhiya at bawasan ang kahirapan.<ref>{{Harvard citation no brackets|WHO|2018}}; {{Harvard citation no brackets|Vandyck|Keramidas|Kitous|Spadaro|2018}}; {{Harvard citation no brackets|IPCC SR15|2018}}: "Limiting warming to 1.5&nbsp;°C can be achieved synergistically with poverty alleviation and improved energy security and can provide large public health benefits through improved air quality, preventing millions of premature deaths. However, specific mitigation measures, such as bioenergy, may result in trade-offs that require consideration." (sa Ingles)</ref> Ang pagpapabuti ng kalidad ng hangin ay mayroon ding mga pang-ekonomiyang benepisyo na maaaring mas malaki kaysa sa mga gastos sa pagpapagaan.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR6 WG3|2022}} (sa Ingles)</ref> === Pagtitipid ng enerhiya === Ang pagbabawas ng pangangailangan sa enerhiya ay isa pang pangunahing aspeto ng pagbabawas ng mga emisyon.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SR15 Ch2|2018}} (sa Ingles)</ref> Kung mas kaunting enerhiya ang kailangan, mayroong higit na kakayahang umangkop para sa pagbuo ng malinis na enerhiya. Pinapadali din nito ang pamamahala sa grid ng kuryente, at pinapaliit ang pagbuo ng imprastraktura na masinsinan sa karbon.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR5 SYR Summary for Policymakers|2014}}; {{Harvard citation no brackets|IEA|2020b}} (sa Ingles)</ref> Ang mga malalaking pagtaas sa pamumuhunan sa kahusayan ng enerhiya ay kinakailangan upang makamit ang mga layunin sa klima, na maihahambing sa antas ng pamumuhunan sa nababagong enerhiya.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SR15 Ch2|2018}} (sa Ingles)</ref> Dahil sa ilang nauugnay na pagbabago sa [[Pandemya ng COVID-19|COVID-19]] sa mga huwaran ng paggamit ng enerhiya, pamumuhunan sa kahusayan sa enerhiya, at pagpopondo, mas mahirap at hindi sigurado ang mga pagtataya para sa dekada na ito.<ref>{{Harvard citation no brackets|IEA|2020b}} (sa Ingles)</ref> Ang mga [[estratehiya]] upang bawasan ang pangangailangan sa enerhiya ay nag-iiba ayon sa sektor. Sa sektor ng transportasyon, ang mga pasahero at kargamento ay maaaring lumipat sa mas mahusay na mga paraan ng [[paglalakbay]], tulad ng mga [[bus]] at [[tren]], o gumamit ng mga de-kuryenteng sasakyan.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SR15 Ch2|2018}} (sa Ingles)</ref> Kasama sa mga istratehiyang pang-industriya upang bawasan ang pangangailangan sa enerhiya ang pagpapahusay ng mga sistema ng pag-iinit at motor, pagdidisenyo ng mga produktong mas kaunting enerhiya, at patagalin ang buhay ng produkto.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SR15 Ch2|2018}} (sa Ingles)</ref> Sa sektor ng gusali, nakatuon ang sa mas mahusay na disenyo ng mga bagong [[gusali]], at mas mataas na antas ng kahusayan ng enerhiya sa pagsasaayos.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SR15 Ch2|2018}} (sa Ingles)</ref> Ang paggamit ng mga [[teknolohiya]] tulad ng mga bomba sa pagpapainit ay maaari ding magpataas ng kahusayan sa enerhiya ng gusali.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR5 WG3 Ch9|2014}}. (sa Ingles)</ref> === Agrikultura at industriya === [[Talaksan:Greenhouse_Gas_Emissions_by_Economic_Sector_tl.svg|thumb|Isinasaalang-alang ang direkta at hindi direktang mga emisyon, ang industriya ay ang sektor na may pinakamataas na bahagi ng mga pandaigdigang emisyon. Datos noong 2019 mula sa IPCC.]] Ang agrikultura at kagubatan ay nahaharap sa isang tripleng hamon ng paglilimita sa mga emisyong gas na ''greenhouse'', pagpigil sa karagdagang pagpalit ng mga kagubatan sa lupang agrikultural, at pagtugon sa pagtaas ng pangangailangan sa pagkain sa mundo.<ref>{{Harvard citation no brackets|World Resources Institute, Disyembre|2019}} (sa Ingles)</ref> Ang isang hanay ng mga aksyon ay maaaring mabawasan ang agrikultura at mga emisyong nakabatay sa kagubatan ng dalawang-katlo mula sa mga antas noong 2010. Kabilang dito ang pagbabawas ng paglaki ng pangangailangan para sa [[pagkain]] at iba pang produktong pang-agrikultura, pagtaas ng produktibidad sa lupa, pagprotekta at pagpapanumbalik ng mga kagubatan, at pagbabawas ng mga emisyong gas na ''greenhouse'' mula sa produksyong pang-agrikultura.<ref>{{Harvard citation no brackets|World Resources Institute, Disyembre|2019}} (sa Ingles)</ref> Sa panig ng pangangailangan, isang mahalagang bahagi ng pagbabawas ng mga emisyon ay ang paglipat ng mga tao patungo sa mga diyeta na nakabatay sa halaman.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SRCCL|2019}} (sa Ingles)</ref> Ang pag-aalis ng produksyon ng mga alagang hayop para sa [[karne]] at paggawa ng [[gatas]] ay mag-aalis ng humigit-kumulang tatlong-sankapat ng lahat ng emisyon mula sa agrikultura at iba pang paggamit ng lupa.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SRCCL Ch5|2019}} Humans on a vegan exclusive diet would save about 7.9 Gt{{CO2}} equivalent per year by 2050 {{Harvard citation no brackets|IPCC AR6 WG1 Technical Summary|2021}} Agriculture, Forestry and Other Land Use used an average of 12 Gt{{CO2}} per year between 2007 and 2016 (23% of total anthropogenic emissions). (sa Ingles)</ref> Sinasakop din ng mga alagang hayop ang 37% ng lugar na walang yelo sa Daigdig at kumakain ng pakain mula sa 12% ng lugar ng lupa na ginagamit para sa mga pananim, nagtutulak ng deporestasyon at pagkasira ng lupa.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SRCCL Ch5|2019}} (sa Ingles)</ref> Ang produksyon ng [[bakal]] at [[semento]] ay responsable para sa humigit-kumulang 13% ng mga pang-industriyang emisyong {{CO2}}. Sa mga industriyang ito, gumaganap ng mahalagang papel sa produksyon ang masinsinan sa karbon na materyales tulad ng coque at apog, kaya nangangailangan ang pagbabawas ng emisyong {{CO2}} ng pananaliksik sa mga alternatibong kimika.<ref>{{Cite web |title=Low and zero emissions in the steel and cement industries |url=https://www.oecd.org/greengrowth/GGSD2019_IssuePaper_CementSteel.pdf |pages=11, 19–22 |language=en}}</ref> === Pagsamsam ng karbon === [[Talaksan:Carbon_Dioxide_Partitioning.svg|thumb|Karamihan sa mga paglabas ng {{CO2}} ay sumisipsip ng mga ''carbon sink'' (o lababong karbon), kabilang ang paglaki ng halaman, pagkuha sa lupa, at pagkuha sa karagatan (2020 ''Global Carbon Budget'' o Pandagidigang Badyet sa Karbon).]] Ang mga natural na lababong karbon o ''karbon sink'' ay maaaring pahusayin upang makuha ang mas malaking halaga ng {{CO2}} na lampas sa mga natural na antas.<ref>{{Harvard citation no brackets|World Resources Institute, 8 Agosto|2019}}: {{Harvard citation no brackets|IPCC SRCCL Ch2|2019}}. (sa Ingles)</ref> Kabilang ang reporestasyon at porestasyon (pagtatanim ng mga kagubatan kung saan wala pa noon) sa mga pinakaganap na pamamaraan ng pagsamsam, bagaman nagpapataas ang huli ng mga alalahanin sa seguridad ng pagkain.<ref>{{Harvard citation no brackets|Kreidenweis|Humpenöder|Stevanović|Bodirsky|2016}} (sa Ingles)</ref> Maaaring isulong ng mga magsasaka ang pagsamsam ng karbon sa mga lupa sa pamamagitan ng mga kasanayan tulad ng paggamit ng mga pananim na pantakip sa [[taglamig]], pagbabawas ng intensidad at dalas ng pagbubungkal, at paggamit ng [[abono]] at [[pataba]] para baguhin ang lupa.<ref>{{Harvard citation no brackets|National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine|2019}} (sa Ingles)</ref> Nagbubunga ang pagpapanumbalik ng kagubatan at anyo ng lupa ng maraming benepisyo para sa klima, kabilang ang pagsamsam at pagbabawas ng mga emisyon ng gas na ''greenhouse'' gas.<ref name="Duchelle-2022">{{Cite book |last=Garrett, L. |url=https://doi.org/10.4060/cc2510en |title=The key role of forest and landscape restoration in climate action |last2=Lévite, H. |last3=Besacier, C. |last4=Alekseeva, N. |last5=Duchelle, M. |publisher=FAO |year=2022 |isbn=978-92-5-137044-5 |location=Rome |language=en |doi=10.4060/cc2510en}}</ref> Nagpapataas ang pagpapanumbalik/muling paglikha ng mga basang lupain sa baybayin, mga lupang parang at kaparangan ng damong-dagat ng pagkuha ng carbon sa organikong bagay.<ref>{{Harvard citation no brackets|National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine|2019}} (sa Ingles)</ref><ref>{{Cite journal |last=Nelson |first=J. D. J. |last2=Schoenau |first2=J. J. |last3=Malhi |first3=S. S. |date=1 Oktubre 2008 |title=Soil organic carbon changes and distribution in cultivated and restored grassland soils in Saskatchewan |url=https://doi.org/10.1007/s10705-008-9175-1 |journal=Nutrient Cycling in Agroecosystems |language=en |volume=82 |issue=2 |pages=137–148 |bibcode=2008NCyAg..82..137N |doi=10.1007/s10705-008-9175-1 |issn=1573-0867}}</ref> Kapag nasamsam ang karbon na nasa mga lupa at sa mga organikong bagay tulad ng mga puno, may panganib na muling ilalabas ang karbon sa atmospera sa kalaunan sa pamamagitan ng mga pagbabago sa paggamit ng lupa, [[apoy]], o iba pang mga pagbabago sa ekosistema.<ref>{{Harvard citation no brackets|Ruseva|Hedrick|Marland|Tovar|2020}} (sa Ingles)</ref> == Pagbagay == Ang pagbagay o adaptasyon ay "ang proseso ng pagsasaayos sa kasalukuyan o inaasahang pagbabago sa klima at mga epekto nito".<ref name="IPCC-2022">IPCC, 2022: [https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/downloads/report/IPCC_AR6_WGII_SummaryForPolicymakers.pdf Summary for Policymakers] [H.-O. Pörtner, D.C. Roberts, E.S. Poloczanska, K. Mintenbeck, M. Tignor, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke, V. Möller, A. Okem (mga pat.)]. Sa: [https://www.ipcc.ch/report/sixth-assessment-report-working-group-ii/ Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability. Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change] [H.-O. Pörtner, D.C. Roberts, M. Tignor, E.S. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke, V. Möller, A. Okem, B. Rama (mga pat.)]. Cambridge University Press, Cambridge at New York, pp. 3–33, {{Doi|10.1017/9781009325844.001}}. (sa Ingles)</ref>{{Rp|5}}  Kung walang karagdagang pagpapagaan, hindi maiiwasan ng adaptasyon ang panganib ng "malubha, laganap at hindi maibabalik" na mga epekto.{{Sfn|IPCC AR5 SYR|2014}} Nangangailangan ang mas matinding pagbabago ng klima ng higit pang pagbabagong adaptasyon, na maaaring maging lubhang mahal.{{Sfn|IPCC SR15 Ch4|2018}} Hindi pantay na ipinamamahagi ang kapasidad at potensyal para sa mga tao na umangkop sa iba't ibang mga rehiyon at [[populasyon]], at mas mababa ang mga [[umuunlad na bansa]] sa pangkalahatan.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR4 WG2 Ch19|2007}}. (sa Ingles)</ref> Nagkaroon ang unang dalawang dekada ng ika-21 siglo ng pagtaas sa kakayahang umangkop sa karamihan ng mga bansang mababa at nasa gitna ang kita na may pinabuting koneksyon sa pangunahing [[sanitasyon]] at kuryente, subalit mabagal ang pag-unlad. Maraming mga [[bansa]] ang nagpatupad ng mga patakaran sa pag-aangkop. Gayunpaman, mayroong isang malaking agwat sa pagitan ng kinakailangan at magagamit na [[pananalapi]].{{Sfn|UNEP|2018}} Ang pag-angkop sa pagtaas ng lebel ng dagat ay binubuo ng pag-iwas sa mga lugar na nasa panganib, matutunan ang mamuhay sa dagdag na pagbaha, at pagbuo ng mga kontrol sa baha. Kung nabigo iyon, maaaring kailanganin ang pinamamahalaang paglikas <ref>{{Cite journal |last=Stephens |first=Scott A. |last2=Bell |first2=Robert G. |last3=Lawrence |first3=Judy |date=2018 |title=Developing signals to trigger adaptation to sea-level rise |journal=Environmental Research Letters |language=en |volume=13 |issue=10 |at=104004 |bibcode=2018ERL....13j4004S |doi=10.1088/1748-9326/aadf96 |issn=1748-9326 |doi-access=free}}</ref> May mga hadlang sa ekonomiya para sa pagharap sa mapanganib na epekto ng init. Hindi posible para sa lahat ang pag-iwas sa walang tigil na trabaho o pagkakaroon ng [[erkon]].{{Sfn|Matthews|2018}} Sa agrikultura, kinabibilangan ang mga opsyon sa pag-aangkop ang paglipat sa mas napapanatiling mga diyeta, pag-iba-iba, pagkontrol sa pagguho, at mga henetikong pagpapahusay para sa mas mataas na pagpapaubaya sa pagbabago ng klima.{{Sfn|IPCC SRCCL Ch5|2019}} Ang pagseseguro ay nagbibigay-daan para sa pagbabahagi ng panganib, subalit kadalasan, mahirap makuha ito para sa mga taong mas mababa ang kita.<ref>{{Cite journal |last=Surminski |first=Swenja |last2=Bouwer |first2=Laurens M. |last3=Linnerooth-Bayer |first3=Joanne |date=2016 |title=How insurance can support climate resilience |url=https://www.nature.com/articles/nclimate2979 |journal=Nature Climate Change |language=en |volume=6 |issue=4 |pages=333–334 |bibcode=2016NatCC...6..333S |doi=10.1038/nclimate2979 |issn=1758-6798}}</ref> Maaaring mabawasan ng edukasyon, migrasyon at mga sistema ng maagang babala ang kahinaan sa klima.{{Sfn|IPCC SR15 Ch4|2018}} Ang pagtatanim ng mga [[bakawan]] o paghikayat sa iba pang mga halaman sa baybayin ay maaaring nagpapahina ng lakas sa mga [[bagyo]].<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Mangroves against the storm |url=https://social.shorthand.com/IUCN_forests/nCec1jyqvn/mangroves-against-the-storm.html |access-date=20 Enero 2023 |website=Shorthand |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Oktubre 2021 |title=How marsh grass could help protect us from climate change |url=https://www.weforum.org/agenda/2021/10/how-marsh-grass-protects-shorelines/ |access-date=20 Enero 2023 |website=World Economic Forum |language=en}}</ref> Bumabagay ang mga ekosistema sa pagbabago ng klima, isang proseso na maaaring suportahan ng interbensyon ng tao. Sa pamamagitan ng pagtaas ng koneksyon sa pagitan ng mga ekosistema, maaaring lumipat ang mga espesye sa mas kanais-nais na mga kondisyon ng klima. Maaari ang mga espesye na ipakilala din sa mga lugar na nakakakuha ng isang kanais-nais na [[klima]]. Ang proteksyon at pagpapanumbalik ng natural at semi-natural na mga lugar ay nakakatulong sa pagbuo ng katatagan, na ginagawang mas madali para sa mga ekosistema na umangkop. Tumutulong din ang marami sa mga pagkilos na nagsusulong ng adaptasyon sa mga ekosistema sa mga tao na umangkop sa pamamagitan ng adaptasyong nakabatay sa ekosistema. Halimbawa, ginagawang mas maliit ang posibilidad ng mga sakunang sunog ang pagpapanumbalik ng mga natural na rehimen ng [[sunog]], at binabawasan ang panganib sa tao. Ang pagbibigay ng mas maraming espasyo sa mga [[ilog]] ay nagbibigay-daan para sa mas maraming pag-imbak ng tubig sa natural na sistema, na binabawasan ang panganib ng [[baha]]. Gumaganap ang naibalik na kagubatan bilang isang lababong karbon, subalit maaaring magpalala sa mga epekto sa klima ang pagtatanim ng mga puno sa hindi angkop na mga rehiyon.<ref>{{Cite journal |last=Morecroft |first=Michael D. |last2=Duffield |first2=Simon |last3=Harley |first3=Mike |last4=Pearce-Higgins |first4=James W. |last5=Stevens |first5=Nicola |last6=Watts |first6=Olly |last7=Whitaker |first7=Jeanette |display-authors=4 |date=2019 |title=Measuring the success of climate change adaptation and mitigation in terrestrial ecosystems |journal=Science |language=en |volume=366 |issue=6471 |page=eaaw9256 |doi=10.1126/science.aaw9256 |issn=0036-8075 |pmid=31831643 |doi-access=free}}</ref> May mga sinerhiya subalit may mga ''trade-off'' o mapapalitan din sa pagitan ng pagbagay at pagpapagaan.<ref>{{Cite journal |last=Berry |first=Pam M. |last2=Brown |first2=Sally |last3=Chen |first3=Minpeng |last4=Kontogianni |first4=Areti |last5=Rowlands |first5=Olwen |last6=Simpson |first6=Gillian |last7=Skourtos |first7=Michalis |display-authors=4 |date=2015 |title=Cross-sectoral interactions of adaptation and mitigation measures |url=https://doi.org/10.1007/s10584-014-1214-0 |journal=Climate Change |language=en |volume=128 |issue=3 |pages=381–393 |bibcode=2015ClCh..128..381B |doi=10.1007/s10584-014-1214-0 |issn=1573-1480 |hdl-access=free|hdl=10.1007/s10584-014-1214-0}}</ref> Ang isang halimbawa para sa sinerhiya ay ang pagtaas ng produktibidad ng pagkain, na may malaking benepisyo para sa parehong pagbagay at pagpapagaan.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR5 SYR|2014}}. (sa Ingles)</ref> Ang isang halimbawa ng mapapalitan ang pagtaas ng paggamit ng erkon na nagbibigay-daan sa mga tao na mas mahusay na makayanan ang init, subalit pinapataas ang pangangailangan ng enerhiya. Ang isa pang halimbawa ng mapapalitan ay ang mas masinsin na [[Pagpaplano ng lungsod|urbanong pag-unlad]] na maaaring mabawasan ang mga emisyon mula sa transportasyon at [[konstruksyon]], subalit maaari tumaas rin ang epekto ng ''urban heat island'' (o pulo ng urbanong init), na naglalantad sa mga tao sa mga panganib sa [[kalusugan]] na nauugnay sa init.<ref>{{Cite journal |last=Sharifi |first=Ayyoob |date=2020 |title=Trade-offs and conflicts between urban climate change mitigation and adaptation measures: A literature review |url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0959652620328584 |journal=Journal of Cleaner Production |language=en |volume=276 |page=122813 |doi=10.1016/j.jclepro.2020.122813 |issn=0959-6526}}</ref> {| class="center toccolours" |+'''Mga halimbawa ng paraan ng pagbagay''' |<gallery mode="packed" heights="120" style="line-height:120%"> Talaksan:FrontLines-EGAT_2011_Environment_Photo_Contest_Top_Entry_(5842818280).jpg|alt=Mangrove planting and other habitat conservation can reduce coastal flooding.|Maaaring mabawasan ang pagbaha sa baybayin sa pagtatanim ng [[bakawan]] at iba pangpangangalaga sa tirahan. Talaksan:Seawallventnor.jpg|alt=Seawalls to protect against storm surge worsened by sea level rise|Pagtayo ng mga dike o pader sa [[dalampasigan]] upang protektahan laban sa [[daluyong]] na pinalala ang pagtaas ng lebel ng dagat Talaksan:20080708_Chicago_City_Hall_Green_Roof_Edit1.jpg|alt=Green roofs to provide cooling in cities|Mga bubong na lunti upang magbigay ng lamig sa mga [[lungsod]] Talaksan:2013.02-402-294a_Pearl_millet,breeding,selfing_ICRISAT,Patancheru(Hyderabad,Andhra_Pradesh),IN_wed20feb2013.jpg|alt=Selective breeding for drought-resistant crops|[[Artipisyal na pagpili|Piniling paglalahi]] para sa mga pananim na lumalaban sa tagtuyot </gallery> |} == Mga polisiya at politika == [[File:Climate_Change_Performance_Index_(2023).svg|thumb|upright=1.35|Niraranggo ang ''Climate Change Performance Index'' (Indeks ng Pagganap para sa Pagbabago ng Klima) ang mga bansa sa pamamagitan ng emisyon ng gas na ''greenhouse'' (40% ng iskor), nababagong enerhiya (20%), gamit ng enerhiya (20%), at polisiya sa klima (20%). {| border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" style="width:100%; background:none;" |- |valign="top"| {{legend|#31a354|Mataas}} |valign="top"| {{legend|#fee391|Katamtaman}} |valign="top"| {{legend|#fe9929|Mababa}} |valign="top"| {{legend|#d7301f|Napakababa}} |}]] Ang mga bansang pinakamahina sa pagbabago ng klima ay karaniwang may pananagutan para sa isang maliit na bahagi ng mga pandaigdigang emisyon. Nagtataas ito ng mga katanungan tungkol sa katarungan at pagkapatas.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR5 SYR Summary for Policymakers|2014}} (sa Ingles)</ref> Ginagawang mas madali ang paglilimita sa pag-init ng mundo ng Mga Layunin sa Napapanatiling Pag-unlad (o ''Sustainable Development Goals'') ng Mga Nagkakaisang Bansa, tulad ng pagpuksa sa [[kahirapan]] at pagbabawas ng hindi pagkakapantay-pantay. Kinikilala ang koneksyon sa Layunin sa Napapanatiling Pag-unlad Blg.13 na "gumawa ng agarang aksyon upang labanan ang pagbabago ng klima at ang mga epekto nito".<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC SR15 Ch5|2018}}; United Nations (2017) Resolution adopted by the General Assembly on 6 July 2017, [[:talaksan:A RES 71 313 E.pdf|Work of the Statistical Commission pertaining to the 2030 Agenda for Sustainable Development]] ([https://undocs.org/A/RES/71/313 A/RES/71/313]) (sa Ingles)</ref> May sinerhiya ang mga layunin sa pagkain, malinis na [[tubig]] at ang proteksyon ng ekosistema sa pagpapagaan sa klima.{{Sfn|IPCC SR15 Ch5|2018}} Ang heopolitika ng pagbabago ng klima ay kumplikado. Madalas itong binabanghay bilang isang suliranin sa ''free-rider,''{{Efn|Literal bilang libreng-mananakay, na isang uri ng pagkabigo sa pamilihan na nangyayari kapag hindi nagbabayad ang yaong mga nakikinabang sa mga yaman, [[public good|publikong produkto]], at karaniwang yaman.|name=pananda}} kung saan nakikinabang ang lahat ng mga bansa mula sa pagpapagaan na ginawa ng ibang mga bansa, subalit matatalo mismo ang mga indibiduwal na bansa mula sa paglipat sa isang mababang-karbon na ekonomiya. Bagaman, mayroon din minsan na lokal na benipisyo ang pagpapagaan. Halimbawa, lumampas ang mga benepisyo ng pag-alis ng karbon sa kalusugan ng publiko at mga lokal na kapaligiran kaysa sa mga gastos sa halos lahat ng rehiyon.<ref name="Rauner 2020">{{Harvard citation no brackets|Rauner|Bauer|Dirnaichner|Van Dingenen|2020}} (sa Ingles)</ref> Higit pa rito, nanalo sa ekonomiya ang mga netong mang-aangkat ng panggatong na posil mula sa paglipat sa malinis na enerhiya, na nagdudulot ng mga netong tagaluwas na harapin ang mga ''stranded asset'' (o naipit na ari-arian): mga panggatong na posil na hindi nila maibebenta.<ref>{{Harvard citation no brackets|Mercure|Pollitt|Viñuales|Edwards|2018}} (sa Ingles)</ref> === Mga mapagpipiliang patakaran === Ang malawak na hanay ng mga patakaran, regulasyon, at [[batas]] ay ginagamit upang mabawasan ang mga emisyon. Noong 2019, saklaw ng pagpepresyo ng karbon ang humigit-kumulang 20% ng mga pandaigdigang emisyon ng gas na ''greenhouse.''<ref>{{Harvard citation no brackets|World Bank, Hunyo|2019}} (sa Ingles)</ref> Maaaring mapresyuhan ang karbon gamit ang mga buwis sa karbon at mga sistema ng pangangalakal ng emisyon.<ref>{{Harvard citation no brackets|Union of Concerned Scientists, 8 Enero|2017}}; {{Harvard citation no brackets|Hagmann|Ho|Loewenstein|2019}}.</ref> Umabot ang direktang pandaigdigang panggatong na posil sa $319 bilyon noong 2017, at $5.2 trilyon kapag napresyuhan ang mga hindi direktang gastos gaya ng polusyon sa hangin.<ref>{{Harvard citation no brackets|Watts|Amann|Arnell|Ayeb-Karlsson|2019}} (sa Ingles)</ref> Maaaring magdulot ang pagwawakas sa mga ito ng 28% na pagbawas sa pandaigdigang mga emisyon sa karbon at 46% na pagbawas sa mga pagkamatay dulot ng [[polusyon]] sa hangin.<ref>{{Harvard citation no brackets|UN Human Development Report|2020}} (sa Ingles)</ref> Sa halip, maaaring gamitin ang salaping natipid sa mga subsidyong posil na suportahan ang paglipat sa malinis na [[enerhiya]].<ref>{{Harvard citation no brackets|International Institute for Sustainable Development|2019}} (sa Ingles)</ref> Kinabibilangan ng ng mas direktang paraan upang bawasan ang mga gas na ''greenhouse'' ang mga pamantayan sa kahusayan ng sasakyan, mga pamantayan ng panggatong na nababago, at mga regulasyon sa polusyon sa hangin sa mabigat na industriya.<ref>{{Harvard citation no brackets|ICCT|2019}}; {{Harvard citation no brackets|Natural Resources Defense Council, 29 Setyembre|2017}}</ref> Nangangailangan ang ilang mga bansa ng mga utilidad upang madagdagan ang bahagi ng mga nababago sa produksyon ng [[kuryente]].<ref>{{Harvard citation no brackets|National Conference of State Legislators, 17 Abril|2020)}}; {{Harvard citation no brackets|European Parliament, Pebrero|2020}}</ref> ==== Katarungang pangklima ==== Ang patakarang idinisenyo sa pamamagitan ng lente ng [[Katarungan|katarungang]] pangklima ay sumusubok na tugunan ang mga isyu sa [[karapatang pantao]] at hindi pagkakapantay-pantay sa [[lipunan]]. Ayon sa mga tagapagtaguyod ng katarungang pangklima, dapat bayaran ang mga gastos sa adaptasyon sa klima ng mga may pananagutan sa pagbabago ng klima, habang ang mga naghihirap sa epekto ng pagbabago ng klima ang siyang dapat mga benepisyaryo ng mga ibinayad. Maaaring matugunan ito sa katotohanan sa isang paraan na pagbabayad ng mayayamang bansa sa mahihirap na bansa upang makaroon sila ng adaptasyon.<ref>{{Cite web |last=Gabbatiss |first=Josh |last2=Tandon |first2=Ayesha |date=4 Oktubre 2021 |title=In-depth Q&A: What is 'climate justice'? |url=https://www.carbonbrief.org/in-depth-qa-what-is-climate-justice |access-date=16 Oktubre 2021 |website=Carbon Brief |language=en}}</ref> Nalaman ng Oxfam na noong 2023 ang pinakamayayamang 10% ng mga tao ay may pananagutan para sa 50% ng mga pandaigdigang emisyon, habang ang pinakamababang 50% ay responsable para sa 8%.<ref>{{Cite journal |last=Khalfan |first=Ashfaq |last2=Lewis |first2=Astrid Nilsson |last3=Aguilar |first3=Carlos |last4=Persson |first4=Jacqueline |last5=Lawson |first5=Max |last6=Dab |first6=Nafkote |last7=Jayoussi |first7=Safa |last8=Acharya |first8=Sunil |date=Nobyembre 2023 |title=Climate Equality: A planet for the 99% |url=https://oxfamilibrary.openrepository.com/bitstream/handle/10546/621551/cr-climate-equality-201123-en-summ.pdf |journal=Oxfam |publisher=Oxfam GB |doi=10.21201/2023.000001 |access-date=18 Disyembre 2023}}</ref> Ang paggawa ng mga emisyon ay isa pang paraan upang tingnan ang responsibilidad: sa ilalim ng pamamaraang iyon, ang nangungunang 21 kumpanya ng panggatong na posil ay magkakautang ng pinagsama-samang mga pagbabayad-pinsalaan sa klima na $5.4 trilyon sa panahong 2025–2050.<ref name="OneEarth_20230519">{{Cite journal |last=Grasso |first=Marco |last2=Heede |first2=Richard |date=19 May 2023 |title=Time to pay the piper: Fossil fuel companies' reparations for climate damages |journal=One Earth |volume=6 |issue=5 |pages=459–463 |bibcode=2023OEart...6..459G |doi=10.1016/j.oneear.2023.04.012 |bibcode-access=free |doi-access=free |hdl-access=free|hdl=10281/416137}}</ref> Upang makamit ang isang makatarungang paglipat, mangangailangan din ng iba pang trabaho ang mga taong nagtatrabaho sa sektor ng panggatong na posil, at mangangailangan ng mga [[pamumuhunan]] ang kanilang mga [[pamayanan]].<ref>{{Harvard citation no brackets|Carbon Brief, 4 Ene|2017}}. (sa Ingles)</ref> === Mga internasyonal na kasunduan sa klima === [[Talaksan:Total_CO2_by_Region_(tl).svg|thumb|Mula noong 2000, ang tumataas na mga emisyon ng {{CO2}} sa [[Tsina]] at sa iba pang bahagi ng mundo ay nalampasan ang nailalabas ng Estados Unidos at [[Europa]].<ref name="Friedlingstein 2019">{{Harvard citation no brackets|Friedlingstein|Jones|O'Sullivan|Andrew|2019}}, Talahanayan 7. (sa Ingles)</ref>]] [[Talaksan:Per_Capita_CO2_by_Region_(tl).svg|thumb|Bawat tao, nakakabuo ang Estados Unidos ng {{CO2}} sa mas mabilis na antas kaysa sa iba pang pangunahing rehiyon.<ref name="Friedlingstein 2019" />]]Halos lahat ng bansa sa mundo ay partido sa United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC, Balangkas ng Mga Nagkakaisang Bansa sa Kumbensiyon sa Pagbabago ng Klima) ng 1994.<ref>{{Harvard citation no brackets|UNFCCC, "What is the United Nations Framework Convention on Climate Change?"}} (sa Ingles)</ref> Ang layunin ng UNFCCC ay maiwasan ang mapanganib na panghihimasok ng tao sa sistema ng klima.<ref>{{Harvard citation no brackets|UNFCCC|1992}}.(sa Ingles)</ref> Gaya ng nakasaad sa kumbensiyon, kailangan nito na patatagin ang mga konsentrasyon ng gas na ''greenhouse'' sa [[atmospera]] sa isang antas kung saan maaaring natural na umangkop sa pagbabago ng klima ang mga ekosistema, hindi nanganganib ang produksyon ng pagkain, at maaaring mapanatili ang pag-unlad ng ekonomiya.<ref>{{Harvard citation no brackets|IPCC AR4 WG3 Ch1|2007}}.(sa Ingles)</ref> Ang UNFCCC mismo ay hindi naghihigpit sa mga emisyon subalit nagbibigay ng isang balangkas para sa mga protokol na naghihigpit. Tumaas ang mga pandaigdigang emisyon mula noong nilagdaan ang UNFCCC.<ref name="EPA-2019">{{Harvard citation no brackets|EPA|2019}}.(sa Ingles)</ref> Ang mga taunang kumperensya nito ay ang yugto ng pandaigdigang negosasyon.<ref>{{Harvard citation no brackets|UNFCCC, "What are United Nations Climate Change Conferences?"}} (sa Ingles)</ref> Pinalawig ng Protokol ng [[Kyoto]] noong 1997 ang UNFCCC at sinama ang mga legal na nagbubuklod na mga pangako para sa karamihan sa mga mauunlad na bansa upang limitahan ang kanilang mga emisyon.<ref>{{Harvard citation no brackets|Kyoto Protocol|1997}}; {{Harvard citation no brackets|Liverman|2009}}.(sa Ingles)</ref> Sa panahon ng negosasyon, ang G77 (kumakatawan sa mga [[Bansang umuunlad|umuunlad na bansa]]) ay nagtulak para sa isang mandato na atasan ang mga [[Bansang maunlad|mauunlad na bansa]] na "[manguna]" sa pagbabawas ng kanilang mga emisyon,<ref>{{Harvard citation no brackets|Dessai|2001}}; {{Harvard citation no brackets|Grubb|2003}}.(sa Ingles)</ref> dahil ang mga mauunlad na bansa ay nag-ambag ng karamihan sa akumulasyon ng mga gas na ''greenhouse'' sa atmospera. Medyo mababa pa rin ang mga emisyong bawat-kapita sa mga umuunlad na bansa at kailangang ang mga umuunlad na bansa na magkaroon ng higit pang emisyon upang matugunan ang kanilang mga pangangailangan sa pag-unlad.<ref>{{Harvard citation no brackets|Liverman|2009}}. (sa Ingles)</ref> Ang Kasunduan sa [[Copenhagen]] ng 2009 ay malawak na inilalarawan bilang hindi kasiya-siya dahil sa mababang layunin nito, at tinanggihan ng mga mahihirap na bansa kabilang ang G77.<ref>{{Harvard citation no brackets|Müller|2010}}; {{Harvard citation no brackets|The New York Times, 25 Mayo|2015}}; {{Harvard citation no brackets|UNFCCC: Copenhagen|2009}}; {{Harvard citation no brackets|EUobserver, 20 Disyembre|2009}}. (sa Ingles)</ref> Nilayon ng mga naka-asosasyong partido na limitahan ang pagtaas ng temperatura sa buong mundo sa ibaba 2&nbsp;°C.<ref>{{Harvard citation no brackets|UNFCCC: Copenhagen|2009}}. (sa Ingles)</ref> Itinakda ng Kasunduan ang layunin ng pagpapadala ng $100 bilyon bawat taon sa mga umuunlad na bansa para sa pagpapagaan at pagbagay sa pagdating ng 2020, at iminungkahi ang pagtatatag ng Green Climate Fund (Pondo ng Klimang Lunti).<ref>{{cite conference|date=7–18 Disyembre 2009|title=Conference of the Parties to the Framework Convention on Climate Change|url=http://unfccc.int/meetings/cop_15/items/5257.php|location=[[Copenhagen]]|id=un document= FCCC/CP/2009/L.7|archive-url=https://web.archive.org/web/20101018074452/http://unfccc.int/meetings/cop_15/items/5257.php|archive-date=18 Oktubre 2010|access-date=24 Oktubre 2010|url-status=live}} (sa Ingles)</ref> {{Magmula noong|2020}}, 83.3 bilyon lamang ang naihatid. Sa 2023 lamang inaasahang makakamit ang target.<ref>{{Cite news |last=Bennett |first=Paige |date=2 Mayo 2023 |title=High-Income Nations Are on Track Now to Meet $100 Billion Climate Pledges, but They're Late |language=en |agency=Ecowatch |url=https://www.ecowatch.com/wealthy-countries-climate-change-reparations.html |access-date=10 Mayo 2023}}</ref> Noong 2015, nakipag-usap ang lahat ng [[Talaan ng mga bansa|bansa]] sa [[Mga Nagkakaisang Bansa]] para sa Kasunduan sa Paris, na naglalayong panatilihing mababa sa 2.0&nbsp;°C ang pag-init ng mundo. at naglalaman ng isang mataas na layunin ang kasunduan ng pagpapanatili ng init sa ilalim ng 1.5&nbsp;°C.{{Sfn|Paris Agreement|2015}} Pinalitan ng kasunduan ang Protokol ng Kyoto. Hindi tulad ng Kyoto, walang nagbubuklod na mga target na emisyon ang itinakda sa Kasunduan sa Paris. Sa halip, isang hanay ng mga pamamaraan ang ginawang may pagbubuklod. Ang mga bansa ay kailangang regular na magtakda ng higit pang mga ambisyosong layunin at muling suriin ang mga layuning ito tuwing limang taon.<ref>{{Harvard citation no brackets|Climate Focus|2015}}; {{Harvard citation no brackets|Carbon Brief, 8 Oktubre|2018}}. (sa Ingles)</ref> Isinaad muli ng Kasunduan sa Paris na dapat mabigyan ng suportang pananalapi ang mga umuunlad na bansa.<ref>{{Harvard citation no brackets|Climate Focus|2015}}. (sa Ingles)</ref> Magmula noong Oktubre 2021, 194 na estado at [[Unyong Europeo]] ang lumagda sa kasunduan at 191 na estado at Unyong Europeo ang nagpatibay o pumayag sa kasunduan.<ref>{{Cite web |title=Status of Treaties, United Nations Framework Convention on Climate Change |url=https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=XXVII-7-d&chapter=27&clang=_en |access-date=13 Oktubre 2021 |website=United Nations Treaty Collection}}; {{Harvard citation no brackets|Salon, 25 Setyembre|2019}}. (sa Ingles)</ref> Ang Protokol sa [[Montreal]] ng 1987, isang internasyonal na kasunduan upang ihinto ang paglabas ng mga gas na nakakasira ng [[osono]], ay maaaring naging mas epektibo sa pagsugpo sa mga paglabas ng gas na ''greenhouse'' kaysa sa Protokol ng Kyoto na partikular na idinisenyo upang gawin ito.<ref>{{Harvard citation no brackets|Goyal|England|Sen Gupta|Jucker|2019}} (sa Ingles)</ref> Ang Pagsususog sa [[Kigali]] ng 2016 sa Protokol ng Montreal ay naglalayong bawasan ang mga emisyon ng mga hidropluorokarbono, isang pangkat ng malalakas na mga gas na ''greenhouse'' na nagsilbing kapalit ng mga ipinagbabawal na gas na nag-uubos ng osono. Ginawa nitong mas matibay na kasunduan ang Protokol sa Montreal laban sa pagbabago ng klima.<ref>{{Cite web |last=Yeo |first=Sophie |date=10 Oktubre 2016 |title=Explainer: Why a UN climate deal on HFCs matters |url=https://www.carbonbrief.org/explainer-why-a-un-climate-deal-on-hfcs-matters |access-date=10 Enero 2021 |website=Carbon Brief |language=en}}</ref> === Mga pambansang tugon === Noong 2019, naging unang pambansang [[pamahalaan]] ang [[parliyamento]] ng Reyno Unido na nagdeklara ng emerhensiya sa klima.<ref>{{Harvard citation no brackets|BBC, 1 Mayo|2019}}; {{Harvard citation no brackets|Vice, 2 Mayo|2019}}. (sa Ingles)</ref> Sinundan ito ng ibang mga bansa at hurisdiksyon.<ref>{{Harvard citation no brackets|The Verge, 27 Disyembre|2019}}. (sa Ingles)</ref> Sa parehong taon, nagdeklera ang Parliyamento Europeo ng isang "klima at pangkalikasan na emerhensiya".<ref>{{Harvard citation no brackets|The Guardian, 28 Nobyembre|2019}} (sa Ingles)</ref> Iniharap ng [[Komisyong Europeo]] ang ''European Green Deal'' (o Kasunduang Lunting Europeo) nito na may layuning gawing karbong nyutral ang Unyong Europeo sa pagsapit ng 2050.<ref>{{Harvard citation no brackets|Politico, 11 Disyembre|2019}}. (sa Ingles)</ref> Noong 2021, inilabas ng Komisyong Europeo ang bungkos ng batas nitong "Fit for 55" (Angkop sa 55), na naglalaman ng mga alituntunin para sa industriya ng sasakyan; lahat ng mga bagong [[kotse]] sa pamilihang Europeo ay dapat na [[sero]] ang emisyon ng mga sasakyan pagsapit ng 2035.<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 2021 |title=European Green Deal: Commission proposes transformation of EU economy and society to meet climate ambitions |language=en |work=[[European Commission]] |url=https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_21_3541}}</ref> Ang mga pangunahing bansa sa [[Asya]] ay gumawa ng mga katulad na pangako: Nangako ang [[Timog Korea]] at [[Hapon]] na maging nyutral ang karbon pagsapit ng 2050, at [[Tsina]] pagdating ng 2060.<ref>{{Harvard citation no brackets|The Guardian, 28 Oktubre|2020}} (sa Ingles)</ref> Habang may malakas na insentibo ang [[Indya]] para sa mga nababago, nagpaplano rin ito ng makabuluhang pagpapalawak ng karbon sa bansa.<ref>{{Cite web |date=15 Setyembre 2021 |title=Indya |url=https://climateactiontracker.org/countries/india/ |access-date=3 Oktubre 2021 |website=Climate Action Tracker |language=en}}</ref> Kabilang ang [[Biyetnam]] sa napakakaunting mga bansang umaasa sa karbon, mabilis na umuunlad na bansa na nangako na aalisin ang di-humuhupang enerhiyang karbon sa pagdating ng [[dekada 2040]] o sa lalong madaling panahon pagkatapos noon.<ref>{{Cite journal |last=Do |first=Thang Nam |last2=Burke |first2=Paul J. |year=2023 |title=Phasing out coal power in a developing country context: Insights from Vietnam |journal=Energy Policy |volume=176 |issue=Mayo 2023 113512 |page=113512 |bibcode=2023EnPol.17613512D |doi=10.1016/j.enpol.2023.113512 |hdl-access=free|hdl=1885/286612 }}</ref> Mula 2020 hanggang 2030, nangako ang [[Pilipinas]] na bawasan at iwasan ang mga emisyon ng gas na ''greenhouse'' ng 75% kung saan 2.71% ay walang kondisyon.<ref>{{Cite web |title=Philippines |url=https://climatepromise.undp.org/what-we-do/where-we-work/philippines |access-date=2024-06-27 |website=UNDP Climate Promise |language=en}}</ref> Babawasan ng bansa ang mga emisyon mula sa sektor ng [[agrikultura]], industriya, enerhiya, transportasyon at ''waste'' (o [[basura]]). Noong 2022, nagkaroon ng mga pagsisikap ang mga ahensiya ng [[pamahalaan ng Pilipinas]] (ang Komisyon sa Pagbabago ng Klima, Komisyon sa Regulasyong Pampropesyonal, at [[Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman|Kagawaran ng Kapiligiran at Likas na Yaman]]) at Society of Filipino Foresters Inc. (SFFI, lit. "Lipunan ng mga Pilipinong Manggugubat Ink.) na maging nyutal ang karbon ng Pilipinas sa pamamagitan ng reporestasyon.<ref>{{Cite web |title=Multilateral partnership boosts efforts for carbon neutral PH through reforestation initiatives |url=https://climate.gov.ph/news/701 |access-date=2024-06-27 |website=climate.gov.ph}}</ref> Tinatarget nilang [[Pagtatanim|makapagtanim]] ng 10 milyon [[puno]] pagdating ng 2030. Magmula noong 2021, batay sa impormasyon mula sa 48 pambansang plano sa klima, na kumakatawan sa 40% ng mga partido sa Kasunduan sa Paris, ang tinatayang kabuuang mga emisyon ng gas na ''greenhouse'' ay magiging 0.5% na mas mababa kumpara sa mga antas noong 2010, na nasa ibaba ng 45% o 25% ng mga layunin sa pagbawas sa hangganan ng pag-init ng mundo sa 1.5&nbsp;°C o 2&nbsp;°C, ayon sa pagkakabanggit.<ref>{{Harvard citation no brackets|UN NDC Synthesis Report|2021}}; {{Cite news |last=UNFCCC Press Office |date=26 Pebrero 2021 |title=Greater Climate Ambition Urged as Initial NDC Synthesis Report Is Published |language=en |url=https://unfccc.int/news/greater-climate-ambition-urged-as-initial-ndc-synthesis-report-is-published |access-date=21 Abril 2021}}</ref> == Pagtanggi at maling impormasyon == [[Talaksan:20200327_Climate_change_deniers_cherry_picking_time_periods.gif|right|thumb|Naisagawa ang pag-[[Cherry picking|''cherry pick'']] ng [[datos]] mula sa maikling panahon upang maling igiit na hindi tumataas ang mga pandaigdigang temperatura. Ang mga asul na pagtakbo ng linya ay nagpapakita ng mga maiikling panahon na nagtatakip ng mga pangmatagalang takbo ng pag-init (mga pulang pagtakbo ng linya). Ang asul na [[parihaba]] na may mga asul na tuldok ay nagpapakita ng tinatawag na pahinga sa pag-init ng mundo.{{Sfn|Stover|2014}}]] Ang pampublikong debate tungkol sa pagbabago ng klima ay lubhang naapektuhan ng pagtanggi at maling impormasyon sa pagbabago ng klima, na nagmula sa Estados Unidos at mula noon ay kumalat na sa ibang mga bansa, partikular sa [[Canada]] at [[Australya]]. Ang pagtanggi sa pagbabago ng klima ay nagmula sa mga kumpanyang panggatong ng posil, mga grupo ng industriya, mga [[Konserbatismo|konserbatibong]] ''think tank'' (o institutong nagsasaliksik ng polisiya), at mga kumukontrang siyentipiko.<ref>{{Harvard citation no brackets|Dunlap|McCright|2011}}; {{Harvard citation no brackets|Björnberg|Karlsson|Gilek|Hansson|2017}} (sa Ingles)</ref> Tulad ng industriya ng [[tabako]], ang pangunahing diskarte ng mga pangkat na ito ay ang paggawa ng pagdududa tungkol sa pagbabago ng klima sa siyentipikong datos at mga resulta.<ref>{{Harvard citation no brackets|Oreskes|Conway|2010}}; {{Harvard citation no brackets|Björnberg|Karlsson|Gilek|Hansson|2017}}</ref> Ang mga taong nagtataglay ng di-makatwirang pagdududa tungkol sa pagbabago ng klima ay tinatawag na "mga eskeptiko" sa pagbabago ng klima, bagama't ang mga "nangongontra" o "tumatanggi" ay mas angkop na mga termino.<ref>{{Harvard citation no brackets|O'Neill|Boykoff|2010}}; {{Harvard citation no brackets|Björnberg|Karlsson|Gilek|Hansson|2017}} (sa Ingles)</ref> Mayroong iba't ibang mga baryante ng pagtanggi sa klima: tumatanggi ang ilan na nangyayari ang pag-init sa lahat, kinikilala ng ilan ang pag-init subalit inuugnay ito sa mga likas na impluwensya, at pinaliit ng ilan ang mga negatibong epekto ng pagbabago ng klima.<ref name="Björnberg 2017">{{Harvard citation no brackets|Björnberg|Karlsson|Gilek|Hansson|2017}} (sa Ingles)</ref> Ang kawalan ng katiyakan sa pagmamanupaktura tungkol sa agham ay naging isang ginawang kontrobersya sa kalaunan: lumilikha ng paniniwala na may malaking kawalan ng katiyakan tungkol sa pagbabago ng klima sa loob ng siyentipikong komunidad upang maantala ang mga pagbabago sa patakaran.<ref>{{Harvard citation no brackets|Dunlap|McCright|2015}}. (sa Ingles)</ref> Kasama sa mga [[estratehiya]] upang isulong ang mga ideyang ito ang pagpuna sa mga institusyong siyentipiko,<ref>{{Harvard citation no brackets|Dunlap|McCright|2011}}. (sa Ingles)</ref> at pagtatanong sa mga motibo ng mga indibidwal na siyentipiko.<ref name="Björnberg 2017" /> Ang isang ''echo chamber'' o silid ng alingawngaw ng mga [[blog]] at midya na tumatanggi sa klima ay higit pang nagdulot ng hindi pagkakaunawaan sa pagbabago ng klima.<ref>{{Harvard citation no brackets|Harvey|Van den Berg|Ellers|Kampen|2018}} (sa Ingles)</ref> == Kasaysayan == === Mga maagang tuklas === Noong ika-19 na dantaon, nagsimulang makita ng mga siyentipiko tulad ni [[Alexander von Humboldt]] ang magiging epekto ng pagbabago ng klima.<ref name="Nord 2020 p. 51">{{cite book |last=Nord |first=D. C. |url=https://books.google.com/books?id=KmMGEAAAQBAJ&pg=PA51 |title=Nordic Perspectives on the Responsible Development of the Arctic: Pathways to Action |publisher=Springer International Publishing |year=2020 |isbn=978-3-030-52324-4 |series=Springer Polar Sciences |page=51 |language=en |access-date=11 Marso 2023}}</ref><ref name="Mukherjee Scanlon Aureli Langan 2020 p. 331">{{cite book |last1=Mukherjee |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=17vbDwAAQBAJ&pg=PA331 |title=Global Groundwater: Source, Scarcity, Sustainability, Security, and Solutions |last2=Scanlon |first2=B. R. |last3=Aureli |first3=A. |last4=Langan |first4=S. |last5=Guo |first5=H. |last6=McKenzie |first6=A. A. |publisher=Elsevier Science |year=2020 |isbn=978-0-12-818173-7 |page=331 |language=en |access-date=11 Marso 2023}}</ref><ref name="von Humboldt Wulf 2018 p. 10">{{cite book |last1=von Humboldt |first1=A. |url=https://books.google.com/books?id=xal2DwAAQBAJ&pg=PR10 |title=Selected Writings of Alexander von Humboldt: Edited and Introduced by Andrea Wulf |last2=Wulf |first2=A. |publisher=Knopf Doubleday Publishing Group |year=2018 |isbn=978-1-101-90807-5 |series=Everyman's Library Classics Series |page=10 |language=en |access-date=11 Marso 2023}}</ref><ref name="Erdkamp Manning Verboven 2021 p. 6">{{cite book |last1=Erdkamp |first1=Paul |url=https://books.google.com/books?id=ZbdMEAAAQBAJ&pg=PR6 |title=Climate Change and Ancient Societies in Europe and the Near East: Diversity in Collapse and Resilience |last2=Manning |first2=Joseph G. |last3=Verboven |first3=Koenraad |publisher=Springer International Publishing |year=2021 |isbn=978-3-030-81103-7 |series=Palgrave Studies in Ancient Economies |page=6 |language=en |access-date=11 Marso 2023}}</ref> Noong dekada 1820, iminungkahi ni [[Joseph Fourier]] ang ''greenhouse effect'' (epekto ng bahay-salamin) upang ipaliwanag kung bakit mas mainit ang temperatura ng Daigdig kaysa sa ipinapaliwanag ng enerhiya ng Araw lamang. Ang atmospera ng Daigdig ay malinaw sa sikat ng araw, kaya't nakararating ang liwanag sa ibabaw ng mundo kung saan ito nagiging init. Subalit, hindi malinaw ang atmospera sa init na nagmumula sa ibabaw, kaya't pinipigil nito ang ilan sa init na iyon, na muling nagpapainit sa planeta.<ref>{{harvnb|Archer|Pierrehumbert|2013|pp=[https://books.google.com/books?id=sPY9HOfnuS0C&pg=PA10 10–14]}}</ref> Noong 1856, ipinakita ni Eunice Newton Foote na mas malakas ang pagpainit ng Araw sa hangin na may singaw ng tubig kaysa sa tuyong hangin, at na mas malaki pa ang epekto kapag may diyoksidong karbono (CO₂). Sa kaniyang pag-aaral na ''Circumstances Affecting the Heat of the Sun’s Rays'' (Mga Kalagayang Nakaaapekto sa Init ng mga Sikat ng Araw), tinapos niya ito sa pahayag na "''[a]n atmosphere of that gas would give to our earth a high temperature''" (Ang isang atmospera na binubuo ng gas na iyon ay magbibigay sa ating daigdig ng mataas na temperatura).<ref name=":22">{{cite journal |last=Foote |first=Eunice |date=Nobyembre 1856 |title=Circumstances affecting the Heat of the Sun's Rays |url=https://books.google.com/books?id=6xhFAQAAMAAJ&pg=PA382 |journal=The American Journal of Science and Arts |language=en |volume=22 |pages=382–383 |access-date=31 Enero 2016 |via=Google Books}}</ref><ref>{{harvnb|Huddleston|2019}}</ref> Ang isang artikulo noong 1912 ay maikling naglarawan ng ''greenhouse effect'', kung paano ang pagsusunog ng uling ay lumilikha ng diyoksidong karbono na nagdudulot ng pag-init ng daigdig at pagbabago ng klima.<ref>{{harvnb|Tyndall|1861}}.</ref> Simula noong 1859, ipinakita ni John Tyndall na ang [[nitroheno]] at [[oksiheno]]—na bumubuo ng 99% ng tuyong hangin—ay malinaw sa nailalabas na init. Subalit, ang singaw ng tubig at mga gas tulad ng [[metano]] at diyoksidong karbono ay sumisipsip ng nailalabas na init at muling naglalabas nito sa atmospera. Iminungkahi ni Tyndall na ang mga pagbabago sa dami ng mga gas na ito ay maaaring naging sanhi ng mga pagbabago sa klima noong nakaraan, kabilang ang mga panahon ng yelo.<ref>{{harvnb|Archer|Pierrehumbert|2013|pp=[https://books.google.com/books?id=sPY9HOfnuS0C&pg=PA39 39–42]}}; {{harvnb|Fleming|2008|loc=[https://nsdl.library.cornell.edu/websites/wiki/index.php/PALE_ClassicArticles/GlobalWarming/Article3.html Tyndall]}}</ref> Napansin ni [[Svante Arrhenius]] na ang singaw ng tubig sa hangin ay patuloy na nagbabago, ngunit ang antas ng CO₂ sa atmospera ay naiimpluwensiyahan ng mga pangmatagalang prosesong pangheolohiya. Ang pag-init mula sa pagdami ng CO₂ ay magpaparami ng singaw ng tubig, na lalo pang magpapainit sa pamamagitan ng positibong ''feedback loop'' o paulit-ulit na tugon. Noong 1896, inilathala niya ang unang modelo ng klima ng ganitong uri, at tinaya na ang paghahati sa kalahati ng antas ng CO₂ ay maaaring magdulot ng pagbaba ng temperatura na makapagsisimula ng isang panahon ng yelo. Tinaya ni Arrhenius na ang pagdodoble ng CO₂ ay magdudulot ng pagtaas ng temperatura na humigit-kumulang 5–6 °C.{{sfn|Lapenis|1998}} Noong una, maraming siyentipiko ang nag-alinlangan at naniwalang sobra na sa limitasyon (''saturated'') ang ''greenhouse effect'', kaya’t ang pagdagdag ng mas maraming CO₂ ay hindi na makaaapekto, at na ang klima ay kusang mag-aayos.<ref name="Weart The Carbon Dioxide Greenhouse Effect">{{harvnb|Weart "The Carbon Dioxide Greenhouse Effect"}}; {{harvnb|Fleming|2008|loc=[https://nsdl.library.cornell.edu/websites/wiki/index.php/PALE_ClassicArticles/GlobalWarming/Article4.html Arrhenius]}}</ref> Simula noong 1938, inilathala ni Guy Stewart Callendar ang mga ebidensiya na umiinit ang klima at tumataas ang antas ng CO₂,<ref>{{harvnb|Callendar|1938}}; {{harvnb|Fleming|2007}}.</ref> subalit sinalubong din ng parehong pagdududa ang kanyang mga kalkulasyon.<ref name="Weart The Carbon Dioxide Greenhouse Effect" /> === Pagbuo ng konsensong siyentipiko === Noong dekada 1950, lumikha si Gilbert Plass ng detalyadong modelong [[Kompyuter|pangkompyuter]] na kinabibilangan ng iba’t ibang patong ng atmospera at ng [[infrared]] na ispektro. Ipinahiwatig ng modelong ito na ang pagtaas ng antas ng CO₂ ay magdudulot ng pag-init. Sa halos parehong panahon, natuklasan ni Hans Suess ang ebidensiya na tumataas na nga ang antas ng CO₂, at ipinakita naman ni Roger Revelle na hindi kayang sipsipin ng mga karagatan ang nasabing pagtaas. Pagkaraan, tinulungan ng dalawang siyentipiko si Charles Keeling na magsimula ng talaan ng tuloy-tuloy na pagtaas—ang tinatawag na ''Keeling Curve'' (o Kurba ni Keeling)<ref name="Weart The Carbon Dioxide Greenhouse Effect" />—na naging bahagi ng nagpapatuloy na pagsasaliksik sa agham noong dekada 1960 hinggil sa posibleng kaugnayan ng tao sa pag-init ng mundo.<ref>{{harvnb|Weart "Suspicions of a Human-Caused Greenhouse (1956–1969)"}} (sa Ingles)</ref> Ipinakita ng mga pag-aaral tulad ng ''Charney Report'' (Ulat ni Charney) ng ''National Research Council'' (Pambansang Konseho ng Pananaliksik) noong 1979 na tama ang mga modelong pangklima na nagtataya ng makabuluhang pag-init.<ref name="Charney1979">{{Cite book |last1=Charney |first1=Jule |url=https://nap.nationalacademies.org/read/12181/chapter/1 |title=Carbon Dioxide and Climate: A Scientific Assessment |last2=Arakawa |first2=Akio |last3=Baker |first3=D. James |last4=Bolin |first4=Bert |last5=Dickinson |first5=Robert E |last6=Goody |first6=Richard M |last7=Leith |first7=Cecil |last8=Stommel |first8=Henry |last9=Wunsch |first9=Carl |date=1979 |publisher=National Academies Press |isbn=978-0-309-11910-8 |language=en |doi=10.17226/12181 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424115644/https://nap.nationalacademies.org/read/12181/chapter/1 |archive-date=24 April 2024}}</ref> Ang sanhi ng gawa ng tao sa napapansing pag-init ng mundo at ang mga panganib ng hindi napipigilang pag-init ay inilahad sa publiko sa testimonya ni James Hansen noong 1988 sa harap ng isang komite ng [[Senado ng Estados Unidos]].<ref name="nyt19880624">{{cite news |last1=Shabecoff |first1=Philip |date=24 Hunyo 1988 |title=Global Warming Has Begun, Expert Tells Senate |language=en |page=1 |newspaper=New York Times |url=https://www.nytimes.com/1988/06/24/us/global-warming-has-begun-expert-tells-senate.html |access-date=1 Agosto 2012 |quote=...Dr. James E. Hansen of the National Aeronautics and Space Administration told a Congressional committee that it was 99 percent certain that the warming trend was not a natural variation but was caused by a buildup of carbon dioxide and other artificial gases in the atmosphere.}}</ref><ref name="history.aip.org2">{{harvnb|Weart "The Public and Climate Change: The Summer of 1988"}}, [http://history.aip.org/climate/public2.htm#L_0575 "News reporters gave only a little attention&nbsp;..."]. (sa Ingles)</ref> Itinatag noong 1988 ang ''Intergovernmental Panel on Climate Change'' (IPCC, Pangkat Intergobermental sa Pagbabago ng Klima) upang magbigay ng pormal na payo sa mga pamahalaan sa daigdig, na nagpasigla ng pananaliksik na tumatawid sa iba't ibang [[larangan ng agham]].<ref>{{harvnb|Weart|2013|p=3567}}.</ref> Bilang bahagi ng mga ulat ng IPCC, sinusuri ng mga siyentipiko ang talakayang pang-agham na lumalabas sa mga artikulong sinusuri ng kapwa mananaliksik (''peer-reviewed journals'').<ref>{{harvnb|Royal Society|2005}}.</ref> May halos ganap na pagkakaisa sa hanay ng mga siyentipiko na umiinit ang klima at na ito’y dulot ng mga gawaing pantao.<ref name="Lynas_2021" /> Wala ni isang pambansa o pandaigdigang samahang pang-agham na hindi sumasang-ayon sa pananaw na ito.<ref>{{harvnb|National Academies|2008|p=2}}; {{harvnb|Oreskes|2007|p=[https://books.google.com/books?id=PXJIqCkb7YIC&pg=PA68 68]}}; {{Harvnb|Gleick, 7 Enero|2017}}</ref> Pagsapit ng 2019, umabot na sa mahigit 99% ang antas ng pagkakasundo sa mga bagong panitikan ukol dito.<ref name="Powell2019">{{cite journal |last1=Powell |first1=James |date=20 Nobyembre 2019 |title=Scientists Reach 100% Consensus on Anthropogenic Global Warming |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0270467619886266?journalCode=bsta |journal=Bulletin of Science, Technology & Society |language=en |volume=37 |issue=4 |pages=183–184 |doi=10.1177/0270467619886266 |url-access=subscription |access-date=15 Nobyembre 2020 |s2cid=213454806}}</ref><ref name="Lynas_2021" /> Ipinahayag sa ''2021 IPCC Assessment Report'' (Ulat sa Pagsusuri ng IPCC noong 2021) na "tiyak" (''unequivocal'') na ang pagbabago ng klima ay sanhi ng gawa ng tao.[454] Patuloy ring nabubuo ang pagkakasundo na dapat kumilos upang maprotektahan ang mga tao laban sa mga epekto ng pagbabago ng klima. Nanawagan ang mga pambansang akademya ng agham sa mga pinuno ng daigdig na bawasan ang pandaigdigang emisyon.<ref>Magkasamang pahayag ng {{harvtxt|G8+5 Academies|2009}}; {{harvnb|Gleick, 7 Enero|2017}}. (sa Ingles)</ref> ==== Mga kamakailang pagbuo ==== Ang ''Extreme Event Attribution'' (EEA, Pag-uugnay ng Matitinding Pangyayari), na kilala rin bilang agham pang-ugnay, ay nabuo sa mga unang dekada ng ika-21 dantaon.<ref name="AMS_20161201">{{cite web |last1=Herring |first1=Stephanie C. |last2=Hoell |first2=Andrew |last3=Hoerling |first3=Martin P. |last4=Kossin |first4=James P. |last5=Schreck III |first5=Carl J. |last6=Stott |first6=Peter A. |date=1 Disyembre 2016 |title=Bulletin of the American Meteorological Society / Introduction to Explaining Extreme Events of 2015 from a Climate Perspective |url=https://journals.ametsoc.org/view/journals/bams/97/12/bams-d-16-0313.1.xml?tab_body=pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250628053021/https://journals.ametsoc.org/view/journals/bams/97/12/bams-d-16-0313.1.xml?tab_body=pdf |archive-date=28 Hunyo 2025 |publisher=American Meteorological Society |language=en}}</ref> Ginagamit ng EEA ang mga modelong pangklima upang tukuyin at sukatin ang papel na ginagampanan ng pagbabago ng klima na dulot ng gawang pantao sa dalas, tindi, tagal, at mga epekto ng partikular na matitinding pangyayaring kaugnay ng panahon.<ref>{{cite book |url=https://www.nap.edu/catalog/21852/attribution-of-extreme-weather-events-in-the-context-of-climate-change |title=Attribution of Extreme Weather Events in the Context of Climate Change |date=2016 |publisher=The National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine (NASEM) |isbn=978-0-309-38094-2 |location=Washington, D.C. |language=en |doi=10.17226/21852}}</ref><ref name="ClimateCentral_20241118">{{cite web |last1=McSweeney |first1=Robert |last2=Tandon |first2=Ayesha |date=18 Nobyembre 2024 |title=Mapped: How climate change affects extreme weather around the world |url=https://interactive.carbonbrief.org/attribution-studies/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250610154758/https://interactive.carbonbrief.org/attribution-studies/index.html |archive-date=10 Hunyo 2025 |publisher=Climate Central |language=en}}</ref> Sa pamamagitan ng mga pag-aaral ng atribusyon, nagagawang magsabi ang mga siyentipiko at [[mamamahayag]] ng mga pahayag tulad ng: "ang pangyayaring ito sa panahon ay ginawa ng hindi bababa sa ''n'' na ulit na mas malamang dahil sa pagbabago ng klima na dulot ng tao," o "ang matinding init na ito ay naging ''m'' na digri na mas mainit kaysa kung walang pag-init ng mundo," o "ang pangyayaring ito ay magiging halos imposibleng mangyari kung walang pagbabago ng klima."<ref name="WWA_2021">{{cite web |last1=Clarke |first1=Ben |last2=Otto |first2=Friederike |date=2021 |title=Reporting extreme weather and climate change A guide for journalists |url=https://www.worldweatherattribution.org/wp-content/uploads/ENG_WWA-Reporting-extreme-weather-and-climate-change.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250601160944/https://www.worldweatherattribution.org/wp-content/uploads/ENG_WWA-Reporting-extreme-weather-and-climate-change.pdf |archive-date=1 Hunyo 2025 |publisher=World Weather Attribution |language=en}}</ref> Ang mas malalakas na kakayahan ng kompyuter noong dekada 2000 at mga kaisipang tagumpay noong mga unang taon hanggang kalagitnaan ng dekada 2010<ref name="ScientificAmerican_20170102">{{cite news |last1=Sneed |first1=Annie |date=2 Enero 2017 |title=Yes, Some Extreme Weather Can Be Blamed on Climate Change |language=en |work=Scientific American |url=https://www.scientificamerican.com/article/yes-some-extreme-weather-can-be-blamed-on-climate-change/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103135143/https://www.scientificamerican.com/article/yes-some-extreme-weather-can-be-blamed-on-climate-change/ |archive-date=3 Enero 2017}}</ref> ang nagbigay-daan sa agham pang-ugnay na matukoy ang mga epekto ng pagbabago ng klima sa ilang pangyayari nang may mataas na antas ng katiyakan.<ref name="AMS_20161201" /> Ginagamit ng mga siyentipiko ang mga paraang atribusyon at simulasyong pangklima na dati nang nasuri ng kapwa mananaliksik, kaya't nagiging posible ang mga "mabilisang pag-aaral ng atribusyon" na mailathala sa loob lamang ng panahon ng isang "siklo ng balita" matapos ang mga pangyayaring kaugnay ng panahon.<ref name="ScientificAmerican_20170102" /> ==Mga pananda== {{noteslist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} ===Mga pinagmulan=== {{Free-content attribution | title = The status of women in agrifood systems – Overview | author = FAO | publisher = FAO | page numbers = | source = | documentURL = https://doi.org/10.4060/cc5060en | license statement URL = https://commons.wikimedia.org/wiki/File:The_status_of_women_in_agrifood_systems_-_Overview.pdf | license = CC BY-SA 3.0 }} ==== Mga ulat ng IPCC ==== {{refbegin}} '''Ikaapat na Ulat ng Pagtatasa''' <!-- Maliit na pagbanggit {{harvnb|IPCC AR4 WG2|2007}} na link sa pagbanggit na ito --> * {{cite book |ref = {{harvid|IPCC AR4 WG2|2007}} |author = IPCC |year = 2007 |title = Climate Change 2007: Impacts, Adaptation and Vulnerability |series = Contribution of Working Group II to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change |display-editors = 4 |editor-first1 = M. L. |editor-last1 = Parry |editor-first2 = O. F. |editor-last2 = Canziani |editor-first3 = J. P. |editor-last3 = Palutikof |editor-first4 = P. J. |editor-last4 = van der Linden |editor-first5 = C. E. |editor-last5 = Hanson |publisher = Cambridge University Press |url = http://www.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg2/en/contents.html |isbn = 978-0-521-88010-7 |language = en |access-date = 2024-06-30 |archive-date = 2018-11-10 |archive-url = https://web.archive.org/web/20181110071159/http://www.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg2/en/contents.html |url-status = dead }} <!-- ## --> ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC AR4 WG2 Ch19|2007}} |chapter=Chapter 19: Assessing key vulnerabilities and the risk from climate change |chapter-url=https://archive.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg2/ar4-wg2-chapter19.pdf |year=2007 |display-authors=4 |first1=S. H. |last1=Schneider |first2=S. |last2=Semenov |first3=A. |last3=Patwardhan |first4=I. |last4=Burton |first5=C. H. D. |last5=Magadza |first6=M. |last6=Oppenheimer |first7=A. B. |last7=Pittock |first8=A. |last8=Rahman |first9=J. B. |last9=Smith |first10=A. |last10=Suarez |first11=F. |last11=Yamin |title={{Harvnb|IPCC AR4 WG2|2007}} |pages=779–810 |language=en }} <!-- Maliit na pagbanggit {{harvnb|IPCC AR4 WG3|2007}} na link sa pagbanggit na ito. --> * {{cite book |ref={{harvid|IPCC AR4 WG3|2007}} |author=IPCC |year=2007 |title=Climate Change 2007: Mitigation of Climate Change |series=Contribution of Working Group III to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change |display-editors=4 |editor-first1=B. |editor-last1=Metz |editor-first2=O. R. |editor-last2=Davidson |editor-first3=P. R. |editor-last3=Bosch |editor-first4=R. |editor-last4=Dave |editor-first5=L. A. |editor-last5=Meyer |publisher=Cambridge University Press |url=http://www.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg3/en/contents.html |isbn=978-0-521-88011-4 |language=en |access-date=2024-06-30 |archive-date=2014-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012170817/http://www.ipcc.ch/publications_and_data/ar4/wg3/en/contents.html |url-status=dead }} ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC AR4 WG3 Ch1|2007}} |chapter=Chapter 1: Introduction |chapter-url=https://archive.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg3/ar4-wg3-chapter1.pdf |year=2007 |display-authors=4 |first1=H.-H. |last1=Rogner |first2=D. |last2=Zhou |first3=R. |last3=Bradley |first4=P. |last4=Crabbé |first5=O. |last5=Edenhofer |first6=B. |last6=Hare |first7=L. |last7=Kuijpers |first8=M. |last8=Yamaguchi |title={{Harvnb|IPCC AR4 WG3|2007}} |pages=95–116 |language=en }} <!-- =========AR5================== --> '''Ikalimang Ulat ng Pagtatasa''' * {{cite book |ref={{harvid|IPCC AR5 WG1|2013}}<!-- ipcc:20200215 --> |author=IPCC |year=2013 |title=Climate Change 2013: The Physical Science Basis |series=Contribution of Working Group I to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change |display-editors=4 |editor1-first=T. F. |editor1-last=Stocker |editor2-first=D. |editor2-last=Qin |editor3-first=G.-K. |editor3-last=Plattner |editor4-first=M. |editor4-last=Tignor |editor5-first=S. K. |editor5-last=Allen |editor6-first=J. |editor6-last=Boschung |editor7-first=A. |editor7-last=Nauels |editor8-first=Y. |editor8-last=Xia |editor9-first=V. |editor9-last=Bex |editor10-first=P. M. |editor10-last=Midgley |publisher=Cambridge University Press |place=Cambridge, UK & New York |language=en |isbn=978-1-107-05799-9 <!-- ISBN sa nakaimprentang pinagmulan ay hindi tama. --> |url=http://www.climatechange2013.org/images/report/WG1AR5_ALL_FINAL.pdf <!-- Parehong file, bagong url ayon sa IPCC. --> }}. [https://www.ipcc.ch/report/ar5/wg1/ AR5 Climate Change 2013: The Physical Science Basis – IPCC] ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC AR5 WG1 Summary for Policymakers|2013}} |chapter=Summary for Policymakers |chapter-url=https://ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar5/wg1/WG1AR5_SPM_FINAL.pdf |year=2013 |author=IPCC |language=en |title={{Harvnb|IPCC AR5 WG1|2013}} }} ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC AR5 WG1 Ch3|2013}} |chapter=Chapter 3: Observations: Ocean |chapter-url=https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WG1AR5_Chapter03_FINAL.pdf |year=2013 |display-authors=4 |first1=M. |last1=Rhein |first2=S. R. |last2=Rintoul |first3=S. |last3=Aoki |first4=E. |last4=Campos |first5=D. |last5=Chambers |first6=R. A. |last6=Feely |first7=S. |last7=Gulev |first8=G. C. |last8=Johnson |first9=S. A. |last9=Josey |first10=A. |last10=Kostianoy |first11=C. |last11=Mauritzen |first12=D. |last12=Roemmich |first13=L. D. |last13=Talley |first14=F. |last14=Wang |title={{Harvnb|IPCC AR5 WG1|2013}} |pages=255–315 |language=en }} ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC AR5 WG1 Ch5|2013}} |chapter=Chapter 5: Information from Paleoclimate Archives |chapter-url=https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WG1AR5_Chapter05_FINAL.pdf |year=2013 |display-authors=4 |first1=V. |last1=Masson-Delmotte |first2=M. |last2=Schulz |first3=A. |last3=Abe-Ouchi |first4=J. |last4=Beer |first5=A. |last5=Ganopolski |first6=J. F. |last6=González Rouco |first7=E. |last7=Jansen |first8=K. |last8=Lambeck |first9=J. |last9=Luterbacher |first10=T. |last10=Naish |first11=T. |last11=Osborn |first12=B. |last12=Otto-Bliesner |first13=T. |last13=Quinn |first14=R. |last14=Ramesh |first15=M. |last15=Rojas |first16=X. |last16=Shao |first17=A. |last17=Timmermann |title={{Harvnb|IPCC AR5 WG1|2013}} |language=en |pages=383–464 }} ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC AR5 WG1 Ch10|2013}} |chapter=Chapter 10: Detection and Attribution of Climate Change: from Global to Regional |chapter-url=https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WG1AR5_Chapter10_FINAL.pdf |year=2013 |display-authors=4 |first1=N. L. |last1=Bindoff |first2=P. A. |last2=Stott |first3=K. M. |last3=AchutaRao |first4=M. R. |last4=Allen |first5=N. |last5=Gillett |first6=D. |last6=Gutzler |first7=K. |last7=Hansingo |first8=G. |last8=Hegerl |first9=Y. |last9=Hu |first10=S. |last10=Jain |first11=I. I. |last11=Mokhov |first12=J. |last12=Overland |first13=J. |last13=Perlwitz |first14=R. |last14=Sebbari |first15=X. |last15=Zhang |title={{Harvnb|IPCC AR5 WG1|2013}} |pages=867–952 |language=en }} <!----------------Gumagawang Pangkat II sa AR5 na Ulat --> {{anchor|{{harvid|IPCC AR5 WG2|2014}}}} <!-- Para sa buong ulat ng AR5 WG2 --> * {{cite book |ref={{harvid|IPCC AR5 WG2 A|2014}} |author=IPCC |year=2014 |title=Climate Change 2014: Impacts, Adaptation, and Vulnerability. Part A: Global and Sectoral Aspects |series=Contribution of Working Group II to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change |display-editors=4 |editor-first1=C. B. |editor-last1=Field |editor-first2=V. R. |editor-last2=Barros |editor-first3=D. J. |editor-last3=Dokken |editor-first4=K. J. |editor-last4=Mach |editor-first5=M. D. |editor-last5=Mastrandrea |editor-first6=T. E. |editor-last6=Bilir |editor-first7=M. |editor-last7=Chatterjee |editor-first8=K. L. |editor-last8=Ebi |editor-first9=Y. O. |editor-last9=Estrada |editor-first10=R. C. |editor-last10=Genova |editor-first11=B. |editor-last11=Girma |editor-first12=E. S. |editor-last12=Kissel |editor-first13=A. N. |editor-last13=Levy |editor-first14=S. |editor-last14=MacCracken |editor-first15=P. R. |editor-last15=Mastrandrea |editor-first16=L. L. |editor-last16=White |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-05807-1 |language=en }}. Kabanata 1–20, SPM, at Teknikal na Buod. ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC AR5 WG2 Ch3|2014}} |chapter=Chapter 3: Freshwater Resources |chapter-url=https://archive.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar5/wg2/WGIIAR5-Chap3_FINAL.pdf |display-authors=4 |first1=B. E. |last1=Jiménez Cisneros |first2=T. |last2=Oki |first3=N. W. |last3=Arnell |first4=G. |last4=Benito |first5=J. G. |last5=Cogley |first6=P. |last6=Döll |first7=T. |last7=Jiang |first8=S. S. |last8=Mwakalila |year=2014 |title={{Harvnb|IPCC AR5 WG2 A|2014}} |pages=229–269 |language=en }} ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC AR5 WG2 Ch7|2014}} |chapter=Chapter 7: Food Security and Food Production Systems |chapter-url=https://archive.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar5/wg2/WGIIAR5-Chap7_FINAL.pdf |year=2014 |display-authors=4 |first1=J. R. |last1=Porter |first2=L. |last2=Xie |first3=A. J. |last3=Challinor |first4=K. |last4=Cochrane |first5=S. M. |last5=Howden |first6=M. M. |last6=Iqbal |first7=D. B. |last7=Lobell |first8=M. I. |last8=Travasso |title={{Harvnb|IPCC AR5 WG2 A|2014}} |pages=485–533 |language=en }} ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC AR5 WG2 Ch11|2014}} |chapter=Chapter 11: Human Health: Impacts, Adaptation, and Co-Benefits |chapter-url=https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/WGIIAR5-Chap11_FINAL.pdf |year=2014 |display-authors=4 |first1=K. R. |last1=Smith |first2=A. |last2=Woodward |first3=D. |last3=Campbell-Lendrum |first4=D. D. |last4=Chadee |first5=Y. |last5=Honda |first6=Q. |last6=Lui |first7=J. M. |last7=Olwoch |first8=B. |last8=Revich |first9=R. |last9=Sauerborn |title=In {{harvnb|IPCC AR5 WG2 A|2014}} |pages=709–754 |language=en }} ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC AR5 WG2 Ch13|2014}} |chapter=Chapter 13: Livelihoods and Poverty |chapter-url=https://archive.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar5/wg2/WGIIAR5-Chap13_FINAL.pdf |display-authors=4 |first1=L. |last1=Olsson |first2=M. |last2=Opondo |first3=P. |last3=Tschakert |first4=A. |last4=Agrawal |first5=S. H. |last5=Eriksen |first6=S. |last6=Ma |first7=L. N. |last7=Perch |first8=S. A. |last8=Zakieldeen |year=2014 |title={{Harvnb|IPCC AR5 WG2 A|2014}} |pages=793–832 |language=en }} ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC AR5 WG2 Ch18|2014}} |chapter=Chapter 18: Detection and Attribution of Observed Impacts |chapter-url=https://archive.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar5/wg2/WGIIAR5-Chap18_FINAL.pdf |year=2014 |display-authors=4 |first1=W. |last1=Cramer |first2=G. W. |last2=Yohe |first3=M. |last3=Auffhammer |first4=C. |last4=Huggel |first5=U. |last5=Molau |first6=M. A. F. |last6=da Silva Dias |first7=A. |last7=Solow |first8=D. A. |last8=Stone |first9=L. |last9=Tibig |title={{Harvnb|IPCC AR5 WG2 A|2014}} |pages=979–1037 |language=en }} ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC AR5 WG2 Ch19|2014}} |chapter=Chapter 19: Emergent Risks and Key Vulnerabilities |chapter-url=https://archive.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar5/wg2/WGIIAR5-Chap19_FINAL.pdf |year=2014 |display-authors=4 |first1=M. |last1=Oppenheimer |first2=M. |last2=Campos |first3=R. |last3=Warren |first4=J. |last4=Birkmann |first5=G. |last5=Luber |first6=B. |last6=O'Neill |first7=K. |last7=Takahashi |title={{Harvnb|IPCC AR5 WG2 A|2014}} |pages=1039–1099 |language=en }} ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC AR5 WG2 Ch28|2014}} |chapter=Chapter 28: Polar Regions |chapter-url=https://archive.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar5/wg2/WGIIAR5-Chap28_FINAL.pdf |display-authors=4 |first1=J. N. |last1=Larsen |first2=O. A. |last2=Anisimov |first3=A. |last3=Constable |first4=A. B. |last4=Hollowed |first5=N. |last5=Maynard |first6=P. |last6=Prestrud |first7=T. D. |last7=Prowse |first8=J. M. R. |last8=Stone |year=2014 |title={{Harvnb|IPCC AR5 WG2 B|2014}} |pages=1567–1612 |language=en }} <!-- ------------------------------ --> * {{cite book |ref={{harvid|IPCC AR5 WG3|2014}} |author=IPCC |year=2014 |title=Climate Change 2014: Mitigation of Climate Change |series=Contribution of Working Group III to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change |display-editors=4 |editor-first1=O. |editor-last1=Edenhofer |editor-first2=R. |editor-last2=Pichs-Madruga |editor-first3=Y. |editor-last3=Sokona |editor-first4=E. |editor-last4=Farahani |editor-first5=S. |editor-last5=Kadner |editor-first6=K. |editor-last6=Seyboth |editor-first7=A. |editor-last7=Adler |editor-first8=I. |editor-last8=Baum |editor-first9=S. |editor-last9=Brunner |editor-first10=P. |editor-last10=Eickemeier |editor-first11=B. |editor-last11=Kriemann |editor-first12=J. |editor-last12=Savolainen |editor-first13=S. |editor-last13=Schlömer |editor-first14=C. |editor-last14=von Stechow |editor-first15=T. |editor-last15=Zwickel |editor-first16=J. C. |editor-last16=Minx |publisher=Cambridge University Press |place=Cambridge, UK & New York, NY |isbn= 978-1-107-05821-7 |language=en }} ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC AR5 WG3 Ch5|2014}}<!-- ipcc:20190900 --> |chapter=Chapter 5: Drivers, Trends and Mitigation |chapter-url=https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ipcc_wg3_ar5_full.pdf |display-authors=4 |first1=G. |last1=Blanco |first2=R. |last2=Gerlagh |first3=S. |last3=Suh |first4=J. |last4=Barrett |first5=H. C. |last5=de Coninck |first6=C. F. |last6=Diaz Morejon |first7=R. |last7=Mathur |first8=N. |last8=Nakicenovic |first9=A. |last9=Ofosu Ahenkora |first10=J. |last10=Pan |first11=H. |last11=Pathak |first12=J. |last12=Rice |first13=R. |last13=Richels |first14=S. J. |last14=Smith |first15=D. I. |last15=Stern |first16=F. L. |last16=Toth |first17=P. |last17=Zhou |year=2014 |title={{Harvnb|IPCC AR5 WG3|2014}} |pages=351–411 |language=en }} <!-- ## --> ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC AR5 WG3 Ch9|2014}} |chapter=Chapter 9: Buildings |chapter-url=https://archive.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar5/wg3/ipcc_wg3_ar5_chapter9.pdf |year=2014 |display-authors=4 |first1=O. |last1=Lucon |first2=D. |last2=Ürge-Vorsatz |first3=A. |last3=Ahmed |first4=H. |last4=Akbari |first5=P. |last5=Bertoldi |first6=L. |last6=Cabeza |first7=N. |last7=Eyre |first8=A. |last8=Gadgil |first9=L. D. |last9=Harvey |first10=Y. |last10=Jiang |first11=E. |last11=Liphoto |first12=S. |last12=Mirasgedis |first13=S. |last13=Murakami |first14=J. |last14=Parikh |first15=C. |last15=Pyke |first16=M. |last16=Vilariño |title={{Harvnb|IPCC AR5 WG3|2014}} |language=en }} ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC AR5 WG3 Annex III|2014}} |chapter=Annex III: Technology-specific Cost and Performance Parameters |chapter-url=https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/02/ipcc_wg3_ar5_annex-iii.pdf |year=2014 |display-authors=4 |first1=O. |last1=Edenhofer |first2=R. |last2=Pichs-Madruga |first3=Y. |last3=Sokona |first4=E. |last4=Farahani |first5=S. |last5=Kadner |first6=K. |last6=Seyboth |first7=A. |last7=Adler |first8=I. |last8=Baum |first9=S. |last9=Brunner |first10=P. |last10=Eickemeier |first11=B. |last11=Kriemann |first12=J. |last12=Savolainen |first13=S. |last13=Schlömer |first14=C. |last14=von Stechow |first15=T. |last15=Zwickel |first16=J.C. |last16=Minx |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA |title={{Harvnb|IPCC AR5 WG3|2014}} |language=en }} * {{cite book |author=IPCC AR5 SYR |year=2014 |title=Climate Change 2014: Synthesis Report |series=Contribution of Working Groups I, II and III to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change |editor1=The Core Writing Team |editor-first2=R. K. |editor-last2=Pachauri |editor-first3=L. A. |editor-last3=Meyer |publisher=IPCC |place=Geneva, Switzerland |isbn=<!-- walang isbn --> |url=https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/ }} ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC AR5 SYR Summary for Policymakers|2014}} |chapter=Summary for Policymakers |chapter-url=https://archive.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar5/syr/AR5_SYR_FINAL_SPM.pdf |year=2014 |author=IPCC |title={{Harvnb|IPCC AR5 SYR|2014}} |language=en }} ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC AR5 SYR Glossary|2014}} |chapter=Annex II: Glossary |chapter-url=https://archive.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar5/syr/AR5_SYR_FINAL_Annexes.pdf |year=2014 |author=IPCC |title={{Harvnb|IPCC AR5 SYR|2014}} |language=en }} <!-- =========SR15================== --> '''Natatanging Ulat: Pag-init ng mundo sa 1.5&nbsp;°C''' * {{cite book |ref={{harvid|IPCC SR15|2018}} <!-- ipcc:20200312 --> |author=IPCC |year=2018 |title=Global Warming of 1.5&nbsp;°C. An IPCC Special Report on the impacts of global warming of 1.5&nbsp;°C above pre-industrial levels and related global greenhouse gas emission pathways, in the context of strengthening the global response to the threat of climate change, sustainable development, and efforts to eradicate poverty |display-editors=4 |editor-first1=V. |editor-last1=Masson-Delmotte |editor-first2=P. |editor-last2=Zhai |editor-first3=H.-O. |editor-last3=Pörtner |editor-first4=D. |editor-last4=Roberts |editor-first5=J. |editor-last5=Skea |editor-first6=P. R. |editor-last6=Shukla |editor-first7=A. |editor-last7=Pirani |editor-first8=W. |editor-last8=Moufouma-Okia |editor-first9=C. |editor-last9=Péan |editor-first10=R. |editor-last10=Pidcock |editor-first11=S. |editor-last11=Connors |editor-first12=J. B. R. |editor-last12=Matthews |editor-first13=Y. |editor-last13=Chen |editor-first14=X. |editor-last14=Zhou |editor-first15=M. I. |editor-last15=Gomis |editor-first16=E. |editor-last16=Lonnoy |editor-first17=T. |editor-last17=Maycock |editor-first18=M. |editor-last18=Tignor |editor-first19=T. |editor-last19=Waterfeld |publisher=Intergovernmental Panel on Climate Change |isbn=<!-- hindi inisyu? --> |language=en |url=https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/06/SR15_Full_Report_High_Res.pdf }} [https://www.ipcc.ch/sr15/ Global Warming of 1.5 °C –]. <!-- ## --> ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC SR15 Summary for Policymakers|2018}} <!-- ipcc:20200312 --> |author=IPCC |year=2018 |chapter=Summary for Policymakers |chapter-url=https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_SPM_version_report_HR.pdf |title={{Harvnb|IPCC SR15|2018}} |pages=3–24 |language=en }} <!-- ## --> ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC SR15 Ch1|2018}} <!-- ipcc:20200312 --> |year=2018 |chapter=Chapter 1: Framing and Context |chapter-url=https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter1_High_Res.pdf |display-authors=4 |first1=M. R. |last1=Allen |first2=O. P. |last2=Dube |first3=W. |last3=Solecki |first4=F. |last4=Aragón-Durand |first5=W. |last5=Cramer |first6=S. |last6=Humphreys |first7=M. |last7=Kainuma |first8=J. |last8=Kala |first9=N. |last9=Mahowald |first10=Y. |last10=Mulugetta |first11=R. |last11=Perez |first12=M. |last12=Wairiu |first13=K. |last13=Zickfeld |title={{Harvnb|IPCC SR15|2018}} |pages=49–91 |language=en }} <!-- ## --> ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC SR15 Ch2|2018}} <!-- ipcc:20200312 --> |year=2018 |chapter=Chapter 2: Mitigation Pathways Compatible with 1.5&nbsp;°C in the Context of Sustainable Development |chapter-url=https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter2_High_Res.pdf |display-authors=4 |first1=J. |last1=Rogelj |first2=D. |last2=Shindell |first3=K. |last3=Jiang |first4=S. |last4=Fifta |first5=P. |last5=Forster |first6=V. |last6=Ginzburg |first7=C. |last7=Handa |first8=H. |last8=Kheshgi |first9=S. |last9=Kobayashi |first10=E. |last10=Kriegler |first11=L. |last11=Mundaca |first12=R. |last12=Séférian |first13=M. V. |last13=Vilariño |title={{Harvnb|IPCC SR15|2018}} |pages=93–174 |language=en }} <!-- ## --> ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC SR15 Ch3|2018}} <!-- ipcc:20200312 --> |year=2018 |chapter=Chapter 3: Impacts of 1.5&nbsp;°C Global Warming on Natural and Human Systems |chapter-url=https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter3_High_Res.pdf |display-authors=4 |first1=O. |last1=Hoegh-Guldberg |first2=D. |last2=Jacob |first3=M. |last3=Taylor |first4=M. |last4=Bindi |first5=S. |last5=Brown |first6=I. |last6=Camilloni |first7=A. |last7=Diedhiou |first8=R. |last8=Djalante |first9=K. L. |last9=Ebi |first10=F. |last10=Engelbrecht |first11=J. |last11=Guiot |first12=Y. |last12=Hijioka |first13=S. |last13=Mehrotra |first14=A. |last14=Payne |first15=S. I. |last15=Seneviratne |first16=A. |last16=Thomas |first17=R. |last17=Warren |first18=G. |last18=Zhou |title={{Harvnb|IPCC SR15|2018}} |pages=175–311 |language=en }} <!-- ## --> ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC SR15 Ch4|2018}} <!-- ipcc:20200312 --> |year=2018 |chapter=Chapter 4: Strengthening and Implementing the Global Response |chapter-url=https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter4_High_Res.pdf |display-authors=4 |first1=H. |last1=de Coninck |first2=A. |last2=Revi |first3=M. |last3=Babiker |first4=P. |last4=Bertoldi |first5=M. |last5=Buckeridge |first6=A. |last6=Cartwright |first7=W. |last7=Dong |first8=J. |last8=Ford |first9=S. |last9=Fuss |first10=J.-C. |last10=Hourcade |first11=D. |last11=Ley |first12=R. |last12=Mechler |first13=P. |last13=Newman |first14=A. |last14=Revokatova |first15=S. |last15=Schultz |first16=L. |last16=Steg |first17=T. |last17=Sugiyama |title={{Harvnb|IPCC SR15|2018}} |pages=313–443 |language=en }} <!-- ## --> ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC SR15 Ch5|2018}} <!-- ipcc:20200312 --> |year=2018 |chapter=Chapter 5: Sustainable Development, Poverty Eradication and Reducing Inequalities |chapter-url=https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/2/2019/05/SR15_Chapter5_High_Res.pdf |display-authors=4 |first1=J. |last1=Roy |first2=P. |last2=Tschakert |first3=H. |last3=Waisman |first4=S. |last4=Abdul Halim |first5=P. |last5=Antwi-Agyei |first6=P. |last6=Dasgupta |first7=B. |last7=Hayward |first8=M. |last8=Kanninen |first9=D. |last9=Liverman |first10=C. |last10=Okereke |first11=P. F. |last11=Pinho |first12=K. |last12=Riahi |first13=A. G. |last13=Suarez Rodriguez |title={{Harvnb|IPCC SR15|2018}} |pages=445–538 |language=en }} <!-- =========SRCCL ============================ --> '''Natatanging Ulat: Pagbababgo ng klima at Lupa''' * {{cite book |ref={{harvid|IPCC SRCCL|2019}} <!-- ipcc:20200204 --> |author=IPCC |display-editors=4 |editor-first1=P. R. |editor-last1=Shukla |editor-first2=J. |editor-last2=Skea |editor-first3=E. |editor-last3=Calvo Buendia |editor-first4=V. |editor-last4=Masson-Delmotte |editor-first5=H.-O. |editor-last5=Pörtner |editor-first6=D. |editor-last6=C. Roberts |editor-first7=P. |editor-last7=Zhai |editor-first8=R. |editor-last8=Slade |editor-first9=S. |editor-last9=Connors |editor-first10=R. |editor-last10=van Diemen |editor-first11=M. |editor-last11=Ferrat |editor-first12=E. |editor-last12=Haughey |editor-first13=S. |editor-last13=Luz |editor-first14=S. |editor-last14=Neogi |editor-first15=M. |editor-last15=Pathak |editor-first16=J. |editor-last16=Petzold |editor-first17=J. |editor-last17=Portugal Pereira |editor-first18=P. |editor-last18=Vyas |editor-first19=E. |editor-last19=Huntley |editor-first20=K. |editor-last20=Kissick |editor-first21=M. |editor-last21=Belkacemi |editor-first22=J. |editor-last22=Malley |year=2019 |title=IPCC Special Report on Climate Change, Desertification, Land Degradation, Sustainable Land Management, Food Security, and Greenhouse gas fluxes in Terrestrial Ecosystems |url=https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2019/11/SRCCL-Full-Report-Compiled-191128.pdf |publisher=Nakalimbag |language=en }} <!-- ## --> ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC SRCCL Summary for Policymakers|2019}} <!-- ipcc:20200204 --> |chapter=Summary for Policymakers |chapter-url=https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/4/2019/12/02_Summary-for-Policymakers_SPM.pdf |author=IPCC |year=2019 |title={{Harvnb|IPCC SRCCL|2019}} |pages=3–34 |language=en }} <!-- ## --> ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC SRCCL Ch2|2019}} <!-- ipcc:20200204 --> |chapter=Chapter 2: Land-Climate Interactions |chapter-url=https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2019/11/05_Chapter-2.pdf |display-authors=4 |first1=G. |last1=Jia |first2=E. |last2=Shevliakova |first3=P. E. |last3=Artaxo<!-- 'Artaxo-Netto'? --> |first4=N. |last4=De Noblet-Ducoudré |first5=R. |last5=Houghton |first6=J. |last6=House |first7=K. |last7=Kitajima |first8=C. |last8=Lennard |first9=A. |last9=Popp |first10=A. |last10=Sirin |first11=R. |last11=Sukumar |first12=L. |last12=Verchot |year=2019 |title={{Harvnb|IPCC SRCCL|2019}} |pages=131–247 |language=en }} <!-- ## --> ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC SRCCL Ch5|2019}} <!-- ipcc:20200204 --> |chapter=Chapter 5: Food Security |chapter-url=https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2019/11/08_Chapter-5.pdf |display-authors=4 |first1=C. |last1=Mbow |first2=C. |last2=Rosenzweig |first3=L. G. |last3=Barioni |first4=T. |last4=Benton |first5=M. |last5=Herrero |first6=M. V. |last6=Krishnapillai |first7=E. |last7=Liwenga |first8=P. |last8=Pradhan |first9=M. G. |last9=Rivera-Ferre |first10=T. |last10=Sapkota |first11=F. N. |last11=Tubiello |first12=Y. |last12=Xu |year=2019 |title={{Harvnb|IPCC SRCCL|2019}} |pages=437–550 |language=en }} <!-- =========SROCC ============================ --> '''Natatanging Ulat: Ang Karagatan at Kriyospera sa isang Klimang Nagbabago''' * {{cite book |ref={{harvid|IPCC SROCC|2019}} <!-- ipcc:20200202 --> |author=IPCC |year=2019 |display-editors=4 |editor-first1=H.-O. |editor-last1=Pörtner |editor-first2=D. C. |editor-last2=Roberts |editor-first3=V. |editor-last3=Masson-Delmotte |editor-first4=P. |editor-last4=Zhai |editor-first5=M. |editor-last5=Tignor |editor-first6=E. |editor-last6=Poloczanska |editor-first7=K. |editor-last7=Mintenbeck |editor-first8=A. |editor-last8=Alegría |editor-first9=M. |editor-last9=Nicolai |editor-first10=A. |editor-last10=Okem |editor-first11=J. |editor-last11=Petzold |editor-first12=B. |editor-last12=Rama |editor-first13=N. |editor-last13=Weyer |title=IPCC Special Report on the Ocean and Cryosphere in a Changing Climate |publisher=Nakalimbag |language=en |isbn=<!--Hindi pa naitalaga --> |url=https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/3/2019/12/SROCC_FullReport_FINAL.pdf }} <!-- ## --> ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC SROCC Summary for Policymakers|2019}} <!-- ipcc:20200202 --> |chapter=Summary for Policymakers |chapter-url=https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/3/2019/11/03_SROCC_SPM_FINAL.pdf |author=IPCC |language=en |year=2019 |title={{Harvnb|IPCC SROCC|2019}} |pages=3–35 }} <!-- ## --> ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC SROCC Ch4|2019}} <!-- ipcc:20200202 --> |chapter=Chapter 4: Sea Level Rise and Implications for Low Lying Islands, Coasts and Communities |chapter-url=https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/3/2019/11/08_SROCC_Ch04_FINAL.pdf |display-authors=4 |first1=M. |last1=Oppenheimer |first2=B. |last2=Glavovic |first3=J. |last3=Hinkel |first4=R. |last4=van de Wal |first5=A. K. |last5=Magnan |first6=A. |last6=Abd-Elgawad |first7=R. |last7=Cai |first8=M. |last8=Cifuentes-Jara |first9=R. M. |last9=Deconto |first10=T. |last10=Ghosh |first11=J. |last11=Hay |first12=F. |last12=Isla |first13=B. |last13=Marzeion |first14=B. |last14=Meyssignac |first15=Z. |last15=Sebesvari |year=2019 |title={{Harvnb|IPCC SROCC|2019}} |pages=321–445 |language=en }} <!-- ## --> ** {{cite book |ref={{harvid|IPCC SROCC Ch5|2019}} <!-- ipcc:20200202 --> |chapter=Chapter 5: Changing Ocean, Marine Ecosystems, and Dependent Communities |chapter-url=https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/sites/3/2019/11/09_SROCC_Ch05_FINAL.pdf |display-authors=4 |first1=N. L. |last1=Bindoff |first2=W. W. L. |last2=Cheung |first3=J. G. |last3=Kairo |first4=J. |last4=Arístegui |first5=V. A. |last5=Guinder |first6=R. |last6=Hallberg |first7=N. J. M. |last7=Hilmi |first8=N. |last8=Jiao |first9=Md S. |last9=Karim |first10=L. |last10=Levin |first11=S. |last11=O'Donoghue |first12=S. R. |last12=Purca Cuicapusa |first13=B. |last13=Rinkevich |first14=T. |last14=Suga |first15=A. |last15=Tagliabue |first16=P. |last16=Williamson |year=2019 |title={{Harvnb|IPCC SROCC|2019}} |pages=447–587 |language=en }} '''Ikaanim na Ulat ng Pagtatasa''' * {{Cite book |ref = {{harvid|IPCC AR6 WG1|2021}} |author = IPCC |year = 2021 |title = Climate Change 2021: The Physical Science Basis |series = Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change |display-editors = 4 |language = en |editor1-first = V. |editor1-last = Masson-Delmotte |editor2-first = P. |editor2-last = Zhai |editor3-first = A. |editor3-last = Pirani |editor4-first = S. L. |editor4-last = Connors |editor5-first = C. |editor5-last = Péan |editor6-first = S. |editor6-last = Berger |editor7-first = N. |editor7-last = Caud |editor8-first = Y. |editor8-last = Chen |editor9-first = L. |editor9-last = Goldfarb |editor10-first = M. I. |editor10-last = Gomis |publisher = Cambridge University Press (Nakalimbag) |place = Cambridge, United Kingdom and New York, NY, US |isbn = |url = https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_Full_Report.pdf }} ** {{Cite book |ref={{harvid|IPCC AR6 WG1 Summary for Policymakers|2021}} |chapter=Summary for Policymakers |chapter-url=https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_SPM_final.pdf |author=IPCC |language=en |year=2021 |title={{Harvnb|IPCC AR6 WG1|2021}} |pages= }} ** {{Cite book |ref={{harvid|IPCC AR6 WG1 Technical Summary|2021}} |chapter=Technical Summary |last1=Arias |first1=Paola A. |last2=Bellouin |first2=Nicolas |last3=Coppola |first3=Erika |last4=Jones |first4=Richard G. |last5=Krinner |first5=Gerhard |display-authors=4 |chapter-url=https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_TS.pdf |year=2021 |title={{Harvnb|IPCC AR6 WG1|2021}} |language=en }} **{{Cite book |ref={{harvid|IPCC AR6 WG1 Ch11|2021}} |chapter=Chapter 11: Weather and climate extreme events in a changing climate |last1=Seneviratne |first1=Sonia I. |last2=Zhang |first2=Xuebin |last3=Adnan |first3=M. |last4=Badi |first4=W. |last5=Dereczynski |first5=Claudine |last6=Di Luca |first6=Alejandro |last7=Ghosh |first7=S. |chapter-url=https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_Chapter_11.pdf |display-authors=4 |title={{Harvnb|IPCC AR6 WG1|2021}} |year=2021 |language=en }} * {{cite book |author = IPCC |ref = {{harvid|IPCC AR6 WG2|2022}} |editor-last1 = Pörtner |editor-first1 = H.-O. |editor-last2 = Roberts |editor-first2 = D.C. |editor-last3 = Tignor |editor-first3 = M. |editor-last4 = Poloczanska |editor-first4 = E.S. |editor-last5 = Mintenbeck |editor-first5 = K. |editor-last6 = Alegría |editor-first6 = A. |editor-last7 = Craig |editor-first7 = M. |editor-last8 = Langsdorf |editor-first8 = S. |editor-last9 = Löschke |editor-first9 = S. |editor-last10 = Möller |editor-first10 = V. |editor-last11 = Okem |editor-first11 = A. |editor-last12 = Rama |editor-first12 = B. |display-editors = etal |url = https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg2/ |title = Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability. Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change |publisher = Cambridge University Press |language = en |year = 2022 }} * {{cite book |author=IPCC |title=IPCC, 2023: Climate Change 2023: Synthesis Report. Contribution of Working Groups I, II and III to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [Core Writing Team, H. Lee and J. Romero (Eds.)]. IPCC, Geneva, Switzerland |ref={{harvid|IPCC AR6 SYR|2023}} |url=https://www.ipcc.ch/report/ar6/syr/downloads/report/IPCC_AR6_SYR_FullVolume.pdf |editor-last1=Core Writing Team |editor-last2=Lee |editor-first2=H. |editor-last3=Romero |editor-first3=J. |display-editors=etal |publisher=IPCC |year=2023 |location=Geneva, Switzerland |isbn=978-92-9169-164-7 |doi=10.59327/IPCC/AR6-9789291691647 |hdl=1885/299630 |s2cid=260074696 |language=en }} ** {{Cite book |ref={{harvid|IPCC AR6 SYR SPM|2023}} |chapter=Summary for Policymakers |chapter-url=https://report.ipcc.ch/ar6syr/pdf/IPCC_AR6_SYR_SPM.pdf |author=IPCC |year=2023 |title={{Harvnb|IPCC AR6 SYR|2023}} |pages= |language=en |access-date=2024-07-03 |archive-date=2023-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230320135908/https://report.ipcc.ch/ar6syr/pdf/IPCC_AR6_SYR_SPM.pdf |url-status=dead }} {{refend}} ==== Mga iba pang pinagbatayan na sinuri ng kasama (o ''peer-reviewed'') ==== {{refbegin|30em}} * {{cite journal |last1=Balsari |first1=S. |last2=Dresser |first2=C. |last3=Leaning |first3=J. |title=Climate Change, Migration, and Civil Strife. |journal=Curr Environ Health Rep |year=2020 |volume=7 |issue=4 |pages=404–414 |pmid=33048318 |doi=10.1007/s40572-020-00291-4 |pmc=7550406|language=en}} * {{cite journal |last1=Bamber |first1=Jonathan L. |last2=Oppenheimer |first2=Michael |last3=Kopp |first3=Robert E. |last4=Aspinall |first4=Willy P. |last5=Cooke |first5=Roger M. |date=2019 |title=Ice sheet contributions to future sea-level rise from structured expert judgment |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=116 |issue=23 |pages=11195–11200 |doi=10.1073/pnas.1817205116 |issn=0027-8424 |pmid=31110015 |pmc=6561295 |bibcode=2019PNAS..11611195B |doi-access=free|language=en}} * {{cite journal |last1=Berrill |first1=P. |last2=Arvesen |first2=A. |last3=Scholz |first3=Y. |last4=Gils |first4=H. C. |last5=Hertwich |first5=E. |display-authors=4 |date=2016 |title=Environmental impacts of high penetration renewable energy scenarios for Europe |journal=Environmental Research Letters|language=en |volume=11 |issue=1 |page=014012 |doi=10.1088/1748-9326/11/1/014012 |bibcode=2016ERL....11a4012B |doi-access=free |hdl=11250/2465014 |hdl-access=free }} * {{cite journal |last1=Björnberg |first1=Karin Edvardsson |last2=Karlsson |first2=Mikael |last3=Gilek |first3=Michael |last4=Hansson |first4=Sven Ove |date=2017 |title=Climate and environmental science denial: A review of the scientific literature published in 1990–2015 |journal=Journal of Cleaner Production |volume=167 |pages=229–241 |doi=10.1016/j.jclepro.2017.08.066 |issn=0959-6526 |doi-access=free|bibcode=2017JCPro.167..229B|language=en }} * {{cite journal |last1=Callendar |first1=G. S. |date=1938 |title=The artificial production of carbon dioxide and its influence on temperature |journal=Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society |volume=64 |issue=275 |pages=223–240 |bibcode=1938QJRMS..64..223C |doi=10.1002/qj.49706427503|language=en}} * {{cite journal |last1=Burke |first1=Claire |last2=Stott |first2=Peter |s2cid=59509210 |date=2017 |title=Impact of Anthropogenic Climate Change on the East Asian Summer Monsoon |journal=Journal of Climate|language=en |issn=0894-8755 |volume=30 |issue=14 |pages=5205–5220 |doi=10.1175/JCLI-D-16-0892.1 |bibcode=2017JCli...30.5205B |arxiv=1704.00563 }} * {{cite journal |last1=Cattaneo |first1=Cristina |last2=Beine |first2=Michel |last3=Fröhlich |first3=Christiane J. |last4=Kniveton |first4=Dominic |display-authors=4 |last5=Martinez-Zarzoso |first5=Inmaculada |last6=Mastrorillo |first6=Marina |last7=Millock |first7=Katrin |last8=Piguet |first8=Etienne |last9=Schraven |first9=Benjamin |date=2019 |title=Human Migration in the Era of Climate Change |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1093/reep/rez008?journalCode=reep |journal=Review of Environmental Economics and Policy |volume=13 |issue=2 |pages=189–206 |doi=10.1093/reep/rez008 |issn=1750-6816 |hdl=10.1093/reep/rez008 |s2cid=198660593 |hdl-access=free |language=en }} * {{cite journal |display-authors=4 |last1=Costello |first1=Anthony |last2=Abbas |first2=Mustafa |last3=Allen |first3=Adriana |last4=Ball |first4=Sarah |last5=Bell |first5=Sarah |last6=Bellamy |first6=Richard |last7=Friel |first7=Sharon |last8=Groce |first8=Nora |last9=Johnson |first9=Anne |date=2009 |title=Managing the health effects of climate change |url=https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736%2809%2960935-1/fulltext |url-status=live |journal=The Lancet |volume=373 |issue=9676 |pages=1693–1733 |doi=10.1016/S0140-6736(09)60935-1 |pmid=19447250 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170813075350/http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736%2809%2960935-1/fulltext |archive-date=2017-08-13 |last10=Kett |first10=Maria |last11=Lee |first11=Maria |last12=Levy |first12=Caren |last13=Maslin |first13=Mark |last14=McCoy |first14=David |last15=McGuire |first15=Bill |last16=Montgomery |first16=Hugh |last17=Napier |first17=David |last18=Pagel |first18=Christina |last19=Patel |first19=Jinesh |last20=de Oliveira |first20=Jose Antonio Puppim |last21=Redclift |first21=Nanneke |last22=Rees |first22=Hannah |last23=Rogger |first23=Daniel |last24=Scott |first24=Joanne |last25=Stephenson |first25=Judith |last26=Twigg |first26=John |last27=Wolff |first27=Jonathan |last28=Patterson |first28=Craig |s2cid=205954939 |language=en }} * {{cite journal |last1=Deutsch |first1=Curtis |last2=Brix |first2=Holger |last3=Ito |first3=Taka |last4=Frenzel |first4=Hartmut |last5=Thompson |first5=LuAnne |s2cid=11752699 |display-authors=4 |year=2011 |title=Climate-Forced Variability of Ocean Hypoxia |url=http://jetsam.ocean.washington.edu/~cdeutsch/papers/Deutsch_sci_11.pdf |journal=Science |volume=333 |issue=6040 |pages=336–339 |bibcode=2011Sci...333..336D |doi=10.1126/science.1202422 |pmid=21659566 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160509031133/http://jetsam.ocean.washington.edu/~cdeutsch/papers/Deutsch_sci_11.pdf |archive-date=2016-05-09 |url-status=live |language=en }} * {{cite journal |last1=Doney |first1=Scott C. |last2=Fabry |first2=Victoria J. |last3=Feely |first3=Richard A. |last4=Kleypas |first4=Joan A. |s2cid=402398 |date=2009 |title=Ocean Acidification: The Other {{CO2}} Problem |journal=Annual Review of Marine Science |volume=1 |issue=1 |pages=169–192 |doi=10.1146/annurev.marine.010908.163834 |pmid=21141034 |bibcode=2009ARMS....1..169D |language=en}} * {{cite journal |last1=Friedlingstein |first1=Pierre |last2=Jones |first2=Matthew W. |last3=O'Sullivan |first3=Michael |last4=Andrew |first4=Robbie M. |display-authors=4 |last5=Hauck|first5=Judith |last6=Peters|first6=Glen P. |last7=Peters|first7=Wouter |last8=Pongratz|first8=Julia |last9=Sitch|first9=Stephen |last10=Quéré|first10=Corinne Le |last11=Bakker|first11=Dorothee C. E. |date=2019 |title=Global Carbon Budget 2019 |journal=Earth System Science Data |volume=11 |issue=4 |pages=1783–1838 |doi=10.5194/essd-11-1783-2019 |bibcode=2019ESSD...11.1783F |issn=1866-3508 |doi-access=free |hdl=10871/39943|hdl-access=free|language=en}} * {{cite journal |last=Lapenis |first=Andrei G. |journal=Eos |title=Arrhenius and the Intergovernmental Panel on Climate Change |year=1998 |doi=10.1029/98EO00206 |volume=79 |issue=23 |page=271 |bibcode=1998EOSTr..79..271L|language=en}} * {{cite journal |last1 =Goyal |first1=Rishav |last2=England |first2=Matthew H |last3=Sen Gupta|first3=Alex |last4=Jucker |first4=Martin |date=2019 |title=Reduction in surface climate change achieved by the 1987 Montreal Protocol |journal=Environmental Research Letters |volume=14 |issue=12 |page=124041 |doi=10.1088/1748-9326/ab4874 |bibcode=2019ERL....14l4041G |issn=1748-9326 |doi-access=free|language=en}} * {{cite journal |last1=Grubb |first1=M. |date=2003 |title=The Economics of the Kyoto Protocol |journal=World Economics |volume=4 |issue=3 |pages=144–145 |url=http://ynccf.net/pdf/CDM/The_economic_of_Kyoto_protocol.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120904015424/http://ynccf.net/pdf/CDM/The_economic_of_Kyoto_protocol.pdf |archive-date=2012-09-04 |url-status=dead |language=en }} * {{cite journal |title=Nudging out support for a carbon tax |last1=Hagmann |first1=David |last2=Ho |first2=Emily H. |last3=Loewenstein |first3=George |s2cid=182663891 |journal=Nature Climate Change|language=en |year=2019 |volume=9 |issue=6 |pages=484–489 |doi=10.1038/s41558-019-0474-0 |bibcode=2019NatCC...9..484H }} * {{cite journal |last1=Hansen |first1=James |last2=Sato |first2=Makiko |last3=Hearty |first3=Paul |last4=Ruedy |first4=Reto |last5=Kelley |first5=Maxwell |last6=Masson-Delmotte |first6=Valerie |last7=Russell |first7=Gary |last8=Tselioudis |first8=George |last9=Cao |first9=Junji |last10=Rignot |first10=Eric |last11=Velicogna |first11=Isabella |s2cid=9410444 |display-authors=4 |date=2016 |title=Ice melt, sea level rise and superstorms: evidence from paleoclimate data, climate modeling, and modern observations that 2 °C global warming could be dangerous |journal=Atmospheric Chemistry and Physics |volume=16 |issue=6 |pages=3761–3812 |doi=10.5194/acp-16-3761-2016 |arxiv=1602.01393 |bibcode=2016ACP....16.3761H |issn=1680-7316 |url=https://www.atmos-chem-phys.net/16/3761/2016/acp-16-3761-2016.html |doi-access=free |language=en }} * {{cite journal |last1=Harvey |first1=Jeffrey A. |last2=Van den Berg |first2=Daphne |last3=Ellers |first3=Jacintha |last4=Kampen |first4=Remko |display-authors=4 |last5=Crowther |first5=Thomas W. |last6=Roessingh |first6=Peter |last7=Verheggen |first7=Bart |last8=Nuijten |first8=Rascha J. M. |last9=Post |first9=Eric |last10=Lewandowsky |first10=Stephan |last11=Stirling |first11=Ian|date=2018 |title=Internet Blogs, Polar Bears, and Climate-Change Denial by Proxy |url= |journal=BioScience |volume=68 |issue=4 |pages=281–287 |doi=10.1093/biosci/bix133 |issn=0006-3568 |pmid=29662248 |pmc=5894087|language=en}}{{Erratum|doi=10.1093/biosci/biy033|pmid=29608770|http://retractionwatch.com/2018/04/02/caught-our-notice-climate-change-leads-to-more-neurosurgery-for-polar-bears/ ''Retraction Watch''|checked=yes}} * {{cite journal |display-authors=4 |last1=Hawkins |first1=Ed |last2=Ortega |first2=Pablo |last3=Suckling |first3=Emma |last4=Schurer |first4=Andrew |last5=Hegerl |first5=Gabi |last6=Jones |first6=Phil |last7=Joshi |first7=Manoj |last8=Osborn |first8=Timothy J. |last9=Masson-Delmotte |first9=Valérie |last10=Mignot |first10=Juliette |last11=Thorne |first11=Peter |last12=van Oldenborgh |first12=Geert Jan |year=2017 |title=Estimating Changes in Global Temperature since the Preindustrial Period |journal=Bulletin of the American Meteorological Society |volume=98 |issue=9 |pages=1841–1856 |issn=0003-0007 |doi=10.1175/bams-d-16-0007.1 |bibcode=2017BAMS...98.1841H |doi-access=free |hdl=20.500.11820/f0ba8a1c-a259-4689-9fc3-77ec82fff5ab |hdl-access=free|language=en }} * {{cite journal |ref={{harvid|Hilaire et al.|2019}} |last1=Hilaire |first1=Jérôme |last2=Minx |first2=Jan C. |last3=Callaghan |first3=Max W. |last4=Edmonds |first4=Jae |last5=Luderer |first5=Gunnar |last6=Nemet |first6=Gregory F. |last7=Rogelj |first7=Joeri |last8=Zamora |first8=Maria Mar | date=17 Oktubre 2019 |title=Negative emissions and international climate goals – learning from and about mitigation scenarios |journal=Climatic Change |volume=157 |issue=2 |pages=189–219 |doi=10.1007/s10584-019-02516-4 |bibcode=2019ClCh..157..189H |doi-access=free |hdl=10044/1/74820 |hdl-access=free|language=en }} * {{cite journal |title=Climate Change Impact: The Experience of the Coastal Areas of Bangladesh Affected by Cyclones Sidr and Aila |last1=Kabir |first1=Russell |last2=Khan |first2=Hafiz T. A. |last3=Ball |first3=Emma |last4=Caldwell |first4=Khan |volume=2016 |page=9654753 |date=2016 |journal=Journal of Environmental and Public Health |doi=10.1155/2016/9654753 |pmid=27867400 |pmc=5102735 |doi-access=free|language=en }} * {{cite journal |last1 = Kaczan |first1 = David J. |last2 = Orgill-Meyer |first2 = Jennifer |date = 2020 |title = The impact of climate change on migration: a synthesis of recent empirical insights |url = https://link.springer.com/article/10.1007/s10584-019-02560-0 |journal = Climatic Change |volume = 158 |issue = 3 |pages = 281–300 |doi = 10.1007/s10584-019-02560-0 |bibcode = 2020ClCh..158..281K |s2cid = 207988694 |access-date = 9 Pebrero 2021 |language = en }} * {{cite journal <!-- Mga may-akda sa kahon --> |last1=Kennedy |first1=J. J. |last2=Thorne |first2=W. P. |last3=Peterson |first3=T. C. |last4=Ruedy |first4=R. A. |last5=Stott |first5=P. A. |last6=Parker |first6=D. E. |last7=Good |first7=S. A. |last8=Titchner |first8=H. A. |last9=Willett |first9=K. M. |display-authors=4 |title=How do we know the world has warmed? |at=S26-S27 |date= 2010 |editor-first1=D. S. |editor-last1=Arndt |editor-first2=M. O. |editor-last2=Baringer |editor-first3=M. R. |editor-last3=Johnson |journal=Bulletin of the American Meteorological Society |department=Special supplement: State of the Climate in 2009 |volume=91 |issue=7|language=en |doi=10.1175/BAMS-91-7-StateoftheClimate }} * {{cite book |ref = {{harvid|USGCRP Chapter 15|2017}} |chapter = Chapter 15: Potential Surprises: Compound Extremes and Tipping Elements |last1 = Kopp |first1 = R. E. |last2 = Hayhoe |first2 = K. |last3 = Easterling |first3 = D. R. |last4 = Hall |first4 = T. |last5 = Horton |first5 = R. |first6 = K. E. |last6 = Kunkel |first7 = A. N. |last7 = LeGrande |display-authors = 4 |chapter-url = https://science2017.globalchange.gov/chapter/15/ |year = 2017 |title = In {{harvnb|USGCRP|2017}} |pages = 1–470 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180820172529/https://science2017.globalchange.gov/chapter/15/ |archive-date = 2018-08-20 |url-status = live |language = en }} * {{cite book |ref={{harvid|USGCRP Chapter 9|2017}} |chapter=Chapter 9: Extreme Storms |title=In {{harvnb|USGCRP2017}} |year=2017 |chapter-url=https://science2017.globalchange.gov/chapter/9/ |first1=J. P. |last1=Kossin |first2=T. |last2=Hall |first3=T. |last3=Knutson |first4=K. E. |last4=Kunkel |first5=R. J. |last5=Trapp |first6=D. E. |last6=Waliser |first7=M. F. |last7=Wehner |pages=1–470 |language=en |access-date=2024-07-04 |archive-date=2021-03-15 |archive-url=https://archive.today/20210315063513/https://science2017.globalchange.gov/chapter/9/ |url-status=dead }} * {{cite book |chapter=Appendix C: Detection and attribution methodologies overview. |title=In {{harvnb|USGCRP2017}} |chapter-url=https://science2017.globalchange.gov/chapter/appendix-c/ |last=Knutson |first=T. |year=2017 |pages=1–470 |language=en |access-date=2024-07-04 |archive-date=2024-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240706214341/https://science2017.globalchange.gov/chapter/appendix-c/ |url-status=dead }} * {{Cite journal |last1=Kreidenweis |first1=Ulrich |last2=Humpenöder |first2=Florian |last3=Stevanović |first3=Miodrag |last4=Bodirsky |first4=Benjamin Leon |last5=Kriegler |first5=Elmar |last6=Lotze-Campen |first6=Hermann |last7=Popp |first7=Alexander |display-authors=4 |date=Hulyo 2016 |title=Afforestation to mitigate climate change: impacts on food prices under consideration of albedo effects |journal=Environmental Research Letters |language=en |volume=11 |issue=8 |page=085001 |doi=10.1088/1748-9326/11/8/085001 |bibcode=2016ERL....11h5001K |s2cid=8779827 |issn=1748-9326 |doi-access=free }} * {{Cite journal|last1=Lenoir|first1=Jonathan|last2=Bertrand|first2=Romain|last3=Comte|first3=Lise|last4=Bourgeaud|first4=Luana|last5=Hattab|first5=Tarek|last6=Murienne|first6=Jérôme|last7=Grenouillet|first7=Gaël|display-authors=4|title=Species better track climate warming in the oceans than on land|url=https://www.nature.com/articles/s41559-020-1198-2|year=2020|journal=Nature Ecology & Evolution|volume=4|issue=8|pages=1044–1059|doi=10.1038/s41559-020-1198-2|pmid=32451428|bibcode=2020NatEE...4.1044L|s2cid=218879068|language=en|issn=2397-334X}} * {{cite journal |last1=Liverman |first1=Diana M. |title=Conventions of climate change: constructions of danger and the dispossession of the atmosphere |journal=Journal of Historical Geography |date=2009 |volume=35 |issue=2 |pages=279–296 |doi=10.1016/j.jhg.2008.08.008|language=en }} * {{cite journal |ref={{harvid|Loeb et al.|2021}} |last1=Loeb |first1=Norman G. |last2=Johnson |first2=Gregory C. |last3=Thorsen |first3=Tyler J. |last4=Lyman |first4=John M. |last5=Rose |first5=Fred G. |last6=Kato |first6=Seiji |title=Satellite and Ocean Data Reveal Marked Increase in Earth's Heating Rate |journal=Geophysical Research Letters |publisher=American Geophysical Union (AGU) |volume=48 |issue=13 |at=e2021GL093047 |year=2021 |issn=0094-8276 |doi=10.1029/2021gl093047 |doi-access=free |bibcode=2021GeoRL..4893047L |s2cid=236233508|language=en}} * {{cite journal |last1=Mercure |first1=J.-F. |last2=Pollitt |first2=H. |last3=Viñuales |first3=J. E. |last4=Edwards |first4=N. R. |display-authors=4 |last5=Holden |first5=P. B. |last6=Chewpreecha |first6=U. |last7=Salas |first7=P. |last8=Sognnaes |first8=I. |last9=Lam |first9=A. |last10=Knobloch |first10=F. |s2cid=89799744 |date=2018 |title=Macroeconomic impact of stranded fossil fuel assets |journal=Nature Climate Change |volume=8 |issue=7 |pages=588–593 |doi=10.1038/s41558-018-0182-1 |bibcode=2018NatCC...8..588M |hdl=10871/37807 |issn=1758-6798 |url=http://oro.open.ac.uk/55387/1/mercure_StrandedAssets_v16_with_Methods.pdf |language=en }} * {{cite journal |last1=Neukom |first1=Raphael |last2=Steiger |first2=Nathan |last3=Gómez-Navarro |first3=Juan José |last4=Wang |first4=Jianghao |last5=Werner |first5=Johannes P. |s2cid=198494930 |display-authors=4 |date=2019a |title=No evidence for globally coherent warm and cold periods over the preindustrial Common Era |journal=Nature |volume=571 |issue=7766 |pages=550–554 |doi=10.1038/s41586-019-1401-2 |pmid=31341300 |issn=1476-4687 |bibcode=2019Natur.571..550N |url=https://boris.unibe.ch/132301/7/333323_4_merged_1557735881.pdf |language=en }} * {{cite journal |last1=Neukom |first1=Raphael |last2=Barboza |first2=Luis A. |last3=Erb |first3=Michael P. |last4=Shi|first4=Feng |display-authors=4 |last5=Emile-Geay|first5=Julien |last6=Evans|first6=Michael N. |last7=Franke|first7=Jörg |last8=Kaufman|first8=Darrell S. |last9=Lücke|first9=Lucie |last10=Rehfeld|first10=Kira |last11=Schurer|first11=Andrew |date=2019b |title=Consistent multidecadal variability in global temperature reconstructions and simulations over the Common Era |journal=Nature Geoscience |volume=12|issue=8|pages=643–649|doi=10.1038/s41561-019-0400-0|pmid=31372180 |pmc=6675609 |bibcode=2019NatGe..12..643P |issn=1752-0908|language=en}} * {{cite journal |last1=O'Neill |first1=Saffron J. |last2=Boykoff|first2=Max |date=2010 |title=Climate denier, skeptic, or contrarian? |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=107|issue=39|pages=E151|doi=10.1073/pnas.1010507107|issn=0027-8424|pmc=2947866|pmid=20807754|bibcode=2010PNAS..107E.151O |doi-access=free|language=en }} * {{cite journal |last1=Poloczanska |first1=Elvira S. |last2=Brown |first2=Christopher J. |last3=Sydeman |first3=William J. |last4=Kiessling |first4=Wolfgang |last5=Schoeman |first5=David |display-authors=4 |language=en |date=2013 |title=Global imprint of climate change on marine life |journal=Nature Climate Change |volume=3 |issue=10 |pages=919–925 |doi=10.1038/nclimate1958 |issn=1758-6798 |bibcode=2013NatCC...3..919P |hdl=2160/34111 |url=https://espace.library.uq.edu.au/view/UQ:318633/UQ318633_peer_review.pdf }} * {{cite journal |last1=Rauner |first1=Sebastian |last2=Bauer |first2=Nico |last3=Dirnaichner |first3=Alois |last4=Van Dingenen |first4=Rita |last5=Mutel |first5=Chris |last6=Luderer |first6=Gunnar |s2cid=214619069 |year=2020 |title=Coal-exit health and environmental damage reductions outweigh economic impacts |url=https://www.nature.com/articles/s41558-020-0728-x |journal=Nature Climate Change |volume=10 |issue=4 |pages=308–312 |doi=10.1038/s41558-020-0728-x |bibcode=2020NatCC..10..308R |issn=1758-6798 |language=en }} * {{cite journal |last1=Rogelj|first1=Joeri |last2=Forster|first2=Piers M. |last3=Kriegler|first3=Elmar |last4=Smith|first4=Christopher J. |last5=Séférian|first5=Roland |s2cid=197542084 |display-authors=4 |date=2019 |title=Estimating and tracking the remaining carbon budget for stringent climate targets |journal=Nature|volume=571|issue=7765|pages=335–342|doi=10.1038/s41586-019-1368-z|pmid=31316194 |bibcode=2019Natur.571..335R |issn=1476-4687|doi-access=free|hdl=10044/1/78011|hdl-access=free|language=en}} * {{cite journal |last1=Rogelj |first1=Joeri |last2=Meinshausen |first2=Malte |last3=Schaeffer |first3=Michiel |last4=Knutti |first4=Reto |last5=Riahi |first5=Keywan |title=Impact of short-lived non-CO2 mitigation on carbon budgets for stabilizing global warming |year=2015 |journal=Environmental Research Letters |volume=10 |issue=7 |pages=1–10 |doi=10.1088/1748-9326/10/7/075001 |bibcode=2015ERL....10g5001R |doi-access=free |hdl=20.500.11850/103371 |hdl-access=free |language=en }} * {{Cite journal|last1=Ruseva|first1=Tatyana|last2=Hedrick|first2=Jamie|last3=Marland|first3=Gregg|last4=Tovar|first4=Henning|last5=Sabou|first5=Carina|last6=Besombes|first6=Elia|display-authors=4|date=2020|language=en|title=Rethinking standards of permanence for terrestrial and coastal carbon: implications for governance and sustainability|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S187734352030083X|journal=Current Opinion in Environmental Sustainability|volume=45|pages=69–77|doi=10.1016/j.cosust.2020.09.009|bibcode=2020COES...45...69R|s2cid=229069907|issn=1877-3435}} * {{cite journal |last1=Serdeczny |first1=Olivia |last2=Adams |first2=Sophie |last3=Baarsch |first3=Florent |last4=Coumou |first4=Dim |display-authors=4 |date=2016 |language=en |last5=Robinson |first5=Alexander |last6=Hare |first6=William |last7=Schaeffer |first7=Michiel |last8=Perrette |first8=Mahé |last9=Reinhardt |first9=Julia |s2cid=3900505 |title=Climate change impacts in Sub-Saharan Africa: from physical changes to their social repercussions |url=https://climateanalytics.org/media/ssa_final_published.pdf |journal=Regional Environmental Change |volume=17 |issue=6 |pages=1585–1600 |doi=10.1007/s10113-015-0910-2 |hdl=1871.1/c8dfb143-d9e1-4eef-9bbe-67b3c338d07f |issn=1436-378X }} * {{cite journal |last1=Sutton |first1=Rowan T. |last2=Dong |first2=Buwen |last3=Gregory |first3=Jonathan M. |date=2007 |title=Land/sea warming ratio in response to climate change: IPCC AR4 model results and comparison with observations |journal=Geophysical Research Letters |volume=34 |issue=2 |page=L02701|language=en |bibcode=2007GeoRL..34.2701S |doi=10.1029/2006GL028164 |doi-access=free}} * {{cite journal |last1=Smale |first1=Dan A. |last2=Wernberg |first2=Thomas |last3=Oliver |first3=Eric C. J. |last4=Thomsen |first4=Mads |last5=Harvey |first5=Ben P. |s2cid=91471054 |date=2019 |language=en |title=Marine heatwaves threaten global biodiversity and the provision of ecosystem services |journal=Nature Climate Change |volume=9 |issue=4 |pages=306–312 |doi=10.1038/s41558-019-0412-1 |issn=1758-6798 |bibcode=2019NatCC...9..306S |url=http://pure.aber.ac.uk/ws/files/29181264/Smale_et_al_2019_NCC_pre_print.pdf }} * {{cite journal |last1=Turetsky |first1=Merritt R. |last2=Abbott |first2=Benjamin W. |last3=Jones |first3=Miriam C. |last4=Anthony |first4=Katey Walter |last5=Koven |first5=Charles |last6=Kuhry |first6=Peter |last7=Lawrence |first7=David M. |last8=Gibson |first8=Carolyn |last9=Sannel |first9=A. Britta K. |display-authors=4 |date=2019|language=en |title=Permafrost collapse is accelerating carbon release |journal=Nature|volume=569 |issue=7754 |pages=32–34 |bibcode=2019Natur.569...32T |doi=10.1038/d41586-019-01313-4 |pmid=31040419 |doi-access=free}} * {{cite journal |last1=Turner |first1=Monica G.|last2=Calder|first2=W. John|last3=Cumming|first3=Graeme S.|last4=Hughes|first4=Terry P. |last5=Jentsch|first5=Anke|last6=LaDeau|first6=Shannon L.|last7=Lenton|first7=Timothy M.|last8=Shuman|first8=Bryan N.|last9=Turetsky|first9=Merritt R.|last10=Ratajczak|first10=Zak|last11=Williams|first11=John W. |display-authors=4 |date=2020 |language=en |title=Climate change, ecosystems and abrupt change: science priorities |url= |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B|volume=375|issue=1794|doi=10.1098/rstb.2019.0105|pmc=7017767|pmid=31983326}} * {{cite journal |last=Tyndall |first=John |title=On the Absorption and Radiation of Heat by Gases and Vapours, and on the Physical Connection of Radiation, Absorption, and Conduction |journal=Philosophical Magazine |series=4 |date=1861 |volume=22 |pages=169–194, 273–285 |url-status=live |url=http://rstl.royalsocietypublishing.org/content/151/1.full.pdf+html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160326122934/http://rstl.royalsocietypublishing.org/content/151/1.full.pdf+html |archive-date=26 Marso 2016|language=en}} * {{cite journal |last=Urban |first=Mark C. |date=2015|language=en |title=Accelerating extinction risk from climate change |journal=Science|volume=348|issue=6234|pages=571–573|doi=10.1126/science.aaa4984|issn=0036-8075|pmid=25931559|bibcode=2015Sci...348..571U |doi-access=free}} * {{cite book |author = USGCRP |year = 2017 |title = Climate Science Special Report: Fourth National Climate Assessment, Volume I |url = https://science2017.globalchange.gov/ |editor-last1 = Wuebbles |editor1-first = D. J. |editor-last2 = Fahey |editor2-first = D. W. |editor-last3 = Hibbard |editor3-first = K. A. |editor-last4 = Dokken |editor4-first = D. J. |editor-last5 = Stewart |editor5-first = B. C. |editor-last6 = Maycock |editor6-first = T. K. |display-editors = 4 |location = Washington, D.C. |publisher = U.S. Global Change Research Program |doi = 10.7930/J0J964J6 |language = en |access-date = 2024-07-04 |archive-date = 2017-11-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171103181658/https://science2017.globalchange.gov/ |url-status = dead }} * {{cite journal |last1=Vandyck |first1=T. |last2=Keramidas |first2=K. |last3=Kitous |first3=A. |last4=Spadaro |first4=J. |last5=Van DIngenen |first5=R. |last6=Holland |first6=M. |last7=Saveyn |first7=B. |display-authors=4 |date=2018 |title=Air quality co-benefits for human health and agriculture counterbalance costs to meet Paris Agreement pledges |journal=Nature Communications |volume=9 |issue=4939 |page=4939 |doi=10.1038/s41467-018-06885-9 |pmid=30467311 |pmc=6250710 |bibcode=2018NatCo...9.4939V|language=en |url=}} * {{cite book |ref={{harvid|USGCRP Chapter 1|2017}} |year=2017 |chapter=Chapter 1: Our Globally Changing Climate |title=In {{harvnb|USGCRP2017}} |chapter-url=https://science2017.globalchange.gov/downloads/CSSR_Ch1_Our_Globally_Changing_Climate.pdf |first1=D. J. |last1=Wuebbles |first2=D. R. |last2=Easterling |first3=K. |last3=Hayhoe |first4=T. |last4=Knutson |first5=R. E. |last5=Kopp |first6=J. P. |last6=Kossin |first7=K. E. |last7=Kunkel |last9=A. N. |last8=LeGran-de |first10=C. |last10=Mears |first11=W. V. |last11=Sweet |first12=P. C. |last12=Taylor |first13=R. S. |last13=Vose |first14=M. F. |last14=Wehne |display-authors=4 |language=en |access-date=2024-07-04 |archive-date=2024-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240620170608/https://science2017.globalchange.gov/downloads/CSSR_Ch1_Our_Globally_Changing_Climate.pdf |url-status=dead }} * {{cite journal |last1=Watts |first1=Nick |last2=Amann |first2=Markus |last3=Arnell |first3=Nigel |last4=Ayeb-Karlsson |first4=Sonja |display-authors=4 |last5=Belesova |first5=Kristine |last6=Boykoff |first6=Maxwell |last7=Byass |first7=Peter |last8=Cai |first8=Wenjia |last9=Campbell-Lendrum |first9=Diarmid |last10=Capstick |first10=Stuart |last11=Chambers |first11=Jonathan |s2cid=207976337 |date=2019 |language=en |title=The 2019 report of The Lancet Countdown on health and climate change: ensuring that the health of a child born today is not defined by a changing climate |url=https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(19)32596-6/abstract |journal=The Lancet |volume=394 |issue=10211 |pages=1836–1878 |doi=10.1016/S0140-6736(19)32596-6 |issn=0140-6736 |pmid=31733928 |hdl=10871/40583 |hdl-access=free }} * {{cite journal |last=Weart |first=Spencer |title=Rise of interdisciplinary research on climate |year=2013 |volume=110 |pages=3657–3664 |number=Supplement 1 |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |doi=10.1073/pnas.1107482109 |pmid=22778431 |pmc=3586608 |doi-access=free|language=en}} * {{Cite journal|last1=Mach|first1=Katharine J.|last2=Kraan|first2=Caroline M.|last3=Adger|first3=W. Neil|last4=Buhaug|first4=Halvard|display-authors=4|last5=Burke|first5=Marshall|last6=Fearon|first6=James D.|last7=Field|first7=Christopher B.|last8=Hendrix|first8=Cullen S.|last9=Maystadt|first9=Jean-Francois|last10=O'Loughlin|first10=John|last11=Roessler|first11=Philip|date=2019|language=en|title=Climate as a risk factor for armed conflict|url=https://www.nature.com/articles/s41586-019-1300-6|journal=Nature|volume=571|issue=7764|pages=193–197|doi=10.1038/s41586-019-1300-6|pmid=31189956|bibcode=2019Natur.571..193M|s2cid=186207310|issn=1476-4687|hdl=10871/37969|hdl-access=free}} * {{cite journal |last=Matthews |first=Tom |year=2018 |title=Humid heat and climate change |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0309133318776490 |journal=Progress in Physical Geography: Earth and Environment |volume=42 |issue=3 |pages=391–405 |doi=10.1177/0309133318776490 |bibcode=2018PrPG...42..391M |s2cid=134820599 |language=en }} * {{cite journal |last1=Zeng |first1=Ning |last2=Yoon |first2=Jinho |s2cid=1708267 |title=Expansion of the world's deserts due to vegetation-albedo feedback under global warming |date=2009 |journal=Geophysical Research Letters |volume=36 |issue=17 |page=L17401 |bibcode=2009GeoRL..3617401Z|doi=10.1029/2009GL039699|issn=1944-8007 |doi-access=free | language=en }} * {{cite journal |last1=Zhao |first1=C. |last2=Liu |first2=B. |last3=Piao |first3=S. |last4=Wang |first4=X. |last5=Lobell |first5=D. |last6=Huang |first6=Y. |last7=Huang |first7=M. |last8=Yao |first8=Y. |display-authors=2 |date=2017 |title=Temperature increase reduces global yields of major crops in four independent estimates |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=114 |issue=35 |pages=9326–9331 |doi=10.1073/pnas.1701762114 |pmid=28811375 |pmc=5584412 |bibcode=2017PNAS..114.9326Z |doi-access=free|language=en}} {{refend}} ==== Mga aklat, ulat at dokumentong legal ==== {{refbegin|30em}} * {{cite web |ref={{harvid|G8+5 Academies|2009}} |title=G8+5 Academies' joint statement: Climate change and the transformation of energy technologies for a low carbon future |date=Mayo 2009 |publisher=The National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine |author1=Academia Brasileira de Ciéncias (Brazil) |author2=Royal Society of Canada |author3=Chinese Academy of Sciences |author4=Académie des Sciences (France) |author5=Deutsche Akademie der Naturforscher Leopoldina (Germany) |author6=Indian National Science Academy |author7=Accademia Nazionale dei Lincei (Italy) |author8=Science Council of Japan, Academia Mexicana de Ciencias |author9=Academia Mexicana de Ciencias (Mexico) |author10=Russian Academy of Sciences |author11=Academy of Science of South Africa |author12=Royal Society (United Kingdom) |author13=National Academy of Sciences (United States of America) |url=http://www.nationalacademies.org/includes/G8+5energy-climate09.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20100215171429/http://www.nationalacademies.org/includes/G8+5energy-climate09.pdf |archive-date=15 Pebrero 2010 |access-date=5 Mayo 2010 |language=en }} * {{cite report |ref={{harvid|International Institute for Sustainable Development|2019}} |url=https://www.iisd.org/sites/default/files/publications/fossil-fuel-clean-energy-subsidy-swap.pdf |title=Fossil Fuel to Clean Energy Subsidy Swaps |last1=Bridle |first1=Richard |last2=Sharma |first2=Shruti |last3=Mostafa |first3=Mostafa |last4=Geddes |first4=Anna |date=Hunyo 2019 |language=en }} * {{cite book|first1=David|last1=Archer|first2=Raymond|last2=Pierrehumbert|title=The Warming Papers: The Scientific Foundation for the Climate Change Forecast|url=https://books.google.com/books?id=sPY9HOfnuS0C&pg=PT10|year=2013|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-118-68733-8|language=en}} * {{cite web |title=The Paris Agreement: Summary. Climate Focus Client Brief on the Paris Agreement III |author=Climate Focus |date=Disyembre 2015 |access-date=12 Abril 2019 |url=https://climatefocus.com/sites/default/files/20151228%20COP%2021%20briefing%20FIN.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20181005005832/https://climatefocus.com/sites/default/files/20151228%20COP%2021%20briefing%20FIN.pdf |archive-date=2018-10-05 |language=en |url-status=live }} * {{cite report |ref = {{harvid|UN Human Development Report|2020}} |author = Conceição |display-authors = etal |year = 2020 |title = Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene |url = http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf |publisher = United Nations Development Programme |access-date = 9 Enero 2021 |language = en }} * {{cite report |last1=DeFries |first1=Ruth |last2=Edenhofer |first2=Ottmar |last3=Halliday |first3=Alex |last4=Heal |first4=Geoffrey |display-authors=etal |date=Setyembre 2019 |language=en |title=The missing economic risks in assessments of climate change impacts |publisher=Grantham Research Institute on Climate Change and the Environment, London School of Economics and Political Science |url=https://www.lse.ac.uk/granthaminstitute/wp-content/uploads/2019/09/The-missing-economic-risks-in-assessments-of-climate-change-impacts-2.pdf }} * {{cite web |title=The climate regime from The Hague to Marrakech: Saving or sinking the Kyoto Protocol? |last=Dessai |first=Suraje |date=2001 |work=Tyndall Centre Working Paper 12 |publisher=Tyndall Centre |archive-url=https://web.archive.org/web/20120610013556/http://www.tyndall.ac.uk/sites/default/files/wp12.pdf |archive-date=2012-06-10 |language=en |url-status=dead |url=http://www.tyndall.ac.uk/sites/default/files/wp12.pdf |access-date=5 Mayo 2010 }} * {{cite book |last1=Dunlap |first1=Riley E. |last2=McCright |first2=Aaron M. |editor-last1=Dryzek |editor-first1=John S. |editor-first2=Richard B. |editor-last2=Norgaard |editor-first3=David |editor-last3=Schlosberg |title=The Oxford Handbook of Climate Change and Society |url=https://archive.org/details/oxfordhandbookof0000unse_j4w5 |publisher=Oxford University Press |date=2011 |pages=[https://archive.org/details/oxfordhandbookof0000unse_j4w5/page/n161 144]–160 |chapter=Chapter 10: Organized climate change denial |isbn=978-0-19-956660-0 |language=en }} * {{cite book |last1=Dunlap |first1=Riley E. |last2=McCright |first2=Aaron M. |editor-last1=Dunlap |editor-first1=Riley E. |editor-first2=Robert J. |editor-last2=Brulle |title=Climate Change and Society: Sociological Perspectives |publisher=Oxford University Press |date=2015 |pages=300–332 |chapter=Chapter 10: Challenging Climate Change: The Denial Countermovement |isbn=978-0-19-935611-9|language=en}} * {{cite book |title=The Callendar Effect: the life and work of Guy Stewart Callendar (1898–1964) |year=2007 |last=Fleming |first=James Rodger |publisher=American Meteorological Society |location=Boston |isbn=978-1-878220-76-9 | language =en }} * {{cite report | last=Flavell | first=Alex | title=IOM outlook on migration, environment and climate change | publisher=International Organization for Migration (IOM) | publication-place=Geneva, Switzerland | year=2014 | url=https://publications.iom.int/system/files/pdf/mecc_outlook.pdf | isbn=978-92-9068-703-0 | oclc=913058074 | language=en }} *{{cite journal |ref = {{harvid|Earth System Science Data|2023}} |last1 = Forster |first1 = P. M. |last2 = Smith |first2 = C. J. |last3 = Walsh |first3 = T. |last4 = Lamb |first4 = W.F. |last5 = Lamboli |first5 = R. |last6 = Hauser |first6 = M. |last7 = Ribes |first7 = A. |last8 = Rosen |first8 = D. |last9 = Gillettt |first9 = N. |last10 = Palmer |first10 = M.D. |last11 = Rogelj |first11 = J. |last12 = von Shuckmann |first12 = K. |last13 = Seneviratne |first13 = S. I. |last14 = Trewin |first14 = B. |last15 = Zhang |first15 = X. |last16 = Allen |first16 = M. |last17 = Andrew |first17 = R. |last18 = Birt |first18 = A. |last19 = Borger |first19 = A. |last20 = Boyer |first20 = T. |last21 = Broersma |first21 = J.A. |last22 = Cheng |first22 = L. |last23 = Dentener |first23 = F. |last24 = Freidlingstein |first24 = P. |last25 = Gutiérrez |first25 = J.M. |last26 = Gütschow |first26 = J. |last27 = Hall |first27 = B. |last28 = Ishii |first28 = M. |last29 = Jenkins |first29 = S. |last30 = Lan |first30 = x. |last31 = Lee |first31 = J.Y. |last32 = Morice |first32 = C. |last33 = Kadow |first33 = C. |last34 = Kennedy |first34 = J. |last35 = Killick |first35 = R. |last36 = Minx |first36 = J.C. |last37 = Naik |first37 = V. |last38 = Peters |first38 = G.P. |last39 = Pirani |first39 = A. |last40 = Pongratz |first40 = J. |last41 = Schleussner |first41 = C.F. |last42 = Szopa |first42 = S. |last43 = Thorne |first43 = P. |last44 = Rohde |first44 = R. |last45 = Rojas Corradi |first45 = M. |last46 = Schumacher |first46 = D. |last47 = Vose |first47 = R. |last48 = Zickfeld |first48 = K. |last49 = Masson-Delmotte |first49 = V. |last50 = Zhai |first50 = P |display-authors = 4 |date = Hunyo 2023 |title = Indicators of Global Climate Change 2022: annual update of large-scale indicators of the state of the climate system and human influence |url = https://essd.copernicus.org/articles/15/2295/2023/essd-15-2295-2023.pdf |journal = Earth System Science Data |volume = 15 |issue = 6 |pages = 2295–2327 |doi = 10.5194/essd-15-2295-2023 |bibcode = 2023ESSD...15.2295F |access-date = 25 Oktubre 2023 |doi-access = free |language = en }} * {{cite book |title=Shock Waves : Managing the Impacts of Climate Change on Poverty. Climate Change and Development |date=2016 |isbn=978-1-4648-0674-2 |doi=10.1596/978-1-4648-0673-5 |last1=Hallegatte |first1=Stephane |last2=Bangalore |first2=Mook |last3=Bonzanigo |first3=Laura |last4=Fay |first4=Marianne |last5=Kane |first5=Tamaro |last6=Narloch |first6=Ulf |last7=Rozenberg |first7=Julie |last8=Treguer |first8=David |last9=Vogt-Schilb |first9=Adrien |display-authors=4 |location=Washington, D.C. |publisher=World Bank |hdl=10986/22787 |url=https://openknowledge.worldbank.org/bitstream/handle/10986/22787/9781464806735.pdf?sequence=13&isAllowed=y |language=en }} * {{Cite report | ref= {{harvid|IEA|2020b}} | author= IEA | date= Disyembre 2020 | title= Energy Efficiency 2020 | chapter= COVID-19 and energy efficiency | chapter-url= https://www.iea.org/reports/energy-efficiency-2020/covid-19-and-energy-efficiency#abstract | location= Paris, France | access-date= 6 Abril 2021 | language= en }} * {{Cite report | author= IEA | date= Oktubre 2021 | title= Net Zero By 2050: A Roadmap for the Global Energy Sector | url= https://iea.blob.core.windows.net/assets/deebef5d-0c34-4539-9d0c-10b13d840027/NetZeroby2050-ARoadmapfortheGlobalEnergySector_CORR.pdf | location= Paris, France | access-date= 4 Abril 2022 | language= en }} *{{Cite report |ref = {{harvid|IEA World Energy Outlook 2023}} |author = IEA |date = Oktubre 2023 |title = World Energy Outlook 2023 |url = https://iea.blob.core.windows.net/assets/26ca51d0-4a42-4649-a7c0-552d75ddf9b2/WorldEnergyOutlook2023.pdf |location = Paris, France |access-date = 25 Oktubre 2021 |language = en }} * {{cite book |title=Macroeconomic and Financial Policies for Climate Change Mitigation: A Review of the Literature |url=https://www.elibrary.imf.org/doc/IMF001/28337-9781513511955/28337-9781513511955/Other_formats/Source_PDF/28337-9781513512938.pdf |isbn=978-1-5135-1195-5 |last1=Krogstrup |first1=Signe |last2=Oman |first2=William |series=IMF working papers |date=4 Setyembre 2019 |volume=19 |language=en |issue=185 |doi=10.5089/9781513511955.001 |s2cid=203245445 |issn=1018-5941 }} * {{Cite book|title=Future Energy: Improved, Sustainable and Clean Options for our Planet |edition=Third |publisher=Elsevier|language=en |year=2020|isbn=978-0-08-102886-5 |editor-last=Letcher|editor-first=Trevor M.}} * {{cite book |title=Copenhagen 2009: Failure or final wake-up call for our leaders? EV 49 |last=Müller |first=Benito |date=Pebrero 2010 |publisher=Oxford Institute for Energy Studies |language=en |isbn=978-1-907555-04-6 |page=i |url=https://www.oxfordenergy.org/wpcms/wp-content/uploads/2011/03/EV49-Copenhagen2009Failureorfinalwake-upcallforourleaders-BenitoMuller-2010.pdf |access-date=18 Mayo 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170710081944/https://www.oxfordenergy.org/wpcms/wp-content/uploads/2011/03/EV49-Copenhagen2009Failureorfinalwake-upcallforourleaders-BenitoMuller-2010.pdf |archive-date=10 Hulyo 2017 |url-status=live }} * {{cite report |title=Understanding and responding to climate change: Highlights of National Academies Reports, 2008 edition |author=National Academies |year=2008 |language=en |publisher=National Academy of Sciences |url=http://dels.nas.edu/resources/static-assets/materials-based-on-reports/booklets/climate_change_2008_final.pdf |access-date=9 Nobyembre 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011182257/http://dels.nas.edu/resources/static-assets/materials-based-on-reports/booklets/climate_change_2008_final.pdf |archive-date=11 Oktubre 2017 }} * {{cite report |author=National Research Council |year=2012 |title=Climate Change: Evidence, Impacts, and Choices |publisher=National Academy of Sciences |location=Washington, D.C. |language=en |url=https://nap.nationalacademies.org/download/14673 |access-date=21 Nobyembre 2023 }} * {{cite web |ref={{harvid|NOAA|2017}} |author=NOAA |url=https://tidesandcurrents.noaa.gov/publications/techrpt83_Global_and_Regional_SLR_Scenarios_for_the_US_final.pdf |title=January 2017 analysis from NOAA: Global and Regional Sea Level Rise Scenarios for the United States |access-date=7 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171218140625/https://tidesandcurrents.noaa.gov/publications/techrpt83_Global_and_Regional_SLR_Scenarios_for_the_US_final.pdf |archive-date=2017-12-18 |language=en |url-status=live }} * {{cite book |chapter=The scientific consensus on climate change: How do we know we're not wrong? |last1=Oreskes |first1=Naomi |title=Climate Change: What It Means for Us, Our Children, and Our Grandchildren |url=https://archive.org/details/climatechangewha00dime |editor-last1=DiMento |editor-first1=Joseph F. C. |editor-last2=Doughman |editor-first2=Pamela M. |publisher=The MIT Press |year=2007 |isbn=978-0-262-54193-0 |language=en }} * {{cite book |title=Merchants of Doubt: How a Handful of Scientists Obscured the Truth on Issues from Tobacco Smoke to Global Warming |url=https://archive.org/details/merchantsofdoubt00ores |date=2010 |last1=Oreskes |first1=Naomi |first2=Erik |last2=Conway |publisher=Bloomsbury Press |edition=first |language=en |isbn=978-1-59691-610-4 }} * {{cite book |author=REN21 |year=2020 |title=Renewables 2020 Global Status Report |url=https://www.ren21.net/wp-content/uploads/2019/05/gsr_2020_full_report_en.pdf |location=Paris |publisher=REN21 Secretariat |isbn=978-3-948393-00-7 |language=en |access-date=2024-07-06 |archive-date=2020-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200923065621/https://www.ren21.net/wp-content/uploads/2019/05/gsr_2020_full_report_en.pdf |url-status=dead }} * {{cite book |date=13 Abril 2005 |author=Royal Society |title=Economic Affairs – Written Evidence |series=The Economics of Climate Change, the Second Report of the 2005–2006 session, produced by the UK Parliament House of Lords Economics Affairs Select Committee |url=https://publications.parliament.uk/pa/ld200506/ldselect/ldeconaf/12/12we24.htm |publisher=UK Parliament |access-date=9 Hulyo 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113084025/http://www.publications.parliament.uk/pa/ld200506/ldselect/ldeconaf/12/12we24.htm |archive-date=13 Nobyembre 2011 |url-status=live |language=en }} * {{cite report |ref = {{harvid|NREL|2017}} |last1 = Steinberg |first1 = D. |last2 = Bielen |first2 = D. |last3 = Eichman |first3 = J. |last4 = Eurek |first4 = K. |last5 = Logan |first5 = J. |last6 = Mai |first6 = T. |last7 = McMillan |first7 = C. |last8 = Parker |first8 = A. |display-authors = 2 |title = Electrification & Decarbonization: Exploring U.S. Energy Use and Greenhouse Gas Emissions in Scenarios with Widespread Electrification and Power Sector Decarbonization |publisher = National Renewable Energy Laboratory |date = Hulyo 2017 |location = Golden, Colorado |language = en |url = https://www.nrel.gov/docs/fy17osti/68214.pdf }} * {{cite book |ref={{harvid|Teske, ed.|2019}} |chapter=Executive Summary |date=2019 |title=Achieving the Paris Climate Agreement Goals: Global and Regional 100% Renewable Energy Scenarios with Non-energy GHG Pathways for +1.5&nbsp;°C and +2&nbsp;°C |pages=xiii–xxxv |editor-last=Teske |editor-first=Sven |publisher=Springer International Publishing |doi=10.1007/978-3-030-05843-2 |doi-access=free |isbn=978-3-030-05843-2 |s2cid=198078901 |chapter-url=https://link.springer.com/content/pdf/bfm%3A978-3-030-05843-2%2F1.pdf |url=https://apo.org.au/node/235336 |language=en }} * {{cite book |last1 = Teske |first1 = Sven |last2 = Pregger |first2 = Thomas |last3 = Naegler |first3 = Tobias |last4 = Simon |first4 = Sonja |last5 = Pagenkopf |first5 = Johannes |last6 = Vvan den Adel |first6 = Bent |last7 = Deniz |first7 = Özcan |display-authors = 4 |chapter = Energy Scenario Results |date = 2019 |title = Achieving the Paris Climate Agreement Goals: Global and Regional 100% Renewable Energy Scenarios with Non-energy GHG Pathways for +1.5&nbsp;°C and +2&nbsp;°C |pages = 175–402 |editor-last = Teske |editor-first = Sven |publisher = Springer International Publishing |doi = 10.1007/978-3-030-05843-2_8 |doi-access = free |isbn = 978-3-030-05843-2 |s2cid = |url = https://apo.org.au/node/235336 |language = en }} * {{cite book |last1 = Teske |first1 = Sven |chapter = Trajectories for a Just Transition of the Fossil Fuel Industry |date = 2019 |title = Achieving the Paris Climate Agreement Goals: Global and Regional 100% Renewable Energy Scenarios with Non-energy GHG Pathways for +1.5&nbsp;°C and +2&nbsp;°C |pages = 403–411 |editor-last = Teske |editor-first = Sven |publisher = Springer International Publishing |doi = 10.1007/978-3-030-05843-2_9 |doi-access = free |isbn = 978-3-030-05843-2 |s2cid = 133961910 |url = https://apo.org.au/node/235336 |language = en }} * {{cite book |ref={{harvid|United Nations Environment Programme|2019}} |publisher=United Nations Environment Programme |year=2019 |title=Emissions Gap Report 2019 |url=https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/30797/EGR2019.pdf?sequence=1&isAllowed=y |location=Nairobi |isbn=978-92-807-3766-0 |language=en }} * {{cite book |ref={{harvid|United Nations Environment Programme|2021}} |publisher=United Nations Environment Programme |year=2021 |title=Emissions Gap Report 2021 |url=https://wedocs.unep.org/bitstream/handle/20.500.11822/36991/EGR21_ESEN.pdf |location=Nairobi |isbn=978-92-807-3890-2 |language=en }} * {{cite book|author=UNEP|year=2018|title=The Adaptation Gap Report 2018|location=Nairobi, Kenya|url=https://www.unenvironment.org/resources/adaptation-gap-report|isbn=978-92-807-3728-8|publisher=United Nations Environment Programme (UNEP)|language=en}} * {{cite conference |year=1992 |author=UNFCCC |title=United Nations Framework Convention on Climate Change |url=https://unfccc.int/files/essential_background/background_publications_htmlpdf/application/pdf/conveng.pdf |language=en }} <!-- ## --> * {{cite web |ref={{harvid|Kyoto Protocol|1997}} |date=1997 |author=UNFCCC |title=Kyoto Protocol to the United Nations Framework Convention on Climate Change |publisher=United Nations |url=https://unfccc.int/resource/docs/convkp/kpeng.html |language=en }} <!-- ## --> <!-- Halimbawa: Desisyon 2/CP.15 sa {{harvnb|UNFCCC: Copenhagen|2009|loc=}} --> <!-- Binanggit sa talata, habang iba't iba ang pagnunumero. --> * {{cite conference |ref = {{harvid|UNFCCC: Copenhagen|2009}} |date = 30 Marso 2010 |author = UNFCCC |chapter = Decision 2/CP.15: Copenhagen Accord |title = Report of the Conference of the Parties on its fifteenth session, held in Copenhagen from 7 to 19&nbsp;December&nbsp;2009 |id = FCCC/CP/2009/11/Add.1 |publisher = United Nations Framework Convention on Climate Change |chapter-url = http://unfccc.int/documentation/documents/advanced_search/items/3594.php?rec=j&priref=600005735#beg |access-date = 17 Mayo 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100430005322/https://unfccc.int/documentation/documents/advanced_search/items/3594.php?rec=j&priref=600005735#beg |archive-date = 30 Abril 2010 |url-status = live |language = en }} <!-- ## --> * {{cite web |ref={{harvid|Paris Agreement|2015}} |date=2015 |author=UNFCCC |title=Paris Agreement |publisher=United Nations Framework Convention on Climate Change |url=https://unfccc.int/files/essential_background/convention/application/pdf/english_paris_agreement.pdf |language=en }} <!-- ## --> * {{cite report |ref = {{harvid|UN NDC Synthesis Report|2021}} |author = UNFCCC |date = 26 Pebrero 2021 |title = Nationally determined contributions under the Paris Agreement Synthesis report by the secretariat |url = https://unfccc.int/sites/default/files/resource/cma2021_02E.pdf |publisher = United Nations Framework Convention on Climate Change |language = en }} <!-- ## --> * {{cite web |ref={{harvid|UNHCR|2011}} |title=Climate Change and the Risk of Statelessness: The Situation of Low-lying Island States |last=Park |first=Susin |date=Mayo 2011 |publisher=United Nations High Commissioner for Refugees |url=http://www.unhcr.org/4df9cb0c9.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130502223251/http://www.unhcr.org/4df9cb0c9.pdf |archive-date=2013-05-02 |url-status=live |access-date=13 Abril 2012 |language=en }} * {{cite report |author=United States Environmental Protection Agency |year=2016 |title=Methane and Black Carbon Impacts on the Arctic: Communicating the Science |url=https://19january2017snapshot.epa.gov/climate-change-science/methane-and-black-carbon-impacts-arctic-communicating-science_.html |access-date=27 Pebrero 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170906225344/https://19january2017snapshot.epa.gov/climate-change-science/methane-and-black-carbon-impacts-arctic-communicating-science_.html |archive-date=6 Setyembre 2017 |url-status=live |language=en }} * {{cite journal |last1=Van Oldenborgh |first1=Geert-Jan |last2=Philip |first2=Sjoukje |last3=Kew |first3=Sarah |last4=Vautard |first4=Robert |display-authors=etal |date=2019 |website=Semantic Scholar|language=en |s2cid=199454488 |title=Human contribution to the record-breaking June 2019 heat wave in France }} * {{cite report |ref={{harvid|WHO|2014}} |author=World Health Organization |year=2014 |title=Quantitative risk assessment of the effects of climate change on selected causes of death, 2030s and 2050s |location=Geneva, Switzerland |isbn=978-92-4-150769-1 |url=https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/134014/9789241507691_eng.pdf |language=en }} * {{Cite report | ref= {{harvid|WHO|2016}} | author= World Health Organization | year= 2016 | title= Ambient air pollution: a global assessment of exposure and burden of disease | location= Geneva, Switzerland | isbn= 978-92-4-151135-3 | url= https://apps.who.int/iris/rest/bitstreams/1061179/retrieve | language= en }} * {{cite book |ref={{harvid|WHO|2018}} |publisher=World Health Organization |title=COP24 Special Report Health and Climate Change |url=https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/276405/9789241514972-eng.pdf?ua=1 |year=2018 |location=Geneva |isbn=978-92-4-151497-2 |language=en }} * {{cite book |ref={{harvid|WMO|2021}} |publisher=World Meteorological Organization |language=en |title=WMO Statement on the State of the Global Climate in 2020 |url=https://library.wmo.int/doc_num.php?explnum_id=10618 |year=2021 |location=Geneva |series=WMO-No. 1264 |isbn=978-92-63-11264-4 |access-date=2024-07-09 |archive-date=2021-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419162743/https://library.wmo.int/doc_num.php?explnum_id=10618 |url-status=dead }} * {{cite book |ref={{harvid|World Resources Institute, Disyembre|2019}} |publisher=World Resources Institute |date=Disyembre 2019 |title=Creating a Sustainable Food Future: A Menu of Solutions to Feed Nearly 10 Billion People by 2050 |location=Washington, D.C. |url=https://files.wri.org/d8/s3fs-public/wrr-food-full-report.pdf |isbn=978-1-56973-953-2 |language=en }} {{refend}} ==== Mga pinagmulang di-teknikal ==== {{refbegin|30em}} * ''[[BBC]]'' ** {{cite news |ref={{harvid|BBC, 1 Mayo|2019}} |date=1 Mayo 2019 |title=UK Parliament declares climate change emergency |publisher=BBC |url=https://www.bbc.com/news/uk-politics-48126677 |access-date=30 Hunyo 2019 |language=en }} * ''Carbon Brief'' ** {{cite web |ref={{harvid|Carbon Brief, 4 Ene|2017}} |language=en |date=4 Enero 2017 |last=Yeo |first=Sophie |title=Clean energy: The challenge of achieving a 'just transition' for workers |website=Carbon Brief |url=https://www.carbonbrief.org/clean-energy-the-challenge-of-achieving-a-just-transition-for-workers |access-date=18 Mayo 2020 }} ** {{cite web |ref={{harvid|Carbon Brief, 8 Oktubre|2018}} |date=8 Oktubre 2018 |last1=Hausfather |first1=Zeke |title=Analysis: Why the IPCC 1.5C report expanded the carbon budget |url=https://www.carbonbrief.org/analysis-why-the-ipcc-1-5c-report-expanded-the-carbon-budget |access-date=28 Hulyo 2020 |website=Carbon Brief |language=en }} ** {{cite web |ref={{harvid|Carbon Brief, 7 Enero|2020}} |language=en |url=https://www.carbonbrief.org/media-reaction-australias-bushfires-and-climate-change |title=Media reaction: Australia's bushfires and climate change |last1=Dunne |first1=Daisy |last2=Gabbatiss |first2=Josh |last3=Mcsweeny |first3=Robert |date=7 Enero 2020 |website=Carbon Brief |access-date=11 Enero 2020 }} * ''EPA'' ** {{cite web |ref={{harvid|EPA|2016}} |title=Myths vs. Facts: Denial of Petitions for Reconsideration of the Endangerment and Cause or Contribute Findings for Greenhouse Gases under Section 202(a) of the Clean Air Act |publisher=U.S. Environmental Protection Agency |date=25 Agosto 2016 |language=en |url=https://www.epa.gov/ghgemissions/myths-vs-facts-denial-petitions-reconsideration-endangerment-and-cause-or-contribute |access-date=7 Agosto 2017 }} ** {{cite web |ref={{harvid|EPA|2019}} |url=https://www.epa.gov/ghgemissions/global-greenhouse-gas-emissions-data |title=Global Greenhouse Gas Emissions Data |author=US EPA |date=13 Setyembre 2019 |access-date=8 Agosto 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218125157/https://www.epa.gov/ghgemissions/global-greenhouse-gas-emissions-data |archive-date=18 Pebrero 2020 |url-status=live |language=en }} * ''EUobserver'' ** {{cite web |ref={{harvid|EUobserver, 20 Disyembre|2009}} |date=20 Disyembre 2009 |title=Copenhagen failure 'disappointing', 'shameful' |website=euobserver.com |access-date=12 April 2019 |url=https://euobserver.com/environment/29181 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412092312/https://euobserver.com/environment/29181 |archive-date=12 Abril 2019 |url-status=live |language=en }} * ''European Parliament'' ** {{cite web |ref={{harvid|European Parliament, Pebrero|2020}} |date=Pebrero 2020 |first=M. |last=Ciucci |title=Renewable Energy |website=European Parliament |url=https://www.europarl.europa.eu/factsheets/en/sheet/70/renewable-energy |access-date=3 Hunyo 2020 |language=en }} * ''[[The Guardian]]'' ** {{cite news |ref={{harvid|The Guardian, 28 Nobyembre|2019}} |url=https://www.theguardian.com/world/2019/nov/28/eu-parliament-declares-climate-emergency |title='Our house is on fire': EU parliament declares climate emergency |last=Rankin |first=Jennifer |date=28 Nobyembre 2019 |work=The Guardian |access-date=28 Nobyembre 2019 |language=en |issn=0261-3077 }} ** {{cite web |ref={{harvid|The Guardian, 6 Abril|2020}} |last=Carrington |first=Damian |date=6 Abril 2020 |title=New renewable energy capacity hit record levels in 2019 |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/environment/2020/apr/06/new-renewable-energy-capacity-hit-record-levels-in-2019 |access-date=25 Mayo 2020 |language=en }} ** {{cite web |ref={{harvid|The Guardian, 28 Oktubre|2020}} |date=28 Oktubre 2020 |last=McCurry |first=Justin |title=South Korea vows to go carbon neutral by 2050 to fight climate emergency |url=http://www.theguardian.com/world/2020/oct/28/south-korea-vows-to-go-carbon-neutral-by-2050-to-fight-climate-emergency |access-date=6 Disyembre 2020 |work=The Guardian |language=en }} * ''International Energy Agency'' ** {{cite web |ref={{harvid|IEA – Projected Costs of Generating Electricity 2020}} |title=Projected Costs of Generating Electricity 2020 |website=IEA |date=9 Disyembre 2020 |url=https://www.iea.org/reports/projected-costs-of-generating-electricity-2020 |access-date=4 Abril 2022 |language=en }} * ''National Conference of State Legislators'' ** {{cite web |ref={{harvid|National Conference of State Legislators, 17 Abril|2020}} |date=17 Abril 2020 |title=State Renewable Portfolio Standards and Goals |website=National Conference of State Legislators |url=https://www.ncsl.org/research/energy/renewable-portfolio-standards.aspx |access-date=3 Hunyo 2020 |language=en |archive-date=3 Hunyo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200603174312/https://www.ncsl.org/research/energy/renewable-portfolio-standards.aspx |url-status=dead }} * ''National Science Digital Library'' ** {{cite web |first=James R. |last=Fleming |title=Climate Change and Anthropogenic Greenhouse Warming: A Selection of Key Articles, 1824–1995, with Interpretive Essays |website=National Science Digital Library Project Archive PALE:ClassicArticles |date=17 Marso 2008 |url=https://nsdl.library.cornell.edu/websites/wiki/index.php/PALE_ClassicArticles/GlobalWarming.html |access-date=7 Oktubre 2019|language=en}} * ''Natural Resources Defense Council'' ** {{cite web |ref={{harvid|Natural Resources Defense Council, 29 Setyembre|2017}} |date=29 Setyembre 2017 |title=What Is the Clean Power Plan? |website=Natural Resources Defense Council |url=https://www.nrdc.org/stories/how-clean-power-plan-works-and-why-it-matters |access-date=3 Agosto 2020 |language=en }} * ''The New York Times'' ** {{cite news |ref={{harvid|The New York Times, 25 Mayo|2015}} |title=Paris Can't Be Another Copenhagen |work=The New York Times |last=Rudd |first=Kevin |date=25 Mayo 2015 |access-date=26 Mayo 2015 |url=https://www.nytimes.com/2015/05/26/opinion/kevin-rudd-paris-cant-be-another-copenhagen.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20180203110636/https://www.nytimes.com/2015/05/26/opinion/kevin-rudd-paris-cant-be-another-copenhagen.html |archive-date=2018-02-03 |language=en |url-status=live }} * ''NOAA'' ** {{cite web |ref={{harvid|NOAA, 10 Hulyo|2011}} |date=10 Hulyo 2011 |author=NOAA |url=https://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/polar-opposites-arctic-and-antarctic |title=Polar Opposites: the Arctic and Antarctic |access-date=20 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190222152103/https://www.climate.gov/news-features/understanding-climate/polar-opposites-arctic-and-antarctic |archive-date=22 Pebrero 2019 |url-status=live |language=en }} ** {{cite web |first=Amara |last=Huddleston |title=Happy 200th birthday to Eunice Foote, hidden climate science pioneer |website=NOAA Climate.gov |date=17 Hulyo 2019 |url=https://www.climate.gov/news-features/features/happy-200th-birthday-eunice-foote-hidden-climate-science-pioneer |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724162706/https://www.climate.gov/news-features/features/happy-200th-birthday-eunice-foote-hidden-climate-science-pioneer |archive-date=24 Hulyo 2019 |access-date=8 Oktubre 2019 |language=en}} * ''Our World in Data'' ** {{cite web |date=18 Setyembre 2020 |ref={{harvid|Our World in Data, 18 Setyembre|2020}} |last1=Ritchie |first1=Hannah |title=Sector by sector: where do global greenhouse gas emissions come from? |website=Our World in Data |url=https://ourworldindata.org/ghg-emissions-by-sector |access-date=28 Oktubre 2020 |language=en }} ** {{cite web |ref={{harvid|Our World in Data-Why did renewables become so cheap so fast?}} |date=2022 |last1=Roser |first1=Max |title=Why did renewables become so cheap so fast? |website=Our World in Data |url=https://ourworldindata.org/cheap-renewables-growth |access-date=4 Abril 2022 |language=en }} * ''Politico'' ** {{cite web |ref={{harvid|Politico, 11 Disyembre|2019}} |url=https://www.politico.eu/article/the-commissions-green-deal-plan-unveiled/ |title=Europe's Green Deal plan unveiled |last1=Tamma |first1=Paola |last2=Schaart |first2=Eline |date=11 Disyembre 2019 |website=Politico |access-date=29 Disyembre 2019 |last3=Gurzu |first3=Anca |language=en }} * ''Salon'' ** {{cite news |ref={{harvid|Salon, 25 Setyembre|2019}} |first=Evelyn |last=Leopold |title=How leaders planned to avert climate catastrophe at the UN (while Trump hung out in the basement) |url=https://www.salon.com/2019/09/25/how-serious-people-planned-to-avert-climate-catastrophe-at-the-un-while-trump-hung-out-in-the-basement_partner/ |date=25 Setyembre 2019 |website=Salon |access-date=20 Nobyembre 2019 |language=en }} * ''ScienceBlogs'' ** {{cite news |ref={{harvid|Gleick, 7 Enero|2017}} |last1=Gleick |first1=Peter |title=Statements on Climate Change from Major Scientific Academies, Societies, and Associations (January 2017 update) |date=7 Enero 2017 |access-date=2 Abril 2020 |url=https://scienceblogs.com/significantfigures/index.php/2017/01/07/statements-on-climate-change-from-major-scientific-academies-societies-and-associations-january-2017-update |work=ScienceBlogs|language=en}} * ''Scientific American'' ** {{cite magazine |ref={{harvid|Scientific American, 29 Abril|2014}} |title=Indian Monsoons Are Becoming More Extreme |last=Ogburn |first=Stephanie Paige |date=29 Abril 2014 |url=https://www.scientificamerican.com/article/indian-monsoons-are-becoming-more-extreme/ |magazine=Scientific American |archive-url=https://web.archive.org/web/20180622193126/https://www.scientificamerican.com/article/indian-monsoons-are-becoming-more-extreme/ |archive-date=22 Hunyo 2018 |language=en |url-status=live }} * ''Smithsonian'' ** {{cite web |ref={{harvid|Smithsonian, 26 Hunyo|2016}} |url=https://www.smithsonianmag.com/smithsonian-institution/studying-climate-past-essential-preparing-todays-rapidly-changing-climate-180959595/ |title=Studying the Climate of the Past Is Essential for Preparing for Today's Rapidly Changing Climate |last=Wing |first=Scott L. |website=Smithsonian |access-date=8 Nobyembre 2019 |date=29 Hunyo 2016 |language=en }} * ''UNFCCC'' ** {{cite web |ref={{harvid|UNFCCC, "What are United Nations Climate Change Conferences?"}} |title=What are United Nations Climate Change Conferences? |website=UNFCCC |access-date=12 Mayo 2019 |url=https://unfccc.int/process/conferences/what-are-united-nations-climate-change-conferences |archive-url=https://web.archive.org/web/20190512084017/https://unfccc.int/process/conferences/what-are-united-nations-climate-change-conferences |archive-date=2019-05-12 |language=en |url-status=live }} ** {{cite web |ref={{harvid|UNFCCC, "What is the United Nations Framework Convention on Climate Change?"}} |title=What is the United Nations Framework Convention on Climate Change? |website=UNFCCC |url=https://unfccc.int/process-and-meetings/the-convention/what-is-the-united-nations-framework-convention-on-climate-change |language=en }} * ''Union of Concerned Scientists'' ** {{cite web |ref={{harvid|Union of Concerned Scientists, 8 Enero|2017}} |date=8 Enero 2017 |title=Carbon Pricing 101 |website=Union of Concerned Scientists |url=https://www.ucsusa.org/resources/carbon-pricing-101 |access-date=15 Mayo 2020 |language=en }} * ''Vice'' ** {{cite news |ref={{harvid|Vice, 2 Mayo|2019}} |website=Vice |last1=Segalov |first1=Michael |title=The UK Has Declared a Climate Emergency: What Now? |url=https://www.vice.com/en_uk/article/evyxyn/uk-climate-emergency-what-does-it-mean |access-date=30 Hunyo 2019 |date=2 Mayo 2019 |language=en }} * ''The Verge'' ** {{cite web |ref={{harvid|The Verge, 27 Disyembre|2019}} |title=2019 was the year of 'climate emergency' declarations |last=Calma |first=Justine |date=27 Disyembre 2019 |website=The Verge |url=https://www.theverge.com/2019/12/27/21038949/climate-change-2019-emergency-declaration |access-date=28 Marso 2020 |language=en }} * ''Vox'' ** {{cite web |ref={{harvid|Vox, 20 Setyembre|2019}} |last1=Roberts |first1=D. |date=20 Setyembre 2019 |title=Getting to 100% renewables requires cheap energy storage. But how cheap? |website=Vox |url=https://www.vox.com/energy-and-environment/2019/8/9/20767886/renewable-energy-storage-cost-electricity |access-date=28 Mayo 2020 |language=en }} * ''World Health Organization'' ** {{cite web |ref={{harvid|WHO, Nob|2015}} |date=Nobyembre 2015 |title=WHO calls for urgent action to protect health from climate change – Sign the call |website=World Health Organization |url=https://www.who.int/globalchange/global-campaign/cop21/en/ |access-date=2 Setyembre 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210103002854/https://www.who.int/globalchange/global-campaign/cop21/en/ |url-status=dead |archive-date=3 Enero 2021 |language=en }} * ''World Resources Institute'' ** {{cite journal |ref={{harvid|World Resources Institute, 8 Agosto|2019}} |date=8 Agosto 2019 |last1=Levin |first1=Kelly |title=How Effective Is Land At Removing Carbon Pollution? The IPCC Weighs In |website=World Resources institute |url=https://www.wri.org/blog/2019/08/how-effective-land-removing-carbon-pollution-ipcc-weighs |access-date=15 Mayo 2020 |language=en |archive-date=8 Agosto 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190808160801/https://www.wri.org/blog/2019/08/how-effective-land-removing-carbon-pollution-ipcc-weighs |url-status=dead }} ** {{cite journal |ref={{harvid|World Resources Institute, 8 Disyembre|2019}} |date=8 Disyembre 2019 |language=en |first1=Frances |last1=Seymour |first2=David |last2=Gibbs |title=Forests in the IPCC Special Report on Land Use: 7 Things to Know |url=https://www.wri.org/blog/2019/08/forests-ipcc-special-report-land-use-7-things-know/ |website=World Resources Institute |access-date=10 Hulyo 2024 |archive-date=8 Agosto 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190808160359/https://www.wri.org/blog/2019/08/forests-ipcc-special-report-land-use-7-things-know/ |url-status=dead }} {{refend}} == Mga panlabas na link == {{Scholia}} {{Library resources box |by=no |onlinebooks=no |others=yes |lcheading=Climate change}} * [https://www.ipcc.ch/ Intergovernmental Panel on Climate Change: IPCC] (IPCC, sa Ingles) * [https://www.un.org/en/climatechange UN: Climate Change] ([[United Nations|Mga Nagkakaisang Bansa]], sa Ingles) * [http://www.metoffice.gov.uk/climate-guide Met Office: Climate Guide] (Tanggapan ng Met, sa Ingles) * [https://www.noaa.gov/climate National Oceanic and Atmospheric Administration: Climate] (NOAA, sa Ingles) {{Authority control|state=expanded}} [[Kategorya:Pagbabago ng klima|*]] [[Kategorya:Mga isyung panlipunan]] d4tpjekd155veepqsh39p71z6wakjhc 0 315377 2204070 2195998 2026-04-22T01:53:30Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2204070 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|name=Miss Earth 2022|image=Mina Sue Choi Miss Earth 2022.jpg|image size=|image alt=|caption=Mina Sue Choi, Miss Earth 2022|date=29 Nobyembre 2022|presenters=|entertainment=|theme=ME Loves Fauna|venue=Okada Manila, [[Parañaque]], [[Kalakhang Maynila]], Pilipinas|broadcaster={{Hlist|Kumu|[[A2Z]]|TFC}}|director=|producer=|owner=|sponsor=|entrants=86|placements=20|debuts={{Hlist|[[Burundi]]|[[Cabo Verde|Kabo Berde]]|[[Senegal]]}}|withdrawals={{Hlist|[[Angola|Anggola]]|[[Armenya]]|[[Bangladesh|Bangglades]]|[[Botswana]]|[[Crimea]]|[[Dinamarka]]|[[Gambiya]]|[[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]]|[[Italya]]|[[Cambodia|Kambodya]]|[[Kenya]]|[[Letonya]]|[[Lebanon|Libano]]|[[Myanmar|Miyanmar]]|[[Paraguay|Paragway]]|[[Rwanda]]|[[Suwesya]]|[[Syria]]|[[Ukraine|Ukranya]]}}|returns={{Hlist|[[Albanya]]|[[Demokratikong Republika ng Congo|Demokratikong Republika ng Konggo]]|[[Ecuador|Ekwador]]|[[Scotland|Eskosya]]|[[Ethiopia|Etiyopiya]]|[[Wales|Gales]]|[[Hong Kong]]|[[Irak]]|[[Kosovo|Kosobo]]|[[Croatia|Kroasya]]|[[Malta]]|[[Mongolia|Monggolya]]|[[Namibia|Namibya]]|[[Pakistan]]|[[Estado ng Palestina|Palestina]]|[[Polonya]]|[[Romania|Rumanya]]|[[Zambia|Sambiya]]|[[Suwisa]]|[[Timog Korea]]|[[Timog Sudan]]}}|winner=|represented=|congeniality=|personality=|best national costume=|best state costume=|photogenic=|miss internet=|award1 label=|award1=|award2 label=|award2=|opening trailer=|before=2021|next=[[Miss Earth 2023|2023]]}}Ang '''Miss Earth 2022''' ay ang ika-22 edisyon ng [[Miss Earth]] pageant, na ginanap sa Okada Manila, sa [[Parañaque]], [[Kalakhang Maynila]], Pilipinas noong 29 Nobyembre 2022.<ref>{{Cite web |last=Pagulong |first=Charmie Joy |date=1 Disyembre 2022 |title=Korean beauty named Miss Earth 2022 |url=https://www.philstar.com/headlines/2022/12/01/2227633/korean-beauty-named-miss-earth-2022 |access-date=29 Abril 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> Ito ang unang pagkakataon na pisikal na ginanap ang patimpalak mula noong [[Miss Earth 2019|2019]] dahil sa epekto ng [[pandemya ng COVID-19]].<ref>{{Cite web |last=Daligcon |first=Rayven |date=15 Oktubre 2022 |title=LIST: Dates and venues of upcoming int'l beauty pageants in 2022 |url=https://philstarlife.com/celebrity/571679-2022-beauty-pageants-dates-venues? |access-date=28 Oktubre 2022 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fernando |first=Jeff |date=14 Oktubre 2022 |title=FAMOUS: Jenny Ramp reveals preps for Miss Earth 2022 pageant |url=https://mb.com.ph/2022/10/14/famous-jenny-ramp-reveals-preps-for-miss-earth-2022-pageant/?amp |access-date=29 Abril 2023 |website=Manila Bulletin |language=en}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Destiny Wagner]] ng Belis si [[Mina Sue Choi]] ng Timog Korea bilang Miss Earth 2022.<ref>{{Cite web |date=30 Nobyembre 2022 |title=South Korea's Mina Sue Choi is Miss Earth 2022 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/south-korea-mina-sue-winner-miss-earth-2022/ |access-date=15 Abril 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kwak |first=Yeon-soo |date=15 Disyembre 2022 |title=Korea's 1st winner at Big Four beauty pageant talks about true beauty |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/culture/2023/04/262_341784.html |access-date=29 Abril 2023 |website=The Korea Times |language=en}}</ref> Ito ang kauna-unahang tagumpay ng Timog Korea sa [[Miss Earth]].<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=29 Nobyembre 2022 |title=Mina Sue Choi from South Korea is Miss Earth 2022 |url=https://entertainment.inquirer.net/474324/mina-sue-choi-from-south-korea-is-miss-earth-2022 |access-date=29 Nobyembre 2022 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lariosa |first=Saab |date=29 Nobyembre 2022 |title=Get to know Miss Earth 2022, Mina Sue Choi, the first Korean to win the crown |url=https://philstarlife.com/news-and-views/475613-get-to-know-miss-earth-2022-mina-sue-choi? |access-date=29 Nobyembre 2022 |website=Philstar Life |language=en}}</ref> Kinoronahan bilang Miss Earth-Air si Sheridan Mortlock ng Australya, bilang Miss Earth-Water si Nadeen Ayoub ng Palestina, at bilang Miss Earth-Fire si Andrea Aguilera ng Kolombya.<ref>{{Cite web |last=Tusing |first=David |date=29 Nobyembre 2022 |title=Miss Palestine wins big in Miss Earth 2022 pageant as South Korea takes main crown |url=https://www.thenationalnews.com/lifestyle/fashion/2022/11/29/miss-palestine-wins-big-in-miss-earth-2022-pageant-as-south-korea-takes-main-crown/ |access-date=29 Nobyembre 2022 |website=The National |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Custodio |first=Arlo |date=29 Nobyembre 2022 |title=Korea wins Miss Earth 2022 |url=https://www.manilatimes.net/2022/11/29/latest-stories/korea-wins-miss-earth-2022/1868373 |access-date=29 Nobyembre 2022 |website=[[The Manila Times]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Concepcion |first=Eton B. |date=1 Disyembre 2022 |title=Korean crowned Miss Earth 2022, first in 20 years |url=https://manilastandard.net/news/314283442/korean-crowned-miss-earth-2022-first-in-20-years.html |access-date=30 Abril 2023 |website=Manila Standard |language=en-US}}</ref> Mga kandidata mula sa 86 na mga bansa at teritoryo ang kumalahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ni James Deakin ang kompetisyon, samantalang sina Miss Earth 2015 Angelia Ong, Miss Earth 2017 Karen Ibasco, at Miss Earth 2019 Nellys Pimentel ay nagsilbi bilang mga koresponden.<ref>{{Cite web |last=Jr |first=Jose Patao |date=1 Disyembre 2022 |title=US-based Korean student crowned Miss Earth 2022 |url=https://malaya.com.ph/news_entertainment/us-based-korean-student-crowned-miss-earth-2022/ |access-date=29 Abril 2023 |website=Malaya Business Insight |language=en-US |archive-date=29 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230429152334/https://malaya.com.ph/news_entertainment/us-based-korean-student-crowned-miss-earth-2022/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Sancha |first=Gilbert Kim |date=2 Disyembre 2022 |title=Miss Earth queens share life insights |url=https://tribune.net.ph/2022/12/03/miss-earth-queens-share-life-insights/ |access-date=29 Abril 2023 |website=Daily Tribune |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=29 Nobyembre 2022 |title=Người đẹp Hàn Quốc đăng quang Hoa hậu Trái đất 2022 |trans-title=Korean beauty crowned Miss Earth 2022 |url=https://vnexpress.net/nguoi-dep-han-quoc-dang-quang-hoa-hau-trai-dat-2022-4541973.html |access-date=30 Abril 2023 |website=VnExpress |language=vi}}</ref> == Kasaysayan == === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === Noong 19 Agosto 2022, inanunsyo ng Miss Earth Organization na gaganapin ang kompetisyon sa isang ''hybrid'' na pormat matapos na idinaos bilang isang ''virtual pageant'' ang kompetisyon sa nakalipas na dalawang taon''.'' Ang kompetisyon ay may mga ''virtual'' at ''on-ground'' na aktibidad na gaganapin sa iba't-ibang sulok ng Pilipinas.<ref>{{Cite web |last=Jr |first=Jose Patao |date=19 Agosto 2022 |title=22nd Miss Earth to be staged live after 2 virtual editions |url=https://malaya.com.ph/news_entertainment/22nd-miss-earth-to-be-staged-live-after-2-virtual-editions/ |access-date=19 Nobyembre 2022 |website=Malaya Business Insight |language=en-US |archive-date=18 Nobiyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118175155/https://malaya.com.ph/news_entertainment/22nd-miss-earth-to-be-staged-live-after-2-virtual-editions/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=De Serra |first=Vee |date=1 Setyembre 2022 |title=Miss Earth 2022 to be held in the Philippines |url=https://villagepipol.com/miss-earth-2022-to-be-held-in-the-philippines/ |access-date=19 Nobyembre 2022 |website=Village Pipol |language=en-US}}</ref> Kasunod ng anunsyo tungkol sa pagdaos ng unang ''on-ground coronation'' mula noong nagsimula pandemya, inanunsyo ng Miss Earth Organization noong 8 Oktubre 2022 na gaganapin ang kompetisyon sa Okada Manila, sa [[Parañaque]], [[Kalakhang Maynila]] sa 29 Nobyembre 2022.<ref>{{Cite web |last=De Serra |first=Vee |date=10 Oktubre 2022 |title=Miss Earth 2022 Finals revealed |url=https://villagepipol.com/miss-earth-2022-finals-revealed/ |access-date=29 Abril 2023 |website=Village Pipol |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mi |first=Ngoc |date=16 Nobyembre 2022 |title=Lịch thi chung kết Miss Earth 2022 của Thạch Thu Thảo diễn ra ở đâu, khi nào? |trans-title=Where and when will Thach Thu Thao's final test of Miss Earth 2022 take place? |url=https://danviet.vn/lich-thi-chung-ket-miss-earth-2022-cua-thach-thu-thao-dien-ra-o-dau-khi-nao-20221116133216358.htm |access-date=30 Abril 2023 |website=Dân Việt |language=vi}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Musika |first=Chomba |date=30 Enero 2023 |title=Deposed Miss Earth Zambia sues for K300,000 |url=http://www.daily-mail.co.zm/deposed-miss-earth-zambia-sues-for-k300000/ |access-date=30 Abril 2023 |website=Zambia Daily Mail |language=en-US}}</ref> == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" |- ! Pagkakalagay ! Kandidata |- | '''Miss Earth 2022''' | *{{flagicon|KOR}} '''[[Timog Korea]]''' – '''[[Mina Sue Choi]]<ref name=":0">{{Cite web |date=29 Nobyembre 2022 |title=South Korea's Mina Sue Choi is Miss Earth 2022; PH finishes in Top 20 |url=https://news.abs-cbn.com/life/11/29/22/south-koreas-mina-sue-cho-is-miss-earth-2022-ph-finishes-in-top-20 |access-date=29 Nobyembre 2022 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref>'''<ref name=":2">{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=30 Nobyembre 2022 |title=Korea wins Miss Earth 2022, Philippines in Top 20 |url=https://www.philstar.com/entertainment/2022/11/30/2227522/korea-wins-miss-earth-2022-philippines-top-20 |access-date=15 Abril 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> |- | Miss Earth-Air 2022 | *{{flagicon|AUS}} [[Australia|Australya]] – Sheridan Mortlock<ref name=":0" /><ref name=":2" /> |- | Miss Earth-Water 2022 | *{{flagicon|Palestine}} [[Estado ng Palestina|Palestina]] – Nadeen Ayoub<ref name=":0" /><ref name=":2" /> |- | Miss Earth-Fire 2022 | *{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Andrea Aguilera<ref name=":0" /><ref name=":2" /> |- | Top 8 | *{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] – Daphné Nivelles<ref name=":0" /><ref name=":2" /> *{{flagicon|Netherlands}} [[Netherlands|Olanda]] – Merel Hendriksen<ref name=":0" /><ref name=":2" /> *{{flagicon|PRI}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] – Paulina Avilés-Feshold<ref name=":0" /><ref name=":2" /> *{{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] – Sakhile Dube<ref name=":0" /><ref name=":2" /> |- | Top 12 | *{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Jéssica Pedroso<ref name=":0" /><ref name=":2" /> *{{flagicon|CUB}} [[Cuba|Kuba]] – Sheyla Ravelo<ref name=":0" /><ref name=":2" /> *{{flagicon|NGA}} [[Nigeria|Niherya]] – Esther Oluwatosin Ajayi<ref name=":0" /><ref name=":2" /> *{{flagicon|PRT}} [[Portugal]] – Maria Rosado<ref name=":0" /><ref name=":2" /> |- | Top 20 | *{{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] – Thạch Thu Thảo<ref name=":0" /><ref name=":2" /> *{{flagicon|SVN}} [[Eslobenya]] – Lea Prstec<ref name=":0" /><ref name=":2" /> *{{flagicon|ETH}} [[Ethiopia|Etiyopiya]] – Hiwot Yirga<ref name=":0" /><ref name=":2" /> *{{flagicon|IRE}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] – Alannah Larkin<ref name=":0" /><ref name=":2" /> *{{flagicon|NAM}} [[Namibia|Namibya]] – Diana Andimba<ref name=":0" /><ref name=":2" /> *{{flagicon|Norway}} [[Noruwega]] – Lilly Sødal<ref name=":0" /><ref name=":2" /> *{{flagicon|Philippines}} [[Pilipinas]] – Jenny Ramp<ref name=":0" /><ref name=":2" /> *{{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]] – Anezka Heralecká<ref name=":0" /><ref name=":2" /> |- |} ==Mga kandidata== 86 na kandidata ang lumahok para sa titulo. {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Bansa/Teritoryo ! Kandidata ! Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon}} ! Bayan !Rehiyong Kontinental |- | {{flagicon|ALB}} [[Albanya]] | Rigelsa Cybi<ref>{{Cite web |date=15 Hunyo 2022 |title=Nhan sắc nóng bỏng tựa 'thiên thần nội y' của tân Hoa hậu Trái đất Albania 2022 |trans-title=Hot beauty like 'underwear angel' of the new Miss Earth Albania 2022 |url=https://tienphong.vn/nhan-sac-nong-bong-tua-thien-than-noi-y-cua-tan-hoa-hau-trai-dat-albania-2022-post1446019.tpo |access-date=23 Agosto 2022 |website=Tiền Phong |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |last=Herlina |first=Ratna |date=5 Agosto 2022 |title=9 Potret Rigelsa Cybi, Miss Earth Albania 2022 yang Super Memukau |trans-title=9 Super Stunning Portraits of Rigelsa Cybi, Miss Earth Albania 2022 |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/ratna-herlina/potret-rigelsa-cybi-miss-earth-albania-2022-yang-super-memukau-c1c2 |access-date=15 Abril 2023 |website=IDN Times |language=id}}</ref> | 25 | [[Tirana]] |Europa |- | {{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] | Sofia Martinoli<ref>{{Cite web |last= |first= |date=24 Mayo 2022 |title=Berissense finalista del certamen Miss Tierra, que se realizará por cuarta vez en Argentina |trans-title=Berissense finalist of the Miss Earth pageant, which will be held for the fourth time in Argentina |url=https://www.eldia.com/nota/2022-5-24-20-43-0-video-berissense-finalista-del-certamen-miss-tierra-que-se-realizara-por-primera-vez-en-argentina-la-ciudad |access-date=30 Oktubre 2022 |website=El Día |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 Hunyo 2022 |title=Una platense se postula al "Miss Earth", un concurso de belleza y medioambiente que busca su representante de Argentina |trans-title=A woman from La Plata is running for "Miss Earth", a beauty and environmental contest that is looking for her representative from Argentina |url=https://www.laplata1.com/2022-06-06/una-platense-se-postula-al-miss-earth-un-concurso-de-belleza-y-medioambiente-que-busca-su-representante-de-argentina-74729/ |access-date=15 Abril 2023 |website=La Plata 1 |language=es}}</ref> | 23 | Berisso |Kaamerikahan |- |{{flagicon|AUS}} [[Australia|Australya]] | Sheridan Mortlock<ref>{{Cite web |last=Wilson |first=Alexandra |date=14 Setyembre 2022 |title=Sheridan’s Miss Earth crowning glory |url=https://www.southernriverinanews.com.au/news/sheridans-miss-earth-crowning-glory/ |access-date=29 Oktubre 2022 |website=Southern Riverina News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Concepcion |first=Eton B. |date=10 Nobyembre 2022 |title=Taylor Swift look-alike early favorite in Miss Earth 2022 |url=https://manilastandard.net/showbitz/314277307/taylor-swift-look-alike-early-favorite-in-miss-earth-2022.html |access-date=15 Abril 2023 |website=[[Manila Standard]] |language=en-US}}</ref> | 22 | Paddington |Asya at Oseaniya |- | {{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] | Katharina Prager<ref>{{Cite web |last=Spitzauer |first=Maximilian |date=24 Hulyo 2022 |title=Katharina Prager zur neuen Miss Earth Austria 2022 gekrönt |trans-title=Katharina Prager crowned the new Miss Earth Austria 2022 |url=https://www.meinbezirk.at/wien/c-leute/katharina-prager-zur-neuen-miss-earth-austria-2022-gekroent_a5492023 |access-date=8 Agosto 2022 |website=MeinBezirk.at |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=24 Agosto 2022 |title=Miss Earth: „Sonst geht das Klima den Bach runter“ |trans-title=Miss Earth: "Otherwise the climate will go down the drain" |url=https://www.krone.at/2790936 |access-date=15 Abril 2023 |website=Kronen Zeitung |language=de}}</ref> | 19 | Weitra |Europa |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Bagong Silandiya]] |Simran Madan<ref>{{Cite web |last=Mahajan |first=Praneeta |date=7 Oktubre 2022 |title=Environment activist crowned Miss Earth New Zealand 2022 |url=https://indiannewslink.co.nz/environment-activist-crowned-miss-earth-new-zealand-2022/ |access-date=17 Oktubre 2022 |website=Indian NewsLink |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Miss Earth New Zealand 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-newzealand.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031010155/http://www.missearth.tv/miss-newzealand.php |archive-date=31 Oktubre 2022 |access-date=30 Abril 2023 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> |24 |Auckland |Asya at Oseaniya |- | {{flagicon|BEL}} [[Belhika]] | Daphné Nivelles<ref>{{Cite web |date=9 Mayo 2022 |title=Het moment waarop de kroon van 28.000 euro valt: pech voor kersverse Miss Exclusive Daphné Nivelles |trans-title=The moment when the crown of 28,000 euros falls: bad luck for brand new Miss Exclusive Daphné Nivelles |url=https://www.hln.be/showbizz/het-moment-waarop-de-kroon-van-28-000-euro-valt-pech-voor-kersverse-miss-exclusive-daphne-nivelles~afa8006f/ |access-date=29 Oktubre 2022 |website=Het Laatste Nieuws |language=nl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Herlina |first=Ratna |date=26 Mayo 2022 |title=9 Pesona Daphne Nivelles Miss Earth Belgia 2022, Anggun Banget! |trans-title=9 charms of Daphne Nivelles Miss Earth Belgium 2022, so elegant! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/ratna-herlina/pesona-daphne-nivelles-miss-earth-belgia-2022-c1c2-1 |access-date=2023-04-15 |website=IDN Times |language=id}}</ref> | 22 | [[Sint-Truiden]] |Europa |- | {{flagicon|BLZ}} [[Belize|Belis]] | Simone Sleeuw<ref>{{Cite web |date=25 Oktubre 2022 |title=Meet Simone Sleeuw, Miss Earth Belize 2021 |url=https://www.lovefm.com/meet-simone-sleeuw-miss-earth-belize-2021/ |access-date=28 Oktubre 2022 |website=Love FM |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Cowo |first=Janelle |date=30 Nobyembre 2022 |title=Belize's Destiny Wagner passes the Miss Earth crown to new queen |url=https://www.sanpedrosun.com/pageants-beauty/2022/11/30/belizes-destiny-wagner-passes-the-miss-earth-crown-to-new-queen/ |access-date=15 Abril 2023 |website=The San Pedro Sun |language=en}}</ref> | 24 | Caye Caulker |Kaamerikahan |- | {{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] | Oriana Pablos<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2022 |title=Oriana Pablos es designada Miss Venezuela Tierra 2022 |trans-title=Oriana Pablos is named Miss Venezuela Earth 2022 |url=https://www.eluniversal.com/entretenimiento/139443/miss-earth-venezuela-2022 |access-date=4 Oktubre 2022 |website=El Universal |language=es}}</ref><ref>{{Cite news |last=Hernandez |first=Sonia |date=5 Oktubre 2022 |title=Oriana Pablos was appointed Miss Earth Venezuela 2022 |language=en |work=Ultimas Noticias |url=https://en.ultimasnoticias.com.ve/noticias/chevere/oriana-pablos-fue-designada-miss-earth-venezuela-2022/ |access-date=15 Abril 2023 |archive-date=31 Oktubre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031010159/https://en.ultimasnoticias.com.ve/noticias/chevere/oriana-pablos-fue-designada-miss-earth-venezuela-2022/ |url-status=dead }}</ref> | 25 | [[Caracas]] |Kaamerikahan |- | {{flagicon|BLR}} [[Biyelorusya]] | Liliya Levaya<ref>{{Cite web |last=Lopatnikova |first=Yana |date=31 Oktubre 2022 |title=Модель Лилия Левая из Кобрина представит Беларусь на международном конкурсе красоты «Мисс Земля» |trans-title=Model Liliya Levaya from Kobrin will represent Belarus at the international beauty contest "Miss Earth" |url=https://www.kobrincity.by/news/model-liliya-levaya-iz-kobrina-predstavit-belarus-na-mezhdunarodnom-konkurse-krasoty-miss-zemlya.html |access-date=19 Nobyembre 2022 |website=Kobrincity.by |language=ru-ru}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=29 Nobyembre 2022 |title=Những mỹ nhân có khả năng giành vương miện Hoa hậu Trái Đất 2022 |trans-title=The beauties who have the ability to win the crown of Miss Earth 2022 |url=https://vtc.vn/nhung-my-nhan-co-kha-nang-gianh-vuong-mien-hoa-hau-trai-dat-2022-ar717080.html |access-date=15 Abril 2023 |website=Báo điện tử VTC News |language=vi |archive-date=1 Oktubre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001040852/https://vtc.vn/nhung-my-nhan-co-kha-nang-gianh-vuong-mien-hoa-hau-trai-dat-2022-ar717080.html |url-status=dead }}</ref> | 25 | [[Minsk]] |Europa |- | {{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] | Thạch Thu Thảo<ref>{{Cite web |last=Nguyen |first=Duyen |date=21 Oktubre 2022 |title=Á hậu Thạch Thu Thảo đại diện Việt Nam tham dự Miss Earth 2022 |trans-title=Runner-up Thach Thu Thao represents Vietnam to attend Miss Earth 2022 |url=https://bazaarvietnam.vn/a-hau-thach-thu-thao-dai-dien-viet-nam-tham-du-miss-earth-2022/ |access-date=31 Oktubre 2022 |website=Harper's Bazaar Việt Nam |language=vi-VN}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=18 Hulyo 2022 |title=Thạch Thu Thảo thi Miss Earth 2022 |trans-title=Thạch Thu Thảo competes in Miss Earth 2022 |url=https://vnexpress.net/thach-thu-thao-thi-miss-earth-2022-4489242.html |access-date=15 Abril 2023 |website=VnExpress |language=vi}}</ref> | 21 | Trà Vinh |Asya at Oseaniya |- | {{flagicon|BIH}} [[Bosnia at Herzegovina|Bosnya at Hersegobina]] | Dajana Šnjegota<ref>{{Cite web |last=Zukić |first=A. |date=3 Marso 2022 |title=Nova Miss Earth Bosne i Hercegovine Dajana Šnjegota za "Avaz": Nisam očekivala pobjedu |trans-title=The new Miss Earth of Bosnia and Herzegovina, Dajana Šnjegot for "Avaz": I did not expect to win |url=https://avaz.ba/showbiz/jet-set/722600/nova-miss-earth-bosne-i-hercegovine-dajana-snjegota-za-avaz-nisam-ocekivala-pobjedu |access-date=31 Oktubre 2022 |website=Dnevni avaz |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 Marso 2022 |title=Dajana Šnjegota je nova Miss Earth Bosne i Hercegovine |trans-title=Dajana Šnjegota is the new Miss Earth of Bosnia and Herzegovina |url=https://www.klix.ba/lifestyle/modailjepota/dajana-snjegota-je-nova-miss-earth-bosne-i-hercegovine/220303035 |access-date=15 Abril 2023 |website=Klix.ba |language=hr}}</ref> | 19 | Srbac |Europa |- | {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] | Jéssica Pedroso<ref>{{Cite web |date=14 Oktubre 2022 |title=De faixa a coroa: Pedagoga de SP vence concurso de miss e defenderá o Brasil nas Filipinas |trans-title=From sash to crown: Pedagoga from SP wins the Miss contest and will defend Brazil in the Philippines |url=https://f5.folha.uol.com.br/colunistas/de-faixa-a-coroa/2022/10/pedagoga-de-sp-vence-concurso-de-miss-e-defendera-o-brasil-nas-filipinas.shtml |access-date=17 Oktubre 2022 |website=Folha de São Paulo |language=pt-BR}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 Oktubre 2022 |title=Jessica Pedroso, de São Paulo, vence o Miss Brasil Terra 2022 |trans-title=Jessica Pedroso, de São Paulo, vence o Miss Brasil Terra 2022 |url=https://ndmais.com.br/moda/miss-brasil-terra-2022/ |access-date=15 Abril 2023 |website=ND Mais |language=pt-BR}}</ref> | 23 | Piracicaba |Kaamerikahan |- |{{flagicon|BGR}} [[Bulgarya]] |Anjelina Nateva<ref>{{Cite web |title=Miss Earth Bulgaria 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-bulgaria.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031010158/http://www.missearth.tv/miss-bulgaria.php |archive-date=31 Oktubre 2022 |access-date=31 Oktubre 2022 |website=Miss Earth |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=29 Nobyembre 2022 |title=Nézegessen képeket a Miss Earth szexi szépségeiről |trans-title=Check out pictures of sexy Miss Earth beauties |url=https://www.origo.hu/foto/galeria/20221129-nezegessen-kepeket-a-miss-earth-szexi-szepsegeirol-galeria.html |access-date=29 Abril 2023 |website=Origo |language=hu |archive-date=29 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230429142803/https://www.origo.hu/foto/galeria/20221129-nezegessen-kepeket-a-miss-earth-szexi-szepsegeirol-galeria.html |url-status=dead }}</ref> |27 |[[Sopiya]] |Europa |- | {{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] | Fabiane Valdivia<ref>{{Cite web |title=Miss Earth Bolivia 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-bolivia.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031010153/http://www.missearth.tv/miss-bolivia.php |archive-date=31 Oktubre 2022 |access-date=31 Oktubre 2022 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> | 23 | Santa Cruz de la Sierra |Kaamerikahan |- | {{flagicon|BDI}} [[Burundi]] | Lauria Nishimwe<ref>{{Cite web |last=Johnson |first=Ndekezi |date=17 Nobyembre 2022 |title=U Burundi bwihakanye umukobwa waserukanye ikariso mu irushanwa ry’ubwiza |trans-title=Burundi has rejected a girl who threw a scarf in a beauty pageant |url=https://umuseke.rw/2022/11/u-burundi-bwihakanye-umukobwa-waserukanye-ikariso-mu-irushanwa-ryubwiza-amafoto/ |access-date=30 Nobyembre 2022 |website=Umuseke |language=rw |archive-date=2022-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221120062539/https://umuseke.rw/2022/11/u-burundi-bwihakanye-umukobwa-waserukanye-ikariso-mu-irushanwa-ryubwiza-amafoto/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Kami |first=Rose |date=20 Abril 2023 |title=Miss Burundi : pourrait-elle être mère et miss ? |url=https://www.yaga-burundi.com/2023/miss-burundi-mere-miss/ |access-date=29 Abril 2023 |website=Yaga Burundi |language=fr-FR}}</ref> | 21 | [[Bujumbura]] |Aprika |- |{{flagicon|CPV}} [[Cabo Verde]] |Tayrine da Veiga<ref>{{Cite web |date=4 Setyembre 2022 |title=Stephany Amado é a Miss Cabo Verde Internacional 2022 |trans-title=Stephany Amado is Miss Cape Verde International 2022 |url=https://ilhas.li/aLIS |access-date=29 Oktubre 2022 |website=Expresso das Ilhas |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |last=Alumno |first=Lyn |date=15 Nobyembre 2022 |title=LOOK: A Filipino Artist Just Made Miss Earth Cabo Verde 2022's Crown |url=https://nylonmanila.com/filipino-artist-miss-earth-cabo-verde-2022-crown/ |access-date=29 Abril 2023 |website=Nylon Manila |language=en-US |archive-date=30 Abril 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230430004937/https://nylonmanila.com/filipino-artist-miss-earth-cabo-verde-2022-crown/ |url-status=dead }}</ref> |24 |Tarrafal |Aprika |- | {{Flagicon|COD}} [[Demokratikong Republika ng Congo|Demokratikong Republika ng Konggo]] | Abuana Nkumu<ref>{{Cite web |date=9 Disyembre 2022 |title=Kinshasa : Lauréate de la médaille «Earth RDC», Miss Abuana Nkumu présente son trophée à Ibalanky |url=https://doseco.cd/2022/12/09/kinshasa-laureate-de-la-medaille-earth-rdc-miss-abuana-nkumu-presente-son-trophee-a-ibalanky/ |access-date=29 Abril 2023 |website=DosEco |language=fr-FR}}</ref><ref>{{Cite web |title=Miss Earth DR Congo 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-drcongo.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031010200/http://www.missearth.tv/miss-drcongo.php |archive-date=31 Oktubre 2022 |access-date=31 Oktubre 2022 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> | 28 | [[Kinshasa]] |Aprika |- | {{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] | Susan Toledo<ref>{{Cite web |date=30 Nobyembre 2022 |title=Mina Sue Choi de Corea es la nueva Miss Earth 2022 mientras la ecuatoriana Susan Toledo no logró clasificar |trans-title=Mina Sue Choi from Korea is the new Miss Earth 2022 while Ecuadorian Susan Toledo failed to qualify |url=https://quenoticias.com/entretenimiento/korea-news-miss-earth/ |access-date=29 Abril 2023 |website=Qué Noticias |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |title=Miss Earth Ecuador 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-ecuador.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101025434/http://www.missearth.tv/miss-ecuador.php |archive-date=1 Nobyembre 2022 |access-date=1 Nobyembre 2022 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> | 22 | Salinas |Kaamerikahan |- | {{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] | Marcie Reid<ref name=":1">{{Cite web |last=Holmes |first=Bryn |date=28 Hulyo 2022 |title=PAGEANT POWER: Croxley woman wins national beauty pageant |url=https://www.mynewsmag.co.uk/pageant-power-croxley-woman-wins-national-beauty-pageant/ |access-date=30 Oktubre 2022 |website=My Local News |language=en |archive-date=24 Oktubre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024202728/https://www.mynewsmag.co.uk/pageant-power-croxley-woman-wins-national-beauty-pageant/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Miss Earth Scotland 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-scotland.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031010157/http://www.missearth.tv/miss-scotland.php |archive-date=31 Oktubre 2022 |access-date=29 Abril 2023 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> | 27 | [[Glasgow]] |Europa |- | {{flagicon|SVK}} [[Eslobakya]] | Karolína Michalčíková<ref>{{Cite web |last= |date=12 Setyembre 2022 |title=Miss Universe Slovakia 2022: Po korunovácii prišlo obrovské prekvapenie! Žiadosť o ruku pred stovkami očí |trans-title=Miss Universe Slovakia 2022: A huge surprise came after the coronation! Proposal in front of hundreds of eyes |url=https://www.cas.sk/clanok/2716317/ |access-date=17 Setyembre 2022 |website=Nový Čas |language=sk}}</ref><ref>{{Cite web |last=Benko Jr. |first=Vlado |last2=Kvasnicová |first2=Alena |date=12 Setyembre 2022 |title=Novou Miss Universe SR je neter politika: Jej úspechom sa hneď chválil a toto jej odkázal! |trans-title=The new Miss Universe SR is the politician's niece: He immediately bragged about her success and gave her this message! |url=https://plus7dni.pluska.sk/ludia/novou-miss-universe-sr-je-neter-politika-jej-uspechom-hned-chvalil-toto-jej-odkazal |access-date=29 Abril 2023 |website=Plus 7 Dní |language=sk}}</ref> | 23 | Trenčín |Europa |- | {{flagicon|SVN}} [[Eslobenya]] | Lea Prstec<ref>{{Cite web |date=10 Oktubre 2022 |title=Nova Miss Earth Slovenije postala Ptujčanka Lea Prstec |trans-title=Lea Prstec from Ptuj became the new Miss Earth Slovenia |url=https://www.24ur.com/popin/domaca-scena/nova-miss-earth-slovenije-postala-ptujcanka-lea-prstec.html |access-date=17 Oktubre 2022 |website=24UR |language=sl}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 Nobyembre 2022 |title=Uspeh ptujske lepotice, Lea Prstec med 20 najlepšimi na izboru za Miss Earth |trans-title=The success of the beauty of Ptuj, Lea Prstec, among the 20 most beautiful at the Miss Earth pageant |url=https://ptujinfo.com/novica/scena/video-uspeh-ptujske-lepotice-lea-prstec-med-20-najlepsimi-na-izboru-za-miss-earth |access-date=29 Abril 2023 |website=Ptujinfo.com |language=sl}}</ref> | 21 | Ptuj |Europa |- | {{flagicon|ESP}} [[Espanya]] | Aya Kohen<ref>{{Cite web |last=Viveros |first=María del Mar Polo |date=25 Oktubre 2022 |title=Aya Kohen, la representante de España pone rumbo a Filipinas |trans-title=Aya Kohen, the representative of Spain heads to the Philippines |url=https://periodicodigital.eusa.es/2022/10/25/aya-kohen-la-representante-de-espana-pone-rumbo-a-filipinas/ |access-date=29 Abril 2023 |website=Eusa News |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |title=Miss Earth Spain 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-spain.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031010153/http://www.missearth.tv/miss-spain.php |archive-date=31 Oktubre 2022 |access-date=31 Oktubre 2022 |website=Miss Earth |language=en}}</ref> | 21 | [[Sevilla, Espanya|Sevilla]] |Europa |- | {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] | Brielle Simmons<ref>{{Cite web |date=17 Oktubre 2022 |title=Brielle Simmons, Miss Earth USA 2022, to Compete at 2022 Miss Earth Pageant |url=https://www.newswire.com/news/brielle-simmons-miss-earth-usa-2022-to-compete-at-2022-miss-earth-21847630 |access-date=28 Oktubre 2022 |website=Newswire |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 Oktubre 2022 |title=Brielle Simmons, Miss Earth USA 2022, to Compete at 2022 Miss Earth Pageant |url=https://apnews.com/press-release/newswire/united-states-climate-and-environment-c7b90501611cda5da743db969b1c2a3b |access-date=29 Abril 2023 |website=AP News |language=en}}</ref> | 21 | Fort Washington |Kaamerikahan |- | {{flagicon|EST}} [[Estonia|Estonya]] | Liisi Tammoja<ref>{{Cite web |date=7 Hulyo 2022 |title=Vau! Tõsielusaatest "Tüdrukute õhtu" kuulsaks saanud Liisi osaleb missivõistlusel |trans-title=Wow! Liisi, who became famous from the reality show "Girls' Night", participates in the pageant |url=https://www.tv3.ee/3-portaal/seltskond/vau-tosielusaatest-tudrukute-ohtu-kuulsaks-saanud-liisi-osaleb-missivoistlusel/ |access-date=8 Agosto 2022 |website=TV3 Estonia |language=et}}</ref><ref>{{Cite web |last=Trumsi |first=Getter |date=7 Hulyo 2022 |title=Kõmulises tõsielusaates tuntuks saanud Liisi põrutas missimaailma |trans-title=Liisi, who became famous in the gossipy reality show, hit the pageant world |url=https://elu24.postimees.ee/7559005/komulises-tosielusaates-tuntuks-saanud-liisi-porutas-missimaailma |access-date=29 Abril 2023 |website=Uudised |language=et}}</ref> | 20 | Pärn |Europa |- | {{flagicon|ETH}} [[Ethiopia|Etiyopiya]] | Hiwot Yirga<ref>{{Cite news |date=18 Nobyembre 2022 |title=Africa's week in pictures: 11 - 17 November 2022 |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-63661322 |access-date=29 Nobyembre 2022}}</ref><ref>{{Cite web |title=Miss Earth Ethiopia 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-ethiopia.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031010157/http://www.missearth.tv/miss-ethiopia.php |archive-date=31 Oktubre 2022 |access-date=29 Abril 2023 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> | 23 | [[Addis Ababa|Adis Abeba]] |Aprika |- | {{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] | Shereen Brogan<ref>{{Cite web |last=Lewis |first=Eden |date=3 Mayo 2022 |title=Teesside beauty queen hits back at bullies as she competes in national pageant |url=https://www.gazettelive.co.uk/news/teesside-news/middlesbrough-beauty-queen-hits-back-23853359 |access-date=29 Oktubre 2022 |website=TeessideLive |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 Hulyo 2022 |title=Nhan sắc bộ ba Hoa hậu Trái đất vừa đăng quang khiến fans thất vọng |trans-title=The beauty of the Miss Earth trio has just been crowned, disappointing fans |url=https://tienphong.vn/post-1456275.tpo |access-date=29 Abril 2023 |website=Báo điện tử Tiền Phong |language=vi}}</ref> | 24 | [[Cardiff]] |Europa |- | {{flagicon|GHA}} [[Ghana|Gana]] | Eunice Nkeyasen<ref>{{Cite web |title=Miss Earth Ghana 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-ghana.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031010510/http://www.missearth.tv/miss-ghana.php |archive-date=31 Oktubre 2022 |access-date=31 Oktubre 2022 |website=Miss Earth |language=en}}</ref> | 23 | Nkwanta |Aprika |- | {{flagicon|GRC}} [[Gresya]] | Georgia Nastou<ref>{{Cite web |date=1 Hulyo 2022 |title=Ποια Ελληνίδα θα μας εκπροσωπήσει στο Miss Universe 2022 από τα Εθνικά Καλλιστεία GS Hellas |trans-title=Which Greek woman will represent us at Miss Universe 2022 from the GS Hellas National Pageants |url=https://maleviziotis.gr/2022/07/01/%CF%80%CE%BF%CE%B9%CE%B1-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%AF%CE%B4%CE%B1-%CE%B8%CE%B1-%CE%BC%CE%B1%CF%82-%CE%B5%CE%BA%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%83%CF%89%CF%80%CE%AE%CF%83%CE%B5%CE%B9-%CF%83%CF%84%CE%BF-mi/ |access-date=22 Agosto 2022 |website=maleviziotis.gr |language=el}}</ref><ref>{{Cite web |title=Miss Earth Greece 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-greece.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20221102123508/http://www.missearth.tv/miss-greece.php |archive-date=2 Nobyembre 2022 |access-date=29 Abril 2023 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> | 23 | [[Atenas]] |Europa |- | {{flagicon|JPN}} [[Hapon]] | Manae Matsumoto<ref>{{Cite web |date=26 Hulyo 2022 |title=2022ミス・アース・ジャパンにミス埼玉の松本真映さん「心から輝くことが大事」憧れは米倉涼子 |trans-title=2022 Miss Earth Japan Miss Saitama Maei Matsumoto "It's important to shine from the heart" Admiration is Ryoko Yonekura |url=https://www.nikkansports.com/m/entertainment/news/202207260001315_m.html?mode=all |access-date=22 Agosto 2022 |website=Nikkan Sports |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |title=Miss Earth Japan 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-japan.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101025440/http://www.missearth.tv/miss-japan.php |archive-date=1 Nobyembre 2022 |access-date=29 Abril 2023 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> | 25 | [[Prepektura ng Saitama|Saitama]] |Asya at Oseaniya |- | {{flagicon|HTI}} [[Haiti|Hayti]] | Paul Anne Estima<ref>{{Cite web |title=Miss Earth Haiti 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-haiti.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118175348/http://www.missearth.tv/miss-haiti.php |archive-date=18 Nobyembre 2022 |access-date=19 Nobyembre 2022 |website=Miss Earth |language=en}}</ref> | 21 | [[Port-au-Prince]] | Kaamerikahan |- | {{flagicon|MNP}} [[Hilagang Kapuluang Mariana]] | Katherine Johnson<ref>{{Cite web |last= |first= |date=27 Oktubre 2022 |title=Win a ‘staycation’ and more at Hyatt’s back-to-back Halloween parties |url=https://www.mvariety.com/news/win-a-staycation-and-more-at-hyatt-s-back-to-back-halloween-parties/article_6ef58ba6-54e9-11ed-99bf-bf557e92dbb6.html |access-date=1 Oktubre 2022 |website=Marianas Variety |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sablan Jr. |first=James |date=7 Nobyembre 2022 |title=Okawa wins 2 overall titles in bodybuilding competition |url=https://www.mvariety.com/sports/okawa-wins-2-overall-titles-in-bodybuilding-competition/article_b903b9ea-5d93-11ed-a72e-670050b2a1e6.html |access-date=29 Abril 2023 |website=Marianas Variety |language=en}}</ref> | 21 | Saipan |Kaamerikahan |- | {{flagicon|MKD}} [[Hilagang Masedonya]] | Angela Vasilevska<ref>{{Cite web |title=Miss Earth North Macedonia 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-northmacedonia.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031010514/http://www.missearth.tv/miss-northmacedonia.php |archive-date=31 Oktubre 2022 |access-date=31 Oktubre 2022 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> | 24 | [[Skopje]] |Europa |- | {{flagicon|HKG}} [[Hong Kong]] | Allison Men Cheung<ref>{{Cite web |title=Miss Earth Hong Kong 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-hongkong.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101025438/http://www.missearth.tv/miss-hongkong.php |archive-date=1 Nobyembre 2022 |access-date=1 Nobyembre 2022 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> | 26 | Yau Tsim Mong |Asya at Oseaniya |- | {{flagicon|IND}} [[India|Indiya]] | Vanshika Parmar<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/brand-stories/vanshika-parmar-crowned-as-miss-earth-india-2022-101662646070894.html|title=Vanshika Parmar crowned as Miss Earth India 2022|website=Hindustan Times|language=en|date=8 Setyembre 2022|access-date=12 Setyembre 2022}}</ref><ref>{{Cite news |date=8 Setyembre 2022 |title=Hamirpur: Nadaun's Vanshika Parmar crowned Miss Earth India |language=en |work=The Tribune India |url=https://www.tribuneindia.com/news/himachal/nadauns-vanshika-parmar-crowned-miss-earth-india-429909 |access-date=30 Abril 2023}}</ref> | 18 | Himachal Pradesh |Asya at Oseaniya |- | {{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]] | Karina Basrewan<ref>{{Cite web |date=3 Oktubre 2022 |title=Karina Fariza Basrewan Dinobatkan sebagai Miss Earth Indonesia 2022 |url=https://www.tabloidbintang.com/film-tv-musik/kabar/read/178560/karina-fariza-basrewan-dinobatkan-sebagai-miss-earth-indonesia-2022 |access-date=29 Oktubre 2022 |website=Bintang |language=id}}</ref><ref>{{Cite web |last=Prima |first=Berkat |date=23 Nobyembre 2022 |title=9 Potret Friendly Karina Basrewan di Masa Karantina Miss Earth 2022 |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/berkat-prima/potret-karina-basrewan-di-masa-karantina-miss-earth-2022-c1c2 |access-date=30 Abril 2023 |website=IDN Times |language=id}}</ref> | 26 | [[Jakarta]] |Asya at Oseaniya |- | {{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] | Beth Rice<ref>{{Cite web |last=Sajan |first=Kiran |date=7 Agosto 2022 |title=Basingstoke woman, 27, crowned Miss Earth England |url=https://www.basingstokegazette.co.uk/news/20603656.basingstoke-woman-crowned-miss-earth-england/ |access-date=28 Oktubre 2022 |website=Basingstoke Gazette |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Miss Earth England 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-england.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20230503133958/http://www.missearth.tv/miss-england.php |archive-date=3 Mayo 2023 |access-date=29 Abril 2023 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> | 27 | Suffolk |Europa |- | {{flagicon|IRN}} [[Iran]] | Mahrou Ahmadi<ref>{{Cite web |last=Andini |first=Dewi |date=25 Oktubre 2022 |title=9 Potret Mahrou Ahmadi, Miss Earth Iran 2022 yang Bikin Terpukau |url=https://jateng.idntimes.com/hype/entertainment/andini-tri-dewi/potret-mahrou-ahmadi-miss-earth-iran-2022-yang-bikin-terpukau-c1c2 |access-date=1 Nobyembre 2022 |website=IDN Times |language=id}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 Nobyembre 2022 |title=Miss Polonia Województwa Łódzkiego Julia Baryga jest w drodze z Dubaju do Manili na konkurs Miss Earth 2022. |trans-title=Miss Polonia of the Lodz Region Julia Baryga is on her way from Dubai to Manila for the Miss Earth 2022 pageant. |url=https://www.fakt.pl/wydarzenia/polska/lodz/julia-baryga-poleciala-z-lodzi-na-filipiny-na-konkurs-miss-earth-2022/3781gpx |access-date=30 Abril 2023 |website=Fakt24.pl |language=pl}}</ref> | 24 | [[Teherán]] |Asya at Oseaniya |- | {{flagicon|IRQ}} [[Iraq|Irak]] | Jihan Majid<ref>{{Cite web |date=6 Oktubre 2022 |title=طالبة طب أسنان من واسط تدخل في منافسة ملكة جمال الارض للعام 2022 |url=https://ninanews.com/Website/News/Details?Key=1005790 |access-date=29 Oktubre 2022 |website=National Iraqi News Agency |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 Disyembre 2022 |title=Paaiškėjo, kam atiteko „Mis Žemė 2022“ karūna: grožio konkurse – ir dalyvė iš Rusijos |trans-title=It became clear who won the "Miss Earth 2022" crown: in the beauty contest - and a participant from Russia |url=https://www.delfi.lt/veidai/ivairenybes/paaiskejo-kam-atiteko-mis-zeme-2022-karuna-grozio-konkurse-ir-dalyve-is-rusijos-91910891 |access-date=30 Abril 2023 |website=Delfi veidai |language=lt}}</ref> | 20 | Wasit |Asya at Oseaniya |- | {{flagicon|IRE}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] | Alannah Larkin<ref>{{Cite web|url=https://www.con-telegraph.ie/2022/05/30/miss-earth-ireland-crowned-at-mayo-grand-finale/|title=Miss Earth Ireland crowned at Mayo grand finale|website=Connaught Telegraph|language=en|date=30 Mayo 2022|access-date=22 Agosto 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 Hunyo 2022 |title=Galway teen crowned Miss Earth Ireland |url=https://www.advertiser.ie/galway/article/129763/galway-teen-crowned-miss-earth-ireland |access-date=29 Abril 2023 |website=Galway Advertiser |language=en}}</ref> | 18 | Eyrecourt |Europa |- | {{flagicon|CMR}} [[Cameroon|Kamerun]] | Prandy Noella<ref>{{Cite web |date=19 Agosto 2022 |title=Noëlla Prandy représentera le Cameroun à Miss Terre |trans-title=Noëlla Prandy will represent Cameroon at Miss Earth |url=https://mobile.camerounweb.com/CameroonHomePage/entertainment/No-lla-Prandy-repr-sentera-le-Cameroun-Miss-Terre-677993 |access-date=22 Agosto 2022 |website=Cameroun Web |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=Miss Earth Cameroon 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-cameroon.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608110038/http://www.missearth.tv/miss-cameroon.php |archive-date=8 Hunyo 2023 |access-date=30 Abril 2023 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> | 22 | Douala |Aprika |- | {{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] | Jessica Cianchino<ref>{{Cite web |last=Requintina |first=Robert |date=9 Nobyembre 2022 |title=Miss Earth Canada 2022 Jessica Victoria Cianchino advocates for mental health awareness |url=https://mb.com.ph/2022/11/09/miss-earth-canada-2022-jessica-victoria-cianchino-advocates-for-mental-health-awareness/ |access-date=13 Nobyembre 2022 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Vibas |first=Danny |date=15 Nobyembre 2022 |title=Miss Earth Canada: Mental health related to the environment |url=https://tribune.net.ph/2022/11/15/miss-earth-canada-mental-health-related-to-the-environment/ |access-date=30 Abril 2023 |website=Daily Tribune |language=en-US}}</ref> | 23 | Markham |Kaamerikahan |- | {{flagicon|KGZ}} [[Kyrgyzstan|Kirgistan]] | Aizhan Chanacheva<ref>{{Cite web |last=Kopytin |first=Yuri |date=20 Hulyo 2022 |title=Aizhan Chanacheva to represent Kyrgyzstan at Miss Earth 2022 pageant |url=https://24.kg/english/240071_Aizhan_Chanacheva_to_represent_Kyrgyzstan_at_Miss_Earth_2022_pageant/ |access-date=30 Agosto 2022 |website=24.kg |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Miss Earth Kyrgyzstan 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-kyrgyzstan.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20230503052944/http://www.missearth.tv/miss-kyrgyzstan.php |archive-date=3 Mayo 2023 |access-date=30 Abril 2023 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> | 23 | Naryn |Asya at Oseaniya |- | {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] | Andrea Aguilera<ref>{{Cite web |date=12 Setyembre 2022 |title=Đối thủ của Đỗ Hà tại Miss World 2021 mang sash Colombia tham dự Miss Earth: Quá phí cho nhan sắc này |trans-title=Do Ha's opponent at Miss World 2021 brought Colombian sash to attend Miss Earth: Too much for this beauty |url=https://www.saostar.vn/nguoi-mau-hoa-hau/doi-thu-cua-do-ha-tai-miss-world-202-tham-du-miss-earth-2022-202209120123410495.html |access-date=12 Setyembre 2022 |website=Saostar |language=vi}}</ref><ref>{{Cite web |last=Semana |date=30 Nobyembre 2022 |title=“Qué robo”: aficionados de Miss Earth 2022, por dejar a Colombia en cuarto lugar |trans-title="What a robbery": fans of Miss Earth 2022, for leaving Colombia in fourth place |url=https://www.semana.com/gente/articulo/que-robo-aficionados-de-miss-earth-2022-por-dejar-a-colombia-en-cuarto-lugar/202218/ |access-date=30 Abril 2023 |website=Semana |language=es}}</ref> | 25 | [[Medellín]] |Kaamerikahan |- | {{flagicon|KOS}} [[Kosovo|Kosobo]] | Vonesa Alijaj<ref>{{Cite web |date=26 Hulyo 2021 |title=Kinder sind unsere Zukunft |trans-title="Children are our future" |url=https://www.wort.lu/de/panorama/kinder-sind-unsere-zukunft-60fe7b0dde135b923656176b |access-date=30 Oktubre 2022 |website=Luxemburger Wort |language=de |archive-date=24 Oktubre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024202745/https://www.wort.lu/de/panorama/kinder-sind-unsere-zukunft-60fe7b0dde135b923656176b |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Hulyo 2021 |title=Mỹ nhân nóng bỏng nói được 5 thứ tiếng đăng quang Hoa hậu Trái đất Kosovo 2021 |trans-title=The hot beauty who speaks 5 languages is crowned Miss Earth Kosovo 2021 |url=https://tienphong.vn/post-1358790.tpo |access-date=30 Abril 2023 |website=Báo điện tử Tiền Phong |language=vi}}</ref> | 25 | Gjakovë |Europa |- | {{flagicon|HRV}} [[Croatia|Kroasya]] | Patricia Hanžek<ref>{{Cite web |date=14 Nobyembre 2022 |title=Mlada Vinkovčanka borit će se za titulu Miss Earth 2022. na Filipinima: Predviđate li joj pobjedu? |trans-title=A young woman from Vinkovci will fight for the title of Miss Earth 2022 in the Philippines: Do you predict her victory? |url=https://www.jutarnji.hr/scena/domace-zvijezde/mlada-vinkovcanka-borit-ce-se-za-titulu-miss-earth-2022-na-filipinima-predvidate-li-joj-pobjedu-15275200 |access-date=30 Abril 2023 |website=Jutarnji list |language=hr-hr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kovačić |first=Darija |date=16 Nobyembre 2022 |title=Osječka studentica, Patricia Hanžek, se natječe za Miss Earth na Filipinima |trans-title=A student from Osijek, Patricia Hanžek, is competing for Miss Earth in the Philippines |url=https://osijeknews.hr/osjecka-studentica-patricia-hanzek-se-natjece-za-miss-earth-na-filipinima/ |access-date=30 Abril 2023 |website=Osijek News |language=hr}}</ref> | 20 | Osijek |Europa |- | {{flagicon|CUB}} [[Cuba|Kuba]] | Sheyla Ravelo<ref>{{Cite web |last=González |first=Deneb |date=10 Oktubre 2022 |title=Sheyla Ravelo Pérez: El rostro de Cuba al concurso internacional de belleza Miss Earth 2022 |trans-title=Sheyla Ravelo Pérez: The face of Cuba to the international beauty contest Miss Earth 2022 |url=https://www.cibercuba.com/noticias/2022-10-04-u208487-e208487-s27065-sheyla-ravelo-perez-rostro-cuba-al-concurso-internacional |access-date=30 Oktubre 2022 |website=CiberCuba |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |last=González |first=Deneb |date=1 Disyembre 2022 |title=Sheyla Ravelo, Miss Earth Cuba 2022, hace historia al quedar entre las 12 finalistas del concurso de belleza |trans-title=Sheyla Ravelo, Miss Earth Cuba 2022, makes history by being among the 12 finalists of the beauty pageant |url=https://www.cibercuba.com/noticias/2022-12-01-u208487-e208487-s27065-sheyla-ravelo-miss-earth-cuba-2022-hace-historia-al |access-date=30 Abril 2023 |website=CiberCuba |language=es}}</ref> | 22 | San Antonio de los Baños |Kaamerikahan |- | {{flagicon|LAO}} [[Laos]] | Jintaka Khidaphone<ref>{{Cite web |last=Visapra |first=Phontham |date=14 Nobyembre 2022 |title=Miss Earth Laos Leaves for the Philippines to Compete in Miss Earth 2022 |url=https://laotiantimes.com/2022/11/14/miss-earth-laos-leaves-for-the-philippines-to-compete-in-miss-earth-2022/ |access-date=30 Abril 2023 |website=Laotian Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Miss Earth Laos 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-laos.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101025434/http://www.missearth.tv/miss-laos.php |archive-date=1 Nobyembre 2022 |access-date=1 Nobyembre 2022 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> | 24 | [[Vientiane]] |Asya at Oseaniya |- | {{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] | Kajel Kaur<ref>{{Cite web |date=28 Marso 2022 |title=Newly crowned Miss Earth Malaysia 2022 calls for a law to address food going to waste |url=https://www.malaymail.com/news/life/2022/03/28/newly-crowned-miss-earth-malaysia-2022-calls-for-a-law-to-address-food-goin/2050064 |access-date=29 Oktubre 2022 |website=Malay Mail |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=9 Abril 2023 |title=High time for Malaysia to formulate law on food waste, says Miss Earth Malaysia 2022 |language=en |work=New Strait Times |url=https://www.nst.com.my/news/nation/2023/04/897813/high-time-malaysia-formulate-law-food-waste-says-miss-earth-malaysia-2022 |access-date=30 Abril 2023}}</ref> | 26 | [[Ipoh]] |Asya at Oseaniya |- | {{flagicon|MLT}} [[Malta]] | Kim Pelham<ref>{{Cite web |date=10 Nobyembre 2021 |title=Kim Pelham selected as Miss Malta 2021 |url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/world-pageants/kim-pelham-selected-as-miss-malta-2021/articleshow/87624031.cms |access-date=29 Oktubre 2022 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Cachia |first=Bradley |date=11 Nobyembre 2022 |title=Id-Direttur Ta' Miss Malta B'Messaġġ Speċjali Għal Miss Malta Ta' Din Is-Sena Qabel Titlaq Għal Miss Earth |trans-title=The Director Of Miss Malta With A Special Message For This Year's Miss Malta Before She Leaves For Miss Earth |url=https://www.gwida.mt/mt/id-direttur-ta-miss-malta-b-messa-spe-jali-g-al-miss-malta-ta-din-is-sena-qabel-titlaq-g-al-miss-earth |access-date=17 Agosto 2023 |website=Gwida |language=mt}}</ref> | 25 | St. Julian's |Europa |- | {{flagicon|MUS}} [[Mauritius|Mawrisyo]] | Jodie Pyndiah<ref>{{Cite web |title=Miss Earth Mauritius 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-mauritius.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20230325041556/http://www.missearth.tv/miss-mauritius.php |archive-date=25 Marso 2023 |access-date=2 Nobyembre 2022 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> | 23 | Mahébourg |Aprika |- | {{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] | Indira Pérez<ref>{{Cite web|last=Ramos|first=Alvaro|date=7 Nobyembre 2021|title=Indira Pérez Meneses, Miss Earth México 2022|url=https://www.eldictamen.mx/sociales/indira-perez-meneses-miss-earth-mexico-2022/|access-date=3 Oktubre 2022|website=El Dictamen|language=es|archive-date=7 Oktubre 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221007070320/https://www.eldictamen.mx/sociales/indira-perez-meneses-miss-earth-mexico-2022/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=De Serra |first=Vee |date=20 Nobyembre 2022 |title=These Miss Earth 2022 contestants bear resemblance to MJ Lastimosa and Taylor Swift and we totally see it! |url=https://villagepipol.com/these-miss-earth-2022-contestants-bear-resemblance-to-mj-lastimosa-and-taylor-swift-and-we-totally-see-it/ |access-date=30 Abril 2023 |website=Village Pipol |language=en-US}}</ref> | 23 | [[Veracruz]] |Kaamerikahan |- | {{flagicon|MNG}} [[Mongolia|Monggolya]] | Nandin Sergelen<ref>{{Cite web |date=24 Oktubre 2022 |title=18-year-old Nandin Sergelen to represent Mongolia at 'Miss Earth 2022' contest |url=https://akipress.com/news:683578:18-year-old_Nandin_Sergelen_to_represent_Mongolia_at__Miss_Earth_2022__contest/ |access-date=29 Oktubre 2022 |website=AKIpress News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 Oktubre 2022 |title=18 year-old environment activist to represent Mongolia at "Miss Earth 2022" |url=https://news.mn/en/798130/ |access-date=30 Abril 2023 |website=News.MN |language=en}}</ref> | 18 | [[Ulan Bator]] |Asya at Oseaniya |- | {{flagicon|MNE}} [[Montenegro]] | Anđela Drašković<ref>{{Cite web |title=Miss Earth Montenegro 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-montenegro.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20230430055831/http://www.missearth.tv/miss-montenegro.php |archive-date=30 Abril 2023 |access-date=30 Abril 2023 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> | 22 | [[Podgorica]] |Europa |- | {{flagicon|NAM}} [[Namibia|Namibya]] | Diana Andimba<ref>{{Cite web |last=Mouton |first=Rinelda |date=31 Oktubre 2022 |title=Andimba reveals Miss Earth national costume |url=https://www.namibian.com.na/index.php?page=read&id=117426 |access-date=3 Nobyembre 2022 |website=The Namibian |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=28 Nobyembre 2022 |title=Andimba in Miss Earth pageant |url=https://neweralive.na/posts/andimba-in-miss-earth-pageant |access-date=30 Abril 2023 |website=New Era Live |language=en}}</ref> | 23 | [[Windhoek]] |Aprika |- | {{NPL}} | Sareesha Shrestha<ref>{{Cite web |last= |date=22 Agosto 2022 |title=Miss Nepal Earth 2022 Sareesha Shrestha to participate in the World Book of Records Awards |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/130732/ |access-date=30 Agosto 2022 |website=Republica |language=en }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Herlina |first=Ratna |date=26 Agosto 2022 |title=9 Potret Sareesha Shrestha Miss Earth Nepal 2022, Bikin Gagal Move On! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/ratna-herlina/potret-sareesha-shrestha-miss-earth-nepal-2022-c1c2 |access-date=30 Abril 2023 |website=IDN Times |language=id}}</ref> | 25 | Lalitpur |Asya at Oseaniya |- | {{flagicon|NGA}} [[Nigeria|Niherya]] | Esther Oluwatosin Ajayi<ref>{{Cite news |last=Dumaual |first=Mario |date=24 Nobyembre 2022 |title='I grew up with it!' Miss Earth Nigeria, fan ng mga Kapamilya teleserye |language=tl |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://news.abs-cbn.com/entertainment/11/24/22/miss-earth-nigeria-kinalakihan-ang-mga-kapamilya-serye |access-date=30 Abril 2023}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=31 Agosto 2022 |title=Fan lắc đầu vì nhan sắc kém nổi bật của đại diện Nigeria tại Miss Earth: Thua cả Thạch Thu Thảo |trans-title=Fans shake their heads because of the poor beauty of the Nigerian representative at Miss Earth: Losing to Thach Thu Thao |url=https://www.saostar.vn/nguoi-mau-hoa-hau/nhan-sac-kem-noi-bat-cua-dai-dien-nigeria-tai-miss-earth-202208310903364012.html |access-date=30 Abril 2023 |website=Saostar.vn |language=vi}}</ref> | 27 | Ekiti |Aprika |- | {{flagicon|Norway}} [[Noruwega]] | Lilly Sødal<ref>{{Cite web |last=DeNiazi |first=Daniel |date=18 Nobyembre 2022 |title=Lilly Sødal deltar i Miss Earth |url=https://www.extraavisen.no/lilly-sodal-deltar-i-miss-earth/ |access-date=19 Nobyembre 2022 |website=Extraavisen |language=nb-NO |archive-date=2022-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221119055401/https://www.extraavisen.no/lilly-sodal-deltar-i-miss-earth/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Herlina |first=Ratna |date=25 Hulyo 2022 |title=9 Potret Lilly Sødal Miss Earth Norwegia 2022, Bikin Terpana! |trans-title=9 Portraits of Lilly Sødal Miss Earth Norway 2022, Stunning! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/ratna-herlina/potret-lilly-sodal-miss-earth-norwegia-2022-c1c2 |access-date=30 Abril 2023 |website=IDN Times |language=id}}</ref> | 19 | Kristiansand |Europa |- | {{flagicon|Netherlands}} [[Netherlands|Olanda]] | Merel Hendriksen<ref>{{Cite web |last=van Hal |first=Bernardo |date=9 Hulyo 2022 |title=Merel is Miss Beauty en mijdt de social media: ‘Er komen leuke reacties binnen maar ook heel negatieve’ |trans-title=Merel is Miss Beauty and avoids social media: 'We receive nice reactions, but also very negative ones' |url=https://myprivacy.dpgmedia.nl/consent?siteKey=Oom2kBLTny5zJUeO&callbackUrl=https%3A%2F%2Fwww.gelderlander.nl%2Fprivacy-gate%2Faccept-tcf2%3FredirectUri%3D%252Foverbetuwe%252Fmerel-is-miss-beauty-en-mijdt-de-social-media-er-komen-leuke-reacties-binnen-maar-ook-heel-negatieve~a5245729%252F |access-date=30 Abril 2023 |website=De Gelderlander |language=nl}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jansen |first=Pim |date=30 Agosto 2022 |title=Nederlandse ‘Miss Earth’ Merel Hendriksen strijdt voor nobele roem |trans-title=Dutch 'Miss Earth' Merel Hendriksen fights for noble fame |url=https://www.manners.nl/nederlandse-miss-earth-merel-hendriksen/ |access-date=25 Setyembre 2022 |website=Manners Magazine |language=nl}}</ref> | 24 | Kesteren |Europa |- | {{flagicon|PAK}} [[Pakistan]] | Anniqa Jamal Iqbal<ref>{{Cite web |last=Fatima |first=Noor |date=2 Hunyo 2023 |title=Meet Shafina Shah – the Miss Pakistan World 2023 |url=https://en.dailypakistan.com.pk/02-Jun-2023/pakistani-beauty-pageant-here-s-everything-to-know |access-date=17 Agosto 2023 |website=Daily Pakistan Global |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Miss Earth Pakistan 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-pakistan.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118175307/http://www.missearth.tv/miss-pakistan.php |archive-date=18 Nobyembre 2022 |access-date=19 Nobyembre 2022 |website=Miss Earth |language=en}}</ref> | 21 | [[Karachi]] |Asya at Oseaniya |- | {{flagicon|Palestine}} [[Estado ng Palestina|Palestina]] | Nadeen Ayoub<ref>{{Cite web |last=Prideaux |first=Sophie |date=4 Oktubre 2022 |title=Miss Earth 2022 contestants to watch, from first Miss Palestine to Miss Lebanon |url=https://www.msn.com/en-ae/lifestyle/other/miss-earth-2022-contestants-to-watch-from-first-miss-palestine-to-miss-lebanon/ar-AA12zgqT |access-date=29 Nobyembre 2022 |website=The National |language=en-AE |via=MSN}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tusing |first=David |date=7 Disyembre 2022 |title=Nadeen Ayoub says she went to Miss Earth to be a voice for Palestinians |url=https://www.thenationalnews.com/lifestyle/fashion/2022/12/07/nadeen-ayoub-says-she-went-to-miss-earth-to-be-a-voice-for-palestinians/ |access-date=30 Abril 2023 |website=The National |language=en}}</ref> | 27 | Ramallah |Asya at Oseaniya |- | {{flagicon|PAN}} [[Panama]] | Valerie Solis<ref>{{Cite web |title=Miss Earth Panama 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-panama.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20230430055831/http://www.missearth.tv/miss-panama.php |archive-date=30 Abril 2023 |access-date=30 Abril 2023 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> | 18 | [[Lungsod ng Panama]] |Kaamerikahan |- | {{flagicon|PER}} [[Peru]] | Gianella Paz | 23 | Callao |Kaamerikahan |- |{{flagicon|Philippines}} [[Pilipinas]] |Jenny Ramp<ref>{{Cite web |last=Dumaual |first=Mario |date=6 Agosto 2022 |title=Jenny Ramp overwhelmed by Miss PH Earth title win |url=https://news.abs-cbn.com/life/08/06/22/jenny-ramp-overwhelmed-by-miss-ph-earth-title-win |access-date=8 Agosto 2022 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Abad |first=Ysa |date=9 Agosto 2022 |title=Who is Jenny Ramp, Miss Philippines Earth 2022? |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/things-to-know-jenny-ramp-miss-philippines-earth-2022/ |access-date=2 Mayo 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> |19 |[[Santa Ignacia]] |Asya at Oseaniya |- | {{flagicon|POL}} [[Polonya]] | Julia Baryga<ref>{{Cite web |last=Białecka |first=Emilia |date=24 Setyembre 2022 |title=Łodzianka Julia Baryga będzie reprezentować Polskę na finale wyborów Miss Earth 2022 na Filipinach! |trans-title=Julia Baryga from Łódź will represent Poland at the Miss Earth 2022 final in the Philippines! |url=https://lodz.se.pl/lodzianka-julia-baryga-bedzie-reprezentowac-polske-na-finale-wyborow-miss-earth-2022-na-filipinach-foto-aa-DzCz-jjyU-ZeSW.html |access-date=3 Oktubre 2022 |website=Super Express |language=pl}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 Nobyembre 2022 |title=Ile bagażu zabrała z sobą na Filipiny Julia Baryga, II Miss Polonia, finalistka Miss Earth? Nie uwierzysz, że sukienki miss z Łodzi aż tyle ważą... |trans-title=How much luggage did Julia Baryga, 2nd Miss Polonia, Miss Earth finalist, take with her to the Philippines? You won't believe that Miss dresses from Lodz weigh so much... |url=https://www.fakt.pl/wydarzenia/polska/lodz/julia-baryga-ii-wicemiss-polonia-w-finale-konkursu-miss-earth-na-filipinach/n543j6j |access-date=2 Mayo 2023 |website=Fakt24 |language=pl}}</ref> | 19 | Łódź |Europa |- | {{flagicon|PRI}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] | Paulina Avilés-Feshold<ref>{{Cite web |last= |first= |date=31 Enero 2022 |title=De Carolina la nueva Miss Earth Puerto Rico |trans-title=From Carolina is the new Miss Earth Puerto Rico |url=https://www.elvocero.com/escenario/moda-y-belleza/de-carolina-la-nueva-miss-earth-puerto-rico/article_bfda2ba8-8230-11ec-8def-83235831ebdf.html |access-date=8 Agosto 2022 |website=El Vocero |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 Nobyembre 2022 |title=Boricua se coloca entre las finalistas de Miss Earth 2022 |trans-title=Boricua is among the finalists of Miss Earth 2022 |url=https://www.primerahora.com/entretenimiento/reinas-belleza/notas/boricua-se-coloca-entre-las-finalistas-de-miss-earth-2022/ |access-date=2 Mayo 2023 |website=Primera Hora |language=es}}</ref> | 21 | Carolina |Kaamerikahan |- | {{flagicon|PRT}} [[Portugal]] | Maria Rosado<ref>{{Cite web |date=15 Abril 2022 |title=Maria Rosado foi eleita Miss Queen Portugal |trans-title=Maria Rosado was elected Miss Queen Portugal |url=https://vmtv.sapo.pt/maria-rosado-foi-eleita-miss-queen-portugal/ |access-date=8 Agosto 2022 |website=VMTV |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=17 Abril 2022 |title='Miss' de Castro Daire representa Portugal em concurso internacional |trans-title='Miss' by Castro Daire represents Portugal in an international contest |url=https://jornaldocentro.pt/noticias/detalhe/47575 |access-date=2 Mayo 2023 |website=Jornal do Centro |language=pt}}</ref> | 21 | Ourém |Europa |- | {{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] | Alison Carrasco<ref>{{Cite web |date=14 Marso 2022 |title=Une nouvelle Miss Élégance nationale venue de Guadeloupe est sacrée à Forges-les-Eaux |trans-title=A new Miss National Elegance from Guadeloupe is crowned in Forges-les-Eaux |url=https://actu.fr/normandie/forges-les-eaux_76276/une-nouvelle-miss-elegance-nationale-venue-de-guadeloupe-est-sacree-a-forges-les-eaux_49391268.html |access-date=8 Agosto 2022 |website=Actu.fr |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hurtevent |first=Xavier |date=25 Oktubre 2022 |title=Pour Alison Carrasco, Miss Elégance France, "l'élégance est une question de posture" |trans-title=For Alison Carrasco, Miss Elegance France, "elegance is a question of posture" |url=https://www.ladepeche.fr/2022/10/25/pour-alison-carrasco-miss-elegance-france-lelegance-est-une-question-de-posture-10760469.php |access-date=2 Mayo 2023 |website=La Dépêche |language=fr}}</ref> | 25 | [[Toulouse]] |Europa |- | {{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] | Nieves Marcano<ref>{{Cite web |last= |first= |date=5 Setyembre 2021 |title=Nieves Marcano se corona nueva Miss Tierra República Dominicana 2021 |trans-title=Nieves Marcano is crowned the new Miss Earth Dominican Republic 2021 |url=https://elnuevodiario.com.do/nieves-marcano-se-corona-nueva-miss-tierra-republica-dominicana-2021/ |access-date=29 Oktubre 2022 |website=El Nuevo Diario |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2021 |title=Nieves Marcano se corona nueva Miss Tierra República Dominicana 2021 |trans-title=Nieves Marcano is crowned the new Miss Earth Dominican Republic 2021 |url=https://hoy.com.do/nieves-marcano-se-corona-nueva-miss-tierra-republica-dominicana-2021/ |access-date=2 Mayo 2023 |website=Hoy Digital |language=es}}</ref> | 24 | Maria Trinidad Sanchez |Kaamerikahan |- | {{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]] | Anezka Heralecká<ref>{{Cite web |last= |date=28 Oktubre 2022 |title=Líbí se vám? Tato blondýnka bude Česko reprezentovat na Miss Earth. Palce jí bude držet i o 18 let starší hokejista |trans-title=Do you like it? This blonde will represent the Czech Republic at Miss Earth. A hockey player 18 years older will keep her fingers crossed |url=https://www.super.cz/989509-libi-se-vam-tato-blondynka-bude-cesko-reprezentovat-na-miss-earth-palce-ji-bude-drzet-i-o-18-let-starsi-hokejista.html |access-date=30 Oktubre 2022 |website=Super.cz |language=cs}}</ref><ref>{{Cite web |date=14 Abril 2023 |title=Buchty, levná jídla. Hodně holek mělo parazity, říká česká finalistka Miss Earth |trans-title=Buns, cheap meals. Many girls had parasites, says the Czech Miss Earth finalist |url=https://www.idnes.cz/jihlava/zpravy/vysocina-luka-nad-jihlavou-anezka-heralacka-finalistka-miss-earth.A230414_719890_jihlava-zpravy_epsal |access-date=2 Mayo 2023 |website=iDNES.cz |language=cs}}</ref> | 20 | Jihlava |Europa |- | [[File:Proposed flag of Réunion (VAR).svg|border|23px]] [[Réunion]] | Thaïs Paus<ref>{{Cite web |last=Mont-Rouge |first=Yves |date=17 Oktubre 2022 |title=Miss Earth international aux Philippines : Thaïs Pausé représentera la Réunion ! |trans-title=Miss Earth international in the Philippines: Thaïs Pausé will represent Reunion! |url=https://freedom.fr/miss-earth-international-aux-philippines-thais-pause-representera-la-reunion/ |access-date=28 Oktubre 2022 |website=Free Dom |language=fr-FR}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mont-Rouge |first=Yves |date=29 Nobyembre 2022 |title=Miss Earth international : le grand soir pour la Réunionnaise Thaïs Pausé aux Philippines (VIDÉOS) |trans-title=Miss Earth international: the big night for Reunionese Thaïs Pausé in the Philippines (VIDEOS) |url=https://freedom.fr/miss-earth-international-la-fabuleuse-aventure-de-la-reunionnaise-thais-pause-aux-philippines-videos/ |access-date=2 Mayo 2023 |website=Free Dom |language=fr-FR}}</ref> |27 | Saint-Denis |Aprika |- | {{flagicon|ROU}} [[Romania|Rumanya]] | Aura Dosoftei<ref>{{Cite web |title=Miss Earth Romania 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-romania.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20230502162722/http://www.missearth.tv/miss-romania.php |archive-date=2 Mayo 2023 |access-date=2 Mayo 2023 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> | 27 | [[Bucharest]] |Europa |- | {{flagicon|RUS}} [[Rusya]] | Ekaterina Velmakina<ref>{{Cite web |date=19 Nobyembre 2021 |title=Кто такая Екатерина Вельмакина? Смотрим фото победительницы конкурса «Краса России — 2021» |trans-title=Who is Ekaterina Velmakina? We look at the photo of the winner of the beauty of Russia - 2021 contest |url=https://www.maximonline.ru/devushki/kto-takaya-ekaterina-velmakina-smotrim-foto-pobeditelnicy-konkursa-krasa-rossii-2021-id693021/ |access-date=8 Agosto 2022 |website=Maxim |language=ru}}</ref><ref>{{Cite web |last=Herlina |first=Ratna |date=10 Abril 2022 |title=9 Pesona Ekaterina Velmakina Miss Earth Rusia 2022, Bikin Oleng! |trans-title=9 Charms of Ekaterina Velmakina Miss Earth Russia 2022, Makes You Shake! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/ratna-herlina/pesona-ekaterina-velmakina-miss-earth-rusia-2022-c1c2-1 |access-date=2 Mayo 2023 |website=IDN Times |language=id}}</ref> | 19 | [[Mosku]] |Europa |- | {{flagicon|ZMB}} [[Zambia|Sambia]] | Joyce Mwansa<ref name=":3" /><ref>{{Cite web |title=Miss Earth Zambia 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-zambia.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608104107/http://www.missearth.tv/miss-zambia.php |archive-date=8 Hunyo 2023 |access-date=2 Mayo 2023 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> | 26 | [[Lusaka]] | Aprika |- | {{flagicon|SEN}} [[Senegal]] | Camilla Diagné<ref>{{Cite web |title=Miss Earth Senegal 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-senegal.php |access-date=2 Mayo 2023 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> | 24 | [[Dakar]] |Aprika |- |{{flagicon|SRB}} [[Serbia|Serbiya]] |Milica Krstović<ref>{{Cite web |last= |date=21 Setyembre 2022 |title=MISS LETA 2022. Odluka je doneta, prelepa Milica Krstović odnela je titulu najlepše |trans-title=HELLO! MISS SUMMER 2022. The decision has been made, the beautiful Milica Krstović won the title of the most beautiful |url=https://www.alo.rs/vip/estrada/674453/milica-krstovic-estrada-alo-miss-leta/vest |access-date=29 Oktubre 2022 |website=Alo! |language=sr |archive-date=24 Oktubre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024203213/https://www.alo.rs/vip/estrada/674453/milica-krstovic-estrada-alo-miss-leta/vest |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Šarmanta Milica Krstović Miss Fotogeničnosti Evrope za 2022 godinu i Miss Earth Srbije 2022! |trans-title=Charming Milica Krstović is Miss Photogenic Europe for 2022 and Miss Earth Serbia 2022! |url=https://pink.rs/lepota-i-moda/444905/sarmanta-milica-krstovic-miss-fotogenicnosti-evrope-za-2022-godinu-i-miss-earth-srbije-2022 |access-date=2 Mayo 2023 |website=Pink Serbia |language=sr}}</ref> |19 |[[Belgrado]] |Europa |- | {{flagicon|SLE}} [[Sierra Leone]] | Shalom John<ref>{{Cite web |date=23 Nobyembre 2022 |title=Sierra Leone’s 20-year-old Shalom Prosperia Emmanuella John Excels in Miss Earth Pageant in the Philippines |url=https://salonemessengers.com/sierra-leones-20-year-old-shalom-prosperia-emmanuella-john-excels-in-miss-earth-pageant-in-the-philippines/ |access-date=2 Mayo 2023 |website=Salone Messenger |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Miss Earth Sierra Leone 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-sierraleone.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20221030144246/http://www.missearth.tv/miss-sierraleone.php |archive-date=30 Oktubre 2022 |access-date=17 Agosto 2023 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> |28 | [[Freetown]] |Aprika |- | {{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] | Sakhile Dube<ref>{{Cite news |last=Mandizha |first=Faith |date=25 Nobyembre 2022 |title=Model for Miss Earth |language=en |work=H Metro |url=https://www.pressreader.com/zimbabwe/h-metro/20221125/281646784147928 |access-date=30 Nobyembre 2022 |via=PressReader}}</ref><ref>{{Cite web |title=Miss Earth Zimbabwe 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-zimbabwe.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026050148/http://www.missearth.tv/miss-zimbabwe.php |archive-date=26 Oktubre 2022 |access-date=17 Agosto 2023 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> | 25 | [[Harare]] |Aprika |- | {{flagicon|SIN}} [[Singapore|Singapura]] | Charmaine Ng<ref>{{Cite web |last=Dumaual |first=Mario |date=20 Nobyembre 2022 |title=Miss Earth 2022 candidates na may dugong Pinoy, nakaw-eksena |url=https://news.abs-cbn.com/life/11/20/22/miss-earth-2022-candidates-na-may-dugong-pinoy-nakaw-eksena |access-date=30 Nobyembre 2022 |website=[[ABS-CBN News]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Miss Earth Singapore 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-singapore.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024045820/http://www.missearth.tv/miss-singapore.php |archive-date=24 Oktubre 2022 |access-date=17 Agosto 2023 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> | 23 | [[Singapore|Singapura]] |Asya at Oseaniya |- | {{flagicon|LKA}} [[Sri Lanka]] | Udani Senanayake<ref>{{Cite web |title=Miss Earth Sri Lanka 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-srilanka.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608121555/http://www.missearth.tv/miss-srilanka.php |archive-date=8 Hunyo 2023 |access-date=17 Agosto 2023 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> | 21 | [[Colombo]] |Asya at Oseaniya |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |Chawanphat Kongnim<ref>{{Cite web |last= |date=29 Agosto 2022 |title=บรรยากาศรอบตัดสิน Miss Earth Thailand 2022 “สปาย ชวันภัสร์” คว้ามง |url=https://www.pptvhd36.com/news/%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B4%E0%B8%87/179533 |access-date=30 Agosto 2022 |website=PPTV |language=th}}</ref><ref>{{Cite web |last=Herlina |first=Ratna |date=4 Setyembre 2022 |title=9 Potret Chawanphat Kongnim Miss Earth Thailand 2022, Pesonanya Manis! |trans-title=9 Portraits of Chawanphat Kongnim Miss Earth Thailand 2022, Sweet Charm! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/ratna-herlina/potret-chawanphat-kongnim-miss-earth-thailand-2022-c1c2 |access-date=17 Agosto 2023 |website=IDN Times |language=id}}</ref> |25 |Lopburi |Asya at Oseaniya |- | {{flagicon|ZAF}} [[South Africa|Timog Aprika]] | Ziphozethu Sithebe<ref>{{Cite web |last= |first= |date=16 Oktubre 2022 |title=Women of the future celebrated |url=https://www.news24.com/citypress/news/photos-women-of-the-future-celebrated-20221016 |access-date=30 Oktubre 2022 |website=City Press |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Miss Earth South Africa 2022 |url=http://www.missearth.tv/miss-southafrica.php |access-date=2023-08-17 |website=www.missearth.tv}}</ref> | 22 | Durban |Aprika |- | {{flagicon|KOR}} '''[[Timog Korea]]''' | '''[[Mina Sue Choi]]<ref>{{Cite web |date=23 Nobyembre 2021 |title=Choi Seo-eun crowned 2021 Miss Korea [PHOTOS] |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/nation/2022/10/510_319306.html |access-date=31 Oktubre 2022 |website=Korea Times |language=en}}</ref>'''<ref>{{Cite web |title=Get to know Miss Earth 2022, Mina Sue Choi, the first Korean to win the crown |url=https://philstarlife.com/news-and-views/475613-get-to-know-miss-earth-2022-mina-sue-choi?page=2 |access-date=2023-08-17 |website=Philstar Life}}</ref> | 23 | [[Incheon]] |Asya at Oseaniya |- | {{flagicon|SSD}} [[Timog Sudan]] | Melang Kuol | 28 | [[Juba]] |Aprika |- | {{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] | Daniela Riquelme<ref>{{Cite web|last=Vidal|first=María Jesús|date=11 Agosto 2022|title=Estudiante de medicina se corona como Miss Earth Chile 2022: representará al país en Filipinas|url=https://www.biobiochile.cl/noticias/nacional/region-del-bio-bio/2022/08/11/estudiante-de-medicina-se-corona-como-miss-earth-chile-2022-representara-al-pais-en-filipinas.shtml|access-date=20 Agosto 2022|website=BioBioChile|language=es}}</ref> | 22 | Los Ángeles |Kaamerikahan |- |{{flagicon|CHN}} [[Tsina]] |Wang Shiqi<ref>{{cite web |date=21 Oktubre 2022 |title=2022地球小姐中国区大赛总决赛暨颁奖盛典圆满落幕 |url=http://ex.chinadaily.com.cn/exchange/partners/82/rss/channel/cn/columns/j3u3t6/stories/WS6351f793a310817f312f2b4d.html |access-date=28 Oktubre 2022 |website=China Daily |language=zh}}</ref> |21 |[[:en:Shanghai|Shanghai]] |Asya at Oseaniya |- | {{flagicon|UGA}} [[Uganda]] | Caroline Ngabire<ref>{{Cite web |last=Bravo |first=Frances Karmel S. |date=29 Nobyembre 2022 |title=Miss Earth Uganda 2022 shares reasons for wanting to stay in the Philippines |url=https://www.pep.ph/lifestyle/lifestyle/170017/miss-earth-uganda-philippines-a5128-20221129 |access-date=15 Abril 2023 |website=PEP.ph |language=en}}</ref> | 25 | Kyambogo |Aprika |} ==Mga tala== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{Reflist}}{{Miss Earth}} o1obupg02liarlwnecv17to8mwbbx1u 0 318399 2204081 2096002 2026-04-22T02:19:01Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2204081 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant | name = Miss Intercontinental 2022 | image = | image size = | image alt = | caption = | date = Oktubre 14, 2022 | presenters = | entertainment = | theme = | venue = Meraki Resort, Sharm El-Sheik,. Ehipto | broadcaster = | director = | producer = | owner = | sponsor = | entrants = 71 | placements = | debuts = [[Cambodia|Kambodya]], [[United Arab Emirates|Nagkakaisang Arabong Emirato]] | withdrawals = [[Albanya]], [[Biyelorusya]], [[Ecuador|Ekwador]], [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]], [[Guwatemala]], [[Hilagang Macedonia]], [[Italya]], [[Kasakistan]], [[Kosovo|Kosobo]], [[Litwanya]], [[Maldives|Maldibas]], [[United Kingdom|Nagkakaisang Kaharian]], [[Panama]], [[Paraguay|Paragway]], [[Zambia|Sambiya]], [[Timog Korea]], [[Usbekistan]] | returns = [[Australia|Australya]], [[Bahamas]], [[Bangladesh|Bangglades]],[[Curaçao]], [[Dinamarka]], [[Scotland |Eskosya]], [[Eslobakya]], [[Wales|Gales]], [[Honduras]], [[Inglatera]], [[Lebanon|Libano]], [[Puerto Rico|Porto Riko]], [[Zimbabwe|Simbabwe]], [[Singapore|Singapura]] | winner = Lê Nguyễn Bảo Ngọc | represented = '''{{flagicon|VNM}} [[Vietnam|Biyetnam]]''' | congeniality = | personality = | best national costume = Sandra Johnnyxa Hinds <br> '''{{flagicon|HND}} [[Honduras]]''' | best state costume = | photogenic = | miss internet = | award1 label = | award1 = | award2 label = | award2 = | opening trailer = | before = 2021 | next = }}Ang '''Miss Intercontinental 2022''' ay ang ika-50 edisyon ng [[Miss Intercontinental]]. Ito ay ginanap sa Sharm El-Sheik, Ehipto noong Oktubre 14, 2022. Si Cindy Obeñita ng [[Pilipinas]] ay nagputong sa kanyang naging kahalili na si Le Nguyen Bao Ngoc mula sa [[Biyetnam]] pagkatapos ng kaganapan.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2022/7/21/Miss-Intercontinental-2022-Egypt-.html|title=Miss Intercontinental returns to Egypt for 2022 pageant|website=[[CNN Philippines]]|language=en|date=Hulyo 21, 2022|access-date=Hulyo 22, 2022|archive-date=Hulyo 21, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220721153349/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2022/7/21/Miss-Intercontinental-2022-Egypt-.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news.abs-cbn.com/life/07/21/22/date-venue-for-miss-intercontinental-2022-announced|title=Final date, venue for Miss Intercontinental 2022 announced|website=[[ABS-CBN News and Current Affairs|ABS-CBN News]]|language=en|date=Hulyo 21, 2022|access-date=Hulyo 22, 2022}}</ref><ref name="mic22">{{Cite web|url=https://news.abs-cbn.com/life/10/15/22/vietnam-wins-miss-intercontinental-2022|title=Vietnam wins Miss Intercontinental 2022; PH finishes in Top 20|website=[[ABS-CBN News and Current Affairs|ABS-CBN News]]|language=en|date=15 Oktubre 2022|access-date=18 Enero 2023}}</ref> ==Mga resulta== {|class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Pagkakalagay ! Kandidata |- | '''Miss Intercontinental 2022''' | * '''{{flagicon|VNM}} [[Vietnam|Biyetnam]]''' – '''Lê Nguyễn Bảo Ngọc'''<ref name="mic22" /> |- | 1st runner-up | *{{flagicon|PRI}} [[Puerto Rico|Puerto Riko]] – Mariela Pepin Solís |- | 2nd runner-up | *{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Maria Cecília Almeida |- | 3rd runner-up | *{{flagicon|NGA}} [[Nigeria|Niherya]] – Joy Raimi Mojisola |- | 4th runner-up | *{{flagicon|DEU}} [[Alemanya]] – Tatjana Genrich |- | 5th runner-up | *{{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] – Emmy Carrero |- | Top 20 | *{{flagicon|AUS}} [[Australia|Australya]] – Courtney Tester *{{flagicon|SVK}} [[Eslobakya]] – Sylvia Šulíková *{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] – Sara Kawamura *{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Estefania Muñoz *{{flagicon|CUB}} [[Cuba|Kuba]] – Lourdes Feliu *{{flagicon|MUS}} [[Mauritius|Mawrisyo]] – Mahamoodally Zakiyyah *{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] – Melissa Bottema *{{flagicon|PHL}} [[Pilipinas]] – Gabrielle Basiano *{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] – María Felix *{{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]] – Karolína Syrotuková *{{flagicon|RUS}} [[Rusya]] – Anastasia Boslovyak *{{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] – Yollanda Chimbarami *{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] – Amanda Jensen *{{flagicon|HUN}} [[Hungary|Unggarya]] – Patrícia Perger |} === Mga Continental Queen === {|class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Kontinente ! Kalahok |- | Aprika | *{{flagicon|NGA}} [[Nigeria|Niherya]] – Joy Raimi Mojisola |- | Asya at Oseaniya | *{{flagicon|VNM}} [[Vietnam|Biyetnam]] – Lê Nguyễn Bảo Ngọc |- | Europa | *{{flagicon|DEU}} [[Alemanya]] – Tatjana Genrich |- | Hilagang Amerika | *{{flagicon|PRI}} [[Puerto Rico|Puerto Riko]] – Mariela Pepin Solís |- | Timog Amerika | *{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Maria Cecília Almeida |} ==Mga kandidata== 71 kandidata ang lumahok para sa titulo.<ref>{{Cite web|url=https://www.missintercontinental.de/contestants-2022/|title=Contestants 2022 – Miss Intercontinental|website=Miss Intercontinental|language=en|access-date=28 Setyembre 2022}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Bansa/Teritoryo ! Kandidata ! Edad{{efn|Edad sa panahon ng kompetisyon}} ! Bayan/Tirahan |- | {{flagicon|DEU}} [[Alemanya]] | Tatjana Genrich | 29 | Magdeburg |- | {{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] | Daiana Stefani Paereyra | 24 | Misiones |- | {{flagicon|ARM}} [[Armenia|Armenya]] | Viktoria Sokhykian | - | [[Yerevan]] |- | {{flagicon|AUS}} [[Australia|Australya]] | Courtney Tester | 25 | [[Perth]] |- | {{flagicon|BHS}} [[Bahamas]] | Marechan Burrows | 23 | Nasssau |- | {{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Bagong Silandiya]] | Rovelyn Milford<ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/Ca4OOD8sM-q/?igshid=YmMyMTA2M2Y=|title=Miss Intercontinental sa Instagram: Let us introduce Rovelyn, the new MISS INTERCONTINENTAL NEW ZEALAND|website=Instagram|language=en|date=9 Marso 2022|access-date=3 Agosto 2022}}</ref> | 23 | Auckland |- | {{flagicon|BGD}} [[Bangladesh|Bangglades]] | Zabiba Sazzad | 18 | [[Dhaka]] |- | {{flagicon|BEL}} [[Belhika]] | Laurine Remans | 20 | Hasselt |- | {{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] | Emmy Carrero<ref>{{Cite web|url=https://www.elflowvenezuela.org.ve/el-miss-global-beauty-venezuela-2021-corono-a-su-grupo-de-reinas/|title=EL “MISS GLOBAL BEAUTY VENEZUELA 2021” CORONÓ A SU GRUPO DE REINAS|website=El Flow Venezuela|language=es|date=3 Disyembre 2021|access-date=3 Agosto 2022}}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | 27 | Mérida |- | '''{{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]]''' | '''Lê Nguyễn Bảo Ngọc''' | 21 | [[Can Tho]] |- | {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] | Maria Cecília Almeida | 23 | Teresina |- | {{flagicon|BUL}} [[Bulgarya]] | Zhana Yaneva | 32 | [[Sopiya]] |- | {{flagicon|Crimea}} [[Crimea]] | Liliana Galenko | 20 | Simferopol |- | {{flagicon|CUW}} [[Curaçao]] | Stepheni Gregoria | 20 | Willemstad |- | {{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]] | Clara Sofie Lund | 22 | Aarhus |- | {{flagicon|EGY}} [[Ehipto]] | Mohra Tantawy | 20 | [[Cairo]] |- | {{flagicon|SLV}} [[El Salvador]] | Andrea Aguilar | 19 | [[San Salvador]] |- | {{flagicon|SCO}} [[Eskosya]] | Melissa Douglas<ref name=micuk>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/CWifuSjMkuF/?igshid=YmMyMTA2M2Y=|title=Miss Intercontinental UK sa Instagram: Proudly introducing your new Miss Intercontinental UK queens|website=Instagram|language=en|date=21 Nobyembre 2021|access-date=1 Agosto 2022}}</ref> | 24 | [[Edinburgh]] |- | {{flagicon|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]] | Sylvia Šulíková | 24 | Bratislava |- | {{flagicon|ESP}} [[Espanya]] | Laia Gutiérrez | 18 | [[Barcelona]] |- | {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] | Michelle Thorlund | 24 | Irvine |- | {{flagicon|EST}} [[Estonya]] | Annika Vendla | 24 | Viljandi |- | {{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] | Nadia King<ref name=micuk/> | 25 | Barnsley |- | {{flagicon|GHA}} [[Ghana|Gana]] | Rebecca Otcherewaa Ohene | 23 | [[Accra]] |- | {{flagicon|GRC}} [[Gresya]] | Chrysa Kavraki | 22 | Crete |- | {{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] | Chavelle Kavanaugh | 24 | Negril |- | {{flagicon|JPN}} [[Hapon]] | Sarah Kawamura | 23 | Hyōgo |- | {{flagicon|GEO}} [[Heorhiya]] | Tiko Svanidze | 24 | [[Tbilisi]] |- | {{flagicon|HND}} [[Honduras]] | Sandra Johnnyxa Hinds | 20 | La Ceiba |- | {{flagicon|IND}} [[India|Indiya]] | Shreya Verma | 22 | [[Mumbai]] |- | {{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]] | Dita Zzahra | 25 | Bandar Lampung |- | {{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] | Brooke Nicola Smith<ref name=micuk/> | 23 | [[Norwich]] |- | {{flagicon|KHM}} [[Cambodia|Kambodya]] | Sim Chansreymam | 22 | [[Nom Pen]] |- | {{flagicon|CMR}} [[Cameroon|Kamerun]] | Enanga Ndolo Mbesa | 28 | Buea |- | {{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] | Rachel Arhin | 22 | Oakville |- | {{flagicon|KEN}} [[Kenya]] | Eulene Vulegani | 25 | [[Nairobi]] |- | {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] | Estefania Muñoz | 29 | [[Medellín]] |- | {{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] | Dayanna Watson | 26 | [[San José, Costa Rica|San José]] |- | {{flagicon|CUB}} [[Cuba|Kuba]] | Lourdes Feliu | 20 | La Lisa |- | {{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] | Jeevasheny Anang | 27 | [[Kuala Lumpur]] |- | {{flagicon|MUS}} [[Mauritius|Mawrisyo]] | Mahamoodally Zakiyyah<ref>{{Cite web|url=https://missmauritius.org/grand-final-2021/|title=Grand Final 2021 Miss Mauritius|website=Miss Mauritius|language=en|date=|access-date=3 Agosto 2022|archive-date=9 Agosto 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220809202418/https://missmauritius.org/grand-final-2021/|url-status=dead}}</ref> | 20 | Vacoas-Phoenix |- | {{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] | Michelle Luna<ref>{{Cite web|url=https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=pfbid02nZYfMxE3yugdUW6JHbEQpQBCr7shYQisgty4dGkY5nUeXP4ef4ACF67KCvU9hzANl&id=114658250245302|title=Miss Intercontinental Mexico sa Facebook: Gracias a cada uno de los patrocinadores que se unieron al evento de coronación de Nuestra Reina Michelle Luna Miss Intercontinental México 2022!!|website=[[Facebook]]|language=es|date=21 Hunyo 2022|access-date=3 Agosto 2022}}</ref> | 22 | Tampico |- | {{flagicon|MNE}} [[Montenegro]] | Viktorija Stojiljkovic | 18 | Bar |- | {{flagicon|MAR}} [[Morocco|Moroko]] | Jihane Ait el Ghari | 29 | [[Rabat]] |- | {{flagicon|ARE}} [[United Arab Emirates|Nagkakaisang Arabong Emirato]] | Azarel Hevia | 26 | [[Dubai]] |- | {{flagicon|NPL}} [[Nepal]] | Bipana Adhikari | 23 | Dhading |- | {{flagicon|NGA}} [[Nigeria|Niherya]] | Joy Raimi Mojisola | 22 | Port Harcourt |- | {{flagicon|NLD}} [[Netherlands|Olanda]] | Melissa Bottema<ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/Cg36j--j8yW/?igshid=YmMyMTA2M2Y=|title=Miss Intercontinental NL sa Instagram: Here she is! Er werd veel gespeculeerd maar Miss Intercontinental Netherlands 2022 is Melissa Bottema ! De 22 - jarige prachtige brunette zal Nederland met trots vertegenwoordigen bij de 50e editie in Egypte!|website=Instagram|language=de|date=5 Agosto 2022|access-date=6 Agosto 2022}}</ref> | 22 | Winsum |- | {{flagicon|PER}} [[Peru]] | Alexandra Paredes | 23 | [[Lima]] |- | {{flagicon|PHL}} [[Pilipinas]] | Gabrielle Basiano<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/161067400616853/posts/pfbid032W2fhYAiYNem3fBDeqFsDo9JBydnRPv1pBBHWeV7mR6SpEK3RPiibBRbDT3YQsL1l/?app=fbl|title=Binibining Pilipinas sa Facebook: The 2022 Binibining Pilipinas Miss Intercontinental, Gabrielle Basiano!|website=[[Facebook]]|language=en|date=1 Agosto 2022|access-date=3 Agosto 2022}}</ref> | 24 | [[Borongan]] |- | {{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] | Jenna Hyttinen | 22 | Tampere |- | {{flagicon|POL}} [[Polonya]] | Klaudia Andrzejewska | 20 | Włocławek |- | {{flagicon|PRT}} [[Portugal]] | Nadiuska Gutierrez | 27 | Lisboa e Vale do Tejo |- | {{flagicon|PRI}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] | Mariela Pepin Solís | 26 | Luquillo |- | {{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] | Pauline Thimon<ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/CeGQF41sx83/?igshid=YmMyMTA2M2Y=|title=Miss Intercontinental France sa Instagram: @paulinethimon Miss International France 2022 pour la 50ème édition de @missintercontinentalofficial|website=Instagram|language=fr|date=28 Mayo 2022|access-date=3 Agosto 2022}}</ref> | 25 | [[Paris]] |- | {{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] | María Felix | 22 | [[Santo Domingo, Republikang Dominikano|Santo Domingo]] |- | {{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]] | Karolína Syrotuková | 20 | Chabařovice |- | {{flagicon|ROU}} [[Romania|Rumanya]] | Denisa Andreea Malacu | 20 | [[Bucharest]] |- | {{flagicon|RUS}} [[Rusya]] | Anastasia Boslovyak | 22 | Komsomolsk-on-Amur |- | {{flagicon|SRB}} [[Serbia|Serbiya]] | Jovana Lisanin | 20 | Zrenjanin |- | {{flagicon|SYC}} [[Seychelles|Seykelas]] | Shannen Henrie | 27 | Perseverance |- | {{flagicon|ZWE}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] | Yollanda Chimbarami | 25 | [[Harare]] |- | {{flagicon|SIN}} [[Singapore|Singapura]] | Gerlyn Cheah | 27 | [[Singapore|Singapura]] |- | {{flagicon|LKA}} [[Sri Lanka]] | Anna-Marie Ondaatje | 22 | Markham |- | {{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] | Ria Raj | 23 | Göteborg |- | {{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] | Amanda Jensen<ref>{{Cite web|url=https://www.matichon.co.th/lifestyle/social-women/news_3467584|title=สุดปัง! มิสแกรนด์ฯ ส่ง ‘ไฮดี้ อมันดา’ ตัวแทนไทยประกวด ‘มิสอินเตอร์คอนฯ’ ที่อียิปต์|website=Matichon|language=th|date=22 Hulyo 2022|access-date=3 Agosto 2022}}</ref> | 23 | Phuket |- |{{flagicon|ZAF}} [[South Africa|Timog Aprika]] | Taahirah Zungu | 21 | Mafikeng |- | {{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] | Kelsey Kohler<ref>{{Cite web|url=https://www.instagram.com/p/CgVt_0itbJC/?igshid=YmMyMTA2M2Y=|title=Miss Intercontinental Chile sa Instagram: Miss Intercontinental Chile 2022, Kelsey Kohler será Chile en la próxima edición 50 de Miss Intercontinental 2022|website=Instagram|language=es|date=23 Hulyo 2022|access-date=3 Agosto 2022}}</ref> | 23 | Chillán |- | {{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] | Silan Torul | 21 | - |- | {{flagicon|UKR}} [[Ukraine|Ukranya]] | Valevska Valeriia | 25 | Dnipro |- | {{flagicon|HUN}} [[Hungary|Unggarya]] | Patrícia Perger | 24 | Győr |- |} ==Mga Tala== {{notelist}} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} ==Panlabas na kawing== *{{Official website|https://www.missintercontinental.com}} 8l4qmcgtk385zxxprk1d966yceb1o94 0 321283 2204072 2195999 2026-04-22T02:03:41Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2204072 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|name=Miss Earth 2023|image=Drita Ziri (cropped).jpg|image size=|image alt=|caption=Drita Ziri|date=22 Disyembre 2023|presenters={{Hlist|James Deakin|Huỳnh Thị Thuỳ Dung}}|entertainment={{Hlist|Shontelle|JayKii|Mono|Sara Luu}}|theme=ME Loves TREE|venue=Vạn Phúc City, Hiệp Bình Phước, Thủ Đức, [[Lungsod ng Ho Chi Minh]], Biyetnam|broadcaster=|director=|producer=|owner=|sponsor=|entrants=85|placements=|debuts=|withdrawals={{Hlist|Austrya|Burundi|Demokratikong Republika ng Konggo|Eskosya|Eslobakya|Estonya|Hilagang Macedonia|Hong Kong|Iran|Irak|Kabo Berde|Kirgistan|Malta|Panama|Senegal|Uganda}}|returns={{Hlist|Alemanya|Armenya|Bangglades|Dinamarka|Honduras|Kambodya|Kapuluang Birhen ng Estados Unidos|Kasakistan|Kenya|Liberya|Madagaskar|Myanmar|Paragway|Trinidad at Tobago|Ukranya}}|winner='''[[Drita Ziri]]'''|represented={{flagu|Albanya}}|congeniality=|personality=|best national costume=|best state costume=|photogenic=|miss internet=|award1 label=|award1=|award2 label=|award2=|opening trailer=|before=[[Miss Earth 2022|2022]]|next=[[Miss Earth 2024|2024]]}}Ang '''Miss Earth 2023''' ay ang ika-23 edition ng [[Miss Earth]] pageant, na ginanap sa sa Vạn Phúc City, [[Lungsod ng Ho Chi Minh]], Biyetnam noong 22 Disyembre 2023.<ref name="me23">{{Cite web|author=ABS-CBN News|date=18 Hulyo 2022|title=Miss Earth 2023 to be held in Vietnam|url=https://news.abs-cbn.com/life/07/18/22/miss-earth-2023-to-be-held-in-vietnam|access-date=4 Disyembre 2022|website=[[ABS-CBN News and Current Affairs|ABS-CBN News]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Hulyo 2022 |title=Miss Earth 2023 to be held in Vietnam |url=https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2022/7/19/Miss-Earth-2023-Vietnam-.html |access-date=4 Disyembre 2022 |website=[[CNN Philippines]] |language=en |archive-date=4 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221204041845/https://www.cnnphilippines.com/entertainment/2022/7/19/Miss-Earth-2023-Vietnam-.html |url-status=dead }}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni Mina Sue Choi ng Timog Korea si Drita Ziri ng Albanya bilang Miss Earth 2023.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=22 Disyembre 2023 |title=Miss Earth 2023 is Drita Ziri from Albania |url=https://entertainment.inquirer.net/533064/miss-earth-2023-is-drita-ziri-from-albania |access-date=23 Disyembre 2023 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Ito ang kauna-unahang tagumpay ng Albanya sa [[Miss Earth]].<ref>{{Cite web |last= |date=22 Disyembre 2023 |title=Sukses historik i Shqipërisë, 18-vjeçarja Drita Ziri shpallet ”Miss Earth 2023” |trans-title=Historic success of Albania, 18-year-old Drita Ziri is declared "Miss Earth 2023" |url=https://kohajone.com/sukses-historik-i-shqiperise-18-vjecarja-drita-ziri-shpallet-miss-earth-2023/ |access-date=23 Disyembre 2023 |website=Gazeta Koha Jone |language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bolledo |first=Jairo |date=24 December 2023 |title=Miss Earth, the pageant that has crowned queens from non-powerhouse countries |url=https://www.rappler.com/entertainment/miss-earth-pageant-crowned-queens-non-powerhouse-countries/ |access-date=24 December 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> Kinoronahan bilang Miss Earth-Air si Yllana Aduana ng Pilipinas, si Đỗ Thị Lan Anh ng Biyetnam bilang Miss Earth-Water, at si Cora Bliault ng Taylandiya bilang Miss Earth-Fire.<ref>{{Cite web |last=Bolledo |first=Jairo |last2=Reyes |first2=Juno |date=22 Disyembre 2023 |title=Albania's Drita Ziri is Miss Earth 2023 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/albania-drita-ziri-crowned-miss-earth-2023/ |access-date=23 Disyembre 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=22 Disyembre 2023 |title=PH's Yllana Aduana crowned Miss Earth Air 2023 |url=https://www.cnnphilippines.com/lifestyle/2023/12/22/Miss-Earth-2023-Miss-PH-Yllana-Aduana.html |access-date=23 Disyembre 2023 |website=[[CNN Philippines]] |language=en |archive-date=22 Disyembre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231222161342/http://www.cnnphilippines.com/lifestyle/2023/12/22/Miss-Earth-2023-Miss-PH-Yllana-Aduana.html |url-status=dead }}</ref> Mga kandidata mula sa walumpu't-limang mga bansa at teritoryo ang kumalahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan nina James Deakin at Huỳnh Thị Thuỳ Dung ang kompetisyon. Nagtanghal sina Shontelle, JayKii, Mono, at Sara Luu sa edisyong ito. Itinampok rin sa edisyong ito ang bagong Long Beach Pearl Crown na gawa sa ginto, kasama ang walumpu't-pitong mga perlas at mga bato na may iba't-ibang mga kulay.<ref>{{cite web |date=21 Disyembre 2023 |title=Chiêm ngưỡng vương miện ngọc trai Việt dành cho Miss Earth 2023 |trans-title=Admire the Vietnamese pearl crown for Miss Earth 2023 |url=https://vov.vn/giai-tri/chiem-nguong-vuong-mien-ngoc-trai-viet-danh-cho-miss-earth-2023-post1066938.vov |access-date=23 Disyembre 2023 |website=Voice of Vietnam |language=vi}}</ref><ref>{{cite web |date=22 Disyembre 2023 |title=Long Beach Pearl chế tác vương miện mới cho Miss Earth 2023 |trans-title=Long Beach Pearl crafted the new crown for Miss Earth 2023 |url=https://vnexpress.net/long-beach-pearl-che-tac-vuong-mien-moi-cho-miss-earth-2023-4692166.html |access-date=23 Disyembre 2023 |website=VnExpress |language=vi}}</ref> == Kasaysayan == [[Talaksan:Ho Chi Minh City Skyline (night).jpg|thumb|250x250px|Lungsod ng Ho Chi Minh, ang ''host city'' ng Miss Earth 2023]] === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === Noong 18 Hulyo 2022, inanunsyo ni Lorraine Schuck, isa sa mga tagapagtatag ng Miss Earth Organization, na ang ika-23 edisyon ng Miss Earth ay gaganapin sa Biyetnam sa ikalawang beses; huling beses na ginanap ang Miss Earth sa Biyetnam noong 2010.<ref name="me23" /><ref>{{Cite web|url=https://khanhhoa.gov.vn/vi/van-de-ban-doc-quan-tam/cuoc-thi-hoa-hau-trai-dat-2023-se-duoc-to-chuc-o-nha-trang|title=Cuộc thi Hoa hậu Trái đất 2023 sẽ được tổ chức ở Nha Trang|website=Khanh Hoa|language=vi|date=22 Hulyo 2022|access-date=4 Disyembre 2022|archive-date=4 Hunyo 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230604091007/https://khanhhoa.gov.vn/vi/van-de-ban-doc-quan-tam/cuoc-thi-hoa-hau-trai-dat-2023-se-duoc-to-chuc-o-nha-trang|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rifai |first=Rifai |date=8 Oktubre 2023 |title=Inilah Jadwal Kontes Nasional Miss Earth di Oktober 2023, Kompetitif! |trans-title=This is the Miss Earth National Contest Schedule in October 2023, Competitive! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/muhammad-ayub-rifai/inilah-jadwal-kontes-nasional-miss-earth-di-oktober-2023-c1c2 |access-date=9 Oktubre 2023 |website=IDN Times |language=id}}</ref> Ayon kay Schuck, magaganap ang kompetisyon sa [[Nha Trang]], Khánh Hòa.<ref>{{Cite web |last= |date=24 Hulyo 2022 |title=Vietnam to host Miss Earth 2023 |url=https://en.vietnamplus.vn/vietnam-to-host-miss-earth-2023/234292.vnp |access-date=20 Disyembre 2023 |website=VietnamPlus |language=en}}</ref> Noong 21 Hulyo 2023, inanunsyo ng Miss Earth Organization na magaganap ang kompetisyon sa 16 Disyembre 2023.<ref name=":02">{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=3 Agosto 2023 |title=Miss Earth 2023 announces final competition date |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2023/08/03/2285479/miss-earth-2023-announces-final-competition-date |access-date=20 Disyembre 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=21 Hulyo 2023 |title=Miss Earth 2023 to be held in Vietnam in December |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://news.abs-cbn.com/life/07/21/23/miss-earth-2023-to-be-held-in-vietnam-in-december |access-date=20 Disyembre 2023}}</ref> Gayunpaman, inanunsyo ng Miss Earth Organization na imbis na ganapin sa 16 Disyembre, magaganap ang pinal na kompetisyon sa 22 Disyembre, at ang lokasyon ng kompetisyon ay inilipat sa Saigon Exhibition and Convention Center sa Lungsod ng Ho Chi Minh upang mapaunlakan ang mas malaking bilang ng mga manonood.<ref>{{Cite web |last=Abad |first=Ysa |date=12 Setyembre 2023 |title=Miss Earth 2023 set for December in Vietnam |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/miss-earth-2023-set-december-vietnam/ |access-date=20 Disyembre 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=18 Setyembre 2023 |title=Miss Earth 2023 final show date moved |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2023/09/18/2297224/miss-earth-2023-final-show-date-moved |access-date=20 Disyembre 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> Noong 16 Oktubre 2023, inanunsyo ng Miss Earth Organization na ang buong kompetisyon ay magaganap mula 1 Disyembre hanggang 22 Disyembre 2023 sa Vạn Phúc City, Lungsod ng Ho Chi Minh.<ref>{{Cite web |last=Nguyen |first=Duyen |date=16 Oktubre 2023 |title=Miss Earth trở lại Việt Nam sau 12 năm |trans-title=Miss Earth returns to Vietnam after 12 years |url=https://bazaarvietnam.vn/miss-earth-2023-to-chuc-tai-viet-nam-voi-90-quoc-gia-va-vung-lanh-tho-tham-du/ |access-date=20 Disyembre 2023 |website=Harper's Bazaar Việt Nam |language=vi-VN}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=17 Oktubre 2023 |title=Cuộc thi Hoa hậu Trái đất trở lại Việt Nam sau 12 năm |trans-title=Miss Earth contest returns to Vietnam after 12 years |url=https://2sao.vn/cuoc-thi-hoa-hau-trai-dat-tro-lai-viet-nam-sau-12-nam-n-358284.html |access-date=20 Disyembre 2023 |website=2Sao.vn |language=vi}}</ref> Ilan sa mga aktibidad ng Miss Earth ay ginanap sa mga karatig-lalawigan ng Lungsod ng Ho Chi Minh tulad ng paunang kompetisyon na ginanap sa Van Thanh Flower Village sa Đà Lạt, at ang ''talent competition'' na ginanap sa Saigon Opera House.<ref name=":62">{{Cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=17 Oktubre 2023 |title=Miss Earth to stage biggest edition in Vietnam with 114 delegates |language=en |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/523420/miss-earth-expected-to-stage-biggest-edition-in-vietnam-with-114-delegates |access-date=20 Disyembre 2023}}</ref> === Pagpili ng mga kalahok === Ang mga kalahok mula sa walumpu't-limang bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. Apat na kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang bansa/teritoryo matapos maging isang runner-up sa kanilang kompetisyong pambansa. ==== Mga pagpalit ==== Iniluklok ang ''first runner-up'' ng Miss Earth Liberia na si Cassandra Peters upang kumatawan sa kanyang bansa matapos bumitiw sa kanyang pwesto si Salafana Geraldine Scott dahil sa mga personal na dahilan.<ref>{{Cite web |date=26 Hunyo 2023 |title=Liberia: ‘Time to Fight Plastic Pollution’ |url=https://www.liberianobserver.com/liberia-time-fight-plastic-pollution |access-date=1 Hulyo 2023 |website=Liberian Observer |language=en |archive-date=7 Hulyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707123304/https://www.liberianobserver.com/liberia-time-fight-plastic-pollution |url-status=dead }}</ref> Iniluklok si Tina Krulanović bilang kinatawan ng Montenegro sa Miss Earth matapos bumitiw ang orihinal na kalahok na si Vladjana Jovetić dahil sa mga personal na dahilan. Iniluklok si Miss Balkana 2023 Andjela Vanevski upang kumatawan sa Serbya matapos bumitiw sa kanyang pwesto si Jelena Petrović dahil sa mga personal na dahilan. Iniluklok ang ''first runner-up'' ng Miss Earth South Africa 2023 na si Zabelo Hlabisa ay lumagpas na sa ''age limit'' ng Miss Earth.<ref>{{Cite web |date=12 Setyembre 2023 |title=Zabelo Hlabisa from uMhlanga in KwaZulu-Natal is Miss Earth South Africa 2023 |url=https://www.iol.co.za/saturday-star/news/zabelo-hlabisa-from-umhlanga-in-kwazulu-natal-is-miss-earth-south-africa-2023-a7895a80-7fcd-4394-bfa7-7116418f2310 |access-date=20 Disyembre 2023 |website=Independent Online |language=en}}</ref> ==== Mga unang sali, pagbalik, at mga pag-urong ==== Bumalik sa edisyong ito ang bansang Madagaskar na huling sumali noong [[Miss Earth 2014|2014]], Trinidad at Tobago noong [[Miss Earth 2018|2018]], Kasakistan noong [[Miss Earth 2019|2019]], Honduras at ang Kapuluang Birhen ng Estados Unidos noong [[Miss Earth 2020|2020]], at Alemanya, Armenya, Bangglades, Dinamarka, Kambodya, Kenya, Liberya, Myanmar, Paragway, at Ukranya noong [[Miss Earth 2021|2021]].<ref name=":32">{{cite web |date=11 Agosto 2023 |title=Ella es Ariana Gómez, la nueva Miss Earth Honduras 2023 |trans-title=She is Ariana Gómez, the new Miss Earth Honduras 2023 |url=https://www.elheraldo.hn/fotogalerias/entretenimiento/ella-es-ariana-gomez-la-nueva-miss-earth-honduras-2023-CJ14844336#image-1 |access-date=2 Marso 2024 |website=[[El Heraldo (Tegucigalpa)|El Heraldo]] |language=es}}</ref><ref name=":42">{{Cite web |last= |first= |date=29 Nobyembre 2022 |title=South Korea's Mina Sue Cho is Miss Earth 2022; PH finishes in Top 20 |url=https://news.abs-cbn.com/life/11/29/22/south-koreas-mina-sue-cho-is-miss-earth-2022-ph-finishes-in-top-20 |access-date=2 Marso 2024 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> Hindi sumali ang mga bansang Burundi, Demokratikong Republika ng Konggo, Eskosya, Eslobakya, Estonya, Hilagang Macedonia, Hong Kong, Iran, Irak, Kabo Berde, Malta, at Uganda sa edisyong ito. Hindi sumali si Zoe Müller ng Austrya, Aiperi Keneshbekova ng Kirgistan, at Coumba Sande ng Senegal dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2023 |title=Kırgız Güzeli yarışmasını üç güzel kazandı |trans-title=Three beauties won the Miss Kyrgyz contest |url=http://tr.kabar.kg/news/k-rg-z-guzeli-yar-mas-n-uc-guzel-kazand/ |access-date=2 Marso 2024 |website=Kabar |language=tr |archive-date=18 Oktubre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231018123228/http://tr.kabar.kg/news/k-rg-z-guzeli-yar-mas-n-uc-guzel-kazand/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Dank |first=Dieter |date=28 Agosto 2023 |title=Miss Earth Austria erstmals im Burgenland gekrönt |trans-title=Miss Earth Austria crowned for the first time in Burgenland |url=https://www.bvz.at/oberpullendorf/glamouroese-premiere-miss-earth-austria-erstmals-im-burgenland-gekroent-383204441 |access-date=2 Marso 2024 |website=Burgenländische Volkszeitung |language=de}}</ref> Dapat sanang lalahok si Nicole Castillero ng Panama, ngunit umurong ito dahil sa problema sa kanyang visa.<ref>{{Cite web |date=4 Agosto 2023 |title=¡La novia de José Peláez! Nicole Castillero representará a Panamá en Miss Earth 2023 |trans-title=José Peláez's girlfriend! Nicole Castillero will represent Panama in Miss Earth 2023 |url=https://www.diaadia.com.pa/fama/la-novia-de-jose-pelaez-nicole-castillero-representara-panama-en-miss-earth-2023-769952 |access-date=2 Marso 2024 |website=Día a Día |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 Disyembre 2023 |title=Organización encargada de Miss Earth Panamá responde a denuncia de Nicole Castillero |trans-title=Organization in charge of Miss Earth Panama responds to complaint from Nicole Castillero |url=https://www.diaadia.com.pa/fama/organizacion-encargada-de-miss-earth-panama-responde-denuncia-de-nicole-castillero-774000 |access-date=2 Marso 2024 |website=Día a Día |language=es}}</ref> Dapat rin sanang lalahok si Sera Volavola ng Pidyi, ngunit hindi nagpatuloy dahil sa hinidi isiniwalat na dahilan.<ref>{{Cite web |last=Elbourne |first=Alex |date=25 Oktubre 2023 |title=Meet Miss Earth FIJI 2023: Sera Volavola |url=https://legendfm.com.fj/meet-miss-earth-fiji-2023-sera-volavola/ |access-date=2 Marso 2024 |website=Legend FM |language=en-GB}}</ref> == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss Earth 2023''' | *{{flagicon|ALB}} '''[[Albanya]]''' – '''[[Drita Ziri]]<ref name="me232">{{cite web |date=22 Disyembre 2023 |title=PH bet Yllana Aduana is Miss Earth Air 2023 |url=https://news.abs-cbn.com/life/12/22/23/ph-bet-yllana-aduana-is-miss-earth-air-2023 |access-date=2 Marso 2024 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref>'''<ref name=":11">{{Cite web |last=De Serra |first=Vee |date=22 Disyembre 2023 |title=Albania is named Miss Earth 2023 |url=https://villagepipol.com/albania-is-named-miss-earth-2023/ |access-date=18 Hunyo 2024 |website=Village Pipol |language=en-US}}</ref> |- |Miss Earth-Air 2023 | *{{flagicon|PHI}} [[Pilipinas]] – Yllana Aduana'''<ref name="me232" />'''<ref name=":11" /> |- |Miss Earth-Water 2023 | *{{flagicon|VNM}} [[Vietnam|Biyetnam]] – Đỗ Thị Lan Anh'''<ref name="me232" /><ref name=":11" />''' |- |Miss Earth-Fire 2023 | *{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] – Cora Bliault'''<ref name="me232" /><ref name=":11" />''' |- |Top 8 (Mga ''runner-up'') | *{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Morgana Carlos<ref name=":11" /><ref name=":4">{{Cite web |date=22 Disyembre 2023 |title=PH bet Yllana Aduana joins Miss Earth 2023 Top 8 |url=https://news.abs-cbn.com/life/12/22/23/ph-bet-yllana-aduana-joins-miss-earth-2023-top-8 |access-date=22 Disyembre 2023 |website=ABS-CBN News |language=en}}</ref> *{{flagicon|KAZ}} [[Kasakistan]] – Dilnaz Tilaeva<ref name=":11" /><ref name=":4" /> *{{flagicon|Netherlands}} [[Netherlands|Olanda]] – Noa Claus<ref name=":11" /><ref name=":4" /> *{{flagicon|RUS}} [[Rusya]] – Daria Lukonkina<ref name=":11" /><ref name=":4" /> |- |Top 12 | *{{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] – Jhosskaren Carrizo<ref name=":11" /><ref name=":3">{{Cite web |last= |first= |date=22 Disyembre 2023 |title=PH bet Yllana Marie Aduana advances to Miss Earth 2023 ‘s Top 12 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/hobbiesandactivities/892116/ph-bet-yllana-marie-aduana-advances-to-miss-earth-2023-s-top-12/story/ |access-date=22 Disyembre 2023 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> *{{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]] – Cindy Inanto<ref name=":11" /><ref name=":3" /> '''§''' *{{flagicon|PRI}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] – Victoria Arocho<ref name=":11" /><ref name=":3" /> *{{flagicon|South Africa}} [[Timog Aprika]] – Belindé Schreuder<ref name=":11" /><ref name=":3" /> |- |Top 20 | * {{flagicon|BEL}} [[Belhika]] – Jolien Pede<ref name=":11" /><ref name=":2">{{Cite web |last= |first= |date=22 Disyembre 2023 |title=PH bet Yllana Marie Aduana makes it to Miss Earth 2023 Top 20 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/hobbiesandactivities/892113/ph-bet-yllana-marie-aduana-makes-it-to-miss-earth-2023-top-20/story/ |access-date=22 Disyembre 2023 |website=GMA News Online |language=en}}</ref> * {{flagicon|BGR}} [[Bulgarya]] – Victoria Lazarova<ref name=":11" /><ref name=":2" /> * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Danielle Mullins<ref name=":11" /><ref name=":2" /> * {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Priyan Sain<ref name=":11" /><ref name=":2" /> * {{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] – Jordan-Louise Smith<ref name=":11" /><ref name=":2" /> * {{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] – Layanna Robinson<ref name=":11" /><ref name=":2" /> * {{flagicon|MUS}} [[Mauritius|Mawrisyo]] – Hateefa Low Kom<ref name=":11" /><ref name=":2" /> * {{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] – Courtney Jongwe<ref name=":11" /><ref name=":2" /> |} '''<small>§</small>''' <small>- Nakapasok sa Top 20 sa pamamagitan ng People's Choice</small> === Mga natatanging parangal === {| class="wikitable sortable unsortable" style="font-size: 95%;" !Parangal !Kandidata |- |Best Appearance | * {{flagicon|VNM}} [[Vietnam|Biyetnam]] – Đỗ Thị Lan Anh'''<ref name="me232" />''' |- |People's Choice | * {{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]] – Cindy Inanto'''<ref name="me232" />''' |- |Best in Evening Gown | * {{flagicon|KAZ}} [[Kasakistan]] – Dilnaz Tilaeva'''<ref name="me232" />''' |- |Best in Talent | * {{flagicon|NZ}} [[New Zealand|Bagong Silandiya]] – Caitlyn Smythe'''<ref name="me232" />''' |- |Best Bikini | * {{flagicon|PHI}} [[Pilipinas]] – Yllana Aduana'''<ref name="me232" />''' |- |Best National Costume | * {{flagicon|VNM}} [[Vietnam|Biyetnam]] – Đỗ Thị Lan Anh'''<ref name="me232" />''' |- |Best Eco Presentation | * Mga kandidata mula sa Europa'''<ref name="me232" />''' |} == Mga ''pre-pageant activity'' == === ''Welcome Event'' === Noong 13 Disyembre 2023, naganap ang ''Welcome Event'' ng edisyong ito sa Saigon Opera House sa [[Lungsod Ho Chi Minh|Lungsod ng Ho Chi Minh]] kung saan rumampa ang lahat ng mga kandidata sa isang ''blue-carpet runway'' sa labas ng pinangyarihan ng kaganapan. Mula sa kaganapang ito, isang kandidata ang makakakuha ng Best Appearance award na pagbobotohan ng publiko. Ang magwawagi ay magkakaroon ng ''double voting points'' para sa People's Choice Award.<ref>{{cite web |date=14 Disyembre 2023 |title=Do Thi Lan Anh wins Best Appearance award at Miss Earth 2023 |url=https://english.vov.vn/en/culture/do-thi-lan-anh-wins-best-appearance-award-at-miss-earth-2023-post1065397.vov |access-date=2 Marso 2024 |website=Voice of Vietnam |language=en}}</ref> Nagwagi si Đỗ Thị Lan Anh ng Biyetnam.<ref name=":7">{{cite web |date=9 Disyembre 2023 |title=PH bet Yllana Aduana among Miss Earth 2023 Best Appearance Top 5 |url=https://news.abs-cbn.com/life/12/09/23/ph-bet-yllana-aduana-among-miss-earth-2023-best-appearance-top-5 |access-date=2 Marso 2024 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=9 Disyembre 2023 |title=PH's Yllana Marie Aduana makes it to Miss Earth 2023's Top 5 Best Appearance |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/hobbiesandactivities/890848/ph-s-yllana-marie-aduana-makes-it-to-miss-earth-2023-s-top-5-best-appearance/story/ |access-date=2 Marso 2024 |website=GMA Integrated News |language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable unsortable" style="font-size: 95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Nagwagi''' | * {{flagicon|VNM}} [[Vietnam|'''Biyetnam''']] – '''Đỗ Thị Lan Anh'''<ref name=":5">{{Cite web |last=Santiago |first=Camille |date=10 Disyembre 2023 |title=PH's Yllana Aduana lands in Miss Earth 2023's Top 5 Best Appearance |url=https://philstarlife.com/celebrity/574838-yllana-aduana-miss-earth-2023-top-5-best-appearance? |access-date=2 Marso 2024 |website=Philstar Life |language=en}}</ref> |- |Top 5 | * {{flagicon|KHM}} [[Cambodia|Kambodya]] – Pouvjessica Tan<ref name=":5" /> * {{flagicon|MNG}} [[Mongolya]] – Munkhchimeg Batjargal<ref name=":5" /> * {{flagicon|MMR}} [[Myanmar]] – Soung Hnin San<ref name=":5" /> * {{flagicon|PHI}} [[Pilipinas]] – Yllana Aduana<ref name=":5" /> |} === ''Best Bikini'' === Mula Disyembre 16 hanggang Disyembre 17, 2023, naganap ang botohan sa Best Bikini sa ''social media platform'' na Facebook. Ang dalawang kandidata mula sa apat na heograpikal na rehiyon ang napili upang mapabilang sa walong pinalistang sasabak sa ''second round'' ng botohan.<ref name=":6">{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=17 Disyembre 2023 |title=Yllana Aduana gets ‘double points’ in Miss Earth 2023 ‘Best Bikini’ voting |url=https://entertainment.inquirer.net/532028/yllana-aduana-gets-double-points-in-miss-earth-2023-best-bikini-voting |access-date=2 Marso 2024 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Ang magwawagi ay magkakaroon ng ''double voting points'' para sa People's Choice Award.<ref name=":6" /> Nagwagi si Yllana Aduana ng Pilipinas.<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D.C. |date=21 Disyembre 2023 |title=Philippines wins Miss Earth 2023 best bikini bod |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2023/12/21/2320461/philippines-wins-miss-earth-2023-best-bikini-bod |access-date=2 Marso 2024 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable unsortable" style="font-size: 95%;" ! colspan="2" |Pagkakalagay !Kandidata |- | colspan="2" |'''Nagwagi''' | * {{flagicon|PHI}} '''[[Pilipinas]]''' – '''Yllana Aduana<ref>{{Cite web |date=19 Disyembre 2023 |title=Philippine bet Yllana Marie Aduana is Best Bikini winner in Miss Earth 2023 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/891813/philippine-bet-yllana-marie-aduana-is-best-bikini-winner-in-miss-earth-2023/story/ |access-date=2 Marso 2024 |website=GMA News Online |language=en}}</ref>''' |- | rowspan="4" |Top 8 |Asya at Oseaniya | * {{flagicon|VNM}} [[Vietnam|Biyetnam]] – Đỗ Thị Lan Anh<ref name=":8">{{Cite web |date=20 Disyembre 2023 |title=PH's Yllana Aduana wins Best Bikini in Miss Earth 2023 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/philippines-yllana-aduana-best-bikini-miss-earth-2023/ |access-date=2 Marso 2024 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> |- |Aprika | * {{flagicon|MDG}} [[Madagascar|Madagaskar]] – Valisoa Fifaliana Ratsimbazafy<ref name=":8" /> * {{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] – Courtney Jongwe<ref name=":8" /> |- |Europa | * {{flagicon|BGR}} [[Bulgarya]] – Victoria Lazarova<ref name=":8" /> * {{flagicon|Netherlands}} [[Netherlands|Olanda]] – Noa Claus<ref name=":8" /> |- |Kaamerikahan | * {{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] – Jhosskaren Carrizo<ref name=":8" /> * {{flagicon|PAR}} [[Paraguay|Paragway]] – Gretha Matiauda<ref name=":8" /> |} === ''Best National Costume'' === Naganap sa paunang kompetisyon ang National Costume competition kung saan tatlo mula sa apat na heograpikal na rehiyon ang napili ng mga pinagsamang iskor ng mga hurado at ang mga boto ng publiko upang sa ''second round'' ng botohan.<ref>{{Cite web |date=21 Disyembre 2023 |title=Vietnamese beauty makes Top 12 Best National Costume at Miss Earth 2023 |url=https://english.vov.vn/en/culture/vietnamese-beauty-makes-top-12-best-national-costume-at-miss-earth-2023-post1066888.vov |access-date=2 Marso 2024 |website=Voice of Vietnam |language=en}}</ref> Ang magwawagi ay magkakaroon ng ''double voting points'' para sa People's Choice Award. Nagwagi si Đỗ Thị Lan Anh ng Biyetnam.'''<ref name=":10" />''' {| class="wikitable sortable unsortable" style="font-size: 95%;" ! colspan="2" |Pagkakalagay !Kandidata |- | colspan="2" |'''Nagwagi''' | * {{flagicon|VNM}} [[Vietnam|'''Biyetnam''']] – '''Đỗ Thị Lan Anh<ref name=":10">{{Cite web |date=21 Disyembre 2023 |title=Philippines' Yllana Marie Aduana among top bets for Best National Costume in Miss Earth 2023 |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/hobbiesandactivities/891990/philippines-yllana-marie-aduana-among-top-bets-for-best-national-costume-in-miss-earth-202/story/ |access-date=2 Marso 2024 |website=GMA News Online |language=en}}</ref>''' |- | rowspan="4" |Top 12 |Asya at Oseaniya | * {{flagicon|MMR}} [[Myanmar]] – Soung Hnin San<ref name=":9">{{Cite web |last=Acebuche |first=Yoniel |date=21 Disyembre 2023 |title=PH's Yllana Aduana among top delegates for Best National Costume in Miss Earth 2023 |url=https://philstarlife.com/news-and-views/843319-philippines-yllana-aduana-top-best-national-costume-miss-earth-2023? |access-date=2 Marso 2024 |website=Philstar Life}}</ref> * {{flagicon|PHI}} [[Pilipinas]] – Yllana Aduana<ref name=":9" /> |- |Aprika | * {{flagicon|MDG}} [[Madagascar|Madagaskar]] – Valisoa Fifaliana Ratsimbazafy<ref name=":9" /> * {{flagicon|NAM}} [[Namibia|Namibya]] – Martha Kautanevali<ref name=":9" /> * {{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] – Courtney Jongwe<ref name=":9" /> |- |Europa | * '''{{flagicon|ALB}}''' [[Albanya]] – Drita Ziri<ref name=":9" /> * {{flagicon|DEU}} [[Alemanya]] – Maike Damrat<ref name=":9" /> * {{flagicon|BGR}} [[Bulgarya]] – Victoria Lazarova<ref name=":9" /> |- |Kaamerikahan | * {{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] – Jhosskaren Carrizo<ref name=":9" /> * {{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] – Ivana Girard<ref name=":9" /> * {{flagicon|PAR}} [[Paraguay|Paragway]] – Gretha Matiauda<ref name=":9" /> |} === ''Best in Long Gown'' === {| class="wikitable sortable unsortable" style="font-size: 95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Nagwagi''' | * {{flagicon|KAZ}} '''[[Kasakistan]]''' – '''Dilnaz Tilaeva''' |- |Top 5 | * {{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] – Jhosskaren Carrizo * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Morgana Carlos * {{flagicon|Netherlands}} [[Netherlands|Olanda]] – Noa Claus * {{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] – Jang Da-yeon |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Ilang mga pagbabago sa pormat ng kompetisyon ang ipinatupad ng Miss Earth. Dalawampung kandidata ang napili bilang mga ''semi-finalist''; labinsiyam na kandidata ang napili mula sa mga paunang aktibidad, atisa ay napili mula sa ''internet voting.'' Lumalahok sa ''swimsuit competition'' ang dalawampung mga ''semi-finalist'' at kalaunan ay pinili ang labindalawang ''semi-finalist''. Lumahok sa ''evening gown competition'' ang labindalawang ''semi-finalist'' at kalaunan ay pinili ang walong pinalista. Lumahok ang walong pinalista paunang ''question-and-answer round'', at ang apat na ''elemental queens'' naman ang lumahok sa ''final question''.<ref>{{Cite web |last=Minh |first=Ngo |date=25 Disyembre 2023 |title=Miss Albania crowned Miss Earth, Vietnamese beauty wins Miss Earth Water |url=https://hanoitimes.vn/miss-albania-crowned-miss-earth-vietnamese-beauty-wins-miss-earth-water-325703.html |access-date=7 Hulyo 2024 |website=Hanoi Times |language=en}}</ref> === Komite sa pagpili === * Jovana Benoit – Taga-disenyo para sa selebridad<ref name=":12">{{Cite web |date=23 Disyembre 2023 |title=Vietnamese beauty honored with “Miss Earth Water” title at Miss Earth 2023 |url=https://en.sggp.org.vn/share107167.html |access-date=7 Hulyo 2024 |website=SGGP English Edition |language=en}}</ref> * Bui Thi My Canh – Kinatawan ng Long Beach Pearl<ref name=":12" /> * Pham Danh – ''Deputy General Director'' ng Van Phuc Group<ref name=":12" /> * Chris Gerstle – ''Business analyst'' at ''environmental investor<ref name=":12" />'' * Trương Ngọc Ánh – Aktres at puno ng Miss Earth 2023 Organizing Committee<ref name=":12" /> * Sonny Nguyen – CEO ng K&K LLC<ref name=":12" /> * [[Angelia Ong]] – Miss Earth 2015 mula sa Pilipinas<ref name=":12" /> * Lorraine Schuck – Bise-presidente ng Miss Earth<ref name=":12" /> * Cory Tran – Biyetnames na taga-disenyo<ref name=":12" /> * Thiên-Hương Tran-Nguyen – ''Editor-in-chief'' ng Harper's Bazaar Vietnam<ref name=":12" /> == Mga kandidata == Walumpu't-limang kandidata ang lalahok sa edisyong ito.<ref>{{Cite web |last= |date=8 Mayo 2023 |title=Nông Thúy Hằng: Tôi cẩn trọng lời nói sau khi đăng quang hoa hậu |trans-title=Nong Thuy Hang: I am careful with my words after being crowned Miss |url=https://thanhnien.vn/nong-thuy-hang-toi-can-trong-loi-noi-sau-khi-dang-quang-hoa-hau-185230508215153134.htm |access-date=4 Hunyo 2023 |website=Thanh Niên |language=vi}}</ref><ref name="delegates6">{{cite web |title=Miss Earth 2023 Delegates |url=http://www.missearth.tv/delegates.php |access-date=20 Agosto 2023 |publisher=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" |- ! Bansa/Teritoryo ! Kandidata ! Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon}} ! Bayan |- |'''{{flagicon|ALB}} [[Albanya]]''' |'''Drita Ziri<ref>{{Cite web |last= |date=4 Hulyo 2022 |title=Drita Ziri shpallet "Miss Shqipëria 2022" |trans-title=Drita Ziri is announced as "Miss Albania 2022" |url=https://telegrafi.com/drita-ziri-shpallet-miss-shqiperia-2022/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003073229/https://telegrafi.com/drita-ziri-shpallet-miss-shqiperia-2022/ |archive-date=3 Oktubre 2023 |access-date=17 Agosto 2023 |website=Telegrafi |language=sq}}</ref>''' |18 |Fushë-Krujë |- |{{flagicon|DEU}} [[Alemanya]] |Maike Damrat<ref>{{Cite web |last=Prima |first=Berkat |date=5 Disyembre 2023 |title=27 Potret Finalis Eropa di Welcome Ceremony Miss Earth 2023, Gorgeous! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/berkat-prima/potret-finalis-eropa-di-welcome-ceremony-miss-earth-2023-c1c2 |access-date=19 Disyembre 2023 |website=IDN Times |language=id}}</ref> |22 |Böblingen |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |Selene Bublitz<ref>{{Cite web |last=Herlina |first=Ratna |date=1 Hulyo 2023 |title=9 Potret Selene Bublitz, Miss Earth Argentina 2023 yang Penuh Pesona |trans-title=9 Enchanting Portraits of Selene Bublitz, Miss Earth Argentina 2023 |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/ratna-herlina/potret-selene-bublitz-miss-earth-argentina-2023-yang-penuh-pesona-c1c2 |access-date=3 Hulyo 2023 |website=IDN Times |language=id}}</ref> |23 |Corrientes |- |{{flagicon|ARM}} [[Armenya]] |Paolin Ahangari<ref name=":1">{{Cite web |last=Rifai |first=Muhammad Ayub |date=5 Disyembre 2023 |title=19 Queen yang Berjuang Dapatkan First Placement di Miss Earth 2023 |trans-title=19 Queens Who Are Fighting to Get First Placement at Miss Earth 2023 |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/muhammad-ayub-rifai/queen-yang-berjuang-dapatkan-first-placement-di-miss-earth-2023-c1c2 |access-date=19 Disyembre 2023 |website=IDN Times |language=id}}</ref> |23 |[[Ereban|Yerevan]] |- |{{flagicon|AUS}} [[Australya]] |Helen Lātūfeku<ref>{{Cite web |last= |date=10 Setyembre 2023 |title=Elegance and Environmental Awareness Collide at Miss Earth Australia 2023 |url=https://sassyandcomag.com/2023/09/miss-earth-australia-2023/ |access-date=9 Oktubre 2023 |website=Sassy & Co. |language=en-AU}}</ref> |21 |[[Sidney|Sydney]] |- |{{flagicon|BGD}} [[Bangladesh|Bangglades]] |Anika Bushra Mariya<ref name=":1" /> |20 |Naogaon |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |Jolien Pede<ref>{{Cite web |date=30 Abril 2023 |title=Oost-Vlaamse Barbara Roymans gekroond tot Miss Exclusive 2023 |trans-title=East Flemish Barbara Roymans crowned Miss Exclusive 2023 |url=https://myprivacy.dpgmedia.be/consent?siteKey=Uqxf9TXhjmaG4pbQ&callbackUrl=https%3A%2F%2Fwww.hln.be%2Fprivacy-gate%2Faccept-tcf2%3FredirectUri%3D%252Fshowbizz%252Foost-vlaamse-barbara-roymans-gekroond-tot-miss-exclusive-2023~a57eadf9%252F |access-date=2 Mayo 2023 |website=Het Laatste Nieuws |language=nl}}</ref> |26 |Zwalm |- |{{flagicon|BLZ}} [[Belize|Belis]] |Reyna Choj<ref>{{Cite web |last=Palacio |first=Horace |date=28 Setyembre 2023 |title=Reyna Choj crowned Miss Earth Belize 2023 |url=https://www.breakingbelizenews.com/2023/09/28/reyna-choj-crowned-miss-earth-belize-2023/ |access-date=8 Oktubre 2023 |website=Breaking Belize News |language=en-US}}</ref> |21 |Santa Elena |- |{{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] |Jhosskaren Carrizo<ref>{{Cite web |date=18 Oktubre 2023 |title=Jhosskaren Smiller Carrizo representará a Venezuela en el Miss Earth 2023 en Vietnam |url=https://www.globovision.com/espectaculo/12677/jhosskaren-smiller-carrizo-representara-a-venezuela-en-el-miss-earth-2023-en-vietnam |access-date=18 Oktubre 2023 |website=Globovision |language=es}}</ref> |28 |Barquisimeto |- |{{flagicon|BLR}} [[Biyelorusya]] |Karyna Kisialiova<ref>{{Cite web |last= |date=25 Disyembre 2023 |title=Danh tính người đẹp 'giật spotlight' giây phút đăng quang của Hoa hậu Trái Đất 2023 |trans-title=The identity of the beauty who grabbed the spotlight at the coronation moment of Miss Earth 2023 |url=https://baomoi.com/c47900680.epi |access-date=2 Marso 2024 |website=Báo Mới |language=vi}}</ref> |26 |[[Minsk]] |- |{{flagicon|VNM}} [[Vietnam|Biyetnam]] |Đỗ Thị Lan Anh<ref>{{cite web |date=14 Oktubre 2023 |title=Đỗ Thị Lan Anh đăng quang Hoa hậu Trái Đất Việt Nam 2023 |trans-title=Do Thi Lan Anh was crowned Miss Earth Vietnam 2023 |url=https://tienphong.vn/do-thi-lan-anh-dang-quang-hoa-hau-trai-dat-viet-nam-2023-post1578272.tpo |access-date=19 Oktubre 2023 |website=Tiền Phong |language=vi}}</ref> |26 |[[Hanoi]] |- |{{flagicon|BIH}} [[Bosnia at Herzegovina|Bosnya at Hersegobina]] |Verica Mihajlović<ref>{{Cite web |date=5 Abril 2023 |title=Verica Mihajlović iz Foče izabrana za "Miss Earth BiH" |trans-title=Verica Mihajlović from Foča was chosen as "Miss Earth BiH" |url=https://avaz.ba/showbiz/ljepotice/821830/verica-mihajlovic-iz-foce-izabrana-za-miss-earth-bih |access-date=29 Abril 2023 |website=Dnevni avaz |language=bs}}</ref> |18 |Foča |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |Morgana Carlos<ref>{{Cite web |date=2 Mayo 2023 |title=Miss Brasil Terra 2023: quem é a modelo cearense que conquistou a coroa |trans-title=Miss Brasil Terra 2023: who is the model from Ceará who won the crown |url=https://www.uol.com.br/splash/noticias/2023/05/02/morgana-carlos.htm |access-date=3 Mayo 2023 |website=Splash |language=pt-br |via=UOL}}</ref> |27 |Quixadá |- |{{flagicon|BGR}} [[Bulgarya]] |Victoria Lazarova<ref>{{Cite web |title=Miss Earth Bulgaria 2023 |url=http://www.missearth.tv/miss-bulgaria.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20240413064844/http://www.missearth.tv/miss-bulgaria.php |archive-date=13 Abril 2024 |access-date=2 Marso 2024 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> |24 |Plovdiv |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |Ivana Girard<ref>{{Cite web |date=1 Hulyo 2023 |title=Estefany Rivero es la nueva Miss Bolivia Universo |trans-title=Estefany Rivero is the new Miss Bolivia Universe |url=https://elpais.bo/nacional/20230701_estefany-rivero-es-la-nueva-miss-bolivia-universo.html |access-date=24 July 2023 |website=El País |language=es}}</ref> |25 |[[Santa Cruz de la Sierra]] |- |{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]] |Silvia Topholm<ref>{{Cite web |last=Herlina |first=Ratna |date=18 Setyembre 2023 |title=7 Potret Silvia Topholm Miss Earth Denmark 2023, Gorgeous Abis! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/ratna-herlina/potret-silvia-topholm-miss-earth-denmark-2023-c1c2 |access-date=24 Setyembre 2023 |website=IDN Times |language=In-Id}}</ref> |22 |[[Copenhague]] |- |{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] |Naomi Viteri<ref>{{Cite web |last=Herlina |first=Ratna |date=3 Nobyembre 2023 |title=7 Potret Naomi Viteri Miss Earth Ekuador 2023, Captivating! |trans-title=7 Portraits of Naomi Viteri Miss Earth Ecuador 2023, Captivating! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/ratna-herlina/potret-naomi-viteri-miss-earth-ekuador-2023-c1c2 |access-date=2 Marso 2024 |website=IDN Times |language=id}}</ref> |21 |Guayaquil |- |{{flagicon|SVN}} [[Eslobenya]] |Monica Čavlović<ref>{{Cite web |date=26 Setyembre 2023 |title=Nova Miss Earth Slovenije 2023 je Monika Čavlović |trans-title=The new Miss Earth Slovenia 2023 is Monika Čavlović |url=https://www.24ur.com/popin/domaca-scena/nova-miss-earth-slovenije-2023-je-monika-cavlovic.html |access-date=8 Oktubre 2023 |website=24UR}}</ref> |23 |Nova Gorica |- |{{flagicon|ESP}} [[Espanya]] |Edurne Fernández<ref>{{Cite web |last= |date=25 Agosto 2023 |title=Edurne Fernández, así es la alicantina que ha sido elegida como Miss Earth Spain |trans-title=Edurne Fernández, this is the woman from Alicante who has been chosen as Miss Earth Spain |url=https://www.informacion.es/fotos/alicante/2023/08/25/edurne-fernandez-alicantina-sido-elegida-91340671.html |access-date=24 Setyembre 2023 |website=Información |language=es}}</ref> |20 |Alicante |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |Danielle Mullins<ref>{{Cite web |date=10 Enero 2023 |title=For first time ever, 2 Kentuckians win 2023's Miss Earth USA titles together |url=https://www.wlky.com/article/louisville-woman-wins-miss-earth-shelbyville-girl-2023-pageant-kentucky/42444325 |access-date=11 Enero 2023 |website=WLKY |language=en}}</ref> |25 |Louisville |- |{{flagicon|ETH}} [[Ethiopia|Etiyopiya]] |Hebron Beyene<ref>{{Cite web |title=Miss Earth Ethiopia 2023 |url=http://www.missearth.tv/miss-ethiopia.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20240413072727/http://www.missearth.tv/miss-ethiopia.php |archive-date=13 Abril 2024 |access-date=18 Hunyo 2024 |website=Miss Earth |language=en}}</ref> |23 |[[Adis Abeba|Addis Ababa]] |- |{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] |Carys Harvard<ref>{{Cite web |last=McCarthy |first=Lois |date=16 Nobyembre 2023 |title=Crickhowell student is this year’s Miss Earth Wales |url=https://www.abergavennychronicle.com/news/crickhowell-student-is-this-years-miss-earth-wales-650219 |access-date=18 Hunyo 2024 |website=Abergavenny Chronicle |language=en}}</ref> |20 |Crickhowell |- |{{flagicon|GHA}} [[Ghana|Gana]] |Priscilla Asante<ref>{{Cite web |title=Miss Earth Ghana 2023 |url=http://www.missearth.tv/miss-ghana.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20240829020816/http://www.missearth.tv/miss-ghana.php |archive-date=29 Agosto 2024 |access-date=29 Agosto 2024 |website=Miss Earth |language=en}}</ref> |27 |[[Accra]] |- |{{flagicon|GRC}} [[Gresya]] |Christianna Katsieri<ref>{{Cite web |date=1 Pebrero 2023 |title=Lộ diện 14 thí sinh đầu tiên của Miss Earth 2023, ai sẽ đại diện Việt Nam tham dự cuộc thi? |trans-title=Revealing the first 14 contestants of Miss Earth 2023, who will represent Vietnam to participate in the contest? |url=https://hoahoctro.tienphong.vn/post-1506575.tpo |access-date=30 Abril 2023 |website=Báo điện tử Tiền Phong |language=vi}}</ref> |21 |Piraeus |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |Kirari Oshiro<ref>{{Cite web |date=3 Agosto 2023 |title=「2023ミス・アース・ジャパン」が決定　沖縄出身の20歳大学生・大城きらりさん |trans-title="2023 Miss Earth Japan" has been decided Kirari Oshiro, a 20-year-old university student from Okinawa |url=https://news.yahoo.co.jp/articles/bea127e8c3e79c82e58766ee63a101d213b90a8a |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230818184558/https://news.yahoo.co.jp/articles/bea127e8c3e79c82e58766ee63a101d213b90a8a |archive-date=18 Agosto 2023 |access-date=19 Agosto 2023 |website=Yahoo! Japan |language=ja}}</ref> |20 |[[Lungsod ng Okinawa|Okinawa]] |- |{{flagicon|Haiti}} [[Haiti|Hayti]] |Valentchina Dantes<ref>{{Cite web |title=Miss Earth Haiti 2023 |url=http://www.missearth.tv/miss-haiti.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20240413053708/http://www.missearth.tv/miss-haiti.php |archive-date=13 Abril 2024 |access-date=18 Hunyo 2024 |website=Miss Earth |language=en}}</ref> |23 |[[Port-au-Prince]] |- |{{flagicon|Northern Mariana Islands}} [[Hilagang Kapuluang Mariana]] |Jan Zowie Cruz<ref>{{Cite web |last=Erediano |first=Emmanuel T. |date=2 Oktubre 2023 |title=NMC graduate is Miss Northern Marianas Earth 2023 |url=https://www.mvariety.com/news/community_bulletins/nmc-graduate-is-miss-northern-marianas-earth-2023/article_aec615e6-603e-11ee-9aed-975e6a510934.html |access-date=8 Oktubre 2023 |website=Marianas Variety |language=en}}</ref> |22 |Saipan |- |{{flagicon|HND}} [[Honduras]] |Ariana Gómez<ref>{{Cite web |last= |date=12 Agosto 2023 |title=Ella es Ariana Gómez, la nueva Miss Earth Honduras 2023 |trans-title=This is Ariana Gómez, the new Miss Earth Honduras 2023 |url=https://www.elheraldo.hn/fotogalerias/entretenimiento/ella-es-ariana-gomez-la-nueva-miss-earth-honduras-2023-CJ14844336 |access-date=17 Agosto 2023 |website=El Heraldo |language=es-HN}}</ref> |18 |Comayagua |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |Priyan Sain<ref>{{Cite web |last= |first= |date=28 Agosto 2023 |title=Rajasthan's Priyan Sain Crowned Miss Earth India 2023 |url=https://news.abplive.com/lifestyle/priyan-sen-miss-earth-india-2023-who-is-priyan-sen-represent-india-in-vietnam-1625948 |access-date=2 Setyembre 2023 |website=ABP News |language=en}}</ref> |20 |[[Jaipur]] |- |{{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]] |Cindy Inanto<ref>{{Cite web |last=Prima |first=Berkat |date=28 Hulyo 2023 |title=Inilah 3 Pemenang Ajang Kecantikan Putri Nusantara 2023, Congrats! |trans-title=These are the 3 winners of the 2023 Putri Nusantara Beauty Event, Congrats! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/berkat-prima/inilah-3-pemenang-ajang-kecantikan-putri-nusantara-2023-c1c2 |access-date=2023-08-17 |website=IDN Times |language=id}}</ref> |27 |[[Medan]] |- |{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] |Jordan-Louise Smith<ref>{{Cite web |date=15 Oktubre 2023 |title=Barrow woman, 25, crowned Miss Earth England 2023 |url=https://www.nwemail.co.uk/news/23848892.barrow-woman-25-crowned-miss-earth-england-2023/ |access-date=19 Oktubre 2023 |website=The Mail |language=en}}</ref> |25 |[[Edinburgh]] |- |{{flagicon|IRE}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |Layla Doherty<ref>{{cite web |last=Glenn |first=Laura |date=29 Mayo 2023 |title=Ballyliffin's Layla Doherty 'thrilled' to be crowned new Miss Earth Ireland 2023 |url=https://www.derryjournal.com/news/people/ballyliffins-layla-doherty-thrilled-to-be-crowned-new-miss-earth-ireland-2023-4161592 |access-date=30 Mayo 2023 |website=Derry Journal |language=en}}</ref> |21 |Ballyliffin |- |{{flagicon|KHM}} [[Cambodia|Kambodya]] |Pouvjessica Tan<ref>{{Cite web |date=30 Nobyembre 2023 |title=In Pictures: Miss Earth Cambodia flies the flag on departure for finals |url=https://www.khmertimeskh.com/501399741/in-pictures-miss-earth-cambodia-flies-the-flag-on-departure-for-finals/ |access-date=23 Disyembre 2023 |website=Khmer Times |language=en-US}}</ref> |19 |[[Nom Pen]] |- |{{flagicon|CMR}} [[Kamerun]] |Atem Noella<ref>{{Cite web |title=Miss Earth Cameroon 2023 |url=http://www.missearth.tv/miss-cameroon.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20240413053845/http://www.missearth.tv/miss-cameroon.php |archive-date=13 Abril 2024 |access-date=18 Hunyo 2024 |website=Miss Earth |language=en}}</ref> |25 |Lebialem |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |Layanna Robinson<ref>{{Cite web |last=Mayer |first=Brendan |date=20 Nobyembre 2022 |title=Victoria woman crowned Miss Earth Canada 2023 |url=https://www.summerlandreview.com/news/victoria-woman-crowned-miss-earth-canada-2023/ |access-date=4 Disyembre 2022 |website=Summerland Review |language=en}}</ref> |18 |[[Victoria, British Columbia|Victoria]] |- |{{flagicon|ISV}} [[US Virgin Islands|Kapuluang Birhen ng Estados Unidos]] |Madison Ramsingh<ref>{{Cite web |date=19 Setyembre 2023 |title=Miss USVI to Compete at International Miss Earth 2023 Pageant |url=https://stthomassource.com/content/2023/09/19/miss-usvi-to-compete-at-international-miss-earth-2023-pageant/ |access-date=24 Setyembre 2023 |website=St. Thomas Source |language=en-US}}</ref> |20 |Turtledove Cay |- |{{flagicon|KAZ}} [[Kasakistan]] |Dilnaz Tilaeva<ref>{{Cite web |date=19 Nobyembre 2022 |title=Кто представит Казахстан на "Мисс Вселенная" и на "Мисс Земля" |trans-title=Who will represent Kazakhstan at Miss Universe and Miss Earth |url=https://tengrinews.kz/handsomely/kto-predstavit-kazahstan-na-miss-vselennaya-i-na-miss-zemlya-483604/ |access-date=4 Disyembre 2022 |website=Tengrinews.kz |language=kk}}</ref> |19 |[[Almaty]] |- |{{flagicon|Kenya}} [[Kenya]] |Abigael Kombo<ref>{{Cite web |last=Ajon |first=Brian |date=28 Agosto 2023 |title=Abigael Kombo crowned Miss Earth Kenya, set to represent country in Vietnam |url=https://www.tuko.co.ke/people/519149-model-abigael-kombo-crowned-earth-kenya-lavish-event-represent-kenya-vietnam/ |access-date=2 Setyembre 2023 |website=Tuko |language=en}}</ref> |28 |[[Nairobi]] |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |Luz Adriana López<ref>{{Cite web |last= |first= |date=6 Mayo 2023 |title=Miss Earth marcó la diferencia al donar una prótesis a una mujer que no tiene su pierna |trans-title=Miss Earth made a difference by donating a prosthesis to a woman who does not have her leg |url=https://www.caracoltv.com/la-red/miss-earth-marco-la-diferencia-al-donar-una-protesis-a-una-mujer-que-no-tiene-su-pierna-pr30 |access-date=8 Hunyo 2023 |website=Caracol TV |language=es}}</ref> |26 |[[Bogotá]] |- |{{flagicon|KOS}} [[Kosovo|Kosobo]] |Leonora Leci<ref>{{Cite web |title=Miss Earth Kosovo 2023 |url=http://www.missearth.tv/miss-kosovo.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20240618081203/http://www.missearth.tv/miss-kosovo.php |archive-date=18 Hunyo 2024 |access-date=18 Hunyo 2024 |website=Miss Earth |language=en}}</ref> |27 |[[:en:Pristina|Pristina]] |- |{{flagicon|CRO}} [[Croatia|Kroasya]] |Michelle Salome Kursar<ref>{{Cite web |date=6 Abril 2023 |title=Puljanka Michelle Salome Kursar ide na izbor za Miss Earth |trans-title=Michelle Salome Kursar from Pulja is going to the contest for Miss Earth |url=https://www.glasistre.hr/pula/2023/04/06/foto-/-puljanka-michelle-salome-kursar-ide-na-izbor-za-miss-earth-855960 |access-date=30 Abril 2023 |website=Glas Istre |language=cs}}</ref> |23 |Pula |- |{{flagicon|Cuba}} [[Cuba|Kuba]] |Aleida Josefa Perez<ref>{{Cite web |date=13 Hunyo 2024 |title=Miss Universe Cuba is back, and hundreds of women of Cuban heritage want the title |url=https://www.nbcnews.com/news/latino/miss-universe-cuba-back-hundreds-women-cuban-heritage-want-title-rcna157038 |access-date=14 Hunyo 2024 |website=NBC News |language=en}}</ref> |22 |Villa Clara |- |{{flagicon|Laos}} [[Laos]] |Nuo Lao Wamenglor<ref>{{Cite web |title=Miss Earth Laos 2023 |url=http://www.missearth.tv/miss-laos.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20240413055532/http://www.missearth.tv/miss-laos.php |archive-date=13 Abril 2024 |access-date=18 Hunyo 2024 |website=Miss Earth |language=en}}</ref> |18 |[[Vientiane]] |- |{{flagicon|LBR}} [[Liberya]] |Salafana Geraldine Scott<ref>{{Cite web |date=26 Hunyo 2023 |title=Liberia: ‘Time to Fight Plastic Pollution’ |url=https://www.liberianobserver.com/liberia-time-fight-plastic-pollution |access-date=1 Hulyo 2023 |website=Liberian Observer |language=en |archive-date=7 Hulyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707123304/https://www.liberianobserver.com/liberia-time-fight-plastic-pollution |url-status=dead }}</ref> |19 |[[Monrovia]] |- |{{flagicon|MDG}} [[Madagascar|Madagaskar]] |Valisoa Fifaliana Ratsimbazafy<ref>{{Cite web |last=Rafalimananjara |first=Nicole |date=23 Nobyembre 2023 |title=Fifaliana Valisoa représente le pays au Vietnam |trans-title=Fifaliana Valisoa represents the country in Vietnam |url=https://www.lexpress.mg/2023/11/miss-earth-2023-fifaliana-valisoa.html |access-date=2 Marso 2024 |website=L'Express de Madagascar |language=fr}}</ref> |27 |[[Antananarivo]] |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |Nadira Isaac<ref>{{Cite web |last=Zefanya |first=Marissa |date=6 Setyembre 2023 |title=8 Potret Nadira Isaac Miss Earth Malaysia yang Baru, Pengusaha Sukses |trans-title=8 Portraits of Nadira Isaac, the New Miss Earth Malaysia, Successful Entrepreneur! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/marissa-zefanya/potret-nadira-isaac-c1c2 |access-date=11 Setyembre 2023 |website=IDN Times |language=id}}</ref> |22 |[[Kuala Lumpur]] |- |{{flagicon|MUS}} [[Mauritius|Mawrisyo]] |Hateefa Low Kom<ref>{{Cite web |last=Mungur |first=Nathalie Marion |date=4 Pebrero 2024 |title=Miss Earth 2023 : Hateefa Low Kom rayonne dans le Top 20 |trans-title=Miss Earth 2023: Hateefa Low in the Top 20 |url=https://defimedia.info/miss-earth-2023-hateefa-low-kom-rayonne-dans-le-top-20 |access-date=18 Hunyo 2024 |website=Le Defi Media Group |language=fr}}</ref> |24 |Rivière du Rempart |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |Daniela Landín<ref>{{Cite web |last=Molina |first=Alfredo |date=4 Hulyo 2023 |title=Daniela Landín, de Aguascalientes, gana concurso de belleza nacional; se irá a Vietnam |trans-title=Daniela Landín, from Aguascalientes, wins a national beauty contest; she will go to vietnam |url=https://www.binoticias.com/espectaculos/daniela-landin-de-aguascalientes-gana-concurso-de-belleza-nacional-se-ira-vietnam |access-date=4 Hulyo 2023 |website=XHBI-FM |language=es-MX}}</ref> |27 |[[Aguascalientes]] |- |{{flagicon|MNG}} [[Mongolya]] |Munkhchimeg Batjargal<ref>{{Cite web |last=Herlina |first=Ratna |date=10 Nobyembre 2023 |title=7 Potret Munkhchimeg Batjargal Miss Earth Mongolia 2023, Gorgeous! |trans-title=7 Portraits of Munkhchimeg Batjargal Miss Earth Mongolia 2023, Gorgeous! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/ratna-herlina/potret-munkhchimeg-batjargal-miss-earth-mongolia-2023-c1c2 |access-date=19 Disyembre 2023 |website=IDN Times |language=id}}</ref> |27 |[[:en:Ulaanbaatar|Ulaanbaatar]] |- |{{flagicon|MNE}} [[Montenegro]] |Vladana Jovetić<ref>{{Cite web |title=Miss Earth Montenegro 2023 |url=http://www.missearth.tv/miss-montenegro.php |access-date=18 Hunyo 2024 |website=Miss Earth |language=en}}</ref> |26 |Budva |- |{{flagicon|MMR}} [[Myanmar]] |Soung Hnin San<ref>{{Cite web |date=3 Nobyembre 2023 |title=Miss Earth Myanmar To Join Miss Earth 2023 Pageant In Viet Nam |url=https://www.gnlm.com.mm/miss-earth-myanmar-to-join-miss-earth-2023-pageant-in-viet-nam/ |access-date=18 Hunyo 2024 |website=Global New Light Of Myanmar |language=en-US}}</ref> |18 |[[Yangon]] |- |{{flagicon|NAM}} [[Namibia|Namibya]] |Martha Kautanevali<ref>{{Cite web |last=de Klerk |first=Eveline |date=10 Hulyo 2023 |title=Jameela Uiras is Miss Namibia 2023… Oriana Ribeiro crowned Miss Teen 2023 |url=https://neweralive.na/posts/jameela-uiras-is-miss-namibia-2023 |access-date=13 Hulyo 2023 |website=New Era Live |language=en}}</ref> |26 |Ohangwena |- |{{NPL}} |Rainyusha Majgaiya<ref>{{Cite web |date=28 Mayo 2023 |title=Srichchha Pradhan crowned Miss Nepal 2023 |url=http://kathmandupost.com/art-culture/2023/05/27/srichchha-pradhan-crowned-miss-nepal-2023 |access-date=30 Mayo 2023 |website=Kathmandu Post |language=en}}</ref> |26 |Dang |- |{{flagicon|NGR}} [[Nigeria|Niherya]] |Shelly Usman<ref>{{Cite web |title=Miss Earth Nigeria 2023 |url=http://www.missearth.tv/miss-nigeria.php |access-date=18 Hunyo 2024 |website=Miss Earth |language=en}}</ref> |24 |Imo State |- |{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] |Emelie Svendby<ref>{{Cite web |last=Rifai |first=Muhammad Ayub |date=19 Agosto 2023 |title=7 Pesona Emilie Svendby Miss Earth Norwegia 2023, Super Stunning! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/muhammad-ayub-rifai/pesona-emilie-svendby-miss-earth-norwegia-2023-c1c2 |access-date=26 Setyembre 2023 |website=IDN Times |language=id}}</ref> |20 |Brumunddal |- |{{flagicon|NZ}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |Caitlyn Smythe<ref>{{Cite web |date=29 Mayo 2023 |title=Hoa hậu Trái Đất New Zealand bị ví như quý bà |trans-title=Miss Earth New Zealand is likened to a lady |url=https://tienphong.vn/post-1538234.tpo |access-date=4 Hunyo 2023 |website=Báo điện tử Tiền Phong |language=vi}}</ref> |23 |[[Auckland]] |- |{{flagicon|Netherlands}} [[Netherlands|Olanda]] |Noa Claus<ref>{{Cite web |last=Swennenhuis |first=Kim |date=3 Hulyo 2023 |title=Trots! Enschedese Noa wint titel Miss Beauty of the Netherlands 2023 |trans-title=Pride! Enschede Noa wins title Miss Beauty of the Netherlands 2023 |url=https://indebuurt.nl/enschede/nieuws/trots-enschedese-noa-wint-titel-miss-beauty-of-the-netherlands-2023~228540/ |access-date=4 Hulyo 2023 |website=indebuurt Enschede |language=nl-NL}}</ref> |20 |Overijssel |- |{{flagicon|PAK}} [[Pakistan]] |Kapotaqkhy Chanchala<ref>{{Cite web |date=19 Hulyo 2023 |title=Dr Kapotaqkhy to represent Pakistan at Miss World Tourism 2023 |url=https://www.thenews.com.pk/latest/1092017-dr-kapotaqkhy-to-represent-pakistan-at-miss-world-tourism-2023 |access-date=21 Hulyo 2023 |website=International The News |language=en}}</ref> |26 |[[Karachi]] |- |{{flagicon|Palestine}} [[Estado ng Palestina|Palestina]] |Yara Bishi<ref>{{Cite web |title=Miss Earth Palestine 2023 |url=http://www.missearth.tv/miss-palestine.php |access-date=18 Hunyo 2024 |website=Miss Earth |language=en}}</ref> |22 |Ramallah |- |{{flagicon|PAR}} [[Paraguay|Paragway]] |Gretha Matiauda<ref>{{Cite web |date=25 Hunyo 2023 |title=¡Elicena Andrada es la nueva Miss Universo Paraguay! |trans-title=Elicena Andrada is the new Miss Universe Paraguay! |url=https://www.lanacion.com.py/lnpop/2023/06/25/elicena-andrada-es-la-nueva-miss-universo-paraguay/ |access-date=27 Hunyo 2023 |website=La Nación |language=es}}</ref> |19 |[[Asuncion|Asunción]] |- |{{flagicon|PER}} [[Peru]] |Nancy Salazar<ref>{{Cite web |last=Monzon |first=Nilo Vilela |date=5 Marso 2023 |title=Nancy Salazar Ruíz es la flamante "Miss Earth 2023" |trans-title=Nancy Salazar Ruíz is the brand new "Miss Earth 2023" |url=https://diariocorreo.pe/edicion/piura/piura-nancy-salazar-ruiz-es-la-flamante-miss-earth-2023-noticia/ |access-date=2 Mayo 2023 |website=Diario Correo |language=es}}</ref> |23 |Piura |- |{{flagicon|PHI}} [[Miss Philippines Earth 2023|Pilipinas]] |Yllana Marie Aduana<ref name=":0">{{Cite news |last=Antonio |first=Josiah |date=29 Abril 2023 |title=Laguna bet Yllana Marie Aduana wins Miss Philippines Earth 2023 |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://news.abs-cbn.com/life/04/29/23/yllana-marie-aduana-wins-miss-philippines-earth-2023 |access-date=29 Abril 2023}}</ref> |24 |[[Siniloan]] |- |{{flagicon|POL}} [[Polonya]] |Ewa Jakubiec<ref>{{Cite web |last=Zając |first=Wojciech |date=20 Disyembre 2023 |title=Miss Earth 2023. Ewa Jakubiec zdobędzie koronę? Bukmacherzy bez wątpliwości |trans-title=Miss Earth 2023. Will Ewa Jakubiec win the crown? Bookmakers have no doubts |url=https://www.plotek.pl/plotek/7,154063,30525721,miss-earth-2023-ewa-jakubiec-zdobedzie-korone-bukmacherzy.html |access-date=2 Setyembre 2024 |website=Plotek |language=pl |archive-date=14 Oktubre 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241014123536/https://www.plotek.pl/plotek/7,154063,30525721,miss-earth-2023-ewa-jakubiec-zdobedzie-korone-bukmacherzy.html |url-status=dead }}</ref> |27 |Wroclaw |- |{{flagicon|PRI}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |Victoria Arocho<ref>{{Cite web |date=30 Enero 2023 |title=De Caguas la nueva Miss Earth Puerto Rico |trans-title=From Caguas the new Miss Earth Puerto Rico |url=https://www.elvocero.com/escenario/moda-y-belleza/de-caguas-la-nueva-miss-earth-puerto-rico/article_989f13c2-a0da-11ed-990d-97bbf6ab294e.html |access-date=10 Pebrero 2023 |website=El Vocero |language=es}}</ref> |20 |Caguas |- |{{flagicon|PRT}} [[Portugal]] |Carlota Lobo<ref>{{Cite web |date=6 Nobyembre 2022 |title=Alentejana Carlota Lobo é a nova Miss Queen Portugal! |trans-title=Alentejana Carlota Lobo is the new Miss Queen Portugal! |url=https://www.radiocampanario.com/ultimas/regional/alentejana-carlota-lobo-e-a-nova-miss-queen-portugal |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230129222542/https://radiocampanario.com/ultimas/regional/alentejana-carlota-lobo-e-a-nova-miss-queen-portugal |archive-date=29 Enero 2023 |access-date=11 Enero 2023 |website=Diário Campańario |language=pt}}</ref> |18 |Viana do Alentejo |- |{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] |Enola Godart<ref>{{Cite web |title=Miss Earth France 2023 |url=http://www.missearth.tv/miss-france.php |access-date=2 Setyembre 2024 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> |22 |Saint-Laurent-de-Neste |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |Elliany Capellán<ref>{{Cite web |title=Miss Earth Dominican Republic 2023 |url=http://www.missearth.tv/miss-dominicanrepublic.php |access-date=2 Setyembre 2024 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> |28 |Samaná |- |{{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]] |Kristýna Pavlovičová<ref>{{Cite web |date=12 Disyembre 2022 |title=Česko má novou královnu krásy. Je jí studentka Vanesa Švédová |trans-title=The Czech Republic has a new beauty queen. She is a student Vanesa Švédová |url=https://www.idnes.cz/zpravy/revue/modelky/ceska-miss-essens-2022-vanesa-svedova-soutez-krasy.A221211_225825_missamodelky_zar |access-date=11 Enero 2023 |website=iDNES.cz |language=cs}}</ref> |20 |Strakonice |- |[[Talaksan:Proposed_flag_of_Réunion_(VAR).svg|border|23x23px]] [[Réunion]] |Shanel Malouda<ref>{{Cite web |last=Mont-Rouge |first=Yves |date=14 Oktubre 2023 |title=Shanel Malouda, 19 ans, élue Miss Earth Réunion 2023 |trans-title=Shanel Malouda, 19, elected Miss Earth Reunion 2023 |url=https://freedom.fr/shanel-malouda-19-ans-elue-miss-earth-reunion-2023/ |access-date=2 Setyembre 2024 |website=Free Dom |language=fr-FR |archive-date=2 Septiyembre 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240902003542/https://freedom.fr/shanel-malouda-19-ans-elue-miss-earth-reunion-2023/ |url-status=dead }}</ref> |19 |Saint-Denis |- |{{flagicon|ROU}} [[Romania|Rumanya]] |Georgiana Cătălina Popescu<ref>{{Cite web |last=Badulescu |first=Traian |date=21 Marso 2024 |title=„A fi româncă este o mare onoare pentru mine”. Interviu cu Georgiana Cătălina Popescu, Miss Earth Romania 2023 |trans-title="Being Romanian is a great honor for me." Interview with Georgiana Cătălina Popescu, Miss Earth Romania 2023 |url=https://adevarul.ro/blogurile-adevarul/a-fi-romanca-este-o-mare-onoare-pentru-mine-2349055.html |access-date=2 Setyembre 2024 |website=Adevarul.ro |language=ro}}</ref> |27 |[[Bucharest]] |- |{{flagicon|RUS}} [[Rusya]] |Daria Lukonkina<ref>{{Cite web |last=Poltanova |first=Arina |date=27 Oktubre 2022 |title=«Краса России ‑2022» Даръя Луконъкина Поделиласъ Впечатлениями От Победы На Конкурсе |trans-title="Beauty of Russia ‑2022" Daria Lukonkina shared her impressions of winning the competition |url=https://pravda-nn.ru/news/krasa-rossii-2022-darya-lukonkina-podelilas-vpechatleniyami-ot-pobedy-na-konkurse/ |access-date=4 Disyembre 2022 |website=Pravda-NN |language=ru}}</ref> |19 |Nizhny Novgorod |- |{{flagicon|ZAM}} [[Zambia|Sambia]] |Kunda Mwamulima<ref>{{Cite web |title=Miss Earth Zambia 2023 |url=http://www.missearth.tv/miss-zambia.php |access-date=2 Setyembre 2024 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> |27 |[[Lusaka]] |- |{{flagicon|SRB}} [[Serbia|Serbiya]] |Andjela Vanevski<ref>{{Cite web |title=Miss Earth Serbia 2023 |url=http://www.missearth.tv/miss-serbia.php |access-date=2 Setyembre 2024 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> |19 |[[Belgrado]] |- |{{flagicon|SLE}} [[Sierra Leone]] |Mary Juliet Sia Kanessie<ref>{{Cite web |date=21 Disyembre 2023 |title=How to vote for Mary Juliet Sia Kanessie to win Miss Earth 2023 in Vietnam |url=https://salonemessengers.com/how-to-vote-for-mary-juliet-sia-kanessie-to-win-miss-earth-2023-in-vietnam/ |access-date=2 Setyembre 2024 |website=Salone Messenger |language=en-US}}</ref> |28 |[[Freetown]] |- |{{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] |Courtney Tadiwanashe Jongwe<ref>{{Cite web |date=9 Disyembre 2023 |title=22-year-old in Vietnam for Miss Earth pageant |url=https://www.herald.co.zw/22-year-old-in-vietnam-for-miss-earth-pageant/ |access-date=2 Setyembre 2024 |website=The Herald |language=eb}}</ref> |21 |Mutare |- |{{flagicon|Singapore}} [[Singapore|Singapura]] |Jia En Asenath Loh<ref>{{Cite web |title=Miss Earth Singapore 2023 |url=http://www.missearth.tv/miss-singapore.php |access-date=2 Setyembre 2024 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> |23 |Singapura |- |{{flagicon|LKA}} [[Sri Lanka]] |Viyana Pietersz<ref>{{Cite web |last=Anthony |first=Venessa |date=1 Nobyembre 2023 |title=Inspiring change |url=https://themorning.lk//articles/H9CVluRE2ayqNVNUhPsG |access-date=19 Disyembre 2023 |website=The Morning |language=en }}{{Dead link|date=Hunyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |28 |[[Colombo]] |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |Cora Bliault<ref>{{Cite web |date=1 Setyembre 2023 |title=บรรยากาศ "รอบตัดสิน" Miss Earth Thailand 2023 |trans-title=Atmosphere of the “judging round” of Miss Earth Thailand 2023 |url=https://www.pptvhd36.com/news/%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B4%E0%B8%87/204715 |access-date=8 Oktubre 2023 |website=PPTV |language=th}}</ref> |18 |[[Chiang Mai]] |- |{{flagicon|South Africa}} [[Timog Aprika]] |Belindé Schreuder<ref>{{Cite web |last=Engelbrecht |first=Leandra |date=7 Oktubre 2023 |title=Former Miss Supranational SA Belindé Schreuder to represent the country at Miss Earth 2023 |url=https://www.news24.com/life/arts-and-entertainment/celebrities/former-miss-supranational-sa-belinde-schreuder-to-represent-the-country-at-miss-earth-2023-20231007-3 |access-date=2 Setyembre 2024 |website=Life |language=en-US}}</ref> |27 |Lephalale |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |Jang Da-yeon<ref>{{Cite web |date=21 Oktubre 2023 |title=Vòng eo con kiến của người đẹp Hàn Quốc sang Việt Nam thi Hoa hậu Trái Đất |trans-title=The slim waist of a Korean beauty coming to Vietnam to compete in Miss Earth |url=https://tienphong.vn/post-1580020.tpo |access-date=19 Disyembre 2023 |website=Báo điện tử Tiền Phong |language=vi}}</ref> |21 |[[Daegu]] |- |{{flagicon|SSD}} [[Timog Sudan]] |Alak Bech Malak<ref>{{Cite web |last=Liu |first=Jianqao |date=21 Nobyembre 2023 |title=Miss Earth S. Sudan vows to fight floods |url=https://www.chinadaily.com.cn/a/202311/21/WS655c0c39a31090682a5ef3d6.html |access-date=19 Disyembre 2023 |website=China Daily |language=en}}</ref> |22 |[[Juba]] |- |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |Shalyma Boisselle<ref>{{Cite web |title=Miss Earth Trinidad & Tobago 2023 |url=http://www.missearth.tv/miss-trinidadandtobago.php |access-date=2 Setyembre 2024 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> |25 |Saint James |- |{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] |Ximena Huala<ref>{{Cite web |last=Galdames |first=Constanza |date=13 Oktubre 2023 |title=Exchica 'Rojo' se coronó como Miss Earth Chile y representará al país en Vietnam: "Prometo hacer lo mejor que pueda" |trans-title=Exchica 'Rojo' was crowned Miss Earth Chile and will represent the country in Vietnam: "I promise to do the best I can" |url=https://www.meganoticias.cl/tendencias/428284-exrojo-tvn-miss-earth-chile-ximena-huala-fotos-instagram-pdp-13-10-2023.html |access-date=25 Oktubre 2023 |website=Meganoticias |language=es-cl}}</ref> |22 |[[Santiago, Tsile|Santiago]] |- |{{flagicon|CHN}} [[Tsina]] |Mingyang Wang<ref>{{Cite web |title=Miss Earth China 2023 |url=http://www.missearth.tv/miss-china.php |access-date=2 Setyembre 2024 |website=[[Miss Earth]] |language=en}}</ref> |26 |[[Shanghai]] |- |{{flagicon|UKR}} [[Ukranya]] |Anastasia Feier<ref>{{Cite web |last=Rifai |first=Muhammad Ayub |date=30 Setyembre 2023 |title=Inilah Hasil Lengkap Final Miss Ukraina 2023, Pesonanya Bak Dewi! |trans-title=These are the complete results of the Miss Ukraine 2023 final, her charm is like a goddess! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/muhammad-ayub-rifai/inilah-hasil-lengkap-final-miss-ukraina-2023-c1c2 |access-date=8 Oktubre 2023 |website=IDN Times |language=id}}</ref> |21 |Zakarpattia |} == Mga tala == {{notelist}} == Mga sanggunian == {{reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|http://www.missearth.tv/}} {{Miss Earth}} [[Kategorya:2023]] q2j9jn2vk88p7f56kgubrb55nl6q4v2 0 321558 2204092 2197976 2026-04-22T02:54:55Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2204092 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|winner='''[[Anne Marie Pohtamo]]'''|date=19 Hulyo 1975|presenters={{Hlist|Bob Barker|Helen O'Connell}}|venue=Gimnasio Nacional José Adolfo Pineda, [[San Salvador]], [[El Salvador]]|broadcaster=<small>'''Internasyonal''':</small><br>{{Hlist|[[CBS]]}}<small>'''Opisyal''':</small><br>{{Hlist|TV6 El Salvador Color}}|entrants=71|placements=12|debuts={{Hlist|Belis|Mawrisyo|Rehiyon ng Mikronesya|Samoang Amerikano}}|withdraws={{Hlist|Honduras|Portugal|Senegal|Suriname|Tsipre}}|returns={{Hlist|Dinamarka|Ekwador|Guwatemala|Hayti|Maruekos|Peru|Timog Aprika}}|congeniality=Christine Mary Jackson <br> {{flagicon|Trinidad and Tobago}} Trinidad at Tobago|photogenic=Martha Echeverri <br> {{flagicon|Colombia}} Kolombya <br> Summer Bartholomew <br> {{flagicon|United States}} Estados Unidos|best national costume=Emy Elivia Abascal <br> {{flagicon|Guatemala}} Guwatemala|before=[[Miss Universe 1974|1974]]|next=[[Miss Universe 1976|1976]]|represented='''{{flagicon|Finland}} Pinlandiya'''|caption=[[Anne Marie Pohtamo]], Miss Universe 1975}} Ang '''Miss Universe 1975''' ay ang ika-24 na edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na ginanap sa Gimnasio Nacional José Adolfo Pineda, San Salvador, El Salvador noong 19 Hulyo 1975. Ito rin ang unang edisyon ng kompetisyon na ginanap sa ilalim ng pagmamay-ari ng Gulf+Western Industries. Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Miss Universe 1972]] [[Kerry Anne Wells]] si [[Anne Marie Pohtamo]] ng Pinlandiya bilang Miss Universe 1975.<ref name=":10">{{Cite news |date=20 Hulyo 1975 |title=Finnish model new Miss Universe |language=en |pages=2 |work=The Independent |url=https://www.newspapers.com/clip/76620195/miss-haiti-1975/ |access-date=23 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 Hulyo 1975 |title=Miss Finlandia electa anoche Miss Universo |language=es |pages=80 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=rjcfAAAAIBAJ&sjid=cc8EAAAAIBAJ&pg=4251%2C11157354 |access-date=14 Enero 2023}}</ref> Ito ang ikalawang tagumpay ng Pinlandiya sa kasaysayan ng kompetisyon. Nagtapos bilang first runner-up si Gerthie David ng Hayti, habang nagtapos bilang second runner-up si Summer Bartholomew ng Estados Unidos.<ref>{{Cite news |date=21 Hulyo 1975 |title=Quest |language=en |pages=4 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110648374?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=17 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> Hindi kinoronahan ni [[Amparo Muñoz]] ng Espanya ang kanyang kahalili matapos nitong bumitaw sa pwesto noong Enero 1975. Mga kandidata mula sa pitumpu't-isang bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ni Bob Barker ang kompetisyon sa ikasiyam na pagkakataon, samantalang si Helen O'Connell ang nagbigay ng komentaryo sa buong kompetisyon.<ref>{{Cite news |last=Barker |first=Bob |date=7 Hulyo 1975 |title=Beautiful girls 'star' in pageant |language=en |pages=31 |work=Sioux City Journal |url=https://www.newspapers.com/clip/106318228/barker-column-july-7-1975/ |access-date=14 Enero 2023 |via=Newspapers.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Barker |first=Bob |date=16 Hulyo 1975 |title=Host job great reward |language=en |pages=12B |work=The Evening Independent |url=https://news.google.com/newspapers?id=U_4LAAAAIBAJ&sjid=GFgDAAAAIBAJ&pg=5931%2C165171 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> == Kasaysayan == [[Talaksan:Gimnasio José Adolfo Pineda.JPG|thumb|Gimnasio Nacional José Adolfo Pineda, ang lokasyon ng Miss Universe 1975|250x250px]] === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === Noong 3 Agosto 1971, naglagda ng kontrata ang Miss Universe Organization at ang Government Economic Development Administrator ng Porto Riko upang dalhin ang Miss Universe at Miss USA sa San Juan mula 1972 hanggang 1976.<ref>{{Cite news |date=6 Agosto 1971 |title=PR gets Miss Universe contest for five years |language=en |pages=1, 15 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=SyQwAAAAIBAJ&sjid=pkQDAAAAIBAJ&pg=2614%2C2960258 |access-date=26 Disyembre 2022}}</ref> Gayunpaman, kinansela ng pamahalaan ng Porto Riko ang kasunduan noong Pebrero 1973 dahil ayon sa mga opisyal ng pamahalaan ng Porto Riko, ilegal diumano ang kasunduan.<ref name=":1">{{Cite news |date=17 Pebrero 1973 |title=Pageant may move to Latin America |language=en |pages=10 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=ErxOAAAAIBAJ&sjid=260DAAAAIBAJ&pg=5963%2C4130653 |access-date=5 Enero 2023}}</ref> Noong 31 Disyembre 1974, inanunsyo ng pangulo ng Miss Universe Inc. na si Harold Glasser na ang Miss Universe 1975 ''pageant'' ay gaganapin sa San Salvador, El Salvador sa 19 Hulyo 1975.<ref>{{Cite news |date=8 Hulyo 1975 |title=Karate guard for beauty queens |language=en |pages=3 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/straitstimes19750708-1.1.3 |access-date=17 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> Sa araw ng kompetisyon, ilang grupo ng mga armadong hukbo na may mga ''submachine gun'' ang nakalibot sa lokasyon kung saan gaganapin ang kompetisyon upang itigil ang mga demonstrasyon ng mga mag-aaral na nagpoprotesta sa paggasta ng Pamahalaan ng El Salvador ng $1-milyon para sa paligsahan.<ref>{{Cite news |date=19 Hulyo 1975 |title=Trouble threatens Miss Universe contest |language=en |pages=12 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460697:mpeg21:p012 |access-date=30 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> Ilang oras bago ang kompetisyon, isang bomba ang sumabog sa gitna ng San Salvador bilang protesta laban sa Miss Universe ''pageant'' na nakasugat sa isang sibilyan, at nakapinsala sa National Tourist Office ng El Salvador, na siyang nag-organisa sa ''pageant.''<ref>{{Cite news |date=20 Hulyo 1975 |title=Protest Bombing In San Salvador |language=en-US |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1975/07/20/archives/protest-bombing-in-san-salvador.html |access-date=30 Marso 2023 |issn=0362-4331}}</ref> Isang linggo matapos ang kompetisyon, nagkaroon ng mga protesta sa mga lungsod ng Santa Ana at San Salvador na nagresulta sa ''1975 Salvadoran student massacre.'' Ayon sa pamahalaang militar ng El Salvador, isa ang namatay, lima ang nasugatan, at labing-isa ang nakulong, ngungit ayon sa mga estudyanteng lumahok sa mga protesta, mahigit-kumulang labindalawa ang namatay, dalawampu ang nasugatan, at apatnapu ang nakulong.<ref>{{Cite news |date=10 Agosto 1975 |title=Unrest growing in El Salvador |language=en |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1975/08/10/archives/unrest-growing-in-el-salvador-demonstrations-put-down-after-protest.html |access-date=22 Nobyembre 2023}}</ref> === Pagpili ng mga kalahok === Ang mga kalahok mula sa pitumpu't-isang mga bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. Dalawang kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang bansa/teritoryo matapos ang pag-urong ng orihinal na kalahok. ==== Mga pagpalit ==== Iniluklok ang first runner-up ng Miss Spain 1974 na si Consuelo Martin bilang kandidata ng [[Espanya]] matapos bitawan ni Miss Spain 1974 Natividad Rodriguez ang titulo pagkatapos nitong sumali sa Miss World. Iniluklok ang third runner-up ng Miss Thailand Universe 1975 na si Wanlaya Thonawanik matapos piliin ni Miss Thailand Universe 1975 Sirikwan Nantasiri na ituloy ang kanyang karera sa pelikula.<ref>{{Cite web |date=19 Oktubre 2013 |title=Sex Bombs: 10 Thai beauties from the 60s and 70s |url=https://coconuts.co/bangkok/lifestyle/sex-bombs-10-thai-beauties-60s-and-70s/ |access-date=14 Enero 2023 |website=Coconuts |language=en-US}}</ref> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Unang sumali sa edisyong ito ang mga bansang Belis, Mawrisyo, rehiyon ng Mikronesya, at Samoang Amerikano, at bumalik ang mga bansang Dinamarka, Ekwador, Guwatemala, Hayti, Moroko, Peru, at Timog Aprika. Huling sumali noong [[Miss Universe 1961|1961]] ang Guwatemala, noong [[Miss Universe 1966|1966]] ang Moroko, noong [[Miss Universe 1968|1968]] ang Hayti at Timog Aprika, noong [[Miss Universe 1972|1972]] ang Ekwador at Peru, at noong [[Miss Universe 1973|1973]] ang Dinamarka. Hindi sumali ang mga bansang Honduras, Portugal, Senegal, Suriname, at Tsipre sa edisyong ito. Hindi sumali si Miss Suriname 1975 Mavis Slengard dahil ito ay may sakit.<ref>{{Cite news |date=28 Hunyo 1975 |title=Miss Suriname niet internationaal contest |language=nl |pages=10 |work=Vrije Stem |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011021184:mpeg21:p010 |access-date=30 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> Hindi sumali ang mga bansang Honduras, Portugal, Senegal, at Tsipre matapos na mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kalahok.<ref>{{Cite web |last=Gámez |first=Sabino |date=25 Abril 2008 |title=El Miss Honduras, una historia que contar |url=https://www.laprensa.hn/espectaculos/el-miss-honduras-una-historia-que-contar-ATLP695720 |access-date=8 Disyembre 2022 |website=La Prensa |language=es-HN}}</ref> Dapat sanang kakalahok sa edisyong ito sina Eloise Jubienne ng [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]], Dorothy McKoy ng [[Kapuluang Kayman]], Sissel Gulbrandsen ng [[Noruwega]], at Vinah Thembi Mamba ng [[Eswatini|Suwasilandiya]]. Gayunpaman, hindi sila nakasali dahil sa hindi isiniwalat na dahilan. Kakalahok din sana si Eva Arni ng [[Papua New Guinea|Papuwa Bagong Guniya]], subalit hindi ito nakasali dahil nanalo na ito sa kompetisyong internasyonal. Sumali si Arni sa [[Miss Universe 1976|susunod na edisyon]].<ref>{{Cite news |date=26 Mayo 1975 |title=Black Eva scores a beauty 'first' |language=en |pages=2 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19750526-1.2.17.2 |access-date=31 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref> == Mga resulta == [[Talaksan:Miss Universe 1975 map.png|thumb|250x250px|Mga bansa at teritoryong sumali sa Miss Universe 1975 at ang kanilang mga pagkakalagay.]] === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss Universe 1975''' | * '''{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]]''' – '''[[Anne Marie Pohtamo]]<ref name=":10" />''' |- |1st runner-up | * {{Flagicon image|Flag of Haiti (1964–1986).svg}} [[Haiti|Hayti]] – Gerthie David<ref name=":10" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Summer Bartholomew<ref name=":10" /> |- |3rd runner-up | * {{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] – Catharina Sjödahl<ref name=":10" /> |- |4th runner-up | * {{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]] – Rose Marie Brosas<ref name=":10" /> |- |Top 12 | * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Ingrid Budag<ref name=":10" /> * {{flagicon|SLV}} [[El Salvador]] – Carmen Figueroa<ref name=":10" /> * {{flagicon|JPN}} [[Hapon]] – Sachiko Nakayama<ref name=":10" /> * {{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] – Vicki Harris<ref name=":10" /> * {{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] – Julie Farnham<ref name=":10" /> * {{flagicon|ISR}} [[Israel]] – Orit Cooper<ref name=":10" /> * {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Martha Lucia Echeverri<ref name=":10" /> |} === Mga espesyal na parangal === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Parangal !(Mga) Nagwagi |- |Miss Photogenic | * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Summer Bartholomew<ref name=":2">{{Cite news |date=19 Hulyo 1975 |title=Título de la más fotogénica quedó compartido entre Estados Unidos y Colombia |language=es |pages=4C |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=rjcfAAAAIBAJ&sjid=cc8EAAAAIBAJ&pg=3419%2C10723847 |access-date=14 Enero 2023}}</ref> * {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Martha Lucía Echeverri<ref name=":2" /> |- |Miss Congeniality | * {{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] – Christine Jackson |- |Best National Costume | * {{flagicon|GUA}} [[Guwatemala]] – Emy Abascal<ref>{{Cite web |date=14 Mayo 2021 |title=Which Country Has Won the Most National Costume Titles at Miss Universe? |url=https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514 |access-date=14 Enero 2023 |website=Esquire |language=en}}</ref> |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Tulad noong [[Miss Universe 1971|1971]], labindalawang mga ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon at ang mga ''closed-door interview''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang labindalawang mga ''semi-inalist,'' at kalaunan ay napili ang limang pinalista na sumabak sa ''final interview.'' === Komite sa pagpili === * Maribel Arrieta Galvez – ''Miss El Salvador 1955'', first runner-up sa [[Miss Universe 1955]]<ref name=":3">{{Cite news |last=Loaiza |first=Norma |date=15 Hulyo 1975 |title=El presidente Molina declaro a candidatas huespedes de honor |language=es |pages=1B |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qzcfAAAAIBAJ&sjid=cc8EAAAAIBAJ&pg=5183%2C9242335 |access-date=14 Enero 2023}}</ref> * Ernest Borgnine – Amerikanong aktor<ref name=":9">{{Cite news |last=Anderson |first=Nancy |date=16 Agosto 1975 |title=Scheider determined to be strong |language=en |pages=18 |work=The Desert Sun |url=https://www.newspapers.com/clip/116422619/the-desert-sun/ |access-date=14 Enero 2023 |via=Newspapers.com}}</ref> * Aline Griffith, Kondesa ng Romanones – Amerikanong sosyalidad * Kiyoshi Hara – Pangulo ng ''Asahi Broadcasting Corporation''<ref name=":11">{{Cite news |date=16 Hulyo 1975 |title=Miss Universe jury in El Salvador |language=nl |pages=5 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460694:mpeg21:p005 |access-date=30 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> * Jean-Claude Killy – ''World Cup alpine ski racer'' na Pranses<ref name=":11" /> * Peter Lawford – Ingles na aktor<ref name=":9" /> * Max Lerner – Amerikanong mamamahayag * Susan Strasberg – Amerikanong aktres * Leon Uris – Amerikanong nobelista * Sarah Vaughan – Amerikanong mangaawit<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1975 |title=Bias in beauty quest alleged |language=en |pages=4 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110648517?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=17 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> * Luz Marina Zuluaga – [[Miss Universe 1958]] mula sa Kolombya<ref name=":3" /> == Mga kandidata == Pitumpu't-isang kandidata ang lumahok para sa titulo.<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1975 |title=Line-up of world beauties |language=en |pages=5 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/straitstimes19750714-1.1.5 |access-date=14 Enero 2023 |via=Newspapers.com}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A|name=A}} !Bayan |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |Rosa Del Valle<ref>{{Cite news |date=17 Hulyo 1975 |title=Che! |language=es |pages=13A |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=9XAjAAAAIBAJ&sjid=T2MEAAAAIBAJ&pg=5812%2C3370624 |access-date=14 Enero 2023}}</ref> |19 |Tucumán |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Aruba]] |Martica Pamela Brown<ref>{{Cite news |date=19 Hulyo 1975 |title=Los ensayos son agotadores |language=es |pages=10C |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=rjcfAAAAIBAJ&sjid=cc8EAAAAIBAJ&pg=4557%2C10751705 |access-date=14 Enero 2023}}</ref> |21 |San Nicolaas |- |{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] |Jennifer Matthews<ref>{{Cite news |date=2 Oktubre 1974 |title=In search of world titles |language=en |pages=2 |work=The Australian Women's Weekly |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/44801225 |access-date=14 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |20 |[[Sydney]] |- |{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] |Rosemarie Holzschuh<ref>{{Cite web |last=Calderon |first=Beatriz |date=25 Setyembre 2023 |title=“Me gustan los frijoles y las pupusas”: esto dijo la finlandesa que ganó Miss Universo 1975 sobre El Salvador |url=https://www.laprensagrafica.com/farandula/Me-gustan-los-frijoles-y-las-pupusas-esto-dijo-la-finlandesa-que-gano-Miss-Universo-1975-sobre-El-Salvador-20230630-0018.html |access-date=6 Abril 2024 |website=La Prensa Grafica |language=en}}</ref> |21 |[[Viena]] |- |{{flagicon|Bahamas}} [[Bahamas]] |Sonia Chipman<ref>{{Cite news |date=2 Oktubre 1975 |title=Bahamas beauty bids for Miss Universe crown |language=en |pages=26–30 |work=Jet |url=https://books.google.com.ph/books?id=ZEIDAAAAMBAJ&lpg=PA29&ots=L86cgnXUTO&dq=sonia%20chipman%20miss%20bahamas&pg=PA26#v=onepage&q=sonia%20chipman%20miss%20bahamas&f=false |access-date=14 Enero 2023}}</ref> |18 |[[Nassau]] |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |Christine Delmelle<ref>{{Cite web |date=11 Enero 2010 |title=Erelijst Miss België |url=https://www.demorgen.be/tv-cultuur/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/ |access-date=24 Disyembre 2022 |website=De Morgen |language=nl-NL}}</ref> |18 |Liège |- |{{Flagicon image|Flag of British Honduras (1919–1981).svg}} [[Belize|Belis]] |Lisa Longsworth<ref name=":6">{{Cite news |date=10 Hulyo 1975 |title=La capital de Miss Universo se moviliza |language=es |pages=1B |work=12 Hulyo 1975 |url=https://news.google.com/newspapers?id=qDcfAAAAIBAJ&sjid=cc8EAAAAIBAJ&pg=3690%2C7437527 |access-date=14 Enero 2023}}</ref> |17 |[[Belmopan]] |- |{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] |Maritza Pineda<ref>{{Cite news |date=11 Hulyo 1975 |title=El Salvador |language=es |pages=18A |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qDcfAAAAIBAJ&sjid=cc8EAAAAIBAJ&pg=5856%2C6898115 |access-date=14 Enero 2023}}</ref> |19 |[[Caracas]] |- |{{flagicon|BMU}} [[Bermuda]] |Donna Wright<ref>{{Cite news |date=Hulyo 1975 |title=Photo album of 1975 Miss Bermuda |language=en |pages=20–25 |work=Fame Magazine |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p16347coll1/id/3155/rec/74 |access-date=17 Enero 2023 |via=Bermuda National Library}}</ref> |22 |St. David's |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |Ingrid Budag<ref>{{Cite news |date=9 Hulyo 1975 |title=San Salvador |language=es |pages=18A |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=pzcfAAAAIBAJ&sjid=cc8EAAAAIBAJ&pg=4475%2C6169930 |access-date=14 Enero 2023}}</ref> |18 |Blumenau |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |Jacqueline Gamarra<ref>{{Cite news |date=9 Hulyo 1975 |title=Candidatas a Miss Universo vistian escenario del actio |language=es |pages=23A |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=pzcfAAAAIBAJ&sjid=cc8EAAAAIBAJ&pg=6930%2C6186276 |access-date=14 Enero 2023}}</ref> |19 |Cochabamba |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Curaçao]] |Yasmin Fraites<ref>{{Cite news |date=20 Hunyo 1975 |title=Berdad riba Miss Corsow 1975 |language=pap |pages=8 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460724:mpeg21:p008 |access-date=30 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |19 |Willemstad |- |{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]] |Berit Fredriksen<ref name=":4" /> |20 |Stevns |- |{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] |Ana Maria Wray Salas |18 |Guayaquil |- |{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]] |Carmen Figueroa<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1975 |title=Todas tienen algo en comun: quieren ser Miss Universo |language=es |pages=18A |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qjcfAAAAIBAJ&sjid=cc8EAAAAIBAJ&pg=4787%2C8252136 |access-date=14 Enero 2023}}</ref> |20 |[[San Salvador]] |- |{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] |Mary Kirkwood<ref name=":0">{{Cite web |last=Smith |first=Ken |date=10 Pebrero 2017 |title=Herald Picture Archive: Marie crowned Miss Scotland and becomes a canned attraction |url=https://www.heraldscotland.com/news/15082864.herald-picture-archive-marie-crowned-miss-scotland-becomes-canned-attraction/ |access-date=22 Disyembre 2022 |website=Herald Scotland |language=en}}</ref> |19 |[[Glasgow]] |- |{{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] |Consuelo Martin<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1975 |title=Signing away |language=en |pages=6 |work=Marshfield News-Herald |url=https://www.newspapers.com/clip/115053769/marshfield-news-herald/ |access-date=23 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |18 |[[Tenerife]] |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |Summer Bartholomew<ref>{{Cite news |date=19 Mayo 1975 |title=Miss California wins title of Miss USA for 1975 |language=en |pages=10 |work=News-Press |url=https://www.newspapers.com/clip/22822656/news-press/ |access-date=23 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |23 |Merced |- |{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] |Georgina Kerler<ref name=":8">{{Cite news |date=18 Hulyo 1975 |title=Beauties to compete |language=en |pages=28 |work=The Greenville News |url=https://www.newspapers.com/clip/19534183/the-greenville-news/ |access-date=14 Enero 2023 |via=Newspapers.com}}</ref> |18 |[[:en:Cardiff|Cardiff]] |- |{{Flagicon image|Flag of Greece (1822-1978).svg}} [[Gresya]] |Afroditi Katsouli<ref name=":7">{{Cite news |date=13 Hulyo 1975 |title=72 bellezas participan en concurso Miss Universo |language=es |pages=18A |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qTcfAAAAIBAJ&sjid=cc8EAAAAIBAJ&pg=3334%2C7656468 |access-date=14 Enero 2023}}</ref> |19 |[[Atenas]] |- |{{flagicon|GUM}} [[Guam]] |Deborah Nache<ref name=":12">{{Cite news |last=Bacon |first=James |date=23 Hulyo 1975 |title=Surrounded by beauty unnoticed |language=en |pages=45 |work=Youngstown Vindicator |url=https://books.google.com.ph/books?id=mIxIAAAAIBAJ&pg=PA25&dq=%22Miss+Northern+Marianas%22&article_id=758,2390261&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi5mYjYr6f_AhWGHXAKHYqnAL8Q6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Northern%20Marianas%22&f=false |access-date=3 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> |20 |Agana |- |{{flagicon|GUA}} [[Guwatemala]] |Emy Abascal<ref>{{Cite news |last=Loaiza |first=Norma |date=17 Hulyo 1975 |title=Integrado el jurado para elegir a Miss Universo |language=es |pages=8A |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=rDcfAAAAIBAJ&sjid=cc8EAAAAIBAJ&pg=3613%2C9474718 |access-date=14 Enero 2023}}</ref> |22 |[[Lungsod ng Guatemala]] |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |Gillian King<ref>{{Cite news |date=19 Hulyo 2017 |title=Photo Flashback |language=en |work=The Gleaner |url=https://www.pressreader.com/jamaica/jamaica-gleaner/20170719/282166471236407 |access-date=14 Enero 2023 |via=PressReader}}</ref> |17 |[[Kingston, Jamaica|Kingston]] |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |Sachiko Nakayama<ref>{{Cite news |date=9 Hulyo 1975 |title=Poolside frolic by two beauties from the east... |language=en |pages=28 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19750709-1.2.127 |access-date=14 Enero 2023 |via=Newspapers.com}}</ref> |19 |[[Hokkaidō]] |- |{{Flagicon image|Flag of Haiti (1964–1986).svg}} [[Haiti|Hayti]] |Gerthie David<ref>{{Cite web |date=1 Pebrero 2017 |title=Miss Univers : avant Raquel Pélissier, il y a eu Gerthie David |url=https://lenouvelliste.com/article/167968/miss-univers-avant-raquel-pelissier-il-y-a-eu-gerthie-david |access-date=14 Enero 2023 |website=Le Nouvelliste |language=fr}}</ref> |21 |[[Puerto Principe]] |- |{{Flagicon image|Flag of Hong Kong (1876–1955).svg}} [[Hong Kong]] |Mary Cheung<ref>{{Cite news |date=30 Hunyo 1975 |title=Miss HK 1975 |language=en |pages=1 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/straitstimes19750630-1.1.1 |access-date=31 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref> |22 |[[Hong Kong]] |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |Meenakshi Kurpad<ref>{{Cite web |date=25 Marso 2013 |title=50 years of Miss India: Winners through the years |url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-india/50-years-of-miss-india-winners-through-the-years/winners-through-the-years/articleshow/19188085.cms |access-date=16 Disyembre 2022 |website=The Times of India |language=en}}</ref> |21 |[[Bangalore]] |- |{{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]] |Lydia Arlini Wahab<ref>{{Cite web |last=Martinus |first=Alps |date=1 Marso 2022 |title=Ingat Prisa Adinda? Anak Jendral, Dulu Terkenal Kolaborasi Dengan J-Rocks, Ini Kabarnya |url=https://manado.tribunnews.com/2022/03/01/ingat-prisa-adinda-anak-jendral-dulu-terkenal-kolaborasi-dengan-j-rocks-ini-kabarnya |access-date=16 Enero 2023 |website=Tribun Manado |language=id-ID}}</ref> |22 |[[Jakarta]] |- |{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] |Vicki Harris |22 |[[Londres]] |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |Julie Farnham<ref name=":8" /> |18 |[[Dublin]] |- |{{flagicon|ISR}} [[Israel]] |Orit Cooper<ref>{{Cite news |date=20 Hunyo 1975 |title=Israel's beauty queen for 1975 |language=en |pages=10 |work=B'nai B'rith Messenger⁩⁩ |url=https://www.nli.org.il/en/newspapers/bbh/1975/06/20/01/article/48/?srpos=1&e=------197-en-20--1--img-txIN%7ctxTI-%22Orit+Cooper%22----1975---------1 |access-date=14 Enero 2023 |via=National Library of Israel |archive-date=14 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114141618/https://www.nli.org.il/en/newspapers/bbh/1975/06/20/01/article/48/?srpos=1&e=------197-en-20--1--img-txIN%7CtxTI-%22Orit+Cooper%22----1975---------1 |url-status=dead }}</ref> |18 |[[Tel-Abib]] |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |Diana Salvador |22 |Pocenia |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |Sandra Campbell |23 |Leamington |- |{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya]] |Sigrid Klose<ref name=":4">{{Cite news |date=3 Hulyo 1975 |title=Nueva York |language=es |pages=22 |work=5 Hulyo 1975 |url=https://news.google.com/newspapers?id=pTcfAAAAIBAJ&sjid=cc8EAAAAIBAJ&pg=7241%2C4537769 |access-date=14 Enero 2023}}</ref> |21 |[[Sarre]] |- |{{flagicon|VIR}} [[US Virgin Islands|Kapuluang Birhen ng Estados Unidos]] |Julia Wallace<ref>{{Cite news |date=23 Hulyo 1975 |title=Welcome home kiss |language=en |pages=14 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=Ix0uAAAAIBAJ&sjid=j0QDAAAAIBAJ&pg=5231%2C2797643 |access-date=14 Enero 2023 |via=Newspapers.com}}</ref> |18 |St. Croix |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |Martha Lucia Echeverri<ref>{{Cite news |date=12 Nobyembre 1974 |title=Valle, otra vez! |language=es |pages=1, 1B |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=f6AqAAAAIBAJ&sjid=TmMEAAAAIBAJ&pg=3237%2C834119 |access-date=10 Enero 2023}}</ref> |18 |Tuluá |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |Marielos Picado<ref>{{Cite news |date=13 Hulyo 1975 |title="Me gustaria que esto fuera algo mas que concurso de belleza" |language=es |pages=2A |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qTcfAAAAIBAJ&sjid=cc8EAAAAIBAJ&pg=4156%2C7574649 |access-date=14 Enero 2023}}</ref> |18 |[[San José, Costa Rica|San José]] |- |{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] |Suad Nachoul |19 |[[Beirut]] |- |{{flagicon|LBR}} [[Liberia|Liberya]] |Aurelia Sancho<ref>{{Cite web |last=Dibba |first=Amie |date=3 Nobyembre 2016 |title=Koisey Hiama crowned Miss Liberia Minnesota |url=https://mshale.com/2016/11/03/koisey-hiama-crowned-liberia-minnesota/ |access-date=14 Enero 2023 |website=Mshale |language=en-US |archive-date=14 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114085329/https://mshale.com/2016/11/03/koisey-hiama-crowned-liberia-minnesota/ |url-status=dead }}</ref> |20 |[[Monrovia]] |- |{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]] |Marie Therese Manderschied<ref name=":7" /> |19 |Tétange |- |{{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] |Helga Jonsdottir<ref>{{Cite news |date=10 Marso 1975 |title=Sunna sendir konur til keppni |language=is |pages=20 |work=Vísir |url=https://timarit.is/page/3260973?iabr=on |access-date=14 Enero 2023 |via=Tímarit.is}}</ref> |22 |[[Reikiavik]] |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |Alice Cheong<ref>{{Cite news |date=9 Hunyo 1975 |title=Alice is Miss Malaysia |language=en |pages=9 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19750609-1.2.42.1 |access-date=31 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref> |20 |[[Kuala Lumpur]] |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |Frances Ciantar |20 |[[Valletta]] |- |{{flagicon|MAR}} [[Maruekos]] |Salhi Badia<ref>{{Cite news |date=21 Hulyo 1975 |title=Three faint at world beauty show |language=en |pages=6 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/newnation19750721-1.1.6 |access-date=14 Enero 2023 |via=Newspapers.com}}</ref> |19 |[[Rabat]] |- |{{flagicon|MUS}} [[Mawrisyo]] |Nirmala Sohun |19 |[[Port Louis]] |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |Delia Servin<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1975 |title=El Salvador |language=es |pages=18A |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qjcfAAAAIBAJ&sjid=cc8EAAAAIBAJ&pg=6964%2C8254264 |access-date=14 Enero 2023}}</ref> |18 |Sinaloa |- |{{Flagicon image|Flag of the Trust Territory of the Pacific Islands.svg}} [[Micronesia|Mikronesya]] |Elena Tomokane<ref name=":12" /> |19 |Saipan |- |{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |Alda Sanchez<ref name=":5">{{Cite news |date=13 Hulyo 1975 |title=Medidas y dimensiones, un aspecto destacado del concurso Miss Universo |language=es |pages=11B |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qTcfAAAAIBAJ&sjid=cc8EAAAAIBAJ&pg=4172%2C7961659 |access-date=14 Enero 2023}}</ref> |20 |[[Managua]] |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |Barbara Kirkley<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1975 |title=Untitled |language=en |pages=6 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110647124?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=17 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |20 |[[Auckland]] |- |{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] |Linda Snippe<ref>{{Cite news |date=6 Mayo 1975 |title=Lynda Miss Holland |language=nl |pages=17 |work=Het vrije volk |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010958760:mpeg21:p017 |access-date=30 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |17 |Badhoevedorp |- |{{flagicon|PAN}} [[Panama]] |Anina Horta<ref>{{Cite web |date=7 Enero 2015 |title=Estas son las panameñas que participaron de Miss Universo |url=https://www.telemetro.com/noticias/2015/01/07/panamenas-participaron-miss-universo/1656598.html |access-date=10 Disyembre 2022 |website=Telemetro |language=es-PA}}</ref> |19 |[[Lungsod ng Panama]] |- |{{flagicon|PRY}} [[Paraguay|Paragway]] |Susana Viré<ref>{{Cite web |last=Coronel |first=Raul |date=15 Oktubre 2021 |title=Te presentamos a todas nuestras representantes en Miss Universe |url=http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=Epa! |language=es |archive-date=3 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203234725/http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |url-status=dead }}</ref> |18 |[[Asuncion]] |- |{{PER}} |Olga Berninzon<ref>{{Cite web |last= |first= |date=12 Nobyembre 2017 |title=Miss Perú: las peruanas más bellas de las últimas décadas |url=https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=El Comercio Perú |language=es}}</ref> |17 |[[Lungsod ng Lima|Lima]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]] |Rose Marie Brosas<ref>{{Cite web |last=Lo |first=Ricky |date=13 Oktubre 2015 |title=How Chiqui caught Ali’s heart |url=https://www.philstar.com/entertainment/2015/10/13/1510328/how-chiqui-caught-alis-heart |access-date=31 Disyembre 2022 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> |18 |[[Maynila]] |- |'''{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]]''' |'''[[Anne Marie Pohtamo]]'''<ref>{{Cite web |last=Nieminen |first=Arja |date=19 Hulyo 2015 |title=Anne Pohtamo näyttää yhä Miss Universumilta |url=https://www.iltalehti.fi/viihde/a/2015071819918629 |access-date=14 Enero 2023 |website=Iltalehti |language=fi}}</ref> |19 |[[Helsinki]] |- |{{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |Lorell Carmona |18 |San Germán |- |{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] |[[Sophie Perin]]<ref>{{Cite web |last=Dematte |first=Delphine |date=18 Nobyembre 2021 |title=Metz. Savez-vous qui a été élue Miss France puis Miss International ? |url=https://www.republicain-lorrain.fr/insolite/2021/11/18/savez-vous-qui-a-ete-elu-miss-france-puis-miss-international |access-date=14 Enero 2023 |website=Le Républicain Lorrain |language=FR-fr}}</ref> |18 |Talange |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |Milvia Troncoso |18 |Santiago de los Caballeros |- |{{flagicon|ASM}} [[Samoang Amerikano]] |Darlene Schwenke<ref>{{Cite news |date=10 Hulyo 1975 |title=Se inicio concurso de Miss Universo |language=es |trans-title=The Miss Universe pageant has begun |pages=82 |work=La Nacion |url=https://books.google.com.ph/books?id=qDcfAAAAIBAJ&lpg=PA82&dq=%22Miss%20Samoa%22&pg=PA82#v=onepage&q=%22Miss%20Samoa%22&f=false |access-date=9 Marso 2026 |via=Google Books}}</ref> |18 |[[Pago Pago]] |- |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] |Sally Tan<ref>{{Cite news |date=23 Hunyo 1975 |title=Sally bags the crown on her second try |language=en |pages=9 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19750623-1.2.68 |access-date=31 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref> |20 |[[Singapore|Singapura]] |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |Shyama Algama<ref>{{Cite news |date=19 Hulyo 1975 |title=Rigors of rehearsal for beauties |language=en |pages=2 |work=The Evening Sun |url=https://www.newspapers.com/clip/102408895/the-evening-sun/ |access-date=23 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |21 |[[Colombo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |Catharina Sjödahl |17 |Örebro |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |Beatrice Aschwanden<ref>{{Cite web |date=12 Nobyembre 2013 |title=Sheilas Mami war Miss Schweiz |url=https://www.20min.ch/story/sheilas-mami-war-miss-schweiz-105083470502 |access-date=14 Enero 2023 |website=20 Minuten |language=de}}</ref> |21 |[[Zürich]] |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |Wanlaya Thonawanik<ref>{{Cite news |date=19 Hulyo 1975 |title=Beauty takes a bow |language=en |pages=5 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19750719-1.2.22.4 |access-date=31 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref> |23 |[[Bangkok]] |- |{{Flagicon image|Flag of South Africa (1928-1982).svg}} [[South Africa|Timog Aprika]] |Gail Anthony<ref>{{Cite news |date=5 Hulyo 1975 |title=Het is weer zover |language=nl |trans-title=It is that time again |pages=3 |work=Limburgsch dagblad |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010560325:mpeg21:p003 |access-date=30 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |17 |[[Cape Town]] |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |Seo Ji-hye<ref>{{Cite web |date=26 Nobyembre 2018 |title=Fans Compile Evidence That Jin’s Mom Was A Miss Korea—And Everything Makes Sense |url=https://www.koreaboo.com/stories/evidence-bts-jins-mother-miss-korea/ |access-date=12 Pebrero 2023 |website=Koreaboo |language=en-US}}</ref> |18 |Daegu |- |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |Christine Mary Jackson |23 |Tunapuna–Piarco |- |{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] |Raquel Argandoña<ref>{{Cite web |date=20 Pebrero 2022 |title=Así luce Raquel Argandoña, ex Miss Chile, a sus 64 años |url=https://www.terra.cl/entretenimiento/2022/2/20/asi-luce-raquel-argandona-ex-miss-chile-sus-64-anos-12764.html |access-date=14 Enero 2023 |website=Terra |language=es}}</ref> |17 |[[Santiago, Tsile|Santiago]] |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] |Sezin Topçuoğlu |18 |[[Istanbul]] |- |{{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]] |Evelyn Rodriguez<ref name=":6" /> |23 |[[Montevideo]] |- |{{flag|Yugoslavia}} |[[Lidija Manić]] |22 |[[Belgrado]] |} == Mga tala == <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:1975]] [[Kategorya:Miss Universe]] coome2x03xx2p6tzj3x712kshu2ozcq 0 326036 2204086 2182556 2026-04-22T02:28:44Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2204086 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|theme=Cheer All Women|venue=[[Tokyo Dome City Hall]], [[Tokyo]], Japan|image=Sireethorn Leearamwat Miss International 2019.jpg|image size=200px|caption=Sireethorn Leearamwat, Miss International 2019|date=12 Nobyembre 2019|broadcaster={{Hlist|[[:ja:ひかりTV|Hikari TV]]<ref>{{Cite web|url=https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000041.000015811.html|title = 世界を代表する美女たちによるコント"美女コント"ミス・インターナショナル世界大会のプロモーション動画を公開}}</ref>|dTV Channel by NTT DoCoMo<ref>{{Cite web|url=https://prtimes.jp/main/html/rd/p/000000041.000015811.html|title = 世界を代表する美女たちによるコント"美女コント"ミス・インターナショナル世界大会のプロモーション動画を公開}}</ref>|[[YouTube]]|[[Indosiar]]<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Fe3efakTrtQ|title = The 59th Miss International Beauty Pageant 2019|website = [[YouTube]]}}</ref>}}|presenters={{Hlist|[[Tetsuya Bessho]]|Ayako Kisa|[[Kylie Verzosa]]}}|acts=|entrants=82|placements=15|debuts={{Hlist|Burkina Paso|Gineang Ekwatoriyal}}|withdraws={{Hlist|Alemanya|Curaçao|Ehipto|Etiyopiya|Kapuluang Cook|Kuba|Kenya|Libano|Madagaskar|Moldabya|Timog Korea|Unggarya}}|returns={{Hlist|Armenya|Belis|Biyelorusya|Italya|Kambodya|Kamerun|Liberya|Moroko|Niherya|Norwuwega|Sambia|Timog Sudan|Tahiti|Tunisya|Uganda}}|best national costume=Nguyễn Tường San<br> {{flagicon|Vietnam}} Biyetnam|photogenic=Noémie Kribo Milne<br> {{flagicon|Guadeloupe|local}} Guadalupe|winner='''[[Sireethorn Leearamwat]]'''|before=[[Miss International 2018|2018]]|next=[[Miss International 2022|2022]]|represented='''{{flagicon|Thailand}} Taylandiya'''}} Ang '''Miss International 2019''' ay ang ika-59 na edisyon ng [[Miss International]] pageant, na ginanap sa Tokyo Dome City Hall, [[Bunkyō]] District, [[Tokyo]], Hapon noong 12 Nobyembre 2019. Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Mariem Velazco]] ng Beneswela si [[Sireethorn Leearamwat]] ng Taylandiya bilang Miss International 2019.<ref>{{Cite web |last=Villano |first=Alexa |date=12 Nobyembre 2019 |title=Who is Bint Sireethorn Leearamwat, Miss International 2019? |url=https://www.rappler.com/life-and-style/244762-things-to-know-about-bint-sireethorn-leearamwat-miss-international-2019/ |access-date=3 Nobyembre 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> Ito ang kauna-unahang tagumpay ng Taylandiya sa kasaysayan ng kompetisyon. Nagtapos bilang first runner-up si Andrea Toscano ng Mehiko, habang nagtapos bilang second runner-up si Evelyn Karonde ng Uganda. Mga kandidata mula sa walumpu't-dalawang mga bansa at teritoryo ang lumahok sa edisyong ito. Pinangunahan nina Tetsuya Bessho at Ayako Kisa ang kompetisyon. == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay ! Kandidata |- | '''Miss International 2019''' | * {{flagicon|THA}} [[Thailand|'''Taylandiya''']]– '''Sireethorn Leearamwat''' |- | 1st runner-up | * {{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] – Andrea Toscano |- | 2nd runner-up | * {{Flag|Uganda}} – Evelyn Karonde |- | 3rd runner-up | * {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Maria Alejandra Vengoechea |- | 4th runner-up | * {{flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]] – Harriotte Lane |- | Top 8 | * {{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] – Nguyễn Tường San * {{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]] – Jolene Rotinsulu * {{flagicon|PHL}} [[Miss Universe Philippines|Pilipinas]] – Bea Patricia Magtanong |- | Top 15 | * {{flagicon|Venezuela}} [[Beneswela]] – Melissa Jiménez * {{flagicon|BLR}} [[Biyelorusya]] – Maria Perviy * {{flagicon|Hong Kong}} [[Hong Kong]] – Kaye Cheung * {{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] – Elize de Hong * {{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] – Jutta Kyllönen * {{flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] – Ivana Carolina Irizarry * {{Flag|Sri Lanka}} – Pawani Vithanage |} == Mga kandidata == Walumpu't-dalawang kandidata ang lumahok para sa titulo. {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}} !Bayan |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |Milena Judt |22 |[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]] |- |{{flagicon|ARM}} [[Armenya]] |Sona Danielyan<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2019 |title=Sona Danielyan elected Miss International Armenia 2019 |url=https://beautypageants.in/miss-international/Sona-Danielyan-elected-Miss-International-Armenia-2019/eventshow/71441640.cms |access-date=3 Nobyembre 2023 |website=The Times of India |language=en |archive-date=22 Agosto 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822072623/https://beautypageants.in/miss-international/sona-danielyan-elected-miss-international-armenia-2019/eventshow/71441640.cms |url-status=dead }}</ref> |23 |[[Ereban]] |- |{{Flagicon|ARU}} [[Aruba]] |Daniella Piazzi<ref>{{Cite web |date=9 Mayo 2019 |title=Daniela Piazzi to represent Aruba at Miss International 2019 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/daniela-piazzi-to-represent-aruba-at-miss-international-pageant-2019/articleshow/69253191.cms |access-date=2 Oktubre 2024 |website=Femina |language=en}}</ref> |25 |Oranjestad |- |{{Flagicon|AUS}} [[Australya]] |Monique Shippen<ref>{{Cite web |date=10 Agosto 2019 |title=Monique Shippen crowned Miss International Australia 2019 |url=https://beautypageants.in/miss-international/Monique-Shippen-crowned-Miss-International-Australia-2019/eventshow/70616990.cms |access-date=3 Nobyembre 2023 |website=The Times of India |language=en |archive-date=22 Agosto 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822072624/https://beautypageants.in/miss-international/Monique-Shippen-crowned-Miss-International-Australia-2019/eventshow/70616990.cms |url-status=dead }}</ref> |26 |[[Sidney]] |- |{{flagicon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]] |Tara Gueye<ref>{{Cite web |date=6 Hunyo 2019 |title=Tara Gueye crowned Miss Côte d’Ivoire 2019 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/tara-gueye-crowned-miss-cte-divoire-2019/videoshow/69678856.cms |access-date=2 Oktubre 2024 |website=Femina |language=en}}</ref> |22 |[[Abidjan]] |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |Rachel Nimegeers<ref>{{Cite web |date=9 Setyembre 2019 |title=Rachel Nimegeers crowned Miss International Belgium 2019 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/rachel-nimegeers-crowned-miss-international-belgium-2019/eventshow/71045902.cms |access-date=2 Oktubre 2024 |website=Femina |language=en}}</ref> |23 |[[Amberes]] |- |{{Flagicon|BLZ}} [[Belize|Belis]] |Selena Urias<ref>{{Cite web |last=Cowo |first=Janelle |date=5 Hunyo 2019 |title=2019 Miss Hispanoamericana and Miss International crowned in San Pedro Town |url=https://www.sanpedrosun.com/pageants-beauty/2019/06/05/2019-miss-hispanoamericana-and-miss-international-crowned-in-san-pedro-town/ |access-date=8 Abril 2025 |website=The San Pedro Sun |language=en}}</ref> |24 |Lungsod ng Belis |- |{{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] |Melissa Jiménez<ref>{{Cite web |last=Gómez |first=Liseth |date=25 Oktubre 2019 |title=Creer, la palabra que identifica a Melissa Jiménez, Miss Venezuela International |url=https://www.elnacional.com/entretenimiento/creer-la-palabra-que-identifica-a-melissa-jimenez-miss-venezuela-international/ |access-date=8 Abril 2025 |website=El Nacional |language=es}}</ref> |20 |Maracaibo |- |{{Flagicon|BLR}} [[Belarus|Biyelorusya]] |Maria Perviy<ref>{{Cite web |date=23 Agosto 2019 |title=Belarus announces its contestant for Miss International 2019 |url=https://eng.belta.by/society/view/belarus-announces-its-contestant-for-miss-international-2019-123577-2019 |access-date=3 Nobyembre 2023 |website=Belarusian Telegraph Agency |language=en-EN}}</ref> |22 |[[Minsk]] |- |{{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] |Nguyễn Tường San<ref>{{Cite web |date=12 Nobyembre 2019 |title=Tường San: Từ Á hậu Việt tới top 8 Miss International |trans-title=Tuong San: From Vietnamese runner-up to top 8 Miss International |url=https://vnexpress.net/tuong-san-tu-a-hau-viet-toi-top-8-miss-international-4011326.html |access-date=8 Abril 2025 |website=VnExpress |language=vi}}</ref> |19 |[[Hanoi]] |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |Carolina Stankevicius<ref>{{Cite web |last=de Lima |first=Ludmilla |date=5 Setyembre 2019 |title=Jovem de Niterói ganha Miss Brasil disputado no Theatro Municipal |trans-title=Young woman from Niterói wins Miss Brazil contest at the Municipal Theater |url=https://oglobo.globo.com/rio/jovem-de-niteroi-ganha-miss-brasil-disputado-no-theatro-municipal-23930766 |access-date=10 Abril 2025 |website=O Globo |language=pt-BR}}</ref> |24 |[[Rio de Janeiro]] |- |{{flagicon|BOL}} [[Bulibya]] |Valentina Pérez<ref>{{Cite web |date=6 Hulyo 2019 |title=Valentina Perez Medina crowned Miss International Bolivia 2019 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/valentina-perez-medina-crowned-miss-international-bolivia-2019/videoshow/70102342.cms |access-date=10 Abril 2025 |website=Femina |language=en}}</ref> |21 |[[Sucre]] |- |{{Flagicon|BUR}} [[Burkina Faso]] |Wendlasida Flora Ouedraogo<ref>{{Cite web |last= |first= |date=10 Agosto 2019 |title=Miss Burkina 2019 : Danielle Flora Ouédraogo s’adjuge la couronne |trans-title=Miss Burkina 2019: Danielle Flora Ouédraogo wins the crown |url=https://burkina24.com/2019/08/10/miss-burkina-2019-danielle-flora-ouedraogo-sadjuge-la-couronne/ |access-date=10 Abril 2025 |website=Burkina24.com |language=fr-FR}}</ref> |26 |[[Ouagadougou]] |- |{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]] |Anna Diekelmann |26 |Frederiksberg |- |{{flagicon|Ecuador}} [[Ecuador|Ekwador]] |Alegría Tobar<ref>{{Cite web |date=27 Hulyo 2019 |title=Alegria Tobar Cordoves crowned Miss International Ecuador 2019 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/alegria-tobar-cordoves-crowned-miss-international-ecuador-2019/eventshow/70394757.cms |access-date=10 Abril 2025 |website=Femina |language=en}}</ref> |25 |[[Quito]] |- |{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]] |Elena Batlle |25 |[[San Salvador]] |- |{{flagicon|SVK}} [[Eslobakya]] |Alica Ondrášová |23 |[[Bratislava]] |- |{{flagicon|ESP}} [[Espanya]] |Claudia Cruz |21 |Murcia |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |Ghazal Gill |23 |[[Los Angeles]] |- |{{flagicon|GHA}} [[Ghana|Gana]] |Princess Owusua Gyamfi |25 |[[Accra]] |- |{{flagicon|GNQ}} [[Gineang Ekwatoriyal]] |Arsenia Chanque Bosepe |19 |Baney |- |{{flagicon|Guadeloupe|local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadelupe]] |Noémie Kribo Milne |21 |Baie-Mahault |- |{{Flagicon|GUM}} [[Guam]] |Athena McNinch |22 |Mangilao |- |{{Flagicon|GUA}} [[Guwatemala]] |Stephanie Sical |24 |Quiché |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |Tomomi Okada |22 |[[Tokyo]] |- |{{flagicon|Hawaii}} [[Hawaii]] |Eunice Raquel Basco |24 |[[Honolulu]] |- |{{flagicon|HTI}} [[Hayti]] |Lory-Anne Charles |20 |[[Port-au-Prince]] |- |{{flagicon|Northern Mariana Islands}} [[Hilagang Kapuluang Mariana]] |Shannon Tudela Sasamoto |20 |Saipan |- |{{flagicon|HON|variant=1949}} [[Honduras]] |Ariana Bustillo |27 |[[Tegucigalpa]] |- |{{Flagicon|HKG}} [[Hong Kong]] |Kaye Cheung |25 |Kowloon |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |Simrithi Bathija |20 |[[Mumbai]] |- |{{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]] |Jolene Marie Rotinsulu |23 |Manado |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |Francesca Giordano |18 |[[Roma|Rome]] |- |{{flagicon|Cambodia}} [[Kambodya]] |Kachnak Thyda Bon |25 |[[Nom Pen]] |- |{{Flagicon|CMR}} [[Kamerun]] |Angèle Kossinda |26 |Douala |- |{{flagicon|Canada}} [[Kanada]] |Megha Sandhu |23 |[[Montréal, Québec|Montreal]] |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |Maria Alejandra Vengoechea |21 |[[Barranquilla]] |- |{{flagicon|Costa Rica}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |Tamara Dal Maso |21 |[[San José, Costa Rica|San José]] |- |{{flagicon|Laos}} [[Laos]] |Phaithida Phothisane |26 |Vientiane |- |{{Flagicon|LBR}} [[Liberia|Liberya]] |Naomi Nucia Glay |27 |[[Monrovia]] |- |{{flagicon|Macau}} [[Macau|Makaw]] |Bobo Leong |26 |Makaw |- |{{Flagicon|Malaysia}} [[Malaysia]] |Charmaine Chew |23 |[[Alor Setar]] |- |{{Flagicon|MAR}} [[Maruekos]] |Sonia Ait Mansour |26 |[[Rabat]] |- |{{flagicon|MRI}} [[Mauritius|Mawrisyo]] |Nidhishwaree Ruchpaul |20 |Pamplemousses |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |Andrea Toscano |20 |Manzanillo |- |{{flagicon|Mongolia}} [[Mongolya]] |Gunjidmaa Jargalsaikhan |25 |[[Ulan Bator|Ulaanbaatar]] |- |{{Flagicon|MYA}} [[Myanmar]] |Khin Ohmar Myint |23 |[[Yangon]] |- |{{NPL}} |Meera Kakshapati |24 |Bhaktapur |- |{{flagicon|Nigeria}} [[Niherya]] |Alice Duke Inyang |23 |[[Lagos]] |- |{{flagicon|Nicaragua}} [[Nikaragwa]] |María Gabriela Saballos |19 |[[Managua]] |- |{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] |Henriette Janssen Hauge |19 |Akershus |- |{{Flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |Nikita Horan<ref>{{Cite web |date=14 Oktubre 2020 |title=Sydney Faye crowned Miss International New Zealand 2020 |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-international/sydney-faye-crowned-miss-international-new-zealand-2020/eventshow/78667024.cms |access-date=1 Disyembre 2023 |website=The Times of India |language=en}}</ref> |18 |[[Auckland]] |- |{{Flagicon|NLD}} [[Netherlands|Olanda]] |Elize de Hong |25 |[[Rotterdam]] |- |{{flagicon|Panama}} [[Panama]] |Betzaida Rodriguez |23 |Las Tablas |- |{{flagicon|Paraguay}} [[Paragway]] |Elida Lezcano |19 |Villa Elisa |- |{{flagicon|Peru}} [[Peru]] |María José Barbis |23 |Chiclayo |- |{{flagicon|Philippines}} [[Pilipinas]] |Bea Patricia Magtanong |25 |[[Bataan]] |- |{{flagicon|Finland}} [[Pinlandiya]] |Jutta Kyllönen |21 |Oulu |- |{{flagicon|POL}} [[Polonya]] |Karina Szczepanek |24 |[[Varsovia|Warsaw]] |- |{{flagicon|Puerto Rico}} [[Porto Riko]] |Ivana Carolina Irizarry |26 |Río Grande |- |{{Flagicon|POR}} [[Portugal]] |Ana Rita Aguiar |22 |Vale de Cambra |- |{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] |Solène Barbot |24 |[[Paris]] |- |{{flagicon|Dominican Republic}} [[Republikang Dominikano]] |Zaidy Bello |27 |[[Santo Domingo, Republikang Dominikano|Santo Domingo]] |- |{{flagicon|Czech Republic}} [[Republikang Tseko]] |Andrea Prchalová |19 |Havlíčkův Brod |- |{{Flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]] |Harriotte Lane |18 |[[Newcastle upon Tyne|Newcastle]] |- |{{flagicon|Romania}} [[Rumanya]] |Andreea Maria Coman |26 |[[Bucharest]] |- |{{Flagicon|RUS}} [[Rusya]] |Marina Oreshkina |25 |[[Vladivostok]] |- |{{Flagicon|ZAM}} [[Zambia|Sambia]] |Luwi Kawanda |25 |[[Lusaka]] |- |{{Flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] |Jemimah Kandemiiri |24 |[[Harare]] |- |{{flagicon|SIN}} [[Singapore|Singapura]] |Charlotte Chia<ref>{{Cite news |last=Loh |first=Keng Fatt |date=6 Oktubre 2019 |title=Miss Singapore International Charlotte Chia ignores ugly talk from netizens about her looks |language=en |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/miss-singapore-international-charlotte-chia-ignores-ugly-talk-from-netizens |access-date=2 Oktubre 2024 |issn=0585-3923 }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |21 |[[Singapore|Singapura]] |- |{{Flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |Pawani Vithanage |25 |[[Colombo]] |- |{{Flagicon|SWE}} [[Sweden|Suwesya]] |Paulina Kielczewska |23 |[[Estokolmo]] |- |{{Flagicon|TAH}} [[Miss Tahiti|Tahiti]] |Poevai Garnier |22 |Pape'ete |- |{{Flagicon|THA}} '''[[Thailand|Taylandiya]]''' |'''Sireethorn Leearamwat''' |25 |[[Bangkok]] |- |{{flagicon|TWN}} [[Taiwan|Taywan]] |Joyce Yi Shu-Chiu |26 |Tainan |- |{{Flagicon|RSA}} [[South Africa|Timog Aprika]] |Nicole Middleton |24 |[[Pretoria]] |- |{{Flagicon|SSD}} [[Timog Sudan]] |Acholly Ngaceng Arow |25 |[[Juba]] |- |{{flagicon|Chile}} [[Tsile]] |Ximena Huala |18 |[[Santiago, Tsile|Santiago]] |- |{{Flagicon|CHN}} [[Tsina]] |Teng Yun-Xuan |26 |[[Beijing]] |- |{{Flagicon|TUN}} [[Tunisia|Tunisya]] |Sarra Brahmi |25 |Sousse |- |{{Flagicon|UGA}} [[Uganda]] |Evelyn Namatovu Karonde |23 |[[Kampala]] |- |{{Flagicon|UKR}} [[Ukranya]] |Marina Kiose |24 |[[Odessa|Odesa]] |} == Mga tala == <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.miss-international.org/en/}} {{Miss International}} [[Kategorya:Miss International]] laag1rpngr9xt8gc1a2m2s8rhlvwxfu 0 326695 2204106 2176710 2026-04-22T04:45:15Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2204106 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|caption=Miss World 1991 Titlecard|name=Miss World 1991|date=28 Disyembre 1991|presenters={{Hlist|Peter Marshall|[[Gina Tolleson]]}}|entertainment=Indecent Obsession|venue=Georgia World Congress Center, [[Atlanta, Georgia]], [[Estados Unidos]]|broadcaster=E!|entrants=78|placements=10|debuts=Lupanglunti|withdrawals={{Hlist|Barbados|Ehipto|Hong Kong|Kanada|Kapuluang Cook|Luksemburgo|Madagaskar|Papua Bagong Guinea|Peru|Sri Lanka|Unyong Sobyetiko}}|returns={{Hlist|Antigua at Barbuda|Ekwador|Libano|Malaysia|Suwasilandiya|Taywan|Timog Aprika}}|winner='''Ninibeth Leal'''|represented={{Flagicon|Venezuela}} Beneswela|before=[[Miss World 1990|1990]]|next=[[Miss World 1992|1992]]}} Ang '''Miss World 1991''' ay ang ika-41 edisyon ng [[Miss World]] pageant, na ginanap sa Georgia World Congress Center sa [[Atlanta, Georgia|Atlanta]], [[Georgia (estado ng Estados Unidos)|Georgia]], [[Estados Unidos]] noong 28 Disyembre 1991.<ref>{{Cite news |date=17 Disyembre 1991 |title=Casi un centenar de bellas mujeres |language=es |pages=48 |work=La Nacion |url=https://books.google.com.ph/books?id=VecyAAAAIBAJ&pg=PA48&dq=%22Miss+Aruba%22+%221991%22&article_id=1392,4066468&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi5kMyAk8L_AhUjamwGHeDUC0kQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Aruba%22%20%221991%22&f=false |access-date=24 Enero 2024 |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite news |date=11 Disyembre 1991 |title=Miss World |language=en |pages=13 |work=New Sunday Times |url=https://books.google.com.ph/books?id=LsFUAAAAIBAJ&lpg=PA13&dq=Miss%20World&pg=PA13#v=onepage&q=Miss%20World&f=false |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Google Books}}</ref> Ito ang unang edisyong ginanap sa Kaamerikahan. Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni Gina Tolleson ng Estados Unidos si Ninibeth Leal ng Beneswela bilang Miss World 1991.<ref name=":0">{{Cite news |date=30 Disyembre 1991 |title=New Miss World is crowned |language=en |pages=2A |work=The Dispatch |url=https://news.google.com/newspapers?id=lnwcAAAAIBAJ&sjid=3VIEAAAAIBAJ&pg=5317%2C6539408 |access-date=8 Enero 2024 |via=Google News Archive}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 Disyembre 1991 |title=Miss Venezuela new Miss World |language=en |pages=11 |work=Reading Eagle |url=https://books.google.com.ph/books?id=onczAAAAIBAJ&lpg=PA11&dq=Miss%20World&pg=PA11#v=onepage&q=Miss%20World&f=false |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 Disyembre 1991 |title=Like a dream |language=en |pages=2 |work=Times Daily |url=https://books.google.com.ph/books?id=704gAAAAIBAJ&lpg=PA2&dq=Miss%20World&pg=PA2#v=onepage&q=Miss%20World&f=false |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Google Books}}</ref> Ito ang ikaapat na beses na nanalo ang Beneswela bilang Miss World.<ref>{{Cite news |last=Koh |first=Fabian |date=20 Nobyembre 2017 |title=India ties Venezuela for record 6th Miss World title: A look at the 12 winners |language=en |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/india-ties-venezuela-for-record-6th-miss-world-title-a-look-at-the-12 |access-date=27 Enero 2025 }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Nagtapos bilang first runner-up si Leanne Buckle ng Australya, habang nagtapos bilang second runner-up si Diana Tilden-Davis ng Timog Aprika.<ref>{{Cite news |date=30 Disyembre 1991 |title=Miss World hails from Venezuela |language=en |pages=15 |work=Sun Journal |url=https://books.google.com.ph/books?id=hAogAAAAIBAJ&lpg=PA15&dq=%22Miss%20World%22&pg=PA15#v=onepage&q=%22Miss%20World%22&f=false |access-date=27 Enero 2025 |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 Disyembre 1991 |title=Miss Venezuela takes title of Miss World |language=en |pages=13 |work=The Vindicator |url=https://books.google.com.ph/books?id=bidKAAAAIBAJ&lpg=PA13&dq=Miss%20World&pg=PA13#v=onepage&q=Miss%20World&f=false |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 Disyembre 1991 |title=Venezuelan crowned Miss World 1991 |pages=6 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://books.google.com.ph/books?id=frYcAAAAIBAJ&lpg=PA6&dq=Miss%20World&pg=PA6#v=onepage&q=Miss%20World&f=false |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Google Books}}</ref> Mga kandidata mula sa pitumpu't-walong bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito.<ref>{{Cite news |date=29 Disyembre 1991 |title=Miss Venezuela now Miss World |language=en |pages=2 |work=Toledo Blade |url=https://books.google.com.ph/books?id=91pPAAAAIBAJ&lpg=PA2&dq=Miss%20World&pg=PA2#v=onepage&q=Miss%20World&f=false |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 Disyembre 1991 |title=Peopletalk |language=en |pages=1 |work=The Southeast Missourian |url=https://books.google.com.ph/books?id=k78fAAAAIBAJ&lpg=PA2&dq=Miss%20World&pg=PA1#v=onepage&q=Miss%20World&f=false |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Google Books}}</ref> Pinangunahan nina Peter Marshall at Gina Tolleson ang kompetisyon. Nagtanghal ang Indecent Obsession sa edisyong ito. == Kasaysayan == [[Talaksan:Georgia World Congress Center from Northside Ave.jpg|thumb|250x250px|Georgia World Congress Center, ang lokasyon ng Miss World 1991]] === Lokasyon at petsa === Noong Enero 1991, napagdesisyunan ni Owen Oyston, kasosyo ni Eric Morley at pangulo ng Trans World Communications, na ibenta ang Miss World pageant, dalawang taon bago matapos ang kanilang kontrata. Ibinenta ang Miss World matapos na hindi magkasundo sina Oyston at Morley sa stratehiyang gagamitin nila para sa Miss World.<ref>{{Cite news |date=3 Enero 1991 |title=Oyston and Morley in Miss World 'divorce' |language=en |pages=21 |work=The Daily Telegraph |url=https://www.newspapers.com/article/the-daily-telegraph/148548110/ |access-date=31 Enero 2025 |via=Newspapers.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Linford |first=Paul |date=8 Enero 1991 |title=County drops Miss World connection |language=en |pages=9 |work=Evening Telegraph |url=https://www.newspapers.com/article/evening-telegraph/122770434/ |access-date=31 Enero 2025 |via=Newspapers.com}}</ref> Kalaunan ay naibili ng mga Morley ang Miss World.<ref>{{Cite news |date=3 Enero 1991 |title=Morleys buy back Miss World firm |language=en |pages=16 |work=Western Daily Press |url=https://www.newspapers.com/article/western-daily-press/122769953/ |access-date=31 Enero 2025 |via=Newspapers.com}}</ref> Noong Mayo 1991, nilagdaan ni Eric Morley ang kasunduan kasama ang Worldwide Television sa Atlanta upang idaos ang edisyong ito sa Republikang Dominikano. Gayunpaman, noong Hulyo 1991, ipinaalam ng Worldwide Television kay Morley na kinailangang ilipat sa Porto Riko ang kompetisyon dahil sa kadahilanang hindi nila kontrolado.<ref>{{Cite news |date=5 Nobyembre 1991 |title=Johanne reaches for the World! |language=en |pages=3 |work=Evening Post |url=https://www.newspapers.com/article/evening-post-johanne-lewis/126559216/ |access-date=31 Enero 2025 |via=Newspapers.com}}</ref> Tinaggap ito ni Morley at nilagdaan niya ang isang bagong kasunduang idaraos sa Porto Riko ang kompetisyon, at ang mga paunang aktibidad sa Timog Aprika. Inanunsyo na rin na magaganap ang kompetisyon sa 28 Disyembre 1991.<ref name=":2">{{Cite news |date=28 Disyembre 1991 |title=Miss World to be chosen tonight |language=en |pages=3 |work=The Bryan Times |url=https://books.google.com.ph/books?id=hU5QAAAAIBAJ&lpg=PA95&dq=Miss%20World&pg=PA95#v=onepage&q=Miss%20World&f=false |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Google Books}}</ref> Gayunpaman, noong 22 Nobyembre, inanunsyo ng mga Morley na ang kompetisyon ay muling ililipat sa Georgia World Congress Center sa Atlanta, Georgia.<ref name=":2" /><ref>{{Cite news |date=24 Nobyembre 1991 |title=Atlanta may play host to Miss World pageant |pages=8 |work=The Albany Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=6y9SAAAAIBAJ&lpg=PA8&dq=Miss%20World&pg=PA8#v=onepage&q=Miss%20World&f=false |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Google Books}}</ref> Naganap pa rin ang kompetisyon noong 28 Disyembre. === Pagpili ng mga kalahok === Ang mga kalahok mula sa pitumpu't-walong bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. Dalawang kandidata ang nailuklok matapos ang pag-urong ng orihinal na kalahok. ==== Mga pagpalit ==== Iniluklok ang ''second runner-up'' ng Miss Hungary 1991 na si Orsolya Anna Michina upang kumatawan sa Unggarya matapos mapatalski si Antónia Bálint bilang Miss Hungary dahil lumitaw ito sa isang ''men's magazine''.<ref>{{Cite web |date=12 Nobyembre 2013 |title=Hat évig harcolt a koronájáért Bálint Antónia |trans-title=Antónia Bálint fought for her crown for six years |url=https://www.blikk.hu/sztarvilag/hat-evig-harcolt-a-koronajaert-balint-antoni |access-date=9 Enero 2024 |website=Blikk |language=hu}}</ref> Hindi siya pinalitan ng kanyang ''first runner-up'' na si Timea Raba dahil sa kaparehong dahilan. Iniluklok si Rebecca Lin Lan-chih bilang kinatawan ng Republika ng Tsina matapos umurong ang orihinal na kalahok na si Lu Shu-Fang dahil nahuli siya sa isang silid ng hotel kasama ang isang lalaking may asawa na.<ref>{{Cite news |date=31 Oktubre 1991 |title=Miss Taiwan loses title for being in hotel room titel married man |language=en |pages=13 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19911031-1.1.13 |access-date=31 Enero 2025 |via=National Library Board}}</ref><ref>{{Cite news |date=15 Disyembre 1991 |title=Standing tall... Miss World hopefuls |language=en |pages=8 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19911215-1.1.8 |access-date=31 Enero 2025 |via=National Library Board}}</ref><ref>{{Cite news |date=31 Oktubre 1991 |title=The tales of two beauties |language=en |pages=8 |work=The Age |location=Melbourne, Australya |url=https://www.newspapers.com/article/the-age-the-tales-of-two-beauties/162481669/ |access-date=31 Enero 2025 |via=Newspapers.com}}</ref> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong ==== Lumahok sa unang pagkakataon ang teritoryong Lupanglunti sa edisyong ito.<ref>{{Cite news |date=23 Disyembre 1991 |title=Bibi Holm klar til Miss-finale |language=da |trans-title=Bibi Holm ready for the Miss finale |pages=3 |work=Atuagagdliutit |url=https://timarit.is/page/3831024?iabr=on |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Timarit.is}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=4 Nobyembre 2013 |title=Skal vi deltage i Miss World-konkurrencerne? |trans-title=Should we participate in the Miss World pageants? |url=https://www.sermitsiaq.ag/kultur/skal-vi-deltage-i-miss-world-konkurrencerne/561759 |access-date=3 Pebrero 2025 |website=Sermitsiaq |language=da-DK}}</ref> Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang Timog Aprika na huling sumali noong [[Miss World 1977|1977]],<ref>{{Cite news |date=28 Oktubre 1991 |title=Miss World entry |language=en |pages=6 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/134163299?searchTerm=%22Miss%20World%22 |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |date=6 Disyembre 1991 |title=Gaffe razzista per la Miss sudafricana |language=it |trans-title=Racist gaffe for South African Miss |pages=8 |work=La Stampa |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/Itemid,3/action,detail/id,0888_01_1991_0299_0008_12466899/ |access-date=3 Pebrero 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250203050913/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/Itemid,3/action,detail/id,0888_01_1991_0299_0008_12466899/ |archive-date=3 Pebrero 2025}}</ref> Antigua at Barbuda na huling sumali noong [[Miss World 1986|1986]], Lebanon at Suwasilandiya na huling sumali noong [[Miss World 1988|1988]], at Ekwador, Malaysia, at Republika ng Tsina na huling sumali noong [[Miss World 1989|1989]]. Hindi sumali sa edisyong ito ang mga bansang [[Barbados]], [[Ehipto]], [[Hong Kong]], [[Canada|Kanada]], [[Kapuluang Cook]], [[Luxembourg|Luksemburgo]], [[Madagascar|Madagaskar]], [[Papua Nueva Guinea|Papua Bagong Guinea]], Peru, Sri Lanka, at Unyong Sobyetiko.<ref>{{Cite news |date=8 Enero 1992 |title=Miss World Canada quits, calls pageant 'ugly' |language=en |pages=2 |work=The News |url=https://books.google.com.ph/books?id=esFTAAAAIBAJ&lpg=PA2&dq=Tara%20Paat%20miss%20canada&pg=PA2#v=onepage&q=Tara%20Paat%20miss%20canada&f=false |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Google Books}}</ref> Dapat sanang sasali si Tara Paat ng Kanada, bumitiw ito labindalawang araw bago ang kompetisyon dahil sa personal na dahilan.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=9 Pebrero 1992 |title=Past perfect |url=https://www.chicagotribune.com/1992/02/09/past-perfect-10/ |access-date=2 Pebrero 2025 |website=Chicago Tribune |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=13 Marso 1992 |title=There she goes |language=en |pages=23 |work=The Spokesman-Review |url=https://books.google.com.ph/books?id=Tl5WAAAAIBAJ&lpg=PA23&dq=Tara%20Paat%20miss%20canada&pg=PA23#v=onepage&q=Tara%20Paat%20miss%20canada&f=false |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite news |date=9 Enero 1992 |title=Miss Canada gives up her crown after seeing hypocrisy in action |language=en |pages=18 |work=Spokane Chronicle |url=https://books.google.com.ph/books?id=UcgSAAAAIBAJ&lpg=PA18&dq=Tara%20Paat%20miss%20canada&pg=PA18#v=onepage&q=Tara%20Paat%20miss%20canada&f=false |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Google Books}}</ref> Hindi sumali sina Lamia Mohamed El-Noshi ng Ehipto, Elizabeth Lai ng Hong Kong, Annette Feydt ng Luksemburgo, Marcia Muir ng Papua Bagong Guinea dahil sa hindi isiniwalat na dahilan. Hind sumali si Raema Chitty ng Kapuluang Cook at Claudia Figueroa ng Peru dahil sa problema sa pananalapi. Dapat sanang lalahok si Ilmira Shamsutdinova ng Unyong Sobyetiko sa edisyong ito, ngunit dahil sa hindi siya umabot sa ''age requirement'', hindi siya nagpatuloy sa kompetisyon. Dapat din sanang lalahok si Miss Guyana 1989 Tracy Ann D'Abreu sa edisyong ito. Hinarang ang paglahok ni D'Abreu sa Miss World ng isang utos ng korte na inihain ng kanyang ''first runner-up'' na si Nicole Moore kasama ang kanyang mga kapwa-kandidata na sina Shauneille Corbin at Michelle Sobers, na sinubukang patalsikin sa trono si D'Abreu dahil hindi siya residente ng Guyana kundi sa Kanada.<ref>{{Cite news |date=16 Oktubre 1991 |title=Ali pulls out of court bid to unseat D'Abreu |language=en |pages=26 |work=Stabroek News |url=https://books.google.com.ph/books?id=F6ZjAAAAIBAJ&lpg=PA26&dq=Miss%20World&pg=PA26#v=onepage&q=Miss%20World&f=false |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite news |date=11 Oktubre 1991 |title=Miss Guyana vows to keep title despite controversy |language=en |pages=8 |work=Stabroek News |url=https://books.google.com.ph/books?id=FqZjAAAAIBAJ&lpg=PA8&dq=Miss%20World&pg=PA8#v=onepage&q=Miss%20World&f=false |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Google Books}}</ref> Nanalo si D'Abreu sa kasong inihain sa kanya, dahilan upang magpatuloy siya sa kompetisyon. Gayunpaman, kailangang bumitiw ni D'Abreu sa kompetisyon matapos mapilayan ang kanyang bukung-bukong habang siya ay nasa Kanada.<ref>{{Cite news |date=19 Disyembre 1991 |title=No tuvo buena suerte |language=es |trans-title=She didn't have good luck |pages=51 |work=La Opinion |url=https://books.google.com.ph/books?id=eVNbAAAAIBAJ&lpg=PA51&dq=Miss%20Mundo&pg=PA51#v=onepage&q=Miss%20Mundo&f=false |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Google Books}}</ref> == Mga resulta == [[Talaksan:Miss World 1991 Map.PNG|thumb|250x250px|Mga bansa at teritoryong sumali sa Miss World 1991 at ang kanilang mga pagkakalagay.]] === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- | '''Miss World 1991''' | * '''{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]]''' – '''Ninibeth Leal'''<ref name=":3">{{Cite news |date=29 Disyembre 1991 |title=Miss Venezuela crowned 1991 Miss World |language=en |pages=5 |work=The Item |url=https://books.google.com.ph/books?id=9agiAAAAIBAJ&lpg=PA5&dq=Miss%20World&pg=PA5#v=onepage&q=Miss%20World&f=false |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Google Books}}</ref><ref name=":4">{{Cite news |date=30 Disyembre 1991 |title=Entry from Venezuela crowned Miss World |language=en |pages=2 |work=The Albany Sunday Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=aHVEAAAAIBAJ&lpg=PA2&dq=Miss%20World&pg=PA2#v=onepage&q=Miss%20World&f=false |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Google Books}}</ref> |- | 1st runner-up | * {{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] – Leanne Buckle<ref name=":3" /><ref name=":4" /> |- | 2nd runner-up | * '''{{Flagicon|RSA|1928}}''' [[Timog Aprika]] – Diana Tilden-Davis<ref name=":3" /><ref name=":4" /> |- | Top 5 | * {{Flagicon|JAM}} [[Hamayka]] – Sandra Foster<ref name=":3" /><ref name=":4" /> * {{Flagicon|NAM}} [[Namibia|Namibya]] – [[Michelle McLean]]<ref name=":3" /><ref name=":4" /> |- | Top 10 | * {{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Bagong Silandiya]] – Lisa de Montalk<ref name=":4" /> * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Charlotte Ray<ref name=":4" /> * '''{{flagicon|IND}}''' [[Indiya]] – Ritu Singh<ref name=":4" /> * {{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] – Mareva Georges<ref name=":4" /> * '''{{flagicon|TUR}}''' [[Turkiya]] – Aslıhan Koruyan<ref name=":4" /> |} === Mga ''Continental Queens of Beauty'' === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Kontinente !Kandidata |- |Aprika | * '''{{Flagicon|RSA|1928}}''' [[Timog Aprika]] – Diana Tilden-Davis |- |Asya at Oseaniya | * {{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] – Leanne Buckle |- |Europa | * '''{{flagicon|TUR}}''' [[Turkiya]] – Aslıhan Koruyan |- |Kaamerikahan | * {{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] – Ninibeth Leal |- |Karibe | * {{Flagicon|JAM}} [[Hamayka]] – Sandra Foster |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Tulad noong [[Miss World 1988|1988]], sampung ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon at mga ''personal interview'' na naganap sa Timog Aprika. Lumahok sa ''swimsuit competition'', ''evening gown competition'' at ''casual interview'' ang sampung mga ''semi-finalist.'' Pagkatapos nito ay pinili ang limang pinalista, at kalaunan ay hinirang ang dalawang ''runner-up'' at ang bagong Miss World mula sa pinagsamang resulta ng mga hurado sa Timog Aprika at Atlanta. === Komite sa pagpili === ==== Paunang kompetisyon (mga hurado sa Timog Aprika) ==== * Bruce Fordyce – Atleta mula sa Timog Aprika * Krish Mackerdhuj – Pangulo ng South African Cricket Association * Marina Maponya – Manggagawang panlipunan sa Timog Aprika; pinsan ni Nelson Mandela * Andrea Stelzer – Miss South Africa 1985 at Miss Germany 1989 * Peter Soldatos – Taga-disenyo * Wilma Van De Bijl – Miss South Africa 1987 * Dawn Weller-Raistrick – Artistic Director ng Johannesburg PACT Ballet ==== Final telecast (mga hurado sa Atlanta) ==== * Jarvis Astaire – Pangulo ng Variety Club International * Jane Ambrose – Australyanang negosyante * Paul Block – Pangulo ng Revlon Professional Products * Edgar Botero – Pangulo ng International Conic Construction Company sa Kolombya * Marie DeGeorge – Taga-disenyo mula sa Atlanta * Mike Favre – Tagapag-ensayo ng Atlanta Falcons * Phil Hayes – ''Executive director'' ng * Brenda McLain – Mamahayag sa telebisyon * Eric Morley – Tagapagtatag ng Miss World <small>'''Tala''': Ang mga hurado sa Timog Aprika ang nagsilbing ika-samoung hurado para sa ''final telecast''</small> == Mga kandidata == Pitumpu't-walong kandidata ang lumahok para sa titulo. {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A|name=A}} !Bayan |- |{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya|Alemanya]] |Susanne Petry<ref>{{Cite web |title=Susanne Petry Miss Germany 1991 |url=https://www.imago-images.com/st/0056752665 |access-date=3 Pebrero 2025 |website=IMAGO |language=de}}</ref> |18 |Saarbrücken |- |'''{{Flagicon|ATG}} '''[[Antigua at Barbuda]] |Joanne Bird |20 |[[San Juan, Antigua at Barbuda|San Juan]] |- |'''{{flagicon|ARG}}''' [[Arhentina]] |Marcela Noemí Chazarreta<ref name=":5">{{Cite news |date=21 Disyembre 1991 |title=Sudamerica si que es bella |language=es |trans-title=South America is indeed beautiful |pages=47 |work=La Opinion |url=https://books.google.com.ph/books?id=e1NbAAAAIBAJ&lpg=PA47&dq=Miss%20Mundo&pg=PA47#v=onepage&q=Miss%20Mundo&f=false |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Google Books}}</ref> |20 |[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]] |- |{{Flagicon|ARU}} [[Aruba]] |Sandra Croes<ref>{{Cite news |date=4 Disyembre 1991 |title=Miss Aruba bij Ella Tromp |language=nl |trans-title=Miss Aruba by Ella Tromp |pages=4 |work=Amigoe |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644374:mpeg21:p004 |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Delpher}}</ref> |23 |Santa Cruz |- |{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] |Leanne Buckle<ref>{{Cite news |date=30 Disyembre 1991 |title=Aussie beauty second to one |pages=4 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/122400815?searchTerm=%22Miss%20World%22 |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Trove}}</ref> |21 |[[Brisbane]] |- |{{Flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] |Andrea Pfeiffer |18 |Graz |- |'''{{flagicon|BAH}}''' [[Bahamas]] |Tarnia Stuart |19 |[[New Providence]] |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |Anke Van Dermeersch<ref>{{Cite web |last=Evans |first=Sophie Jane |date=27 Setyembre 2013 |title=Louboutin shoe firm sues to stop far-right Flemish politician using their iconic red soles in her racy anti-Islam leaflet |url=https://www.dailymail.co.uk/news/article-2435418/Far-right-Vlaams-Belang-campaigner-wears-Louboutins-court-fight-case-shoe-designer.html |access-date=6 Hulyo 2023 |website=Mail Online |language=en}}</ref> |19 |[[Amberes]] |- |'''{{flagicon|BIZ|1981}}''' [[Belize|Belis]] |Josephine Gault<ref>{{Cite web |last=Chanona |first=Carolee |date=15 Agosto 2022 |title=Mathematician Ashley Lightburn Wins Miss Universe Belize 2022 Pageant |url=https://caribbeanlifestyle.com/mathematician-ashley-lightburn-wins-miss-universe-belize-2022-pageant/ |access-date=3 Hulyo 2023 |website=Caribbean Culture and Lifestyle |language=en-US }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |21 |Lungsod ng Belis |- |'''{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]]''' |'''Ninibeth Leal'''<ref>{{Cite news |date=29 Disyembre 1991 |title=Miss Venezuela new Miss World |pages=2 |work=The Press-Courier |url=https://books.google.com.ph/books?id=_S1LAAAAIBAJ&lpg=PA2&dq=ninibeth%20leal%20miss%20venezuela&pg=PA2#v=onepage&q=ninibeth%20leal%20miss%20venezuela&f=false |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Google Books}}</ref> |20 |Maracaibo |- |'''{{flagicon|BRA|1968}}''' [[Brazil|Brasil]] |Cátia Kupssinskü<ref>{{Cite news |date=22 Disyembre 1991 |title=Misses tentam reviver antigo charme |language=pt |trans-title=Misses try to relive old charm |pages=92 |work=Jornal do Brasil |url=https://books.google.com.ph/books?id=_ZEjAAAAIBAJ&lpg=PA92&dq=Miss%20Mundo&pg=PA92#v=onepage&q=Miss%20Mundo&f=false |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Google Books}}</ref> |20 |[[São Paulo]] |- |'''{{flagicon|BUL|1971}}''' [[Bulgaria|Bulgarya]] |Liubomira Slavcheva<ref>{{Cite web |date=8 Nobyembre 2018 |title=Любомира Славчева, Мис България 1991, помага на семейства за ин витро |trans-title=Lyubomira Slavcheva, Miss Bulgaria 1991, helps families with IVF |url=https://www.24chasa.bg/ozhivlenie/article/7144040#:~:text=%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%B0%20%D0%A1%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D1%87%D0%B5%D0%B2%D0%B0,%20%D0%9C%D0%B8%D1%81%20%D0%91%D1%8A%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F%201991,%20%D0%BF%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%B3%D0%B0%20%D0%BD%D0%B0%20%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B0%20%D0%B7%D0%B0%20%D0%B8%D0%BD%20%D0%B2%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%BE,-08.11.2018%2017&text=%D0%95%D0%B4%D0%BD%D0%B0%20%D0%BE%D1%82%20%D0%BD%D0%B0%D0%B9-%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D1%82%D0%B5%20%D0%BD%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%BA%D0%B8,%D0%B7%D0%B0%20%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%B9%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B0%20%D1%81%20%D1%80%D0%B5%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B4%D1%83%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%B8%20%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B8. |access-date=28 Enero 2025 |website=24chasa |language=bg}}</ref> |17 |[[Sofia]] |- |'''{{flagicon|BOL}}''' [[Bolivia|Bulibya]] |Mónica Gamarra<ref>{{Cite web |last= |first= |date=9 Agosto 2023 |title=Mónica Gamarra Giese, abanderada del movimiento ‘Dame metro y medio’ {{!}} El Deber |trans-title=Mónica Gamarra Giese, standard-bearer of the 'Give me a meter and a half' movement |url=https://eldeber.com.bo/para-ellas/monica-gamarra-giese-abanderada-del-movimiento-dame-metro-y-medio_335491/ |access-date=28 Enero 2025 |website=El Deber |language=es}}</ref> |20 |Cochabamba |- |'''{{flagicon|CUR}}''' [[Curaçao]] |Nashaira Desbarida<ref>{{Cite news |date=28 Disyembre 1991 |title=Mensen |language=nl |trans-title=People |pages=10 |work=Amigoe |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644393:mpeg21:p010 |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Delpher}}</ref> |23 |Willemstad |- |{{Flagicon|TCH}} [[Czechoslovakia]] |Andrea Tatarkova<ref>{{Cite web |date=2 Hulyo 2024 |title=Bývalá Miss a redaktorka Smotánky Tatarková: Odchod z Markízy a dar, aký sa neodmieta |trans-title=Former Miss and editor of Smotánky Tatarková: Leaving Markíza is a gift that cannot be refused |url=https://plus7dni.pluska.sk/ludia/byvalamiss-redaktorka-smotanky-tatarkova-odchod-markizy-dar-aky-neodmieta |access-date=28 Enero 2025 |website=Plus 7 dní |language=sk}}</ref> |20 |Košice |- |{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]] |Sharon Givskav<ref name=":6">{{Cite news |date=17 Disyembre 1991 |title=Casi un centenar de bellas mujeres |language=es |trans-title=Almost a hundred beautiful women |pages=48 |work=La Nacion |url=https://books.google.com.ph/books?id=VecyAAAAIBAJ&lpg=PA48&dq=Miss%20Mundo&pg=PA48#v=onepage&q=Miss%20Mundo&f=false |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Google Books}}</ref> |17 |[[Copenhague]] |- |'''{{Flagicon|ECU}} '''[[Ecuador|Ekwador]] |Sueanny Bejarano<ref name=":5" /> |20 |Guayaquil |- |'''{{flagicon|ESA}}''' [[El Salvador]] |Beatriz López |22 |[[San Salvador]] |- |{{Flagicon|ESP}} [[Espanya]] |Catia Moreno<ref>{{Cite news |last=Pozo |first=Concha Martín del |date=4 Pebrero 1993 |title=Candelaria Moreno, miss Atlántico 1990 |language=es |work=El País |url=https://elpais.com/diario/1993/02/04/agenda/728780403_850215.html |access-date=3 Pebrero 2025 |issn=1134-6582}}</ref> |20 |[[Tenerife]] |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |Charlotte Ray<ref>{{Cite news |date=23 Pebrero 1991 |title=Miss Kansas named Miss USA 1991 |pages=en |work=The Item |url=https://books.google.com.ph/books?id=QGkiAAAAIBAJ&lpg=PA3&dq=Charlotte%20Ray&pg=PA3#v=onepage&q=Charlotte%20Ray&f=false |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Google Books}}</ref> |25 |Voorhees |- |'''{{Flagicon|GHA}}''' [[Ghana|Gana]] |Jamilla Danzuru |23 |[[Accra]] |- |'''{{Flagicon|GRE}}''' [[Gresya]] |Miriam Panagos |20 |[[Atenas]] |- |{{flagicon|GUM}} [[Guam]] |Yvonne Speight |19 |[[Asan]] |- |'''{{Flagicon|GUA|civil}}''' [[Guatemala|Guwatemala]] |Marlyn Lorena Magaña |20 |[[Lungsod ng Guatemala]] |- |{{Flagicon|JAM}} [[Hamayka]] |Sandra Foster<ref>{{Cite web |last=Dennis-Benn |first=Nicole |date=4 Marso 2016 |title=Growing Up With Miss Jamaica |url=https://www.yahoo.com/lifestyle/growing-miss-jamaica-155601784.html |access-date=28 Enero 2025 |website=Elle Magazine |language=en-US |via=Yahoo! Life}}</ref> |21 |[[Kingston, Jamaica|Kingston]] |- |{{Flagicon|JPN|1947}} [[Hapon]] |Junko Tsuda<ref name=":1">{{Cite news |date=1 Disyembre 1991 |title=Dazzling Asian beauties |language=en |pages=12 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19911201-1.1.12 |access-date=31 Enero 2025 |via=National Library Board}}</ref> |21 |[[Tokyo]] |- |{{flagicon|GIB}} [[Gibraltar|Hibraltar]] |Ornella Costa |17 |Hibraltar |- |{{Flagicon|HON|1949}} [[Honduras]] |Arlene Rauscher |19 |[[Tegucigalpa]] |- |'''{{flagicon|IND}}''' [[Indiya]] |Ritu Singh<ref>{{Cite web |date=23 Hulyo 2004 |title=Ritu’s Nepali connection |url=https://archive.nepalitimes.com/news.php?id=2067 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424223633/https://archive.nepalitimes.com/news.php?id=2067 |archive-date=24 Abril 2024 |access-date=3 Pebrero 2025 |website=Nepali Times |language=en}}</ref> |20 |[[Delhi|New Delhi]] |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |Amanda Brunker<ref>{{Cite web |last=Masterson |first=Eugene |date=3 Pebrero 2025 |title=Former Miss Ireland Amanda Brunker relearns Irish with TikTok star in TV return |url=https://www.sundayworld.com/showbiz/irish-showbiz/former-miss-ireland-amanda-brunker-relearns-irish-with-tiktok-star-in-tv-return/672639566.html |access-date=3 Pebrero 2025 |website=Sunday World |language=en}}</ref> |18 |[[Dublin]] |- |{{Flagicon|ISR}} [[Israel]] |Li'at Ditkovsky<ref>{{Cite news |date=29 Disyembre 1991 |title=Beauties take a break |language=en |pages=1 |work=New Straits Times |url=https://books.google.com.ph/books?id=1JVUAAAAIBAJ&lpg=PA1&dq=Miss%20World&pg=PA1#v=onepage&q=Miss%20World&f=false |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Google Books}}</ref> |19 |Nordia |- |{{Flagicon|ITA}} [[Italya]] |Sabina Pellati |19 |[[Reggio Emilia]] |- |'''{{flagicon|IVB}}''' [[Kapuluang Birheng Britaniko]] |Marjorie Penn |18 |Tortola |- |'''{{Flagicon|ISV}}''' [[US Virgin Islands|Kapuluang Birhen ng Estados Unidos]] |Cheryl Milligan |20 |St. Croix |- |'''{{flagicon|CAY|old}}''' [[Kapuluang Kayman]] |Yvette Jordison |19 |Grand Cayman |- |{{Flagicon|KEN}} [[Kenya]] |N'kirote Karimi M'mbijjiwe<ref>{{Cite web |last=Richburg |first=Keith |date=2 Disyembre 1991 |title=UN-African? Miss Kenya Is Tall, Lean And Fair - But . . . |url=https://archive.seattletimes.com/archive/19911202/1320590/un-african-miss-kenya-is-tall-lean-and-fair---but--- |archive-url=https://web.archive.org/web/20250203021625/https://archive.seattletimes.com/archive/19911202/1320590/un-african-miss-kenya-is-tall-lean-and-fair---but--- |archive-date=3 Pebrero 2025 |access-date=3 Pebrero 2025 |website=The Seattle Times}}</ref> |21 |Meru |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |Adriana Rodríguez<ref>{{Cite news |date=28 Disyembre 1991 |title=La colombiana, favorita |language=es |trans-title=The Colombian, favorite |pages=9 |work=El Tiempo |url=https://books.google.com.ph/books?id=dSIhAAAAIBAJ&lpg=PA9&dq=Adriana%20Rodriguez&pg=PA9#v=onepage&q=Adriana%20Rodriguez&f=false |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Google Books}}</ref> |20 |[[Bogotá|Bogota]] |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |Eugenie Jiménez |20 |San Francisco de Heredia |- |'''{{Flagicon|LAT}} '''[[Letonya]] |Inese Šlesere<ref>{{Cite web |date=2 Agosto 2017 |title=Elegances paraugs. Inesei Šleserei šodien 45 gadi. Lūk, 45 viņas tērpi! |trans-title=A model of elegance. Inese Šleser turns 45 today. Here are 45 of her outfits! |url=https://jauns.lv/raksts/izklaide/249396-elegances-paraugs-inesei-sleserei-sodien-45-gadi-luk-45-vinas-terpi |access-date=2 Pebrero 2025 |website=Jauns |language=lv}}</ref> |19 |[[Riga]] |- |'''{{Flagicon|LIB}} '''[[Libano]] |Diana Begdache |20 |[[Beirut]] |- |'''{{Flagicon|GRL}} '''[[Lupanglunti]] |Bibiane Holm<ref>{{Cite news |date=25 Pebrero 1991 |title=Hård konkurrence om førstepladsen |language=da |trans-title=Fierce competition for first place |pages=5 |work=Atuagagdliutit |url=https://timarit.is/page/3828258?iabr=on |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Timarit.is}}</ref> |18 |[[Nuuk]] |- |{{Flagicon|ISL}} [[Lupangyelo]] |Svava Haraldsdóttir<ref>{{Cite news |date=5 Mayo 1991 |title=Líklegur arftaki Lindu Pétursdóttir |language=is |trans-title=A likely successor to Linda Pétursdóttir |pages=6 |work=Morgunblaðið |url=https://timarit.is/page/1743024?iabr=on |access-date=10 Hulyo 2023 |via=Timarit.is}}</ref> |19 |[[Reikiavik]] |- |'''{{Flagicon image|Bandeira do Leal Senado.svg}}''' [[Makaw]] |Cristina Guilherme Lam |20 |Makaw |- |'''{{Flagicon|MAS}} '''[[Malaysia]] |Samantha Schubert<ref>{{Cite web |last=Manickam |first=\Gwen |date=26 Abril 2016 |title=Ex-Miss Malaysia Samantha Schubert dies of cancer |url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2016/04/26/ex-miss-malaysia-samantha-schubert-dies-of-cancer/1107271 |access-date=2 Pebrero 2025 |website=Malay Mail |language=en}}</ref> |22 |[[Kuala Lumpur]] |- |{{Flagicon|MLT}} [[Malta]] |Romina Genuis |18 |Gzira |- |'''{{Flagicon|MRI}}''' [[Mawrisyo]] |Marie Geraldine Deville |18 |Centre de Flacq |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |María Cristina Urrutia |19 |[[Lungsod ng Mehiko]] |- |{{Flagicon|RSA|1928}} [[Namibia|Namibya]] |Michelle McLean<ref>{{Cite web |last=Tuazon |first=Nikki |date=17 Disyembre 2018 |title=Catriona Gray shares parallel history with Miss Universe 1992 Michelle McLean |url=https://www.pep.ph/lifestyle/lifestyle/38661/catriona-gray-shares-parallel-history-with-miss-universe-1992-michelle-mclean?s=dv1ja8eivnfn6sqqfv1hp60pb9 |access-date=2 Pebrero 2025 |website=PEP.ph |language=en}}</ref> |19 |[[Windhoek]] |- |'''{{flagicon|NGR}}''' [[Nigeria|Niherya]] |Adenike Oshinowo<ref>{{Cite web |last= |date=14 Agosto 2010 |title="Being a beauty queen is huge responsibility" Nike Oshinowo-Soleye |url=https://www.vanguardngr.com/2010/08/being-a-beauty-queen-is-huge-responsibility-%E2%80%94-nike-oshinowo-soleye/ |access-date=2 Pebrero 2025 |website=Vanguard News |language=en-GB}}</ref> |24 |[[Lagos]] |- |{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] |Anne-Britt Røvik<ref>{{Cite web |last=Sigvaldsen |first=Bent Are |date=31 Mayo 2023 |title=Miss Mona endret alt |trans-title=Miss Mona changed everything |url=https://www.seher.no/kjendis/miss-mona-endret-alt/79387771 |access-date=2 Pebrero 2025 |website=Seher.no |language=nb-NO}}</ref> |18 |Molde |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |Lisa de Montalk<ref>{{Cite web |date=5 Oktubre 2017 |title=Former NZ rugby player embarrassed by her nineties beauty pageant days |url=https://www.stuff.co.nz/entertainment/tv-radio/97611747/former-nz-rugby-player-embarrassed-by-her-nineties-beauty-pageant-days |access-date=6 Hulyo 2023 |website=Stuff |language=en}}</ref> |21 |Taupō |- |{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] |Linda Egging<ref>{{Cite news |date=25 Enero 1992 |title=Stewardess in groen geeft een veilig gevoel |language=nl |trans-title=Stewardess in green gives a safe feeling |pages=39 |work=De Volkskrant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010867017:mpeg21:p111 |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Delpher}}</ref> |21 |Stramproy |- |{{Flagicon|PAN}} [[Panama]] |Malena Betancourt<ref>{{Cite news |date=30 Nobyembre 1991 |title=Mensen |language=nl |trans-title=People |pages=14 |work=Amigoe |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644371:mpeg21:p014 |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Delpher}}</ref> |19 |[[Lungsod ng Panama]] |- |'''{{Flagicon|PAR|1954}}''' [[Paraguay|Paragway]] |Vivian Benítez<ref>{{Cite web |last=Coronel |first=Raul |date=15 Oktubre 2021 |title=Te presentamos a todas nuestras representantes en Miss Universe |trans-title=We introduce you to all our representatives in Miss Universe |url=http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=Epa! |language=es |archive-date=3 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203234725/http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |url-status=dead }}</ref> |21 |[[Asuncion]] |- |{{Flagicon|PHI|1936}} [[Mutya ng Pilipinas|Pilipinas]] |Gemith Gemparo<ref>{{Cite web |last=Lo |first=Ricky |date=9 Mayo 2012 |title=UST has most number of beauty queens |url=https://www.philstar.com/entertainment/2012/05/09/804748/ust-has-most-number-beauty-queens |access-date=3 Pebrero 2025 |website=[[Philippine Star]]}}</ref> |19 |Katowice |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |Nina Autio<ref>{{Cite web |last=Makkonen |first=Nita |last2=Enqvist |first2=Niina |date=29 Setyembre 2018 |title=Muistatko Miss Suomi -kilpailua kuohuttaneen bikinikohun? Missikaunotar tyrmistyi paljastavasta asusta: ”Nämä ovat pelkät kangaslaput” |trans-title=Do you remember the bikini scandal that rocked the Miss Finland competition? The beauty queen was shocked by the revealing outfit: "These are just pieces of cloth" |url=https://www.is.fi/viihde/art-2000005846408.html |access-date=2 Pebrero 2025 |website=Ilta-Sanomat |language=fi}}</ref> |20 |Tampere |- |{{flagicon|POL}} [[Polonya]] |Karina Wojciechowska<ref>{{Cite web |last= |first= |date=21 Enero 2022 |title=Karina Wojciechowska - Miss Polonia z 1991 roku została babcią! |trans-title=Karina Wojciechowska - Miss Polonia 1991 became a grandmother! |url=https://pytanienasniadanie.tvp.pl/58068228/karina-wojciechowska-miss-polonia-z-1991-roku-zostala-babcia |access-date=2 Pebrero 2025 |website=Telewizja Polska |language=pl}}</ref> |19 |Katowice |- |{{Flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |Johanna Irizarry |20 |Lajas |- |{{Flagicon|POR}} [[Portugal]] |Maria do Carmo Ramalho |20 |[[Lisboa|Lisbon]] |- |{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] |Mareva Georges<ref>{{Cite web |last=Faatau |first=Jean-Tenahe |date=18 Hunyo 2024 |title=« Mareva Georges, une Miss au grand cœur », un documentaire consacré à la reine de beauté la plus aimée de Polynésie |trans-title=“Mareva Georges, a Miss with a big heart”, a documentary dedicated to the most beloved beauty queen in Polynesia |url=https://www.outremers360.com/bassin-pacifique-appli/mareva-georges-une-miss-au-grand-coeur-un-documentaire-consacre-a-la-reine-de-beaute-la-plus-aimee-de-polynesie |archive-url=https://web.archive.org/web/20240712153815/https://outremers360.com/bassin-pacifique-appli/mareva-georges-une-miss-au-grand-coeur-un-documentaire-consacre-a-la-reine-de-beaute-la-plus-aimee-de-polynesie |archive-date=12 Hulyo 2024 |access-date=31 Enero 2025 |website=Outremers 360° |language=fr}}</ref> |22 |Punaauia |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |Rosanna Rodríguez<ref name=":6" /> |21 |Concepción de La Vega |- |'''{{Flagicon|TWN}} '''[[Republika ng Tsina]] |Lin Lan-chih<ref>{{Cite news |date=12 Nobyembre 1991 |title=Taiwan's new beauty queen |language=en |pages=13 |work=The New Paper |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/newpaper19911112-1.1.13 |access-date=31 Enero 2025 |via=National Library Board}}</ref> |23 |[[Taipei]] |- |'''{{flagicon|GBR}}''' [[United Kingdom|Reyno Unido]] |Joanne Elizabeth Lewis<ref>{{Cite news |last=Skorupski |first=Judith |date=2 Nobyembre 1991 |title=Top man Paul on parade |language=en |pages=1 |work=Evening Post |url=https://www.newspapers.com/article/evening-post-miss-uk-1991/126561130/ |access-date=31 Enero 2025 |via=Newspapers.com}}</ref> |21 |Mansfield |- |'''{{flagicon|ROM|1965}}''' [[Romania|Rumanya]] |Gabriela Dragomirescu<ref>{{Cite web |last=Voicu |first=Andreea |date=5 Pebrero 2020 |title=Poze inedite! Cum arătau primele Miss România! Mărioara a fost prima câștigătoare a concursului, în 1928 |trans-title=Unpublished photos! What the first Miss Romania looked like! Mărioara was the first winner of the contest, in 1928 |url=https://ciao.ro/cum-aratau-primele-miss-romania-marioara-a-fost-prima-castigatoare-a-concursului-in-1928/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250114132617/https://ciao.ro/cum-aratau-primele-miss-romania-marioara-a-fost-prima-castigatoare-a-concursului-in-1928/ |archive-date=14 Enero 2025 |access-date=31 Enero 2025 |website=Ciao.ro |language=ro}}</ref> |20 |[[Bucharest]] |- |'''{{flagicon|SIN}}''' [[Singapore|Singapura]] |Jasheen Jayakody<ref>{{Cite news |date=21 Setyembre 1991 |title=Student Jasheen wins Miss S'pore World title |language=en |pages=8 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/stoverseas19910921-1.2.8.16.3 |access-date=31 Enero 2025 |via=National Library Board}}</ref> |18 |Singapura |- |'''{{Flagicon|SWZ}} '''[[Suwasilandiya]] |Jackie Emelda Bennett<ref>{{Cite web |last=Nsibande |first=Siyabonga |date=27 Hunyo 2024 |title=E50 000 cash prize for Miss Eswatini 2024/25 |url=http://new.observer.org.sz/details.php?id=22568 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250131001607/http://new.observer.org.sz/details.php?id=22568 |archive-date=31 Enero 2025 |access-date=31 Enero 2025 |website=Eswatini Observer |language=en}}</ref> |20 |Manzini |- |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |Catrin Olsson<ref>{{Cite news |title=Norræn fegurð til Purto Rico |language=is |trans-title=Nordic beauty to Puerto Rico |pages=6 |work=Morgunblaðið |url=https://timarit.is/page/1755148?iabr=on |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Timarit.is}}</ref> |23 |Kungsbacka |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |Sandra Aegerter<ref>{{Cite web |date=10 Marso 2018 |title=Beerbt Jastina heute Jennifer Ann und Mahara? – Das sind die Aargauer Ex-Schönheitsköniginnen |trans-title=Is Jastina inheriting Jennifer Ann and Mahara today? – These are the Aargau ex-beauty queens |url=https://www.aargauerzeitung.ch/aargau/kanton-aargau/beerbt-jastina-heute-jennifer-ann-und-mahara-das-sind-die-aargauer-ex-schonheitskoniginnen-ld.1490132 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709114740/https://www.aargauerzeitung.ch/aargau/kanton-aargau/beerbt-jastina-heute-jennifer-ann-und-mahara-das-sind-die-aargauer-ex-schonheitskoniginnen-ld.1490132 |archive-date=9 Hulyo 2023 |access-date=9 Hulyo 2023 |website=Aargauer Zeitung |language=de}}</ref> |22 |Aargau |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |Rewadee Malaisee |21 |[[Bangkok]] |- |'''{{Flagicon|RSA|1928}} '''[[Timog Aprika]] |Diana Tilden-Davis<ref>{{Cite web |date=2 Enero 2004 |title=Long road to recovery for former beauty queen |url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/long-road-to-recovery-for-former-beauty-queen-119723 |access-date=31 Enero 2025 |website=Independent Online |language=en}}</ref> |22 |[[Johannesburg]] |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |Kim Tae-hwa<ref name=":1" /> |20 |[[Busan]] |- |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |Sastee Bachan |21 |[[Port of Spain]] |- |'''{{flagicon|CHI}}''' [[Chile|Tsile]] |Carolina Michelson<ref>{{Cite web |last=Rondan |first=A. |date=17 Disyembre 2022 |title=Así es Valentina Hites, la modelo chilena con la que ha empezado a salir Andrés Velencoso |trans-title=This is Valentina Hites, the Chilean model that Andrés Velencoso has started dating |url=https://www.20minutos.es/noticia/5084218/0/asi-es-valentina-hites-la-modelo-chilena-con-la-que-ha-empezado-a-salir-andres-velencoso/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720092626/https://www.20minutos.es/noticia/5084218/0/asi-es-valentina-hites-la-modelo-chilena-con-la-que-ha-empezado-a-salir-andres-velencoso/ |archive-date=20 Hulyo 2024 |access-date=21 Enero 2025 |website=20 minutos |language=es}}</ref> |23 |[[Santiago, Tsile|Santiago]] |- |'''{{flagicon|CYP|1960}}''' [[Tsipre]] |Anna Margaret Stephanou |18 |[[Nikosya|Nicosia]] |- |'''{{flagicon|TUR}}''' [[Turkiya]] |Aslıhan Koruyan<ref>{{Cite web |date=20 Nobyembre 2024 |title=Tescilli güzel Aslıhan Koruyan Sabancı’nın mutlu günü: Öğretim üyeliğine kabul edildi |trans-title=Registered beauty Aslıhan Koruyan Sabancı's happy day: She was accepted as a faculty member |url=https://www.patronlardunyasi.com/tescilli-guzel-aslihan-koruyan-sabancinin-mutlu-gunu-ogretim-uyeligine-kabul-edildi |archive-url=https://web.archive.org/web/20241120055259/https://www.patronlardunyasi.com/tescilli-guzel-aslihan-koruyan-sabancinin-mutlu-gunu-ogretim-uyeligine-kabul-edildi |archive-date=20 Nobyembre 2024 |access-date=30 Enero 2025 |website=Patronlar Dunyasi |language=tr}}</ref> |19 |[[Istanbul]] |- |'''{{flagicon|HUN}}''' [[Hungary|Unggarya]] |Orsolya Michina<ref>{{Cite news |date=4 Disyembre 1991 |title=Mensen |language=nl |trans-title=People |pages=14 |work=Amigoe |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644374:mpeg21:p014 |access-date=3 Pebrero 2025 |via=Delpher}}</ref> |19 |[[Budapest]] |- |'''{{flagicon|URU}}''' [[Uruguay|Urugway]] |Andrea Regina Gorrochategui |23 |[[Montevideo]] |- |'''{{flagicon|SFR Yugoslavia}}''' [[Yugoslavia]] |Slavica Tripunović<ref>{{Cite web |last= |date=14 Marso 2020 |title=Interesting Story of the last Miss of Yugoslavia Slavica Tripunovic |url=https://sarajevotimes.com/interesting-story-of-the-last-miss-of-yugoslavia/ |access-date=30 Enero 2025 |website=Sarajevo Times |language=en-US}}</ref> |20 |Vukovar |} ==  Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{official website|http://www.missworld.com}} {{Miss World}} [[Kategorya:Miss World]] 8l0ki9n9bq15of79mhtkp8jpidl55eu 0 328332 2204112 2180065 2026-04-22T05:05:46Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2204112 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|winner='''[[María Julia Mantilla]]'''|represented={{flagu|Peru}}|photo=MajuMantillaHuanchaco (cropped).jpg|caption=María Julia Mantilla|date=4 Disyembre 2004|presenters={{Hlist|Troy McClain|Angela Chow|Lisa Snowdon}}|venue=Crown of Beauty Theatre, Sanya, Tsina|broadcaster=<small>'''Internasyonal''':</small><br>{{Hlist|[[E!]]}}<small>'''Opisyal''':</small><br> {{Hlist|[[China Central Television|CCTV]]}}|entrants=107|acts={{Hlist|[[Lionel Richie]]|Il Divo}}|placements=15|debuts={{Hlist|Pidyi}}|returns={{Hlist|Ehipto|El Salvador|Gana|Honduras|Santa Lucia|Kapuluang Turks at Caicos Islands|Taywan}}|withdraws={{Hlist|Andora|Belis|Guwatemala|Hilagang Kapuluang Mariana|Lesoto|Suwasilandiya|Urugway}}|before=[[Miss World 2003|2003]]|next=[[Miss World 2005|2005]]}} Ang '''Miss World 2004''' ay ang ika-54 na edisyon ng [[Miss World]] pageant, na ginanap sa Crown of Beauty Theater sa [[Sanya]], [[Tsina]] noong 4 Disyembre 2004.<ref name=":4">{{Cite web |date=5 Disyembre 2004 |title=Miss Peru takes Miss World crown |url=https://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2004-12/05/content_397375.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20250325021829/http://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2004-12/05/content_397375.htm |archive-date=25 Marso 2025 |access-date=5 Oktubre 2025 |website=China Daily |language=en}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni Rosanna Davison ng Irlanda si María Julia Mantilla ng Peru bilang Miss World 2004.<ref>{{Cite web |date=5 Disyembre 2004 |title=Miss Peru to reign as Miss World 2004 |url=https://www.spokesman.com/stories/2004/dec/05/miss-peru-to-reign-as-miss-world-2004/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250124132907/https://www.spokesman.com/stories/2004/dec/05/miss-peru-to-reign-as-miss-world-2004/ |archive-date=24 Enero 2025 |access-date=24 Agosto 2025 |website=Spokesman Review |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Yu |first=Verna |date=5 Disyembre 2004 |title=Miss Peru wows the world in China |url=https://iol.co.za/entertainment/celebrity-news/2004-12-05-miss-peru-wows-the-world-in-china/ |access-date=5 Oktubre 2025 |website=IOL |language=en}}</ref> Ito ang ikalawang tagumpay ng Peru sa kasaysayan ng kompetisyon. Nagtapos bilang first runner-up si Claudia Cruz ng Republikang Dominikano, samantalang nagtapos bilang second runner-up si Nancy Randall ng Estados Unidos.<ref>{{Cite news |date=5 Disyembre 2004 |title=Peru bet Miss World; RP's Karla in Top 5 |language=en |pages=149 |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://books.google.com.ph/books?id=zaZjAAAAIBAJ&lpg=PA149&dq=karla%20bautista&pg=PA149#v=onepage&q=karla%20bautista&f=false |access-date=3 Setyembre 2025 |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Disyembre 2004 |title=Miss Peru Crowned Miss World 2004 |url=http://www.china.org.cn/english/2004/Dec/114023.htm |access-date=5 Oktubre 2025 |website=China.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 Disyembre 2004 |title=Miss World 2004 - vẻ đẹp châu Mỹ lên ngôi |trans-title=Miss World 2004 - American beauty reigns |url=https://vnexpress.net/miss-world-2004-ve-dep-chau-my-len-ngoi-1881862.html |access-date=5 Oktubre 2025 |website=VnExpress |language=vi}}</ref> Mga kandidata mula sa 107 mga bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan nina Troy McClain, Lisa Snowdon, at Angela Chow ang kompetisyon. Nagtanghal sina Lionel Richie at Il Divo sa edisyong ito.<ref>{{Cite news |date=5 Disyembre 2004 |title=Peruvian crowned Miss World |language=en |pages=10 |work=The Tuscaloosa News |url=https://books.google.com.ph/books?id=HM0yAAAAIBAJ&lpg=PA10&dq=%22Miss%20World%22&pg=PA10#v=onepage&q=%22Miss%20World%22&f=false |access-date=5 Oktubre 2025 |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 Disyembre 2004 |title=China rolls out red carpet for second helping of Miss World |url=https://www.hindustantimes.com/india/china-rolls-out-red-carpet-for-second-helping-of-miss-world/story-WAu1of10NTQyGnQ9KZeEsJ.html |access-date=5 Oktubre 2025 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> == Kasaysayan == [[Talaksan:Sanya_20150405_081829.jpg|thumb|250x250px|Crown Beauty Theatre, ang lokasyon ng Miss World 2004]] === Lokasyon at petsa === Sa pagtatapos ng Miss World 2003, inanunsyo ng Miss World Organization na magaganap muli ang Miss World sa Tsina, ngunit hindi pa napagdedesisyunan sa kung anong lungsod ito gaganapin.<ref>{{Cite news |date=7 Disyembre 2003 |title=Ireland's contestant crowned |language=en |pages=4 |work=Toledo Blade |url=https://books.google.com.ph/books?id=10pPAAAAIBAJ&lpg=PA4&dq=%22Miss%20World%22&pg=PA4#v=onepage&q=%22Miss%20World%22&f=false |access-date=1 Setyembre 2025 |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite web |date=8 Disyembre 2003 |title=Rosanna Davison |url=https://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2003-12/08/content_358793.htm |access-date=4 Setyembre 2025 |website=China Daily |language=en}}</ref> Kalaunan ay kinumpirma ng Miss World Organization noong 28 Abril 2004 na magaganap ang edisyong ito sa lungsod ng [[Sanya]]. Muli itong gaganapin sa Crown of Beauty Theater.<ref>{{Cite web |date=4 Disyembre 2004 |title=Miss World pageant to return to China |url=https://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2004-12/04/content_397359.htm |access-date=4 Setyembre 2025 |website=China Daily |language=en}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Ang mga kandidata mula sa 107 bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. Limang kandidata ang nailuklok matapos ang pag-urong ng orihinal na kandidata. Iniluklok si Inka Weickel upang palitan si Miss Germany World 2004 Claudia Hein bilang kinatawan ng Alemanya dahil lumagpas na ito sa limitasyon ng edad sa Miss World.<ref>{{Cite web |last=Schoder |first=Gabriele |date=2 Pebrero 2004 |title=Das Krönchen geht nach Köln |trans-title=The crown goes to Cologne |url=https://www.badische-zeitung.de/das-kroenchen-geht-nach-koeln |access-date=1 Setyembre 2025 |website=Badische Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 Nobyembre 2004 |title=Wer die Wahl hat, hat die Qual |trans-title=Having a choice is a difficult task |url=https://www.stern.de/lifestyle/leute/miss-world-2004-wer-die-wahl-hat--hat-die-qual-3549832.html |access-date=1 Setyembre 2025 |website=Stern |language=de}}</ref> Iniluklok ang ''first runner-up'' ng Miss Aruba 2003 na si Luisana Cicilia upang palitan ang orihinal na nagwagi na si Fatima Salie bilang kinatawan ng Aruba dahil sa problema sa kaniyang kabansaan. Iniluklok si Moonika Tooming, isa sa mga ''runner-up'' ng Miss Model Estonia, upang palitan si Miss Model Estonia 2004 Mari-Liis Sallo, bilang kinatawan ng Estonya upang pagtuunan ang kaniyang pag-aaral.<ref>{{Cite web |date=7 Hunyo 2004 |title=Kui kuum on liin - Markko Märtin ja Mari-Liis |trans-title=How Hot is the Line - Markko Märtin and Mari-Liis |url=https://kroonika.delfi.ee/artikkel/82285617/kui-kuum-on-liin-markko-martin-ja-mari-liis |access-date=1 Setyembre 2025 |website=Kroonika |language=Estonian}}</ref> Iniluklok ang ''second runner-up'' ng Femina Miss India 2004 na si Sayali Bhagat upang palitan si Femina Miss India World 2004 Lakshmi Pandit, bilang kinatawan ng Indiya matapos bumaba si Pandit sa kaniyang puwesto buhat ng presyon sa midya tungkol sa kaniyang katayuang sibil.<ref>{{Cite news |date=1 Abril 2004 |title=Pandit gives up pageant title |language=en |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/pandit-gives-up-pageant-title/articleshow/593662.cms |access-date=3 Setyembre 2025 |issn=0971-8257}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bhattacharya |first=Chandrima S. |date=3 Abril 2004 |title=Miss, but no longer Miss India-World |url=https://www.telegraphindia.com/india/miss-but-no-longer-miss-india-world/cid/752933#goog_rewarded |access-date=3 Setyembre 2025 |website=The Telegraph India |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 Marso 2004 |title=Controversy mars Miss India pageant |language=en |pages=16 |work=Today Afternoon Edition |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/today20040330-2.1.16 |access-date=5 Oktubre 2025 |via=National Library Board}}</ref> Iniluklok si Miss Mauritius Magalie Antoo upang palitan si Connie Ross bilang kinatawan ng Mawrisyo dahil sa hindi isiniwalat na dahilan. ==== Mga unang pagsali, pagbalik at pag-urong ==== Unang sumali sa edisyong ito ang bansang Pidyi. Bumalik sa edisyon ito ang mga bansang Kapuluang Turks at Caicos na huling sumali noong 1988; El Salvador na huling sumali noong [[Miss World 1993|1993]]; Santa Lucia na huling sumali noong [[Miss World 1994|1994]]; Ehipto na huling sumali noong [[Miss World 1997|1997]]; Honduras at Taywan na huling sumali noong [[Miss World 2000|2000]]; at Gana na huling sumali noong [[Miss World 2002|2002]]. Hindi sumali sina Damaris Stefanie García ng Guwatemala at Tracy Lynn del Rosario ng Hilagang Kapuluang Mariana dahil sa mga pinansiyal na suliranin. Hindi sumali si María Jimena Rivas Fernández ng Urugway dahil sa suliranin sa kaniyang visa. Hindi sumali ang mga bansang Andora, Belis, Lesoto, at Suwasilandiya sa edisyong ito matapos na mabigo ang kanilang organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kalahok. Bumitiw sa kompetisyon sina Karmen Hamdaoui ng Alherya, Lusine Tovmasyan ng Armenya, Florence Zeka ng Malawi,<ref>{{Cite web |date=4 Setyembre 2004 |title=Malawi: Leave Miss Malawi 2004 Alone |url=https://allafrica.com/stories/200409071617.html |access-date=3 Setyembre 2025 |website=Malawi Standard |language=en |via=AllAfrica}}</ref> Sodtuya Chaadrabal ng Mongolya, at Rym Laalai ng Tunisya dahil sa mga pinansiyal na suliranin. Bumitiw si Silvia Hackl ng Austrya sa kompetisyon matapos hindi dumating ang kaniyang mga bagahe sa hotel na tinutuluyan ng mga kandidata sa Miss World.<ref>{{Cite web |date=22 Enero 2024 |title=Ex-Miss Austria unter der Haube |trans-title=Former Miss Austria married |url=https://www.news.at/news/silvia-hackl-hochzeit |access-date=3 Setyembre 2025 |website=News.at |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 Nobyembre 2012 |title=Miss-Austria-Wahl: Nächstes Jahr ganz neu |trans-title=Miss Austria Election: Brand new next year |url=https://www.oe24.at/leute/oesterreich/miss-austria-wahl-naechstes-jahr-ganz-neu/85621914 |access-date=5 Oktubre 2025 |website=Österreich |language=de}}</ref> Bumitiw si Nelly Dembo Osongo ng Demokratikong Republika ng Konggo dahil sa suliranin sa kaniyang visa. == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay ! Kandidata |- | '''Miss World 2004''' | * {{flagicon|PER}} '''[[Peru]]''' – '''María Julia Mantilla<ref name=":1">{{Cite news |last=Adina |first=Armin |date=20 Disyembre 2004 |title=Reason to smile |language=en |pages=81 |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://books.google.com.ph/books?id=1qZjAAAAIBAJ&lpg=PA81&dq=maria%20karla%20bautista&pg=PA81#v=onepage&q=maria%20karla%20bautista&f=false |access-date=3 Setyembre 2025 |via=Google Books}}</ref>''' |- | 1st runner-up | * {{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] – Claudia Cruz'''<ref name=":1" />''' |- | 2nd runner-up | * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Nancy Randall'''<ref name=":1" />''' |- | Top 5 | * {{flagicon|PHI}} [[Pilipinas]] – Karla Bautista'''<ref name=":1" />''' * {{flagicon|POL}} [[Polonya]] – Katarzyna Borowicz'''<ref name=":1" />''' |- | Top 15 | * {{flagicon|ATG}} [[Antigua at Barbuda]] – Shermain Jeremy'''<ref name=":1" />''' * {{Flagicon|AUS}} [[Australya]] – Sarah Davies'''<ref name=":1" />''' * {{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] – Nguyễn Thị Huyền'''<ref name=":1" />''' * {{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] – Amy Guy'''<ref name=":1" />''' * {{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] – Yessica Ramírez'''<ref name=":1" />''' * {{flagicon|NGA}} [[Nigeria|Niherya]] – Anita Uwagbale'''<ref name=":1" />''' * {{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]] – Jana Doleželová'''<ref name=":1" />''' * {{Flagicon|RUS}} [[Rusya]] – Tatiana Sidorchuk'''<ref name=":1" />''' * {{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] – Kenisha Thom'''<ref name=":1" />''' * {{flagicon|CHN}} [[Tsina]] – Yang Jin'''<ref name=":1" />''' |} === Mga ''Continental Queen'' === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Rehiyong Kontinental ! Kandidata |- | Aprika | * {{flagicon|NGA}} [[Nigeria|Niherya]] – Anita Uwagbale |- | Asya at Oseaniya | * {{flagicon|PHI}} [[Pilipinas]] – Karla Bautista |- | Europa | * {{flagicon|POL}} [[Polonya]] – Katarzyna Borowicz |- | Kaamerikahan | * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Nancy Randall |- | Karibe | * {{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] – Claudia Cruz |} === Mga natatanging parangal === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Parangal ! Nagwagi |- |Miss Personality | * {{Flagicon|AUS}} [[Australya]] – Sarah Davies<ref>{{Cite web |date=5 Disyembre 2004 |title=Davies claims contestants' award |url=https://www.smh.com.au/entertainment/celebrity/davies-claims-contestants-award-20041206-gdk965.html |access-date=4 Setyembre 2025 |website=The Sydney Morning Herald |language=en}}</ref> |- | Best Dress Award | * {{flagicon|BEL}} [[Belhika]] – Ellen Petri |- |Miss World Scholarship | * {{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] – Tonoya Toyloy |} == Mga ''Challenge Event'' == === Hamong ''Beach Beauty'' === Ginanap ang hamong Beach Beauty noong 14 Nobyembre 2004 sa Sheraton Hotel kung saan nirampa ng mga kandidata ang mga damit-panlangoy na dinisenyo ni Miss World 1975 Wilnelia Merced. Kalaunan ay pinili ang dalawampung pinalista na muling pinarampa suot ang ibang disenyo ng mga damit-panlangoy na kulay bughaw, at pagkatapos ay pinili ang sampung pinalista na pinarampa naman suot ang damit-panglangoy na kulay pula. Ang kandidatang magwawagi ay pakusang makakapasok sa Top 15. Nagwagi si Nancy Randall ng Estados Unidos sa hamong ito.'''<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |date=15 Nobyembre 2004 |title=Miss World pageant gets underway in China |url=https://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2004-11/15/content_391462.htm |access-date=24 Agosto 2025 |website=China Daily |language=en}}</ref>''' * {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 15 sa pamamagitan ng Hamong ''Beach Beauty''. {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- style="background:gold;" |'''Nagwagi''' | * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos|'''Estados Unidos''']] – '''Nancy Randall''' |- |1st runner-up | * {{Flagicon|AUS}} [[Australya]] – Sarah Davies |- |2nd runner-up | * {{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] – Kenisha Thom<ref>{{Cite web |last=Rambally |first=Krystal |date=6 Oktubre 2012 |title=Former T&T beauty queen Kenisha Thom-Selvon: Helping people is m |url=http://www.guardian.co.tt/article-6.2.432238.6f53eb0926 |access-date=5 Oktubre 2025 |website=Trinidad and Tobago Guardian |language=en}}</ref> |- |3rd runner-up | * {{flagicon|PHI}} [[Pilipinas]] – Karla Bautista<ref name=":1" /> |- |4th runner-up | * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Iara Coelho |- |Top 10 | * {{flagicon|BOL}} [[Bulibya]] – María Nuvia Montenegro * {{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] – Cristina Reyes * {{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] – Yessica Ramírez * {{flagicon|PRY}} [[Paraguay|Paragway]] – Tania Domanickzy * {{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] – Claudia Cruz |- |Top 20 | * {{Flagicon|ARU}} [[Aruba]] – Luisana Cicilia * {{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] – Andrea Milroy * {{flagicon|BIH}} [[Bosnia at Herzegovina|Bosnya at Hersegobina]] – Njegica Balorda * {{Flagicon|DEN}} [[Dinamarka]] – Line Larsen * {{Flagicon|LBN}} [[Libano|Líbano]] – Nadine Njeim * {{flagicon|PAN}} [[Panama]] – Melissa Piedrahita * {{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] – Laetitia Marciniak * {{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]] – Jana Doleželová * {{flagicon|UGA}} [[Uganda]] – Barbara Kimbugwe * {{flagicon|HUN}} [[Hungary|Unggarya]] – Veronika Orban |} === Hamon sa Palakasan === Ginanap ang Hamon sa Palakasan noong 17 Nobyembre 2004 sa Sanya, [[Hainan]]. Ang kandidatang magwawagi ay pakusang makakapasok sa Top 15. Nagwagi si Amy Guy ng Gales sa hamong ito.<ref name=":2">{{Cite news |date=3 Disyembre 2004 |title=Stage set for Miss World |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/stage-set-for-miss-world/articleshow/945334.cms |access-date=5 Oktubre 2025 |issn=0971-8257}}</ref> * {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 15 sa pamamagitan ng Hamon sa Palakasan. {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- style="background:gold;" |'''Nagwagi''' | * '''{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]]''' – '''Amy Guy'''<ref name=":2" /> |- |1st runner-up | * {{Flagicon|AUS}} [[Australya]] – Sarah Davies<ref name=":2" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|PER}} [[Peru]] – María Julia Mantilla<ref name=":2" /> * {{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] – Kenisha Thom<ref name=":2" /> |- |Top 20 | * {{flagicon|ATG}} [[Antigua at Barbuda]] – Shermain Jeremy * {{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] – Hugrún Harðardóttir * {{flagicon|Netherlands}} [[Netherlands|Olanda]] – Miranda Slabber * {{Flag|Fiji|name=Pidyi}} – Aishwarya Sukhdeo * {{Flagicon|RUS}} [[Rusya]] – Tatiana Sidorchuk * {{Flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] – Nikallaya Abdul Dulaya |} === Hamon sa Talento === Ginanap ang hamon sa Talento noong 19 Nobyembre 2004 kung saan dalawampu sa walumpu't-limang kandidata na nag-awdisyon ang napili upang magtanghal. Ang kandidatang magwawagi ay pakusang makakapasok sa Top 15. Nagwagi si Shermain Jeremy ng Antigua at Barbuda sa hamong ito.'''<ref name=":1" />''' * {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 15 sa pamamagitan ng Hamon sa Talento. {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" ! colspan="2" |Pagkakalagay !Kandidata |- style="background:gold;" | colspan="2" |'''Nagwagi''' | * {{flagicon|ATG}} [[Antigua at Barbuda|'''Antigua at Barbuda''']] – '''Shermain Jeremy<ref name=":1" />''' |- | colspan="2" |1st runner-up | * {{flagicon|CHN}} [[Tsina]] – Yang Jin |- | colspan="2" |2nd runner-up | * {{Flagicon|BAR}} [[Barbados]] – Kennifer Marius |- | colspan="2" |Top 20 | * {{Flagicon|ARU}} [[Aruba]] – Luisana Cicilia * {{Flagicon|AUS}} [[Australya]] – Sarah Davies * {{Flagicon|BAH}} [[Bahamas]] – Brianna Clarke * {{flagicon|BOT}} [[Botswana]] – Juby Peacock * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Iara Coelho * {{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] – Cristina Reyes * {{flagicon|SPA}} [[Espanya]] – Maite Medina Cerrato * {{Flagicon|EST}} [[Estonia|Estonya]] – Moonika Tooming * {{flagicon|ITA}} [[Italya]] – Valeria Altobelli * {{Flag|Fiji|name=Pidyi}} – Aishwarya Sukhdeo * {{flagicon|PHI}} [[Pilipinas]] – Karla Bautista * {{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]] – Jana Doleželová * {{Flagicon|RUS}} [[Rusya]] – Tatiana Sidorchuk * {{Flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] – Nikallaya Abdul Dulaya * '''{{Flagicon|TWN}}''' [[Taywan]] – Dorothy Chu Yi Hui * {{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] – Han Kyoung-jin * {{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] – Kenisha Thom |} === Hamong ''Top Model'' === Ginanap ang hamong ''Top Model'' noong 23 Nobyembre 2004 sa Sanya, [[Hainan]] kung saan dalawampung ''semi-finalist'' ang napili upang magpatuloy sa hamon. Rumampa ang dalawampung ''semi-finalist'' sa kanilang mga damit na pang-araw-araw, damit panlangoy, at ''cocktail dress''.<ref name=":3">{{Cite web |date=24 Nobyembre 2004 |title=Hoa hậu Mexico: hoa hậu người mẫu Miss World 2004 |trans-title=Miss Mexico: Miss World 2004 model |url=https://tuoitre.vn/hoa-hau-mexico-hoa-hau-nguoi-mau-miss-world-2004-57058.htm |access-date=5 Oktubre 2025 |website=Tuổi Trẻ |language=vi}}</ref> Ang kandidatang magwawagi ay pakusang makakapasok sa Top 15. Nagwagi si Yessica Ramírez ng Mehiko sa hamong ito.'''<ref name=":1" />'''<ref name=":3" /> * {{Color box|gold|border=darkgray}} Nakapasok sa Top 15 sa pamamagitan ng Hamong ''Top Model''. {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- style="background:gold;" |'''Nagwagi''' | * '''{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]]''' – '''Yessica Ramírez<ref name=":1" /><ref name=":3" />''' |- |1st runner-up | * {{flagicon|ANG}} [[Angola|Anggola]] – Silvia Anair Joao de Deus<ref name=":3" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|BEL}} [[Belhika]] – Ellen Petri<ref name=":3" /> |- |Top 10 | * {{flagicon|SPA}} [[Espanya]] – Maite Medina Cerrato<ref name=":3" /> * {{flagicon|GRC}} [[Gresya]] – Maria Spiridaki<ref name=":3" /> * {{flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] – Cassandra Castro<ref name=":3" /> * {{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]] – Jana Doleželová<ref name=":3" /> * {{Flagicon|RUS}} [[Rusya]] – Tatiana Sidorchuk<ref name=":3" /> * '''{{Flagicon|TWN}}''' [[Taywan]] – Dorothy Chu<ref name=":3" /> * {{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] – Kenisha Thom<ref name=":3" /> |- |Top 20 | * {{Flagicon|ARU}} [[Aruba]] – Luisana Cicilia<ref name=":3" /> * {{flagicon|BOT}} [[Botswana]] – Juby Peacock<ref name=":3" /> * {{flagicon|BUL}} [[Bulgarya]] – Gergana Guncheva<ref name=":3" /> * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Nancy Randall<ref name=":3" /> * {{Flagicon|GEO}} [[Georgia (bansa)|Heorhiya]] – Salome Chikviladze<ref name=":3" /> * {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Sayali Bhagat<ref name=":3" /> * {{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] – Shirley Calvo<ref name=":3" /> * {{flagicon|POL}} [[Polonya]] – Katarzyna Borowicz<ref name=":3" /> * {{flagicon|CHN}} [[Tsina]] – Yang Jin<ref name=":3" /> * {{flagicon|CYP}} [[Tsipre]] – Constantina Evripidou<ref name=":3" /> |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Sa pangwakas na kompetisyon, ipinarada ng lahat ng mga kandidata ang kanilang mga evening gown na gawa ng isang taga-disenyo sa kanilang bansa. Ilang mga pagbabago sa pormat ng kompetisyon ang ipinatupad sa edisyong ito. Sa unang pagkakataon, tanging ang mga boto ng mga manonood mula sa buong ang magdedesisyon sa kahihinatnan ng edisyong ito.<ref name=":5">{{Cite news |date=4 Disyembre 2004 |title=One giant leap for beauty pageants? |language=en |pages=42 |work=Today |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/today20041204-1.1.42 |access-date=5 Oktubre 2025 |via=National Library Board}}</ref> Ang bilang ng mga ''semi-finalist'' ay ibinaba sa labinlima kumpara sa dalawampu ng nakaraang taon, kung saan apat na kandidata ang pakusang nakapasok sa Top 15 sa pamamagitan ng mga ''fast-track event'', isa na binoto ng mga kandidata bilang Miss Personality, at ang natitirang sampu na binoto ng mga manonood mula sa ''U Decide''.<ref name=":5" /> Pinakita ang mga gawain at mga interbyu sa Tsina ng dalawampung ''semi-finalist'', at kalaunan ay napili ang limang pinalista para sa ''question-and-answer round''. Pagkatapos nito, inanunsyo ang dalawang ''runner-up'' at ang bagong Miss World. === Panelista ng mga natatanging panauhin === Bagama't magbabatay ang resulta ng kompetisyon sa boto ng mga manonood, mayroong panelista ng mga natatanging panauhin sa edisyong ito na ang layunin ay magbigay lamang ng opinyon tungkol sa mga kandidata. * Julia Morley CBE – Tagapangulo at punong ehekutibo ng Miss World Organization<ref name=":6">{{Cite web |date=4 Disyembre 2004 |title=Miss Peru crowned Miss World 2004 |url=http://www.today.com/popculture/miss-peru-crowned-miss-world-2004-1C9480909 |access-date=8 Oktubre 2025 |website=Today |language=en}}</ref> * Krish Naidoo – Irlandes naa negosyante; internasyonal na kinatawan ng Miss World Organization<ref name=":6" /> * Viv Richards – Antigwanong manlalaro ng kriket<ref name=":6" /> * Kate Ritchie – Australyanong aktres<ref name=":6" /> * Li Shaobai – Tsinong litratista at direktor ng ''modeling agency'' na ''New Silk Road''<ref name=":6" /> == Mga kandidata == 107 kandidata ang kumalahok para sa titulo.<ref name="google.com1">{{Cite web |title=The Tuscaloosa News |url=https://news.google.com/newspapers?nid=1817&dat=20041205&id=HM0yAAAAIBAJ&pg=4940,965759&hl=en |access-date=27 January 2016}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|name=a}} !Bayan |- |{{flagicon|ALB}} [[Albanya]] |Agnesa Vuthaj<ref>{{Cite web |last=Çela |first=Lindita |last2=Majumdar |first2=Ushinor |date=8 Hunyo 2021 |title=From Gujarat to Albania and Nigeria, How the Sandesara Business Family Evaded Justice |url=https://thewire.in/business/sandesara-brothers-sterling-biotech-gujarat-albania-nigeria |access-date=8 Abril 2024 |website=The Wire |language=en}}</ref> |18 |Prishtina |- |{{flagicon|GER}} [[Alemanya]] |Inka Weickel<ref>{{Cite web |last=Zerfaß |first=Florian |date=1 Disyembre 2004 |title=China: Rheinhessin startet für Deutschland bei Miss-World-Wahl |url=https://www.mz.de/panorama/china-rheinhessin-startet-fur-deutschland-bei-miss-world-wahl-2939725 |access-date=8 Abril 2024 |website=Mitteldeutsche Zeitung |language=de}}</ref> |20 |Alzey |- |{{flagicon|ANG}} [[Angola|Anggola]] |Silvia Anair Joao de Deus<ref>{{Cite web |date=24 Nobyembre 2004 |title=Silvia Anair Joao De Deus |url=https://www.hindustantimes.com/india/silvia-anair-joao-de-deus/story-s9bld2BDTl6nk1PLrLlvQO.html |access-date=8 Abril 2024 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> |20 |[[Luanda]] |- |{{flagicon|ATG}} [[Antigua at Barbuda]] |Shermain Jeremy<ref>{{Cite web |date=8 Setyembre 2020 |title=Shermain Jeremy 'more than willing to step up to the plate' |url=https://antiguabreakingnews.com/shermain-jeremy-more-than-willing-to-step-up-to-the-plate/ |access-date=8 Abril 2024 |website=Antigua Breaking News |language=en-US |archive-date=23 Pebrero 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250223101934/https://antiguabreakingnews.com/shermain-jeremy-more-than-willing-to-step-up-to-the-plate/ |url-status=dead }}</ref> |23 |[[Saint John's]] |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |Verónica Estarriaga<ref>{{Cite web |date=9 Nobyembre 2014 |title=Falleció Verónica Estarriaga, la escobarense que fue Miss Argentina en 2004 |trans-title=Verónica Estarriaga, the escobarense who was Miss Argentina in 2004, died |url=https://eldiadeescobar.com.ar/interes_general/41447 |access-date=8 Abril 2024 |website=El Día de Escobar |language=es |archive-date=9 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609050154/https://eldiadeescobar.com.ar/interes_general/41447 |url-status=dead }}</ref> |24 |[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]] |- |{{Flagicon|ARU}} [[Aruba]] |Luisana Cicilia<ref>{{Cite web |date=24 Nobyembre 2004 |title=Luisana Cicilia |url=https://www.hindustantimes.com/india/luisana-cicilia/story-eCfmK0IKdvrAL4z769RzdO.html |access-date=8 Abril 2024 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> |20 |Dacota |- |{{Flagicon|AUS}} [[Australya]] |Sarah Davies<ref>{{Cite web |date=6 Disyembre 2004 |title=Davies claims contestants' award |url=https://www.smh.com.au/entertainment/celebrity/davies-claims-contestants-award-20041206-gdk965.html |access-date=8 Abril 2024 |website=The Sydney Morning Herald |language=en}}</ref> |22 |[[Brisbane]] |- |{{Flagicon|BAH}} [[Bahamas]] |Brianna Clarke<ref>{{Cite web |last=Whachell |first=Robbin |date=9 Agosto 2012 |title=Outfitting Bahamian Queens - Meet Pakistani designer, Rizwan Ali |url=http://www.thebahamasweekly.com/publish/bahamas-fashions-and-designers/Dressing_Bahamian_Queens_-_Meet_Pakistani_designer_Rizwan_Ali_printer.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20120815062547/http://www.thebahamasweekly.com/publish/bahamas-fashions-and-designers/Dressing_Bahamian_Queens_-_Meet_Pakistani_designer_Rizwan_Ali_printer.shtml |archive-date=15 Agosto 2012 |access-date=23 Agosto 2025 |website=The Bahamas Weekly}}</ref> |23 |[[Nassau]] |- |{{Flagicon|BAR}} [[Barbados]] |Kennifer Marius<ref>{{Cite web |last=Holder-Olutayo |first=Sherie |date=14 Oktubre 2012 |title=The boss of Kennifer |url=https://nationnews.com/2012/10/14/the-boss-of-kennifer/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220625010614/https://www.nationnews.com/2012/10/14/the-boss-of-kennifer/ |archive-date=25 Hunyo 2022 |access-date=23 Agosto 2025 |website=Nation News |language=en-US}}</ref> |20 |Christ Church |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |Ellen Petri<ref name="topm">{{Cite web |date=24 Nobyembre 2004 |title=Ellen Petri derde in Miss World Top Model |trans-title=Ellen Petri third in Miss World Top Model |url=https://www.nieuwsblad.be/cnt/g93af4d6 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250823062504/https://www.nieuwsblad.be/media-en-cultuur/ellen-petri-derde-in-miss-world-top-model/54199596.html |archive-date=23 Agosto 2025 |access-date=8 Abril 2024 |website=Het Nieuwsblad |language=nl-BE}}</ref> |22 |Merksem |- |{{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] |Andrea Milroy<ref>{{cite web |date=25 Setyembre 2004 |title=Venezuela tiene reina |trans-title=Venezuela has a queen |url=http://www.univision.com/content/content.jhtml?cid=463164 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050730091747/http://www.univision.com/content/content.jhtml?cid=463164 |archive-date=30 Hulyo 2005 |access-date=23 Agosto 2025 |website=Univision |publisher= |language=es}}</ref> |20 |[[Caracas]] |- |{{Flagicon|BLR}} [[Belarus|Biyelorusya]] |Olga Antropova<ref>{{Cite news |last=Myers |first=Steven Lee |date=19 Disyembre 2005 |title=Where a cover girl is girl next door |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2005/12/19/world/europe/where-a-cover-girl-is-girl-next-door.html |access-date=8 Abril 2024 |issn=0362-4331}}</ref> |22 |Polotsk |- |{{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] |Nguyễn Thị Huyền<ref>{{Cite web |date=21 Marso 2025 |title=Nguyễn Thị Huyền: 'Tôi không ham hào quang showbiz' |trans-title=Nguyen Thi Huyen: 'I'm not interested in showbiz glory' |url=https://vnexpress.net/nguyen-thi-huyen-toi-khong-ham-hao-quang-showbiz-4863764.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250408021116/https://vnexpress.net/nguyen-thi-huyen-toi-khong-ham-hao-quang-showbiz-4863764.html |archive-date=8 Abril 2025 |access-date=23 Agosto 2025 |website=VnExpress |language=vi}}</ref> |19 |Haiphong |- |{{flagicon|BIH}} [[Bosnia at Herzegovina|Bosnya at Hersegobina]] |Njegica Balorda<ref>{{Cite web |date=11 Abril 2025 |title=Kako danas izgleda Njegica Balorda koja je 2004. godine proglašena za Miss BiH |trans-title=What does Njegica Balorda, who was crowned Miss BiH in 2004, look like today? |url=https://www.klix.ba/lifestyle/modailjepota/kako-danas-izgleda-njegica-balorda-koja-je-2004-godine-proglasena-za-miss-bih/250411039 |access-date=23 Agosto 2025 |website=Klix.ba |language=hr}}</ref> |19 |Zvornik |- |{{flagicon|BOT}} [[Botswana]] |Juby Peacock<ref>{{Cite web |date=17 Setyembre 2024 |title=Former Miss Botswana pens book |url=https://dailynews.gov.bw/news-detail/81804 |access-date=23 Agosto 2025 |website=Daily News |language=en |archive-date=14 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250814050853/https://dailynews.gov.bw/news-detail/81804 |url-status=dead }}</ref> |20 |Maun |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |Iara Coelho<ref>{{Cite web |date=4 Disyembre 2004 |title=Peruana vence concurso de Miss Mundo na China |trans-title=Peruvian woman wins Miss World contest in China |url=https://www.bbc.com/portuguese/noticias/story/2004/12/041204_missmundodi |archive-url=https://web.archive.org/web/20250411235626/https://www.bbc.com/portuguese/noticias/story/2004/12/041204_missmundodi |archive-date=11 Abril 2025 |access-date=23 Agosto 2025 |website=BBC Brasil |language=pt}}</ref> |23 |Minas Gerais |- |{{flagicon|BUL}} [[Bulgarya]] |Gergana Guncheva<ref>{{Cite web |date=20 Marso 2004 |title=Miss Bulgaria 2004 Crowned in Major Beauty Pageant |url=https://www.novinite.com/articles/32456/Miss+Bulgaria+2004+Crowned+in+Major+Beauty+Pageant |archive-url=https://web.archive.org/web/20241201215534/https://www.novinite.com/articles/32456/Miss+Bulgaria+2004+Crowned+in+Major+Beauty+Pageant |archive-date=1 Disyembre 2024 |access-date=3 Mayo 2023 |website=Novinite |language=en}}</ref> |17 |[[Sofia]] |- |{{flagicon|BOL}} [[Bulibya]] |María Nuvia Montenegro<ref>{{Cite web |date=24 Nobyembre 2004 |title=Maria Nuvia Montenegro Apuri |url=https://www.hindustantimes.com/india/maria-nuvia-montenegro-apuri/story-mYShhmy20CKnozpqY7nALO.html |access-date=8 Abril 2024 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> |18 |Reyes |- |{{flagicon|CUR}} [[Curaçao]] |Sue-Ann Hudson<ref>{{Cite web |date=24 Nobyembre 2004 |title=Sue-Ann Stephanie Hudson |url=https://www.hindustantimes.com/india/sue-ann-stephanie-hudson/story-i2c4A1D89O7ylR6wumwpQP.html |access-date=23 Agosto 2025 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> |20 |Willemstad |- |{{Flagicon|DEN}} [[Dinamarka]] |Line Larsen<ref>{{Cite web |date=1 Disyembre 2004 |title=Fynbo kæmper om Miss World-titlen |trans-title=Fynbo competes for the Miss World title |url=https://ekstrabladet.dk/underholdning/kultur/article4420377.ece |access-date=23 Agosto 2025 |website=Ekstrabladet |language=da}}</ref> |23 |Funen |- |{{Flag|Ehipto}} |Heba El-Sisy |22 |[[Cairo]] |- |{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] |Cristina Reyes<ref>{{Cite web |date=2 Disyembre 2004 |title=Cristina Reyes está lista para ceremonia de Miss Mundo |trans-title=Cristina Reyes is ready for the Miss World ceremony |url=https://www.eluniverso.com/2004/12/02/0001/1065/9842F4D7B951406C85DB6B336C646084.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250823082220/https://www.eluniverso.com/2004/12/02/0001/1065/9842F4D7B951406C85DB6B336C646084.html/ |archive-date=23 Agosto 2025 |access-date=23 Agosto 2025 |website=El Universo |language=es}}</ref> |23 |Guayaquil |- |{{Flag|El Salvador}} |Andrea Müschenborn<ref>{{Cite web |date=3 Oktubre 2004 |title=Andrea Muschenborn ganó concurso y participará en Miss Mundo 2004 |trans-title=Andrea Muschenborn ganó concurso y participará en Miss Mundo 2004 |url=https://www.nacion.com/archivo/andrea-muschenborn-gano-concurso-y-participara-en-miss-mundo-2004/HOWL5QPDKREQRHOQ5LJYWE5LT4/story/ |access-date=23 Agosto 2025 |website=La Nación |language=es}}</ref> |18 |[[San Salvador]] |- |{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] |Lois Anna Weatherup<ref name=":0">{{Cite web |last=Powell |first=David |date=20 Nobyembre 2004 |title=Billions to watch Miss Wales' bid for world fame |url=https://www.dailypost.co.uk/news/north-wales-news/billions-watch-miss-wales-bid-2920826 |access-date=23 Agosto 2025 |website=North Wales Live |language=en}}</ref> |21 |Linlithgow |- |{{flagicon|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]] |Mária Sándorová<ref>{{Cite web |title=Miss 2004 je 19-ročná Mária Sándorová |trans-title=Miss 2004 is 19-year-old Mária Sándorová |url=https://svet.sme.sk/c/1464234/miss-2004-je-19-rocna-maria-sandorova.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20201023121716/https://svet.sme.sk/c/1464234/miss-2004-je-19-rocna-maria-sandorova.html |archive-date=23 Oktubre 2020 |access-date=24 Agosto 2025 |website=SME |language=sk}}</ref> |20 |Košice |- |{{flagicon|SLO}} [[Eslobenya]] |Živa Vadnov<ref>{{Cite web |title=Živa Vadnjov je Mis Slovenije 2004 |trans-title=Živa Vadnjov is Miss Slovenia 2004 |url=https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/popkultura/druzabno/ziva-vadnov-je-mis-slovenije-2004/162522 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250123181953/https://www.rtvslo.si/zabava-in-slog/popkultura/druzabno/ziva-vadnov-je-mis-slovenije-2004/162522 |archive-date=23 Enero 2025 |access-date=24 Agosto 2025 |website=Radiotelevizija Slovenija |language=sl}}</ref> |22 |[[Liubliana]] |- |{{flagicon|SPA}} [[Espanya]] |Maite Medina Cerrato<ref>{{Cite web |date=29 Marso 2004 |title=La candidata de Jaén se convierte en la nueva Miss España |trans-title=The candidate from Jaén, becomes the new Miss Spain |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2004/03/29/sociedad/1080516975.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110315050538/https://www.elmundo.es/elmundo/2004/03/29/sociedad/1080516975.html |archive-date=15 Marso 2011 |access-date=24 Agosto 2025 |website=El Mundo}}</ref> |24 |[[Lungsod ng Barcelona|Barcelona]] |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |Nancy Randall<ref>{{Cite web |date=27 Setyembre 2024 |title=Miss World Beach Beauty winners in swimsuits |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-beach-beauty-winners-in-swimsuits/eventshow/54847167.cms |access-date=3 Setyembre 2025 |website=Femina |language=en}}</ref> |24 |[[New Orleans]] |- |{{Flagicon|EST}} [[Estonia|Estonya]] |Moonika Tooming<ref>{{Cite web |date=24 Nobyembre 2004 |title=Moonika Tooming |url=https://www.hindustantimes.com/india/moonika-tooming/story-4PhN9yOel8tx36aCZ3AtKI.html |access-date=24 Agosto 2025 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> |23 |[[Tallin|Tallinn]] |- |{{Flagicon|ETH}} [[Ethiopia|Etiyopiya]] |Sayat Demissie<ref>{{Cite web |date=10 Setyembre 2022 |title=Sayat Demissie triple threat |url=https://addisfortune.news/sayat-demissie-triple-threat/ |access-date=3 Setyembre 2025 |website=Addis Fortune |language=en-US }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |18 |[[Adis Abeba|Addis Ababa]] |- |{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] |Amy Guy<ref name=":0" /> |21 |Wrexham |- |{{Flag|Ghana|name=Gana}} |Serena Naa Dei Ashi Roye<ref>{{Cite news |date=27 Mayo 2004 |title=Miss Ghana 2004 Visits Ghana Embassy UK |language=en-US |work=GhanaWeb |url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Miss-Ghana-2004-Visits-Ghana-Embassy-UK-58560 |access-date=31 Agosto 2025}}</ref> |23 |[[Accra]] |- |{{flagicon|GRC}} [[Gresya]] |Maria Spiridaki<ref>{{Cite web |date=18 Agosto 2016 |title=Να σας ζήσει o μικρός |trans-title=Long live the little one! |url=https://flashnews.gr/post/281171/na-sas-zhsei-o-mikros/ |access-date=3 Setyembre 2025 |website=Flashnews.gr |language=el}}</ref> |19 |[[Heraklion]] |- |{{flagicon|Guadeloupe|local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]] |Jennifer Desbouiges |18 |Pointe-à-Pitre |- |{{Flagicon|GUY}} [[Guyana]] |Suzette Marissa Shim<ref>{{Cite web |date=24 Nobyembre 2004 |title=Suzette Marissa Shim |url=https://www.hindustantimes.com/india/suzette-marissa-shim/story-Abru4acqYlw90DV9DN5qhI.html |access-date=3 Setyembre 2025 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> |19 |[[Georgetown]] |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |Tonoya Toyloy<ref>{{Cite web |last=Hussey-Whyte |first=Donna |date=23 Agosto 2010 |title=Tonoya Toyloy – Six years after Miss Jamaica World - All Woman |url=https://www.jamaicaobserver.com/allwoman/2010/08/22/tonoya-toyloy-six-years-after-miss-jamaica-world/ |access-date=3 Setyembre 2025 |website=Jamaica Observer |language=en-US}}</ref> |24 |[[Kingston, Jamaica|Kingston]] |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |Minako Goto<ref>{{Cite web |date=26 Nobyembre 2004 |title=Minako Goto |url=https://www.hindustantimes.com/india/minako-goto/story-AH5cj3EWNrbk6TY85W9SDJ.html |access-date=3 Setyembre 2025 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> |22 |[[Lungsod ng Akita|Akita]] |- |{{Flagicon|GEO}} [[Georgia (bansa)|Heorhiya]] |Salome Chikviladze<ref>{{Cite web |last= |first= |date=4 Agosto 2008 |title=Miss World Georgian Contestant Revealed |url=https://finchannel.com/miss-world-georgian-contestant-revealed/21891/people/citylife/2008/08/ |access-date=3 Setyembre 2025 |website=The Financial |language=en-US}}</ref> |20 |[[Tbilisi]] |- |{{flagicon|GIB}} [[Gibraltar|Hibraltar]] |Helen Gustafson |24 |[[Gibraltar]] |- |{{flagicon|NIR}} [[Hilagang Irlanda]] |Kirsty Stewart<ref>{{Cite news |date=22 June 2004 |title=Kirsty is crowned Miss NI |language=en-GB |work=[[Belfast Telegraph]] |url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/news/kirsty-is-crowned-miss-ni/28258122.html |access-date=21 March 2023 |issn=0307-1235}}</ref> |18 |Enniskillen |- |{{Flag|Honduras|1949}} |Kimberly McNab<ref>{{Cite web |date=24 Nobyembre 2004 |title=Kimberly Mcnab |url=https://www.hindustantimes.com/india/kimberly-mcnab/story-ymStY2QKKc5GgjUGvqELGJ.html |access-date=3 Setyembre 2025 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> |19 |Roatan |- |{{Flag|Hong Kong}} |Queenie Chu<ref>{{Cite web |last=Hsia |first=Heidi |date=8 Enero 2021 |title=Queenie Chu to marry cardiologist boyfriend |url=https://sg.style.yahoo.com/queenie-chu-marry-cardiologist-boyfriend-040800863.html |access-date=3 Setyembre 2025 |website=Cinema Online |language=en-SG |via=Yahoo! Style Singapore}}</ref> |23 |[[Hong Kong]] |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |Sayali Bhagat<ref>{{Cite web |date=3 Abril 2024 |title=Femina Miss India: The crown that won Sayali Bhagat the ticket to Bollywood! |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-india/femina-miss-india-the-crown-that-won-sayali-bhagat-the-ticket-to-bollywood/articleshow/108995960.cms |access-date=3 Setyembre 2025 |website=Femina |language=en}}</ref> |20 |[[Nashik]] |- |{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] |Danielle Lloyd<ref>{{Cite web |last=Lloyd |first=Danielle |date=19 Hunyo 2023 |title=I'm a Miss England champ and I think the swimwear round should be brought back |url=https://www.thesun.co.uk/fabulous/22745607/miss-england-danielle-lloyd-swimwear-round/ |access-date=4 Setyembre 2025 |website=The Sun |language=en-gb}}</ref> |20 |[[Liverpool]] |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |Natasha Nic Gairbheirth<ref>{{Cite web |last=Foley |first=Alan |date=17 Disyembre 2004 |title=Beauty returns to earth after Miss World |url=https://www.independent.ie/irish-news/beauty-returns-to-earth-after-miss-world/25889189.html |access-date=4 Setyembre 2025 |website=Irish Independent |language=en}}</ref> |21 |Gweedore |- |{{Flag|Israel}} |Rita Lukin<ref>{{Cite web |date=26 Nobyembre 2004 |title=Rita Lukin |url=https://www.hindustantimes.com/india/rita-lukin/story-KCuHi7HlZXxbIRNCo4qi7I.html |access-date=4 Setyembre 2025 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> |23 |[[Ashdod]] |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |Valeria Altobelli<ref>{{Cite web |last=Lavi |first=Ariel |date=12 Abril 2024 |title=Valeria Altobelli: A Multifaceted Talent Bridging Music, Law, and Activism |url=https://usawire.com/valeria-altobelli-a-multifaceted-talent-bridging-music-law-and-activism/ |access-date=4 Setyembre 2025 |website=USA Wire |language=en-US}}</ref> |20 |[[Roma|Rome]] |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |Tijana Arnautović<ref>{{Cite web |last=Lopusina |first=Marko |date=2 Hunyo 2020 |title=Srpkinje iz dijaspore lepotom osvajaju svet |trans-title=Serbian women from the diaspora are conquering the world with their beauty |url=https://www.rts.rs/lat/rts/dijaspora/vesti/3973459/srpkinje-iz-dijaspore-lepotom-osvajaju-svet.html |access-date=4 Setyembre 2025 |website=РТС |language=sr}}</ref> |18 |[[Ottawa]] |- |{{flagicon|CAY}} [[Kapuluang Kayman|Kapuluang Cayman]] |Stacy Ann-Rose Kelly<ref>{{Cite news |last=Winker |first=Carol |date=30 Disyembre 2011 |title=Stacy-Ann Kelly admitted to Bar |language=en-GB |work=Cayman Compass |url=https://www.caymancompass.com/2011/12/30/stacy-ann-kelly-admitted-to-bar/ |access-date=4 Setyembre 2025}}</ref> |24 |Bodden Town |- |{{flagicon|TCA}} [[Kapuluang Turks at Caicos]] |Beryl Christian Kateri Handfield<ref>{{Cite web |date=1 Disyembre 2004 |title=Miss World contestants (R-Z) |url=https://www.hindustantimes.com/india/miss-world-contestants-r-z/story-wvZYP9G6flDcAAjmG8GCOI.html |access-date=4 Setyembre 2025 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> |19 |Grand Turk |- |{{Flagicon|KAZ}} [[Kasakistan]] |Aleksandra Kazakova |19 |Oskemen |- |{{flagicon|KEN}} [[Kenya]] |Juliet Atieno Ochieng<ref>{{Cite web |date=3 Hulyo 2020 |orig-date=7 Agosto 2004 |title=A new Miss World Kenya is crowned |url=https://nation.africa/kenya/news/a-new-miss-world-kenya-is-crowned-724810 |access-date=4 Setyembre 2025 |website=Daily Nation |language=en}}</ref> |19 |[[Kisumu]] |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |Paola Mariňo<ref>{{Cite web |date=24 Nobyembre 2004 |title=Paola Andrea Marino Garcia |url=https://www.hindustantimes.com/india/paola-andrea-marino-garcia/story-ao552GEBZV2JvzLZEGZ4hP.html |access-date=4 Setyembre 2025 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> |22 |[[Bogotá]] |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |Shirley Calvo<ref>{{Cite web |date=27 Oktubre 2004 |title=Shirley hace maletas para China |trans-title=Shirley packs her bags for China |url=https://www.nacion.com/archivo/shirley-hace-maletas-para-china/A3ESU45DO5CM5PCTQ5WDZPMXHY/story/ |access-date=4 Setyembre 2025 |website=La Nación |language=es}}</ref> |22 |Alajuela |- |{{Flagicon|CRO}} [[Croatia|Kroasya]] |Ivana Žnidarić<ref>{{Cite web |date=24 Nobyembre 2004 |title=Ivana Znidaric |url=https://www.hindustantimes.com/india/ivana-znidaric/story-6e22sn6uDX1RgxWWSzssxH.html |access-date=4 Setyembre 2025 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> |19 |Čakovec |- |{{Flagicon|LAT}} [[Letonya]] |Agnese Eiduka<ref>{{Cite web |last=Vavere |first=Vija |date=3 Nobyembre 2004 |title=Agnese — mūsu plaukstošā Ķīnas roze |trans-title=Agnese — our thriving China rose |url=https://www.apollo.lv/4707323/agnese-musu-plaukstosa-kinas-roze |access-date=3 Agosto 2025 |website=Slavenības |language=lv}}</ref> |20 |Valmiera |- |{{Flagicon|LBN}} [[Libano|Líbano]] |Nadine Njeim<ref>{{Cite web |date=7 Mayo 2021 |title=Nadine Njeim: A Lebanese-Tunisian Actress, Model and Beauty Pageant Titleholder |url=https://en.majalla.com/node/134916 |access-date=4 Setyembre 2025 |website=Al Majalla |language=en}}</ref> |20 |[[Beirut]] |- |{{flagicon|LTU}} [[Lithuania|Litwanya]] |Agne Maliaukaitė<ref>{{Cite web |date=27 Marso 2004 |title="Mis Lietuva 2004" tapo 19-metė panevėžietė |trans-title=A 19-year-old from Panevėžys became "Miss Lithuania 2004" |url=https://www.delfi.lt/veidai/zmones/mis-lietuva-2004-tapo-19-mete-paneveziete-4009916 |access-date=4 Setyembre 2025 |website=Delfi veidai |language=lt}}</ref> |19 |Panevėžys |- |{{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] |Hugrún Harðardóttir<ref>{{Cite web |date=30 Mayo 2004 |title=Hugrún Harðardóttir valin ungfrú Ísland 2004 |trans-title=Hugrún Harðardóttir was elected Miss Iceland 2004 |url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2004/05/30/hugrun_hardardottir_valin_ungfru_island_2004/ |access-date=4 Setyembre 2025 |website=Morgunblaðið |language=is}}</ref> |21 |Selfoss |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |Gloria Ting Mei Ru<ref>{{Cite web |last=Puspadevi |first=S. |date=7 Pebrero 2012 |title=Former Miss Malaysia lives out her ambitions |url=https://www.thestar.com.my/news/community/2012/02/07/former-miss-malaysia-lives-out-her-ambitions |access-date=4 Setyembre 2025 |website=The Star |language=en}}</ref> |23 |Sibu |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |Antonella Vella<ref>{{Cite web |date=7 Oktubre 2004 |title=Miss World Malta works out at Cynergi |url=httpss://www.independent.com.mt/articles/2004-10-07/local/Miss-World-Malta-Works-out-at-Cynergi-68952 |access-date=9 Setyembre 2025 |website=The Malta Independent |language=en}}</ref> |20 |Mosta |- |{{flagicon|MKD}} [[Hilagang Masedonya|Masedonya]] |Sara Lesi<ref>{{Cite web |date=17 Agosto 2017 |title=The luxurious life of the Albanian miss who married the American diplomat (Photo) |url=https://telegrafi.com/en/life-in-luxury-of-the-Albanian-miss-who-married-the-American-diplomat-photo/ |access-date=9 Setyembre 2025 |website=Telegrafi |language=en}}</ref> |18 |[[Skopje]] |- |{{flagicon|MUS}} [[Mauritius|Mawrisyo]] |Magalie Antoo<ref>{{Cite web |date=24 Hunyo 2014 |title=Mrs Universe: une ancienne Miss Mauritius à la conquête de l’univers |url=https://lexpress.mu/article/248103/mrs-universe-une-ancienne-miss-mauritius-conquete-lunivers |access-date=10 Enero 2023 |website=L'Express (Mauritius) |language=fr}}</ref> |22 |Rose Hill |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |Yessica Ramírez<ref>{{Cite web |title=Es Miss Perú la más bella del Mundo |url=https://www.elsiglodetorreon.com.mx/galerias/2004/Es%20Miss%20Per%C3%BA%20la%20m%C3%A1s%20bella%20del%20Mundo.html |access-date=2025-09-09 |website=www.elsiglodetorreon.com.mx |language=es }}{{Dead link|date=Septiyembre 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |22 |[[Tijuana]] |- |{{flagicon|MDA}} [[Moldabya|Móldabya]] |Marina Chivaciuc<ref>{{Cite web |last=Lebedev |first=Alexandru |date=11 Setyembre 2013 |title=Participantele Moldovei la Miss World în perioada 2003 - 2013 |trans-title=Moldovan participants in Miss World between 2003 and 2013 |url=https://diez.md/2013/09/11/fotovideo-participantele-moldovei-la-miss-world-in-perioada-2003-2013/ |access-date=5 Oktubre 2025 |website=Diez.md |language=ro-RO}}</ref> |21 |Tiraspol |- |{{flagicon|NAM}} [[Namibia|Namibya]] |Adele Basson<ref>{{Cite web |last=Kaakunga |first=Rukee |date=20 Hunyo 2014 |title=Where are Namibia's Beauty Queens Now? |url=https://www.namibian.com.na/index.php?id=124788&page=archive-read |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114040259/https://www.namibian.com.na/index.php?id=124788&page=archive-read |archive-date=14 Enero 2023 |access-date=14 Enero 2023 |website=The Namibian |language=en}}</ref> |24 |[[Windhoek]] |- |{{NPL}} |Payal Shakya<ref>{{Cite web |last=Aryal |first=Rajish |date=29 Agosto 2019 |title=Big in Nepal: The pop star and beauty queen couple living incognito in Sydney’s suburbs |url=https://www.sbs.com.au/language/nepali/en/article/big-in-nepal-the-pop-star-and-beauty-queen-couple-living-incognito-in-sydneys-suburbs/u2hf15yeo |access-date=5 Oktubre 2025 |website=SBS Language |language=en}}</ref> |18 |[[Katmandu|Kathmandu]] |- |{{flagicon|NGA}} [[Nigeria|Niherya]] |Anita Uwagbale<ref>{{Cite news |last=Ekunkunbor |first=Jemi |date=26 Hunyo 2004 |title=Nigeria: Crown or No Crown, I'll Still Be Great - Anita Uwagbale |language=en |work=Vanguard |url=https://allafrica.com/stories/200406280498.html |access-date=3 Mayo 2023 |via=AllAfrica}}</ref> |19 |[[Lagos]] |- |{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |Anielka Sánchez<ref>{{Cite web |date=29 Pebrero 2004 |title=Maryfely Argüello César elegida anoche Miss Nicaragua 2004 |trans-title=Maryfely Argüello César was elected Miss Nicaragua 2004 last night. |url=https://www.nacion.com/archivo/maryfely-arguello-cesar-elegida-anoche-miss-nicaragua-2004/NWYEG4URFFEXLKOXSP24STD4AQ/story/ |access-date=5 Oktubre 2025 |website=La Nación |language=es}}</ref> |22 |Masaya |- |{{flagicon|Norway}} [[Noruwega]] |Hege Torresdal<ref>{{Cite web |date=2 Disyembre 2011 |title=Miss World contestant spruces up Christmas |url=https://www.yorkshirepost.co.uk/news/miss-world-contestant-spruces-up-christmas-1914735 |access-date=5 Oktubre 2025 |website=Yorkshire Post |language=en}}</ref> |20 |Aksdal |- |{{Flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |Amber Peebles<ref>{{Cite web |last=Hull |first=Dave |date=9 Disyembre 2024 |title=Kiwi Yarns podcast: Amber Peebles on her strange Miss World experience |url=https://www.stuff.co.nz/culture/360513498/kiwi-yarns-podcast-i-got-half-my-prize-money-and-slap-arse |access-date=5 Oktubre 2025 |website=Stuff}}</ref> |21 |[[Auckland]] |- |{{flagicon|Netherlands}} [[Netherlands|Olanda]] |Miranda Slabber<ref>{{Cite web |date=11 Oktubre 2004 |title=Miss Nederland komt weer uit Zeeland |trans-title=Miss Netherlands comes from Zeeland again |url=https://www.nu.nl/algemeen/424116/miss-nederland-komt-weer-uit-zeeland.html?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F |access-date=2025-10-04 |website=NU.nl |language=nl}}</ref> |24 |Arnemuiden |- |{{flagicon|PAN}} [[Panama]] |Melissa Piedrahita<ref>{{Cite web |last=Camargo |first=Maricarmen |date=11 Setyembre 2021 |title=Melissa Piedrahita, muy cerca de contraer matrimonio |trans-title=Melissa Piedrahita, very close to getting married |url=http://www.critica.com.pa/show/melissa-piedrahita-muy-cerca-de-contraer-matrimonio-411195 |access-date=5 Oktubre 2025 |website=Critica |language=es}}</ref> |22 |[[Lungsod ng Panama]] |- |{{flagicon|PRY}} [[Paraguay|Paragway]] |Tania Domanickzy<ref>{{Cite web |date=16 Setyembre 2025 |title=Tania Domaniczky celebró los 3 años de su princesita Mía |url=https://www.abc.com.py/gente/2025/09/16/tania-domaniczky-celebro-los-3-anos-de-su-princesita-mia/ |access-date=5 Oktubre 2025 |website=ABC Color |language=es}}</ref> |23 |[[Asuncion|Asunción]] |- |'''{{flagicon|PER}} [[Peru]]''' |'''María Julia Mantilla'''<ref>{{Cite web |date=4 Disyembre 2004 |title=Miss Peru crowned Miss World 2004 |url=http://www.today.com/popculture/miss-peru-crowned-miss-world-2004-1C9480909 |access-date=5 Oktubre 2025 |website=Today |language=en}}</ref> |20 |Trujillo |- |{{Flag|Fiji|name=Pidyi}} |Aishwarya Sukhdeo<ref>{{Cite web |date=24 Nobyembre 2004 |title=Aishwarya Sukhdeo |url=https://www.hindustantimes.com/india/aishwarya-sukhdeo/story-ld5lC0ZpHBnQChS90DV1hJ.html |access-date=5 Oktubre 2025 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> |24 |[[Suva]] |- |{{flagicon|PHI}} [[Pilipinas]] |Karla Bautista<ref>{{Cite web |last=Talabis |first=Louise Danielle |date=16 Pebrero 2022 |title=6 Pinay beauty queens who are lawyers, law students |url=https://www.pep.ph/lifestyle/lifestyle/163860/pinay-beauty-queens-lawyers-a4325-20220216 |access-date=5 Oktubre 2025 |website=PEP.ph |language=en}}</ref> |20 |[[Lungsod ng Cebu]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |Nina Tikanmäki<ref>{{Cite web |date=24 Nobyembre 2024 |title=Nina Johanna Tikanmaki |url=https://www.hindustantimes.com/india/nina-johanna-tikanmaki/story-4BMabos1SgzYhtSiXqFMtI.html |access-date=5 Oktubre 2025 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> |19 |Naantali |- |{{flagicon|POL}} [[Polonya]] |Katarzyna Borowicz<ref>{{Cite web |date=27 Hulyo 2012 |title=Jak dziś wygląda Miss Polonia 2004? Bardzo się zmieniła? |trans-title=What does Miss Polonia 2004 look like today? Has she changed much? |url=https://www.plotek.pl/plotek/7,78649,12199549,jak-dzis-wyglada-miss-polonia-2004-bardzo-sie-zmienila.html |access-date=5 Oktubre 2025 |website=Plotek.pl |language=pl}}</ref> |19 |Ostrów Wielkopolski |- |{{flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |Cassandra Castro<ref>{{Cite web |last=Santana |first=Glenn |date=13 Setyembre 2025 |title=De reina a ejecutiva: Casandra Castro echa raíces en Panamá |trans-title=From queen to executive: Casandra Castro puts down roots in Panama |url=https://www.primerahora.com/noticias/boricuas-en-la-luna/notas/de-reina-a-ejecutiva-casandra-castro-echa-raices-en-panama/ |access-date=5 Oktubre 2025 |website=Primera Hora |language=es}}</ref> |20 |Luquillo |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |Patrícia de Oliveira |17 |[[Lisboa]] |- |{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] |Laetitia Marciniak<ref>{{Cite web |date=1 Disyembre 2004 |title=Une Française rêve d'être élue miss Monde |trans-title=A French woman dreams of being elected Miss World |url=https://www.leparisien.fr/culture-loisirs/une-francaise-reve-d-etre-elue-miss-monde-02-12-2004-2005503528.php |access-date=5 Oktubre 2025 |website=Le Parisien |language=fr-FR}}</ref> |23 |Calais |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |Claudia Cruz<ref>{{Cite web |date=5 Disyembre 2004 |title=Dominicana Claudia Cruz, primera finalista en Miss Mundo |trans-title=first runner-up in Miss World |url=https://hoy.com.do/dominicana-claudia-cruz-primera-finalista-en-miss-mundo/ |access-date=5 Oktubre 2025 |website=Hoy Digital |language=es}}</ref> |18 |Bonao |- |{{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]] |Jana Doleželová<ref>{{Cite web |last=Jansová |first=Šárka |date=15 Disyembre 2024 |title=Jana Doleželová: I am grateful to be able to enjoy motherhood The Business Soirée |url=https://www.thebusinesssoiree.com/article/jana-dolezelova-i-am-grateful-to-be-able-to-enjoy-motherhood |access-date=5 Oktubre 2025 |website=The Business Soiree |language=en}}</ref> |23 |Unicov |- |{{flagicon|ROU}} [[Romania|Rumanya]] |Adina Maria Cotuna<ref>{{Cite web |last=Voicu |first=Andreea |date=5 Pebrero 2020 |title=Poze inedite! Cum arătau primele Miss România! Mărioara a fost prima câștigătoare a concursului, în 1928 |trans-title=Unpublished photos! What the first Miss Romania looked like! Mărioara was the first winner of the contest, in 1928 |url=https://ciao.ro/cum-aratau-primele-miss-romania-marioara-a-fost-prima-castigatoare-a-concursului-in-1928/ |access-date=17 Mayo 2025 |website=Ciao.ro |language=ro}}</ref> |20 |Arad |- |{{Flagicon|RUS}} [[Rusya]] |Tatiana Sidorchuk |19 |[[Perm]] |- |{{flagicon|ZMB}} [[Sambia|Sámbia]] |Rosemary Chileshe<ref>{{Cite web |last=Mvula |first=Tabitha |date=26 Nobyembre 2004 |title=Zambia: Miss Zambia UK in China for Miss World |url=https://allafrica.com/stories/200411290929.html |access-date=8 Oktubre 2025 |website=The Post |language=en |via=AllAfrica}}</ref> |24 |[[Lusaka]] |- |{{flagicon|LCA}} [[Santa Lucia (bansa)|Santa Lucia]] |Sascha Andrew-Rose |18 |[[Castries]] |- |{{flagicon|SCG}} [[Serbiya at Montenegro]] |Jelena Pejić<ref>{{Cite web |date=26 Oktubre 2004 |title=Serbia's Beauty Queen Steps in Sofia |url=https://www.novinite.com/articles/40765/Serbia%27s+Beauty+Queen+Steps+in+Sofia |access-date=5 Oktubre 2025 |website=Novinite.com |language=en}}</ref> |17 |[[Belgrado]] |- |{{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] |Oslie Muringai<ref>{{Cite web |last=Mbira |first=Melody |date=16 Oktubre 2004 |title=Zimbabwe: From Presenter to Miss Zim |url=https://allafrica.com/stories/200410180199.html |access-date=5 Oktubre 2025 |website=The Herald |language=en |via=AllAfrica}}</ref> |20 |Bulawayo |- |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] |Lisa Huang<ref>{{Cite web |last=Lim |first=Sarah |date=30 Hulyo 2009 |title=Beauty with a Purpose |url=https://www.citynews.sg/2009/07/30/beauty-with-a-purpose/ |access-date=5 Oktubre 2025 |website=City News |language=en-US}}</ref> |22 |[[Singapore|Singapura]] |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |Anarkalli Aakarsha<ref>{{Cite web |date=19 Abril 2020 |title=American Life Of Sri Lankan Actress Anarkali Akarsha |url=https://eonlinesrilanka.com/american-life-of-sri-lankan-actress-anarkali-akarsha/ |access-date=5 Oktubre 2025 |website=Eǃ Online Sri Lanka |language=en-US}}</ref> |17 |[[Colombo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |Eva Helena Hjertonsson<ref>{{Cite web |date=1 Abril 2016 |orig-date=10 Pebrero 2007 |title=BILDSPECIAL: Missar vi minns |trans-title=PICTURE SPECIAL: We remember the missing |url=https://www.expressen.se/noje/bildspecial-missar-vi-minns/ |access-date=5 Oktubre 2025 |website=Expressen |language=sv}}</ref> |19 |Kalmar |- |{{flagicon|CHE}} [[Suwisa]] |Fiona Hefti<ref>{{Cite web |date=19 Setyembre 2004 |title=Swiss crown fairest of them all |url=https://www.swissinfo.ch/eng/swiss-crown-fairest-of-them-all/4102434 |access-date=13 Enero 2023 |website=Swissinfo |language=en}}</ref> |24 |[[Zürich]] |- |{{flagicon|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]] |Faraja Kotta<ref>{{Cite web |last=Kiango |first=Bakari |date=14 Mayo 2025 |title=Faraja Kotta: The Miss Tanzania who revolutionised education and technology for the girl child |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/magazines/woman/faraja-kotta-the-miss-tanzania-who-revolutionised-education-and-technology-for-the-girl-child-5040624 |access-date=5 Oktubre 2025 |website=The Citizen |language=en}}</ref> |19 |[[Dar es Salaam]] |- |{{Flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |Nikallaya Abdul Dulaya<ref>{{Cite web |date=11 Agosto 2024 |title=จำได้ไหม "นิกัลยา ดุลยา" มิสไทยแลนด์เวิลด์ 2004 ปัจจุบันเป็น ผอ.โรงเรียนปอเนาะ |trans-title=Do you remember "Nikanlaya Dulya", Miss Thailand World 2004, who is currently the director of a Ponoh school? |url=https://www.sanook.com/news/9502474/ |access-date=5 Oktubre 2025 |website=Sanook |language=th}}</ref> |23 |Yala |- |'''{{Flagicon|TWN}}''' [[Taywan]] |Dorothy Chu<ref>{{Cite web |date=4 Disyembre 2004 |title=2004 Miss World beauty pageant |url=https://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2004-12/04/content_397361_8.htm |access-date=5 Oktubre 2025 |website=China Daily |language=en}}</ref> |18 |[[Taipei]] |- |{{flagicon|ZAF}} [[South Africa|Timog Aprika]] |Joan Ramagoshi<ref>{{Cite news |date=14 Disyembre 2003 |title=I was stunned by my selection, says Miss SA |language=en |work=Independent Online |url=https://www.iol.co.za/news/south-africa/i-was-stunned-by-my-selection-says-miss-sa-119303 |access-date=3 Mayo 2023}}</ref> |24 |Mamelodi |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |Han Kyoung-jin |19 |[[Seongnam]] |- |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |Kenisha Thom<ref>{{Cite web |last=Rambally |first=Rhonda Krystal |date=6 Oktubre 2012 |title=Former T&T beauty queen Kenisha Thom-Selvon: Helping people is my responsibility |url=https://www.guardian.co.tt/article-6.2.432238.6f53eb0926 |access-date=13 Enero 2023 |website=Trinidad & Tobago Guardian |language=en}}</ref> |21 |Scarborough |- |{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] |Verónica Roberts<ref>{{Cite web |date=24 Nobyembre 2004 |title=Veronica Roberts |url=https://www.hindustantimes.com/india/veronica-roberts/story-K4jEQYI6DajWyFnxZEnLFP.html |access-date=5 Oktubre 2025 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> |21 |[[Santiago de Chile|Santiago]] |- |{{flagicon|CHN}} [[Tsina]] |Yang Jin<ref name=":4" /> |20 |[[Chongqing]] |- |{{flagicon|CYP}} [[Tsipre]] |Constantina Evripidou<ref>{{Cite web |last=Delavogia |first=Electra |date=11 Nobyembre 2024 |title=Konstantina Evripidou: Who is the TV presenter rumored to be dating Filippos Mihopoulos? |url=https://en.protothema.gr/ |access-date=5 Oktubre 2025 |website=ProtoThema English |language=en}}</ref> |19 |Limassol |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkey|Turkya]] |Nur Gümüşdoğrayan<ref>{{Cite web |date=10 Agosto 2023 |title=İşte Türkiye güzeli Nur Gümüşdoğrayan'ın yeni hayatı |trans-title=Miss Türkiye Nur Gümüşdoğrayan's new life is completely different! 'My husband provides everything' |url=https://www.milliyet.com.tr/cadde/turkiye-guzeli-nur-gumusdograyanin-yeni-hayati-bambaska-esim-her-seyi-karsiliyor-6988442 |access-date=5 Oktubre 2025 |website=Milliyet |language=tr}}</ref> |19 |[[Ankara]] |- |{{flagicon|UGA}} [[Uganda]] |Barbara Kimbugwe<ref>{{Cite news |date=13 Agosto 2004 |title=Is beauty a tyrant? |language=en-GB |work=BBC |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/3561878.stm |access-date=5 Oktubre 2025}}</ref> |19 |[[Kampala]] |- |{{flagicon|UKR}} [[Ukraine|Ukranya]] |Lesya Matveyeva<ref>{{Cite web |date=7 Disyembre 2002 |title=Мисс киев стала 20-летняя леся матвеева, которая учится в университете права и увлекается йогой |trans-title=Miss Kyiv was 20-year-old Lesya Matveeva, a law student and yoga enthusiast. |url=https://fakty.ua/ru/86356-miss-kiev-stala-20-letnyaya-lesya-matveeva-kotoraya-uchitsya-v-universitete-prava-i-uvlekaetsya-jogoj |access-date=5 Oktubre 2025 |website=Fakty ta Komentari |language=ru}}</ref> |22 |[[Kyiv]] |- |{{flagicon|HUN}} [[Hungary|Unggarya]] |Veronika Orban<ref>{{Cite web |date=24 Nobyembre 2004 |title=Veronika Orban |url=https://www.hindustantimes.com/india/veronika-orban/story-aKEkbB4Mi0P8P08FrQsq4I.html |access-date=5 Oktubre 2025 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> |20 |Zalaegerszeg |} == Mga tala == <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{official website|http://www.missworld.com}} {{Miss World}} [[Kategorya:Miss World]] 06ign2p61r0njlcl9g9bqc0tg8v8jfp 0 328416 2204113 2193433 2026-04-22T05:10:24Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2204113 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|photo=Miss World 08 winner Ksenia Sukhinova.jpg|caption=Ksenia Sukhinova|winner='''[[Ksenia Sukhinova]]'''|represented={{flagu|Rusya}}|date=13 Disyembre 2008|presenters={{Hlist|Tumisho Masha|Angela Chow}}|acts={{Hlist|Alesha Dixon|McFly}}|entrants=109|placements=15|venue=Sanndton Convention Centre, Johannesburg, Timog Aprika|broadcaster=<small>'''Opisyal''':</small><br>{{Hlist|SABC 3}}<small>'''Internasyonal''':</small><br>{{Hlist|[[E!]]|Challenge}}|withdraws={{Hlist|Eslobenya|Estonya|Grenada|Masedonya|Nepal|Panama|Rumanya|Suriname}}|returns={{Hlist|Antigua at Barbuda|Barbados|Demokratikong Republika ng Konggo|Ehipto|Honduras|Portugal|Sambia|Santa Lucia|Seykelas|Taywan|Urugway}}|before=[[Miss World 2007|2007]]|next=[[Miss World 2009|2009]]|image size=250px}} Ang '''Miss World 2008''' ay ang ika-58 na edisyon ng [[Miss World]] pageant, na ginanap sa Sandton Convention Center sa [[Johannesburg]], Timog Aprika noong 13 Disyembre 2008.<ref name="NewVision-1">{{Cite web |last=Kezaabu |first=Carol |date=11 Disyembre 2008 |title=Miss World 2008: She will not but who will be? |url=http://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1175035/miss-world-2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190227060522/https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1175035/miss-world-2008 |archive-date=27 Pebrero 2019 |access-date=13 Abril 2024 |website=New Vision |language=en}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni Zhang Zilin ng Tsina si Ksenia Sukhinova ng Rusya bilang bagong Miss World.<ref name="ABC News 2008">{{cite web |date=14 Disyembre 2008 |title=Russian crowned Miss World 2008 |url=http://www.abc.net.au/news/2008-12-14/russian-crowned-miss-world-2008/239168 |access-date=13 Abril 2024 |website=ABC News |language=en}}</ref><ref name="express.co.uk">{{cite web |date=14 Disyembre 2008 |title=Russian crowned as Miss World 2008 |url=http://www.express.co.uk/news/world/75616/Russian-crowned-as-Miss-World-2008 |access-date=13 Abril 2024 |work=Daily Express |language=en}}</ref> Ito ang pangalawang tagumpay ng Rusya sa kasaysayan ng kompetisyon. Nagtapos bilang first runner-up si Parvathy Omanakuttan ng Indiya, samantalang nagtapos bilang second runner-up si Gabrielle Walcott ng Trinidad at Tobago.<ref>{{Cite web |date=14 Disyembre 2008 |title=Sizzling Siberian wins Miss World |url=https://www.france24.com/en/20081214-sizzling-siberian-wins-miss-world- |access-date=13 Abril 2024 |website=France 24 |language=en}}</ref> Mga kandidata mula sa 109 na mga bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan nina Tumisho Masha at Angela Chow ang kompetisyon. Nagtanghal sina Alesha Dixon at ang bandang McFly sa edisyong ito. == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- | '''Miss World 2008''' | * {{Flagicon|RUS}} '''[[Rusya]]''' – '''Ksenia Sukhinova'''<ref name=":0">{{Cite web |last=Manago |first=Lito |date=15 Disyembre 2008 |title=Miss Russia wins Miss World 2008; Philippines fails to make it in semi-finals |url=https://www.pep.ph/news/local/20234/miss-russia-wins-miss-world-2008-philippines-fails-to-make-it-in-semi-finals |access-date=13 Abril 2024 |website=PEP.ph |language=en}}</ref> |- | 1st runner-up | * {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Parvathy Omanakuttan<ref name=":0" /> |- | 2nd runner-up | * {{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] – Gabrielle Walcott<ref name=":0" /> |- | Top 5 | * {{flagicon|ANG}} [[Angola|Anggola]] – Birgite dos Santos<ref name=":0" /> * {{flagicon|ZAF}} [[South Africa|Timog Aprika]] – Tansey Coetzee<ref name=":0" /> |- | Top 15 | * {{Flag|Barbados}} – Natalie Griffith<ref name=":0" /> * {{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] – Hannelly Quintero<ref name=":0" /> * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Tamara Almeida<ref name=":0" /> * {{flagicon|SPA}} [[Espanya]] – Patricia Yurena Rodríguez<ref name=":0" /> * {{Flagicon|KAZ}} [[Kasakistan]] – Alfina Nasyrova<ref name=":0" /> * {{Flagicon|CRO}} [[Croatia|Kroasya]] – Josipa Kusić<ref name=":0" /> * {{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] – Alexandra Ívarsdóttir<ref name=":0" /> * {{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] – Anagabriela Espinoza<ref name=":0" /> * {{flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] – Ivonne Orsini<ref name=":0" /> * {{flagicon|UKR}} [[Ukraine|Ukranya]] – Iryna Zhuravska<ref name=":0" /> |} === Mga ''Continental Queen'' === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Rehiyong Heograpikal !Kandidata |- |Aprika | * {{flagicon|ANG}} [[Angola|Anggola]] – Birgite dos Santos<ref name=":0" /> |- |Kaamerikahan | * {{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] – Hannelly Quintero<ref name=":0" /> |- |Asya at Oseaniya | * {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Parvathy Omanakuttan<ref name=":0" /> |- |Karibe | * {{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] – Gabrielle Walcott<ref name=":0" /> |- |Europa | * {{flagicon|SPA}} [[Espanya]] – Patricia Yurena Rodríguez<ref name=":0" /> |} == Mga kandidata == 109 na kandidata ang lumahok para sa titulo.<ref name="NewVision-1"/> {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|name=a}} !Bayan |- |{{flagicon|ALB}} [[Albanya]] |Egla Harxhi<ref>{{Cite web |date=20 Agosto 2017 |title=‘Miss Albania 2007’ Egla Harxhi bën plazh e zhveshur në pjesën e sipërme (Foto) |trans-title='Miss Albania 2007' Egla Harxhi goes to the beach topless (Photo) |url=https://telegrafi.com/miss-albania-2007-egla-harxhi-ben-plazh-e-zhveshur-ne-pjesen-e-siperme-foto/ |access-date=13 Abril 2024 |website=Telegrafi |language=sq}}</ref> |17 |[[Tirana]] |- |{{flagicon|GER}} [[Alemanya]] |Anne Katrin Walter<ref>{{Cite news |date=10 Agosto 2008 |title=Miss World Deutschland: Studentin aus Brandenburg schönste Deutsche |language=de-DE |trans-title=Student from Brandenburg, most beautiful German |work=Der Tagesspiegel Online |url=https://www.tagesspiegel.de/gesellschaft/panorama/studentin-aus-brandenburg-schonste-deutsche-6563437.html |access-date=13 Abril 2024 |issn=1865-2263}}</ref> |21 |Dahme-Spreewald |- |{{flagicon|ANG}} [[Angola|Anggola]] |Birgite dos Santos<ref>{{Cite web |date=15 Disyembre 2007 |title=Leslina Pereira Wins Miss Angola 2008 Contest |url=https://www.angop.ao/angola/en_us/noticias/lazer-e-cultura/2007/11/50/Leslina-Pereira-Wins-Miss-Angola-2008-Contest%2C216f2246-0a27-4669-8252-a3ee36610959.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008083612/https://www.angop.ao/angola/en_us/noticias/lazer-e-cultura/2007/11/50/Leslina-Pereira-Wins-Miss-Angola-2008-Contest,216f2246-0a27-4669-8252-a3ee36610959.html |archive-date=8 Oktubre 2020 |access-date=13 Abril 2024 |website=Angola Press News Agency |language=en}}</ref> |18 |[[Luanda]] |- |{{Flagicon|ATG}} [[Antigua at Barbuda]] |Athina James |18 |[[Saint John's|St. John's]] |- |{{Flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |Agustina Quinteros<ref>{{Cite news |date=19 Abril 2008 |title=La representante pampeana es Miss Internacional Argentina 08 |work=Diario Panorama |url=http://www.diariopanorama.com/diario/noticias/2008/04/19/a-18703.html |url-status=dead |access-date=13 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080423063846/http://www.diariopanorama.com/diario/noticias/2008/04/19/a-18703.html |archive-date=23 Abril 2008}}</ref> |18 |Santa Rosa |- |{{Flagicon|ARU}} [[Aruba]] |Christina Trejo |20 |Tanki Flip |- |{{Flagicon|AUS}} [[Australia|Australya]] |Katie Richardson<ref>{{Cite news |last=Madden |first=James |date=10 Abril 2008 |title=Girl from the Gong to take on the world |work=The Australian |url=http://www.theaustralian.news.com.au/story/0,25197,23515031-5013404,00.html |url-status=dead |access-date=13 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080916102506/http://www.theaustralian.news.com.au/story/0%2C25197%2C23515031-5013404%2C00.html |archive-date=16 Setyembre 2008}}</ref> |20 |Albion Park |- |{{Flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] |Kathrin Krahfuss<ref>{{Cite web |date=12 Disyembre 2008 |title="Miss World": Steirische Zirkusakrobatin hat "gute... |trans-title=“Miss World”: Styrian circus acrobat has a “good chance” |url=https://www.diepresse.com/437308/miss-world-steirische-zirkusakrobatin-hat-gute-chance |access-date=13 Abril 2024 |website=Die Presse |language=de}}</ref> |23 |Graz |- |{{Flagicon|NZL}} [[New Zealand|Bagong Silandiya]] |Kahurangi Taylor<ref>{{Cite news |date=5 Mayo 2008 |title=Student crowned Miss New Zealand |language=en |work=The New Zealand Herald |url=http://www.nzherald.co.nz/section/1/story.cfm?c_id=1&objectid=10507975&ref=rss |url-status=dead |access-date=13 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629051428/http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10507975 |archive-date=29 Hunyo 2015}}</ref> |18 |[[Auckland]] |- |{{Flagicon|BAH}} [[Bahamas]] |Tinnyse Johnson |21 |[[Nassau]] |- |{{Flagicon|BAR}} [[Barbados]] |Natalie Griffith<ref>{{Cite web |date=19 Setyembre 2016 |title=A quick recap of Barbados' track record at international beauty pageants |url=https://barbados.loopnews.com/content/quick-recap-barbados-track-record-international-beauty-pageants |access-date=5 Abril 2024 |website=Loop News |language=en}}</ref> |18 |[[Bridgetown]] |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |Alizée Poulicek<ref>{{Cite web |date=18 Disyembre 2007 |title=New Miss Belgium booed for not speaking Dutch |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna22301522 |access-date=5 Marso 2024 |website=NBC News |language=en}}</ref> |21 |[[Bruselas]] |- |{{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] |Hannelly Quintero'''<ref name="Al Día">{{cite website |last=Andino |first=Allan |date=25 Setyembre 2007 |title=Reina de las Chamas |url=http://www.aldia.co.cr/ad_ee/2007/septiembre/25/farandula1252430.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080303152603/http://www.aldia.co.cr/ad_ee/2007/septiembre/25/farandula1252430.html |archive-date=3 Marso 2008 |access-date=5 Marso 2024 |website=Al Día |language=es}}</ref>''' |23 |Ocumare del Tuy |- |{{flagicon|BIZ}} [[Belize|Belis]] |Charmaine Chinapen |21 |Lungsod ng Belis |- |{{Flagicon|BLR}} [[Belarus|Biyelorusya]] |Volha Khizhynkova |21 |Vitebsk |- |{{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] |Dương Trương Thiên Lý<ref>{{Cite web |last= |first= |date=17 Disyembre 2008 |title=Dương Trương Thiên Lý đoạt giải Hoa hậu được yêu thích nhất |url=https://tuoitre.vn/duong-truong-thien-ly-doat-giai-hoa-hau-duoc-yeu-thich-nhat-293106.htm |access-date=13 Abril 2024 |website=Tuổi Trẻ |language=vi}}</ref> |19 |Đồng Tháp |- |{{flagicon|BIH}} [[Bosnia at Herzegovina|Bosnya at Hersegobina]] |Tanja Vujičić<ref>{{Cite web |date=2 Hunyo 2008 |title=Tanja Vujičić Miss BiH za 2008. godinu |trans-title=Tanja Vujičić Miss BiH for 2008 |url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/tanja-vujicic-miss-bih-za-2008-godinu/080602022 |access-date=13 Abril 2024 |website=Klix |language=hr}}</ref> |18 |Nevesinje |- |{{flagicon|BOT}} [[Botswana]] |Itseng Kgomotso<ref>{{Cite web |last=Mooketsi |first=Lekopanye |date=17 Disyembre 2007 |title=New Miss Botswana Pledges To Make A Difference |url=https://www.mmegi.bw/artculture-review/new-miss-botswana-pledges-to-make-a-difference/news |access-date=13 Abril 2024 |website=Mmegi Online |language=en}}</ref> |19 |[[Gaborone]] |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |Tamara Almeida<ref>{{Cite web |last= |first= |date=28 Hulyo 2008 |title=Modelo mineira é eleita Miss Mundo Brasil |trans-title=Model from Minas Gerais is elected Miss World Brazil |url=https://www.otempo.com.br/entretenimento/modelo-mineira-e-eleita-miss-mundo-brasil-1.129531 |access-date=13 Abril 2024 |website=O Tempo |language=pt-BR}}</ref> |23 |Ipatinga |- |{{flagicon|BUL}} [[Bulgarya]] |Julia Yurevich |19 |Kozloduy |- |{{flagicon|BOL}} [[Bulibya]] |Jackelin Arias<ref>{{cite web |last=Barba |first=Rildo |title=¡Se fue a la Llajta! Miss Bolivia tiene tres nombres |trans-title=He went to Llajta! Miss Bolivia has three names |url=http://www.eldeber.com.bo/2008/2008-07-19/vernotasociales.php?id=080719033731 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080828032525/http://www.eldeber.com.bo/2008/2008-07-19/vernotasociales.php?id=080719033731 |archive-date=28 Agosto 2008 |access-date=5 Marso 2024 |website=El Deber |language=es}}</ref> |18 |[[Santa Cruz de la Sierra]] |- |{{flagicon|CUR}} [[Curaçao]] |Norayla Francisco<ref>{{Cite news |date=3 Marso 2008 |title=JENIFEER MERCELINA KORONA KOMO MISS UNIVERSO KORSOU |language=pap |publisher=Extra |url=http://www.extra.an/index.php?option=com_content&task=view&id=1195&Itemid=36 |url-status=dead |access-date=13 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080923172512/http://www.extra.an/index.php?option=com_content&task=view&id=1195&Itemid=36 |archive-date=23 Setyembre 2008}}</ref> |23 |Willemstad |- |{{Flagicon|COD}} [[Demokratikong Republika ng Congo|Demokratikong Republika ng Konggo]] |Christelle Mbila<ref>{{Cite web |date=1 Agosto 2008 |title=Christelle Mbila, miss RDC 2008 |url=https://www.radiookapi.net/sans-categorie/2008/08/01/christelle-mbila-miss-rdc-2008 |access-date=13 Abril 2024 |website=Radio Okapi |language=fr}}</ref> |18 |[[Kinshasa]] |- |{{Flagicon|DEN}} [[Dinamarka]] |Lisa Lents<ref>{{Cite web |last=Sørensen |first=Sola Kruchov |last2=Broström |first2=Natasja |date=13 Disyembre 2008 |title=Favorit vandt Miss World |trans-title=Favorite won Miss World |url=https://ekstrabladet.dk/underholdning/kultur/article4299818.ece |access-date=14 Abril 2024 |website=Ekstrabladet |language=da}}</ref> |21 |[[Copenhague]] |- |{{Flagicon|EGY}} [[Ehipto]] |Sanaa Ismail Hamed |24 |[[Alehandriya|Alexandria]] |- |{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] |Marjorie Cevallos<ref>{{Cite web |date=14 Marso 2008 |title=Doménica Saporitti al Miss Universo |trans-title=Doménica Saporiti at Miss Universe |url=http://www.eluniverso.com/2008/03/14/0001/1065/D18A29E6C2FF4E0A861FE9D1B6E0F8C2.aspx |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120629201751/http://www.eluniverso.com/2008/03/14/0001/1065/D18A29E6C2FF4E0A861FE9D1B6E0F8C2.aspx |archive-date=29 Hunyo 2012 |access-date=25 Enero 2023 |website=El Universo}}</ref> |22 |Guayaquil |- |{{Flag|El Salvador}} |Gabriela Gavidia<ref>{{Cite web |last= |first= |date=27 Hulyo 2008 |title=Gabriela Gavidia, la nueva Reina |trans-title=Gabriela Gavidia, the new Queen |url=https://www.eldiario.ec/noticias-manabi-ecuador/85945-gabriela-gavidia-la-nueva-reina/ |access-date=13 Abril 2024 |website=El Diario Ecuador |language=es |archive-date=3 Disyembre 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203142820/https://www.eldiario.ec/noticias-manabi-ecuador/85945-gabriela-gavidia-la-nueva-reina/ |url-status=dead }}</ref> |18 |La Libertad |- |{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] |Stephanie Willemse<ref>{{Cite news |title=Stunning Lisa takes second place at final |work=The Hamilton Advertiser |url=http://www.hamiltonadvertiser.co.uk/news/local-news/hamilton-news/2008/05/28/stunning-lisa-takes-second-prize-at-final-51525-20988150/ |access-date=27 May 2008}}</ref> |19 |[[Glasgow]] |- |{{flagicon|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]] |Edita Krešáková<ref>{{Cite web |title=Miss Slovensko 2008 je 19-ročná Edita Krešáková |url=http://www.bleskovky.sk/cl/15/232735/Miss-Slovensko-2008-je-19-rocna-Edita-Kresakova |access-date=4 April 2008 |publisher=Bleskovky}}</ref> |19 |Seňa |- |{{flagicon|SPA}} [[Espanya]] |Patricia Rodríguez<ref>{{Cite web |date=3 Marso 2008 |title=Una estudiante de Tenerife, de 17 años, gana Miss España |trans-title=A 17-year-old student from Tenerife wins Miss Spain |url=https://www.elperiodicodearagon.com/vida-y-estilo/gente/2008/03/03/estudiante-tenerife-17-anos-gana-47949629.html |access-date=14 Abril 2024 |website=El Periódico de Aragón |language=es}}</ref> |18 |Granadilla de Abona |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |Lane Lindell |18 |[[Tampa, Florida|Tampa]] |- |{{Flagicon|ETH}} [[Ethiopia|Etiyopiya]] |Hibret Fekadu |18 |[[Adis Abeba|Addis Abeba]] |- |{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] |Chloe-Beth Morgan<ref>{{Cite web |title=WalesOnline: News, sport, weather and events from across Wales |url=http://www.walesonline.co.uk/tm_headline=miss-wales-2008-crowned%26method=full%26objectid=21373503%26print_version=1%26siteid=91466-name_page.html |access-date=22 January 2016 |website=walesonline}}</ref> |22 |Cwmbran |- |{{Flagicon|GHA}} [[Ghana|Gana]] |Frances Takyi-Mensah |22 |Elmina |- |{{flagicon|GRC}} [[Gresya]] |Aggeliki Kalaitzi<ref>{{Cite news |title=Λαμπερός 19ος Διαγωνισμός Ομορφιάς |publisher=Antenna TV |url=http://www.ant1online.gr/showbiz/News/Pages/20085/5f631485-372b-48ba-b40c-025bca305036.aspx |url-status=dead |access-date=27 May 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528013115/http://www.ant1online.gr/showbiz/News/Pages/20085/5f631485-372b-48ba-b40c-025bca305036.aspx |archive-date=28 May 2008}}</ref> |24 |[[Tesalonica|Thessaloniki]] |- |{{flagicon|Guadeloupe|local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]] |Frédérika Charpentier<ref>{{Cite web |last=Média |first=Prisma |date=3 Disyembre 2008 |title=Geneviève de Fontenay demande l’annulation de l’élection Miss Monde! |trans-title=Geneviève de Fontenay calls for the cancellation of the Miss World election! |url=https://www.gala.fr/l_actu/news_de_stars/genevieve_de_fontenay_demande_l_annulation_de_l_election_miss_monde_141976 |access-date=14 Abril 2024 |website=Gala |language=fr}}</ref> |23 |Basse-Terre |- |{{flagicon|GUA}} [[Guwatemala]] |Maribel Arana<ref>{{Cite web |date=3 Disyembre 2008 |title=Concurso Miss Mundo 2008, ¡Guau! |url=https://www.prensalibre.com/vida/escenario/concurso-miss-mundo-guau-0-169783503/ |access-date=14 Abril 2024 |website=Prensa Libre |language=es-GT}}</ref> |23 |[[Lungsod ng Guatemala]] |- |{{Flagicon|GUY}} [[Guyana]] |Christa Simmons<ref>{{Cite web |last= |first= |date=9 Setyembre 2008 |title=Christa Simmons to represent Guyana in ‘Face of the Universe’ pageant in Ghana |url=https://www.stabroeknews.com/2008/09/09/news/guyana/christa-simmons-to-represent-guyana-in-%E2%80%98face-of-the-universe%E2%80%99-pageant-in-ghana/ |access-date=14 Abril 2024 |website=Stabroek News |language=en-us}}</ref> |23 |[[Georgetown]] |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |Brittany Lyons<ref>{{Cite web |last=Henry |first=Krista |date=18 Agosto 2008 |title=Jamaica Gleaner Online |url=https://old.jamaica-gleaner.com/gleaner/20080818/ent/ent1.html |access-date=14 Abril 2024 |website=The Gleaner |language=en}}</ref> |19 |[[Kingston, Jamaica|Kingston]] |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |Mizuki Kubodera<ref>{{Cite news |date=3 Nobyembre 2008 |title=Miss World Japan goes for the crown |language=en |work=Japan Today |url=http://www.japantoday.com/category/arts-culture/view/miss-world-japan-goes-for-the-crown |access-date=14 Abril 2024}}</ref> |21 |[[Prepektura ng Kanagawa|Kanagawa]] |- |{{Flagicon|GEO}} [[Georgia (bansa)|Heorhiya]] |Khatuna Skhirtladze<ref>{{Cite web |date=4 Agosto 2008 |title=Miss World Georgian Contestant Revealed |url=https://finchannel.com/miss-world-georgian-contestant-revealed/21891/people/citylife/2008/08/ |access-date=14 Abril 2024 |website=The Financial |language=en-US}}</ref> |18 |[[Tbilisi]] |- |{{flagicon|GIB}} [[Gibraltar|Hibraltar]] |Krystel Robba |22 |[[Gibraltar]] |- |{{flagicon|NIR}} [[Hilagang Irlanda]] |Judith Wilson |23 |Enniskillen |- |{{Flag|Honduras|1949}} |Gabriela Zavala |23 |San Pedro Sula |- |{{Flag|Hong Kong}} |Skye Chan |24 |[[Hong Kong]] |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |Parvathy Omanakuttan<ref name="TTOI-2">{{Cite web |date=11 October 2015 |title=Kareena Kapoor judges ethnic beauty pageant in Mumbai |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/mumbai/Kareena-Kapoor-judges-ethnic-beauty-pageant-in-Mumbai/articleshow/49301065.cms |access-date=23 January 2016 |website=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pantaloons Femina Miss India 2008 |url=http://feminamissindia.indiatimes.com/articleshow/2928968.cms |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120211075535/http://feminamissindia.indiatimes.com/articleshow/2928968.cms |archive-date=11 February 2012 |access-date=5 April 2008 |website=The Times of India}}</ref> |21 |Kottayam |- |{{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]] |Sandra Angelia Hadisiswantoro<ref>{{Cite news |title=Sandra Angelia Jadi Miss Indonesia 2008 |publisher=Inilah |url=http://www.inilah.com/berita.php?id=28164 |url-status=dead |access-date=13 May 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080514192747/http://inilah.com/berita.php?id=28164 |archive-date=14 May 2008}}</ref> |22 |[[Surabaya]] |- |{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] |Laura Coleman<ref>{{Cite web |last= |date=14 Setyembre 2009 |title=It's a beauty queen's job to look good so £12,000 is money well spent. How much does it cost to run YOUR body? |url=https://www.dailymail.co.uk/femail/beauty/article-1213208/Its-beauty-queens-job-look-good-12-000-money-spent-says-Miss-England-2008.html |access-date=13 Abril 2024 |website=Mail Online |language=en}}</ref> |22 |[[Leicester]] |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |Sinéad Noonan<ref>{{Cite news |title=Miss Ireland |publisher=Bebo |url=http://www.bebo.com/MissIrelandpageant |url-status=dead |access-date=21 June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081122010819/http://www.bebo.com/MissIrelandpageant |archive-date=22 November 2008}}</ref> |21 |County Meath |- |{{Flag|Israel}} |Tamar Ziskind |23 |[[Haifa]] |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |Claudia Russo<ref>{{Cite news |title=Claudia Russo siciliana di Messina è la nuova Miss Mondo Italia 2008 |publisher=Miss Mondo Italia |url=http://www.missmondo.it/news.asp?id=1212922581 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080609193335/http://www.missmondo.it/news.asp?id=1212922581 |archive-date=9 June 2008}}</ref> |25 |[[Mesina|Messina]] |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |Leah Ryerse |20 |[[Hamilton, Ontario|Hamilton]] |- |{{Flagicon|KAZ}} [[Kasakistan]] |Alfina Nassyrova |20 |[[Almaty]] |- |{{flagicon|KEN}} [[Kenya]] |Ruth Kinuthia |22 |[[Nairobi]] |- |{{flagicon|CAY}} [[Kapuluang Kayman]] |Nicosia Lawson<ref>{{Cite web |last= |first= |date=9 September 2008 |title=Controversial pageant winner makes it official |url=http://archive.caymannewsservice.com/2008/09/09/controversial-pageant-winner-makes-it-official/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525111946/https://archive.caymannewsservice.com/2008/09/09/controversial-pageant-winner-makes-it-official/ |archive-date=25 May 2022 |access-date=27 June 2022 |website=[[List of newspapers in the Cayman Islands|Cayman News Service]] |language=en-GB}}</ref> |25 |George Town |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |Katherine Medina<ref>{{Cite web |date=20 Agosto 2008 |title=Una paisa de 17 años se coronó Miss Mundo Colombia y ahora aspira a triunfar en Ucrania |trans-title=A 17-year-old paisa was crowned Miss World Colombia and now aspires to succeed in Ukraine |url=https://www.eltiempo.com/archivo/documento/CMS-4458038 |access-date=13 Abril 2024 |website=El Tiempo |language=es}}</ref> |18 |[[Medellín]] |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |Amalia Matamoros<ref>{{cite web |last=Marín Cortés |first=Melissa |date=6 Hunyo 2008 |title=María Amalia Matamoros, Miss Costa Rica Mundo |url=http://www.prensalibre.co.cr/2008/junio/06/abanico10.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120301005907/http://www.prensalibre.co.cr/2008/junio/06/abanico10.php |archive-date=1 Marso 2012 |access-date=13 Abril 2024 |work=Prensa Libre |language=es}}</ref> |19 |Naranjo |- |{{Flagicon|CRO}} [[Croatia|Kroasya]] |Josipa Kusić<ref>{{Cite web |date=6 Hulyo 2008 |title=Josipa Kusić i Dino Bubičić proglašeni najljepšim Hrvatima 2008. godine |trans-title=Josipa Kusić and Dino Bubičić declared the most beautiful Croats in 2008 |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=393955 |access-date=13 Abril 2024 |website=Index.hr |language=hr}}</ref> |20 |[[Zagreb]] |- |{{Flagicon|LAT}} [[Letonya]] |Ina Avlasēviča<ref>{{Cite news |date=27 February 2008 |title=Noteikti konkursa 'Mis un Misters Latvija 2006' uzvarētāji |publisher=TVNET Zinas |url=http://www.tvnet.lv/zinas/latvija/cilvekzinas/article.php?id=464332 |url-status=dead |access-date=8 May 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080925180054/http://www.tvnet.lv/zinas/latvija/cilvekzinas/article.php?id=464332 |archive-date=25 September 2008}}</ref> |20 |Dobele |- |{{Flagicon|LBN}} [[Libano|Líbano]] |Rosarita Tawil |20 |[[Beirut]] |- |{{flagicon|LTU}} [[Lithuania|Litwanya]] |Gabrielė Martirosianaitė |18 |Kaunas |- |{{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] |Alexandra Ívarsdóttir<ref>{{Cite news |title=Alexandra Helga valin ungfrú Ísland |publisher=MBL |url=http://www.mbl.is/mm/folk/frettir/2008/05/31/alexandra_helga_valin_ungfru_island/ |access-date=30 May 2008}}</ref> |18 |[[Reikiavik|Reykjavík]] |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |Soo Wincci<ref>{{Cite web |url=http://clovetwo.com/articles/story.asp?file=%2F2008%2F8%2F14%2Fcelebstop%2F1780136&sec=celebstop |access-date=15 April 2018}}</ref> |23 |Selangor |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |Martha Fenech |18 |St. Julian's |- |{{flagicon|Martinique}} [[Martinika]] |Élodie Delor |18 |Fort-de-France |- |{{flagicon|MUS}} [[Mauritius|Mawrisyo]] |Olivia Carey<ref>{{Cite news |title=Plusieurs cordes à l'arc d'Olivia Carey |work=L'Express |url=http://www.lexpress.mu/display_article.php?news_id=94891 |url-status=dead |access-date=8 May 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314071053/http://www.lexpress.mu/display_article.php?news_id=94891 |archive-date=14 March 2016}}</ref> |19 |Vacoas |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |Anagabriela Espinoza<ref>{{Cite news |title=Elisa Nájera, Nuestra Belleza México |publisher=Milenio |url=http://www.milenio.com/index.php/2007/10/06/130824/ |url-status=dead |access-date=8 May 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011020517/http://www.milenio.com/index.php/2007/10/06/130824/ |archive-date=11 October 2007}}</ref> |20 |[[Monterrey]] |- |{{flagicon|MDA}} [[Moldabya|Móldabya]] |Iana Varnacova |17 |[[Chișinău|Chişinău]] |- |{{flagicon|MNG}} [[Mongolya]] |Chinbatyn Anun |23 |[[Ulan Bator]] |- |{{Flag|Montenegro}} |Mariana Mihajlović |18 |Plavnica |- |{{flagicon|NAM}} [[Namibia|Namibya]] |Marelize Robberts<ref>{{Cite web |title=Miss Namibia 2008 |url=http://www.theshebeen.org/open-forum/22422-miss-namibia-2008-marelize-robberts.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090109201451/http://www.theshebeen.org/open-forum/22422-miss-namibia-2008-marelize-robberts.html |archive-date=9 January 2009 |access-date=7 June 2008 |publisher=The Shebeen}}</ref> |21 |[[Windhoek]] |- |{{flagicon|NGA}} [[Nigeria|Niherya]] |Adaeze Igwe<ref>{{Cite web |title=Most Beautiful Girl in Nigeria 2008 |url=http://mbgn.silverbirdgroup.com/contestant_details.php?c_id=5 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080330195732/http://mbgn.silverbirdgroup.com/contestant_details.php?c_id=5 |archive-date=30 March 2008 |publisher=Silverbird Group}}</ref> |18 |Awka |- |{{flagicon|Norway}} [[Noruwega]] |Lene Egeli<ref>{{Cite web |last=Linn Sollied Madsen |title=LENE EGELI, FRØKEN NORGE- Hun ble Frøken Norge |url=http://www.side2.no/tv/article1775606.ece |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928214808/http://www.side2.no/tv/article1775606.ece |archive-date=28 September 2011 |access-date=22 January 2016 |website=Nettavisen}}</ref> |21 |Stavanger |- |{{flagicon|Netherlands}} [[Netherlands|Olanda]] |Carmen Kool |22 |Arnhem |- |{{flagicon|PRY}} [[Paraguay|Paragway]] |Gabriela Rejala<ref>{{Cite news |title=Anoche eligieron nuevas bellezas paraguayas 2008 |publisher=ABC Digital |url=http://www.abc.com.py/articulos.php?pid=404546&ABCDIGITAL=aaf45b023505d4d0365b5a4cdaf8101f |access-date=6 April 2008}}</ref> |19 |Ñemby |- |{{flagicon|PER}} [[Peru]] |Annmarie Dehainaut<ref>{{Cite news |date=12 July 2008 |title=ANNMARIE DEHAINAUT SE CORONÓ COMO MISS PERÚ WORLD 2008 |publisher=Peru.com |url=http://www.peru.com/Entretenimiento/idocs/2008/7/12/DetalleDocumento_528244.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080713200556/http://www.peru.com/Entretenimiento/idocs/2008/7/12/DetalleDocumento_528244.asp |archive-date=13 July 2008}}</ref> |18 |[[Lungsod ng Lima|Lima]] |- |{{flagicon|PHI}} [[Pilipinas]] |Danielle Castaño<ref>{{Cite news |last=Pangilinan |first=Ed |date=10 March 2008 |title=UST alumna wins Bb. Pilipinas crown |work=The Manila Times |url=http://www.manilatimes.net/national/2008/mar/10/yehey/top_stories/20080310top4.html |url-status=dead |access-date=8 May 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328013303/http://www.manilatimes.net/national/2008/mar/10/yehey/top_stories/20080310top4.html |archive-date=28 March 2008}}</ref> |19 |[[Lungsod Quezon|Quezon City]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |Linda Wikstedt |19 |[[Helsinki]] |- |{{flagicon|POL}} [[Polonya]] |Klaudia Ungerman |20 |Wysieradz |- |{{flagicon|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |Ivonne Orsini |20 |Bayamón |- |{{Flag|Portugal}} |Andreia Rodrigues |24 |[[Lisboa|Lisbon]] |- |{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] |Laura Tanguy<ref>{{Cite web |date=7 Enero 2008 |title=Miss Pays de Loire représentera la France à l'élection de Miss Univers ! |trans-title=Miss Pays de Loire will represent France in the Miss Universe election! |url=http://www.purepeople.com/2518-Miss-Pays-de-Loire-representera-la-France-a-l-election-de-Miss-Univers-.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080511193926/http://www.purepeople.com/2518-Miss-Pays-de-Loire-representera-la-France-a-l-election-de-Miss-Univers-.html |archive-date=11 May 2008 |access-date=25 Enero 2023 |website=Pure People |language=fr}}</ref> |20 |Angers |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |Geisha Montes De Oca |21 |[[Santo Domingo, Republikang Dominikano|Santo Domingo]] |- |{{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]] |Zuzana Jandová |20 |Karviná |- |{{Flagicon|RUS}} [[Rusya]] |'''Ksenia Sukhinova''' |21 |[[Tyumen]] |- |{{Flagicon|ZAM}} [[Zambia|Sambia]] |Winfridah Mofu |19 |[[Lusaka]] |- |{{flagicon|LCA}} [[Santa Lucia (bansa)|Santa Lucia]] |Joy-Ann Biscette |22 |[[Castries]] |- |{{flagicon|SRB}} [[Serbia|Serbiya]] |Nevena Lipovac |19 |[[Belgrado|Belgrade]] |- |{{flagicon|SYC}} [[Seychelles|Seykelas]] |Elena Angione |22 |Mahé |- |{{Flag|Sierra Leone}} |Tyrilla Gouldson<ref name="tpv">{{Cite news |last=Sesay |first=Babatunde |date=13 November 2008 |title=Miss Sierra Leone 2008 off to South Africa |work=The Patriotic Vanguard |url=http://www.thepatrioticvanguard.com/article.php3?id_article=3343 |access-date=28 July 2010 |archive-date=4 Mayo 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140504173144/http://www.thepatrioticvanguard.com/article.php3?id_article=3343 |url-status=dead }}</ref> |24 |[[Freetown]] |- |{{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] |Cynthia Muvirimi |25 |[[Harare]] |- |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] |Faraliza Tan |22 |[[Singapore]] |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |Rochelle Correa |24 |[[Colombo]] |- |{{flagicon|SWZ}} [[Eswatini|Suwasilandiya]] |Tiffany Simelane |20 |Mhlambanyatsi |- |{{flagicon|SWE}} [[Sweden|Suwesya]] |Jennifer Palm Lundberg |22 |Sigtuna |- |{{flagicon|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]] |Nasreen Karim |22 |Mwanza |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |Ummarapas Jullakasian<ref>{{Cite web |title="Mim" to compete in Miss World 2008 |url=http://www.thaipost.net/index.asp?bk=xcite&iDate=31/Jul/2551&news_id=161788&cat_id=200200 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070814003446/http://www.thaipost.net/index.asp?bk=xcite |archive-date=14 August 2007 |access-date=31 July 2007 |website=Thai Post}}</ref> |23 |[[Lalawigan ng Nonthaburi|Nonthaburi]] |- |'''{{Flagicon|TWN}}''' [[Taywan]] |Jamie Lin |24 |Taichung |- |{{flagicon|ZAF}} [[South Africa|Timog Aprika]] |Tansey Coetzee |23 |[[Johannesburg]] |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |Choi Bo-in |22 |[[Seoul]] |- |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |Gabrielle Walcott<ref>{{Cite web |title=Miss Trinidad & Tobago 2007 |url=http://www.ctntworld.com |access-date=24 February 2008 |publisher=Miss Trinidad & Tobago}}</ref> |23 |[[Puerto Espanya|Petit Valley]] |- |{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] |Nataly Chilet<ref>{{Cite web |date=5 Hulyo 2007 |title=Nataly Chilet, Miss Chile con posibilidad de trabajar en Ecuador |trans-title=Nataly Chilet, Miss Chile with the possibility of working in Ecuador |url=https://www.eluniverso.com/2007/07/05/0001/1065/075CEC19294144BD8DC8DE6051C5526A.html |access-date=13 Abril 2024 |website=El Universo |language=es}}</ref> |23 |[[Santiago de Chile|Santiago]] |- |{{flagicon|CHN}} [[Tsina]] |Mei Yan Ling |25 |[[Dalian]] |- |{{flagicon|CYP}} [[Tsipre]] |Mari Vasileiou |18 |Larnaca |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkey|Turkiya]] |Leyla Lydia Tuğutlu<ref>{{Cite web |date=28 March 2008 |title=İşte Türkiye'nin en güzel kızı |url=http://www.haberturk.com/haber.asp?id=63759&cat=140&dt=2008/03/28 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216083722/http://www.haberturk.com/haber.asp?id=63759&cat=140&dt=2008%2F03%2F28 |archive-date=16 December 2008 |access-date=22 January 2016 |website=haberturk.com}}</ref> |19 |[[Istanbul]] |- |{{flagicon|UGA}} [[Uganda]] |Dora Mwima |18 |Tororo |- |{{flagicon|UKR}} [[Ukraine|Ukranya]] |Iryna Zhuravska<ref>{{Cite web |title=Важно.ru |url=http://www.vazhno.ru/interesting/article/11548/ |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120629201805/http://www.vazhno.ru/interesting/article/11548/ |archive-date=29 June 2012 |access-date=22 January 2016}}</ref> |18 |[[Kyiv]] |- |{{Flagicon|HUN}} [[Hungary|Unggarya]] |Szilvia Freire |24 |[[Budapest]] |- |{{Flag|Uruguay|name=Urugway}} |[[Fatimih Dávila]] |20 |[[Montevideo]] |} == Mga tala == <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{official website|http://www.missworld.com}} {{Miss World}} [[Kategorya:Miss World]] t9l1jarr8lam1sbog9u383kbcrturf6 0 331488 2204100 2197843 2026-04-22T04:06:31Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2204100 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|returns={{Hlist|Eslobenya|Gana|Hayti|Irak|Kosobo|Panama|Timog Aprika|Suwesya}}|venue=Impact Challenger Hall, Pak Kret, Nonthaburi, [[Taylandiya]]|debuts={{Hlist|Cabo Verde|Latina|Mayotte|Palestina|Rwanda}}|before=[[Miss Universe 2024|2024]]|next=|caption=Fátima Bosch|date=21 Nobyembre 2025|withdrawals={{Hlist|Albanya|Alemanya|Bahreyn|Eritreya|Hamayka|Hibraltar|Hilagang Masedonya|Iran|Kamerun|Kenya|Lupangyelo|Maldibas|Mongolya|Montenegro|Pidyi|Samoa|Somalya|Suriname|Tsipre|Usbekistan}}|broadcaster={{ubl|Telebisyon:|{{Hlist|[[Telemundo]]<ref>{{Cite web|date=6 Oktubre 2025|title=Telemundo To Debut Network's FIFA World Cup 26™ Song at the 2025 Billboard Latin Music Awards on Oct. 23 At 8pm/7c|url=https://nbcuniversalnewsgroup.com/telemundo/2025/10/06/telemundo-to-debut-networks-fifa-world-cup-26-song-at-the-2025-billboard-latin-music-awards-on-oct-23-at-8pm-7c/|url-status=live|access-date=8 Oktubre 2025|website=NBCUniversal|language=en|archive-date=8 Oktubre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251008053941/https://nbcuniversalnewsgroup.com/telemundo/category/telemundo-en/}}</ref>}}|Streaming:{{Hlist|Peacock|AIS Play}}}}|entrants=118|placements=30|presenters={{hlist|Steve Byrne|[[Dayanara Torres]]|[[R'Bonney Gabriel]]}}|entertainment=Jeff Satur|image=Fátima Bosch coronation on GrandTV, headshot.jpg|winner='''[[Fátima Bosch]]'''|represented={{flagicon|Mexico}} Mehiko|photogenic=Mahyla Roth<br>{{flagicon|Costa Rica}} Kosta Rika|congeniality=Ceren Arslan<br>{{flagicon|Turkey}} Turkiya}} Ang '''Miss Universe 2025''' ay ang ika-74 na edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na ginanap sa Impact Challenger, Pak Kret, Nonthaburi, [[Taylandiya]] noong 21 Nobyembre 2025.<ref>{{Cite web|date=6 Oktubre 2025|title=Telemundo To Debut Network's FIFA World Cup 26™ Song at the 2025 Billboard Latin Music Awards on Oct. 23 At 8pm/7c|url=https://nbcuniversalnewsgroup.com/telemundo/2025/10/06/telemundo-to-debut-networks-fifa-world-cup-26-song-at-the-2025-billboard-latin-music-awards-on-oct-23-at-8pm-7c/|url-status=live|access-date=28 Nobyembre 2025|website=NBCUniversal|language=en|archive-date=8 Oktubre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251008053941/https://nbcuniversalnewsgroup.com/telemundo/category/telemundo-en/}}</ref><ref>{{Cite news |last=Castillejo|first=Dyan|date=10 Nobyembre 2025|title=Ahtisa Manalo embraces island life in Phuket, Thailand with Miss Universe sisters|url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2025/11/10/ahtisa-manalo-embraces-island-life-in-phuket-thailand-with-miss-universe-sisters-1548|access-date=28 Nobyembre 2025|work=[[ABS-CBN News]]|language=en}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Victoria Kjær Theilvig]] ng Dinamarka si [[Fátima Bosch]] ng Mehiko bilang Miss Universe 2025.<ref>{{Cite web |last=Aggarwal |first=Mithil |date=21 Nobyembre 2025 |title=Miss Mexico, who sparked a walkout after host's bullying, is crowned Miss Universe |url=https://www.nbcnews.com/world/mexico/miss-mexico-stood-hosts-bullying-crowned-miss-universe-rcna245093 |access-date=26 Nobyembre 2025 |website=NBC News |language=en}}</ref><ref name="SUMMARY2025">{{cite news |date=21 Nobyembre 2025|title=Mexico's Fatima Bosch, who walked out on organisers, crowned Miss Universe|url=https://www.bbc.com/news/articles/cgmxmxljg8mo.amp|work=[[BBC]]|access-date=28 Nobyembre 2025|language=en}}</ref> Ito ang ikaapat na tagumpay ng Mehiko sa kasaysayan ng kompetisyon. Nagtapos bilang first runner-up si [[Praveenar Singh]] ng Mehiko, at nagtapos bilang second runner-up si Stephany Abasali ng Beneswela. 118 kandidata mula sa 117 bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito.<ref>{{Cite web |last=Harvey |first=Lex |date=21 Nobyembre 2025 |title=Scandal-plagued Miss Universe competition to crown winner |url=https://www.cnn.com/2025/11/20/style/miss-universe-2025-finale-winner-intl-hnk |access-date=21 Nobyembre 2025 |website=[[CNN]] |language=en}}</ref> Pinangunahan ni Steve Byrne ang kompetisyon, samantalang sina [[Miss Universe 1993|Miss Universe]] [[Miss Universe 1993|1993]] [[Dayanara Torres]] at [[Miss Universe 2022]] [[R'Bonney Gabriel]] ang nagsilbing mga ''commentary host''.<ref name="TOP30A">{{cite web |date=8 Nobyembre 2025 |title=Dayanara Torres participará en Miss Universe 2025 |trans-title=Dayanara Torres will participate in Miss Universe 2025 |url=https://www.elvocero.com/escenario/dayanara-torres-participar-en-miss-universe-2025/article_bb951cbc-bcb6-403f-bad7-db3fbc43be87.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251108214145/https://www.elvocero.com/escenario/dayanara-torres-participar-en-miss-universe-2025/article_bb951cbc-bcb6-403f-bad7-db3fbc43be87.html |archive-date=8 Nobyembre 2025 |access-date=21 Nobyembre 2025 |website=El Vocero |language=es}}</ref><ref>{{cite web |date=27 Oktubre 2025 |title=ABS-CBN, AIS Play to air Miss Universe; four Asia platforms take live rights for Nov pageant |url=https://www.contentasia.tv/news/abs-cbn-ais-play-air-miss-universe-four-asia-platforms-take-live-rights-nov-pageant |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251108124211/https://www.contentasia.tv/news/abs-cbn-ais-play-air-miss-universe-four-asia-platforms-take-live-rights-nov-pageant |archive-date=8 Nobyembre 2025 |access-date=21 Nobyembre 2025 |website=ContentAsia |language=en}}</ref> Nagtanghal si Jeff Satur sa edisyong ito.<ref>{{Cite web |date=28 Hulyo 2025 |title=Miss Universe picks Omar Harfouch as Judge in Elite Panel led by Raul Rocha |url=https://www.khaleejtimes.com/lifestyle/miss-universe-picks-omar-harfouch-as-judge-in-elite-panel-led-by-raul-rocha |access-date=25 Setyembre 2025 |website=Khaleej Times |language=en}}</ref> == Kasaysayan == [[File:เมืองทองธานี_(4).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E0%B9%80%E0%B8%A1%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%97%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%98%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%B5_(4).jpg|thumb|Impact Challenger Hall, ang lokasyon ng Miss Universe 2025]] === Lokasyon at petsa === Noong 16 Nobyembre 2024, pagkatapos ng Miss Universe 2024 pageant, inanunsyo ng may-ari ng Legacy Holding Group USA Inc. na si Raúl Rocha Cantú na maaaring maganap ang ika-74 na edisyon ng Miss Universe sa isa sa mga na-''shortlist'' na bansang ito: Arhentina, Espanya, Indiya, Kosta Rika, Maruekos, Republikang Dominikano, Taylandiya, at Timog Aprika.<ref>{{cite web |last1=Alvarez |first1=Anaité |date=18 Nobyembre 2024 |title=Global expectation: Where will Miss Universe 2025 be? |url=https://tvaztecaguate.com/miss-universo/2024/11/18/expectativa-global-donde-sera-miss-universe-2025/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241118215824/https://tvaztecaguate.com/miss-universo/2024/11/18/expectativa-global-donde-sera-miss-universe-2025/ |archive-date=18 Nobyembre 2024 |access-date=8 Pebrero 2025 |website=TV Azteca Guate |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Purnell |first1=Kristoff |date=17 Nobyembre 2024 |title=Chelsea Manalo wins 1st Miss Universe Asia; 2025 hosts teased |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2024/11/17/2400394/chelsea-manalo-wins-1st-miss-universe-asia-2025-hosts-teased |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241119063556/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2024/11/17/2400394/chelsea-manalo-wins-1st-miss-universe-asia-2025-hosts-teased |archive-date=19 Nobyembre 2024 |access-date=8 Pebrero 2025 |website=[[The Philippine Star]]}}</ref> Kalaunan ay nabago ang listahan noong 7 Pebrero 2025 noong inanunsyo ng Miss Universe Organization sa kanilang ''Facebook page'' ang bagong listahan ng mga bansang maaring pangyarihan ng kompetisyon: Espanya, Kosta Rika, Niherya, Pilipinas, Republikang Dominikano, Taylandiya, ay Timog Aprika.<ref>{{Cite web |last=Escuadro |first=Kiko |date=8 Pebrero 2025 |title=Philippines considered as potential host for next Miss Universe pageant |url=https://tribune.net.ph/2025/02/07/philippines-considered-as-potential-host-for-next-miss-universe-pageant |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907021654/https://tribune.net.ph/2025/02/07/philippines-considered-as-potential-host-for-next-miss-universe-pageant |archive-date=7 Setyembre 2025 |access-date=8 Pebrero 2025 |website=Daily Tribune |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=8 Pebrero 2025 |title=Thailand to host Miss Universe 2025 |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/02/08/2420143/thailand-host-miss-universe-2025 |access-date=8 Pebrero 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> Noong 8 Pebrero 2025, inanunsyo ng Miss Universe Organization sa kanilang mga pahina sa [[hatirang pangmadla]] na magaganap ang ika-74 edisyon ng Miss Universe sa Bangkok, Taylandiya sa 21 Nobyembre 2025, na may mga karagdagang kaganapan na naka-iskedyul para sa Phuket at Pattaya na may mga karagdagang kaganapan na naka-iskedyul sa [[Phuket]] at Pattaya.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last= |first= |date=8 Pebrero 2025 |title=Miss Universe 2025 will be held in Thailand |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/hobbiesandactivities/935618/miss-universe-2025-will-be-held-in-thailand/story/ |access-date=8 Pebrero 2025 |website=GMA Integrated News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lugay |first=Elton |date=9 Pebrero 2025 |title=Miss Universe returns to NYC, announces Thailand as 2025 pageant host |url=https://usa.inquirer.net/165987/miss-universe-returns-to-nyc-announces-thailand-as-2025-pageant-host |access-date=12 Pebrero 2025 |website=Inquirer USA |language=en}}</ref> Ito ang ikaapat na beses na magaganap ang kompetisyon sa Taylandiya. Kalaunan ay inanunsyo na magaganap ang kompestisyon sa Impact Challenger sa Pak Kret, kung saan idinaos ang [[Miss Universe 2005]] at [[Miss Universe 2018]].<ref>{{Cite web |last=Escuadro |first=Kiko |date=11 Pebrero 2025 |title=Miss Universe 2025 to be crowned in Bangkok on 21 November |url=https://tribune.net.ph/2025/02/11/miss-universe-2025-to-be-crowned-in-bangkok-on-21-november |access-date=12 Pebrero 2025 |website=Daily Tribune |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=8 Pebrero 2025 |title=74th Miss Universe pageant finds host country in Thailand |url=https://entertainment.inquirer.net/596657/74th-miss-universe-pageant-finds-host-country-in-thailand |access-date=27 Agosto 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Noong 23 Abril, iniluklok bilang direktibong ehekutibo ng kompetisyon ang negosyanteng Taylandes na si Nawat Itsaragrisil.<ref>{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=23 Abril 2025 |title=MGI founder Nawat Itsaragrisil is new Miss Universe executive director |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/04/23/2437785/mgi-founder-nawat-itsaragrisil-new-miss-universe-executive-director |access-date=16 Nobyembre 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Singh |first=Paulina |date=12 Nobyembre 2025 |title=Who Is Nawat Itsaragrisil? Facts About the Executive Director of "Miss Universe" |url=https://www.preview.ph/culture/entertainment/nawat-itsaragrisil-facts-miss-universe-a6887-20251112-dyn |access-date=16 Nobyembre 2025 |website=Preview Philippines |language=en}}</ref> Noong 25 Oktubre, kinumpirma ni Itsaragrisil na magpapatuloy pa rin ang kompetisyon ayon sa nakatakda sa kabila ng isang taong pagluluksa na idineklara kasunod ng pagkamatay ni Sirikit, ang dating reyna ng Taylandiya, noong nakaraang araw.<ref>{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=25 Oktubre 2025 |title=Miss Universe 2025 to proceed amid death of Thailand’s Queen Sirikit |url=https://entertainment.inquirer.net/635195/miss-universe-2025-to-proceed-as-planned-but-with-adjustments |access-date=16 Nobyembre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Requintina |first=Robert |date=25 Oktubre 2025 |title='Tuloy na tuloy:' 74th Miss Universe Pageant will proceed in Thailand |url=https://mb.com.ph/2025/10/25/74th-miss-universe-pageant-will-proceed-in-thailand |access-date=16 Nobyembre 2025 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en}}</ref> Inayon ng mga tagapag-ayos ng kompetisyon ang mga kaugnay na gawain nito alinsunod sa mga rekomendasyon ng pamahalaan ng Taylandiya upang umangkop sa panahon ng pagluluksa.<ref>{{Cite web |last=C. |first=Toff |date=26 Oktubre 2025 |title=Miss Universe 2025 to push through with adjustments following Thailand's Queen Mother Sirikit's passing |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2025/10/26/miss-universe-2025-to-push-through-following-thailand-s-queen-mother-sirikit-s-passing-1805 |access-date=18 Nobyembre 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=EN}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Dalawampu't-apat na kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging ''isang runner''-up sa kanilang kompetisyong pambansa,<ref>{{Cite web |date=28 Hulyo 2024 |title=Lebanon crowns Nada Koussa as Miss Lebanon 2024 |url=https://www.lbcgroup.tv/news/lebanon-news/786335/lbci-lebanon-articles/en |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220024006/https://www.lbcgroup.tv/news/lebanon-news/786335/lbci-lebanon-articles/en |archive-date=20 Pebrero 2025 |access-date=28 Hulyo 2024 |website=LBCI |language=en}}</ref> o matapos mapili sa isang ''casting process'',<ref>{{Cite news |last=Arias |first=Fanny |date=22 April 2025 |title=Mirna Caballini Bouche representará a Panamá en Miss Universo 2025 |language=es |trans-title=Mirna Caballini Bouche will represent Panama at Miss Universe 2025. |website=Panamá América |url=https://www.panamaamerica.com.pa/variedades/mirna-caballini-bouche-representara-panama-en-miss-universo-2025-1248294 |url-status=live |access-date=3 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250424021837/https://www.panamaamerica.com.pa/variedades/mirna-caballini-bouche-representara-panama-en-miss-universo-2025-1248294 |archive-date=24 April 2025}}</ref><ref>{{Cite web |last=Guy |first=Jack |date=18 Agosto 2025 |title=Miss Palestine to compete in Miss Universe pageant for first time |url=https://www.cnn.com/2025/08/18/style/miss-universe-palestine-scli-intl |access-date=7 Setyembre 2025 |website=[[CNN]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burke |first=Minyvonne |date=19 Agosto 2025 |title=Nadeen Ayoub will be first model to represent Palestine at Miss Universe pageant |url=https://www.nbcnews.com/pop-culture/pop-culture-news/nadeen-ayoub-will-first-model-represent-palestine-miss-universe-pagean-rcna225917 |access-date=7 Setyembre 2025 |website=[[NBC News]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kakun |first=Anastasia |date=10 Hunyo 2025 |title=Выбрана новая "Мисс Вселенная Украина 2025": кто такая София Ткачук, где она живет и как выглядит 25-летняя красавица. Фото |trans-title=The new "Miss Universe Ukraine 2025" has been chosen: who is Sofia Tkachuk, where does she live and what does the 25-year-old beauty look like. Photo |url=https://www.obozrevatel.com/shou-oboz/vyibrana-novaya-miss-vselennaya-ukraina-2025-kto-takaya-sofiya-tkachuk-gde-ona-zhivet-i-kak-vyiglyadit-25-letnyaya-krasavitsa-foto.htm |access-date=7 Setyembre 2025 |website=Obozrevatel |language=ru}}</ref> at apat na kandidata ang iniluklok matapos ang pag-urong ng orihinal na nagwagi.<ref>{{Cite news |author=Valdez |first=Cynthia |date=4 Setyembre 2025 |title=Destituyen a Déborah Djema, Miss Universe Congo 2025, ¿qué pasó y quién la sustituirá? |language=es |trans-title=Miss Universe Congo 2025 Déborah Djema dethroned. What happened and who will replace her? |website=¡Hola! |url=https://www.hola.com/us-es/entretenimiento/20250905854035/miss-universe-congo-2025-deborah-djema-destitucion/ |url-status=live |access-date=7 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250905061925/https://www.hola.com/us-es/entretenimiento/20250905854035/miss-universe-congo-2025-deborah-djema-destitucion/ |archive-date=5 Setyembre 2025}}</ref> Mula Hunyo hanggang Hulyo 2025, ipinalabas ng Telemundo ang palabas na ''Miss Universe Latina, el reality'' sa Estados Unidos, na pumili ng isang kandidatang na kumakatawan sa mga Hispano at Latino-Amerikana sa bansa, na itinalaga bilang ''Miss Universe Latina''.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=18 Nobyembre 2024 |title=Telemundo Unveils Miss Universe® Latina, El Reality, A Competition Designed to Crown the First-Ever Miss Universe® Latina Delegate to Participate in the 74th Miss Universe® Pageant |url=https://nbcuniversalnewsgroup.com/telemundo/2024/11/18/telemundo-unveils-miss-universe-latina-el-reality-a-competition-designed-to-crown-the-first-ever-miss-universe-latina-delegate-to-participate-in-the-74th-miss-universe-pageant/ |access-date=23 Abril 2025 |website=NBCUniversal News Group |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Civita |first=Alicia |date=18 Nobyembre 2024 |title=Telemundo Announces New Reality Show 'Miss Universe Latina' |url=https://www.latintimes.com/telemundo-announces-new-reality-show-miss-universe-latina-566264 |access-date=23 Abril 2025 |website=Latin Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Cortes |first1=Gabriela |last2=Collantes |first2=Alonso |date=12 Mayo 2025 |title=Jacky Bracamontes nos habla de 'Miss Universe Latina, El Reality' |trans-title=Jacky Bracamontes reveals exclusive details about ‘Miss Universe Latina, El Reality’ |url=https://www.hola.com/us-es/entretenimiento/20250512831530/jacky-bracamontes-miss-universe-latina-reality-telemundo/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250519133141/https://www.hola.com/us-es/entretenimiento/20250512831530/jacky-bracamontes-miss-universe-latina-reality-telemundo/ |archive-date=19 Mayo 2025 |access-date=8 Hunyo 2025 |website=¡Hola! |language=es-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=22 Hulyo 2025 |title=Pageant veteran Yamilex Hernandez is first-ever ‘Miss Universe Latina’ |url=https://entertainment.inquirer.net/620183/pageant-veteran-yamilex-hernandez-is-first-ever-miss-universe-latina |access-date=21 Nobyembre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> ==== Mga pagpalit ==== Pinalitan ni Dorcas Dienda si Miss Universe DR Congo 2025 Déborah Djema matapos siyang mapatalsik sa kaniyang titulo buhat ng pagtanggi sa pagpirma ng isang mandatoryong kontrata na kinakailangan ng pambansang organisasyon.<ref>{{Cite news |last=Bakambana |first=Germaine |date=28 Agosto 2025 |title=Déborah DJEMA, élue Miss Univers RDC 2025, représentera le Grand Congo en décembre prochain en Thaïlande |language=fr |trans-title=Déborah DJEMA, elected Miss Universe DRC 2025, will represent the Greater Congo next December in Thailand |website=PourElle.info |url=https://pourelle.info/deborah-djema-elue-miss-univers-rdc-2025-representera-le-grand-congo-en-decembre-prochain-en-thailande/ |url-status=live |access-date=3 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250828164909/https://pourelle.info/deborah-djema-elue-miss-univers-rdc-2025-representera-le-grand-congo-en-decembre-prochain-en-thailande/ |archive-date=28 Agosto 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Bakambana |first=Germaine |date=4 Setyembre 2025 |title=Destitution de Déborah DJEMA : La nouvelle Miss Univers RDC perd sa couronne après avoir refusé de signer un contrat |language=fr |trans-title=Déborah DJEMA dismissed: The new Miss Universe DRC loses her crown after refusing to sign a contract |website=PourElle.info |url=https://pourelle.info/destitution-de-deborah-djema-la-nouvelle-miss-univers-rdc-perd-sa-couronne-apres-avoir-refuse-de-signer-un-contrat/ |url-status=live |access-date=5 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250904222245/https://pourelle.info/destitution-de-deborah-djema-la-nouvelle-miss-univers-rdc-perd-sa-couronne-apres-avoir-refuse-de-signer-un-contrat/ |archive-date=4 Setyembre 2025}}</ref> Pinalitan ng ''first runner-up'' ng Miss Universe Trinidad & Tobago 2025 na si Latifa Morris ang orihinal na nagwagi na si Sihlé Letren,<ref>{{Cite web |last=Doughty |first=Melissa |date=25 Hulyo 2025 |title=Dr Sihlé Letren is Miss Universe TT 2025 |url=https://newsday.co.tt/2025/07/25/dr-sihle-letren-is-miss-universe-tt-2025/ |access-date=2 Agosto 2025 |website=Trinidad and Tobago Newsday |language=en-US}}</ref> matapos nitong bumitiw dahil sa personal na dahilan.<ref>{{Cite web |date=11 Setyembre 2025 |title=Miss Universe T&T steps down, cites “ongoing challenges |url=https://trinidadexpress.com/newsextra/miss-universe-t-t-steps-down-cites-ongoing-challenges/article_48c1bd34-6676-4491-b033-bdd8f3049206.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250911134000/https://trinidadexpress.com/newsextra/miss-universe-t-t-steps-down-cites-ongoing-challenges/article_48c1bd34-6676-4491-b033-bdd8f3049206.html |archive-date=11 Setyembre 2025 |access-date=12 Setyembre 2025 |website=Trinidad Express Newspapers |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Doughty |first=Melissa |date=11 Setyembre 2025 |title=Dr Sihlé Letren resigns as Miss Universe TT |url=https://newsday.co.tt/2025/09/11/dr-sihle-letren-resigns-as-miss-universe-tt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250912040736/https://newsday.co.tt/2025/09/11/dr-sihle-letren-resigns-as-miss-universe-tt/ |archive-date=12 Setyembre 2025 |access-date=12 Setyembre 2025 |website=Trinidad and Tobago Newsday |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |author=Andini |first=Dewi |date=6 Oktubre 2025 |title=7 Potret Latifah Morris Miss Universe Trinidad dan Tobago 2025, Stunning Abis! |language=id |trans-title=7 Portraits of Latifah Morris, Miss Universe Trinidad and Tobago 2025, Absolutely Stunning! |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-latifah-morris-miss-universe-trinidad-dan-tobago-2025-c1c2-01-cw2f3-qvbr38 |url-status=live |access-date=13 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251012154854/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-latifah-morris-miss-universe-trinidad-dan-tobago-2025-c1c2-01-cw2f3-qvbr38 |archive-date=12 Oktubre 2025}}</ref> Pinalitan ni Zhao Na si Xuhe Hou bilang kinatawan ng Tsina dahil sa personal na dahilan.<ref>{{Cite web |date=30 Hulyo 2024 |title=侯旭合摘得桂冠！！第 72 届环球小姐中国区大赛皇冠之夜：华丽落幕，星光绽放 |trans-title=Hou Xuhe won the crown! ! The 72nd Miss Universe China crown night: a gorgeous ending with star-studded glory |url=https://caijing.chinadaily.com.cn/a/202407/30/WS66a88451a310054d254ea9b5.html |access-date=21 Nobyembre 2024 |website=China Daily |language=zh}}</ref><ref>{{cite news |author=Le |first=Linh |date=16 Abril 2025 |title=4 Miss Universe national winners stripped of titles |language=en |website=VnExpress |url=https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/4-miss-universe-national-winners-stripped-of-titles-4874881.html |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427040311/https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/4-miss-universe-national-winners-stripped-of-titles-4874881.html |archive-date=27 Abril 2025}}</ref><ref>{{cite news |author=Nguyen |first=An |date=11 Abril 2025 |title=Miss Universe China Xinying Zhu stripped of title for 'inability to fulfill duties' |language=en |website=VnExpress |url=https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-universe-china-xinying-zhu-stripped-of-title-for-inability-to-fulfill-duties-4872860.html |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251017093012/https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-universe-china-xinying-zhu-stripped-of-title-for-inability-to-fulfill-duties-4872860.html |archive-date=17 Oktubre 2025}}</ref> Pinalitan ng second runner-up ng Miss Polonia 2025 na si Emily Reng ang orihinal na kandidata ng Polonya na si Miss Polski 2025 Oliwia Mikulska matapos malipat ang prangkisa ng Miss Universe sa Polonya sa Miss Polonia.<ref>{{Cite news |last=Wolniewicz |first=Natalia |date=29 Hunyo 2025 |title=To ona została Miss Polski 2025. Oliwia Mikulska ma na swoim koncie spore osiągnięcia |language=pl |trans-title=She is Miss Poland 2025. Oliwia Mikulska has a lot of achievements under her belt. Oliwia Mikulska is Miss Poland 2025. |website=Onet.pl |url=https://www.onet.pl/styl-zycia/plejada/to-ona-zostala-miss-polski-2025-oliwia-mikulska-ma-na-swoim-koncie-spore-osiagniecia/jych0l5,0898b825 |url-status=live |access-date=30 Hunyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629223057/https://www.onet.pl/favicon.ico |archive-date=29 Hunyo 2025}}</ref><ref>{{cite news |author=Szulim |first=Igor |date=22 Oktubre 2025 |title=Takiej reprezentantki jeszcze nie mieliśmy. 19-latka z Chicago powalczy o tytuł Miss Universe |language=pl |trans-title=We've never had a representative like this before. A 19-year-old from Chicago will compete for the Miss Universe title |website=Plejada |url=https://plejada.pl/newsy/miss-universe-2025-kim-jest-emily-reng-reprezentantka-polski/z4qtn1t |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251022194152/https://plejada.pl/newsy/miss-universe-2025-kim-jest-emily-reng-reprezentantka-polski/z4qtn1t |archive-date=22 Oktubre 2025}}</ref> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Lalahok sa unang pagkakataon ang mga bansang Cabo Verde, Mayotte, Palestina, at Rwanda.<ref>{{cite news |author=Oliveira |first=Aline |date=20 Oktubre 2025 |title=Cabo Verde estreia-se no concurso Miss Universo com modelo Prissy Gomes |language=pt |trans-title=Cape Verde debuts in the Miss Universe contest with model Prissy Gomes |website=Balai |url=https://www.balai.cv/balai-style/cabo-verde-estreia-se-no-concurso-miss-universo-com-modelo-prissy-gomes/ |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251022183126/https://www.balai.cv/balai-style/cabo-verde-estreia-se-no-concurso-miss-universo-com-modelo-prissy-gomes/ |archive-date=22 Oktubre 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Paul |first=Iraa |date=14 Agosto 2025 |title=Who is Nadeen Ayoub, first Miss Palestine in Miss Universe after decades of absence? Fans warn: ‘Israel will target her’ |language=en |website=The Times of India |url=https://www.indiatimes.com/trending/who-is-nadeen-ayoub-first-miss-palestine-in-miss-universe-after-decades-of-absence-fans-warn-israel-will-target-her-666736.html |url-status=live |access-date=23 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250814053128/https://www.indiatimes.com/trending/who-is-nadeen-ayoub-first-miss-palestine-in-miss-universe-after-decades-of-absence-fans-warn-israel-will-target-her-666736.html |archive-date=14 Agosto 2025}}</ref><ref>{{cite news |author=Requintina |first=Robert |date=17 Oktubre 2025 |title=House of Yugen pioneers in reshaping the future of Miss Universe |language=en |website=[[Manila Bulletin]] |url=https://mb.com.ph/2025/10/17/house-of-yugen-pioneers-in-reshaping-the-future-of-miss-universe |access-date=21 Nobyembre 2025}}</ref> Babalik sa edisyong ito ang mga bansang Eslobenya at Irak na huling sumali noong [[Miss Universe 2017|2017]];<ref>{{Cite news |last=Boscarol |first=Taja |date=6 Mayo 2025 |title=Miss Universe returns to Slovenia |language=en-US |website=Boscarol |url=https://boscarol.si/en/miss-universe-returns-to-slovenia/ |url-status=live |access-date=8 Hunyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250518080138/https://boscarol.si/en/miss-universe-returns-to-slovenia/ |archive-date=18 Mayo 2025}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 Marso 2025 |title=Miss Universe Iraq Returns to the 74th Miss Universe Competition |url=https://www.missuniverse.com/press-releases/mr-al-mousawy-was-inspired-to-bring-iraq-back-to-miss-universe/ |url-status=live |access-date=2 Abril 2025 |website=Miss Universe |language=en}}</ref> Suwesya na huling sumali noong [[Miss Universe 2021|2021]];<ref name="SWEDENRETURN">{{Cite news |author=Tuazon |first=Nikko |date=12 Oktubre 2025 |title=Josh Yugen to appoint Miss Universe Sweden 2025 |language=en |website=PEP.ph |url=https://www.pep.ph/news/local/189097/josh-yugen-miss-universe-sweden-2025-a721-20251012 |url-status=live |access-date=13 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251012152057/https://www.pep.ph/news/local/189097/josh-yugen-miss-universe-sweden-2025-a721-20251012 |archive-date=12 Oktubre 2025}}</ref> Gana at Hayti na huling sumali noong [[Miss Universe 2022|2022]];<ref name=":2">{{Cite news |author=Ramírez |first=José Carlos Molina |date=18 Agosto 2025 |title=Estas son las latinas rumbo a Miss Universo 2025: ¿Quiénes faltan? |language=es |trans-title=These are the Latinas headed to Miss Universe 2025: Who's missing? |website=La Prensa Gráfica |url=https://www.laprensagrafica.com/farandula/Estas-son-las-latinas-rumbo-a-Miss-Universo-2025-Quienes-faltan-20250818-0032.html |url-status=live |access-date=5 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250903131326/https://www.laprensagrafica.com/farandula/Estas-son-las-latinas-rumbo-a-Miss-Universo-2025-Quienes-faltan-20250818-0032.html |archive-date=3 Setyembre 2025}}</ref> at Kosobo, Panama, at Timog Aprika na huling sumali noong [[Miss Universe 2023|2023]].<ref>{{Cite web |last=Andini |first=Dewi |date=12 Setyembre 2025 |title=7 Potret Dorea Shala Miss Universe Kosovo 2025, Sweet Abis! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-dorea-shala-miss-universe-kosovo-2025-sweet-abis-c1c2-01-cw2f3-n97n07 |access-date=25 Setyembre 2025 |website=IDN Times |language=id}}</ref><ref>{{Cite web |date=7 Abril 2025 |title=Señorita Panamá inicia proceso de selección para Miss Universe 2025 y 2026 |trans-title=Miss Panama begins the selection process for Miss Universe 2025 and 2026 |url=https://www.critica.com.pa/show/senorita-panama-inicia-proceso-de-seleccion-para-miss-universe-2025-y-2026-490027 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250407155021/https://www.critica.com.pa/show/senorita-panama-inicia-proceso-de-seleccion-para-miss-universe-2025-y-2026-490027 |archive-date=7 Abril 2025 |access-date=7 Abril 2025 |website=Crítica |language=es}}</ref><ref>{{Cite news |date=5 Nobyembre 2025 |title=Global Glamour Meets Controversy at Miss Universe 74 |language=en |website=Greater Belize Media |url=https://www.greaterbelize.com/global-glamour-meets-controversy-at-miss-universe-74/ |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251107190243/https://www.greaterbelize.com/global-glamour-meets-controversy-at-miss-universe-74/ |archive-date=7 Nobyembre 2025}}</ref> Bumitiw si Sahar Biniaz ng Iran buhat ng pag-aalala para sa kaligtasan ng kaniyang pambansang direktor kasunod ng mga ulat ng pagkakakulong ng direktor sa Iran.<ref>{{cite news |last=Fatemehzadeh |first=Muhammad |date=1 Hunyo 2025 |title=«سحر بی‌نیاز» دختر شایسته پارسی ۲۰۲۵ شد _ نماینده ایران در رقابت جهانی تایلند |language=Farsi |trans-title="Sahar Biniaz" became Miss Persia 2025 - Iran's representative in the world competition in Thailand |website=Anajournal |url=https://anajournal.ir/news/akhbar-film-serial/dokhtar-shayesteh-parsi-2025-sahar-biniaz/ |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602091925/https://anajournal.ir/news/akhbar-film-serial/dokhtar-shayesteh-parsi-2025-sahar-biniaz/ |archive-date=2 Hunyo 2025}}</ref><ref>{{Cite news |author=Nam |first=Duy |date=10 Oktubre 2025 |title=Người đẹp hai lần bỏ thi Hoa hậu Hoàn vũ |language=vi |trans-title=Beauty twice dropped out of Miss Universe contest |website=Tiền Phong |url=https://tienphong.vn/nguoi-dep-hai-lan-bo-thi-hoa-hau-hoan-vu-post1785827.tpo |url-status=live |access-date=13 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251010055000/https://tienphong.vn/nguoi-dep-hai-lan-bo-thi-hoa-hau-hoan-vu-post1785827.tpo |archive-date=10 Oktubre 2025}}</ref> Bumitiw si Diana Fast ng Alemanya dahil sa personal na dahilan.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=7 Abril 2025 |title=Miss Universe Germany: Diana Fast ist Miss Universe Germany 2025 / Mit Charisma, Mut und Business-Mindset an die Spitze |trans-title=Miss Universe Germany: Diana Fast is Miss Universe Germany 2025 / With charisma, courage and business mindset to the top |url=https://ga.de/sonderthemen/spezial/presseportal/diana-fast-ist-miss-universe-germany-2025-mit-charisma-mut-und-business-mindset-an-die-spitze_aid-126077937 |access-date=7 Abril 2025 |website=General-Anzeiger Bonn |language=de}}</ref><ref>{{Cite news |last=Parent |first=Tabitha |date=6 Nobyembre 2025 |title=Miss Germany 2025 Diana Fast Withdraws from Miss Universe Pageant |language=en |website=People |url=https://people.com/miss-germany-2025-withdraws-from-miss-universe-pageant-11844828 |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251106184948/https://people.com/miss-germany-2025-withdraws-from-miss-universe-pageant-11844828 |archive-date=6 Nobyembre 2025}}</ref> sina Iman Totic ng Hilagang Masedonya,<ref>{{cite news |date=23 Oktubre 2025 |title=Убавината им е во гените: Ќерка на поранешна Мис Македонија го освојува светот, ќе ја претставува нашата земја на Мис Универзум 2025 |language=mk |trans-title=Beauty is in their genes: Daughter of former Miss Macedonia conquers the world, will represent our country at Miss Universe 2025 |website=Zenski Magazin |url=https://zenskimagazin.faktor.mk/ubavinata-im-e-vo-genite-kjerka-na-poraneshna-mis-makedonija-go-osvojuva-svetot-kje-ja-pretstavuva-nashata-zemja-na-mis-univerzum-2025 |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251024181529/https://zenskimagazin.faktor.mk/ubavinata-im-e-vo-genite-kjerka-na-poraneshna-mis-makedonija-go-osvojuva-svetot-kje-ja-pretstavuva-nashata-zemja-na-mis-univerzum-2025 |archive-date=24 Oktubre 2025}}</ref> Josiane Golonga ng Kaemerun,<ref>{{Cite news |last=Mawel |first=Arnaud Nicolas |date=13 Hulyo 2025 |title=Josiane Golonga Harangada élue Miss Cameroun 2025 |language=fr |trans-title=Josiane Golonga Harangada elected Miss Cameroon 2025 |website=Journal du Cameroun |url=https://fr.journalducameroun.com/josiane-golonga-harangada-elue-miss-cameroun-2025/ |url-status=live |access-date=13 Hulyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250713130827/https://fr.journalducameroun.com/josiane-golonga-harangada-elue-miss-cameroun-2025/ |archive-date=13 Hulyo 2025}}</ref> at Chiara Wijntuin ng Suriname dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{Cite web |date=3 Nobyembre 2024 |title=Chiara Wijntuin gekroond tot Miss Suriname 2025 |url=https://www.waterkant.net/suriname/2024/11/03/chiara-wijntuin-gekroond-tot-miss-suriname-2025/ |access-date=19 Nobyembre 2024 |website=Waterkant |language=nl}}</ref><ref>{{Cite news |date=11 Nobyembre 2025 |title=Loạt hoa hậu bỏ thi Miss Universe 2025 |language=vi |trans-title=Miss Universe 2025 series dropped out |website=VnExpress |url=https://ngoisao.vnexpress.net/loat-hoa-hau-bo-thi-miss-universe-2025-4962455.html |access-date=21 Nobyembre 2025}}</ref> Bumitiw rin si Helena O'Connor ng Lupangyelo dahil sa isang karamdaman.<ref>{{Cite web |last=Guðjónsdóttir |first=Guðrún Ósk |date=3 Abril 2025 |title=Helena er Ungfrú Ísland 2025 |trans-title=Helena is Miss Iceland 2025 |url=https://www.dv.is/fokus/2025/04/03/helena-er-ungfru-island-2025/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250404064133/https://www.dv.is/fokus/2025/04/03/helena-er-ungfru-island-2025/ |archive-date=4 Abril 2025 |access-date=4 Abril 2025 |website=Dagblaðið Vísir |language=is}}</ref><ref>{{Cite news |date=8 Nobyembre 2025 |title=Helena hættir við þátttöku í Miss Universe í Tælandi vegna veikinda |language=is |trans-title=Helena withdraws from Miss Universe in Thailand due to illness |website=Dagblaðið Vísir |url=https://www.dv.is/fokus/2025/11/08/helena-haettir-vid-thatttoku-miss-universe-taelandi-vegna-veikinda/ |access-date=21 Nobyembre 2025}}</ref> Bagama't lumahok sa paunang kompetisyon, hindi na nagpakita sa pangwakas na kompetisyon si Flavia Harizaj ng Albanya dahil sa personal na dahilan.<ref>{{Cite web |date=21 Nobyembre 2025 |title=Scandal at Miss Universe in Thailand, the representative from Albania does not appear in the final |url=https://www.voxnews.al/english/lifestyle/skandal-ne-miss-universe-ne-tajlande-perfaqesuesja-nga-shqiperia-nuk-s-i104741 |access-date=26 Nobyembre 2025 |website=Vox News |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 June 2025 |title=Shqipëria dhe Kosova zgjedhin më të bukurat për Miss Universe 2025 |language=sq |trans-title=Albania and Kosovo choose the most beautiful for Miss Universe 2025 |website=Albanian Post |url=https://albanianpost.com/shqiperia-dhe-kosova-zgjedhin-me-te-bukurat-per-miss-universe-2025/ |url-status=live |access-date=30 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250630092821/https://albanianpost.com/shqiperia-dhe-kosova-zgjedhin-me-te-bukurat-per-miss-universe-2025/ |archive-date=30 June 2025}}</ref> Bumitiw rin si Gabrielle Henry ng Hamayka matapos magtamo ng isang pinsala sa kasagsagan ng paunang kompetisyon.<ref>{{cite news |date=21 Nobyembre 2025 |title=Miss Jamaica Universe withdraws from pageant after suffering head injury in fall |work=Jamaica Observer |url=https://www.jamaicaobserver.com/2025/11/21/miss-jamaica-universe-withdraws-pageant-suffering-head-injury-fall/#google_vignette |url-status=live |access-date=26 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251122090404/https://www.jamaicaobserver.com/2025/11/21/miss-jamaica-universe-withdraws-pageant-suffering-head-injury-fall/ |archive-date=22 Nobyembre 2025}}</ref> Hindi sasali ang mga bansang Bahreyn, Eritreya, Hibraltar, Kenya, Maldibas, Mongolya, Pidyi, Samoa, Somalya, Tsipre, at Usbekistan sa edisyong ito matapos na mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kalahok.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Oktubre 2025 |title=Josh Yugen secures another Miss Universe franchise, with 4 bets this 2025 |url=https://entertainment.inquirer.net/634111/josh-yugen-secures-another-miss-universe-franchise-with-4-bets-this-2025 |access-date=21 Nobyembre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=10 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe 2025 contestants who withdrew from the beauty pageant |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20251110866702/miss-universe-2025-contestantswithdrew/ |access-date=21 Nobyembre 2025 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss Universe 2025''' | * {{flagdeco|Mexico}} '''[[Mehiko]]''' – '''[[Fátima Bosch]]'''<ref name=":1">{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=21 Nobyembre 2025 |title=Fatima Bosch of Mexico crowned Miss Universe 2025 in Thailand |url=https://entertainment.inquirer.net/639639/fatima-bosch-of-mexico-crowned-miss-universe-2025-in-thailand |access-date=21 Nobyembre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |- |1st runner-up | * {{flagicon|THA}} [[Taylandiya]] – [[Praveenar Singh]]<ref name=":1" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] – Stephany Abasali<ref name=":1" /> |- |3rd runner-up | * {{flagicon|PHL}} [[Pilipinas]] – [[Ahtisa Manalo]]<ref name=":1" /> |- |4th runner-up | * {{flagicon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]] – Olivia Yacé<ref name=":1" /> |- |Top 12<ref>{{Cite web |last=Baylon |first=Khryzztine Joy |date=21 Nobyembre 2025 |title=Live Updates: Ahtisa Manalo advances to Miss Universe 2025 Top 12 |url=https://www.pep.ph/news/local/189754/live-updates-miss-universe-2025-a5132-20251121 |access-date=21 Nobyembre 2025 |website=Philippine Entertainment Portal |language=en}}</ref> | * {{flagicon|GLP|variant=local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]] – Ophély Mézino * {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Vanessa Pulgarín * {{flagdeco|CUB}} [[Cuba|Kuba]] – Lina Luaces * {{flagdeco|MLT}} [[Malta]] – Julia Cluett * {{flagdeco|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] – Zashely Alicea * {{flagicon|CHI}} [[Chile|Tsile]] – Inna Moll * {{flagicon|CHN}} [[Tsina]] – Zhao Na |- |Top 30<ref>{{Cite web |last=Pasajol |first=Anne |date=21 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe 2025: Ahtisa Manalo advances to Top 30 |url=https://entertainment.inquirer.net/639594/miss-universe-2025-ahtisa-manalo-advances-to-top-30 |access-date=21 Nobyembre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> | * {{flagdeco|BAN}} [[Bangladesh|Bangglades]] – Tangia Methila * {{flagicon|BRA}} [[Brasil]] – Gabriela Lacerda * {{flagdeco|USA}} [[Estados Unidos]] – Audrey Eckert * {{flagicon|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]] – Raschel Paz * {{flagdeco|JPN}} [[Hapon]] – Kaori Hashimoto * {{flagdeco|IND}} [[Indiya]] – Manika Vishwakarma * {{flagdeco|CAN}} [[Canada|Kanada]] – Jaime Vandenberg * {{flagdeco|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] – Mahyla Roth * {{flagicon|CRO}} [[Kroasya]] – Laura Gnjatović * {{flagicon image|Flag of the Hispanic peoples.svg}} [[Amerikang Latino|Latina]] – Yamilex Hernández * {{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] – Itza Castillo * {{flagdeco|NLD}} [[Netherlands|Olanda]] – Nathalie Mogbelzada * {{flagdeco|PSE}} [[Estado ng Palestina|Palestina]] – Nadeen Ayoub * {{flagdeco|PRY}} [[Paraguay|Paragway]] – Yanina Gómez * {{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] – Ève Gilles * {{flagdeco|DOM}} [[Republikang Dominikano]] – Jennifer Ventura * {{flagdeco|RWA}} [[Rwanda]] – Solange Keita * {{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] – Lyshanda Moyas |} === Mga ''Continental Queen'' === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Parangal !Kandidata |- |Aprika at Oseaniya | * {{flagicon|CIV}} Baybaying Garing – Olivia Yacé (bumitiw)<ref>{{Cite web |last=Llemit |first=Kathleen A. |date=24 Nobyembre 2025 |title=Cote d’Ivoire’s Olivia Yace steps down as Miss Universe Africa and Oceania |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/11/24/2489681/cote-divoires-olivia-yace-steps-down-miss-universe-africa-and-oceania |access-date=26 Nobyembre 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> |- |Asya | * {{flagicon|CHN}} Tsina – Zhao Na<ref name=":4">{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=22 Nobyembre 2025 |title=China’s Zhao Na succeeds Chelsea Manalo as Miss Universe Asia |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/11/22/2488313/chinas-zhao-na-succeeds-chelsea-manalo-miss-universe-asia |access-date=26 Nobyembre 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> |- |Europa at Gitnang Silangan | * {{flagdeco|MLT}} Malta – Julia Cluett<ref name=":4" /> |- |Kaamerikahan | * {{flagicon|VEN}} Beneswela – Stephany Abasali<ref name=":4" /> |} === Mga natatanging parangal === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Parangal !Kandidata |- |Miss Photogenic | * {{flagdeco|CRI}} Kosta Rika – Mahyla Roth<ref name=":5">{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=22 Nobyembre 2025 |title=Ahtisa Manalo snags 3rd place in Miss Universe ‘Beyond the Crown’ tilt |url=https://entertainment.inquirer.net/639849/ahtisa-manalo-snags-3rd-place-in-miss-universe-beyond-the-crown-tilt |access-date=26 Nobyembre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> |- |Miss Congeniality | * {{flagdeco|TUR}} Turkiya – Ceren Arslan<ref name=":5" /> |- |Best in National Costume | * {{flagicon|PHL}} Pilipinas – [[Ahtisa Manalo]]<ref>{{Cite web |last=Núñez|first=Bárbara Sepúlveda|date=26 Nobyembre 2025|title=¿Qué país obtuvo el premio al “Mejor Traje Típico” en Miss Universe 2025?|url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/que-pais-obtuvo-el-premio-al-mejor-traje-tipico-en-miss-universe-2025/|access-date=27 Nobyembre 2025|website=El Nuevo Día|language=es|trans-title=Which country won the "Best National Costume" award at Miss Universe 2025?}}</ref> |- |People's Choice | * {{flagdeco|PRY}} Paragway – Yanina Gómez<ref name=":5" /> |- |Most Beautiful Skin | * {{flagdeco|IDN}} Indonesya – Sanly Liu<ref name=":5" /> |} {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Parangal !Pambansang Direktor |- |Best National Pageant | * [[Miss Universe Philippines]] – Jonas Gaffud<ref>{{cite web |date=22 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe Philippines Organization named 'Best National Pageant' |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/967066/miss-universe-philippines-organization-named-best-national-pageant/story/ |access-date=26 Nobyembre 2025 |website=GMA News Online |publisher=GMA Network |language=en}}</ref> |} ==== ''Beyond the Crown'' ==== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |Nagwagi | * {{flagdeco|PRY}} Paragway – Yanina Gómez<ref name=":5" /> |- |1st runner-up | * {{flagdeco|NLD}} Olanda – Nathalie Mogbelzada<ref name=":5" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|PHL}} Pilipinas – [[Ahtisa Manalo]]<ref name=":5" /> |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Tulad noong [[Miss Universe 2024|2024]], tatlumpung semi-finalist ang napili sa pamamagitan ng national costume competition, paunang kompetisyon at ang mga closed-door interview.<ref>{{Cite news |date=4 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe Organization reaffirms 4 official competition stages, no form of 'preference or advantage' |language=en |website=[[GMA Network]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/964810/miss-universe-organization-reaffirms-4-official-competition-stages-no-form-of-preference-or-advantage/story/ |access-date=21 Nobyembre 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mallorca |first=Hannah |date=4 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe 2025: Candidates to be judged in four categories |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer|Entertainment Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/636626/miss-universe-2025-candidates-to-be-judged-in-four-categories |access-date=21 Nobyembre 2025}}</ref> Nagsagawa ng ''internet voting'' kung saan ang mga manonood ay maaaring bumoto para sa isa pang kandidata upang umabante sa ''semifinals''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' ang tatlumpung mga ''semifinalist'' at pagkatapos ay pinili ang labindalawang mga ''semifinalist''. Lumahok sa ''evening gown competition'' ang labindalawang mga ''semifinalist'' at kalaunan ay pinili ang limang pinalista na lalahok sa ''question-and-answer round'', ''final question'' at ''final walk''.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=16 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe 2025: What to expect at the coronation show |url=https://entertainment.inquirer.net/638621/miss-universe-2025-what-to-expect-at-the-coronation-night |access-date=21 Nobyembre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Natukoy ang mga nanalo ng walong natatatanging parangal at ang kanilang mga ''runner-up'' sa pamamagitan ng ''online public voting'' sa pamamagitan ng mga aplikasyon na Miss Universe at Zetrix, kabilang ang parangal na ''Miss Congeniality''.<ref>{{Cite news |last=Adina|first=Armin P.|date=9 Nobyembre 2025|title=Miss Universe 2025 online voting to include Miss Congeniality|url=https://entertainment.inquirer.net/637588/miss-universe-2025-online-voting-to-include-miss-congeniality|access-date=28 Nobyembre 2025|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer|Entertainment Inquirer]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=9 Nobyembre 2025|title=Miss Universe 2025 opens online voting for multiple categories, including Miss Congeniality|url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/965453/miss-universe-2025-online-voting/story/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251109155151/https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/965453/miss-universe-2025-online-voting/story/|archive-date=9 Nobyembre 2025|access-date=28 Nobyembre 2025|website=[[GMA Network]]}}</ref> === Komite sa pagpili === * Miniyothabo Francisca Baloyi – koronel ng hukbo mula sa Simbabwe ''(sa'' ''pangwakas na kompetisyon lamang)<ref name="ADDJUDGE">{{cite web |last1=Purnell |first1=Kristoffer |date=19 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe 2005 Natalie Glebova, Angolan [sic] commander join Miss Universe 2025 jury |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/11/19/2488515/miss-universe-2005-natalie-glebova-angolan-commander-join-miss-universe-2025-jury |archive-url=https://web.archive.org/web/20251120002116/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/11/19/2488515/miss-universe-2005-natalie-glebova-angolan-commander-join-miss-universe-2025-jury |archive-date=20 Nobyembre 2025 |access-date=21 Nobyembre 2025 |website=[[The Philippine Star]]}}</ref>'' * Romero Britto – Brasilenyong artista at iskulptor ''(sa gabi ng'' ''pangwakas na kompetisyon lamang)''<ref name=":2" /> * Ismael Cala – Kubanong mamamahayag at manununulat<ref>{{cite web |last1=González|first1=Elvis|date=10 Nobyembre 2025|title=Ismael Cala confirmado como jurado de Miss Universo 2025|trans-title=Ismael Cala confirmed as a judge for Miss Universe 2025|url=https://meridiano.net/usa/farandula/ismael-cala-confirmado-como-jurado-de-miss-universo-2025-2025111013120|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112010033/https://meridiano.net/usa/farandula/ismael-cala-confirmado-como-jurado-de-miss-universo-2025-2025111013120|archive-date=12 Nobyembre 2025|access-date=28 Nobyembre 2025|website=Diario Meridiano|language=es}}</ref><ref name="PREJUDGE">{{cite news |date=20 Nobyembre 2025|title=Miss Universe 2025 รอบพรีลิมฯ สุดปัง แฟนไทยเชียร์ วีนา ฟอร์มแรงทุกด่าน|trans-title=Miss Universe 2025 preliminary round was spectacular, with Thai fans cheering as Veena delivered a strong performance in every segment|url=https://www.thairath.co.th/entertain/beauty-pageant/2896661|archive-url=https://web.archive.org/web/20251119174302/https://www.thairath.co.th/entertain/beauty-pageant/2896661|archive-date=19 Nobyembre 2025|access-date=28 Nobyembre 2025|website=Thairath|language=th}}</ref> * Sharon Fonseca – Benesolanong modelo, aktres, at negosyante<ref>{{Cite news |author=Reina |first=Kleimar |date=25 Agosto 2025 |title=Una actriz venezolana integra el jurado del Miss Universo 2025 |language=es |trans-title=A Venezuelan actress joins the Miss Universe 2025 judge |website=Diario Meridiano |url=https://meridiano.net/usa/farandula/una-actriz-venezolana-integra-el-jurado-del-miss-universo-2025-202582520450 |url-status=live |access-date=27 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250826131205/https://meridiano.net/usa/farandula/una-actriz-venezolana-integra-el-jurado-del-miss-universo-2025-202582520450 |archive-date=26 Agosto 2025}}</ref> * [[Natalie Glebova]] – [[Miss Universe 2005]] mula sa Kanada''<ref name="ADDJUDGE" />'' * Louie Heredia – Pilipinong mang-aawit<ref>{{Cite web |last=Adina|first=Armin P.|title=Filipino singer Louie Heredia joins Miss Universe 2025 selection committee|url=https://entertainment.inquirer.net/639173/filipino-singer-louie-heredia-joins-miss-universe-2025-selection-committee|access-date=28 Nobyembre 2025|language=en-US|date=19 Nobyembre 2025|website=[[Philippine Daily Inquirer]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Filipino singer Louie Heredia joins Miss Universe selection committee|url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/966635/filipino-singer-louie-heredia-joins-miss-universe-selection-committee/story/?amp|access-date=28 Nobyembre 2025|website=GMA News Online|date=19 Nobyembre 2025|language=en}}</ref> * [[Andrea Meza]] – [[Miss Universe 2020]] mula sa [[Mehiko]]<ref>{{Cite news |author=Julio Blanca |date=14 Agosto 2025 |title=Andrea Meza será jueza en Miss Universo 2025 |language=es |trans-title=Andrea Meza will be a judge at Miss Universe 2025 |website=El Diario La Prensa |url=https://eldiariony.com/2025/08/14/andrea-meza-sera-jueza-en-miss-universo-2025/ |url-status=live |access-date=27 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250826134123/https://eldiariony.com/2025/08/14/andrea-meza-sera-jueza-en-miss-universo-2025/ |archive-date=26 Agosto 2025}}</ref> * Saina Nehwal – Indiyanong manlalaro ng badminton; tumanggap ng tansong medalya sa [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012]]<ref>{{cite news |last1=Ganapathy|first1=Vivek|date=16 Nobyembre 2025|title=Ace Judge! Indian Badminton Icon Saina Nehwal Joins Miss Universe 2025 Judges' Panel|url=https://www.news18.com/sports/ace-judge-indian-badminton-icon-saina-nehwal-joins-miss-universe-2025-judges-panel-9712019.html#google_vignette|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116135425/https://www.news18.com/sports/ace-judge-indian-badminton-icon-saina-nehwal-joins-miss-universe-2025-judges-panel-9712019.html|archive-date=16 November 2025|access-date=28 Nobyembre 2025|website=News18|language=en}}</ref> ''(sa'' ''pangwakas na kompetisyon lamang)'' * Savinee Pakaranang – Miss Thailand 1984<ref name="PREJUDGE" /> ''(sa paunang'' ''kompetisyon lamang)'' * Chalida Thaochalee – Aktres, Miss Thailand 1998<ref>{{cite news |date=17 Nobyembre 2025|title=ตัวแทนคนไทย! นก ชลิดา นั่งกรรมการตัดสิน ประกวด Miss Universe|trans-title=Thai representative! Nok Chalida as judge for Miss Universe pageant|url=https://www.matichon.co.th/lifestyle/news_5461292|archive-url=https://web.archive.org/web/20251117163955/https://www.matichon.co.th/lifestyle/news_5461292|archive-date=17 Nobyembre 2025|access-date=28 Nobyembre 2025|website=Matichon|language=th}}</ref> * Farung Yuthithum – Miss Thailand Universe 2007<ref name="PREJUDGE" /> ''(sa paunang'' ''kompetisyon lamang)'' == Mga kandidata == 118 kandidata ang lumahok para sa titulo.<ref>{{Cite news |date=28 Hulyo 2025 |title=Omar Harfouch Joins Miss Universe Jury with Vision to Inspire Future Female Leaders |language=en |website=Entrepreneur |url=https://www.entrepreneur.com/en-ae/news-and-trends/omar-harfouch-joins-miss-universe-jury-with-vision-to/495106 |url-status=live |access-date=27 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250729021403/https://www.entrepreneur.com/en-ae/news-and-trends/omar-harfouch-joins-miss-universe-jury-with-vision-to/495106 |archive-date=29 Hulyo 2025}}</ref><ref>{{cite news |author=Gomez |first=Shirley |date=17 October 2025 |title=Miss Universe 2025: The 119 confirmed contestants and missing countries |website=[[¡Hola!]] |url=https://www.hola.com/us/beauty/20251017862218/miss-universe-2025-confirmed-contestants-missing-countries/ |url-status=live |access-date=17 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251017165147/https://www.hola.com/us/beauty/20251017862218/miss-universe-2025-confirmed-contestants-missing-countries/ |archive-date=17 October 2025}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}} !Bayan |- |{{flagicon|ANG}} [[Angola|Anggola]] |{{Sortname|Maria |Cunha|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=1 Disyembre 2024 |title=Maria Cunha Eleita Miss Angola Universo 2024 |trans-title=Maria Cunha elected Miss Angola Universe 2024 |url=https://platinaline.com/maria-cunha-eleita-miss-angola-universo-2024/ |access-date=19 Enero 2025 |website=PlatinaLine |language=pt |archive-date=4 Disyembre 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204070416/https://platinaline.com/maria-cunha-eleita-miss-angola-universo-2024/ |url-status=dead }}</ref> |21 |[[Luanda]] |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |{{Sortname|Aldana |Masset|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=26 Mayo 2025 |title=Una cantante y modelo de Entre Ríos fue elegida Miss Universo Argentina 2025 |language=es |trans-title=A singer and model from Entre Ríos was chosen Miss Universe Argentina 2025 |website=Clarín |url=https://www.clarin.com/internacional/cantante-modelo-rios-elegida-miss-universo-argentina-2025_0_Zcx3OVQ13X.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250526123319/https://www.clarin.com/internacional/cantante-modelo-rios-elegida-miss-universo-argentina-2025_0_Zcx3OVQ13X.html |archive-date=26 Mayo 2025}}</ref> |25 |Aldea Valle María |- |{{flagdeco|ARM}} [[Armenya]] |{{sortname|Peggy|Garabekian|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=11 Setyembre 2025 |title=Հայաստանը «Միսս Տիեզերք»-ում կներկայացնի Փեգի Գարաբեկյանը |language=hy |trans-title=Peggy Garabekian will represent Armenia at Miss Universe |website=News.am |url=https://style.news.am/arm/news/109973/hayastany-miss-tiezerq-um-knerkayacni-pegi-garabekyany.html |url-status=live |access-date=25 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250912123658/https://style.news.am/arm/news/109973/hayastany-miss-tiezerq-um-knerkayacni-pegi-garabekyany.html |archive-date=12 Setyembre 2025}}</ref> |31 |[[Los Angeles]] |- |{{flagdeco|ARU}} [[Aruba]] |{{sortname|Hannah|Arends|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=11 Agosto 2025 |title=Hannah Arends crowned Miss Universe Aruba 2025 |language=en |website=Aruba Papers |url=https://arubapapers.com/hannah-arends-crowned-miss-universe-aruba-2025/ |url-status=live |access-date=13 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812085600/https://arubapapers.com/hannah-arends-crowned-miss-universe-aruba-2025/ |archive-date=12 Agosto 2025}}</ref> |28 |Savaneta |- |{{Flag icon|AUS}} [[Australya]] |{{sortname|Lexie|Brant|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=16 Agosto 2025 |title=Lexie Brant Crowned Miss Universe Australia 2025 |url=https://gcmag.com.au/lexie-brant-crowned-miss-universe-australia-2025/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250815164107/https://gcmag.com.au/lexie-brant-crowned-miss-universe-australia-2025/ |archive-date=15 Agosto 2025 |access-date=23 Agosto 2025 |website=Gold Coast |language=en}}</ref> |21 |[[Brisbane]] |- |{{flagicon|BHS}} [[Bahamas]] |{{Sortname|Malique Maranda |Bowe|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Florencia Smith |date=27 Mayo 2025 |title=A new Miss Universe Bahamas crowned |language=en |website=Eyewitness News |url=https://ewnews.com/a-new-miss-universe-bahamas-crowned/ |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250527220642/https://ewnews.com/a-new-miss-universe-bahamas-crowned/ |archive-date=27 Mayo 2025}}</ref> |24 |Grand Bahama |- |{{flagdeco|BAN}} [[Bangladesh|Bangglades]] |{{sortname|Tangia|Methila|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=19 Setyembre 2025 |title=Methila crowned Miss Universe Bangladesh 2025 |url=https://www.observerbd.com/news/544738 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250919105037/https://www.observerbd.com/news/544738 |archive-date=19 Setyembre 2025 |access-date=25 Setyembre 2025 |website=Daily Observer |language=en}}</ref> |33 |[[Dhaka]] |- |{{flagicon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]] |{{sortname|Olivia|Yacé|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Ulrich A. |date=23 Hulyo 2025 |title=Miss Universe 2025 : Olivia Yacé désignée pour représenter la Côte d’Ivoire |language=fr |trans-title=Miss Universe 2025: Olivia Yacé chosen to represent Côte d'Ivoire |website=YOP L-FRII |url=https://yop.l-frii.com/miss-universe-2025-olivia-yace-designee-pour-representer-la-cote-divoire/ |url-status=live |access-date=23 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250723180153/https://yop.l-frii.com/miss-universe-2025-olivia-yace-designee-pour-representer-la-cote-divoire/ |archive-date=23 Hulyo 2025}}</ref> |27 |[[Yamoussoukro]] |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |{{Sortname|Karen |Jansen|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Schillewaert |first=Nils |date=15 Pebrero 2025 |title=2e keer, goede keer: Karen Jansen (23) uit Lommel is Miss België 2025 |url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/02/15/miss-belgie-2025/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250216003814/https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/02/15/miss-belgie-2025/ |archive-date=16 Pebrero 2025 |access-date=16 Pebrero 2025 |website=VRT NWS |language=nl}}</ref> |23 |Lommel |- |{{flagicon|BLZ}} [[Belise|Belis]] |{{sortname|Isabella|Zabaneh|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Keme-Palacio |first=Benita |date=29 Hunyo 2025 |title=Miss Universe Belize 2025 is Isabella Zabaneh |url=https://www.greaterbelize.com/miss-universe-belize-2025-is-isabella-zabaneh/ |access-date=29 Hunyo 2025 |website=Greater Belize Media |language=en-US}}</ref> |21 |Independence |- |{{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{Sortname|Stephany |Abasali|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Disyembre 2024 |title=Representante de Anzoátegui, Stephany Abasali, es elegida Miss Universe Venezuela 2024 |trans-title=Anzoátegui representative, Stephany Abasali, is elected Miss Universe Venezuela 2024 |url=https://www.eluniversal.com/entretenimiento/196564/anzoategui-stephany-abasali-es-elegida-miss-universe-venezuela-2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241206124655/https://www.eluniversal.com/entretenimiento/196564/anzoategui-stephany-abasali-es-elegida-miss-universe-venezuela-2024 |archive-date=6 Disyembre 2024 |access-date=14 Pebrero 2025 |website=El Universal |language=es}}</ref> |24 |Puerto Ordaz |- |{{flagdeco|BLR}} [[Biyelorusya]] |{{sortname|Alena|Kucheruk|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=13 Setyembre 2025 |title=Объявили имя победительницы конкурса «Мисс Беларусь – 2025» – ей стала Алёна Кучерук |language=ru |trans-title=The name of the winner of the contest "Miss Belarus - 2025" was announced - she was Alyona Kucheruk |website=Capital TV |url=https://ctv.by/news/obshestvo/obuyavili-imya-pobeditelnicy-konkursa-miss-belarus-2025-ej-stala-alyona-kucheruk |url-status=live |access-date=25 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250913001922/https://ctv.by/news/obshestvo/obuyavili-imya-pobeditelnicy-konkursa-miss-belarus-2025-ej-stala-alyona-kucheruk |archive-date=13 Setyembre 2025}}</ref> |18 |Agrotown |- |{{flagdeco|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] |{{sortname|Hương Giang|Nguyễn|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=24 Setyembre 2025 |title=Hoa hậu chuyển giới Hương Giang dự thi Miss Universe 2025 |language=vi |trans-title=Transgender beauty queen Huong Giang competes in Miss Universe 2025 |website=VietNamNet |url=https://vietnamnet.vn/hoa-hau-chuyen-gioi-huong-giang-du-thi-miss-universe-2025-2445762.html |url-status=live |access-date=25 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250924133230/https://vietnamnet.vn/hoa-hau-chuyen-gioi-huong-giang-du-thi-miss-universe-2025-2445762.html |archive-date=24 Setyembre 2025}}</ref> |33 |[[Hanoi]] |- |{{Flagicon|Bonaire}} [[Bonaire]] |{{sortname|Nicole|Peiliker-Visser|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Hans Hofstra |date=17 Agosto 2025 |title=Nicole Visser vertegenwoordigt Bonaire bij Miss Universe 2025 in Thailand |language=nl |trans-title=Nicole Visser will represent Bonaire at Miss Universe 2025 in Thailand |website=Bonaire.nu |url=https://www.bonaire.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/78276/nicole-visser-vertegenwoordigt-bonaire-bij-miss-universe-2025-in-thailand |url-status=live |access-date=23 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250817153956/https://www.bonaire.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/78276/nicole-visser-vertegenwoordigt-bonaire-bij-miss-universe-2025-in-thailand |archive-date=17 Agosto 2025}}</ref> |41 |Kralendijk |- |{{flagicon|BOT}} [[Botswana]] |{{sortname|Lillian|Andries|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=1 Setyembre 2025 |title=Lilian Andries Crowned Miss Universe Botswana 2025 |language=en |website=Botswana Youth Magazine |url=https://www.botswanayouth.com/lilian-andries-crowned-miss-universe-botswana-2025/ |url-status=live |access-date=5 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250902174345/https://www.botswanayouth.com/lilian-andries-crowned-miss-universe-botswana-2025/ |archive-date=2 Setyembre 2025}}</ref> |29 |[[Gaborone]] |- |{{flagicon|BRA}} [[Brasil]] |{{Sortname|Gabriela|Lacerda|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Santana |first=Caio |date=13 Pebrero 2025 |title=Piauí vence Miss Universe Brasil 2025 e leva coroa ao estado pela 2ª vez |trans-title=Piauí wins Miss Universe Brazil 2025 and takes the crown to the state for the 2nd time |url=https://www.uol.com.br/splash/noticias/2025/02/13/miss-universe-brasil-acontece-em-sp-com-ausencia-de-3-estados-saiba-tudo.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214040948/https://www.uol.com.br/splash/noticias/2025/02/13/miss-universe-brasil-acontece-em-sp-com-ausencia-de-3-estados-saiba-tudo.htm |archive-date=14 Pebrero 2025 |access-date=14 Pebrero 2025 |website=Splash |publisher=UOL |language=pt-br}}</ref> |21 |Teresina |- |{{flagicon|British Virgin Islands}} [[Britanikong Kapuluang Birhenes]] |{{sortname|Olivia|Freeman|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=24 Agosto 2025 |title=Olivia M. Freeman is Miss BVI Universe 2025 |language=en |website=Virgin Islands News Online |url=https://www.virginislandsnewsonline.com/en/news/olivia-m-freeman-is-miss-bvi-universe-2025 |url-status=live |access-date=27 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250825210047/https://www.virginislandsnewsonline.com/en/news/olivia-m-freeman-is-miss-bvi-universe-2025 |archive-date=25 Agosto 2025}}</ref> |22 |Paraquita Bay |- |{{flagicon|BUL}} [[Bulgarya]] |{{sortname|Gaby|Guha|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=21 Marso 2025 |title=Gaby Guha announces her participation in Miss Universe 2025 |language=en |website=The Globe and Mail |url=https://www.theglobeandmail.com/investing/markets/markets-news/GetNews/31521781/gaby-guha-announces-her-participation-in-miss-universe-2025/ |url-status=live |access-date=20 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250420062331/https://www.theglobeandmail.com/investing/markets/markets-news/GetNews/31521781/gaby-guha-announces-her-participation-in-miss-universe-2025/ |archive-date=20 Abril 2025}}</ref> |27 |[[Sofia]] |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |{{sortname|Yessica|Hausermann|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=28 Hunyo 2025 |title=¡Yessica Hausermann es la nueva Miss Bolivia Universo 2025! |language=es |trans-title=Yessica Hausermann is the new Miss Bolivia Universe 2025! |website=Red Uno Bolivia |url=https://www.reduno.com.bo/noticias/yessica-hausermann-es-la-nueva-miss-bolivia-universo-2025--20256271270 |url-status=live |access-date=29 Hunyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629065049/https://www.reduno.com.bo/noticias/yessica-hausermann-es-la-nueva-miss-bolivia-universo-2025--20256271270 |archive-date=29 Hunyo 2025}}</ref> |24 |Magdalena |- |{{flagdeco|CPV}} [[Cabo Verde]] |{{sortname|Prissy|Gomes|nolink=1}}<ref>{{cite news |author=Pina |first=Constanca |date=20 Oktubre 2025 |title=Cabo Verde desfila pela primeira vez no Miss Universo com Prissy Gomes |language=pt |trans-title=Cape Verde parades for the first time in Miss Universe with Prissy Gomes |website=Mindel Insite |url=https://mindelinsite.com/social/cabo-verde-desfila-pela-primeira-vez-no-miss-universo-com-prissy-gomes/ |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251020203251/https://mindelinsite.com/social/cabo-verde-desfila-pela-primeira-vez-no-miss-universo-com-prissy-gomes/amp/ |archive-date=20 Oktubre 2025}}</ref> |32 |Tarrafal |- |{{flagdeco|CUR}} [[Curaçao]] |{{sortname|Camille |Thomas|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Hart |first=Rick |date=8 Hunyo 2025 |title=Camille Thomas gekroond tot Miss Universe Curaçao 2025 |trans-title=Camille Thomas crowned Miss Universe Curaçao 2025 |url=https://nu.cw/2025/06/08/camille-thomas-gekroond-tot-miss-universe-curacao-2025/ |access-date=8 Hunyo 2025 |website=nu.CW |language=nl-NL}}</ref> |26 |Willemstad |- |{{Flagicon|COD}} [[Demokratikong Republika ng Congo|Demokratikong Republika ng Konggo]] |{{sortname|Dorcas|Dienda|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Dime |date=4 Setyembre 2025 |title=Miss Universe RDC 2025 : le comité nomme Dorcas Dienda après la destitution de Déborah Djema |language=fr |trans-title=Miss Universe DRC 2025: Committee appoints Dorcas Dienda after Déborah Djema's dismissal |website=La Plume |url=https://laplumeinfos.net/culture-art/miss-universe-rdc-2025-le-comite-nomme-dorcas-dienda-apres-la-destitution-de-deborah-djema-7752.html |url-status=live |access-date=7 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250905062505/https://laplumeinfos.net/culture-art/miss-universe-rdc-2025-le-comite-nomme-dorcas-dienda-apres-la-destitution-de-deborah-djema-7752.html |archive-date=5 Setyembre 2025}}</ref> |31 |[[Kinshasa]] |- |{{flagdeco|DNK}} [[Dinamarka]] |{{sortname|Monique|Sonne|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Nam|first=Duy|date=13 Oktubre 2025|title=Cô gái kế nhiệm đương kim Hoa hậu Hoàn vũ|trans-title=The girl who succeeded the current Miss Universe|url=https://tienphong.vn/co-gai-ke-nhiem-duong-kim-hoa-hau-hoan-vu-post1786758.tpo|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251013131022/https://tienphong.vn/co-gai-ke-nhiem-duong-kim-hoa-hau-hoan-vu-post1786758.tpo|archive-date=13 Oktubre 2025|access-date=28 Nobyembre 2025|website=Tiền Phong|language=vi}}</ref> |21 |[[Copenhague]] |- |{{Flag|Ehipto}} |{{sortname|Sabrina|Maged|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Andihi |first=Dewi |date=28 Agosto 2025 |title=7 Potret Sabrina Maged Miss Universe Mesir 2025, Bikin Terpukau! |language=id |trans-title=7 Portraits of Sabrina Maged, Miss Universe Egypt 2025, Will Amaze You! |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-sabrina-maged-miss-universe-mesir-2025-c1c2-01-cw2f3-0dwjsm |url-status=live |access-date=3 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250828163952/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-sabrina-maged-miss-universe-mesir-2025-c1c2-01-cw2f3-0dwjsm |archive-date=28 Agosto 2025}}</ref> |23 |[[Cairo]] |- |{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] |{{sortname|Nadia|Mejía|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 2025 |title=Nadia Mejía es la Miss Universo Ecuador 2025 |language=es |trans-title=Nadia Mejía is Miss Universe Ecuador 2025 |website=El Universo |url=https://www.eluniverso.com/entretenimiento/gente/nadia-mejia-es-la-miss-universo-ecuador-2025-nota/ |url-status=live |access-date=2 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250727095101/https://www.eluniverso.com/entretenimiento/gente/nadia-mejia-es-la-miss-universo-ecuador-2025-nota/ |archive-date=27 Hulyo 2025}}</ref> |29 |[[Los Angeles]] |- |{{flagdeco|SLV}} [[El Salvador]] |{{sortname|Giulia|Zanoni|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Puente |first=Leidy |date=26 Setyembre 2025 |title=Giulia Zanoni es coronada como Miss Universe El Salvador 2025 |language=es |trans-title=Giulia Zanoni es coronada como Miss Universe El Salvador 2025 |website=El Diario de Hoy |url=https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/miss-universo-el-salvador-belleza-reinas-de/1244257/2025/ |url-status=live |access-date=28 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250927060742/https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/miss-universo-el-salvador-belleza-reinas-de/1244257/2025/ |archive-date=27 Setyembre 2025}}</ref> |20 |La Unión |- |{{flagdeco|UAE}} [[Emiratos Arabes Unidos]] |{{sortname|Mariam|Mohamed|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Nasreen Abdulla |date=4 Oktubre 2025 |title=26-year-old crowned Miss Universe UAE 2025 to be first Emirati to carry flag on global stage |language=en |website=Khaleej Times |url=https://www.khaleejtimes.com/lifestyle/fashion/mariam-mohamed-miss-universe-uae-2025-first-emirati-global-stage |url-status=live |access-date=4 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251004102124/https://www.khaleejtimes.com/lifestyle/fashion/mariam-mohamed-miss-universe-uae-2025-first-emirati-global-stage |archive-date=4 Oktubre 2025}}</ref> |26 |[[Dubai]] |- |{{flagdeco|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]] |{{sortname|Viktoria|Güllová|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Kmeťová |first=Alexandra |date=8 Oktubre 2025 |title=Foto: návrat Miss Universe SR po troch rokoch – poznáme víťazku, je ňou táto 20-ročná kráska |language=sk |trans-title=Photo: Miss Universe SR returns after three years – we know the winner, it's this 20-year-old beauty |website=Plus jeden deň |url=https://www1.pluska.sk/soubiznis/domaci-soubiznis/foto-navrat-miss-universe-sr-po-troch-rokoch-pozname-vitazku-je-nou-tato-20-rocna-kraska |url-status=live |access-date=10 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251008174056/https://www1.pluska.sk/soubiznis/domaci-soubiznis/foto-navrat-miss-universe-sr-po-troch-rokoch-pozname-vitazku-je-nou-tato-20-rocna-kraska |archive-date=8 Oktubre 2025}}</ref> |20 |[[Bratislava]] |- |{{flagdeco|SVN}} [[Eslobenya]] |{{sortname|Hana|Klaut|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=3 Setyembre 2025 |title=To je nova slovenska lepotica, miss universe: Hana iz Šempetra je izvrstna zobozdravnica |language=sl |trans-title=This is the new Slovenian beauty, Miss Universe: Hana from Šempeter is an excellent dentist |website=NaDlani |url=https://www.nadlani.si/novice/to-je-nova-slovenska-lepotica-miss-universe-hana-iz-sempetra-je-izvrstna-zobozdravnica/ |url-status=live |access-date=4 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250903221104/https://www.nadlani.si/novice/to-je-nova-slovenska-lepotica-miss-universe-hana-iz-sempetra-je-izvrstna-zobozdravnica/ |archive-date=3 Setyembre 2025}}</ref> |28 |Šempeter pri Gorici |- |{{flagdeco|ESP}} [[Espanya]] |{{sortname|Andrea|Valero|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Ciganda |first=Vanessa |date=31 Hulyo 2025 |title=Descubre a Andrea Valero, la nueva Miss Universe Spain 2025: gallega, comprometida con la sostenibilidad y muy familiar |language=es |trans-title=Discover Andrea Valero, the new Miss Universe Spain 2025: Galician, committed to sustainability, and very family-oriented |website=[[Semana]] |url=https://www.semana.es/corazon/descubre-a-andrea-valero-nueva-miss-universe-spain-2025_2801979 |url-status=live |access-date=2 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250731103627/https://www.semana.es/corazon/descubre-a-andrea-valero-nueva-miss-universe-spain-2025_2801979 |archive-date=31 Hulyo 2025}}</ref> |28 |A Coruña |- |{{flagdeco|USA}} [[Estados Unidos]] |{{sortname|Audrey|Eckert|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Elliott |first=Jacob |date=24 Oktubre 2025 |title=Miss Nebraska USA Audrey Eckert crowned Miss USA 2025 |language=en |website=1011 NOW |url=https://www.1011now.com/2025/10/25/miss-nebraska-usa-audrey-eckert-crowned-miss-usa-2025/ |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025162031/https://www.1011now.com/2025/10/25/miss-nebraska-usa-audrey-eckert-crowned-miss-usa-2025/ |archive-date=25 Oktubre 2025}}</ref> |23 |Lincoln |- |{{flagdeco|EST}} [[Estonya]] |{{sortname|Brigitta|Schaback|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Veidemann-Makko |first=Anna-Maria |date=1 Oktubre 2025 |title=GALERII Suletud uste taga valiti tänavune Eesti esindaja Miss Universumil, kelleks on kogenud iluduskuninganna |language=Estonian |trans-title=GALLERY This year's Estonian representative at Miss Universe was chosen behind closed doors, and she is an experienced beauty queen |website=Õhtuleht |url=https://www.ohtuleht.ee/melu/1141008/galerii-suletud-uste-taga-valiti-tanavune-eesti-esindaja-miss-universumil-kelleks-on-kogenud-iluduskuninganna |url-status=live |access-date=10 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251001120331/https://www.ohtuleht.ee/melu/1141008/galerii-suletud-uste-taga-valiti-tanavune-eesti-esindaja-miss-universumil-kelleks-on-kogenud-iluduskuninganna |archive-date=1 Oktubre 2025}}</ref> |28 |[[Tallin]] |- |{{flagdeco|GHA}} [[Ghana|Gana]] |{{sortname|Andromeda|Osam-Peters|nolink=1}}<ref>{{Cite web|title=From giant teapot to 'KPop Demon Hunters': Miss Universe 2025 national costume highlights|url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/11/19/2488435/giant-teapot-kpop-demon-hunters-miss-universe-2025-national-costume-highlights|website=[[Philippine Star]]|access-date=28 Nobyembre 2025|first=Kristofer|last=Purnell|date=19 Nobyembre 2025|language=en}}</ref> |37 |Cape Coast |- |{{flagicon|GEQ}} [[Gineang Ekwatoriyal]] |{{sortname|Carmen Ismelda |Avomo Obama|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=8 Setyembre 2025 |title=Carmen Ismelda Avomo Obama, nueva Miss Guinea Ecuatorial y Miss Universo 2025 |language=es |trans-title=Carmen Ismelda Avomo Obama, the new Miss Equatorial Guinea and Miss Universe 2025 |website=Ahora |url=https://ahoraeg.com/cultura/2025/09/07/carmen-imelda-avomo-de-19-anos-coronada-miss-guinea-ecuatorial-2025/ |url-status=live |access-date=25 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250908090509/https://ahoraeg.com/cultura/2025/09/07/carmen-imelda-avomo-de-19-anos-coronada-miss-guinea-ecuatorial-2025/ |archive-date=8 Setyembre 2025}}</ref> |19 |Mongomo |- |{{flagicon|GBR}} [[Great Britain|Gran Britanya]] |{{sortname|Danielle|Latimer|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Sexta-Feira |date=1 Agosto 2025 |title=Com Brasil e mais de 50 países confirmados, Miss Universo agita o cenário da beleza internacional |language=pt-BR |trans-title=With Brazil and more than 50 countries confirmed, Miss Universe is shaking up the international beauty scene |website=Folha do Estado |url=https://www.folhadoestado.com.br/colunistas-sociais/edson-guilherme/miss-universo-2025-reune-candidatas-de-mais-de-100-paises-em-edicao-historica-na-tailandia/624789 |url-status=live |access-date=2 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250801183424/https://www.folhadoestado.com.br/colunistas-sociais/edson-guilherme/miss-universo-2025-reune-candidatas-de-mais-de-100-paises-em-edicao-historica-na-tailandia/624789 |archive-date=1 Agosto 2025}}</ref> |36 |Barry |- |{{flagdeco|GRE}} [[Gresya]] |{{sortname|Mary|Chatzipavlou|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author= |date=26 Setyembre 2025 |title=Όλες οι νικήτριες στη λαμπερή βραδιά των Εθνικών Καλλιστείων GS HELLAS 2025 |language=el |trans-title=All the winners at the glittering evening of the GS HELLAS 2025 National Beauty Contest |website=Zougla |url=https://www.zougla.gr/politismos/oles-oi-nikitries-sti-laberi-vradia-ton-ethnikon-kallisteion-gs-hellas-2025/ |url-status=live |access-date=10 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926193957/https://www.zougla.gr/politismos/oles-oi-nikitries-sti-laberi-vradia-ton-ethnikon-kallisteion-gs-hellas-2025/ |archive-date=26 Setyembre 2025}}</ref> |32 |Elefsina |- |{{flagicon|GLP|variant=local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]] |{{sortname|Ophély|Mézino|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Romaindate |first=Priscilla |date=12 July 2025 |title=Miss Univers 2025 : la renaissance d'Ophélie Mézino |language=fr-GP |trans-title=Miss Universe 2025: the rebirth of Ophélie Mézino |website=[[Radio Caribbean International]] |url=https://rci.fm/guadeloupe/infos/Culture/Miss-Univers-2025-la-renaissance-dOphelie-Mezino |url-status=live |access-date=12 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250713051157/https://rci.fm/guadeloupe/infos/Culture/Miss-Univers-2025-la-renaissance-dOphelie-Mezino |archive-date=13 July 2025}}</ref> |26 |Morne-à-l'Eau |- |{{flagicon|GUI}} [[Guinea|Guniya]] |{{sortname|Tiguidanké |Bérété|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=1 Disyembre 2024 |title=Tiguidanké Bérété élue Miss Guinée 2024 |trans-title=Tiguidanké Bérété elected Miss Guinea 2024 |url=https://ledjely.com/2024/12/01/tiguidanke-berete-elue-miss-guinee-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118230717/https://ledjely.com/2024/12/01/tiguidanke-berete-elue-miss-guinee-2024/ |archive-date=18 Enero 2025 |access-date=24 Hunyo 2025 |website=ledjely |language=fr}}</ref> |23 |[[Conakry]] |- |{{flagicon|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]] |{{sortname|Raschel|Paz|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Acevedo Rivas |first=Josue David |date=28 June 2025 |title=Raschel Paz es coronada como Miss Universe Guatemala 2025 |language=es |trans-title=Raschel Paz is crowned Miss Universe Guatemala 2025 |website=[[:es:Unión Latinoamericana de Agencias de Noticias|Agencia Guatemalteca de Noticias]] |url=https://agn.gt/raschel-paz-es-coronada-como-miss-universe-guatemala-2025/ |url-status=live |access-date=13 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250713065626/https://agn.gt/raschel-paz-es-coronada-como-miss-universe-guatemala-2025/ |archive-date=13 July 2025}}</ref> |24 |[[Lungsod ng Guatemala]] |- |{{flagicon|GUY}} [[Guyana]] |{{sortname|Chandini|Baljor|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Sarwal |first=Amit |date=26 Agosto 2025 |title=Indian-origin beauty queens set to shine on Miss Universe 2025 stage |language=en |website=The Australian Today |url=https://www.theaustraliatoday.com.au/indian-origin-beauty-queens-set-to-shine-on-miss-universe-2025-stage/ |url-status=live |access-date=27 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250826035405/https://www.theaustraliatoday.com.au/indian-origin-beauty-queens-set-to-shine-on-miss-universe-2025-stage/ |archive-date=26 Agosto 2025}}</ref> |22 |[[Georgetown]] |- |{{flagdeco|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |{{Sortname|Gabrielle|Henry|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=10 Agosto 2025 |title=Ophthalmologist Dr Gabrielle Henry named Miss Universe Jamaica 2025 |language=en |website=The Gleaner |url=https://jamaica-gleaner.com/article/entertainment/20250810/ophthalmologist-dr-gabrielle-henry-named-miss-universe-jamaica-2025 |url-status=live |access-date=13 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250810132050/https://jamaica-gleaner.com/article/entertainment/20250810/ophthalmologist-dr-gabrielle-henry-named-miss-universe-jamaica-2025 |archive-date=10 Agosto 2025}}</ref> |29 |[[Kingston, Jamaica|Kingston]] |- |{{flagdeco|JPN}} [[Hapon]] |{{sortname|Kaori|Hashimoto|nolink=1}}<ref>{{Cite news |title=ミス・ユニバース日本代表は栃木の大学４年、21歳橋本佳央理さん「殻破れた」家族も「びっくり」 (2025年7月16日掲載) |language=ja |trans-title=Miss Universe Japan is 21-year-old Kaori Hashimoto, a fourth-year university student in Tochigi. "She's come out of her shell," her family says. (Published on July 16, 2025) |website=Livedoor |url=https://news.livedoor.com/topics/detail/29180288/ |url-status=live |access-date=2 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250717023353/https://news.livedoor.com/topics/detail/29180288/ |archive-date=17 Hulyo 2025}}</ref> |21 |[[Prepektura ng Tochigi|Tochigi]] |- |{{flagdeco|HAI}} [[Haiti|Hayti]] |{{sortname|Melissa |Sapini|nolink=1}}<ref>{{Cite web|title=Miss Universe Contestant Breaks Silence on Pageant Controversies Behind the Scenes, from ‘Red Flags’ to Numerous Hospitalizations (Exclusive)|url=https://people.com/miss-universe-contestant-breaks-silence-on-pageant-controversies-behind-the-scenes-exclusive-11857775|website=People Magazine|access-date=28 Nobyembre 2025|language=en|date=26 Nobyembre 2025|last=Lyttle|first=Zoey}}</ref> |22 |[[Puerto Principe]] |- |{{flagdeco|HON}} [[Honduras]] |{{sortname|Alejandra|Fuentes|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=López |first=Nicolle |date=10 July 2025 |title=Alejandra Fuentes Sierra gana la corona de Miss Honduras Universo 2025 |language=es-HN |trans-title=Alejandra Fuentes Sierra wins the Miss Honduras Universe 2025 crown |website=[[El Heraldo (Colombia)|El Heraldo]] |url=https://www.elheraldo.hn/entretenimiento/alejandra-fuentes-sierra-miss-olancho-gana-corona-miss-honduras-universo-2025-DG26575457 |url-status=live |access-date=11 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250711083013/https://www.elheraldo.hn/entretenimiento/alejandra-fuentes-sierra-miss-olancho-gana-corona-miss-honduras-universo-2025-DG26575457 |archive-date=11 July 2025}}</ref> |31 |Olancho |- |{{flag|Hong Kong}} |{{sortname|Lizzie|Li|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=21 Setyembre 2025 |title=《環球小姐2025》香港區總決賽圓滿落幕 新一屆環球小姐代表誕生! |language=zh-hant |trans-title=The "Miss Universe 2025" Hong Kong finals concluded successfully and the new Miss Universe representative was born! |website=[[:zh:巴士的报- 维基百科，自由的百科全书|Bastill Post]] |url=https://www.bastillepost.com/hongkong/article/15278870-%E3%80%8A%E7%92%B0%E7%90%83%E5%B0%8F%E5%A7%902025%E3%80%8B%E9%A6%99%E6%B8%AF%E5%8D%80%E7%B8%BD%E6%B1%BA%E8%B3%BD%E5%9C%93%E6%BB%BF%E8%90%BD%E5%B9%95-%E6%96%B0%E4%B8%80%E5%B1%86%E7%92%B0%E7%90%83 |url-status=live |access-date=25 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250921083412/https://www.bastillepost.com/hongkong/article/15278870-%E3%80%8A%E7%92%B0%E7%90%83%E5%B0%8F%E5%A7%902025%E3%80%8B%E9%A6%99%E6%B8%AF%E5%8D%80%E7%B8%BD%E6%B1%BA%E8%B3%BD%E5%9C%93%E6%BB%BF%E8%90%BD%E5%B9%95-%E6%96%B0%E4%B8%80%E5%B1%86%E7%92%B0%E7%90%83 |archive-date=21 Setyembre 2025}}</ref> |27 |[[Hong Kong]] |- |{{flagdeco|IND}} [[Indiya]] |{{sortname|Manika|Vishwakarma|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Kuntamalla |first=Vidheesha |date=23 Agosto 2025 |title=Will this ‘tall, graceful and confident’ DU student become another Sushmita Sen from India? |url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/ms-freshers-miss-universe-india-teachers-du-student-manika-vishwakarma-journey-10206301/ |access-date=23 Agosto 2025 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> |22 |Sri Ganganagar |- |{{flagdeco|IDN}} [[Indonesya]] |{{sortname|Sanly|Liu|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Tarmizi Murdianto |first=Muhammad |date=22 Setyembre 2025 |title=Sanly Liu Raih Gelar Miss Universe Indonesia 2025, Well Deserved! |language=id |trans-title=Sanly Liu Wins Miss Universe Indonesia 2025 Title, Well Deserved! |website=IDN Times |editor=Wahyu Kurniawan |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/sanly-liu-raih-gelar-miss-universe-indonesia-2025-well-deserved-00-rqp85-9k5hbj |url-status=live |access-date=25 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250922153747/https://www.idntimes.com/men/ladies/sanly-liu-raih-gelar-miss-universe-indonesia-2025-well-deserved-00-rqp85-9k5hbj |archive-date=22 Setyembre 2025}}</ref> |29 |Denpasar |- |{{flagdeco|IRQ}} [[Iraq|Irak]] |{{sortname|Hanin|Al Qoreishy|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Nuñez |first=Gabriel |title=Miss Universe 2025: Das sind die Kandidatinnen |trans-title=Miss Universe 2025: These are the candidates |url=https://www.msn.com/de-de/unterhaltung/news/miss-universe-2025-das-sind-die-kandidatinnen/ss-AA1DK5mz#interstitial=1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702021924/https://www.msn.com/de-de/unterhaltung/news/miss-universe-2025-das-sind-die-kandidatinnen/ss-AA1DK5mz#image=18 |archive-date=2 July 2025 |access-date=9 July 2025 |language=de |via=[[MSN]]}}</ref> |27 |[[Baghdad]] |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |{{sortname|Aadya|Srivastava|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Mikie O'Loughlin |date=5 Oktubre 2025 |title=In pictures: Aadya Srivastava crowned as Miss Universe Ireland in glittering ceremony |language=en-IE |website=Daily Mirror |url=https://www.irishmirror.ie/lifestyle/gallery/aadya-srivastava-miss-universe-ireland-36016436 |url-status= |access-date=6 Oktubre 2025}}</ref> |18 |Headford |- |{{flagdeco|ISR}} [[Israel]] |{{sortname|Melanie|Shiraz|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Taylor |first=Ezra |date=19 July 2025 |title=Melanie Shiraz wins Miss Universe Israel 2025 crown, vows to use platform for meaningful change |language=en |website=[[The Jerusalem Post]] |url=https://www.jpost.com/j-spot/article-861514 |url-status=live |access-date=19 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250719185733/https://www.jpost.com/j-spot/article-861514 |archive-date=19 July 2025}}</ref> |26 |[[Cesarea Palestina]] |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |{{sortname|Lucilla|Nori|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Rebecca Riitano |date=1 Setyembre 2025 |title=Miss Universo, Lucilla Nori rappresenterà l'Italia: chi è la nuova reginetta |language=it |trans-title=Miss Universe: Lucilla Nori to Represent Italy: Who Is the New Queen? |website=Il Mattino |url=https://www.ilmattino.it/lifestyle/persone/miss_universo_2025_lucilla_nori_italia_chi_e-9042249.html |url-status=live |access-date=3 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250901104652/https://www.ilmattino.it/lifestyle/persone/miss_universo_2025_lucilla_nori_italia_chi_e-9042249.html |archive-date=1 Setyembre 2025}}</ref> |26 |[[Anzio]] |- |{{flagdeco|KHM}} [[Kambodya]] |{{sortname|Nearysocheata|Thai|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Chan Sotheavy |date=13 September 2025 |title=ហ្វីយ៉ាតា បានក្លាយជាម្ចាស់មកុដក្នុងកម្មវិធីប្រកួតបវរកញ្ញាចក្រវាលកម្ពុជា ២០២៥ |language=km |trans-title=Fiyata crowned Miss Universe Cambodia 2025 |website=[[Kampuchea Thmey|Kampuchea Thmey Daily]] |url=https://www.kampucheathmey.com/entertainment/986913 |url-status=live |access-date=13 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250913000604/https://www.kampucheathmey.com/entertainment/986913 |archive-date=13 September 2025}}</ref> |30 |[[Nom Pen]] |- |{{flagdeco|CAN}} [[Canada|Kanada]] |{{sortname|Jaime|Vandenberg|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Stoodley |first=Chris |date=10 Agosto 2025 |title=Miss Universe Canada faces heat after announcing its 'best body' finalists: 'This category is why people have a problem with pageants' |language=en-CA |website=Yahoo Style Canada |url=https://ca.style.yahoo.com/miss-universe-canada-faces-heat-after-announcing-its-best-body-finalists-this-category-is-why-people-have-a-problem-with-pageants-155537065.html |url-status=live |access-date=13 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250810195657/https://ca.style.yahoo.com/miss-universe-canada-faces-heat-after-announcing-its-best-body-finalists-this-category-is-why-people-have-a-problem-with-pageants-155537065.html |archive-date=10 Agosto 2025}}</ref> |29 |Lethbridge |- |{{flagicon|ISV}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] |{{sortname|Britanny|Robinson|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Ryan |first=Everett |date=29 Setyembre 2025 |title=There she is |language=en |website=The Virgin Islands Daily News |url=https://www.virginislandsdailynews.com/news/there-she-is/image_ea304d8b-4f16-4d59-ade2-db7abbaf52d4.html |url-status=live |access-date=1 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250929062425/https://www.virginislandsdailynews.com/news/there-she-is/image_ea304d8b-4f16-4d59-ade2-db7abbaf52d4.html |archive-date=29 Setyembre 2025}}</ref> |34 |Northside |- |{{flagdeco|CYM}} [[Kapuluang Kayman|Kapuluang Cayman]] |{{sortname|Tahiti|Seymour|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Ewing-Chow |first=Daphne |date=11 Agosto 2025 |title=Tahiti Seymour crowned Miss Universe Cayman Islands 2025 |language=en |website=Cayman Compass |url=https://www.caymancompass.com/2025/08/10/tahiti-seymour-crowned-miss-universe-cayman-islands-2025/#:~:text=Bodden%20Town's%20Tahiti%20Moorea%20Seymour,Seven%20Mile%20Beach%20Resort%20%26%20Spa. |url-status=live |access-date=13 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250811092904mp_/https://www.caymancompass.com/2025/08/10/tahiti-seymour-crowned-miss-universe-cayman-islands-2025/ |archive-date=11 Agosto 2025}}</ref> |22 |Bodden Town |- |{{flagicon|TCA}} [[Kapuluang Turcas at Caicos|Kapuluang Turks at Caicos]] |{{sortname|Bereniece|Dickenson|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Tyson |first=Vivian |date=2 Agosto 2025 |title=Bereniece Dickenson Crowned Miss Universe Turks and Caicos 2025 |language=en |website=Newsline TCI |url=https://www.newslinetci.com/post/bereniece-dickenson-crowned-miss-universe-turks-and-caicos-2025 |url-status=live |access-date=13 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250802073600/https://www.newslinetci.com/post/bereniece-dickenson-crowned-miss-universe-turks-and-caicos-2025 |archive-date=2 Agosto 2025}}</ref> |22 |Salt Cay |- |{{flagicon|KAZ}} [[Kasakistan]] |{{Sortname|Dana |Almassova|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Disyembre 2024 |title="Қазақстан аруы - 2024" байқауының жеңімпазы анықталды (фото) |trans-title=The winner of the "Miss Kazakhstan - 2024" contest has been announced |url=https://kaz.nur.kz/lady/2196852-qazaqstan-aruy-2024-baiqauynyng-zhengimpazy-anyqtaldy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207013424/https://kaz.nur.kz/lady/2196852-qazaqstan-aruy-2024-baiqauynyng-zhengimpazy-anyqtaldy/ |archive-date=7 Disyembre 2024 |access-date=14 Pebrero 2025 |website=Nur.kz |language=kk}}</ref> |20 |Kostanay |- |{{flagicon|KGZ}} [[Kirgistan]] | {{Sortname|Mary|Kuvakova|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=26 July 2024 |title=На конкурсе «Мисс Кыргызстан — 2024» выбрали сразу трех победительниц — фото |url=https://vesti.kg/obshchestvo/item/127374-na-konkurse-miss-kyrgyzstan-2024-vybrali-srazu-trekh-pobeditelnits-foto.html |access-date=19 November 2024 |website=Vesti |language=Kyrgyz}}</ref> | 18 | [[Biskek]] |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |{{sortname|Vanessa|Pulgarín|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Castañeda |first=Karen |date=28 Setyembre 2025 |title=Conozca a Vanessa Pulgarín, Miss Universe Colombia 2025: su trayectoria en pasarelas y liderazgo |language=es |trans-title=Meet Vanessa Pulgarín, Miss Universe Colombia 2025: Her career on the catwalk and in leadership |website=La FM |url=https://www.lafm.com.co/entretenimiento/conozca-a-vanessa-pulgarin-miss-universe-colombia-2025-su-trayectoria-en-pasarelas-y-liderazgo |url-status=live |access-date=1 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250929061508/https://www.lafm.com.co/entretenimiento/conozca-a-vanessa-pulgarin-miss-universe-colombia-2025-su-trayectoria-en-pasarelas-y-liderazgo |archive-date=29 Setyembre 2025}}</ref> |34 |[[Talaan ng mga lungsod sa Colombia|Medellín]] |- |{{flagdeco|KOS}} [[Kosovo|Kosobo]] |{{sortname|Dorea|Shala|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=30 June 2025 |title=Kurorëzohet “Miss Universe Albania & Kosova 2025” |language=sq |trans-title="Miss Universe Albania & Kosovo 2025" is crowned |website=[[Televizioni Klan|TV Klan]] |url=https://tvklan.al/kurorezohet-miss-universe-albania-kosova-2025 |access-date=30 June 2025}}</ref> |24 |[[Lincoln, Nebraska|Lincoln]] |- |{{flagdeco|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |{{sortname|Mahyla|Roth|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Castro |first=Camila |date=19 Hulyo 2025 |title=Mahyla Roth es la nueva Miss Universe Costa Rica 2025 |language=es |trans-title=Mahyla Roth is the new Miss Universe Costa Rica 2025 |website=CR Hoy |url=https://crhoy.com/mahyla-roth-es-la-nueva-miss-universe-costa-rica-2025/ |url-status=live |access-date=2 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250720130948/https://crhoy.com/mahyla-roth-es-la-nueva-miss-universe-costa-rica-2025/ |archive-date=20 Hulyo 2025}}</ref> |26 |Cahuita |- |{{flagicon|CRO}} [[Kroasya]] |{{Sortname|Laura |Gnjatović|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=28 Abril 2025 |title=Laura Gnjatovic is declared "Miss Universe Croatia 2025" |url=https://www.telegrafi.com/en/Laura-Gnjatovic-is-announced-as-Miss-Universe-Croatia-2025/ |access-date=29 Abril 2025 |website=Telegrafi |language=en}}</ref> |23 |Zadar |- |{{flagdeco|CUB}} [[Cuba|Kuba]] |{{sortname|Lina|Luaces|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=9 Hulyo 2025 |title=Lina Luaces, sobrina de los Estefan, es la nueva Miss Cuba Universo elegida en EE.UU. |language=es |trans-title=Lina Luaces, niece of the Estefans, is the new Miss Cuba Universe chosen in the U.S. |website=SWI swissinfo |url=https://www.swissinfo.ch/spa/lina-luaces,-sobrina-de-los-estefan,-es-la-nueva-miss-cuba-universo-elegida-en-ee.uu./89651735 |url-status=live |access-date=2 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250709171025/https://www.swissinfo.ch/spa/lina-luaces,-sobrina-de-los-estefan,-es-la-nueva-miss-cuba-universo-elegida-en-ee.uu./89651735 |archive-date=9 Hulyo 2025}}</ref> |22 |[[Miami, Florida|Miami]] |- |{{flagdeco|LAO}} [[Laos]] |{{sortname|Lattana|Munvilay|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Insixiangmai |first=Chanthasone |date=22 Setyembre 2025 |title=ຈາກສາລະວັນສູ່ເວທີຈັກກະວານ: ແດງ ລັດຕະນາ ໝັ້ນວິໄລ Miss Universe Laos 2025 |language=lo |trans-title=From Salavan to the universe stage: Daeng Lattana Munvilay Miss Universe Laos 2025 |website=Muan.Space |url=https://muan.space/miss-universe-laos-2025-daeng-lattana-salavan/ |url-status=live |access-date=25 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250922135559/https://muan.space/miss-universe-laos-2025-daeng-lattana-salavan/ |archive-date=22 Setyembre 2025}}</ref> |31 |Salavan |- |{{flagicon image|Flag of the Hispanic peoples.svg}} [[Amerikang Latino|Latina]] |{{sortname|Yamilex|Hernández|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=21 Hulyo 2025 |title=Yamilex Hernández se corona como la primera Miss Universe Latina 2025 |language=es |trans-title=Yamilex Hernández is crowned the first Latina Miss Universe 2025 |website=Más Vip |url=https://masvip.com.do/2025/07/21/yamilex-hernandez-se-corona-como-miss-universe-latina-2025/ |url-status=live |access-date=2 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250722020923/https://masvip.com.do/2025/07/21/yamilex-hernandez-se-corona-como-miss-universe-latina-2025/ |archive-date=22 Hulyo 2025}}</ref> |29 |Perth Amboy |- |{{flagdeco|LAT}} [[Letonya]] |{{sortname|Meldra|Rosenberg|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=8 Setyembre 2025 |title=Latviešu skaistule Meldra Rozenberga gatavojas pārstāvēt Latviju "Miss Universe" konkursā |language=lv |trans-title=Latvian beauty Meldra Rozenberga is preparing to represent Latvia at the "Miss Universe" contest |website=1188.lv |url=https://www.1188.lv/zinas/latviesu-skaistule-meldra-rozenberga-gatavojas-parstavet-latviju-miss-universe-konkursa/54171 |url-status=live |access-date=25 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250908123730/https://www.1188.lv/zinas/latviesu-skaistule-meldra-rozenberga-gatavojas-parstavet-latviju-miss-universe-konkursa/54171 |archive-date=8 Setyembre 2025}}</ref> |23 |[[Riga]] |- |{{flagdeco|LIB}} [[Lebanon|Libano]] |{{sortname|Sarah|Bou Jaoude|nolink=1}}<ref>{{cite web |title="هذه هي قضيتي"... سارة-لينا بو جودة تستعد للمشاركة بمسابقة ملكة جمال الكون وهذه التفاصيل (صور) |trans-title="This is my case"... Sarah-Leena Bou Jaoude is preparing to participate in the Miss Universe competition. Here are the details |url=https://www.lbcgroup.tv/news/beauty/863802/%D9%87%D8%B0%D9%87-%D9%87%D9%8A-%D9%82%D8%B6%D9%8A%D8%AA%D9%8A-%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D9%84%D9%8A%D9%86%D8%A7-%D8%A8%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%AF%D8%A9-%D8%AA%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D8%AF-%D9%84%D9%84%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%83%D8%A9-%D8%A8%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D8%A9-%D9%85%D9%84%D9%83%D8%A9-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%88%D9%86/ar |access-date=29 Hunyo 2025 |website=Lebanese Broadcasting Corporation International |language=ar}}</ref> |20 |[[:en:Jdeideh|Jdeideh]] |- |{{flagdeco|MAC}} [[Macau|Makaw]] |{{sortname|Kristen|Feng|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Andini |first=Dewi |date=24 Oktubre 2025 |title=7 Potret Kristen Feng Miss Universe Makau 2025, Cute Abis! |language=id |trans-title=7 Portraits of Kristen Feng, Miss Universe Macau 2025, So Cute! |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-kristen-feng-miss-universe-makau-2025-cute-abis-c1c2-01-cw2f3-1cbj6v |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251024175349/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-kristen-feng-miss-universe-makau-2025-cute-abis-c1c2-01-cw2f3-1cbj6v |archive-date=24 Oktubre 2025}}</ref> |23 |[[Macau|Makaw]] |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |{{sortname|Chloe|Lim|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=14 Setyembre 2025 |title=Chloe Lim crowned Miss Universe Malaysia 2025 |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2025/09/14/chloe-lim-crowned-miss-universe-malaysia-2025 |access-date=25 Setyembre 2025 |website=The Star |language=en}}</ref> |27 |[[Kuala Lumpur]] |- |{{flagdeco|MLT}} [[Malta]] |{{sortname|Julia|Cluett|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Spiteri |first=Rebecca |date=4 Hulyo 2025 |title=Julia Ann Cluett Crowned Miss Universe Malta 2025 |language=en-GB |website=Lovin Malta |url=https://lovinmalta.com/malta/julia-ann-cluett-crowned-miss-universe-malta-2025/ |url-status=live |access-date=13 Hulyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250704123500/https://lovinmalta.com/malta/julia-ann-cluett-crowned-miss-universe-malta-2025/ |archive-date=4 Hulyo 2025}}</ref> |27 |Floriana |- |{{Flagicon image|Flag-of-Martinique.svg}} [[Martinika]] |{{sortname|Célya|Abatucci|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Peggy Pinel-Fereol and Pierre-Yves Honoré |date=20 September 2025 |title=Célya Abatucci est Miss Universe Martinique 2025 |language=fr |trans-title=Célya Abatucci is Miss Universe Martinique 2025 |website=[[:fr:Outre-mer La Première (réseau)|Outre-mer la 1ère]] |url=https://la1ere.franceinfo.fr/martinique/celya-abatucci-est-miss-universe-martinique-2025-1624991.html |url-status=live |access-date=21 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250921053831/https://la1ere.franceinfo.fr/martinique/celya-abatucci-est-miss-universe-martinique-2025-1624991.html |archive-date=21 September 2025}}</ref> |31 |Schœlcher |- |{{flagicon|MUS}} [[Mauritius|Mawrisyo]] |{{sortname|Aurelie |Alcindor|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=3 Setyembre 2025 |title=À Royal Green, Réduit : Aurélie Alcindor nommée Miss Universe Mauritius 2025 |trans-title=At Royal Green, Reduced: Aurélie Alcindor named Miss Universe Mauritius 2025 |url=https://www.lemauricien.com/actualites/magazine/a-royal-green-reduit-aurelie-alcindor-nommee-miss-universe-mauritius-2025/683146/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250905034648/https://www.lemauricien.com/actualites/magazine/a-royal-green-reduit-aurelie-alcindor-nommee-miss-universe-mauritius-2025/683146/ |archive-date=5 Setyembre 2025 |access-date=5 Setyembre 2025 |website=Le Mauricien |language=fr-FR}}</ref> |31 |Distristo ng Facq |- |{{flagicon|Mayotte|variant=local}} [[Mayotte]] |{{sortname|Nourya |Aboutoihi|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=11 Oktubre 2025 |title=Mayotte entre dans l'histoire de Miss Universe |language=fr |trans-title=Mayotte enters Miss Universe history |website=L'info Kwezi |url=https://www.linfokwezi.fr/mayotte-entre-dans-lhistoire-de-miss-universe/ |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251011090936/https://www.linfokwezi.fr/mayotte-entre-dans-lhistoire-de-miss-universe/ |archive-date=11 Oktubre 2025}}</ref> |25 |Kani-keli |- |{{flagdeco|Mexico}} [[Mehiko]] |{{sortname|Fátima|Bosch|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Huerta Ortiz |first=César |date=13 Setyembre 2025 |title=Se corona a Fátima Bosch de Tabasco como Miss Universo México 2025 |language=es |trans-title=Fátima Bosch of Tabasco is crowned Miss Universe Mexico 2025 |website=El Universal |url=https://www.eluniversal.com.mx/espectaculos/se-corona-a-fatima-bosch-de-tabasco-como-miss-universo-mexico-2025/ |url-status=live |access-date=25 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250914070538/https://www.eluniversal.com.mx/espectaculos/se-corona-a-fatima-bosch-de-tabasco-como-miss-universo-mexico-2025/ |archive-date=14 Setyembre 2025}}}</ref> |25 |Teapa |- |{{flagicon|MDA}} [[Moldabya]] |{{sortname|Mariana|Ignat|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Conovali |first=Mihaela |date=6 Oktubre 2025 |title=Noua Miss Universe Moldova 2025: va reprezenta țara pe scena internațională |language=ro |trans-title=The new Miss Universe Moldova 2025: will represent the country on the international stage |website=NewsMaker |url=https://newsmaker.md/ro/tehnicile-de-manipulare-cum-ne-protejam |url-status=live |access-date=6 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251006070620/https://newsmaker.md/ro/tehnicile-de-manipulare-cum-ne-protejam |archive-date=6 Oktubre 2025}}</ref> |24 |[[:en:Chișinău|Chișinău]] |- |{{flagicon|MYA}} [[Myanmar]] |{{sortname|Myat Yadanar|Soe|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=27 Hunyo 2025 |title=Myat Yadanar Soe crowned Miss Universe Myanmar 2025 |language=en |website=Xinhua News Agency |editor=Huaxia |url=https://english.news.cn/20250627/7349360e96984014a3132e7da52750b1/c.html |url-status=live |access-date=29 Hunyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627220504/https://english.news.cn/20250627/7349360e96984014a3132e7da52750b1/c.html |archive-date=27 Hunyo 2025}}</ref> |22 |[[:en:Mandalay|Mandalay]] |- |{{flagdeco|NAM}} [[Namibia|Namibya]] |{{sortname|Johanna|Swartbooi|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Nakaziko |first=Pinehas |date=20 Hulyo 2025 |title=Johanna Swartbooi crowned Miss Namibia 2025 |language=en |website=The Namibian |url=https://www.namibian.com.na/johanna-swartbooi-crowned-miss-namibia-2025/ |url-status=live |access-date=2 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250724122536/https://www.namibian.com.na/johanna-swartbooi-crowned-miss-namibia-2025/ |archive-date=24 Hulyo 2025}}</ref> |27 |Vaalgras |- |{{NPL}} |{{sortname|Sanya|Adhikari|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=24 Setyembre 2025 |title=‘मिस युनिभर्स नेपाल २०२५’ को उपाधि सान्या अधिकारीलाई |language=ne |trans-title=Sanya Adhikari wins the title of 'Miss Universe Nepal 2025' |website=Online Khabar |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/09/1771753/sanya-adhikari-wins-the-title-of-miss-universe-nepal-2025 |url-status=live |access-date=25 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250924174715/https://www.onlinekhabar.com/2025/09/1771753/sanya-adhikari-wins-the-title-of-miss-universe-nepal-2025 |archive-date=24 Setyembre 2025}}</ref> |23 |[[Katmandu]] |- |{{flagdeco|NGR}} [[Nigeria|Niherya]] |{{sortname|Basil|Onyinyechi|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Samuel Omotere |date=30 Agosto 2025 |title=Miss Anambra emerges Miss Universe Nigeria 2025 |language=en |website=The Punch |url=https://punchng.com/miss-anambra-emerges-miss-universe-nigeria-2025/?utm_source=auto-read-also&utm_medium=web |url-status=live |access-date=31 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250830230707/https://punchng.com/miss-anambra-emerges-miss-universe-nigeria-2025/ |archive-date=30 Agosto 2025}}</ref> |25 |Anambra |- |{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |{{sortname|Itza |Castillo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=5 Setyembre 2025 |title=Itza Castillo crowned Miss Universe Nicaragua 2025: Meet the queen heading to Thailand |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20250905854165/itza-castillo-crowned-miss-universe-nicaragua-2025/ |access-date=7 Setyembre 2025 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> |30 |[[Managua]] |- |{{flagdeco|NOR}} [[Noruwega]] |{{sortname|Leonora|Lysglimt-Rødland|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=31 Agosto 2025 |title=Leonora (19) fra Nordstrand stakk av med seieren i Miss Norway 2025 |language=Norwegian |trans-title=Leonora (19) from Nordstrand won Miss Norway 2025 |website=Nordstrands Blad |url=https://www.noblad.no/leonora-19-fra-nordstrand-stakk-av-med-seieren-i-miss-norway-2025/s/5-56-969484 |url-status=live |access-date=31 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250831104311/https://www.noblad.no/leonora-19-fra-nordstrand-stakk-av-med-seieren-i-miss-norway-2025/s/5-56-969484 |archive-date=31 Agosto 2025}}</ref> |19 |Nordstrand |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |{{sortname|Abbigail|Sturgin|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=6 July 2025 |title=Auckland police officer Abby Sturgin named Miss Universe New Zealand 2025 |language=en |website=[[The New Zealand Herald]] |url=https://www.nzherald.co.nz/lifestyle/auckland-police-officer-abby-sturgin-named-miss-universe-new-zealand-2025/YGPOCWZT2FCN5OLOCPBD7AFX24/ |url-status=live |access-date=6 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250706022248/https://www.nzherald.co.nz/lifestyle/auckland-police-officer-abby-sturgin-named-miss-universe-new-zealand-2025/YGPOCWZT2FCN5OLOCPBD7AFX24/ |archive-date=6 July 2025}}</ref> |28 |[[Auckland]] |- |{{flagdeco|NLD}} [[Netherlands|Olanda]] |{{sortname|Nathalie|Mogbelzada|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=5 July 2025 |title=Noord-Hollandse Nathalie Yasmin nieuwe Miss Universe Netherlands |language=nl |trans-title=North Holland Nathalie Yasmin new Miss Universe Netherlands |website=[[:nl:Nieuws.nl|Nieuws.nl]] |url=https://nieuws.nl/entertainment/noord-hollandse-nathalie-yasmin-nieuwe-miss-universe-netherlands |url-status=live |access-date=5 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250706010941/https://nieuws.nl/entertainment/noord-hollandse-nathalie-yasmin-nieuwe-miss-universe-netherlands |archive-date=6 July 2025}}</ref> |28 |[[Amsterdam]] |- |{{flagdeco|PAK}} [[Pakistan]] |{{sortname|Roma|Riaz|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=6 Oktubre 2025 |title=In a first, Emirati fashion student crowned Miss Universe UAE 2025 |language=en |website=Geo News |url=https://www.geo.tv/latest/627184-emirati-fashion-student-crowned-miss-universe-uae-2025 |url-status=live |access-date=6 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251006071833/https://www.geo.tv/latest/627184-emirati-fashion-student-crowned-miss-universe-uae-2025 |archive-date=6 Oktubre 2025}}</ref> |24 |[[:en:Lahore|Lahore]] |- |{{flagdeco|PSE}} [[Estado ng Palestina|Palestina]] |{{sortname|Nadeen|Ayoub|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Tusing |first=David |date=13 Agosto 2025 |title=Dubai resident Nadeen Ayoub to represent Palestine at Miss Universe 2025 |language=en |website=The National |url=https://www.thenationalnews.com/lifestyle/fashion-beauty/2025/08/13/palestine-miss-universe-nadeen-ayoub-thailand/ |url-status=live |access-date=23 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250813145628/https://www.thenationalnews.com/lifestyle/fashion-beauty/2025/08/13/palestine-miss-universe-nadeen-ayoub-thailand/ |archive-date=13 Agosto 2025}}</ref> |28 |Ramallah |- |{{flagicon|PAN}} [[Panama]] |{{sortname|Mirna |Caballini|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Hurtado Mendoza |first=Solangel |date=23 Abril 2025 |title=Panamá ya tiene representante en Miss Universo 2025: Mirna Caballini, de 22 años y 1.80 de estatura, es la nueva Miss Universe Panamá |trans-title=Panama already has a representative at Miss Universe 2025: Mirna Caballini, 22 years old and 1.80 meters tall, is the new Miss Universe Panama |url=https://www.ellas.pa/belleza/panama-ya-tiene-representante-en-miss-universo-2025-mirna-caballini-de-22-anos-y-180-de-estatura-es-la-nueva-miss-universe-panama/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250423041002/https://www.ellas.pa/belleza/panama-ya-tiene-representante-en-miss-universo-2025-mirna-caballini-de-22-anos-y-180-de-estatura-es-la-nueva-miss-universe-panama/ |archive-date=23 Abril 2025 |access-date=5 Mayo 2025 |website=Ellas Panama |language=es}}}</ref> |22 |David |- |{{flagdeco|PRY}} [[Paraguay|Paragway]] |{{sortname|Yanina|Gómez|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=3 Setyembre 2025 |title=De favorita a reina: Yanina Gómez es la nueva Miss Universo Paraguay |language=es |trans-title=From favorite to queen: Yanina Gómez is the new Miss Universe Paraguay |website=La Nación |url=https://www.lanacion.com.py/lnpop/2025/09/03/de-favorita-a-reina-yanina-gomez-es-la-nueva-miss-universo-paraguay/ |url-status=live |access-date=4 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250903182209/https://www.lanacion.com.py/lnpop/2025/09/03/de-favorita-a-reina-yanina-gomez-es-la-nueva-miss-universo-paraguay/ |archive-date=3 Setyembre 2025}}</ref> |28 |[[Asuncion|Asunción]] |- |{{flagicon|Peru}} [[Peru]] |{{sortname|Karla|Bacigalupo|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=15 June 2025 |title=Miss Perú 2025: Karla Bacigalupo alza la corona nacional y se convierte en sucesora de Tatiana Calmell rumbo al Miss Universo |language=es |trans-title=Miss Peru 2025: Karla Bacigalupo wins the national crown and succeeds Tatiana Calmell on her way to Miss Universe |website=[[Radio Programas del Perú|RPP]] |url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2025-karla-bacigalupo-alza-la-corona-nacional-y-se-convierte-en-sucesora-de-tatiana-calmell-rumbo-al-miss-universo-noticia-1641067 |url-status=live |access-date=16 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250616154251/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2025-karla-bacigalupo-alza-la-corona-nacional-y-se-convierte-en-sucesora-de-tatiana-calmell-rumbo-al-miss-universo-noticia-1641067 |archive-date=16 June 2025}}</ref> |33 |[[:en:Lima|Lima]] |- |{{flagicon|PHL}} [[Miss Universe Philippines 2025|Pilipinas]] |{{Sortname|Ahtisa|Manalo|link=Ahtisa Manalo}}<ref>{{Cite news |date=2 Mayo 2025 |title=Ahtisa Manalo of Quezon Province is Miss Universe Philippines 2025! |language=en |website=[[GMA Integrated News|GMA News Online]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/944765/ahtisa-manalo-of-quezon-province-is-miss-universe-philippines-2025/story/ |url-status=live |access-date=5 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502161314/https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/944765/ahtisa-manalo-of-quezon-province-is-miss-universe-philippines-2025/story/ |archive-date=2 Mayo 2025}}</ref> |28 |[[Candelaria, Quezon|Candelaria]] |- |{{flagdeco|FIN}} [[Pinlandiya]] |{{sortname|Sarah|Dzafce|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Saarinen |first=Sonja |last2=Viskari |first2=Julia |date=6 Setyembre 2025 |title=Hän on Miss Suomi 2025 |language=fi |trans-title=She is Miss Finland 2025 |website=Iltalehti |url=https://www.iltalehti.fi/viihdeuutiset/a/871fa29b-3e08-4f76-8c5f-b59b50ba92ac |url-status=live |access-date=7 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250906193940/https://www.iltalehti.fi/viihdeuutiset/a/871fa29b-3e08-4f76-8c5f-b59b50ba92ac |archive-date=6 Setyembre 2025}}</ref> |22 |[[Helsinki]] |- |{{flagicon|POL}} [[Polonya]] |{{sortname|Emily|Reng|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Gąsiorowski |first=Maciej |date=22 Oktubre 2025 |title=Polka z Chicago wystartuje w Miss Universe. Pierwszy taki przypadek |language=pl |trans-title=A Polish woman from Chicago will compete in Miss Universe. This is the first time this has happened |website=o2.pl |url=https://rozrywka.o2.pl/plotki/polka-z-chicago-wystartuje-w-miss-universe-pierwszy-taki-przypadek-7213553135135712a |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251022103652/https://rozrywka.o2.pl/plotki/polka-z-chicago-wystartuje-w-miss-universe-pierwszy-taki-przypadek-7213553135135712a |archive-date=22 Oktubre 2025}}</ref> |19 |[[Chicago]] |- |{{flagdeco|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |{{sortname|Zashely|Alicea|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Rodríguez Caraballo |first=Harry |date=14 Agosto 2025 |title=Zashely Alicea se corona como Miss Universe Puerto Rico 2025 |language=es |trans-title=Zashely Alicea is crowned Miss Universe Puerto Rico 2025 |website=Metro Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/08/15/zashely-alicea-se-corona-como-miss-universe-puerto-rico-2025/ |url-status=live |access-date=23 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250815074459/https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/08/15/zashely-alicea-se-corona-como-miss-universe-puerto-rico-2025/ |archive-date=15 Agosto 2025}}</ref> |25 |Dorado |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |{{sortname|Camila|Vitorino|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Barraco |first=Nuno |date=15 Hunyo 2025 |title=Nova Miss Universo Portugal coroada em Elvas |language=pt-PT |trans-title=New Miss Universe Portugal crowned in Elvas |website=Linhas de Elvas |url=https://nortealentejo.pt/2025/06/15/nova-miss-universo-portugal-coroada-em-elvas/ |url-status=live |access-date=24 Hunyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250615151416/https://nortealentejo.pt/2025/06/15/nova-miss-universo-portugal-coroada-em-elvas/ |archive-date=15 Hunyo 2025}}</ref> |26 |Setúbal |- |{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] |{{Sortname|Ève |Gilles|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Moore |first=Julia |date=19 Disyembre 2023 |title=Miss France Winner Defends Her Short Hairstyle: ‘No One Should Dictate Who You Are’ |url=https://people.com/miss-france-winner-defends-her-short-hairstyle-8417883 |access-date=26 Nobyembre 2024 |website=People |language=en}}</ref> |21 |Quaëdypre |- |{{flagdeco|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |{{sortname|Jennifer|Ventura|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Alvarez |first=Carolina |date=10 Agosto 2025 |title=Jennifer Ventura is the new Miss RD Universe 2025 |language=en |website=De Último Minuto |url=https://deultimominuto.net/en/entertainment/jennifer-ventura-is-the-new-miss-rd-universe-2025/ |url-status=live |access-date=13 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812085331/https://deultimominuto.net/en/entertainment/jennifer-ventura-is-the-new-miss-rd-universe-2025/ |archive-date=12 Agosto 2025}}</ref> |27 |Barahona |- |{{flagdeco|CZE}} [[Republikang Tseko]] |{{sortname|Michaela|Tomanová|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Ondřej |first=Kočí |date=25 Hunyo 2025 |title=Historicky první žena s dítětem, která u nás vyhrála soutěž krásy: Miss Universe Česko se stala tato nádherná blondýnka |language=cs |trans-title=Historically, the first woman with a child to win a beauty contest in our country: this beautiful blonde became Miss Universe Czech Republic |website=Super.cz |url=https://www.super.cz/clanek/celebrity-historicky-prvni-zena-s-ditetem-ktera-u-nas-vyhrala-soutez-krasy-miss-universe-cesko-se-stala-tato-nadherna-blondynka-1515813 |url-status=live |access-date=29 Hunyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625233140/https://www.super.cz/clanek/celebrity-historicky-prvni-zena-s-ditetem-ktera-u-nas-vyhrala-soutez-krasy-miss-universe-cesko-se-stala-tato-nadherna-blondynka-1515813?noredirect=1 |archive-date=25 Hunyo 2025}}</ref> |27 |[[Praga]] |- |{{flagdeco|ROM}} [[Rumanya]] |{{sortname|Catalina|Jacob|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Diana Oprea |date=7 Oktubre 2025 |title=Cine este Cătălina Jacob, tânăra de 28 de ani care va reprezenta România la Miss Universe 2025 |language=ro |trans-title=Who is Cătălina Jacob, the 28-year-old who will represent Romania at Miss Universe 2025? |website=Pro TV |url=https://www.protv.ro/articol/117743-cine-este-catalina-jacob-tanara-de-28-de-ani-care-va-reprezenta-romania-la-miss-universe-2025 |url-status=live |access-date=8 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251008051452/https://www.protv.ro/articol/117743-cine-este-catalina-jacob-tanara-de-28-de-ani-care-va-reprezenta-romania-la-miss-universe-2025 |archive-date=8 Oktubre 2025}}</ref> |28 |[[Avezzano]] |- |{{flagdeco|RUS}} [[Rusya]] |{{sortname|Anastasia|Venza|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Анатолий Мармышев |date=5 Oktubre 2025 |title=Анастасия Венза стала «Мисс Россия — 2025»: как выглядит самая красивая девушка страны. Фотогалерея |language=ru |trans-title=Anastasia Venza crowned Miss Russia 2025: What does the country's most beautiful woman look like? Photo gallery |website=UA.RU |url=https://ura.news/news/1053006108 |url-status=live |access-date=6 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005094323/https://ura.news/news/1053006108 |archive-date=5 Oktubre 2025}}</ref> |22 |[[Mosku]] |- |{{flagdeco|RWA}} [[Rwanda]] |{{sortname|Solange|Keita|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=30 Oktubre 2025 |title=Miss Universe boří hranice. Letos poprvé v ní soutěží dvě ženy starší 40 let |language=cs |trans-title=Miss Universe is breaking boundaries. This year, for the first time, two women over 40 are competing in it |website={{!}}iDNES.cz |url=https://www.idnes.cz/zpravy/revue/modelky/miss-universe-solange-keita-nicole-visser-peiliker-vek-kralovna-krasy-rwanda-bonaire.A251029_100047_missamodelky_nh |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251102183149/https://www.idnes.cz/zpravy/revue/modelky/miss-universe-solange-keita-nicole-visser-peiliker-vek-kralovna-krasy-rwanda-bonaire.A251029_100047_missamodelky_nh |archive-date=2 Nobyembre 2025}}</ref> |42 |[[Kigali]] |- |{{flagdeco|ZMB}} [[Zambia|Sambia]] |{{sortname|Kunda|Mwamulima|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Sichula |first=Augustine |date=21 Abril 2025 |title=Kalulushi model, Mwamulima, crowned Miss Universe Zambia 2025 |language=en |website=Zambia Monitor |url=https://www.zambiamonitor.com/kalulushi-model-mwamulima-crowned-miss-universe-zambia-2025/ |url-status=live |access-date=23 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250421160900/https://www.zambiamonitor.com/kalulushi-model-mwamulima-crowned-miss-universe-zambia-2025/ |archive-date=21 Abril 2025}}</ref> |29 |Kalulushi |- |{{flagicon|LCA}} [[Santa Lucia (bansa)|Santa Lucia]] |{{sortname|Shianne|Smith|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Tony Nicholas |date=3 Setyembre 2025 |title=Saint Lucia’s 2025 Miss Universe Delegate Crowned! |language=en |website=St. Lucia Times |url=https://stluciatimes.com/172785/2025/09/saint-lucias-2025-miss-universe-delegate-crowned/ |url-status=live |access-date=5 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250903222221/https://stluciatimes.com/172785/2025/09/saint-lucias-2025-miss-universe-delegate-crowned/ |archive-date=3 Setyembre 2025}}</ref> |21 |Micoud |- |{{flagdeco|SEN}} [[Senegal]] |{{sortname|Camilla|Diagne|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Mané |first=Dianké |date=27 Setyembre 2025 |title=Ndeye Ngone Diagne élue Miss Univers Sénégal 2025 |language=fr |trans-title=Ndeye Ngone Diagne, crowned Miss Universe Senegal 2025 |website=Senego |url=https://senego.com/ndeye-ngone-diagne-elue-miss-univers-senegal-2025_1881731.html |url-status=live |access-date=28 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928024810/https://senego.com/ndeye-ngone-diagne-elue-miss-univers-senegal-2025_1881731.html |archive-date=28 Setyembre 2025}}</ref> |26 |[[Dakar]] |- |{{flagdeco|SRB}} [[Serbiya]] |{{sortname|Jelena|Egorova|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=21 Oktubre 2025 |title=Якутянка Елена Егорова представит Сербию на «Мисс Вселенная» |language=ru |trans-title=Yakutian Elena Egorova will represent Serbia at Miss Universe |website=YKT.ru |url=https://ykt.ru/a/akutanka-elena-egorova-predstavit-serbiu-na-miss-vselennaa |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251024052518/https://ykt.ru/a/akutanka-elena-egorova-predstavit-serbiu-na-miss-vselennaa |archive-date=24 Oktubre 2025}}</ref> |28 |[[Sakha Republic|Republika ng Sakha]] |- |{{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] |{{sortname|Lyshanda|Moyas|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2025 |title=Lyshanda Moyas crowned Miss Universe Zimbabwe 2025 |url=https://bulawayo24.com/index-id-news-sc-national-byo-252988.html#google_vignette |access-date=19 Mayo 2025 |website=Bulawayo24 News |language=en}}</ref> |27 |Gweru |- |{{flagdeco|SIN}} [[Singapore|Singapura]] |{{sortname|Annika|Sager|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Belmont Lay |date=5 Oktubre 2025 |title=Master's student & model Annika Sager, 25, is Miss Universe S'pore 2025 |language=en |website=Mothership |url=https://mothership.sg/2025/10/annika-sager-miss-universe-singapore/ |url-status=live |access-date=6 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005134052/https://mothership.sg/2025/10/annika-sager-miss-universe-singapore/ |archive-date=5 Oktubre 2025}}</ref> |25 |[[Singapore|Singapura]] |- |{{flagdeco|SRI}} [[Sri Lanka]] |{{sortname|Lihasha|White|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=29 Hulyo 2025 |title=Lihasha Lindsay White Crowned Miss Universe Sri Lanka 2025 |language=en |website=Sunday Observer |url=https://www.sundayobserver.lk/2025/07/29/explorer/58189/lihasha-lindsay-white-crowned-miss-universe-sri-lanka-2025/ |url-status=live |access-date=2 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250729185251/https://www.sundayobserver.lk/2025/07/29/explorer/58189/lihasha-lindsay-white-crowned-miss-universe-sri-lanka-2025/ |archive-date=29 Hulyo 2025}}</ref> |27 |[[Colombo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Sweden|Suwesya]] |{{Sortname|Daniella |Lundqvist|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Andini |first=Dewi |date=1 Nobyembre 2025 |title=7 Potret Daniella Lundqvist Miss Universe Swedia 2025, Pageant Fighter! |language=id |trans-title=7 Portraits of Daniella Lundqvist, Miss Universe Sweden 2025, Pageant Fighter! |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://jateng.idntimes.com/life/men/7-potret-daniella-lundqvist-miss-universe-swedia-2025-pageant-fighter-c1c2-01-cw2f3-v9856j |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251102181434/https://jateng.idntimes.com/life/men/7-potret-daniella-lundqvist-miss-universe-swedia-2025-pageant-fighter-c1c2-01-cw2f3-v9856j |archive-date=2 Nobyembre 2025}}</ref> |26 |Kalmar |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |{{sortname|Naima|Acosta|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Flurin Pestalozzi |date=28 Setyembre 2025 |title=Tessinerin Naima Acosta (20) ist Miss Universe Schweiz |language=de |trans-title=Naima Acosta (20) from Ticino is Miss Universe Switzerland |website=20 Minuten |url=https://www.20min.ch/story/miss-universe-schweiz-jeder-mensch-ist-schoen-trotzdem-gewann-nur-eine-kandidatin-103423631 |url-status=live |access-date=6 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928232641/https://www.20min.ch/story/miss-universe-schweiz-jeder-mensch-ist-schoen-trotzdem-gewann-nur-eine-kandidatin-103423631 |archive-date=28 Setyembre 2025}}</ref> |20 |Ticino |- |{{flagdeco|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]] |Naisae Yona<ref>{{Cite web |last=Theos |first=Uwiduhaye |date=24 Agosto 2025 |title=Umugore ufite umwana yegukanye ikamba rya Miss Universe Tanzania 2025 (Amafoto) |trans-title=A woman with a child wins the Miss Universe Tanzania 2025 crown (Photos) |url=https://igihe.com/imyidagaduro/ibirori/article/umugore-ufite-umwana-yegukanye-ikamba-rya-miss-universe-tanzania-2025-amafoto |access-date=27 Agosto 2025 |website=IGIHE.com |language=rw}}</ref> |28 |[[Dar es Salaam]] |- |{{flagicon|THA}} [[Miss Universe Thailand 2025|Taylandiya]] |{{Sortname|Praveenar|Singh}}'''<ref name=":3">{{Cite news |date=23 Agosto 2025 |title=มงลง "วีนา ปวีนา ซิงห์" Miss Universe Thailand 2025 |language=th |trans-title=The crown goes to "Veena Praveenar Singh" Miss Universe Thailand 2025 |website=Thai Public Broadcasting Service |url=https://www.thaipbs.or.th/news/content/355704 |url-status=live |access-date=24 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250823151509/https://www.thaipbs.or.th/news/content/355704 |archive-date=23 Agosto 2025}}</ref>''' |29 |[[Chiang Mai]] |- |{{flagdeco|ZAF}} [[Timog Aprika]] |{{sortname|Melissa|Nayimuli|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Manuel |first=Marilynn |date=23 Oktubre 2025 |title=Melissa Nayimuli crowned Miss Universe SA 2025, headed to Miss Universe finale in Thailand |language=en |website=News24 |url=https://www.news24.com/life/lifestyle-trends/beauty-and-fashion/melissa-nayimuli-crowned-miss-universe-sa-2025-headed-to-miss-universe-finale-in-thailand-20251022-1030 |access-date=21 Nobyembre 2025}}</ref> |29 |Butterworth |- |{{flagdeco|KOR}} [[Timog Korea]] |{{sortname|Su-yeon|Lee|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=25 Setyembre 2025 |title=美의 제전,2025 미스유니버스 코리아,진-이수연 등극 |language=ko |trans-title=Festival of Beauty: Lee Su-yeon crowned as the winner of Miss Universe Korea 2025 |website=Daehanilbo |url=https://www.daehanilbo.co.kr/news/articleView.html?idxno=63286 |url-status=live |access-date=28 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250925190827/https://www.daehanilbo.co.kr/news/articleView.html?idxno=63286 |archive-date=25 Setyembre 2025}}</ref> |30 |Gyeongbuk |- |{{flagdeco|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |{{sortname|Latifah|Morris|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=26 Setyembre 2025 |title=Latifah Morris to represent Trinidad and Tobago at Miss Universe |language=en |website=Trinidad and Tobago Newsday |url=https://newsday.co.tt/2025/09/26/latifah-morris-to-represent-trinidad-and-tobago-at-miss-universe/ |url-status=live |access-date=6 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250927100532/https://newsday.co.tt/2025/09/26/latifah-morris-to-represent-trinidad-and-tobago-at-miss-universe/ |archive-date=27 Setyembre 2025}}</ref> |31 |Chaguanas East |- |{{flagicon|CHI}} [[Chile|Tsile]] |{{Sortname|Inna|Moll|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Guerra |first=Ignacio Andres |date=2 Agosto 2025 |title=Inna Moll, candidata de Vitacura, se impone en Miss Chile 2025: Representará al país en el Miss Universo |language=es |trans-title=Inna Moll, a candidate from Vitacura, wins Miss Chile 2025: She will represent the country at Miss Universe |website=El Mercurio |url=https://www.emol.com/noticias/Espectaculos/2025/08/02/1173889/vitacura-miss-chile-universo.html |url-status=live |access-date=13 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250802072640/https://www.emol.com/noticias/Espectaculos/2025/08/02/1173889/vitacura-miss-chile-universo.html |archive-date=2 Agosto 2025}}</ref> |28 |Vitacura |- |{{flagicon|CHN}} [[Tsina]] | {{sortname|Zhao|Na|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=26 October 2025 |title=「完美模板、顏值巨高」山東姑娘趙娜 下月參加環球小姐選美 |language=zh-hant |trans-title="Perfect template, extremely beautiful" Shandong girl Zhao Na will compete in the Miss Universe pageant next month |website=[[World Journal]] |url=https://www.worldjournal.com/wj/story/121343/9096690 |access-date=29 October 2025}}</ref> | 20 | [[Shandong]] |- |{{flagdeco|TUR}} [[Turkiya]] |{{sortname|Ceren|Arslan|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Morsi |first=Asmaa |date=6 Oktubre 2025 |title=أجمل نساء الدنيا.. تتويج سيرين أرسلان بلقب ملكة جمال الكون 2025 |language=ar |trans-title=The most beautiful women in the world... Ceren Arslan crowned Miss Universe 2025 |website=Masrawy |url=https://www.masrawy.com/howa_w_hya/fashion-moda/details/2025/10/6/2867154/%D8%A3%D8%AC%D9%85%D9%84-%D9%86%D8%B3%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%86%D9%8A%D8%A7-%D8%AA%D8%AA%D9%88%D9%8A%D8%AC-%D8%B3%D9%8A%D8%B1%D9%8A%D9%86-%D8%A3%D8%B1%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%84%D9%82%D8%A8-%D9%85%D9%84%D9%83%D8%A9-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%88%D9%86-2025- |url-status=live |access-date=10 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251009110739/https://www.masrawy.com/howa_w_hya/fashion-moda/details/2025/10/6/2867154/%D8%A3%D8%AC%D9%85%D9%84-%D9%86%D8%B3%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%86%D9%8A%D8%A7-%D8%AA%D8%AA%D9%88%D9%8A%D8%AC-%D8%B3%D9%8A%D8%B1%D9%8A%D9%86-%D8%A3%D8%B1%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%84%D9%82%D8%A8-%D9%85%D9%84%D9%83%D8%A9-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%88%D9%86-2025- |archive-date=9 Oktubre 2025}}</ref> |26 |[[Istanbul]] |- |{{flagdeco|UKR}} [[Ukranya]] |{{sortname|Sofiya|Tkachuk|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Pysarenko |first=Oksana |date=9 Hunyo 2025 |title=Ukraine reveals its Miss Universe 2025 contestant — See her stunning photos |url=https://newsukraine.rbc.ua/news/ukraine-reveals-its-miss-universe-2025-contestant-1749481586.html |access-date=27 Agosto 2025 |website=RBC-Ukraine |language=en}}</ref> |25 |Rivne |- |{{flagdeco|HUN}} [[Unggriya]] |{{sortname|Kincső|Dezsényi|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=14 Setyembre 2025 |title=Ő lett a 2025-ös Miss Universe Hungary: a gyönyörű, vörös hajú Kincső lett a szépségverseny győztese |language=hu |trans-title=She became Miss Universe Hungary 2025: the beautiful, red-haired Kincső became the winner of the beauty contest |website=Femina |url=https://femina.hu/hazai_sztar/miss-universe-hungary-2025-gyoztes-dezsenyi-kincso/ |url-status=live |access-date=25 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250914070310/https://femina.hu/hazai_sztar/miss-universe-hungary-2025-gyoztes-dezsenyi-kincso/ |archive-date=14 Setyembre 2025}}</ref> |21 |[[Budapest]] |- |{{flagicon|URU}} [[Uruguay|Urugway]] |{{sortname|Valeria|Baladan|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=11 Setyembre 2025 |title=Valeria Baladan, la nueva Miss Universe Uruguay 2025 |url=https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250911855359/miss-universe-uruguay-2025-valeria-baladan/ |access-date=12 Setyembre 2025 |website=¡HOLA! |language=es-US}}</ref> |23 |[[Montevideo]] |} == Mga kontrobersiya == === Alitan sa yamang-isip sa Miss Universe Thailand === Noong 3 Nobyembre 2025, inilahad ng Miss Universe Organization na hindi opisyal na awtorisado ang kaganapang "Special Dinner and Talk Show" na inorganisa ng Miss Universe Thailand, at nilabag ang mga karapatan sa intelektwal na ari-arian ng MUO.<ref>{{Cite news|date=3 Nobyembre 2025|title=องค์กรมิสยูนิเวิร์ส ฟาด Miss Universe ไทย ห้ามจัดกิจกรรมที่ไม่ได้รับอนุญาต|trans-title=The Miss Universe Organization has slammed Miss Universe Thailand, banning it from holding unauthorized events|url=https://www.brighttv.co.th/entertain/drama-missuniverse|access-date=28 Nobyembre 2025|website=BrightTV|language=th}}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|date=3 Nobyembre 2025|title=Miss Universe Thailand defends 'Special Dinner & Talk Show' campaign: 'Our actions are fully within the rights'|url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/964705/miss-universe-thailand-defends-special-dinner-talk-show-campaign-our-actions-are-fully-within-the-rig/story/?amp|access-date=28 Nobyembre 2025|website=[[GMA Network]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Mallorca|first=Hannah|date=3 Nobyembre 2025|title=Power struggle at Miss Universe org? Nawat Itsaragrisil's talk show 'unauthorized'|url=https://entertainment.inquirer.net/636373/power-struggle-at-miss-universe-org-nawat-itsaragrisils-talk-show-unauthorized|access-date=28 Nobyembre 2025|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer|Entertainment Inquirer]]|language=en}}</ref> Tumugon ang Miss Universe Thailand Organization na ang kaganapan at ang nauugnay nitong botohan ay bahagi ng opisyal na ''marketing package'' ng Taylandiya bilang mangungunang bansa, na isinagawa nang malinaw sa ilalim ng kanilang mga awtorisadong karapatan, at na sila ay kumunsulta sa mga legal na tagapayo upang masuri ang mga potensyal na epekto at maghanda para sa posibleng legal na aksyon kung kinakailangan.<ref>{{Cite news|date=3 Nobyembre 2025|title=Miss Universe Organization ชี้แจงกิจกรรมที่ไม่ได้รับอนุญาต ด้าน MUT ยืนยันเป็นสิทธิ์ของประเทศเจ้าภาพ|trans-title=Miss Universe Organization clarifies unauthorized activities; MUT confirms it is the host country's right|url=https://atime.live/efm/news/12521|access-date=28 Nobyembre 2025|website=Atime.live|language=th}}</ref><ref>{{Cite news|last=Lim|first=Ron|date=3 Nobyembre 2025|title=MUO and Miss Universe Thailand trade statements on 'Special Dinner & Talk Show' event|url=https://www.gmanetwork.com/lifestyle/news/127442/muo-and-miss-universe-thailand-trade-statements-on-special-dinner-talk-show-event/story|access-date=28 Nobyembre 2025|website=[[GMA Network]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|date=3 Nobyembre 2025|title=Miss Universe 2025 scandal broke out, Miss Huong Giang was praised for her class|url=https://www.vietnam.vn/en/hoa-hau-hoan-vu-2025-bung-no-scandal-hoa-hau-huong-giang-duoc-khen-dang-cap|access-date=28 Nobyembre 2025|website=Vietnam.vn|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|date=3 Nobyembre 2025|title=Miss Universe và ông Nawat căng thẳng quyền tổ chức, kết quả của Hương Giang sẽ bị hủy?|trans-title=Miss Universe and Mr. Nawat are in tension over the organization rights, will Huong Giang's results be canceled?|url=https://docnhanh.vn/giai-tri/miss-universe-va-ong-nawat-cang-thang-quyen-to-chuc-ket-qua-cua-huong-giang-se-bi-huy-tintuc1018485|access-date=28 Nobyembre 2025|website=Docnhanh.vn|language=vi}}</ref> Gayunpaman, opisyal na kinansela ang kaganapan noong 6 Nobyembre.<ref>{{Cite news|last=Purnell|first=Kristofer|date=6 Nobyembre 2025|title=Miss Universe Thailand cancels 'special dinner, talk show' with Nawat Itsaragrisil|url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/11/06/2485287/miss-universe-thailand-cancels-special-dinner-talk-show-nawat-itsaragrisil|access-date=28 Nobyembre 2025|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|archive-date=6 Nobyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251106193538/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/11/06/2485287/miss-universe-thailand-cancels-special-dinner-talk-show-nawat-itsaragrisil}}</ref><ref>{{cite web |last1=Harvey|first1=Lex|date=21 Nobyembre 2025|title=Scandal-plagued Miss Universe competition to crown winner|url=https://edition.cnn.com/2025/11/20/style/miss-universe-2025-finale-winner-intl-hnk|access-date=28 Nobyembre 2025|website=[[CNN]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nawat Itsaragrisil bows to Miss Universe org, cancels ‘Top 10 Special Dinner’|url=https://entertainment.inquirer.net/637234/nawat-itsaragrisil-bows-to-miss-universe-org-cancels-top-10-special-dinner|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=6 Nobyembre 2025|access-date=28 Nobyembre 2025|language=en|first=Armin P.|last=Adina}}</ref> === Promosyon ng sugalan === Noong 3 Nobyembre 2025, naglunsad ng imbestigasyon ang Metropolitan Police Bureau sa Bangkok pagkatapos magsampa ng reklamo si Itsaragrisil, ang tagapangulo ng ''Miss Universe Thailand Host Committee'', na nagsasaad na inutusan ng MUO ang mga kandidata na magsapelikula sila ng mga materyal na pang-promosyon para sa isang ''online gambling website'' sa kanilang hotel, na maaaring maging isang paglabag sa batas ng mga Taylandes. Itinanggi ng MGI ang anumang pagkakasangkot at sinabi na ang promosyon ay responsibilidad lamang ng MUO. Nagbigay ng pahayag si Itsaragrisil sa pulisya at pormal na itinanggi ang gawain.<ref>{{Cite news|date=3 Nobyembre 2025|title=Police raid Miss Universe team over illegal Casino Promo|url=https://www.khaosodenglish.com/news/2025/11/03/police-raid-miss-universe-team-over-illegal-casino-promo/|url-status=live|access-date=30 Nobyembre 2025|website=Khaosod English|language=en|archive-date=3 Nobyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251103214634/https://www.khaosodenglish.com/news/2025/11/03/police-raid-miss-universe-team-over-illegal-casino-promo/}}</ref><ref>{{Cite news|date=3 Nobyembre 2025|title='ณวัฒน์' เดือด!พาตำรวจลงตรวจสอบกอง MU หลังนำป้ายโปรโมทเว็บพนันวางในโรงแรมเก็บตัวนางงาม|trans-title=Nawat is furious! He has brought police to inspect the MU team after they placed a sign promoting a gambling website in the beauty pageant hotel|url=https://www.naewna.com/entertain/925283#google_vignette|url-status=live|access-date=30 Nobyembre 2025|website=Naew Na|language=th|archive-date=3 Nobyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251103215053/https://www.naewna.com/entertain/925283#google_vignette}}</ref><ref>{{Cite news|date=3 Nobyembre 2025|title=ด่วน! บอสณวัฒน์ แจ้งจับออร์แกไนซ์ ให้นางงามถ่ายคลิปกาสิโน|trans-title=Urgent! Boss Nawat reports the organizer who allowed the beauty queen to film a video of a casino|url=https://www.brighttv.co.th/entertain/nawat-muo-mut|url-status=live|access-date=30 Nobyembre 2025|website=BrightTV|language=th|archive-date=3 Nobyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251103215506/https://www.brighttv.co.th/entertain/nawat-muo-mut}}</ref><ref>{{Cite news|date=3 Nobyembre 2025|title=ด่วน! ณวัฒน์ เรียกตำรวจตรวจสอบ หลังทีมงาน MUO ให้นางงามถ่ายสปอนเซอร์ผิดกฎหมายไทย|trans-title=Urgent! Nawat calls police to investigate after MUO team allows beauty queen to take photos for sponsors, violating Thai law|url=https://www.thairath.co.th/entertain/beauty-pageant/2893142|url-status=live|access-date=30 Nobyembre 2025|website=Thairath TV|language=th|archive-date=3 Nobyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251103215958/https://www.thairath.co.th/entertain/beauty-pageant/2893142}}</ref> === ''Sashing ceremony'' === Noong 4 Nobyembre 2025, sa panahon bago ang ''sashing ceremony'', sinaway ni Itsaragrisil si [[Fátima Bosch]] ng Mehiko dahil sa hindi paglahok sa mga kaganapang pang-promosyon, ipinahiwatig na ginagawa siyang "tanga" ng kaniyang mga gawain, at pinalabas siya ng mga guwardiya pagkatapos niyang tangkaing makagambala. Ilang kandidata ang biglaang umalis din bilang pakikiisa.<ref>{{Cite news|date=4 Nobyembre 2025|title=เกิดอะไรขึ้น เมื่อจู่ๆ บอส ณวัฒน์ สั่งหยุดงานกระทันหัน หลังนางงามเอาต์ระหว่างประชุม|trans-title=What happened when Boss Nawat suddenly ordered a sudden work stoppage after a beauty queen was out during a meeting?|url=https://today.line.me/th/v3/article/0MNM1nP|via=Line Today|work=Siam News|language=th|access-date=2 Disyembre 2025}}</ref><ref>{{Cite news|date=4 Nobyembre 2025|title=เกิดอะไรขึ้น! มิสยูนิเวิร์ส2025หลายประเทศวอล์กเอาท์ต่อหน้า"บอสณวัฒน์ "|trans-title=What happened! Miss Universe 2025 from many countries walked out in front of 'Boss Nawat'|url=https://www.amarintv.com/news/entertain/529405|website=Amarin TV|language=th|access-date=2 Disyembre 2025}}</ref><ref name="Tel">{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2025/11/06/miss-universe-contestants-walkout-organiser-row-miss-mexico/|title=Miss Universe contestants walk out after organiser rows with Miss Mexico|newspaper=Daily Telegraph|date=6 Nobyembre 2025|access-date=2 Disyembre 2025|language=en}}</ref><ref name="NYT-apology">{{cite news |first=Francesca|last=Regalado|url=https://www.nytimes.com/2025/11/06/world/asia/miss-universe-walkout-mexico-thailand.html|title=Miss Universe Organizer Apologizes After Tirade at Miss Mexico|newspaper=The New York Times|date=6 Nobyembre 2025|access-date=2 Disyembre 2025|language=en}}</ref><ref>{{cite news |first=Shahana|last=Yasmin|url=https://www.the-independent.com/life-style/miss-universe-thai-director-insults-miss-mexico-fatima-bosch-b2858964.html|title=Miss Universe contestants walk out after Miss Mexico 'humiliated'|work=The Independent|date=5 Nobyembre 2025|access-date=2 Disyembre 2025|type=with video|language=en}}</ref> Umalis din sa lugar ang kasalukuyang may-hawak ng titulo na si [[Victoria Kjær Theilvig]], at sinabi na ang mga salita ni Itsaragrisil ay "higit pa sa kawalang-galang".<ref name="Tel" /><ref>{{Cite news|last=S.|first=Sukanlaya|date=4 Nobyembre 2025|title=นางงาม MU 2025 แห่ลุกออกจากห้อง หลังปะทะ ณวัฒน์ เผย ถูกตะคอก-ไม่ให้เกียรติ|trans-title=Miss Universe 2025 leaves the room after a confrontation with Nawat, revealing she was yelled at and disrespected|url=https://thethaiger.com/th/news/1481499/|website=The Thaiger|language=th|access-date=2 Disyembre 2025}}</ref><ref>{{Cite news|last=Purnell|first=Kristofer|date=4 Nobyembre 2025|title=Miss Universe 2025 sashing delayed as queens walk out after heated exchange|url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/11/04/2484824/miss-universe-2025-sashing-delayed-queens-walk-out-after-heated-exchange|access-date=2 Disyembre 2025|website=[[The Philippine Star]]|language=en}}</ref> Kinalaunan ay kinondena ng may-ari ng Miss Universe na si Raúl Rocha ang pag-uugali ni Itsaragrisil bilang hindi katanggap-tanggap, iniutos ang pagsuspinde ng ''sashing ceremony'', at inihayag na ang papel ni Itsaragrisil sa mga opisyal na gawain ng Miss Universe ay paghihigpitan, habang ang punong ehekutibong opisyal na si Mario Búcaro ay ipinadala sa Taylandiya upang makipag-ugnayan sa Miss Grand International upang matiyak na magpapatuloy ang kompetisyon nang propesyonal at ligtas.<ref>{{Cite news|date=5 Nobyembre 2025|title=สรุปดราม่ามิสยูนิเวิร์ส 2025 กลุ่มนางงามวอล์กเอาต์ ต่อหน้า บอสณวัฒน์|trans-title=What happened when Boss Nawat suddenly ordered a sudden work stoppage after a beauty queen was out during a meeting?|url=https://today.line.me/th/v3/article/Ya5aWWL|via=Line Today|work=The Bangkok Insight|language=th|access-date=2 Disyembre 2025}}</ref><ref>{{Cite news|date=5 Nobyembre 2025|title=Miss Universe presses on 'as you wish' after Bangkok walkout|url=https://www.khaosodenglish.com/life/2025/11/05/miss-universe-presses-on-as-you-wish-after-bangkok-walkout/|access-date=2 Disyembre 2025|website=Khaosod English|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Civita|first=Alicia|date=4 Nobyembre 2025|title=Miss Universe owner Raúl Rocha Sends Executives to Thailand Pulls Rank and Limits Thai Director's Power After He Insulted Miss Mexico|url=https://www.latintimes.com/miss-universe-owner-raul-rocha-sends-executives-thailand-pulls-rank-limits-thai-directors-power-591268|access-date=2 Disyembre 2025|website=Latin Times|language=en}}</ref> Nagbigay si Itsaragrisil ng pormal na paghingi ng tawad sa lahat ng mga kandidata sa seremonya ng pagtanggap, at tinanggihan ang paggamit ng mga salitang "tanga" o "siraulo".<ref name="Tel" /><ref>{{Cite news|last=Flores Layno|first=Karen|date=6 Nobyembre 2025|title='I did not intend to harm anyone': Nawat Itsaragrisil apologizes for Miss Universe controversy|url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2025/11/6/-i-did-not-intend-to-harm-anyone-nawat-itsaragrisil-apologizes-for-miss-universe-controversy-1318|access-date=2 Disyembre 2025|website=[[ABS-CBN]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Sukri|first=Hazeeq|date=6 Nobyembre 2025|title=Miss Universe Thailand director Nawat Itsaragrisil apologises for controversy, claims he said 'damage', not 'dumb head'|url=https://cnalifestyle.channelnewsasia.com/entertainment/nawat-itsaragrisil-apology-miss-universe-473526|access-date=2 Disyembre 2025|website=CNA|archive-date=6 Nobyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251106192124/https://cnalifestyle.channelnewsasia.com/entertainment/nawat-itsaragrisil-apology-miss-universe-473526|language=en}}</ref> == Mga tala == <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|http://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} mhb2dxw6lbjb9vf6fk18brgcozm85im 0 331609 2204001 2201303 2026-04-21T13:06:06Z Superastig 11141 Ayusin. 2204001 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = FM Radio Calbayog | above = Riley ng [[DYDR]] Tacloban | callsign = DYPC | logo = [[File:FMRadio Philippines.png|200px]] | city = [[Calbayog]] | country = Pilipinas | area = Hilagangk-anlurang [[Samar]] | branding = FM Radio 100.7 | airdate = | frequency = 88.5 MHz | format = [[:en:Middle of the road (music)|Contemporary MOR]], [[Original Pilipino Music|OPM]] | language = [[Waray language|Waray]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 5,000 watts | erp = 10,500 watts | class = B | callsign_meaning = Philippine Collective Media Corporation | network = FM Radio Philippines | affiliations = [[DWPM|DZMM Radyo Patrol]]/[[DZMM TeleRadyo]] <br> [[ABS-CBN News and Current Affairs|ABS-CBN News]] <small>(para sa ''[[TV Patrol]]'')</small> | owner = [[Philippine Collective Media Corporation]] | webcast = | website = }} Ang '''DYPC''' (88.5 [[:en:FM broadcasting|FM]]) ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[Philippine Collective Media Corporation]]. Kasalukuyan ito nagsisilbing riley ng [[DYDR|FM Radio 100.7]] na nakabase sa Tacloban. Ang transmiter nito ay matatagpuan sa [[Calbayog]].<ref>{{Cite web | url = https://drive.google.com/file/d/1-13OSyi49X00Jj1YfoovMBSNIKStN25l/view | title = 2024 NTC FM Stations | website = [[National Telecommunications Commission|ntc.gov.ph]] | access-date = 2025-06-05}}</ref> Ginamit dati ang call letters nito ng isang hindi lisensyadong himpilan na paga-ari ng Mandaue Broadcasting Center na nakabase sa [[Mandaue]], [[Cebu]] mula 2013 hanggang 2019.<ref>[https://www.pressreader.com/philippines/sunstar-cebu/20130909/282200828596988 Campus-based radio makes waves]</ref><ref>[https://www.sunstar.com.ph/article/4563/Local-News/Costanilla-A-movie-a-wedding-a-workshop Costanilla: A movie, a wedding, a workshop]</ref><ref>[https://www.sunstar.com.ph/article/34518 NTC 7 shuts down FM station]</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{North Samar Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa lalawigan ng Samar]] khjfcndf3qtmqxleatgy3ep1tw92bs4 0 332492 2203998 2144314 2026-04-21T13:00:06Z Superastig 11141 Update. 2203998 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Barangay LS Iloilo | callsign = DYMK | logo = | city = [[Lungsod ng Iloilo]] | country = Pilipinas | area = [[Iloilo]], [[Guimaras]] at mga karatig na lugar | branding = Barangay LS 93.5 | airdate = 1980 | frequency = 93.5 MHz | format = [[:en:Middle of the road (music)|Contemporary MOR]], [[Original Pilipino Music|OPM]] | language = [[Hiligaynon language|Hiligaynon]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 10,000 watts | erp = 60,000 watts | former_callsigns = DYXI (1980–1985) | former_names = {{ubl|DYXI (1980–1985)|K-Lite (1985–1997)|Campus Radio (1997-February 16, 2014)}} | sister_stations = [[DYSI|DYSI Super Radyo]]<br>[[GMA Iloilo (DYXX-TV)|GMA TV-6 Iloilo]]<br>GTV 28 Iloilo | network = Barangay LS | owner = [[GMA Network (company)|GMA Network Inc.]] | webcast = [http://amfmph.com/campus-radio-iloilo-dymk-93-5-mhz.html Campus Radio Iloilo] | website = [http://www.gmanetwork.com GMANetwork.com] }} Ang '''DYMK''' (93.5 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''Barangay LS 93.5''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[GMA Network (kompanya)|GMA Network]]. Ang estudyo nito ay matatagpuan sa GMA Broadcasting Complex, Phase 5, Alta Tierra Village, Jaro, [[Lungsod ng Iloilo]], at ang transmiter nito ay matatagpuan sa GMA Transmitter Complex, Brgy. Alaguisoc, [[Jordan, Guimaras]].<ref>{{Cite web |title=Barangay LS: One country, one barangay, one sound |url=https://www.philstar.com/entertainment/2014/03/24/1304255/barangay-ls-one-country-one-barangay-one-sound |access-date=2024-07-27 |website=Philstar.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Never a dull moment with Pancho Villa |url=http://www.thenewstoday.info/2007/06/20/never.a.dull.moment.with.pancho.villa.html |access-date=2024-07-27 |website=www.thenewstoday.info}}</ref><ref>{{Cite web |last=team |first=the Go Negosyo |title=2 Ilonggos succeed in transport, hotel businesses |url=https://www.philstar.com/headlines/2008/09/12/400001/2-ilonggos-succeed-transport-hotel-businesses |access-date=2024-07-27 |website=Philstar.com}}</ref> == Kasaysayan == Itinatag ang himpilang ito noong 1980 sa ilalim ng call letters na DYXI na may smooth jazz format. Noong 1985, binili ng Asia-Pacific Broadcasting Company ang himpilang ito mula sa [[Allied Broadcasting Center]], binago ang call letters nito sa DYMK at muli ito inilunsad bilang '''K-Lite''' na may easy listening na format. Noong 1989, binili ng GMA ang himpilang ito. Noong 1997, muli ito inilunsad ito bilang '''Campus Radio''' na may pang-masa na format. Noong Pebrero 17, 2014, bilang bahagi ng pagkakaisa ng tatak ng RGMA, naging '''Barangay 93.5''' ito. Noong Abril 5, 2026, naging '''Barangay LS''' ito (mula sa [[DWLS|pangunahing himpilan]] nito), at muli ito kinupkop ang "Nindota Ah!" bilang pangalawang bansag. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Iloilo City Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Iloilo]] dd42fxqib7m9hjaxibuaez0di14y0o6 0 333607 2204000 2201199 2026-04-21T13:03:06Z Superastig 11141 Update. 2204000 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = Barangay LS Bacolod | callsign = DYEN | logo = | city = [[Bacolod]] | country = Pilipinas | area = Hilagang [[Negros]], ilang bahagi ng [[Iloilo]] at [[Guimaras]] | branding = Barangay LS 107.1 | airdate = 1995 | frequency = 107.1 MHz | format = [[:en:Middle of the road (music)|Contemporary MOR]], [[Original Pilipino Music|OPM]] | language = [[Hiligaynon language|Hiligaynon]], [[Filipino language|Filipino]] | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 10,000 watts | erp = 30,000 watts | class = | network = Barangay LS | former_names = Campus Radio (1995-2014) | owner = [[GMA Network (company)|GMA Network Inc.]] | sister_stations = [[D-13-GM-TV|GMA TV-13 Bacolod]]<br/>GMA TV-30 Murcia<br/>[[DYSI|DYSB Super Radyo]] | website = [http://www.gmanetwork.com www.gmanetwork.com] }} Ang '''DYEN''' (107.1 [[:en:FM broadcasting|FM]]), sumasahimpapawid bilang '''Barangay LS 107.1''', ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-ari at pinamamahalaan ng [[GMA Network (kompanya)|GMA Network Inc.]] Ang estudyo at transmiter nito ay matatagpuan sa Door 10, 3rd Floor, Centroplex Mall, Gonzaga St., [[Bacolod]].<ref>[https://www.philstar.com/entertainment/2014/03/24/1304255/barangay-ls-one-country-one-barangay-one-sound Barangay LS: One country, one barangay, one sound]</ref><ref>[https://radioonlinenow.com/2010/08/05/campus-radio-107-1-bacolod-aircheck/ Campus Radio 107.1 Bacolod Aircheck]</ref><ref>[https://www.sigridsays.com/samsung-giga-fiesta-promo-in-bacolod-make-your-celebrations-go-large/ Samsung GIGA Fiesta Promo in Bacolod Make Your Celebrations Go Large]</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Bacolod Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Bacolod]] fj0h2bgg3js0qm70l5oqn6c7di8uhsc 0 334071 2204018 2203932 2026-04-21T19:49:04Z Tabilay 153890 2204018 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image =File:Alex Eala (2024 US Open) 02 (cropped).jpg |caption =Alex Eala sa 2024 US Open |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|05|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], [[Pilipinas]] |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 4, 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-hawak na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br><br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,882,099 |singlesrecord = {{tennis record|won=209|lost=127}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 44 (April 20, 2026) |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles qualifying|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2025 French Open – Women's singles|2025]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |doublesrecord = {{tennis record|won=47|lost=44}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 99 (February 9, 2026) |currentdoublesranking = No. 101 (April 20, 2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) |updated = April 20, 2026 |medaltemplates-expand =no |medaltemplates = {{MedalSport | Women's [[:en:tennis|Tennis]]}} {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{MedalCompetition | [[:en:Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | [[:en:Tennis at the 2022 Asian Games|2022 Hangzhou]] | [[:en:Tennis at the 2022 Asian Games – Women's singles|Singles]] }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|[[:en:Tennis at the 2022 Asian Games – Mixed doubles|Mixed doubles]]}} {{MedalCompetition | [[:en:Southeast Asian Games|Southeast Asian Games]]}} {{MedalGold | [[:en:2025 Southeast Asian Games|2025 Thailand]] | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Singles]] }} {{MedalBronze | [[:en:2021 Southeast Asian Games|2021 Vietnam]] | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Singles]] }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Mixed doubles]] }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Team]] }} {{MedalBronze | [[:en:2025 SEA Games|2025 Thailand]] | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Team]] }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Mixed doubles]] }} |AustralianOpenDoublesresult=1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]])}} Si '''Alexandra Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa Semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Singles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":6" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> ==Maagang buhay== Isinilang si Alexandra Eala noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Mike Eala at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rizza Maniego-Eala]], dating pambansang manlalangoy at opisyal ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]].<ref>{{cite news |title=Alexandra Eala &#124; Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |work=Women's Tennis Association |access-date=January 12, 2026}}</ref> Pamangkin siya ni [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating pinuno ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]], at kapatid ni Michael "Miko" Eala na naglaro ng kolehiyong tennis sa [[:en:Pennsylvania_State_University|Penn State]].<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |date=March 28, 2025 |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |work=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |url-status=live |access-date=August 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250828061821/https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |archive-date=August 28, 2025}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |first1=Frances Karmel S. |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |website=Philippine Entertainment Portal |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |access-date=August 27, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250428042146/https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |archive-date=April 28, 2025}}</ref> Ang kanyang lolo, si Roberto “Bobby” Maniego, ang nagpakilala sa kanya sa tennis at nagsilbing unang coach.<ref>{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |url-status=live |access-date=September 1, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250901153539/https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |archive-date=September 1, 2025}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin – Makati, bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa Espanya kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |first1=Rosy |date=October 22, 2022 |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |access-date=March 30, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330025238/https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |archive-date=March 30, 2025}}</ref> == Personal na buhay == Ang paboritong pagkain ni Eala ay [[Kaldereta (pagkain)|kaldereta]].<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala’s Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en}}</ref> Mas gusto niyang inumin ang [[matcha|tsa na matcha]] kaysa sa [[kape]].<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 March 2026}}</ref> Bihasa siya sa pakikipag-usap gamit ang iba’t ibang wika: [[Wikang Kastila|kastila]], [[Wikang Ingles|ingles]], at [[tagalog]].<ref>{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 March 2026}}</ref> Ang paborito niyang [[:en:Grand_Slam|pangunahing paligsahan sa larong tenis]] ay ang [[:en:Wimbledon_Championships|Paligsahan ng Wimbledon]], at tinuturing niya itong pinakamagandang lugar sa tenis.<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=July 3, 2025 |title='Living my dream': Alex Eala revels in historic Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=July 3, 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 24, 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview with Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=December 24, 2025 |website=Instagram |language=en}}</ref> Idolo niya ang [[:en:champion|kampon]] sa tenis na si [[:en:Maria_Sharapova|Maria Sharapova]], at nakapagsanay diya kasama si [[:en:Rafael_Nadal|Rafael Nadal]].<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova’s influence drives Alex Eala’s aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=February 23, 2026 |website=[[Manila Standard]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=November 20, 2025 |title=Alex Eala hits the court with Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=February 23, 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer|Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=August 27, 2025 |title=Before the big crowds, Alex Eala always had bro Miko by her side |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=February 23, 2026 |website=Spin.ph |language=en}}</ref> Ang pag-angat ni Eala sa WTA Tour matapos ang [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]] ay nagbigay sa kanya ng malaking impluwensiya sa Pilipinas, inihahambing sa pag-usbong ni [[Manny Pacquiao]].<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 March 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Ayon kay [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]], tinatrato na siya ng kanyang mga tagahanga na "parang kampeon ng isang Grand Slam" .<ref name="mo"/> Ang kanyang tagumpay ay muling nagpasigla ng interes sa tennis sa Pilipinas at sa [[Overseas Filipinos|mga Pilipinong nakatira sa ibang bansa]], kahit may hamon sa oras sa panonood.<ref name="mo"/><ref>{{cite web |title=Nearly a Century on Court: Filipino Trailblazers Who Took on Tennis’ Biggest Stage |url=https://asianjournal.com/entertainment/sports/a-century-on-court-filipino-trailblazers-who-took-on-tennis-biggest-stage/#:~:text=Dyan%20Castillejo%20%E2%80%93%20Former%20Fed%20Cup,and%20contemporary%20of%20Felicisimo%20Ampon. |website=Asian Journal |publisher=Asian Journal News |access-date=27 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=April 19, 2025 |title=The rich history of Philippine tennis, decades before Alex Eala |url=https://www.rappler.com/sports/rich-history-philippine-tennis-decades-before-alex-eala/ |access-date=March 28, 2026 |website=Rappler |language=en}}</ref> == Karera == === Juniors === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || R2 || R3 || A || A |- | French Open || A || SF || A || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || SF || – |} Sa edad na 12, nagwagi si Eala sa 2018 [[:en:Les_Petit_As|Les Petits As]] sa Pransya,<ref>{{Cite web |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/cookies/?returnurl=%2Fnews%2F117748%2FLilov-Eala-win-at-Les-Petits-As |access-date=November 14, 2024 |website=Tennis Europe}}</ref> at nakuha ang kanyang unang under‑18 singles at doubles titles sa ITF Trofeo David Ferrer sa Alicante, Spain.<ref>{{Cite web |last=Payo |first=Jasmine |date=April 25, 2025 |title=Building blocks to success: Rundown of Alex Eala’s best tennis campaigns |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-best-tennis-campaigns/ |access-date=November 14, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}</ref> Noong 2019, napanalunan ni Eala ang [[:en:Orange_Bowl_(tennis)|Orange Bowl]] girls’ doubles title kasama si [[:en:Evialina_Laskevich|Laskevich]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |language=en |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217 |access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya sa [[:en:2020_Australian_Open_–_Girls'_doubles|Australian Open]] girls’ doubles kasama si [[:en:Priska_Madelyn_Nugroho|Nugroho]].<ref>{{Cite web |date=2020-01-31 |title=Eala, Nugroho capture Australian Open girls' doubles title |url=https://www.espn.com/story/_/id/28604688/eala-nugroho-capture-australian-open-girls-doubles-title |access-date=2025-10-08 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Sa 2021 [[:en:2021_French_Open_–_Girls'_doubles|French Open]], nakuha niya ang ikalawang junior Grand Slam doubles title kasama si [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]].<ref>{{Cite news |last=Go |first=Beatrice |date=April 5, 2023 |title=Alex Eala clinches juniors world No. 2 after French Open romp |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-ranking-itf-world-juniors-2020/ |access-date=November 16, 2025}}</ref> Noong Hulyo 2021, nagwagi siya ng isahan at dalawahan (kasama si Madison Sieg) sa [[:en:Trofeo_Bonfiglio|Trofeo Bonfiglio]] sa Milan.<ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=July 17, 2021 |title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}</ref> Noong 2022, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Pilipinong nagwagi ng junior Grand Slam singles title sa [[:en:2022_US_Open_–_Girls'_singles|US Open]].<ref>{{Cite web |last=Levinsohn |first=Dan |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title at the 2022 US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html |access-date=November 14, 2025 |website=US Open}}</ref> === Prupesyonal na karera === ==== 2020 ==== '''Isahan''' Noong 2020, lumahok si Eala sa limang paligsahan ng [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] sa isahan. Umabot siya sa pangalawang yugto sa W25 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]], W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Castellón]], at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Monastir]]. Natapos naman siya sa unang yugto sa W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]] at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|Melilla]]. ==== 2021 ==== '''Isahan''' Sa [[:en:2021_WTA_Tour|WTA Tour]], unang sumabak si Eala sa [[:en:2021_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami Open]] ngunit hindi siya nakalusot sa qualifying. Gayunpaman, sa [[:en:2021_Winners_Open_–_Singles|Cluj-Napoca 250]], nakapasok siya sa pangunahing draw at umabot hanggang sa pangalawang yugto bago natalo kay [[:en:Mayar_Sherif|Sherif]].<ref name=":5">{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 |access-date=December 3, 2025 |website=www.tennisabstract.com}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=ITF: Alex Eala Singles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/activity/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |access-date=February 2, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> '''Dalawahan''' Noong 2021, lumahok si Eala sa dalawang paligsahan ng [[:en:2021_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] sa dalawahan. Sa W25 Madrid, kasama si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]], nakarating sila sa quarterfinals. Samantala, sa W25 Platja d’Aro, nakipag‑pares siya kay [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]] at umabot sila hanggang sa finals.<ref name=":6">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Doubles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches?type=D#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> ==== 2022 ==== '''Isahan''' Sa [[:en:2022_WTA_Tour|WTA Tour]], tampok ang kaniyang pagsabak sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]], subalit natalo siya sa unang yugto at sa qualifying na yugto.<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2022_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nagwagi siya sa W25 Chiang Rai at naging ikalawang puwesto sa W60 Madrid 2. Umabot din siya sa semifinals ng W80 Poitiers, W60 Vitoria‑Gasteiz, at W25 El Espinar.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Nakapasok siya sa quarterfinals ng W80 Rancho Santa Fe, W60 Templeton, W25 Madrid, at W25 Chiang Rai 2.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Sa WTA Tour, nakapaglaro siya sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_doubles|Miami 1000]] at sa qualifying ng [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_doubles|Madrid 1000]].<ref name=":0">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang kanyang pangarap na naging tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Sa ITF circuit, lumahok siya sa sampung torneo. Ang pinakamataas na narating niya ay ang semifinals sa W25 Palma del Río kasama si [[:en:Marina_Bassols_Ribera|Ribera]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng pitong torneo at dalawang torneo na nabigo sa maagang yugto.<ref name=":6" /> ==== 2023 ==== '''Isahan''' Sa [[:en:2023_WTA_Tour|WTA Tour]], lumahok siya sa qualifying ugtong [[:en:2023_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]] ngunit nabigo. Natalo rin siya sa unang yugto ng [[:en:2023_Thailand_Open_–_Singles|Thailand 250]], [[:en:2023_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]], [[:en:2023_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]], at [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Singles|Monastir 250]]. Lumaban din siya bilang wildcard sa [[:en:2023_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2023_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nakamit niya ang dalawang pinakamalalaking tagumpay sa isahan: una sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(April–June)|W15 Yecla]] at kasunod sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Roehampton]].<ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=June 4, 2023 |title=Alex Eala claims third ITF crown at W25 Yecla in Spain |url=https://www.abs-cbn.com/sports/06/04/23/tennis-alex-eala-claims-third-itf-crown-at-w25-yecla |access-date=November 7, 2025 |work=ABS CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=August 13, 2023 |title=Alex Eala wins fourth ITF title, rules W25 Roehampton |url=https://sports.inquirer.net/523461/alex-eala-wins-fourth-itf-title-rules-w25-roehampton |access-date=November 7, 2025 |website=Inquirer.net |language=en-US}}</ref> Nakarating siya sa finals ng [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Aldershot]] at [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|W40 Petange]]; sa semifinals ng [[:en:2023_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|W100 Vitoria-Gasteiz]] at [[:en:2023_Engie_Open_Nantes_Atlantique_–_Singles|W60 Nantes]]; at sa quarterfinals ng [[:en:2023_Women's_TEC_Cup_–_Singles|W60 Barcelona]] at [[:en:2023_Ando_Securities_Open_–_Singles|W100 Tokyo]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Nagtapos siya sa ika-191 na puwesto sa pagtatapos ng taon.<ref>{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 20, 2023 |title=Eala improves to career-high No. 191 in WTA rankings |url=https://mb.com.ph/2023/9/20/eala-improves-to-career-high-no-191-in-wta-rankings |access-date=November 7, 2025 |website=Manila Bulletin}}</ref> '''Dalawahan''' Noong 2023, lumahok si Eala sa mga torneo ng ITF at WTA sa dalawahan. Umabot siya sa apat na semifinals (W60 Trnava, W100 Tokyo, W25 Aldershot, W40 Petange), nakapasok sa apat na quarterfinals (W25 Zaragoza, W100 Vitoria-Gasteiz, W25 Roehampton, W60 Glasgow), at ilang beses na nakarating sa nangyugto kabilang ang [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Doubles|Monastir 250]]. Karamihan sa mga torneo ay ginanap sa matitigas na korte maliban sa W60 Chiasso, isang palaro na ginanap sa luwad .<ref name=":6" /> ==== 2024 ==== '''Isahan''' Noong 2024, hindi nakalusot si Eala sa qualifiers ng apat na Grand Slam ([[:en:2024_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]], [[:en:2024_French_Open_–_Women's_singles_qualifying|French Open]], [[:en:2024_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles_qualifying|Wimbledon]], [[:en:2024_US_Open_–_Women's_singles_qualifying|US Open]]). Ang pinakamagandang resulta niya ay ang quarterfinal sa [[:en:2024_Veneto_Open_–_Singles|Veneto 125]] laban kay [[:en:Sara_Errani|Errani]].<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2024_WTA_Tour|WTA Tour]], umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2024_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]], ngunit natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]] at [[:en:2024_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan 1000]]. abigo siya sa unang yugto ng [[:en:2024_Guadalajara_Open_Akron_–_Singles|Guadalajara 500]], [[:en:2024_Abu_Dhabi_Open_–_Singles|Abu Dhabi 500]], at sa qualifiers ng [[:en:2024_Ningbo_Open_–_Singles|Ningbo 500]]. Hindi siya nakalusot sa qualifiers ng [[:en:2024_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham 250]], at natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]] at [[:en:2024_Jiangxi_Open_–_Singles|Jiangxi 250]]. bukod sa semifinals sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra 125]], umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Oeiras 125]] at [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], ngunit natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Makarska_International_Championships_–_Singles|Makarska 125]] at [[:en:2024_Polish_Open_–_Singles|Warsaw 125]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nakuha niya ang unang malaking titulo sa W100 [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|Vitoria-Gasteiz]], tinalo si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]] sa final. Umabot din siya sa semifinals ng W100 [https://en.wikipedia.org/wiki/2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_%E2%80%93_Singles Dubai] at W50 [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Indore]], at sa quarterfinals ng W100 Takasaki, W100 Cary, W100 Landisville, W75 Porto, at W75 Trnava. Nabigo naman siya nang maaga sa W75 Zagreb at W60 Bellinzona.<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2024, nagpakita si Eala ng matatag na kampanya sa dalawahan. Sa WTA, ang pinakamalalim niyang resulta ay ang semifinals sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_doubles|Canberra 125]] kasama si [[:en:Laura_Pigossi|Pigossi]]. Nagkaroon din siya ng limang quarterfinal finishes: sa [[:en:2024_Ningbo_Open|Ningbo 500]] kasama si [[:en:Liang_En-shuo|Liang]], sa [[:en:2024_Polish_Open_–_Doubles|Warsaw 125]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sa [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Doubles|Guadalajara 125]] kasama si [[:en:Kimberly_Birrell|Birrell]], sa [[:en:2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_–_Doubles|W100 Dubai]] kasama si [[:en:Valentini_Grammatikopoulou|Grammatikopoulou]], at sa [[:en:2024_Porto_Women's_Indoor_ITF_3_–_Doubles|W75 Porto 3]] kasama si [[:en:Alicia_Barnett|Barnett]]. Bukod dito, nagtalo siya sa unang yugto sa [[:en:2024_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] (kasama si [[:en:Taylah_Preston|Preston]]).<ref name=":72" /><ref name=":0" /> Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nagtala si Eala ng tatlong titulo: una sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W50 Pune]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sinundan ng magkasunod na panalo kasama si [[:en:Estelle_Cascino|Cascino]] sa [[:en:2024_Open_de_Seine-et-Marne_–_Doubles|W75 Croissy-Beaubourg]] at [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Doubles|W100 Vitoria-Gasteiz]]—ang pinakamataas na titulo niya sa ITF. Umabot din siya sa semifinals ng [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W75 Trnava]] kasama si [[:en:Zeynep_Sönmez|Sönmez]].<ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 27, 2024 |title=Alex Eala cops W50 Pune doubles title with Latvian partner |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/549446/alex-eala-cops-w50-pune-doubles-title-with-latvian-partner |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=March 31, 2024 |title=Eala, partner rule W75 Croissy-Beaubourg doubles tilt |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2024/03/31/2344255/eala-partner-rule-w75-croissy-beaubourg-doubles-tilt |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=July 21, 2024 |title=Alex Eala wins singles and doubles titles at W100 Vitoria-Gasteiz |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/575666/alex-eala-also-wins-singles-title-at-w100-vitoria-gasteiz |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref name=":6" /> ==== 2025 ==== '''Isahan''' Noong 2025, umakyat si Eala mula No. 147 tungo sa career-high No. 50 matapos lumahok sa 27 torneo.<ref name=":4" /> Ang pinakamalaking tagumpay ay dumating sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]], kung saan tinalo ang world No. 2 [[:en:Iga_Świątek|Świątek]] sa quarterfinals bago matalo kay [[:en:Jessica_Pegula|Pegula]] sa semifinals. Sa damo, nakarating sa unang WTA final sa [[:en:2025_Eastbourne_Open_–_Women's_singles|Eastbourne 250]], ngunit natalo kay [[:en:Maya_Joint|Joint]]. Sa [[:en:2025_US_Open_–_Women's_singles|US Open]], nakamit ang unang panalo sa main draw at umabot sa ikalawang ugtolaban kay [[:en:Cristina_Bucșa|Bucșa]]. Pagkaraan nito, tinamo ang unang propesyonal na titulo sa [[:en:2025_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], tinalo si [[:en:Panna_Udvardy|Udvardy]] sa final.<ref name=":4" /> Nagtala rin siya ng matatag na hinatnan sa mga sumusunod na paligsahan: quarterfinals sa [[:en:2025_SP_Open_–_Singles|São Paulo 250]] laban kay [[:en:Janice_Tjen|Tjen]], semifinal sa [[:en:2025_Jingshan_Tennis_Open_–_Women's_singles|Jingshan 125]] laban kay [[:en:Lulu_Sun|Sun]] at sa [[:en:2025_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra 125]] laban kay [[:en:Wei_Sijia|Sijia]], at quarterfinals sa [[:en:2025_Ilkley_Open_–_Women's_singles|Ilkley 125]] laban kay [[:en:Rebecca_Marino|Marino]] at sa [[:en:2025_Suzhou_WTA_125_–_Singles|Suzhou 125]] laban kay [[:en:Viktorija_Golubic|Golubic]]. Umabot sa pangalawang yugto sa [[:en:2025_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]] laban kay Świątek, at sa [[:en:2025_Hong_Kong_Tennis_Open_–_Singles|Hong Kong 250]] laban kay [[:en:Victoria_Mboko|Mboko]]. Sa iba pang palihsahan nakarating sa pangalawang yugto ng [[:en:2025_Mumbai_Open_–_Singles|Mumbai 125]] laban kay [[:en:Mai_Hontama|Hontama]] at sa [[:en:2025_Oeiras_Ladies_Open_–_Singles|Oeiras 125]] laban kay Udvardy.<ref name=":4" /> Gayunpaman, marami ring maagang pagkabigo ang natala niya sa taon. Natalo sa unang ugtong [[:en:2025_French_Open_–_Women's_singles|French Open]] kay [[:en:Emiliana_Arango|Arango]], ng [[:en:2025_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles|Wimbledon]] kay [[:en:Barbora_Krejčíková|Krejčíková]], at ng [[:en:2025_Australian_Open_–_Women's_singles|Australian Open]] sa qualifying kay [[:en:Jana_Fett|Fett]]. Natalo siya sa unang yugtong [[:en:2025_Italian_Open_–_Women's_singles|Rome 1000]] kay [[:en:Marta_Kostyuk|Kostyuk]], ng [[:en:2025_Canadian_Open_–_Women's_singles|Montreal 1000]] kay [[:en:Markéta_Vondroušová|Vondroušová]], at sa qualifying ng [[:en:2025_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan 1000]] kay [[:en:Moyuka_Uchijima|Uchijima]]. Natalo siys sa unang yugto ng [[:en:2025_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham 250]] kay [[:en:Magda_Linette|Linette]], ng [[:en:2025_Singapore_Tennis_Open_–_Singles|Singapore 250]] kay [[:en:Simona_Waltert|Waltert]], ng [[:en:2025_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]] kay [[:en:Tereza_Valentová|Valentová]], ng [[:en:2025_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]] kay [[:en:Claire_Liu|Liu]], at sa [[:en:2025_Birmingham_Open_–_Women's_singles|Birmingham 250]] kay [[:en:Linda_Fruhvirtová|Fruhvirtová]].<ref name=":4" /> Sa [[:en:2025_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]], tatlong torneo ang nilaro ngunit lahat ay nagtapos sa pangalawang yugto: W100 [[:en:2025_Bengaluru_Open_–_Singles|Bengaluru]] laban kay [[:en:Dalila_Jakupović|Jakupović]], W75 Trnava 1 laban kay [[:en:Céline_Naef|Naef]], at W75 Trnava 2 laban kay [[:en:Valentina_Ryser|Ryser]].<ref name=":2" /> '''Dalawahan''' Noong 2025, lumahok si Eala sa iba’t ibang antas ng WTA Tour sa dalawahan.<ref name=":6" /> Pinakamahusay ang kanyang kampanya sa [[:en:2025_Guangzhou_Open_–_Doubles|Guangzhou 250]], kung saan umabot siya sa semifinals kasama si [[:en:Nadiia_Kichenok|Kichenok]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng [[:en:2025_Italian_Open_–_Women's_doubles|Italian 1000]] kapareha si [[:en:_Coco_Gauff|Coco Gauff]].<ref name=":6" /> Sa mga Grand Slam, umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2025_French_Open_–_Women's_doubles|French Open]] kasama si [[:en:Renata_Zarazúa|Zarazúa]], at natalo sa unang yugto ng [[:en:2025_Wimbledon_Championships_–_Women's_doubles|Wimbledon]] kasama si [[:en:Eva_Lys|Lys]].<ref name=":6" /> Lumahok din siya sa [[:en:2025_Birmingham_Open_–_Women's_doubles|Birmingham 250]] kasama si [[:en:Rebeka_Masarova|Masarova]] at sa [[:en:2025_Hong_Kong_Tennis_Open_–_Doubles|Hong Kong 250]] kasama si [[:en:Chan_Hao-ching|Hao-ching]], kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name=":6" /> Sa mga challengers, nakapaglaro siya sa [[:en:2025_Mumbai_Open_–_Doubles|Mumbai 125]] kasama si [[:en:_Tsao_Chia-yi|Chia-yi]] at sa [[:en:2025_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] kasama si [[:en:Katie_Volynets|Volynets]], na kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name=":6" /> ==== 2026 ==== '''Isahan''' Sinimulan ni Eala ang kanyang [[:en:2026_WTA_Tour|2026 season]] nang may matibay na simula sa ''[[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_singles|Auckland 250]]'', kung saan umabot siya sa semifinals bago natalo kay [[:en:Wang_Xinyu|Wang]].<ref>{{cite news |last=Satumbaga-Villar|first=Krystel|date=January 10, 2026|title=Alex Eala succumbs to Chinese rival in Auckland semis|url=https://mb.com.ph/2026/01/10/alex-eala-succumbs-to-chinese-rival-in-auckland-semis|work=The Manila Bulletin|access-date=January 10, 2026}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_singles|Australian Open]]'', nabigo siya sa unang round ng singles.<ref>{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 19, 2026 |title=Alex Eala exits Australian Open first round |work=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/659094/alex-eala-exits-australian-open-first-round-falls-to-alycia-parks}}</ref> Lumaban siya sa ''[[:en:2026_Philippine_Women's_Open_–_Singles|Philippines 125]]'' bilang wildcard at nakapasok sa quarterfinals bago matalo kay [[:en:Camila_Osorio|Osorio]].<ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 29, 2026 |title=Alex Eala exits WTA Philippine Open, bows to Camila Osorio |url=https://sports.inquirer.net/660715/alex-eala-exits-wta-philippine-open-bows-to-camila-osorio |work=Philippine Daily Inquirer |access-date=January 29, 2026}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Abu_Dhabi_Open|Abu Dhabi 1000]]'', umabot siya sa quarterfinals ngunit natalo kay [[:en:Ekaterina_Alexandrova|Alexandrova]].<ref>{{Cite news |last=Gasgonia |first=Dennis |date=February 5, 2026 |title=Natalo si Alex Eala sa quarterfinals ng Abu Dhabi laban kay Alexandrova ng Russia |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2026/2/5/alex-eala-bows-out-of-abu-dhabi-quarterfinals-in-loss-to-russia-s-alexandrova-2244 |work=ABS-CBN News}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Qatar_TotalEnergies_Open_–_Singles|Qatar 1000]]'', nabigo siya sa unang yugto.<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=February 9, 2026 |title=Alex Eala exits Qatar Open after falling to Tereza Valentova |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-exits-qatar-open-after-falling-to-tereza-valentova-a5019-20260209 |access-date=February 9, 2026}}</ref> Nakapasok siya sa quarterfinals ng ''[[:en:2026_Dubai_Tennis_Championships_–_Women's_singles|Dubai 1000]]'' bago natalo kay [[:en:Coco_Gauff|Gauff]].<ref>{{Cite news |last=Ballesteros |first=Jan |date=February 19, 2026 |title=Alex Eala succumbs to world No. 4 Coco Gauff in Dubai quarterfinals |website=onesports.ph |url=https://onesports.ph/more-sports/article/41325/alex-eala-succumbs-to-world-no-4-coco-gauff-in-dubai-quarterfinals-1 |access-date=February 19, 2026}}</ref> Sa tinaguriang ''Sunshine Double'' na ''[[:en:2026_BNP_Paribas_Open|Indian Wells 1000]]'' at ''[[:en:2026_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]]'', umabot siya sa ika-apat na round sa parehong torneo bago natalo kina [[:en:Linda_Noskova|Noskova]] at [[:en:Karolína_Muchová|Muchová]].<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=March 11, 2026 |title=Alex Eala bows out of Indian Wells with loss to Linda Nosková |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/11/tennis-alex-eala-bows-out-of-indian-wells-with-loss-to-linda-noskov-1231 |access-date=March 11, 2026 |work=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |date=Marso 24, 2026 |title=Alex Eala natanggal sa Miami Open matapos matalo kay Karolína Muchová |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/24/alex-eala-bows-out-of-miami-open-0012 |access-date=Marso 24, 2026}}</ref> Sa mga korteng luwad ng Europa, natalo sya sa ikalawang yugto ng ''[[:en:2025_Upper_Austria_Ladies_Linz_–_Singles|Linz 500]]'' laban kay [[:en:Jelena_Ostapenko|Ostapenko]].<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=April 8, 2026 |title=Eala squanders 5-1 second-set lead vs Ostapenko, exits Linz Open |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/04/08/2519713/eala-squanders-5-1-second-set-lead-vs-ostapenko-exits-linz-open |access-date=April 8, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, nabigo siya sa unang yugto ng ''[[:en:2026_Porsche_Tennis_Grand_Prix_–_Singles|Stuttgart 500]]'' laban kay [[:en:Leylah_Fernandez|Fernandez]].<ref>{{Cite news |date=2026-04-15 |title=Natalo si Alex Eala sa Stuttgart Open laban kay Leylah Fernandez |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/15/alex-eala-stuttgart-open-0040 |access-date=2026-04-15}}</ref> ''' Dalawahan''' Sa ''[[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_doubles|Auckland 250]]'', nakipagtambal si Eala kay [[:en:Iva_Jovic|Jović]] at umabot sila sa semifinals bago natalo kina [[:en:Xu_Yifan|Xu]] at [[:en:Yang_Zhaoxuan|Yang]].<ref>{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/9/tennis-alex-eala-iva-jovic-exit-asb-classic-doubles-1819|title=Alex Eala, Iva Jovic exit ASB Classic doubles|last=Castillejo|first=Dyan|date=January 9, 2026|access-date=January 9, 2026|work=ABS-CBN News}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_doubles|Australian Open]]'', nakipares siya kay [[:en:Ingrid_Martins|Martins]], ngunit hindi sila nakalusot sa unang round matapos matalo sa kanilang pambungad na laban.<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=January 20, 2026 |title=Eala, Martins ousted in first round of Australian Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/20/tennis-eala-martins-ousted-in-first-round-of-australian-open-doubles-1839 |access-date=January 20, 2026 |work=ABS-CBN News}}</ref> Samantala, sa ''[[:en:2026_Abu_Dhabi_Open_–_Doubles|Abu Dhabi 1000]]'', nakipagtambal siya kay [[:en:Janice_Tjen|Tjen]] at nakaabot sila sa semifinal, ngunit natalo sa duo nina [[:en:Tereza_Mihalíková|Mihalíková]] at [[:en:Olivia_Nicholls|Nicholls]].<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=February 6, 2026 |title=Eala, Tjen get boot in Abu Dhabi Open semis |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/02/06/2506287/eala-tjen-get-boot-abu-dhabi-open-semis |access-date=February 6, 2026}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 Semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]]<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> == Pagganap Laban sa Nangungunang Manlalaro == === Paghahambing ng Performance ni Eala sa mga Laban === {| class="wikitable sortable" ! Antas ! Rekord ! Panalo % ! DR (avg) ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % ! RPW (Return Points Won) |- | vs Top 10 | 4–3 | 57% | 0.61–1.46 | 0–3% | 0–5% | 57–72% | 30–73% | 41–52% | ~48 |- | vs Top 20 | 6–7 | 46% | 0.36–1.32 | 0–3% | 1–6% | 52–69% | 36–73% | 42–52% | ~44 |- | vs Top 50 | 12–20 | 38% | 0.30–1.48 | 0–4% | 1–7% | 51–74% | 45–72% | 30–63% | ~43 |- | vs Top 100 | 28–38 | 42% | 0.36–1.37 | 0–3% | 1–7% | 54–72% | 50–71% | 39–57% | ~44.5 |- | Kabuuang Karera | 204–125 | 62% | ~1.00 | 0.0% | 0.4% | 59.9% | – | – | 46.3 |} Ang rekord ni '''Eala''' ay nagpapakita ng malinaw na mga pattern laban sa iba’t ibang antas ng kalaban. Laban sa '''Top 10 players''' hawak niya ang 4–3 rekord (57% win rate). Ang kanyang '''dominance ratio (DR)'''—sukatan ng puntos na napanalo kumpara sa nawala—ay mula 0.61 sa pagkatalo hanggang 1.46 sa panalo laban kay Coco Gauff. Ang kanyang unang serve ay nasa pagitan ng 57–72%, na may 30–73% puntos na napanalo, habang ang ikalawang serve ay nasa 41–52%. Mababa ang '''Ace %''' (0–3%), tanda ng pag-asa sa rallies kaysa free points, habang tumataas ang '''double faults''' (hanggang 5%). Laban sa '''Top 20 opponents''' siya ay 6–7 (46%), na may DR mula 0.36 hanggang 1.32. Nanatiling matatag ang unang serve (52–69%), ngunit pabagu-bago ang puntos na napanalo. Laban sa '''Top 50''' bumaba ang rekord sa 12–20 (38%), na may DR mula 0.30 hanggang 1.48. Tumataas ang double faults (1–7%), at ang ikalawang serve ay maaaring bumaba hanggang 30%. Laban sa '''Top 100''' siya ay 28–38 (42%), na may DR mula 0.36 hanggang 1.37. Nanatiling katulad ang serve stats, ngunit may volatility. Sa kabuuan ng kanyang '''karera''' (204–125, 62% win rate), ang average DR ay halos 1.00, tanda ng balanseng puntos na napanalo at nawala. Ang '''return points won (RPW)''' ay nasa ~46, na nagpapakita ng kakayahang mag-pressure sa kalaban kahit hindi matibay ang kanyang serve. Mababa ang Ace %, tanda ng pag-asa sa rallies, habang kontrolado ang double faults (mas mababa sa 1%). Ipinapakita ng mga datos na kaya niyang itaas ang antas laban sa elite opponents, ngunit may inconsistency sa serve laban sa mid-tier competition. ==== Pinakamagagandang Panalo ==== {| class="wikitable sortable" ! Taon ! Torneo ! Surface ! Round ! Kalaban (Ranggo) ! Iskor ! Resulta ! DR ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % |- | 2025 | US Open | Hard | R128 | Clara Tauson [Rank 14] | 6–3, 2–6, 7–6(11) | Panalo | 0.97 | 0.0% | 5.3% | 68.1% | 59.4% | 43.3% |- | 2025 | Miami Open | Hard | Quarterfinals | Iga Świątek [Rank 2] | 6–2, 7–5 | Panalo | 1.27 | 1.5% | 4.5% | 66.7% | 52.3% | 50.0% |- | 2025 | Eastbourne | Grass | R16 | Jelena Ostapenko [Rank 3] | 0–6, 6–2, 3–2 RET | Panalo | 1.08 | 0.0% | 3.8% | 63.5% | 57.6% | 63.2% |- | 2026 | Indian Wells | Hard | R32 | Coco Gauff [Rank 4] | 6–2, 2–0 RET | Panalo | 1.46 | 0.0% | 0.0% | 68.0% | 58.8% | 50.0% |} ==== Pinakamasasamang Pagkatalo ==== {| class="wikitable sortable" ! Taon ! Torneo ! Surface ! Round ! Kalaban (Ranggo) ! Iskor ! Resulta ! DR ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % |- | 2022 | Madrid Open | Clay | Q1 | Anna Bondar [Rank 68] | 0–6, 0–6 | Talo | 0.49 | 2.5% | 10.0% | 50.0% | 30.0% | 35.0% |- | 2023 | Monastir | Hard | R32 | Elise Mertens [Rank 36] | 5–7, 0–6 | Talo | 0.72 | 2.5% | 10.0% | 60.0% | 52.1% | 28.1% |- | 2025 | Rome | Clay | R128 | Marta Kostyuk [Rank 27] | 0–6, 1–6 | Talo | 0.30 | 0.0% | 3.3% | 66.7% | 47.5% | 30.0% |- | 2024 | Wuhan | Hard | R64 | Katerina Siniaková [Rank 37] | 3–6, 1–6 | Talo | 0.68 | 0.0% | 6.5% | 65.2% | 33.3% | 31.3% |- | 2025 | Wimbledon | Grass | R128 | Barbora Krejčíková [Rank 17] | 6–3, 2–6, 1–6 | Talo | 0.82 | 1.1% | 1.1% | 54.3% | 50.0% | 50.0% |- | 2026 | Miami Open | Hard | R16 | Karolína Muchová [Rank 13] | 0–6, 2–6 | Talo | 0.39 | 0.0% | 4.8% | 52.4% | 36.4% | 50.0% |- | 2026 | Indian Wells | Hard | R16 | Linda Nosková [Rank 14] | 2–6, 0–6 | Talo | 0.36 | 0.0% | 6.8% | 56.8% | 36.0% | 47.4% |} Ang kanyang pinakamalalaking pagkatalo ay nagpapakita ng volatility sa kanyang serve. Sa '''Madrid Open 2022''', nakaranas siya ng double bagel (0–6, 0–6) laban kay Anna Bondar, na may DR na 0.49 at double faults na 10%. Sa '''Rome 2025''', natalo siya kay Marta Kostyuk (0–6, 1–6) na may pinakamababang DR (0.30). Ang iba pang mabibigat na pagkatalo ay laban kina Elise Mertens (Monastir 2023), Karolína Muchová (Miami 2026), at Linda Nosková (Indian Wells 2026), kung saan bumaba ang kanyang DR sa ilalim ng 0.40 at ang ikalawang serve points won ay bumagsak sa mas mababa sa 35%. Ipinapakita ng mga laban na ito na kapag bumibigay ang kanyang serve—lalo na sa mataas na double faults at mahina ang ikalawang serve—nahihirapan siyang manatiling kompetitibo. Ang karera ni Eala ay nagpapakita ng mga '''peak performances''' laban sa mga top‑ranked players na nababalanse ng mabibigat na pagkatalo kapag bumibigay ang kanyang serve. Ang kanyang pinakamagagandang panalo ay nagpapakita ng taktikal na tibay at kakayahang makipagsabayan sa pinakamagagaling sa mundo, habang ang pinakamasasamang pagkatalo ay nagpapakita ng pangangailangan para sa mas matatag na serve at mas mahusay na konstruksyon ng puntos laban sa mid‑tier opponents. == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601005101/https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |archive-date=June 1, 2022}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-Semifinals-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url=https://archive.today/20250910045902/https://www.rappler.com/sports/tennis-Semifinals-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |archive-date=September 10, 2025}}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114191842/https://www.onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |archive-date=November 14, 2025 |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128021547/https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-date=January 28, 2026 |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: * {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507021421/https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |archive-date=May 7, 2023}} * {{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> ==Nota== ==== Women's World Tour Titles ==== {| class="wikitable" ! Taon !! Paligsahan !! Tier !! Paligsahan !! Katungali |- | 2021 || W15 Manacor || ITF || Isahan || – |- | 2022 || W25 Chiang Rai || ITF || Isahan || – |- | 2023 || W25 Yecla || ITF || Isahan || – |- | 2023 || W25 Roehampton || ITF || Isahan || – |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Isahan || – |- | 2024 || W50 Pune || ITF || Dalawahan || Darja Semeņistaja |- | 2024 || W75 Croissy-Beaubourg || ITF || Dalawahan || Estelle Cascino |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Dalawahan || Estelle Cascino |} ==== 2020 ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Las Palmas de Gran Canaria 2 || W15 || Luwad || Unang Yugto || Anna Zarycka || 2–6, 4–6 |- | Las Palmas de Gran Canaria || W25 || Luwad || Pangalawang Yugto || Lara Salden || 0–6, 6–2, 2–6 |- | Melilla || W15 || Luwad || Unang Yugto || Anastasia Charaeva || 3–6, 3–6 |- | Monastir 9 || W15 || Matigas || Pangalawang Yugto || Nina Stadler || 6–4, 6–7, 5–7 |} ==== 2021 ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Korte !! Tier !! Kalaban !! Yugto !! Iskor |- | Miami Open || Matigas || WTA 1000 || Viktória Hrunčáková || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Romanian Open (Cluj-Napoca) || Luwad || WTA 250 || Mayar Sherif || Pangalawang Yugto || 2–6, 2–6 |- | W15 Manacor 1 || W15 || Matigas || Yvonne Cavalle-Reimers || Final || 5–7, 6–1, 6–2 |- | W15 Manacor 2 || W15 || Matigas || Ylena In-Albon || Kwarterpinals || 0–6, 3–6 |- | W15 Manacor 3 || W15 || Matigas || Oksana Selekhmeteva || Kwarterpinals || 2–6, 3–6 |- | W25 Grenoble || W25 || Matigas || Maja Chwalińska || Kwarterpinals || 0–6, 4–6 |- | W25 Manacor 4 || W25 || Matigas || Jana Fett || Pangalawang Yugto || 6–4, 3–6, 5–7 |- | W15 Manacor 5 || W15 || Matigas || Simona Waltert || Unang Yugto || 4–6, 6–2, 5–7 |- | W60 Bellinzona || W60 || Luwad || Simona Waltert || Pangalawang Yugto || 5–7, 6–3, 2–6 |- | W25 Platja d’Aro || W25 || Luwad || Irene Burillo Escorihuela || Pangalawang Yugto || 2–6, 4–6 |- | W25 Madrid 2 || W25 || Matigas || Andrea Lázaro García || Unang Yugto || 6–2, 4–6, 4–6 |- | W25 Milovice || W25 || Matigas || Daria Astakhova || Unang Yugto || 2–6, 2–6 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | W25 Madrid || W25 || Matigas || Victoria Jiménez Kasintseva || Kwarterpinals || Olivia Tjandramulia / Ashley Lahey || 5–7, 6–4, 6–10 |- | W25 Platja d’Aro || W25 || Luwad || Oksana Selekhmeteva || Final || Justina Mikulskytė / Oana Simion || 3–6, 5–7 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Madison Brengle || 2–6, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 |- | Manacor 1 || W25 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Alice Rame || 2–6, 4–6 |- | Manacor 3 || W25 || Matigas || Unang Yugto || Giulia Gatto-Monticone || 2–6, 1–6 |- | Grenoble || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Chloé Paquet || 6–4, 5–7, 3–6 |- | Macon || W25 || Matigas || Unang Yugto || Anna Ukolova || 6–1, 2–6, 6–7(3) |- | Joue-les-Tours || W25 || Matigas || Pangalawang Yugto || Oksana Selekhmeteva || 3–6, 3–6 |- | Chiang Rai 1 || W25 || Matigas || Final || Luksika Kumkhum || 6–4, 6–2 |- | Chiang Rai 2 || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Erika Sema || 3–6, 6–2, 3–6 |- | Madrid 1 || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Anna-Lena Robbe || 6–7(3), 3–6 |- | Madrid 2 || W60 || Matigas || Final || Marina Bassols Ribera || 4–6, 5–7 |- | Palma del Río || W25 || Luwad || Pangalawang Yugto || Jessika Ponchet || 2–6, 1–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Matigas || Pangalawang Yugto || Alexandra Bozovic || 6–1, 4–6, 5–7 |- | Vitoria-Gasteiz || W60 || Matigas || Semipaynal || Jessika Ponchet || 4–6, 4–6 |- | El Espinar || W25 || Matigas || Semipaynal || Eva Guerrero Alvarez || 2–6, 6–3, 2–6 |- | Grodzisk Mazowiecki || W100 || Matigas || Unang Yugto || Katharina Hobgarski || 4–6, 3–6 |- | Templeton || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Katarzyna Kawa || 6–2, 4–6, 0–6 |- | Rancho Santa Fe || W80 || Matigas || Kwarterpinals || Marcela Zacarías || 2–6, 5–7 |- | Hamburg || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Ysaline Bonaventure || 4–6, 0–6 |- | Poitiers || W80 || Matigas || Semipaynal || Ysaline Bonaventure || 1–6, 6–3, 3–6 |- | Shrewsbury || W100 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Maia Lumsden || 1–6, 5–7 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Manacor || W25 || Matigas || Elsa Jacquemot || Kwarterpinals || Olga Parres Azcoitia / Aurora Zantedeschi || 6–2, 4–6, 3–10 |- | Macon || W25 || Matigas || Jéssica Bouzas Maneiro || Kwarterpinals || Audrey Albie / Aubane Droguet || 4–6, 2–6 |- | Chiang Rai 1 || W25 || Matigas || Indy De Vroome || Unang Yugto || Patcharin Cheapchandej / Punnin Kovapitukted || 6–4, 5–7, 6–10 |- | Chiang Rai 2 || W25 || Matigas || Kyōka Okamura || Kwarterpinals || Pimrada Jattavapornvanit / Gozal Ainitdinova || 6–4, 7–6(4), 2–6 |- | Madrid 1 || W25 || Matigas || Jéssica Bouzas Maneiro || Kwarterpinals || Olga Helmi / Adithya Karunaratne || 0–6, 4–6 |- | Madrid 2 || W60 || Matigas || Liang En-shuo || Kwarterpinals || Tímea Babos / Valeria Savinykh || 2–6, 4–6 |- | Palma del Río || W25 || Luwad || Marina Bassols Ribera || Semipaynal || Valeria Savinykh / Fanny Stollár || 2–6, 0–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Matigas || Lizette Cabrera || Kwarterpinals || Justina Mikulskyte / Hong Yi Cody Wong || 5–7, 4–6 |- | Templeton || W60 || Matigas || Annaëlle Robbe || Pangalawang Yugto || Madison Brengle || 6–3, 6–7, 6–10 |- | Poitiers || W80 || Matigas || Petra Marcinko || Kwarterpinals || Miriam Skoch / Markéta Vondroušová || 5–7, 2–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Misaki Doi || 6–4, 1–6, 3–6 |- | Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Tatjana Maria (6) || 2–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Irina-Camelia Begu || 2–6, 5–7 |- | Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Unang Yugto || Tatjana Maria || 1–6, 1–6 |- | Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Himari Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Tatjana Maria (3) || 3–6, 0–6 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Elise Mertens (2) || 5–7, 0–6 |- | Canberra || W60 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Oksana Selekhmeteva (7) || 6–3, 4–6, 4–6 |- | Trnava || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Sonay Kartal || 2–6, 2–6 |- | Chiasso || W60 || Luwad || Unang Yugto || Alexandra Cadantu-Ignatik || 0–6, 2–6 |- | Bellinzona || W60 || Luwad || Unang Yugto || Ioana Ghioroaie || 5–7, 1–6 |- | Monastir || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Jia-Jing Wang (Q) || 6–0, 4–6, 3–6 |- | Yecla || W15 || Matigas || Final || Valentina Ryser || 6–3, 7–5 |- | Madrid || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Makenna Jones (5) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Zaragoza || W25 || Matigas || Unang Yugto || Destanee Aiava || 1–6, 2–6 |- | Palma del Río || W40 || Matigas || Kwarterpinals || Valeria Savinykh (3) || 4–6, 2–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Matigas || Unang Yugto || Sohyun Park || 4–6, 3–6 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Matigas || Semipaynal || Jessika Ponchet (3) || 6–2, 4–6, 2–6 |- | Barcelona || W60 || Matigas || Kwarterpinals || Georgina García Pérez || 4–6, 3–6 |- | Roehampton || W25 || Matigas || Final || Arina Rodionova (2) || 6–2, 6–3 |- | Aldershot || W25 || Matigas || Final || Destanee Aiava (6) || 6–3, 4–6, 1–6 |- | Tokyo || W100 || Matigas || Pangalawang Yugto || Kimberly Birrell (5) || 6–4, 6–7, 2–6 |- | Glasgow || W60 || Matigas || Unang Yugto || Suzan Lamens || 6–2, 4–6, 1–6 |- | Nantes || W60 || Matigas || Semipaynal || Gabriela Knutson || 6–2, 3–6, 1–6 |- | Petange || W40 || Matigas || Final || Océane Dodin (3) || 1–6, 5–7 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Trnava 2 || W60 || Matigas || Semipaynal || Alicia Barnett / Olivia Nicholls || 4–6, 1–6 |- | Chiasso || W60 || Luwad || Unang Yugto || Beatrice Gumulya / Anna Sisková || 3–6, 6–4, 11–13 |- | Zaragoza || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Alana Parnaby / Victoria Rodríguez || 6–4, 3–6, 6–10 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča || 5–7, 6–1, 9–11 |- | Barcelona || W60 || Matigas || Unang Yugto || Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča || 6–4, 3–6, 3–10 |- | Roehampton 2 || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Talia Gibson / Petra Hule || 1–6, 5–7 |- | Aldershot || W25 || Matigas || Semipaynal || Erina Hayashi / Saki Imamura || 4–6, 4–6 |- | Tokyo 2 || W100 || Matigas || Semipaynal || Alicia Barnett / Olivia Nicholls || 0–6, 7–5, 6–10 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6 |- | Glasgow 2 || W60 || Matigas || Kwarterpinals || Freya Christie / Olivia Gadecki || — |- | Nantes || W60 || Matigas || Unang Yugto || Ekaterina Maklakova / Ekaterina Reyngold || 6–1, 3–6, 6–10 |- | Petange || W40 || Matigas || Semipaynal || Danielle Collins / Isabelle Haverlag || 2–6, 4–7 |} ==== 2024 ==== '''Isahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Level !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 |- | French Open || Grand Slam || Luwad || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 |- | Wimbledon || Grand Slam || Damo || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 |- | US Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Unang Yugto || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 |- | Wuhan Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Matigas || Unang Yugto || Magda Linette || 6–7, 1–6 |- | Guadalajara Open || WTA 500 || Matigas || Unang Yugto || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 |- | Jiangxi Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Damo || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Matigas || Pangalawang Yugto || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 |- | Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Matigas || Unang Yugto || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 |- | Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Damo || Kwarterpinals || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 |- | Makarska Open || WTA 125 || Luwad || Unang Yugto || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Matigas || Final (Winner) || Victoria Jiménez Kasintseva (7) || 6–4, 6–4 |- | Dubai || W100 || Matigas || Semipaynal || Polina Kudermetova (1) || 6–4, 2–6, 2–6 |- | Takasaki || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Mananchaya Sawangkaew (3) || 6–4, 1–6, 2–6 |- | Cary || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Renata Zarazúa (2) || 6–3, 4–6, 3–6 |- | Landisville || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Olivia Gadecki || 1–6, 6–0, 3–6 |- | Porto || W75 || Matigas || Kwarterpinals || Anna Bondar (2) || 4–6, 7–6, 1–6 |- | Trnava 1 || W75 || Matigas || Kwarterpinals || Anastasia Gureva || 2–6, 6–3, 6–7 |- | Trnava 2 || W75 || Matigas || Unang Yugto || Tereza Martincová (7) || 6–3, 4–6, 6–7 |- | Croissy-Beaubourg || W75 || Matigas || Pangalawang Yugto || Mona Barthel || 6–4, 4–6, 1–6 |- | Zagreb || W75 || Luwad || Unang Yugto || Tena Lukas || 5–7, 6–3, 4–6 |- | Bellinzona || W60 || Luwad || Unang Yugto || Selena Janicijevic || 3–6, 1–6 |- | Indore || W50 || Matigas || Semipaynal || Polina Kudermetova (2) || 4–6, 7–6, 2–6 |- | Pune || W50 || Matigas || Kwarterpinals || Darja Semenistaja (1) || 6–7, 0–6 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" !Paligsahan !Level !Korte !Katungali !Yugto !Kalaban !Iskor |- |Canberra International |WTA 125 |Matigas |Laura Pigossi |Semipaynal |Kaylah McP/ Astra Sharma |6–7(1), 3–6 |- |Pune |W50 |Matigas |Daniela Semenistaja |Final |Naiktha Bains / Fanny Stollar |7–6(8), 6–3 |- |Porto 3 |W75 |Matigas |Alicia Barnett |Kwarterpinals |Anna-Lena Friedsam / Aliccia Barnett |3–6, 4–6 |- |Trnava |W75 |Matigas |Zeynep Sönmez |Semipaynal |Lulu Sun / Moyuka Uchijima |2–6, 2–6 |- |Croissy-Beaubourg |W75 |Matigas |Estelle Cascino |Final |Maia Lumsden / Jessika Ponchet |7–5, 7–6(4) |- |Oeiras Ladies Open |WTA 125 |Luwad |Taylah Preston |Unang Yugto |Valeria Lepchenko / Anna Falei |4–6, 4–6 |- |Vitoria-Gasteiz |W100 |Matigas |Estelle Cascino |Final |Lia Karatancheva / Diana Marcinkevica |6–3, 2–6, 10–4 |- |Polish Open |WTA 125 |Matigas |Daniela Semenistaja |Kwarterpinals |Weronika Falkowska / Martyna Kubka |4–6, 5–7 |- |Guadalajara 125 Open |WTA 125 |Matigas |Kimberly Birrell |Kwarterpinals |Katarzyna Piter / Fanny Stollar |4–6, 4–6 |- |Ningbo Open |WTA 500 |Matigas |En Shuo Liang |Kwarterpinals |Giuliana Olmos / Alexandra Panova |1–6, 2–6 |- |Dubai |W100 |Matigas |Valentini Grammatikopoulou |Kwarterpinals |Isabelle Haverlag / Erika Pridankina |7–5, 4–6, 3–10 |} ==== 2025 ==== '''Isahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Jana Fett (133) || 5–7, 2–6 |- | Singapore Open || WTA 250 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Simona Waltert (179) || 3–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Semipaynal || Jessica Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Pangalawang Yugto || Iga Świątek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Italian Open || WTA 1000 || Luwad || Unang Yugto || Marta Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 |- | French Open || Grand Slam || Luwad || Unang Yugto || Emiliana Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Damo || Unang Yugto || Magda Linette (31) || 4–6, 3–6 |- | Eastbourne Open || WTA 250 || Damo || Finals (Pangalawang Puwesto) || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- | Wimbledon || Grand Slam || Damo || Unang Yugto || Barbora Krejčíková (16) || 6–3, 2–6, 1–6 |- | National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Markéta Vondroušová (63) || 6–3, 1–6, 2–6 |- | US Open || Grand Slam || Matigas || Pangalawang Yugto || Cristina Bucșa (95) || 4–6, 3–6 |- | São Paulo Open || WTA 250 || Matigas || Kwarterpinals || Janice Tjen (130) || 4–6, 1–6 |- | China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Moyuka Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 |- | Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Tereza Valentová (78) || 1–6, 2–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Claire Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Matigas || Pangalawang Yugto || Victoria Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Matigas || Semipaynal || Shuai Wei (134) || 5–7, 2–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Matigas || Pangalawang Yugto || Mai Hontama (166) || 6–7, 2–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Luwad || Pangalawang Yugto || Panna Udvardy (137) || 6–7, 4–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Damo || Unang Yugto || Linda Fruhvirtová (152) || 5–7, 7–6, 1–6 |- | Ilkley Open || WTA 125 || Damo || Kwarterpinals || Rebecca Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Matigas || Kampeon || Panna Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 |- | Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Matigas || Semipaynal || Lulu Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 |- | Suzhou Open || WTA 125 || Matigas || Kwarterpinals || Viktorija Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 |} '''Withdrawals''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Reason |- | Cincinnati Open || WTA 1000 || Matigas || Pinsala sa balikat |- | Monterrey Open || WTA 500 || Matigas || Pinsala sa balikat |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Nadiia Kichenok || Semipaynal || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 |- | Italian Open || WTA 1000 || Luwad || Coco Gauff || Kwarterpinals || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 |- | French Open || Grand Slam || Luwad || Renata Zarazúa || Pangalawang Yugto || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 |- | Hong Kong Open || WTA 250 || Matigas || Chan Hao‑ching || Unang Yugto || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 |- | Wimbledon || Grand Slam || Damo || Eva Lys || Unang Yugto || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 |- | Birmingham Open || WTA 250 || Damo || Rebeka Masarova || Unang Yugto || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Matigas || Tsao Chia‑yi || Unang Yugto || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Luwad || Katie Volynets || Unang Yugto || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== '''Isahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Level !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Auckland Open || WTA 250 || Matigas || Semipaynal || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Unang Yugto || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6 |- | Philippines Womens Open || WTA 125 || Matigas || Kwarterpinals|| Camila Osorio || 4-6, 4-6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Matigas || Kwarterpinals || Ekaterina Alexandrova|| 3-6, 3-6 |- | Qatar Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto|| Tereza Valentová|| 6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Kampeonships |WTA 1000 |Matigas |Kwarterpinals |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Matigas |Ikaapat na Yugto |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |WTA 1000 |Matigas |Ikaapat na Yugto |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |WTA 500 |Luwad |Pangalawang Yugto |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |WTA 500 |Luwad | Unang Yugto | Leylah Fernandez | 1-6, 4-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Luwad | | | |- |Italian Open |WTA 1000 |Luwad | | | |- |French Open |Grand Slam |Luwad | | | |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Level !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Auckland Open || WTA 250 || Matigas || Iva Jovic || Semipaynal || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6 |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Ingrid Martins || Unang Yugto || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Matigas || Janice Tjen|| Semipaynal|| Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls|| 4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Matigas |Iva Jovic |Unang Yugto |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- | | | | | | | |- |} ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom] {{BD|2005||Eala, Alexandra}} [[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia (English)]] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [[bcl:Alexandra Eala]] iq5c67lrjgesx9nxj0nn597vcn5udz1 2204019 2204018 2026-04-21T19:50:39Z Tabilay 153890 Madrid 2026 Partner 2204019 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=April 2025}} {{Infobox tennis biography |name = Alexandra Eala |image =File:Alex Eala (2024 US Open) 02 (cropped).jpg |caption =Alex Eala sa 2024 US Open |fullname = Alexandra Maniego Eala |country = {{PHI}} |birth_date = {{birth date and age|2005|05|23}} |birth_place = [[Lungsod Quezon]], [[Pilipinas]] |height = {{height|m=1.75}} |turnedpro = March 4, 2020 |plays = Kaliwete (dalawahang-hawak na ''backhand'') |coach = Joan Bosch<br> Alexandro Viaene<br><br>Lluc Bauza (Fitness Coach) |careerprizemoney = US 1,882,099 |singlesrecord = {{tennis record|won=209|lost=127}} |singlestitles = 0 |highestsinglesranking = 29 (March 16, 2026) |currentsinglesranking = No. 44 (April 20, 2026) |AustralianOpenresult = 1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's singles qualifying|2026]]) |FrenchOpenresult = 1R ([[:en:2025 French Open – Women's singles|2025]]) |Wimbledonresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's singles|2025]]) |USOpenresult = 2R ([[:en:2025 US Open – Women's singles|2025]]) |doublesrecord = {{tennis record|won=47|lost=44}} |doublestitles = 0 |highestdoublesranking = No. 99 (February 9, 2026) |currentdoublesranking = No. 101 (April 20, 2026) |FrenchOpenDoublesresult = 2R ([[:en:2025 French Open – Women's doubles|2025]]) |WimbledonDoublesresult = 1R ([[:en:2025 Wimbledon Championships – Women's doubles|2025]]) |updated = April 20, 2026 |medaltemplates-expand =no |medaltemplates = {{MedalSport | Women's [[:en:tennis|Tennis]]}} {{MedalCountry |{{PHI}}}} {{MedalCompetition | [[:en:Asian Games|Asian Games]]}} {{MedalBronze | [[:en:Tennis at the 2022 Asian Games|2022 Hangzhou]] | [[:en:Tennis at the 2022 Asian Games – Women's singles|Singles]] }} {{MedalBronze|2022 Hangzhou|[[:en:Tennis at the 2022 Asian Games – Mixed doubles|Mixed doubles]]}} {{MedalCompetition | [[:en:Southeast Asian Games|Southeast Asian Games]]}} {{MedalGold | [[:en:2025 Southeast Asian Games|2025 Thailand]] | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Singles]] }} {{MedalBronze | [[:en:2021 Southeast Asian Games|2021 Vietnam]] | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Singles]] }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Mixed doubles]] }} {{MedalBronze | 2021 Vietnam | [[:en:Tennis at the 2021 Southeast Asian Games|Team]] }} {{MedalBronze | [[:en:2025 SEA Games|2025 Thailand]] | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Team]] }} {{MedalBronze | 2025 Thailand | [[:en:Tennis at the 2025 SEA Games|Mixed doubles]] }} |AustralianOpenDoublesresult=1R ([[:en:2026 Australian Open – Women's doubles|2026]])}} Si '''Alexandra Eala''' (isinilang Mayo 23, 2005 sa [[Quezon City]]) ay Pilipinong manlalaro ng [[tenis]]. Siya ang pinakamataas na ranggong Pilipino, umabot sa pandaigdigang bilang na 29 noong Marso 16, 2026.<ref name=":11">{{Cite news |last=Castillejo |first=Dyan |date=March 16, 2026 |title=Alex Eala rises to career-high World No. 29 |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/16/eala-rises-to-career-high-world-no-29-in-latest-wta-rankings-1032}}</ref> Nagwagi siya ng junior Grand Slam titles: doubles sa 2020 Australian Open at 2021French Open, at singles sa 2022 US Open.<ref name=":1">{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=September 10, 2022 |title=Eala captures US Open girls' singles crown |url=https://www.rappler.com/sports/final-results-alex-eala-lucie-havlickova-us-open-september-10-2022/}}</ref> Mayroon siyang 5 ITF singles at 3 ITF doubles titles, at noong 2025 umabot sa Semifinal ng Miami Open, final ng Eastbourne Open, at nagwagi sa WTA 125 Guadalajara Open.<ref name=":62">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Singles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/d/titles/ |access-date=2025-12-03 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":72">{{Cite web |title=ITF: Alexanda Eala Doubles Titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":63">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Singles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> Simula noong 2023, lumahok si Eala sa mga Grand Slam tournaments bilang propesyonal, kung saan nakapasok siya sa main draw mula 2025 French Open hanggang 2026 Australian Open at umabot sa ikalawang round ng 2025 US Open sa singles.<ref name=":63" /> Sa doubles naman, nakapaglaro siya noong 2025 at 2026, na ang pinakamataas na resulta ay ang ikalawang round ng 2025 French Open.<ref name=":6" /> Si Eala ay nagwagi ng mga pilak na medalya sa 2021 SEA Games at 2022Asian Games, at pinangunahan ang koponan sa promosyon sa Group I noong 2024. Noong 2025 SEA Games, nakamit niya ang gintong medalya sa women’s singles at dalawang tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /> ==Maagang buhay== Isinilang si Alexandra Eala noong Mayo 23, 2005 sa [[Lungsod Quezon]], Pilipinas, kina Mike Eala at [[:en:Rizza_Maniego-Eala|Rizza Maniego-Eala]], dating pambansang manlalangoy at opisyal ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]].<ref>{{cite news |title=Alexandra Eala &#124; Player Stats & More |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |work=Women's Tennis Association |access-date=January 12, 2026}}</ref> Pamangkin siya ni [[:en:Noli_Eala|Noli Eala]], dating pinuno ng [[:en:Philippine_Sports_Commission|Philippine Sports Commission]], at kapatid ni Michael "Miko" Eala na naglaro ng kolehiyong tennis sa [[:en:Pennsylvania_State_University|Penn State]].<ref name="Philstar">{{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |date=March 28, 2025 |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |work=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |url-status=live |access-date=August 28, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250828061821/https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |archive-date=August 28, 2025}}</ref><ref name="PEP2">{{Cite news |last1=Bravo |first1=Frances Karmel S. |date=March 27, 2025 |title=Who is Alex Eala, Pinoy tennis player at 2025 Miami Open? |website=Philippine Entertainment Portal |url=https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |access-date=August 27, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250428042146/https://www.pep.ph/peptionary/186040/alex-eala-a5128-20250327 |archive-date=April 28, 2025}}</ref> Ang kanyang lolo, si Roberto “Bobby” Maniego, ang nagpakilala sa kanya sa tennis at nagsilbing unang coach.<ref>{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=August 31, 2025 |title=Alex Eala and the guts to be first |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |url-status=live |access-date=September 1, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250901153539/https://www.rappler.com/sports/alex-eala-guts-first-philippine-tennis/ |archive-date=September 1, 2025}}</ref> Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin – Makati, bago lumipat sa [[:en:Rafa_Nadal_Academy|Rafa Nadal Academy]] sa Espanya kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>{{cite news |last1=Mina |first1=Rosy |date=October 22, 2022 |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |access-date=March 30, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330025238/https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ |archive-date=March 30, 2025}}</ref> == Personal na buhay == Ang paboritong pagkain ni Eala ay [[Kaldereta (pagkain)|kaldereta]].<ref>{{Cite web |last=Mina |first=Inna |date=February 3, 2026 |title=Are you a Kare-Kare person? Alex Eala’s Filipino food rankings might surprise you |url=https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you |access-date=February 23, 2026 |website=One Sports |language=en}}</ref> Mas gusto niyang inumin ang [[matcha|tsa na matcha]] kaysa sa [[kape]].<ref>{{cite web |last1=Castillejo |first1=Dyan |title=Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007 |website=ABS-CBN Sports |publisher=ABS-CBN Network |access-date=31 March 2026}}</ref> Bihasa siya sa pakikipag-usap gamit ang iba’t ibang wika: [[Wikang Kastila|kastila]], [[Wikang Ingles|ingles]], at [[tagalog]].<ref>{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |website=The Athletic |publisher=The New York Times |access-date=25 March 2026}}</ref> Ang paborito niyang [[:en:Grand_Slam|pangunahing paligsahan sa larong tenis]] ay ang [[:en:Wimbledon_Championships|Paligsahan ng Wimbledon]], at tinuturing niya itong pinakamagandang lugar sa tenis.<ref>{{Cite web |last=Dioquino |first=Delfin |date=July 3, 2025 |title='Living my dream': Alex Eala revels in historic Wimbledon stint |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/ |access-date=July 3, 2025 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=December 24, 2025 |title=Vogue Rapid-Fire interview with Alex Eala |url=https://www.instagram.com/reels/DSoxP5lk1bS/ |access-date=December 24, 2025 |website=Instagram |language=en}}</ref> Idolo niya ang [[:en:champion|kampon]] sa tenis na si [[:en:Maria_Sharapova|Maria Sharapova]], at nakapagsanay diya kasama si [[:en:Rafael_Nadal|Rafael Nadal]].<ref>{{Cite web |last=Atencio |first=Peter |date=July 19, 2025 |title=Sharapova’s influence drives Alex Eala’s aggressive game |url=https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html |access-date=February 23, 2026 |website=[[Manila Standard]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=November 20, 2025 |title=Alex Eala hits the court with Rafael Nadal |url=https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court |access-date=February 23, 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer|Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=August 27, 2025 |title=Before the big crowds, Alex Eala always had bro Miko by her side |url=https://www.spin.ph/tennis/get-to-know-alex-eala-older-brother-and-avid-supporter-miko-a6035-20250827 |access-date=February 23, 2026 |website=Spin.ph |language=en}}</ref> Ang pag-angat ni Eala sa WTA Tour matapos ang [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]] ay nagbigay sa kanya ng malaking impluwensiya sa Pilipinas, inihahambing sa pag-usbong ni [[Manny Pacquiao]].<ref name="mo">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 March 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Ayon kay [[:en:Dyan_Castillejo|Dyan Castillejo]], tinatrato na siya ng kanyang mga tagahanga na "parang kampeon ng isang Grand Slam" .<ref name="mo"/> Ang kanyang tagumpay ay muling nagpasigla ng interes sa tennis sa Pilipinas at sa [[Overseas Filipinos|mga Pilipinong nakatira sa ibang bansa]], kahit may hamon sa oras sa panonood.<ref name="mo"/><ref>{{cite web |title=Nearly a Century on Court: Filipino Trailblazers Who Took on Tennis’ Biggest Stage |url=https://asianjournal.com/entertainment/sports/a-century-on-court-filipino-trailblazers-who-took-on-tennis-biggest-stage/#:~:text=Dyan%20Castillejo%20%E2%80%93%20Former%20Fed%20Cup,and%20contemporary%20of%20Felicisimo%20Ampon. |website=Asian Journal |publisher=Asian Journal News |access-date=27 March 2026}}</ref><ref>{{Cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=April 19, 2025 |title=The rich history of Philippine tennis, decades before Alex Eala |url=https://www.rappler.com/sports/rich-history-philippine-tennis-decades-before-alex-eala/ |access-date=March 28, 2026 |website=Rappler |language=en}}</ref> == Karera == === Juniors === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Singles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || R2 || R3 || A || A |- | French Open || A || SF || A || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || A || W |} {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" |+ Doubles ! Tournament !! 2019 !! 2020 !! 2021 !! 2022 |- | Australian Open || A || W || A || A |- | French Open || A || A || W || A |- | Wimbledon || A || A || R2 || A |- | US Open || A || A || SF || – |} Sa edad na 12, nagwagi si Eala sa 2018 [[:en:Les_Petit_As|Les Petits As]] sa Pransya,<ref>{{Cite web |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/cookies/?returnurl=%2Fnews%2F117748%2FLilov-Eala-win-at-Les-Petits-As |access-date=November 14, 2024 |website=Tennis Europe}}</ref> at nakuha ang kanyang unang under‑18 singles at doubles titles sa ITF Trofeo David Ferrer sa Alicante, Spain.<ref>{{Cite web |last=Payo |first=Jasmine |date=April 25, 2025 |title=Building blocks to success: Rundown of Alex Eala’s best tennis campaigns |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-best-tennis-campaigns/ |access-date=November 14, 2025 |website=Rappler |language=en-US}}</ref> Noong 2019, napanalunan ni Eala ang [[:en:Orange_Bowl_(tennis)|Orange Bowl]] girls’ doubles title kasama si [[:en:Evialina_Laskevich|Laskevich]].<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=December 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |language=en |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217 |access-date=January 12, 2026}}</ref> Noong 2020, nagwagi siya sa [[:en:2020_Australian_Open_–_Girls'_doubles|Australian Open]] girls’ doubles kasama si [[:en:Priska_Madelyn_Nugroho|Nugroho]].<ref>{{Cite web |date=2020-01-31 |title=Eala, Nugroho capture Australian Open girls' doubles title |url=https://www.espn.com/story/_/id/28604688/eala-nugroho-capture-australian-open-girls-doubles-title |access-date=2025-10-08 |website=ESPN.com |language=en}}</ref> Sa 2021 [[:en:2021_French_Open_–_Girls'_doubles|French Open]], nakuha niya ang ikalawang junior Grand Slam doubles title kasama si [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]].<ref>{{Cite news |last=Go |first=Beatrice |date=April 5, 2023 |title=Alex Eala clinches juniors world No. 2 after French Open romp |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-ranking-itf-world-juniors-2020/ |access-date=November 16, 2025}}</ref> Noong Hulyo 2021, nagwagi siya ng isahan at dalawahan (kasama si Madison Sieg) sa [[:en:Trofeo_Bonfiglio|Trofeo Bonfiglio]] sa Milan.<ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=July 17, 2021 |title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}</ref> Noong 2022, gumawa siya ng kasaysayan bilang unang Pilipinong nagwagi ng junior Grand Slam singles title sa [[:en:2022_US_Open_–_Girls'_singles|US Open]].<ref>{{Cite web |last=Levinsohn |first=Dan |date=September 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title at the 2022 US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html |access-date=November 14, 2025 |website=US Open}}</ref> === Prupesyonal na karera === ==== 2020 ==== '''Isahan''' Noong 2020, lumahok si Eala sa limang paligsahan ng [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] sa isahan. Umabot siya sa pangalawang yugto sa W25 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]], W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Castellón]], at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Monastir]]. Natapos naman siya sa unang yugto sa W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|Las Palmas]] at W15 [[:en:2020_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|Melilla]]. ==== 2021 ==== '''Isahan''' Sa [[:en:2021_WTA_Tour|WTA Tour]], unang sumabak si Eala sa [[:en:2021_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami Open]] ngunit hindi siya nakalusot sa qualifying. Gayunpaman, sa [[:en:2021_Winners_Open_–_Singles|Cluj-Napoca 250]], nakapasok siya sa pangunahing draw at umabot hanggang sa pangalawang yugto bago natalo kay [[:en:Mayar_Sherif|Sherif]].<ref name=":5">{{Cite web |title=Tennis Abstract: Alexandra Eala |url=https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 |access-date=December 3, 2025 |website=www.tennisabstract.com}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=ITF: Alex Eala Singles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/activity/ |access-date=December 3, 2025 |website=www.itftennis.com}}</ref><ref name=":4">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |access-date=February 2, 2026 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> '''Dalawahan''' Noong 2021, lumahok si Eala sa dalawang paligsahan ng [[:en:2021_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]] sa dalawahan. Sa W25 Madrid, kasama si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]], nakarating sila sa quarterfinals. Samantala, sa W25 Platja d’Aro, nakipag‑pares siya kay [[:en:Oksana_Selekhmeteva|Selekhmeteva]] at umabot sila hanggang sa finals.<ref name=":6">{{Cite web |title=WTA: Alexandra Eala Doubles Matches |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala/matches?type=D#main-content |access-date=2026-03-26 |website=Women's Tennis Association |language=en}}</ref> ==== 2022 ==== '''Isahan''' Sa [[:en:2022_WTA_Tour|WTA Tour]], tampok ang kaniyang pagsabak sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]], subalit natalo siya sa unang yugto at sa qualifying na yugto.<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2022_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nagwagi siya sa W25 Chiang Rai at naging ikalawang puwesto sa W60 Madrid 2. Umabot din siya sa semifinals ng W80 Poitiers, W60 Vitoria‑Gasteiz, at W25 El Espinar.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Nakapasok siya sa quarterfinals ng W80 Rancho Santa Fe, W60 Templeton, W25 Madrid, at W25 Chiang Rai 2.<ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Sa WTA Tour, nakapaglaro siya sa [[:en:2022_Miami_Open_–_Women's_doubles|Miami 1000]] at sa qualifying ng [[:en:2022_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_doubles|Madrid 1000]].<ref name=":0">{{cite web |last1=Futterman |first1=Matthew |title=Bumalik si Alex Eala sa Miami Open, kung saan nagsimula ang kanyang pangarap na naging tennis phenomenon |url=https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/ |access-date=25 Marso 2026 |website=The Athletic |publisher=The New York Times}}</ref> Sa ITF circuit, lumahok siya sa sampung torneo. Ang pinakamataas na narating niya ay ang semifinals sa W25 Palma del Río kasama si [[:en:Marina_Bassols_Ribera|Ribera]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng pitong torneo at dalawang torneo na nabigo sa maagang yugto.<ref name=":6" /> ==== 2023 ==== '''Isahan''' Sa [[:en:2023_WTA_Tour|WTA Tour]], lumahok siya sa qualifying ugtong [[:en:2023_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]] ngunit nabigo. Natalo rin siya sa unang yugto ng [[:en:2023_Thailand_Open_–_Singles|Thailand 250]], [[:en:2023_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]], [[:en:2023_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]], at [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Singles|Monastir 250]]. Lumaban din siya bilang wildcard sa [[:en:2023_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]] at [[:en:2023_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nakamit niya ang dalawang pinakamalalaking tagumpay sa isahan: una sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(April–June)|W15 Yecla]] at kasunod sa [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Roehampton]].<ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=June 4, 2023 |title=Alex Eala claims third ITF crown at W25 Yecla in Spain |url=https://www.abs-cbn.com/sports/06/04/23/tennis-alex-eala-claims-third-itf-crown-at-w25-yecla |access-date=November 7, 2025 |work=ABS CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=August 13, 2023 |title=Alex Eala wins fourth ITF title, rules W25 Roehampton |url=https://sports.inquirer.net/523461/alex-eala-wins-fourth-itf-title-rules-w25-roehampton |access-date=November 7, 2025 |website=Inquirer.net |language=en-US}}</ref> Nakarating siya sa finals ng [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(July–September)|W25 Aldershot]] at [[:en:2023_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(October–December)|W40 Petange]]; sa semifinals ng [[:en:2023_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|W100 Vitoria-Gasteiz]] at [[:en:2023_Engie_Open_Nantes_Atlantique_–_Singles|W60 Nantes]]; at sa quarterfinals ng [[:en:2023_Women's_TEC_Cup_–_Singles|W60 Barcelona]] at [[:en:2023_Ando_Securities_Open_–_Singles|W100 Tokyo]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Nagtapos siya sa ika-191 na puwesto sa pagtatapos ng taon.<ref>{{Cite news |last=Satumbaga-Villar |first=Kristel |date=September 20, 2023 |title=Eala improves to career-high No. 191 in WTA rankings |url=https://mb.com.ph/2023/9/20/eala-improves-to-career-high-no-191-in-wta-rankings |access-date=November 7, 2025 |website=Manila Bulletin}}</ref> '''Dalawahan''' Noong 2023, lumahok si Eala sa mga torneo ng ITF at WTA sa dalawahan. Umabot siya sa apat na semifinals (W60 Trnava, W100 Tokyo, W25 Aldershot, W40 Petange), nakapasok sa apat na quarterfinals (W25 Zaragoza, W100 Vitoria-Gasteiz, W25 Roehampton, W60 Glasgow), at ilang beses na nakarating sa nangyugto kabilang ang [[:en:2023_Jasmin_Open_–_Doubles|Monastir 250]]. Karamihan sa mga torneo ay ginanap sa matitigas na korte maliban sa W60 Chiasso, isang palaro na ginanap sa luwad .<ref name=":6" /> ==== 2024 ==== '''Isahan''' Noong 2024, hindi nakalusot si Eala sa qualifiers ng apat na Grand Slam ([[:en:2024_Australian_Open_–_Women's_singles_qualifying|Australian Open]], [[:en:2024_French_Open_–_Women's_singles_qualifying|French Open]], [[:en:2024_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles_qualifying|Wimbledon]], [[:en:2024_US_Open_–_Women's_singles_qualifying|US Open]]). Ang pinakamagandang resulta niya ay ang quarterfinal sa [[:en:2024_Veneto_Open_–_Singles|Veneto 125]] laban kay [[:en:Sara_Errani|Errani]].<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2024_WTA_Tour|WTA Tour]], umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2024_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]], ngunit natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]] at [[:en:2024_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan 1000]]. abigo siya sa unang yugto ng [[:en:2024_Guadalajara_Open_Akron_–_Singles|Guadalajara 500]], [[:en:2024_Abu_Dhabi_Open_–_Singles|Abu Dhabi 500]], at sa qualifiers ng [[:en:2024_Ningbo_Open_–_Singles|Ningbo 500]]. Hindi siya nakalusot sa qualifiers ng [[:en:2024_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham 250]], at natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]] at [[:en:2024_Jiangxi_Open_–_Singles|Jiangxi 250]]. bukod sa semifinals sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra 125]], umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Oeiras 125]] at [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], ngunit natalo sa unang yugto ng [[:en:2024_Makarska_International_Championships_–_Singles|Makarska 125]] at [[:en:2024_Polish_Open_–_Singles|Warsaw 125]].<ref name=":2" /><ref name=":4" /> Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nakuha niya ang unang malaking titulo sa W100 [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Singles|Vitoria-Gasteiz]], tinalo si [[:en:Victoria_Jiménez_Kasintseva|Kasintseva]] sa final. Umabot din siya sa semifinals ng W100 [https://en.wikipedia.org/wiki/2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_%E2%80%93_Singles Dubai] at W50 [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|Indore]], at sa quarterfinals ng W100 Takasaki, W100 Cary, W100 Landisville, W75 Porto, at W75 Trnava. Nabigo naman siya nang maaga sa W75 Zagreb at W60 Bellinzona.<ref name=":5" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /> '''Dalawahan''' Noong 2024, nagpakita si Eala ng matatag na kampanya sa dalawahan. Sa WTA, ang pinakamalalim niyang resulta ay ang semifinals sa [[:en:2024_Canberra_Tennis_International_–_Women's_doubles|Canberra 125]] kasama si [[:en:Laura_Pigossi|Pigossi]]. Nagkaroon din siya ng limang quarterfinal finishes: sa [[:en:2024_Ningbo_Open|Ningbo 500]] kasama si [[:en:Liang_En-shuo|Liang]], sa [[:en:2024_Polish_Open_–_Doubles|Warsaw 125]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sa [[:en:2024_Guadalajara_125_Open_–_Doubles|Guadalajara 125]] kasama si [[:en:Kimberly_Birrell|Birrell]], sa [[:en:2024_Al_Habtoor_Tennis_Challenge_–_Doubles|W100 Dubai]] kasama si [[:en:Valentini_Grammatikopoulou|Grammatikopoulou]], at sa [[:en:2024_Porto_Women's_Indoor_ITF_3_–_Doubles|W75 Porto 3]] kasama si [[:en:Alicia_Barnett|Barnett]]. Bukod dito, nagtalo siya sa unang yugto sa [[:en:2024_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] (kasama si [[:en:Taylah_Preston|Preston]]).<ref name=":72" /><ref name=":0" /> Sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF circuit]], nagtala si Eala ng tatlong titulo: una sa [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W50 Pune]] kasama si [[:en:Darja_Semeņistaja|Semenistaja]], sinundan ng magkasunod na panalo kasama si [[:en:Estelle_Cascino|Cascino]] sa [[:en:2024_Open_de_Seine-et-Marne_–_Doubles|W75 Croissy-Beaubourg]] at [[:en:2024_Open_Araba_en_Femenino_–_Doubles|W100 Vitoria-Gasteiz]]—ang pinakamataas na titulo niya sa ITF. Umabot din siya sa semifinals ng [[:en:2024_ITF_Women's_World_Tennis_Tour_(January–March)|W75 Trnava]] kasama si [[:en:Zeynep_Sönmez|Sönmez]].<ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 27, 2024 |title=Alex Eala cops W50 Pune doubles title with Latvian partner |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/549446/alex-eala-cops-w50-pune-doubles-title-with-latvian-partner |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=March 31, 2024 |title=Eala, partner rule W75 Croissy-Beaubourg doubles tilt |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2024/03/31/2344255/eala-partner-rule-w75-croissy-beaubourg-doubles-tilt |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=July 21, 2024 |title=Alex Eala wins singles and doubles titles at W100 Vitoria-Gasteiz |language=en |website=INQUIRER.net |url=https://sports.inquirer.net/575666/alex-eala-also-wins-singles-title-at-w100-vitoria-gasteiz |access-date=November 10, 2025}}</ref><ref name=":6" /> ==== 2025 ==== '''Isahan''' Noong 2025, umakyat si Eala mula No. 147 tungo sa career-high No. 50 matapos lumahok sa 27 torneo.<ref name=":4" /> Ang pinakamalaking tagumpay ay dumating sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]], kung saan tinalo ang world No. 2 [[:en:Iga_Świątek|Świątek]] sa quarterfinals bago matalo kay [[:en:Jessica_Pegula|Pegula]] sa semifinals. Sa damo, nakarating sa unang WTA final sa [[:en:2025_Eastbourne_Open_–_Women's_singles|Eastbourne 250]], ngunit natalo kay [[:en:Maya_Joint|Joint]]. Sa [[:en:2025_US_Open_–_Women's_singles|US Open]], nakamit ang unang panalo sa main draw at umabot sa ikalawang ugtolaban kay [[:en:Cristina_Bucșa|Bucșa]]. Pagkaraan nito, tinamo ang unang propesyonal na titulo sa [[:en:2025_Guadalajara_125_Open_–_Singles|Guadalajara 125]], tinalo si [[:en:Panna_Udvardy|Udvardy]] sa final.<ref name=":4" /> Nagtala rin siya ng matatag na hinatnan sa mga sumusunod na paligsahan: quarterfinals sa [[:en:2025_SP_Open_–_Singles|São Paulo 250]] laban kay [[:en:Janice_Tjen|Tjen]], semifinal sa [[:en:2025_Jingshan_Tennis_Open_–_Women's_singles|Jingshan 125]] laban kay [[:en:Lulu_Sun|Sun]] at sa [[:en:2025_Canberra_Tennis_International_–_Women's_singles|Canberra 125]] laban kay [[:en:Wei_Sijia|Sijia]], at quarterfinals sa [[:en:2025_Ilkley_Open_–_Women's_singles|Ilkley 125]] laban kay [[:en:Rebecca_Marino|Marino]] at sa [[:en:2025_Suzhou_WTA_125_–_Singles|Suzhou 125]] laban kay [[:en:Viktorija_Golubic|Golubic]]. Umabot sa pangalawang yugto sa [[:en:2025_Mutua_Madrid_Open_–_Women's_singles|Madrid 1000]] laban kay Świątek, at sa [[:en:2025_Hong_Kong_Tennis_Open_–_Singles|Hong Kong 250]] laban kay [[:en:Victoria_Mboko|Mboko]]. Sa iba pang palihsahan nakarating sa pangalawang yugto ng [[:en:2025_Mumbai_Open_–_Singles|Mumbai 125]] laban kay [[:en:Mai_Hontama|Hontama]] at sa [[:en:2025_Oeiras_Ladies_Open_–_Singles|Oeiras 125]] laban kay Udvardy.<ref name=":4" /> Gayunpaman, marami ring maagang pagkabigo ang natala niya sa taon. Natalo sa unang ugtong [[:en:2025_French_Open_–_Women's_singles|French Open]] kay [[:en:Emiliana_Arango|Arango]], ng [[:en:2025_Wimbledon_Championships_–_Women's_singles|Wimbledon]] kay [[:en:Barbora_Krejčíková|Krejčíková]], at ng [[:en:2025_Australian_Open_–_Women's_singles|Australian Open]] sa qualifying kay [[:en:Jana_Fett|Fett]]. Natalo siya sa unang yugtong [[:en:2025_Italian_Open_–_Women's_singles|Rome 1000]] kay [[:en:Marta_Kostyuk|Kostyuk]], ng [[:en:2025_Canadian_Open_–_Women's_singles|Montreal 1000]] kay [[:en:Markéta_Vondroušová|Vondroušová]], at sa qualifying ng [[:en:2025_Wuhan_Open_–_Singles|Wuhan 1000]] kay [[:en:Moyuka_Uchijima|Uchijima]]. Natalo siys sa unang yugto ng [[:en:2025_Nottingham_Open_–_Women's_singles|Nottingham 250]] kay [[:en:Magda_Linette|Linette]], ng [[:en:2025_Singapore_Tennis_Open_–_Singles|Singapore 250]] kay [[:en:Simona_Waltert|Waltert]], ng [[:en:2025_Japan_Women's_Open_–_Singles|Osaka 250]] kay [[:en:Tereza_Valentová|Valentová]], ng [[:en:2025_Guangzhou_Open_–_Singles|Guangzhou 250]] kay [[:en:Claire_Liu|Liu]], at sa [[:en:2025_Birmingham_Open_–_Women's_singles|Birmingham 250]] kay [[:en:Linda_Fruhvirtová|Fruhvirtová]].<ref name=":4" /> Sa [[:en:2025_ITF_Women's_World_Tennis_Tour|ITF]], tatlong torneo ang nilaro ngunit lahat ay nagtapos sa pangalawang yugto: W100 [[:en:2025_Bengaluru_Open_–_Singles|Bengaluru]] laban kay [[:en:Dalila_Jakupović|Jakupović]], W75 Trnava 1 laban kay [[:en:Céline_Naef|Naef]], at W75 Trnava 2 laban kay [[:en:Valentina_Ryser|Ryser]].<ref name=":2" /> '''Dalawahan''' Noong 2025, lumahok si Eala sa iba’t ibang antas ng WTA Tour sa dalawahan.<ref name=":6" /> Pinakamahusay ang kanyang kampanya sa [[:en:2025_Guangzhou_Open_–_Doubles|Guangzhou 250]], kung saan umabot siya sa semifinals kasama si [[:en:Nadiia_Kichenok|Kichenok]]. Nakarating din siya sa quarterfinals ng [[:en:2025_Italian_Open_–_Women's_doubles|Italian 1000]] kapareha si [[:en:_Coco_Gauff|Coco Gauff]].<ref name=":6" /> Sa mga Grand Slam, umabot siya sa ikalawang yugto ng [[:en:2025_French_Open_–_Women's_doubles|French Open]] kasama si [[:en:Renata_Zarazúa|Zarazúa]], at natalo sa unang yugto ng [[:en:2025_Wimbledon_Championships_–_Women's_doubles|Wimbledon]] kasama si [[:en:Eva_Lys|Lys]].<ref name=":6" /> Lumahok din siya sa [[:en:2025_Birmingham_Open_–_Women's_doubles|Birmingham 250]] kasama si [[:en:Rebeka_Masarova|Masarova]] at sa [[:en:2025_Hong_Kong_Tennis_Open_–_Doubles|Hong Kong 250]] kasama si [[:en:Chan_Hao-ching|Hao-ching]], kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name=":6" /> Sa mga challengers, nakapaglaro siya sa [[:en:2025_Mumbai_Open_–_Doubles|Mumbai 125]] kasama si [[:en:_Tsao_Chia-yi|Chia-yi]] at sa [[:en:2025_Oeiras_Ladies_Open_–_Doubles|Oeiras 125]] kasama si [[:en:Katie_Volynets|Volynets]], na kapwa nagtapos sa unang yugto.<ref name=":6" /> ==== 2026 ==== '''Isahan''' Sinimulan ni Eala ang kanyang [[:en:2026_WTA_Tour|2026 season]] nang may matibay na simula sa ''[[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_singles|Auckland 250]]'', kung saan umabot siya sa semifinals bago natalo kay [[:en:Wang_Xinyu|Wang]].<ref>{{cite news |last=Satumbaga-Villar|first=Krystel|date=January 10, 2026|title=Alex Eala succumbs to Chinese rival in Auckland semis|url=https://mb.com.ph/2026/01/10/alex-eala-succumbs-to-chinese-rival-in-auckland-semis|work=The Manila Bulletin|access-date=January 10, 2026}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_singles|Australian Open]]'', nabigo siya sa unang round ng singles.<ref>{{cite news |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 19, 2026 |title=Alex Eala exits Australian Open first round |work=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/659094/alex-eala-exits-australian-open-first-round-falls-to-alycia-parks}}</ref> Lumaban siya sa ''[[:en:2026_Philippine_Women's_Open_–_Singles|Philippines 125]]'' bilang wildcard at nakapasok sa quarterfinals bago matalo kay [[:en:Camila_Osorio|Osorio]].<ref>{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=January 29, 2026 |title=Alex Eala exits WTA Philippine Open, bows to Camila Osorio |url=https://sports.inquirer.net/660715/alex-eala-exits-wta-philippine-open-bows-to-camila-osorio |work=Philippine Daily Inquirer |access-date=January 29, 2026}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Abu_Dhabi_Open|Abu Dhabi 1000]]'', umabot siya sa quarterfinals ngunit natalo kay [[:en:Ekaterina_Alexandrova|Alexandrova]].<ref>{{Cite news |last=Gasgonia |first=Dennis |date=February 5, 2026 |title=Natalo si Alex Eala sa quarterfinals ng Abu Dhabi laban kay Alexandrova ng Russia |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2026/2/5/alex-eala-bows-out-of-abu-dhabi-quarterfinals-in-loss-to-russia-s-alexandrova-2244 |work=ABS-CBN News}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Qatar_TotalEnergies_Open_–_Singles|Qatar 1000]]'', nabigo siya sa unang yugto.<ref>{{Cite news |last=Reyes |first=Kate |date=February 9, 2026 |title=Alex Eala exits Qatar Open after falling to Tereza Valentova |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-exits-qatar-open-after-falling-to-tereza-valentova-a5019-20260209 |access-date=February 9, 2026}}</ref> Nakapasok siya sa quarterfinals ng ''[[:en:2026_Dubai_Tennis_Championships_–_Women's_singles|Dubai 1000]]'' bago natalo kay [[:en:Coco_Gauff|Gauff]].<ref>{{Cite news |last=Ballesteros |first=Jan |date=February 19, 2026 |title=Alex Eala succumbs to world No. 4 Coco Gauff in Dubai quarterfinals |website=onesports.ph |url=https://onesports.ph/more-sports/article/41325/alex-eala-succumbs-to-world-no-4-coco-gauff-in-dubai-quarterfinals-1 |access-date=February 19, 2026}}</ref> Sa tinaguriang ''Sunshine Double'' na ''[[:en:2026_BNP_Paribas_Open|Indian Wells 1000]]'' at ''[[:en:2026_Miami_Open_–_Women's_singles|Miami 1000]]'', umabot siya sa ika-apat na round sa parehong torneo bago natalo kina [[:en:Linda_Noskova|Noskova]] at [[:en:Karolína_Muchová|Muchová]].<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=March 11, 2026 |title=Alex Eala bows out of Indian Wells with loss to Linda Nosková |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/11/tennis-alex-eala-bows-out-of-indian-wells-with-loss-to-linda-noskov-1231 |access-date=March 11, 2026 |work=ABS-CBN News}}</ref><ref>{{Cite news |date=Marso 24, 2026 |title=Alex Eala natanggal sa Miami Open matapos matalo kay Karolína Muchová |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/3/24/alex-eala-bows-out-of-miami-open-0012 |access-date=Marso 24, 2026}}</ref> Sa mga korteng luwad ng Europa, natalo sya sa ikalawang yugto ng ''[[:en:2025_Upper_Austria_Ladies_Linz_–_Singles|Linz 500]]'' laban kay [[:en:Jelena_Ostapenko|Ostapenko]].<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=April 8, 2026 |title=Eala squanders 5-1 second-set lead vs Ostapenko, exits Linz Open |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/04/08/2519713/eala-squanders-5-1-second-set-lead-vs-ostapenko-exits-linz-open |access-date=April 8, 2026}}</ref> Pagkatapos nito, nabigo siya sa unang yugto ng ''[[:en:2026_Porsche_Tennis_Grand_Prix_–_Singles|Stuttgart 500]]'' laban kay [[:en:Leylah_Fernandez|Fernandez]].<ref>{{Cite news |date=2026-04-15 |title=Natalo si Alex Eala sa Stuttgart Open laban kay Leylah Fernandez |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/15/alex-eala-stuttgart-open-0040 |access-date=2026-04-15}}</ref> ''' Dalawahan''' Sa ''[[:en:2026_ASB_Classic_–_Women's_doubles|Auckland 250]]'', nakipagtambal si Eala kay [[:en:Iva_Jovic|Jović]] at umabot sila sa semifinals bago natalo kina [[:en:Xu_Yifan|Xu]] at [[:en:Yang_Zhaoxuan|Yang]].<ref>{{Cite news|url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/9/tennis-alex-eala-iva-jovic-exit-asb-classic-doubles-1819|title=Alex Eala, Iva Jovic exit ASB Classic doubles|last=Castillejo|first=Dyan|date=January 9, 2026|access-date=January 9, 2026|work=ABS-CBN News}}</ref> Sa ''[[:en:2026_Australian_Open_–_Women's_doubles|Australian Open]]'', nakipares siya kay [[:en:Ingrid_Martins|Martins]], ngunit hindi sila nakalusot sa unang round matapos matalo sa kanilang pambungad na laban.<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=January 20, 2026 |title=Eala, Martins ousted in first round of Australian Open doubles |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/1/20/tennis-eala-martins-ousted-in-first-round-of-australian-open-doubles-1839 |access-date=January 20, 2026 |work=ABS-CBN News}}</ref> Samantala, sa ''[[:en:2026_Abu_Dhabi_Open_–_Doubles|Abu Dhabi 1000]]'', nakipagtambal siya kay [[:en:Janice_Tjen|Tjen]] at nakaabot sila sa semifinal, ngunit natalo sa duo nina [[:en:Tereza_Mihalíková|Mihalíková]] at [[:en:Olivia_Nicholls|Nicholls]].<ref>{{Cite news |last=Villanueva |first=Ralph Edwin |date=February 6, 2026 |title=Eala, Tjen get boot in Abu Dhabi Open semis |website=Philstar.com |url=https://www.philstar.com/sports/2026/02/06/2506287/eala-tjen-get-boot-abu-dhabi-open-semis |access-date=February 6, 2026}}</ref> == Estilo ng Paglalaro == Si Eala ay isang agresibong baseliner, gamit ang kanyang forehand upang kontrolin ang mga rally at ang kanyang matatag na two‑handed backhand upang pamahalaan ang mga palitan.<ref>{{Cite web |last=Tignor |first=Steve |date=March 26, 2025 |title=Is Nadal Academy prodigy Alexandra Eala the next tennis star? |url=https://www.tennis.com/news/articles/nadal-academy-prodigy-alexandra-eala-next-tennis-star |website=Tennis.com |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Ang kanyang kaliwang kamay na topspin ay nagtutulak sa mga kalaban nang malalim, habang ang kanyang return game ay isang lakas dahil sa mahusay na pagbabasa ng galaw. Ang kanyang serve ang nananatiling pangunahing kahinaan, madalas kulang sa bilis at pagbabago, bagaman mahusay siya sa hard courts.<ref>{{Cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=January 19, 2026 |title=What’s next for Alex Eala after 2026 Australian Open first-round exit? |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/47658308/what-next-alex-eala-2026-australian-open-first-round-exit |website=ESPN |language=en|access-date=January 24, 2026}}</ref> Binibigyang-diin ng mga analyst ang pagpapabuti ng kanyang serve, pagdaragdag ng taktikal na pagkakaiba-iba, at pagpapalakas ng pisikal na lakas bilang susi sa karagdagang tagumpay.<ref>{{Cite news |last=Sotelo |first=Andre |date=February 6, 2026 |title=What Alex Eala Still Needs to Win a WTA Grand Slam |url=https://sportsnewsph.com/what-alex-eala-still-needs-to-win-a-wta-grand-slam |access-date=February 6, 2026 |website=Sports News Philippines |language=en}}</ref> Nakamit na niya ang ilang mahahalagang tagumpay, kabilang ang pagiging unang Pilipino na umabot sa WTA 1000 Semifinals at tinalo ang tatlong major champions sa [[:en:2025_Miami_Open_–_Women's_singles|2025 Miami Open]]<ref name=":Gulf">{{Cite web |title=What Alexandra Eala Needs to Win Titles and Beat Top Players |url=https://gulfnews.com/sport/tennis/what-alexandra-eala-needs-to-win-titles-and-beat-top-players-1.500440043 |access-date=March 11, 2026 |website=Gulf News}}</ref> Itinatampok ng mga dating propesyonal na sina [[:en:Greg_Rusedski|Greg Rusedski]], [[:en:Andrea_Petkovic|Andrea Petkovic]], at [[:en:Martina_Navratilova|Martina Navratilova]] ang pangangailangan ng mas malakas na serve, mas maaasahang laro, at mas maraming pagkakaiba-iba, kasabay ng mas mahusay na kondisyon ng katawan.<ref>{{Cite web |date=March 10, 2026 |title=Alex Eala told where she can improve: Martina Navratilova offers advice |url=https://www.tennis365.com/tennis-news/alex-eala-told-where-she-can-improve-martina-navratilova-offers-advice |access-date=March 11, 2026 |website=Tennis365 |language=en}}</ref> Sa kanyang matibay na baseline game, katatagan, at suporta ng mga tagahanga, kinokonklusyon ng mga analyst na mayroon siyang pundasyon upang makipagtagisan para sa malalaking titulo, ngunit ang kanyang pangmatagalang tagumpay ay nakasalalay sa pagbabagong-anyo ng kanyang serve bilang isang sandata.<ref name=":Gulf" /> == Pagganap Laban sa Nangungunang Manlalaro == === Paghahambing ng Performance ni Eala sa mga Laban === {| class="wikitable sortable" ! Antas ! Rekord ! Panalo % ! DR (avg) ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % ! RPW (Return Points Won) |- | vs Top 10 | 4–3 | 57% | 0.61–1.46 | 0–3% | 0–5% | 57–72% | 30–73% | 41–52% | ~48 |- | vs Top 20 | 6–7 | 46% | 0.36–1.32 | 0–3% | 1–6% | 52–69% | 36–73% | 42–52% | ~44 |- | vs Top 50 | 12–20 | 38% | 0.30–1.48 | 0–4% | 1–7% | 51–74% | 45–72% | 30–63% | ~43 |- | vs Top 100 | 28–38 | 42% | 0.36–1.37 | 0–3% | 1–7% | 54–72% | 50–71% | 39–57% | ~44.5 |- | Kabuuang Karera | 204–125 | 62% | ~1.00 | 0.0% | 0.4% | 59.9% | – | – | 46.3 |} Ang rekord ni '''Eala''' ay nagpapakita ng malinaw na mga pattern laban sa iba’t ibang antas ng kalaban. Laban sa '''Top 10 players''' hawak niya ang 4–3 rekord (57% win rate). Ang kanyang '''dominance ratio (DR)'''—sukatan ng puntos na napanalo kumpara sa nawala—ay mula 0.61 sa pagkatalo hanggang 1.46 sa panalo laban kay Coco Gauff. Ang kanyang unang serve ay nasa pagitan ng 57–72%, na may 30–73% puntos na napanalo, habang ang ikalawang serve ay nasa 41–52%. Mababa ang '''Ace %''' (0–3%), tanda ng pag-asa sa rallies kaysa free points, habang tumataas ang '''double faults''' (hanggang 5%). Laban sa '''Top 20 opponents''' siya ay 6–7 (46%), na may DR mula 0.36 hanggang 1.32. Nanatiling matatag ang unang serve (52–69%), ngunit pabagu-bago ang puntos na napanalo. Laban sa '''Top 50''' bumaba ang rekord sa 12–20 (38%), na may DR mula 0.30 hanggang 1.48. Tumataas ang double faults (1–7%), at ang ikalawang serve ay maaaring bumaba hanggang 30%. Laban sa '''Top 100''' siya ay 28–38 (42%), na may DR mula 0.36 hanggang 1.37. Nanatiling katulad ang serve stats, ngunit may volatility. Sa kabuuan ng kanyang '''karera''' (204–125, 62% win rate), ang average DR ay halos 1.00, tanda ng balanseng puntos na napanalo at nawala. Ang '''return points won (RPW)''' ay nasa ~46, na nagpapakita ng kakayahang mag-pressure sa kalaban kahit hindi matibay ang kanyang serve. Mababa ang Ace %, tanda ng pag-asa sa rallies, habang kontrolado ang double faults (mas mababa sa 1%). Ipinapakita ng mga datos na kaya niyang itaas ang antas laban sa elite opponents, ngunit may inconsistency sa serve laban sa mid-tier competition. ==== Pinakamagagandang Panalo ==== {| class="wikitable sortable" ! Taon ! Torneo ! Surface ! Round ! Kalaban (Ranggo) ! Iskor ! Resulta ! DR ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % |- | 2025 | US Open | Hard | R128 | Clara Tauson [Rank 14] | 6–3, 2–6, 7–6(11) | Panalo | 0.97 | 0.0% | 5.3% | 68.1% | 59.4% | 43.3% |- | 2025 | Miami Open | Hard | Quarterfinals | Iga Świątek [Rank 2] | 6–2, 7–5 | Panalo | 1.27 | 1.5% | 4.5% | 66.7% | 52.3% | 50.0% |- | 2025 | Eastbourne | Grass | R16 | Jelena Ostapenko [Rank 3] | 0–6, 6–2, 3–2 RET | Panalo | 1.08 | 0.0% | 3.8% | 63.5% | 57.6% | 63.2% |- | 2026 | Indian Wells | Hard | R32 | Coco Gauff [Rank 4] | 6–2, 2–0 RET | Panalo | 1.46 | 0.0% | 0.0% | 68.0% | 58.8% | 50.0% |} ==== Pinakamasasamang Pagkatalo ==== {| class="wikitable sortable" ! Taon ! Torneo ! Surface ! Round ! Kalaban (Ranggo) ! Iskor ! Resulta ! DR ! Ace % ! DF % ! 1st Serve In ! 1st Serve Won % ! 2nd Serve Won % |- | 2022 | Madrid Open | Clay | Q1 | Anna Bondar [Rank 68] | 0–6, 0–6 | Talo | 0.49 | 2.5% | 10.0% | 50.0% | 30.0% | 35.0% |- | 2023 | Monastir | Hard | R32 | Elise Mertens [Rank 36] | 5–7, 0–6 | Talo | 0.72 | 2.5% | 10.0% | 60.0% | 52.1% | 28.1% |- | 2025 | Rome | Clay | R128 | Marta Kostyuk [Rank 27] | 0–6, 1–6 | Talo | 0.30 | 0.0% | 3.3% | 66.7% | 47.5% | 30.0% |- | 2024 | Wuhan | Hard | R64 | Katerina Siniaková [Rank 37] | 3–6, 1–6 | Talo | 0.68 | 0.0% | 6.5% | 65.2% | 33.3% | 31.3% |- | 2025 | Wimbledon | Grass | R128 | Barbora Krejčíková [Rank 17] | 6–3, 2–6, 1–6 | Talo | 0.82 | 1.1% | 1.1% | 54.3% | 50.0% | 50.0% |- | 2026 | Miami Open | Hard | R16 | Karolína Muchová [Rank 13] | 0–6, 2–6 | Talo | 0.39 | 0.0% | 4.8% | 52.4% | 36.4% | 50.0% |- | 2026 | Indian Wells | Hard | R16 | Linda Nosková [Rank 14] | 2–6, 0–6 | Talo | 0.36 | 0.0% | 6.8% | 56.8% | 36.0% | 47.4% |} Ang kanyang pinakamalalaking pagkatalo ay nagpapakita ng volatility sa kanyang serve. Sa '''Madrid Open 2022''', nakaranas siya ng double bagel (0–6, 0–6) laban kay Anna Bondar, na may DR na 0.49 at double faults na 10%. Sa '''Rome 2025''', natalo siya kay Marta Kostyuk (0–6, 1–6) na may pinakamababang DR (0.30). Ang iba pang mabibigat na pagkatalo ay laban kina Elise Mertens (Monastir 2023), Karolína Muchová (Miami 2026), at Linda Nosková (Indian Wells 2026), kung saan bumaba ang kanyang DR sa ilalim ng 0.40 at ang ikalawang serve points won ay bumagsak sa mas mababa sa 35%. Ipinapakita ng mga laban na ito na kapag bumibigay ang kanyang serve—lalo na sa mataas na double faults at mahina ang ikalawang serve—nahihirapan siyang manatiling kompetitibo. Ang karera ni Eala ay nagpapakita ng mga '''peak performances''' laban sa mga top‑ranked players na nababalanse ng mabibigat na pagkatalo kapag bumibigay ang kanyang serve. Ang kanyang pinakamagagandang panalo ay nagpapakita ng taktikal na tibay at kakayahang makipagsabayan sa pinakamagagaling sa mundo, habang ang pinakamasasamang pagkatalo ay nagpapakita ng pangangailangan para sa mas matatag na serve at mas mahusay na konstruksyon ng puntos laban sa mid‑tier opponents. == Ibang larangan == ===Pambansang koponan=== Kinatawan ni Eala ang [[Pilipinas]] sa iba’t ibang pandaigdigang torneo. Nakakuha siya ng mga medalya sa [[:en:Tennis_at_the_2021_SEA_Games|SEA Games 2021]] (pilak sa singles, team, at mixed doubles), at sa [[:en:Tennis_at_the_2022_Asian_Games|Asian Games 2022]] (pilak sa singles at mixed doubles).<ref name=":7">{{cite news |last1=Carandang |first1=Justin Kenneth |date=May 20, 2022 |title=Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |url-status=live |access-date=March 25, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220601005101/https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story/ |archive-date=June 1, 2022}}</ref><ref name=":8">{{cite news |last=Payo |first=Jasmine |date=September 29, 2023 |title=Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles |language=en-US |work=[[Rappler]] |url=https://www.rappler.com/sports/tennis-Semifinals-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |url-status=live |access-date=September 10, 2025 |archive-url=https://archive.today/20250910045902/https://www.rappler.com/sports/tennis-Semifinals-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ |archive-date=September 10, 2025}}</ref> Noong 2024, pinangunahan niya ang koponan sa 5–0 panalo sa Group II, na nagresulta sa promosyon sa Group I.<ref name=":12">{{Cite web |last=Morales |first=Luisa |date=December 2, 2024 |title=Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain |url=https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114191842/https://www.onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain |archive-date=November 14, 2025 |access-date=October 13, 2025 |website=One Sports |language=en}}</ref> Sa [[:en:Tennis_at_the_2025_SEA_Games|SEA Games 2025]], nagwagi siya ng gintong medalya sa women's singles, pati tansong medalya sa mixed doubles at team events.<ref name=":13">{{Cite web |last=Agcaoili |first=Lance |date=December 18, 2025 |title=Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH |url=https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-url=https://web.archive.org/web/20260128021547/https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph |archive-date=January 28, 2026 |access-date=December 18, 2025 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> ===Mga Eksibisyon na Laro=== ====Singles: 1 (titles)==== {|class="wikitable" !Resulta !{{ns}}Petsa{{ns}} !Torneo !Uri ng Korte !Kalaban !Iskor |- |Panalo | Enero 2026 |[[:en:Kooyong_Classic|Kooyong Classic]], Melbourne, Australia |Matigas na Korte |[[:en:Donna Vekić|Donna Vekić]] |6–3, 6–4 |} === Mga sponsorship === Simula pagkabata, sinuportahan si Eala ng [[:en:Globe_Telecom|Globe Telecom]],<ref>{{Cite web |date=July 25, 2025 |title=Alex Eala Opens Up About Life |url=https://www.globe.com.ph/about-us/newsroom/corporate/alex-eala-meet-and-greet}}</ref> at kalaunan ay nagkaroon ng mga endorsement mula sa [[:en:Babolat|Babolat]], [[:en:Nike,_Inc.|Nike]], at [[:en:Bank_of_the_Philippine_Islands|BPI]],<ref>{{Cite web|title=Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser|url=https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/}}</ref> bago naging brand ambassador ng [[:en:Milo_(drink)|Milo]] noong 2026.<ref>{{Cite web |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html}}</ref> === Mga parangal === Kinilala si Eala ng [[:en:Philippine_Sportswriters_Association|Philippine Sportswriters Association]] sa walong pagkakataon sa [[:en:PSA_Annual_Awards|PSA Annual Awards]], kabilang ang parangal na ''Athlete of the Year'' noong 2026.<ref>Citations for Eala's PSA Annual Awards: * {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 25, 2019 |title=Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019 |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Gionco |first=Mark |date=February 29, 2020 |title=PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards |url=https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=March 12, 2021 |title=PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran |work=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=February 27, 2022 |title=Scribes fete world-class PH boxers |language=en |website=Manila Bulletin |url=https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |url-status=live |access-date=October 12, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507021421/https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ |archive-date=May 7, 2023}} * {{Cite news |date=February 12, 2023 |title=PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award |language=en-US |website=Tiebreaker Times |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=February 10, 2023 |title=Eala recipient of PSA Prexy Awards |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=January 24, 2024 |title=Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards |website=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Malanum |first=Jean |date=October 9, 2025 |title=Eala tops PSA achievers for September |language=en |website=Philippine News Agency |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |date=October 9, 2025 |title=Eala leads PSA's September honorees |language=en |website=SunStar Publishing Inc. |url=https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees |access-date=October 12, 2025}} * {{Cite news |last=Dioquino |first=Delfin |date=February 17, 2026 |title=Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise |language=en-US |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines/ |access-date=February 17, 2026}}</ref> Noong 2021, isinama siya ng [[:en:Tatler_Asia|''Tatler Asia'']] sa talaan ng mga pinakamataas ang impluwensya na tao sa Asya.<ref>{{cite news |title=Asia's Most Influential Philippines 2021 |url=https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021}}</ref> Noong Abril 2025, ginawaran si Eala ng ''Premios Tanglaw'' ng [[:en:Embassy_of_the_Philippines|Embahada ng Pilipinas]] sa Madrid bilang pagkilala sa kanyang ambag sa [[:en:Philippines–Spain_relations|ugnayan ng Pilipinas at Espanya]].<ref>{{cite news |date=April 2025 |title=Premios Tanglaw honoring Alex Eala |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/premios-tanglaw-eala}}</ref> ==Nota== ==== Women's World Tour Titles ==== {| class="wikitable" ! Taon !! Paligsahan !! Tier !! Paligsahan !! Katungali |- | 2021 || W15 Manacor || ITF || Isahan || – |- | 2022 || W25 Chiang Rai || ITF || Isahan || – |- | 2023 || W25 Yecla || ITF || Isahan || – |- | 2023 || W25 Roehampton || ITF || Isahan || – |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Isahan || – |- | 2024 || W50 Pune || ITF || Dalawahan || Darja Semeņistaja |- | 2024 || W75 Croissy-Beaubourg || ITF || Dalawahan || Estelle Cascino |- | 2024 || W100 Vitoria-Gasteiz || ITF || Dalawahan || Estelle Cascino |} ==== 2020 ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Las Palmas de Gran Canaria 2 || W15 || Luwad || Unang Yugto || Anna Zarycka || 2–6, 4–6 |- | Las Palmas de Gran Canaria || W25 || Luwad || Pangalawang Yugto || Lara Salden || 0–6, 6–2, 2–6 |- | Melilla || W15 || Luwad || Unang Yugto || Anastasia Charaeva || 3–6, 3–6 |- | Monastir 9 || W15 || Matigas || Pangalawang Yugto || Nina Stadler || 6–4, 6–7, 5–7 |} ==== 2021 ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Korte !! Tier !! Kalaban !! Yugto !! Iskor |- | Miami Open || Matigas || WTA 1000 || Viktória Hrunčáková || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Romanian Open (Cluj-Napoca) || Luwad || WTA 250 || Mayar Sherif || Pangalawang Yugto || 2–6, 2–6 |- | W15 Manacor 1 || W15 || Matigas || Yvonne Cavalle-Reimers || Final || 5–7, 6–1, 6–2 |- | W15 Manacor 2 || W15 || Matigas || Ylena In-Albon || Kwarterpinals || 0–6, 3–6 |- | W15 Manacor 3 || W15 || Matigas || Oksana Selekhmeteva || Kwarterpinals || 2–6, 3–6 |- | W25 Grenoble || W25 || Matigas || Maja Chwalińska || Kwarterpinals || 0–6, 4–6 |- | W25 Manacor 4 || W25 || Matigas || Jana Fett || Pangalawang Yugto || 6–4, 3–6, 5–7 |- | W15 Manacor 5 || W15 || Matigas || Simona Waltert || Unang Yugto || 4–6, 6–2, 5–7 |- | W60 Bellinzona || W60 || Luwad || Simona Waltert || Pangalawang Yugto || 5–7, 6–3, 2–6 |- | W25 Platja d’Aro || W25 || Luwad || Irene Burillo Escorihuela || Pangalawang Yugto || 2–6, 4–6 |- | W25 Madrid 2 || W25 || Matigas || Andrea Lázaro García || Unang Yugto || 6–2, 4–6, 4–6 |- | W25 Milovice || W25 || Matigas || Daria Astakhova || Unang Yugto || 2–6, 2–6 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | W25 Madrid || W25 || Matigas || Victoria Jiménez Kasintseva || Kwarterpinals || Olivia Tjandramulia / Ashley Lahey || 5–7, 6–4, 6–10 |- | W25 Platja d’Aro || W25 || Luwad || Oksana Selekhmeteva || Final || Justina Mikulskytė / Oana Simion || 3–6, 5–7 |} ==== 2022 ==== {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Madison Brengle || 2–6, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Anna Bondár || 0–6, 0–6 |- | Manacor 1 || W25 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Alice Rame || 2–6, 4–6 |- | Manacor 3 || W25 || Matigas || Unang Yugto || Giulia Gatto-Monticone || 2–6, 1–6 |- | Grenoble || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Chloé Paquet || 6–4, 5–7, 3–6 |- | Macon || W25 || Matigas || Unang Yugto || Anna Ukolova || 6–1, 2–6, 6–7(3) |- | Joue-les-Tours || W25 || Matigas || Pangalawang Yugto || Oksana Selekhmeteva || 3–6, 3–6 |- | Chiang Rai 1 || W25 || Matigas || Final || Luksika Kumkhum || 6–4, 6–2 |- | Chiang Rai 2 || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Erika Sema || 3–6, 6–2, 3–6 |- | Madrid 1 || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Anna-Lena Robbe || 6–7(3), 3–6 |- | Madrid 2 || W60 || Matigas || Final || Marina Bassols Ribera || 4–6, 5–7 |- | Palma del Río || W25 || Luwad || Pangalawang Yugto || Jessika Ponchet || 2–6, 1–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Matigas || Pangalawang Yugto || Alexandra Bozovic || 6–1, 4–6, 5–7 |- | Vitoria-Gasteiz || W60 || Matigas || Semipaynal || Jessika Ponchet || 4–6, 4–6 |- | El Espinar || W25 || Matigas || Semipaynal || Eva Guerrero Alvarez || 2–6, 6–3, 2–6 |- | Grodzisk Mazowiecki || W100 || Matigas || Unang Yugto || Katharina Hobgarski || 4–6, 3–6 |- | Templeton || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Katarzyna Kawa || 6–2, 4–6, 0–6 |- | Rancho Santa Fe || W80 || Matigas || Kwarterpinals || Marcela Zacarías || 2–6, 5–7 |- | Hamburg || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Ysaline Bonaventure || 4–6, 0–6 |- | Poitiers || W80 || Matigas || Semipaynal || Ysaline Bonaventure || 1–6, 6–3, 3–6 |- | Shrewsbury || W100 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Maia Lumsden || 1–6, 5–7 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Manacor || W25 || Matigas || Elsa Jacquemot || Kwarterpinals || Olga Parres Azcoitia / Aurora Zantedeschi || 6–2, 4–6, 3–10 |- | Macon || W25 || Matigas || Jéssica Bouzas Maneiro || Kwarterpinals || Audrey Albie / Aubane Droguet || 4–6, 2–6 |- | Chiang Rai 1 || W25 || Matigas || Indy De Vroome || Unang Yugto || Patcharin Cheapchandej / Punnin Kovapitukted || 6–4, 5–7, 6–10 |- | Chiang Rai 2 || W25 || Matigas || Kyōka Okamura || Kwarterpinals || Pimrada Jattavapornvanit / Gozal Ainitdinova || 6–4, 7–6(4), 2–6 |- | Madrid 1 || W25 || Matigas || Jéssica Bouzas Maneiro || Kwarterpinals || Olga Helmi / Adithya Karunaratne || 0–6, 4–6 |- | Madrid 2 || W60 || Matigas || Liang En-shuo || Kwarterpinals || Tímea Babos / Valeria Savinykh || 2–6, 4–6 |- | Palma del Río || W25 || Luwad || Marina Bassols Ribera || Semipaynal || Valeria Savinykh / Fanny Stollár || 2–6, 0–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Matigas || Lizette Cabrera || Kwarterpinals || Justina Mikulskyte / Hong Yi Cody Wong || 5–7, 4–6 |- | Templeton || W60 || Matigas || Annaëlle Robbe || Pangalawang Yugto || Madison Brengle || 6–3, 6–7, 6–10 |- | Poitiers || W80 || Matigas || Petra Marcinko || Kwarterpinals || Miriam Skoch / Markéta Vondroušová || 5–7, 2–6 |} ==== 2023 ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Misaki Doi || 6–4, 1–6, 3–6 |- | Thailand Open (Hua Hin) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Tatjana Maria (6) || 2–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Irina-Camelia Begu || 2–6, 5–7 |- | Mutua Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Unang Yugto || Tatjana Maria || 1–6, 1–6 |- | Japan Open (Osaka) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Himari Sakatsume (Q) || 0–6, 3–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Tatjana Maria (3) || 3–6, 0–6 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Elise Mertens (2) || 5–7, 0–6 |- | Canberra || W60 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Oksana Selekhmeteva (7) || 6–3, 4–6, 4–6 |- | Trnava || W60 || Matigas || Pangalawang Yugto || Sonay Kartal || 2–6, 2–6 |- | Chiasso || W60 || Luwad || Unang Yugto || Alexandra Cadantu-Ignatik || 0–6, 2–6 |- | Bellinzona || W60 || Luwad || Unang Yugto || Ioana Ghioroaie || 5–7, 1–6 |- | Monastir || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Jia-Jing Wang (Q) || 6–0, 4–6, 3–6 |- | Yecla || W15 || Matigas || Final || Valentina Ryser || 6–3, 7–5 |- | Madrid || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Makenna Jones (5) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Zaragoza || W25 || Matigas || Unang Yugto || Destanee Aiava || 1–6, 2–6 |- | Palma del Río || W40 || Matigas || Kwarterpinals || Valeria Savinykh (3) || 4–6, 2–6 |- | Corroios-Seixal || W25 || Matigas || Unang Yugto || Sohyun Park || 4–6, 3–6 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Matigas || Semipaynal || Jessika Ponchet (3) || 6–2, 4–6, 2–6 |- | Barcelona || W60 || Matigas || Kwarterpinals || Georgina García Pérez || 4–6, 3–6 |- | Roehampton || W25 || Matigas || Final || Arina Rodionova (2) || 6–2, 6–3 |- | Aldershot || W25 || Matigas || Final || Destanee Aiava (6) || 6–3, 4–6, 1–6 |- | Tokyo || W100 || Matigas || Pangalawang Yugto || Kimberly Birrell (5) || 6–4, 6–7, 2–6 |- | Glasgow || W60 || Matigas || Unang Yugto || Suzan Lamens || 6–2, 4–6, 1–6 |- | Nantes || W60 || Matigas || Semipaynal || Gabriela Knutson || 6–2, 3–6, 1–6 |- | Petange || W40 || Matigas || Final || Océane Dodin (3) || 1–6, 5–7 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Trnava 2 || W60 || Matigas || Semipaynal || Alicia Barnett / Olivia Nicholls || 4–6, 1–6 |- | Chiasso || W60 || Luwad || Unang Yugto || Beatrice Gumulya / Anna Sisková || 3–6, 6–4, 11–13 |- | Zaragoza || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Alana Parnaby / Victoria Rodríguez || 6–4, 3–6, 6–10 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča || 5–7, 6–1, 9–11 |- | Barcelona || W60 || Matigas || Unang Yugto || Estelle Cascino / Diāna Marcinkēviča || 6–4, 3–6, 3–10 |- | Roehampton 2 || W25 || Matigas || Kwarterpinals || Talia Gibson / Petra Hule || 1–6, 5–7 |- | Aldershot || W25 || Matigas || Semipaynal || Erina Hayashi / Saki Imamura || 4–6, 4–6 |- | Tokyo 2 || W100 || Matigas || Semipaynal || Alicia Barnett / Olivia Nicholls || 0–6, 7–5, 6–10 |- | Jasmin Open (Monastir) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Cristina Bucșa / Bibiane Schoofs || 3–6, 4–6 |- | Glasgow 2 || W60 || Matigas || Kwarterpinals || Freya Christie / Olivia Gadecki || — |- | Nantes || W60 || Matigas || Unang Yugto || Ekaterina Maklakova / Ekaterina Reyngold || 6–1, 3–6, 6–10 |- | Petange || W40 || Matigas || Semipaynal || Danielle Collins / Isabelle Haverlag || 2–6, 4–7 |} ==== 2024 ==== '''Isahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Level !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Rebecca Peterson (18) || 2–6, 5–7 |- | French Open || Grand Slam || Luwad || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Julia Riera (2) || 6–4, 6–7, 4–6 |- | Wimbledon || Grand Slam || Damo || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Lulu Sun (23) || 6–7, 5–7 |- | US Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 3 || Elena-Gabriela Ruse (20) || 6–3, 1–6, 4–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Emiliana Arango || 6–2, 5–7, 1–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Unang Yugto || Sorana Cîrstea (27) || 3–6, 7–6, 4–6 |- | Wuhan Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Kateřina Siniaková || 3–6, 1–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Matigas || Unang Yugto || Magda Linette || 6–7, 1–6 |- | Guadalajara Open || WTA 500 || Matigas || Unang Yugto || Marie Bouzková (6) || 2–6, 2–6 |- | Ningbo Open || WTA 500 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Priscilla Hon || 4–6, 3–6 |- | Jiangxi Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Marie Bouzková (1) || 5–7, 6–7 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Bernarda Pera || 0–6, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Damo || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Ena Shibahara || 7–6, 0–6, 2–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Céline Naef (5) || 4–6, 5–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Matigas || Pangalawang Yugto || Tatjana Maria (4) || 5–7, 2–6 |- | Polish Open (Warsaw) || WTA 125 || Matigas || Unang Yugto || Isabella Shinikova || 2–6, 4–6 |- | Veneto Open (Gaiba) || WTA 125 || Damo || Kwarterpinals || Sara Errani (4) || 0–6, 6–7 |- | Makarska Open || WTA 125 || Luwad || Unang Yugto || Maria Timofeeva (Q) || 6–1, 3–6, 2–6 |- | Vitoria-Gasteiz || W100 || Matigas || Final (Winner) || Victoria Jiménez Kasintseva (7) || 6–4, 6–4 |- | Dubai || W100 || Matigas || Semipaynal || Polina Kudermetova (1) || 6–4, 2–6, 2–6 |- | Takasaki || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Mananchaya Sawangkaew (3) || 6–4, 1–6, 2–6 |- | Cary || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Renata Zarazúa (2) || 6–3, 4–6, 3–6 |- | Landisville || W100 || Matigas || Kwarterpinals || Olivia Gadecki || 1–6, 6–0, 3–6 |- | Porto || W75 || Matigas || Kwarterpinals || Anna Bondar (2) || 4–6, 7–6, 1–6 |- | Trnava 1 || W75 || Matigas || Kwarterpinals || Anastasia Gureva || 2–6, 6–3, 6–7 |- | Trnava 2 || W75 || Matigas || Unang Yugto || Tereza Martincová (7) || 6–3, 4–6, 6–7 |- | Croissy-Beaubourg || W75 || Matigas || Pangalawang Yugto || Mona Barthel || 6–4, 4–6, 1–6 |- | Zagreb || W75 || Luwad || Unang Yugto || Tena Lukas || 5–7, 6–3, 4–6 |- | Bellinzona || W60 || Luwad || Unang Yugto || Selena Janicijevic || 3–6, 1–6 |- | Indore || W50 || Matigas || Semipaynal || Polina Kudermetova (2) || 4–6, 7–6, 2–6 |- | Pune || W50 || Matigas || Kwarterpinals || Darja Semenistaja (1) || 6–7, 0–6 |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" !Paligsahan !Level !Korte !Katungali !Yugto !Kalaban !Iskor |- |Canberra International |WTA 125 |Matigas |Laura Pigossi |Semipaynal |Kaylah McP/ Astra Sharma |6–7(1), 3–6 |- |Pune |W50 |Matigas |Daniela Semenistaja |Final |Naiktha Bains / Fanny Stollar |7–6(8), 6–3 |- |Porto 3 |W75 |Matigas |Alicia Barnett |Kwarterpinals |Anna-Lena Friedsam / Aliccia Barnett |3–6, 4–6 |- |Trnava |W75 |Matigas |Zeynep Sönmez |Semipaynal |Lulu Sun / Moyuka Uchijima |2–6, 2–6 |- |Croissy-Beaubourg |W75 |Matigas |Estelle Cascino |Final |Maia Lumsden / Jessika Ponchet |7–5, 7–6(4) |- |Oeiras Ladies Open |WTA 125 |Luwad |Taylah Preston |Unang Yugto |Valeria Lepchenko / Anna Falei |4–6, 4–6 |- |Vitoria-Gasteiz |W100 |Matigas |Estelle Cascino |Final |Lia Karatancheva / Diana Marcinkevica |6–3, 2–6, 10–4 |- |Polish Open |WTA 125 |Matigas |Daniela Semenistaja |Kwarterpinals |Weronika Falkowska / Martyna Kubka |4–6, 5–7 |- |Guadalajara 125 Open |WTA 125 |Matigas |Kimberly Birrell |Kwarterpinals |Katarzyna Piter / Fanny Stollar |4–6, 4–6 |- |Ningbo Open |WTA 500 |Matigas |En Shuo Liang |Kwarterpinals |Giuliana Olmos / Alexandra Panova |1–6, 2–6 |- |Dubai |W100 |Matigas |Valentini Grammatikopoulou |Kwarterpinals |Isabelle Haverlag / Erika Pridankina |7–5, 4–6, 3–10 |} ==== 2025 ==== '''Isahan''' {| class="wikitable" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Jana Fett (133) || 5–7, 2–6 |- | Singapore Open || WTA 250 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 2 || Simona Waltert (179) || 3–6, 2–6 |- | Miami Open || WTA 1000 || Matigas || Semipaynal || Jessica Pegula (4) || 6–7, 7–5, 3–6 |- | Madrid Open || WTA 1000 || Luwad || Pangalawang Yugto || Iga Świątek (2) || 6–4, 4–6, 2–6 |- | Italian Open || WTA 1000 || Luwad || Unang Yugto || Marta Kostyuk (27) || 0–6, 1–6 |- | French Open || Grand Slam || Luwad || Unang Yugto || Emiliana Arango (85) || 0–6, 6–2, 3–6 |- | Nottingham Open || WTA 250 || Damo || Unang Yugto || Magda Linette (31) || 4–6, 3–6 |- | Eastbourne Open || WTA 250 || Damo || Finals (Pangalawang Puwesto) || Maya Joint || 4–6, 6–1, 6–7 (10–12) |- | Wimbledon || Grand Slam || Damo || Unang Yugto || Barbora Krejčíková (16) || 6–3, 2–6, 1–6 |- | National Bank Open (Montreal) || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto || Markéta Vondroušová (63) || 6–3, 1–6, 2–6 |- | US Open || Grand Slam || Matigas || Pangalawang Yugto || Cristina Bucșa (95) || 4–6, 3–6 |- | São Paulo Open || WTA 250 || Matigas || Kwarterpinals || Janice Tjen (130) || 4–6, 1–6 |- | China Open (Wuhan) || WTA 1000 || Matigas || Yugto ng Kwalipikasyon 1 || Moyuka Uchijima (91) || 4–6, 6–3, 2–6 |- | Japan Women's Open (Osaka) || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Tereza Valentová (78) || 1–6, 2–6 |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Unang Yugto || Claire Liu (305) || 6–2, 4–6, 4–6 |- | Hong Kong Tennis Open || WTA 250 || Matigas || Pangalawang Yugto || Victoria Mboko (21) || 6–3, 3–6, 4–6 |- | Canberra International || WTA 125 || Matigas || Semipaynal || Shuai Wei (134) || 5–7, 2–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Matigas || Pangalawang Yugto || Mai Hontama (166) || 6–7, 2–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Luwad || Pangalawang Yugto || Panna Udvardy (137) || 6–7, 4–6 |- | Birmingham Open || WTA 125 || Damo || Unang Yugto || Linda Fruhvirtová (152) || 5–7, 7–6, 1–6 |- | Ilkley Open || WTA 125 || Damo || Kwarterpinals || Rebecca Marino (107) || 6–1, 0–6, 6–7 |- | Guadalajara 125 Open || WTA 125 || Matigas || Kampeon || Panna Udvardy (134) || 1–6, 7–5, 6–3 |- | Jingshan Tennis Open || WTA 125 || Matigas || Semipaynal || Lulu Sun (146) || 6–3, 4–6, 2–6 |- | Suzhou Open || WTA 125 || Matigas || Kwarterpinals || Viktorija Golubic (70) || 6–2, 2–6, 6–7 |} '''Withdrawals''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Reason |- | Cincinnati Open || WTA 1000 || Matigas || Pinsala sa balikat |- | Monterrey Open || WTA 500 || Matigas || Pinsala sa balikat |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Paligsahan !! Tier !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Guangzhou Open || WTA 250 || Matigas || Nadiia Kichenok || Semipaynal || Katarzyna Piter / Janice Tjen || 7–6(4), 3–6, 5–10 |- | Italian Open || WTA 1000 || Luwad || Coco Gauff || Kwarterpinals || Jasmine Paolini / Sara Errani || 5–7, 6–3, 7–10 |- | French Open || Grand Slam || Luwad || Renata Zarazúa || Pangalawang Yugto || Olga Danilović / Anastasia Potapova || 1–6, 3–6 |- | Hong Kong Open || WTA 250 || Matigas || Chan Hao‑ching || Unang Yugto || Kamilla Rakhimova / Aliaksandra Sasnovich || 6–3, 1–6, 7–10 |- | Wimbledon || Grand Slam || Damo || Eva Lys || Unang Yugto || Ingrid Gamarra Martins / Quinn Gleason || 4–6, 2–6 |- | Birmingham Open || WTA 250 || Damo || Rebeka Masarova || Unang Yugto || Storm Hunter / Ellen Perez || 4–6, 4–6 |- | Mumbai Open || WTA 125 || Matigas || Tsao Chia‑yi || Unang Yugto || Amina Anshba / Elena Pridankina || 4–6, 4–6 |- | Oeiras Ladies Open || WTA 125 || Luwad || Katie Volynets || Unang Yugto || Carmen Corley / Olivia Gadecki || 3–6, 4–6 |} ==== 2026 ==== '''Isahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Level !! Korte !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Auckland Open || WTA 250 || Matigas || Semipaynal || Wang Xinyu || 7–5, 5–7, 6–4 |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Unang Yugto || Alycia Parks || 6–0, 3–6, 2–6 |- | Philippines Womens Open || WTA 125 || Matigas || Kwarterpinals|| Camila Osorio || 4-6, 4-6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Matigas || Kwarterpinals || Ekaterina Alexandrova|| 3-6, 3-6 |- | Qatar Open || WTA 1000 || Matigas || Unang Yugto|| Tereza Valentová|| 6-7 (6), 1-6 |- |Dubai Tennis Kampeonships |WTA 1000 |Matigas |Kwarterpinals |Coco Gauff |0-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Matigas |Ikaapat na Yugto |Linda Noskova |2-6, 0-6 |- |Miami Open |WTA 1000 |Matigas |Ikaapat na Yugto |Karolína Muchová |0-6,2-6 |- |Linz Open |WTA 500 |Luwad |Pangalawang Yugto |Jelena Ostapenko |4-6, 5-7 |- |Stuttgart Open |WTA 500 |Luwad | Unang Yugto | Leylah Fernandez | 1-6, 4-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Luwad | | | |- |Italian Open |WTA 1000 |Luwad | | | |- |French Open |Grand Slam |Luwad | | | |} '''Dalawahan''' {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! Paligsahan !! Level !! Korte !! Katungali !! Yugto !! Kalaban !! Iskor |- | Auckland Open || WTA 250 || Matigas || Iva Jovic || Semipaynal || Xu Yifan / Yang Zhaoxuan || 5–7, 3–6 |- | Australian Open || Grand Slam || Matigas || Ingrid Martins || Unang Yugto || Shuko Aoyama / Magda Linette || 6–7(3), 6–2, 3–6 |- | Abu Dhabi Open || WTA 500 || Matigas || Janice Tjen|| Semipaynal|| Tereza Mihalíková / Olivia Nicholls|| 4-6, 2-6 |- |Indian Wells Open |WTA 1000 |Matigas |Iva Jovic |Unang Yugto |Hailey Baptiste / Jelena Ostapenko |2-6, 2-6 |- |Madrid Open |WTA 1000 |Luwad |Zeynep Sönmez | | | |- |} ==Mga pananda== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na kawing== [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Alexandra Eala Official WTA Page] [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Alexandra Eala Official ITF Women's World Tennis Page] [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alexandra Eala's Tennis Abstract page] [https://tv-philippines.fandom.com/wiki/Alex_Eala Alexandra Eala on Fandom] {{BD|2005||Eala, Alexandra}} [[:simple:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on Simple Wikipedia (English)]] [[:en:Alexandra_Eala|Alexandra Eala on English Wikipedia (English)]] [[bcl:Alexandra Eala]] swhfff7fl92er5izohpluz4c5hm9o88 0 335358 2204060 2177491 2026-04-22T00:38:58Z ~2026-24643-82 161105 2204060 wikitext text/x-wiki Matthew Mendoza ay isang Filipino actor o artista na pinanganak noong 16th January, 1971 sa Pilipinas, kilala bilang Fredo sa [[Dyesebel]] kasama si [[Charlene Gonzales]].<ref>{{Cite journal |last=Cunha |first=Flavio |last2=Lee |first2=Marcos |date=2023-11 |title=One Says Goodbye, Another Says Hello: Turnover and Compensation in the Early Care and Education Sector |url=https://doi.org/10.3386/w31869 |location=Cambridge, MA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gunting |first=Ayunan |date=2023-11-30 |title=Matthew Mendoza says hello to showbiz again |url=https://tribune.net.ph/2023/11/29/matthew-mendoza-says-hello-to-showbiz-again |access-date=2025-08-04 |website=Daily Tribune |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=matthew mendoza on PEP.ph |url=http://www.pep.ph/tag/matthew-mendoza |access-date=2025-08-04 |website=PEP.ph |language=en}}</ref> kasama rin sya sa pelikulang '''''[[Nag-iisang Ikaw]]'''''<ref>{{Cite journal |last=Antonio |first=Michael G. |date=2011-12-21 |title=Yuko Kasuya. 2009. Presidential Bandwagon: Parties and Party Systems in the Philippines. Manila: Anvil Publishing Inc. 268 pages. |url=https://doi.org/10.1163/2165025x-03201009 |journal=Philippine Political Science Journal |volume=32 |issue=1 |pages=180–183 |doi=10.1163/2165025x-03201009 |issn=0115-4451}}</ref>Naging isang modelo sa dyaryo, magazine at telebisyon at artista siya mula 1994 hanggang 2012, ngunit pansamantalang huminto nang pumasok siya sa paglilingkod-bayan. Una siyang nahalal bilang Konsehal ng Lungsod ng Puerto Princesa noong 2013, muling nahalal noong 2016, at nagsilbi para sa ikatlong termino noong 2019.<ref>{{Cite web |first=Manila Bulletin |date=October 14, 2023 |title=Matthew Mendoza says hello to showbiz again |url=https://mb.com.ph/2023/10/14/matthew-mendoza-says-hello-to-showbiz-again |access-date=August 4, 2025 |website=mb.com.ph}}</ref> Muli siyang bumalik sa palabas na Padyak Princess noonung taong 2024<ref>{{Citation |last=Koski |first=Chris |title=Drawing practical lessons from punctuated equilibrium theory |date=2021-04-02 |url=https://doi.org/10.1332/policypress/9781447359821.003.0007 |work=Practical Lessons from Policy Theories |pages=131–150 |publisher=Policy Press |isbn=978-1-4473-5982-1 |access-date=2025-08-04 |last2=Workman |first2=Samuel}}</ref> Siya rin ang may ari ng Casa Linda, isang tourist hotel sa Puerto Prinsesa, Palawan<ref>{{Cite web |title=‘90s heartthrob Matthew Mendoza doesn't mind playing father roles now |url=https://www.pep.ph/news/local/18335/90s-heartthrob-matthew-mendoza-doesn39t-mind-playing-father-roles-now |access-date=2025-08-04 |website=PEP.ph |language=en}}</ref> ==Pelikula== == Mga Palabas sa Telibisyon == {| class="wikitable sortable" ! Program !! Year !! Role !! Episodes |- | Padyak Princess || 2024 || Donald Yuzon || 24 episodes |- | Stranded || 2019 || Spencer's Father (as M. Mendoza) || N/A |- | Destined to Be Yours || 2017 || Gabriel Rosales || 5 episodes |- | Wildflower || 2017–2018 || Oscar Evangelista || N/A |- | Maalaala Mo Kaya || 1996–2013 || Eddie's Father / Emilio / Crismundo || 8 episodes |- | Kahit Puso'y Masugatan || 2013 || Jerome Fernandez || 4 episodes |- | Wansapanataym || 2011–2012 || Oliver / Rolando / Rain's Tatay || 3 episodes |- | Angelito: Batang Ama || 2012 || Raymond Abella || 45 episodes |- | Sinner or Saint || 2011 || Armand || N/A |- | Imortal || 2010–2011 || Young Simon Teodoro || 8 episodes |- | Alakdana || 2011 || Vergel Madrigal || 70 episdoes |- | Working Girls || 2010 || Dr. Vincent Carillo || Film |- | Dyosa || 2008 || Bernardo Carpio || 10 episodea |- | Daisy Siete || 2008 ||Prince Charming || Prince Charming and the seven maids episodes |- | Kokey || 2001–2007 || Faustino (as Matt Mendoza) || 58 episodes |- | Agawin Mo Man ang Lahat || 2006 || Unknown || N/A |- | Inang Yaya || 2006 || Mon || Film |- | Sa Puso Ko, Iingatan Ka || 2001–2003 || Dante Villamines (as Matthew Mendoza) || N/A |- | Mapagbigay || 2000 || Unknown || Film |- | Nag-aapoy na Laman || 2000 || Pinggoy || Film |- | Di Ba’t Ikaw || 1999 || Dave || N/A |- | Binhi || 1998 || Unknown || Film |- | Pusong Mamon || 1998 || Enrico || Film |- | Nang Iniwan Mo Ako || 1997 || Mike || Film |- | Nag-iisang Ikaw || 1996 || Albert Corrales (as Matt Mendoza) || N/A |- | Bridesmaids || 1996 || Dodie Ramones (as Matt Mendoza) || Film |- | Ikaw Naman ang Iiyak || 1996 || Raul Veloso || Film |- | Lihim || 1996 || Matt || Film |- | Familia Zaragoza || 1996 || Gabby || NA |- | Dyesebel || 1996 || Fredo (as Matt Mendoza) || Film |- | Sabado Nights || 1995 || Marty || Film |- | Hiraya Manawari (Episode: "Pakpak ng Anghel") || 1993 || Anghel || NA |}<ref>{{cite web |title=Pinoy Nostalgia Notes |url=https://www.scribd.com/doc/206396270/Pinoy-Nostalgia-Notes |website=Scribd |access-date=2025-08-04 }}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga pelikula ng 1996]] hi7ju19vqmijfd9i3lh9cc8mz685jly 2204061 2204060 2026-04-22T00:45:06Z ~2026-24643-82 161105 /* Pelikula */ 2204061 wikitext text/x-wiki Matthew Mendoza ay isang Filipino actor o artista na pinanganak noong 16th January, 1971 sa Pilipinas, kilala bilang Fredo sa [[Dyesebel]] kasama si [[Charlene Gonzales]].<ref>{{Cite journal |last=Cunha |first=Flavio |last2=Lee |first2=Marcos |date=2023-11 |title=One Says Goodbye, Another Says Hello: Turnover and Compensation in the Early Care and Education Sector |url=https://doi.org/10.3386/w31869 |location=Cambridge, MA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gunting |first=Ayunan |date=2023-11-30 |title=Matthew Mendoza says hello to showbiz again |url=https://tribune.net.ph/2023/11/29/matthew-mendoza-says-hello-to-showbiz-again |access-date=2025-08-04 |website=Daily Tribune |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=matthew mendoza on PEP.ph |url=http://www.pep.ph/tag/matthew-mendoza |access-date=2025-08-04 |website=PEP.ph |language=en}}</ref> kasama rin sya sa pelikulang '''''[[Nag-iisang Ikaw]]'''''<ref>{{Cite journal |last=Antonio |first=Michael G. |date=2011-12-21 |title=Yuko Kasuya. 2009. Presidential Bandwagon: Parties and Party Systems in the Philippines. Manila: Anvil Publishing Inc. 268 pages. |url=https://doi.org/10.1163/2165025x-03201009 |journal=Philippine Political Science Journal |volume=32 |issue=1 |pages=180–183 |doi=10.1163/2165025x-03201009 |issn=0115-4451}}</ref>Naging isang modelo sa dyaryo, magazine at telebisyon at artista siya mula 1994 hanggang 2012, ngunit pansamantalang huminto nang pumasok siya sa paglilingkod-bayan. Una siyang nahalal bilang Konsehal ng Lungsod ng Puerto Princesa noong 2013, muling nahalal noong 2016, at nagsilbi para sa ikatlong termino noong 2019.<ref>{{Cite web |first=Manila Bulletin |date=October 14, 2023 |title=Matthew Mendoza says hello to showbiz again |url=https://mb.com.ph/2023/10/14/matthew-mendoza-says-hello-to-showbiz-again |access-date=August 4, 2025 |website=mb.com.ph}}</ref> Muli siyang bumalik sa palabas na Padyak Princess noonung taong 2024<ref>{{Citation |last=Koski |first=Chris |title=Drawing practical lessons from punctuated equilibrium theory |date=2021-04-02 |url=https://doi.org/10.1332/policypress/9781447359821.003.0007 |work=Practical Lessons from Policy Theories |pages=131–150 |publisher=Policy Press |isbn=978-1-4473-5982-1 |access-date=2025-08-04 |last2=Workman |first2=Samuel}}</ref> Siya rin ang may ari ng Casa Linda, isang tourist hotel sa Puerto Prinsesa, Palawan<ref>{{Cite web |title=‘90s heartthrob Matthew Mendoza doesn't mind playing father roles now |url=https://www.pep.ph/news/local/18335/90s-heartthrob-matthew-mendoza-doesn39t-mind-playing-father-roles-now |access-date=2025-08-04 |website=PEP.ph |language=en}}</ref> ==Pelikula== {| class="wikitable sortable" ! Year !! Title !! Role !! Note |- |2026 |''[[Tayo sa Wakas]]'' | TBA | Supporting role |} == Mga Palabas sa Telibisyon == {| class="wikitable sortable" ! Program !! Year !! Role !! Episodes |- | Padyak Princess || 2024 || Donald Yuzon || 24 episodes |- | Stranded || 2019 || Spencer's Father (as M. Mendoza) || N/A |- | Destined to Be Yours || 2017 || Gabriel Rosales || 5 episodes |- | Wildflower || 2017–2018 || Oscar Evangelista || N/A |- | Maalaala Mo Kaya || 1996–2013 || Eddie's Father / Emilio / Crismundo || 8 episodes |- | Kahit Puso'y Masugatan || 2013 || Jerome Fernandez || 4 episodes |- | Wansapanataym || 2011–2012 || Oliver / Rolando / Rain's Tatay || 3 episodes |- | Angelito: Batang Ama || 2012 || Raymond Abella || 45 episodes |- | Sinner or Saint || 2011 || Armand || N/A |- | Imortal || 2010–2011 || Young Simon Teodoro || 8 episodes |- | Alakdana || 2011 || Vergel Madrigal || 70 episdoes |- | Working Girls || 2010 || Dr. Vincent Carillo || Film |- | Dyosa || 2008 || Bernardo Carpio || 10 episodea |- | Daisy Siete || 2008 ||Prince Charming || Prince Charming and the seven maids episodes |- | Kokey || 2001–2007 || Faustino (as Matt Mendoza) || 58 episodes |- | Agawin Mo Man ang Lahat || 2006 || Unknown || N/A |- | Inang Yaya || 2006 || Mon || Film |- | Sa Puso Ko, Iingatan Ka || 2001–2003 || Dante Villamines (as Matthew Mendoza) || N/A |- | Mapagbigay || 2000 || Unknown || Film |- | Nag-aapoy na Laman || 2000 || Pinggoy || Film |- | Di Ba’t Ikaw || 1999 || Dave || N/A |- | Binhi || 1998 || Unknown || Film |- | Pusong Mamon || 1998 || Enrico || Film |- | Nang Iniwan Mo Ako || 1997 || Mike || Film |- | Nag-iisang Ikaw || 1996 || Albert Corrales (as Matt Mendoza) || N/A |- | Bridesmaids || 1996 || Dodie Ramones (as Matt Mendoza) || Film |- | Ikaw Naman ang Iiyak || 1996 || Raul Veloso || Film |- | Lihim || 1996 || Matt || Film |- | Familia Zaragoza || 1996 || Gabby || NA |- | Dyesebel || 1996 || Fredo (as Matt Mendoza) || Film |- | Sabado Nights || 1995 || Marty || Film |- | Hiraya Manawari (Episode: "Pakpak ng Anghel") || 1993 || Anghel || NA |}<ref>{{cite web |title=Pinoy Nostalgia Notes |url=https://www.scribd.com/doc/206396270/Pinoy-Nostalgia-Notes |website=Scribd |access-date=2025-08-04 }}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga pelikula ng 1996]] knuws87u7rzdlzihjt290bjre3pd7iq 2204062 2204061 2026-04-22T00:45:21Z ~2026-24643-82 161105 /* Pelikula */ 2204062 wikitext text/x-wiki Matthew Mendoza ay isang Filipino actor o artista na pinanganak noong 16th January, 1971 sa Pilipinas, kilala bilang Fredo sa [[Dyesebel]] kasama si [[Charlene Gonzales]].<ref>{{Cite journal |last=Cunha |first=Flavio |last2=Lee |first2=Marcos |date=2023-11 |title=One Says Goodbye, Another Says Hello: Turnover and Compensation in the Early Care and Education Sector |url=https://doi.org/10.3386/w31869 |location=Cambridge, MA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gunting |first=Ayunan |date=2023-11-30 |title=Matthew Mendoza says hello to showbiz again |url=https://tribune.net.ph/2023/11/29/matthew-mendoza-says-hello-to-showbiz-again |access-date=2025-08-04 |website=Daily Tribune |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=matthew mendoza on PEP.ph |url=http://www.pep.ph/tag/matthew-mendoza |access-date=2025-08-04 |website=PEP.ph |language=en}}</ref> kasama rin sya sa pelikulang '''''[[Nag-iisang Ikaw]]'''''<ref>{{Cite journal |last=Antonio |first=Michael G. |date=2011-12-21 |title=Yuko Kasuya. 2009. Presidential Bandwagon: Parties and Party Systems in the Philippines. Manila: Anvil Publishing Inc. 268 pages. |url=https://doi.org/10.1163/2165025x-03201009 |journal=Philippine Political Science Journal |volume=32 |issue=1 |pages=180–183 |doi=10.1163/2165025x-03201009 |issn=0115-4451}}</ref>Naging isang modelo sa dyaryo, magazine at telebisyon at artista siya mula 1994 hanggang 2012, ngunit pansamantalang huminto nang pumasok siya sa paglilingkod-bayan. Una siyang nahalal bilang Konsehal ng Lungsod ng Puerto Princesa noong 2013, muling nahalal noong 2016, at nagsilbi para sa ikatlong termino noong 2019.<ref>{{Cite web |first=Manila Bulletin |date=October 14, 2023 |title=Matthew Mendoza says hello to showbiz again |url=https://mb.com.ph/2023/10/14/matthew-mendoza-says-hello-to-showbiz-again |access-date=August 4, 2025 |website=mb.com.ph}}</ref> Muli siyang bumalik sa palabas na Padyak Princess noonung taong 2024<ref>{{Citation |last=Koski |first=Chris |title=Drawing practical lessons from punctuated equilibrium theory |date=2021-04-02 |url=https://doi.org/10.1332/policypress/9781447359821.003.0007 |work=Practical Lessons from Policy Theories |pages=131–150 |publisher=Policy Press |isbn=978-1-4473-5982-1 |access-date=2025-08-04 |last2=Workman |first2=Samuel}}</ref> Siya rin ang may ari ng Casa Linda, isang tourist hotel sa Puerto Prinsesa, Palawan<ref>{{Cite web |title=‘90s heartthrob Matthew Mendoza doesn't mind playing father roles now |url=https://www.pep.ph/news/local/18335/90s-heartthrob-matthew-mendoza-doesn39t-mind-playing-father-roles-now |access-date=2025-08-04 |website=PEP.ph |language=en}}</ref> ==Pelikula== {| class="wikitable sortable" ! Year !! Title !! Role !! Note |- |2026 |''Tayo sa Wakas'' | TBA | Supporting role |} == Mga Palabas sa Telibisyon == {| class="wikitable sortable" ! Program !! Year !! Role !! Episodes |- | Padyak Princess || 2024 || Donald Yuzon || 24 episodes |- | Stranded || 2019 || Spencer's Father (as M. Mendoza) || N/A |- | Destined to Be Yours || 2017 || Gabriel Rosales || 5 episodes |- | Wildflower || 2017–2018 || Oscar Evangelista || N/A |- | Maalaala Mo Kaya || 1996–2013 || Eddie's Father / Emilio / Crismundo || 8 episodes |- | Kahit Puso'y Masugatan || 2013 || Jerome Fernandez || 4 episodes |- | Wansapanataym || 2011–2012 || Oliver / Rolando / Rain's Tatay || 3 episodes |- | Angelito: Batang Ama || 2012 || Raymond Abella || 45 episodes |- | Sinner or Saint || 2011 || Armand || N/A |- | Imortal || 2010–2011 || Young Simon Teodoro || 8 episodes |- | Alakdana || 2011 || Vergel Madrigal || 70 episdoes |- | Working Girls || 2010 || Dr. Vincent Carillo || Film |- | Dyosa || 2008 || Bernardo Carpio || 10 episodea |- | Daisy Siete || 2008 ||Prince Charming || Prince Charming and the seven maids episodes |- | Kokey || 2001–2007 || Faustino (as Matt Mendoza) || 58 episodes |- | Agawin Mo Man ang Lahat || 2006 || Unknown || N/A |- | Inang Yaya || 2006 || Mon || Film |- | Sa Puso Ko, Iingatan Ka || 2001–2003 || Dante Villamines (as Matthew Mendoza) || N/A |- | Mapagbigay || 2000 || Unknown || Film |- | Nag-aapoy na Laman || 2000 || Pinggoy || Film |- | Di Ba’t Ikaw || 1999 || Dave || N/A |- | Binhi || 1998 || Unknown || Film |- | Pusong Mamon || 1998 || Enrico || Film |- | Nang Iniwan Mo Ako || 1997 || Mike || Film |- | Nag-iisang Ikaw || 1996 || Albert Corrales (as Matt Mendoza) || N/A |- | Bridesmaids || 1996 || Dodie Ramones (as Matt Mendoza) || Film |- | Ikaw Naman ang Iiyak || 1996 || Raul Veloso || Film |- | Lihim || 1996 || Matt || Film |- | Familia Zaragoza || 1996 || Gabby || NA |- | Dyesebel || 1996 || Fredo (as Matt Mendoza) || Film |- | Sabado Nights || 1995 || Marty || Film |- | Hiraya Manawari (Episode: "Pakpak ng Anghel") || 1993 || Anghel || NA |}<ref>{{cite web |title=Pinoy Nostalgia Notes |url=https://www.scribd.com/doc/206396270/Pinoy-Nostalgia-Notes |website=Scribd |access-date=2025-08-04 }}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga pelikula ng 1996]] rqs6inyze06wtt7fcw1k00qsm8rqybv 0 335948 2204063 2179000 2026-04-22T00:47:16Z ~2026-24677-45 161106 2204063 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Todaiji05s3200.jpg|thumb|Tamon-ten ( Vaiśravaṇa ) sa Tōdai-ji, [[Hapon|Japan]]]] [[Talaksan:Four_Guardian_Kings_in_Burmese_art.jpg|thumb|Apat na makalangit na hari sa interpretasyon ng mga [[Myanmar|Burmese]] ]] Ang Apat na Makalangit na Hari kilala rin sa tawag na apat na Taga langit na hari Four heavenly kings sa ingles ay apat na diyos o ''deva'' ng Budismo na pinaniniwalaang nagbabantay sa apat na pangunahing direksiyon ng daigdig. Ang Bulwagan ng Apat na Makalangit na Hari ay karaniwang bahagi ng mga templong Budista sa Tsina. Ang Apat na Makalangit na Hari (Sanskrit: ''Caturmahārāja'', Pali: ''Catu-Mahārāja'', Tsino: 四大天王 ''Sì Dà Tiānwáng'', Hapones: 四天王 ''Shitennō'') ay mga selestiyal na diyos o mga diyos na tagapangalaga sa kosmolohiyang Budista na namumuno sa apat na pangunahing direksiyon at nagtatanggol sa Dharma. <ref name="NichirenDic">“four heavenly kings ［四天王］”, Dictionary of Buddhism, Nichiren Library</ref> == Mga larawan == <gallery perrow="4" caption="Mga estatwa ng Apat na Makalangit na Hari ng Lingyin Temple, [[Hangzhou]], [[Zhejiang]], [[Tsina|China]] ."> Talaksan:Lingyin_temple_06.jpg| Duowen Tianwang (hilaga) Talaksan:Hangzhou-Lingyin-Tempel-04-Waechter-2012-gje.jpg|alt=Zengzhang Tianwang (south)| Zengzhang Tianwang (timog) Talaksan:Lingyin_temple_04.jpg|alt=Chiguo Tianwang (east)| Chiguo Tianwang (silangan) Talaksan:Lingyin_temple_07.jpg|alt=Guangmu Tianwang (west)| Guangmu Tianwang (kanluran) </gallery><gallery perrow="4" caption="Mga estatwa ng Apat na Makalangit na Hari ng Jikō-ji, [[Takasago, Hyōgo|Takasago]], [[Prepektura ng Hyōgo|Hyōgo]], [[Hapon|Japan]] ."> Talaksan:Jikoji_jikokuten.JPG|alt=Jikoku-ten (east)| Jikoku-ten (silangan) Talaksan:Jikoji_zochoten.JPG|alt=Zōjō-ten (south)| Zōjō-ten (timog) Talaksan:Jikoji_komokuten.JPG|alt=Kōmoku-ten (west)| Kōmoku-ten (kanluran) Talaksan:Jikoji_tamonten.JPG|alt=Tamon-ten (north)| Tamon-ten (hilaga) </gallery> == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga diyos ng Intsik]] [[Kategorya:Mga dharmapala]] [[Kategorya:Mga karakter mula sa Paglalakbay sa Kanluran]] haxt8xeua72pg9j9yjpsiyjbw0q6887 0 336927 2204130 2195749 2026-04-22T07:05:44Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2204130 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Musica AI | type = Pribado | industry = [[Artipisyal na katalinuhan]], [[Teknolohiya|Software]], [[Musika]] | hq_location_city = [[San Francisco]] | hq_location_country = [[California]], [[Estados Unidos]] | area_served = Pandaigdig | products = Musica, Blackbox | services = AI music generation, AI audio at video post-production | homepage = {{URL|wavv.music}} }} Musica AI ay isang kumpanyang [[teknolohiya|teknolohiyang]] nakabase sa [[Estados Unidos|Amerika]] na bumubuo ng mga [[artipisyal na katalinuhan|generative AI system]] para sa [[musika]], kabilang ang Musica, isang music language model na idinisenyo upang lumikha ng mga komposisyon ng musika.<ref>{{Cite web |title=Wavv Expands Global Reach as AI Music Becomes a Commercial Force |url=https://www.wate.com/business/press-releases/ein-presswire/861361574/wavv-expands-global-reach-as-ai-music-becomes-a-commercial-force/ |website=WATE }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Pangkalahatang-ideya == Ang Musica AI ay itinatag ng Taiwanese-American na [[negosyante|negosyanteng]] si [[:en:Ivan_Linn|Ivan Linn]]. Ang kumpanya ay nakabase sa [[San Francisco]], [[California]].<ref>{{Cite web |title=Wavv - Crunchbase Company Profile & Funding |url=https://www.crunchbase.com/organization/wavv-0be3 |access-date=2026-01-17 |website=Crunchbase |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Wavv |title=Wavv Unveils MusicGPT v2, Elevating AI-Driven Music Composition to New Heights |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/wavv-unveils-musicgpt-v2-elevating-ai-driven-music-composition-to-new-heights-301972463.html |access-date=2026-01-17 |website=www.prnewswire.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Wavv Writes AI Music Without Copyright Risk and NASA Was Its First Client｜Meet Global |url=https://meet-global.bnext.com.tw/articles/view/48270 |access-date=2026-01-17 |website=meet-global.bnext.com.tw |language=en}}</ref> Ang Musica AI ay bumubuo ng mga generative AI tools para sa paglikha ng musika. Ang pangunahing plataporma nito, Musica, ay lumilikha ng orihinal at adaptive na musika mula sa mga text prompt nang hindi gumagamit ng mga copyrighted recordings.<ref>{{Cite web |title=Wavv AI: Redefining Music Creation with AI |url=https://wavv.music/ |access-date=2026-01-17 |website=Wavv AI Music |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Wavv Expands Global Reach as AI Music Becomes a Commercial Force |url=https://www.cbs42.com/business/press-releases/ein-presswire/861361574/wavv-expands-global-reach-as-ai-music-becomes-a-commercial-force/ |website=CBS 42 |language=tl }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Wavv, NASA, OpenAI, and Noke Shopping Mall Redefine Retail and Global Entertainment with AI-Generated Music |url=https://finance.yahoo.com/news/wavv-nasa-openai-noke-shopping-120000037.html?guccounter=1 |website=Yahoo Finance}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hybrid Event: Music is Math: An Interdisciplinary Exploration of Sound, Science, and Creativity - Event |url=https://forum.openai.com/public/events/hybrid-event-music-is-math-an-interdisciplinary-exploration-of-sound-science-and-creativity-2dp9kqrtwp?agenda_day=679292b04aeb00c1bc919948&agenda_track=679292b04aeb00c1bc91995c&agenda_stage=679292b04aeb00c1bc91994d&agenda_filter_view=stage&agenda_view=list |access-date=2026-01-17 |website=OpenAI Forum |language=en}}</ref> Nagbibigay rin ang kumpanya ng Blackbox, isang AI system na nag-a-automate ng ilang bahagi ng audio at video post-production.<ref name=":0" /> Noong 2025, nakatanggap ang Wavv ng pre-seed funding mula sa ZD Ventures, isang venture capital firm na nakabase sa [[Seoul]].<ref>{{Cite web |last=Villamor |first=Kay Aloha |title=Wavv Secures Pre-Seed Funding Round {{!}} The SaaS News |url=https://www.thesaasnews.com/news/wavv-secures-pre-seed-funding-round |access-date=2026-01-17 |website=www.thesaasnews.com |language=en}}</ref> == Mga Sanggunian == dxgvo0eeeqjgm7rcekpies9ncjg5jtz 0 337267 2204101 2203621 2026-04-22T04:08:54Z TentingZones1 122212 /* Heograpiya */ 2204101 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Alignan du Vent |settlement_type = [[Talaan ng mga komyun sa departamento ng Hérault|Bayan]] |image_skyline = Alignan-du-Vent St-Martin.JPG |image_caption = Simbahan ni Saint-Martin |image_shield = Blason ville fr Alignan-du-Vent (Hérault).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Alignan-du-Vent |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Occitanie]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Hérault]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Béziers|Béziers]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Christophe Pastor |area_total_km2 = 17.3 |population_as_of = 2023 |population_total = 1796 |population_density_km2 = auto |website = https://www.ville-alignan-du-vent.fr/ |coordinates = {{coord|43.4706|3.3425|format=dms|display=inline,title}} }} Ang '''Alignan-du-Vent''' ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa timog ng departamento ng [[Hérault]], sa rehiyon ng [[Occitanie]]. Dahil nakalantad sa klimang Mediteraneo, ito ay dinadaluyan ng [[Ilog Thongue]], ng batis ng Saint-Martial, at ilan pang maliliit na daluyan ng tubig. Ang Alignan-du-Vent ay isang rural na komyun na may populasyon na 1,796 noong 2023, na nakaranas ng malaking paglago mula noong 1975. Ito ay bahagi ng [[metropolitan area ng Béziers]]. Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na Alignanais (panlalaki) at Alignanaises (pambabae). ==Heograpiya== Ang Alignan-du-Vent ay matatagpuan sa puso ng ubasan ng Languedoc, mga dalawampung kilometro mula sa [[Mediteraneo]], 7.3 km mula sa [[Pézenas]], 22 km mula sa [[Béziers]] at [[Agde]]. Ang mga kalapit na komunidad ay [[Abeilhan]], [[Caux]], [[Margon]], [[Pézenas]], [[Roujan]], [[Servian]] at [[Tourbes]]. ==Pangalan== Ang pangalan ng lokalidad ay pinatutunayan sa mga anyong '' Sicarsi de Alinian'' noong 1060 at 1108, ''Alinia'' noong 1127, ''Alignano'' noong 1153, ''Aliniana'' noong 1183, ''Allinha del Ven'' noong 1425, ''Linhanum Venti'' noong 1518, at pagkatapos ay '''Alignan du Vent''' noong 1571. Sakop ng Gallo-Romano: Latin na gentilicium ''Alinnius'& + hulaping -''anum''. Ang pagdaragdag ng "du vent" (ng hangin) ay nagpapaiba dito mula sa nayon ng [[Lignan-sur-Orb]] at nagmumungkahi ng pagkakaroon ng isang windmill, na nagbigay ng pangalan nito sa isang burol na matatagpuan sa hilaga ng nayon: ''le Puech Aligné''. Ang mga naninirahan sa Alignan-du-Vent ay tinawag ding "mga hindi maayos ang pagkakaguhit." Sa ilalim ng Ancien Régime, ang Alignan-du-Vent ay kinilala rin sa ilalim ng variant na Alignant noong 1709. Ganito napanatili ang pangalan ng bayan salamat sa mga inapo ng ALIGAN, isang pamilya ng mga nagtatanim ng ubas, na pangunahing itinatag sa Sérignan, malapit sa Béziers sa Hérault. ==Kasaysayan== ; Panahong Neolitiko : Ang Alignan-du-Vent ay isang bayan na matatagpuan sa isang rehiyong Neolitiko na kinikilala ng mga lugar ng Vautes (malapit sa [[Montpellier]]) at Saint-Jean. ; Panahong Romano : Ang bayan ay itinatag noong panahon ng Romano. Bukod sa pinagmulang toponymic, na inaamin na hindi tiyak ngunit tradisyonal na tinatanggap upang ipaliwanag ang pinagmulan ng nayon, maraming mga arkeolohikong lugar na nagmula pa noong panahon ng Romano (Camp Nègre, La Prade, Le Travers, Grauzan, at Saint-Jean). Ang sikat na "urn" ng Alignan, na ngayon ay nawawala, ay natagpuan sa lugar na kilala bilang Camp Nègre. Ang kamakailang pananaliksik na isinagawa ni Ghislain Bagan ay nakahukay ng mga baryang Romano pati na rin ang isang piraso ng isang tansong pang-ahit na kakaiba sa katimugang Gaul (mga artifact na napreserba sa Maison du Patrimoine sa [[Montagnac]]). ; Gitnang Panahon : Noong panahon ng medyebal, ang mga naninirahan ay nagtipon sa paligid ng castrum, sa ilalim ng awtoridad ng mga panginoon ng [[Servian]]. Dahan-dahang umunlad ang nayon, kasama ang pagtatayo ng mga kuta ayon sa isang pabilog na plano, kasama ang Visigothic Tower sa gitna. Mabilis na nakuha ng nayon ang simbahang istilong Romanesque. ===Eskudo de armas=== [[File:Blason ville fr Alignan-du-Vent (Hérault).svg|thumb|Eskudo de armas ng Alignan du Vent]] "O, isang maputlang lozeng na kulay argent at mga gules." ==Lokal na kultura at pamana== [[File:Alignan-du-Vent tour.JPG|thumb|200px|Tore.]][[File:Alignan-du-Vent St-Martin.JPG|thumb|200px|Simbahan ni Saint-Martin.]] ===Mga lugar at monumento=== ; Ika-11 siglo * Ang pabilog na nayon kasama ang pinatibay na tarangkahan nito; * Ang kastilyo at nayon ng Cayssan, na ngayon ay nawasak, malapit sa prioryo ng Saint-Martial. ; ika-12 siglo at Renaissance : * Ang toreng medyebal (ika-12 siglo), na nakalista bilang isang Makasaysayang Monumento; * Simbahan ni Saint-Martin, na nabanggit sa isang papal bull ni Eugene III noong 1153, ay pinalaki noong ika-17 at pagkatapos ay ika-19 na siglo. Ang gusali ay nakalista bilang isang makasaysayang monumento noong 1998; * Saint-Martial Priory; * Mga labi ng Simbahan ni Sainte-Catherine; * Mga bahay nitong Romanesque at Renaissance; * Ang manor ni Peyrat, na marahil ay isang "villa" noong panahon ng Gallo-Roman, ay sumailalim sa maraming pagbabago sa paglipas ng mga siglo. Ang kasalukuyang mga gusali ay mula pa noong Gitnang Panahon (vaulted hall) at ika-17 siglo. ; Ika-17 siglo : * Ang krus na Peyrat, na binabanggit sa wikang Occitan ang pagdaan ni Haring Louis XIV sa bayan. ; Ika-19 na siglo : * Ang windmill (mga guho na lamang ng tore ang natitira; ito na ngayon ang lugar ng pagtanggap (ticket office, storage room) ng municipal swimming pool); * Ang lumang bomba na mula pa noong 1816. ; Ika-20 siglo: * Ang kooperatibang gawaan ng alak (1936) at ang bodega nito. ===Kultura=== "''Le Poulain''" Ang Anak ng Alignan-du-Vent ay isa sa mga pinakakilalang hayop na totemiko sa rehiyon ng Languedoc. Lumalabas ang Anak ng Biyo tuwing may pagkakataon: sa panahon ng karnabal, mga pagtitipon ng mga hayop na totemiko, at mga barbecue sa tag-init. [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] ehiwwgz8f75divvwzrjzfqh2ifhl8er 0 337320 2204011 2203244 2026-04-21T14:59:32Z TentingZones1 122212 /* Eskudo de armas at kasaysayan ng pagkakatatag */ 2204011 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |type = Stadt |name = Bischofswerda |image_photo = Bischofswerda Schiebocktage Rathaus.jpg |image_coa = Wappen Bischofswerda.svg |coordinates = {{coord|51|7|39|N|14|10|47|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bischofswerda in BZ.svg |state = Sachsen |district = [[Bautzen (distrito)|Bautzen]] |Verwaltungsgemeinschaft = Bischofswerda |elevation = 304 |area = 46.21 |postal_code = 01877 |area_code = 03594 |licence = BZ, BIW, HY, KM |Gemeindeschlüssel = 14625040 |website = [http://www.bischofswerda.de/ www.bischofswerda.de] |mayor = Holm Große<ref>[https://wahlen.sachsen.de/download/Buergermeister/statistik-sachsen_wahlen_buergermeister_uebersicht_aktuell.xlsx Gewählte Bürgermeisterinnen und Bürgermeister im Freistaat Sachsen, Stand: 17. Juli 2022], Statistisches Landesamt des Freistaates Sachsen.</ref> |leader_term = 2022&ndash;29 |party = Independent }} Ang '''Bischofswerda''' ay isang malaking bayan ng distrito sa [[distrito ng Bautzen]], na matatagpuan sa kanlurang gilid ng [[Upper Lusatia]] sa [[Sahonya]], [[Alemanya]]. Ito ang luklukan ng [[komunidad administratibo ng Bischofswerda]]. Ang pangalan ng bayan ay nagmula sa Gitnang Mataas na Alemanya at nangangahulugang "panirahan ng obispo na matatagpuan sa tabi ng tubig". Sa mga lokal at residente ng nakapalibot na lugar, ang hindi opisyal na pangalang ''Schiebock'' ay karaniwang ginagamit din para sa bayan. Iniuugnay ito ng katutubong etimolohiya sa terminong ''Schiebbock'', isang partikular na uri ng kartilya na dating ginagamit sa pagdadala ng mga kalakal patungo sa pamilihan ng bayan. Gayunpaman, ang pangalan ay talagang nagmula sa lumang pangalan ng lugar na Sorbian na ''Přibok'' (binibigkas na ''Pschiebock''), na nangangahulugang "sa gilid (ng lumang kalsada)." ==Heograpiya== [[File:Bischofswerda von Belmsdorf.jpg|thumb|View ng Bischofswerda mula sa Belmsdorfer Berg]] Ang maliit na bayan ay matatagpuan mga 30 km sa silangan ng [[Dresden]] sa distrito ng Bautzen. Bagama't hindi bahagi ng makasaysayang [[Margraviate ng Upper Lusatia]], tinatawag nito ang sarili nito na "Tarangkahan patungong Upper Lusatia" dahil dito nagtatagpo ang kakahuyan, na na-clear lamang noong Middle Ages, at ang bukas na rehiyon ng Sorbian ng Milska, na nanirahan mula pa noong sinaunang panahon. Ang hangganan sa pagitan ng dalawang rehiyong ito, isang malawak at mababang saddle ng lupa sa pagitan ng mga Klosterberg at [[Butterberg massif]], ay naghihiwalay sa ilang natural na lugar at bumubuo ng watershed sa pagitan ng mga catchment area ng [[Black Elster River]] sa silangan at ng [[Wesenitz River]] sa kanluran. Ang Bischofswerda ay nasa [[Northwest Lusatian Hills]] at nasa hangganan ng [[Upper Lusatian Plain]] sa hilagang-silangan at ng [[Lusatian Highlands]] sa timog-silangan. Dito, binabago ng Wesenitz River ang dating hilagang-kanlurang direksyon nito patungo sa hilagang-silangan hanggang sa Horka Ponds sa silangan ng bayan, at mula roon ay dumadaloy patungong timog-kanluran. Ang dahilan ng kapansin-pansing pagbabago sa direksyon, na nagresulta sa paglikha ng daluyan ng tubig ng isang malawak at malubog na kapatagan kung saan ilang mga lawa ang kalaunan ay tinakpan ng dam, ay nasa panahon ng Pleistocene. Ang Wesenitz loop, kasama ang malubog na paligid nito, ay bumuo ng isang natural na linya ng depensa sa timog ng lungsod, kaya naman ang pader ng lungsod sa lugar na ito ay hindi gaanong madetalye ang pagtatayo. Ang mga sumusunod na distrito ay kabilang sa Bischofswerda (mga pangalang Sorbian sa loob ng panaklong; mga bilang ng populasyon ayon sa senso noong 2011): * Belmsdorf ''(Baldrijanecy)'', seit 1950, 344 Einwohner * Bischofswerda ''(Biskopicy)'', 9007 Einwohner * Geißmannsdorf ''(Dźibrachćicy)'', mula noong 1974, 562 Einwohner ** Pickau ''(Špikawy)'' * [[Goldbach (Bischofswerda)|Goldbach]], mula noong 1996, 424 mga residente * [[Großdrebnitz]] ''(Drjewnica)'', mula noong 1996, 847 Einwohner ** Kleindrebnitz ''(Mała Drjewnica)'' ** Neudrebnitz ''(Nowa Drjewnica)'' * Kynitzsch ''(Kinič)'', mula noong 1994, 39 Einwohner * Neu-Schönbrunn ''(Nowy Šumborn)'', mula noong 1994, 21 Einwohner * [[Schönbrunn/Lausitz|Schönbrunn]] ''(Šumborn)'', mula noong 1994, 414 Einwohner * [[Weickersdorf (Bischofswerda)|Weickersdorf]] ''(Wukranćicy)'', mula noong 1996, 282 Einwohner ==Istorya== [[File:Bischofswerda Grundriss 1793.jpg|thumb|Bischofswerda um 1793]] [[File:DresdnerTorFronfesteBischofswerda220409FotoAndreKaiser.JPG|thumb|Ehem. Dresdner Tor mit Turm der Fronfeste von 1286]] [[File:Sachsen 1805 1815 pg292 Der Brand von Bischoffswerda im Mai 1815.jpg|thumb|Der Brand von Bischofswerda im Mai 1813]] Maaaring itinatag ang Bischofswerda noong mga taong 970 at 1076. Sinasabing itinaas ni Obispo [[Benno ng Meissen]] ang katayuan ng pamayanan ng ''Werda'' bilang lungsod noong 1076. Unang nabanggit ang Bischofswerda sa isang dokumento noong 1227. Isang simbahang parokya ang naitala na noong 1229. Sa pagitan ng 1218 at 1227, sinuri ang plasa ng pamilihan, kaya natukoy ang mga linya ng gusali. Ang tore ng lungsod (Fronfeste) ay itinayo noong 1286. Ang toreng ito ay nagsilbing bilangguan hanggang 1852. Ang 1286 din ang taon kung kailan itinayo ang unang bulwagan ng bayan. Natanggap ng Bischofswerda ang unang pader ng lungsod noong 1288. Bago ang 1305, isang pamilyang taga-baryo ang lumipat mula ''sa Bischofswerda'' patungong Görlitz, kung saan kalaunan ay naging bahagi sila ng mga maharlika. Ang Bischofswerda ay unang tinukoy bilang isang lungsod sa isang dokumento mula 1361. Noong 1429, sinunog ng mga Hussite ang lungsod. Ang pangalawang sunog sa bayan ay naganap noong 1469. Noong 1494, isang lawa ng obispo ang nilikha sa pamamagitan ng pagpapailalim sa dam sa Ilog Wesenitz para sa pagsasaka ng isda, at noong 1503, isang serbeserya ang itinatag sa utos ng obispo. Nagtayo ng mga gilingan sa dalawang labasan ng lawa ng obispo kung saan ito dumadaloy patungo sa Wesenitz. Noong 1544, binili ng konseho ng lungsod ang manor ng Pücke (Pickau) kasama ang mga hardinero at mga nagtitinda ng bahay-bakasyunan nito, ang kaugnay na nayon ng Geißmannsdorf, dalawang sakahan mula sa Schönbrunn kasama ang inabandunang nayon ng [[Teupitz]], at ang Scherfling kasama ang mga matataas at mababang korte nito mula sa pamilyang von Bolderitz sa halagang 5,200 Meissen [[guilder]]. Ang Kynitzsch, "isang maliit na nayon na binubuo ng isang gilingan at apat na hardinero," ay naging bahagi ng mga lupain ng lungsod noong 1546. Hanggang noong ika-16 na siglo, ang mga [[obispo]] ng [[Meissen]] ang mga panginoon ng lungsod. Noong 1559, ang huling [[obispo ng Meissen]], si [[Johann von Haugwitz]], ay napilitang ibigay ang lungsod, kasama ang [[Stolpen]], sa [[Elector ng Saxony]]. Noong 1596, muling nasunog ang lungsod. Lahat ng mga gusali ay nawasak maliban sa anim na maliliit na bahay at isang tuluyan. Sa simula ng [[Zeit des Nationalsozialismus|panahon ng mga Nazi]], ang mga kalaban sa politika ng rehimeng Nazi ay ikinulong at minamaltrato sa munisipyo. Mula sa dating hukuman ng distrito, ang mga bilanggo ay inilipat sa "protective custody camp" ng Bautzen. Mula 1952 hanggang 1994, ang Bischofswerda ang [[kabisera ng distrito]] ng bagong tatag na [[distrito ng Bischofswerda]]. Malapit sa Bischofswerda ay ang [[Operationsbasis Bischofswerda|Bischofswerda Operations Base]], isa sa apat na sentral na [[depot ng mga sandatang nukleyar]] ng [[Group of Soviet Forces sa Germany]]. ===Mga porma ng pangalan=== Ang pangalang Bischofswerda na may Latinized na pagtatapos ay naging karaniwan lamang noong 1671. Hanggang noon, ang baybay ng pangalan (''Bischopeswerde'', ''zcu Bisschoffwarten'', ''Bischwerde'', ''Bischoffswerde'', atbp.) ay iba-iba, ngunit kadalasan ay nagtatapos sa 'e'. ==Eskudo de armas at kasaysayan ng pagkakatatag== [[File:Bischofswerda Mittelschule Wappen 2010.jpg|thumb|Paglalarawan ng eskudo de armas ng lungsod sa gusali ng paaralan sa Kirchstraße.]] [[File:Siegelmarke Stadtrath Bischofswerda W0209103.jpg|thumb|[[Selyo]] ng konseho ng lungsod ng Bischofswerda.]] Ang eskudo de armas ng lungsod ng Bischofswerda ay batay sa isang selyo mula 1392 na nagtatampok ng isang [[krusyo]] at dalawang [[bituin (heraldiko)|bituin]]. Simula noong hindi bababa sa 1559, ginamit ng lungsod ang bagong eskudo de armas, na nananatiling may bisa hanggang ngayon, na may mga krusyo na may krusyo at apat na anim na tulis na bituin. Ang eksaktong pinagmulan ng eskudo de armas ay hindi na mapapatunayan dahil sa mga nawawalang dokumento. Dalawa sa tatlong lokal na historyador ang nag-uugnay sa pangalan at selyo ng lungsod kay [[Obispo Benno]], na sinasabing nagtatag ng Bischofswerda habang nangangaral sa rehiyon ng Meissen. Ang "Isla ng Obispo"—ang hulaping -''werda'' ay nagmula sa ''Werder'' at tumutukoy sa isang isla o lupang napapalibutan ng nakatayong tubig—ay noong panahong iyon isang pamayanan na napapalibutan ng 17 lawa sa ruta ng kalakalan mula [[Pirna]] sa pamamagitan ng [[Stolpen]] hanggang [[Bautzen]] at [[Görlitz]]. Sa isang hindi matukoy na punto noong ika-16 na siglo, idinagdag ang pangalawang krusyo at dalawang karagdagang bituin. Maaaring nilayon ito upang bigyang-diin ang mga pag-aari ng obispo. Ang iba naman ay binibigyang-kahulugan ang krus bilang simbolo ng "Kautusan" at "Ebanghelyo." Bagama't ang eksaktong kahulugan ng apat na bituin ay hindi pa alam ngayon, ang mga ito ay binibigyang-kahulugan sa iba't ibang paraan bilang "ang nakakaalam," "ang mangmang," "ang mga nagmamay-ari," at "ang mga walang pag-aari," o gayundin bilang "mga guro sa simbahan at paaralan," "mga tagapakinig," "mga pinuno," at "mga nasasakupan." Ang kanilang anim na tulis na disenyo ay sinasabing sumisimbolo sa anim na araw ng paglikha. Maging ang kroniko ng lungsod na si [[Karl Wilhelm Mittag]] ay kinuwestiyon ang alamat ng pinagmulan dahil sa kakulangan ng ebidensya. Ang isang natatanging katangian ng eskudo ng lungsod ay madalas itong hawak ng isang anghel. Noong 1879, inilarawan ni [[Hermann Knothe]] ang isang pamilyang patrician mula sa Bischofswerda, na naroon na sa Bautzen simula pa noong ika-13 siglo at lumipat mula sa Bischofswerda patungong Görlitz. Tulad ng lungsod, mayroon silang dalawang krusiyang naka-krus sa kanilang eskudo. Ayon kay [[Walter von Boetticher]], ibinatay ng pamilyang ito ang kanilang eskudo sa kanilang bayan. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Bischofswerda]] [[Kategorya:Mga bayan sa Alemanya]] qqh3phqk41qitsjqn0suoqa092kxtwz 0 337359 2204005 2202097 2026-04-21T13:35:45Z JWilz12345 77302 /* Pagpatay ng mga feature ng Wikimedia sa utos ng estado */ 2204005 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Sperrungen von Wikipedia in der Volksrepublik China.jpg|thumb|Pagharang ng [[Wikipediang Aleman]] sa mga ''browser'' sa [[Tsina]] (''screenshot'' noong 2011)]] [[Sensura|Sinensura]] ng mga pamahalaan ng ilang mga bansa ang [[Wikipedia]], kabilang na ang Belarus, Beneswela, Iran, Nagkakaisang Kaharian (UK), Pakistan, Rusya, Saudi Arabia, Sirya, Tsina, Turkya, at Uzbekistan. Sa ilang mga pagkakataon, may malawakang [[pagsensura sa Internet]] sa pagkalahatan at nasasama ang mga nilalaman ng Wikipedia. Ipinagbabawal naman ng ibang mga hakbang ang pagpapanatili ng espesipikong nilalaman na maituturing na nakasasakit sa damdamin o opensibo. Isa ang pagharang sa mga kasangkapan na ginagamit ng mga awtoridad sa ilang bansa para isensura ang Wikipedia. Ilan pa sa mga kasangkapan ng mga awtoridad ang tahasang pagtarget ng mga tagagamit at ang pagbabago (ng mga awtoridad) ng mismong nilalaman ng nga artikulo. Nagagawa pa rati ng mga pamahalaan na iharang ang partikular na mga artikulo, ngunit lumipat ang Wikipedia sa [[HTTPS]] noong 2015. Napilitan ang mga sensor na iharang ang buong website.<ref name=":8">{{Cite web|url=https://cyber.harvard.edu/publications/2017/04/WikipediaCensorship|title=Analyzing Accessibility of Wikipedia Projects Around the World|last1=Clark|first1=Justin|last2=Faris|first2=Robert|date=2017|website=Berkman Klein Center|language=en|access-date=Setyembre 20, 2018|last3=Heacock Jones|first3=Rebekah|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920131348/https://cyber.harvard.edu/publications/2017/04/WikipediaCensorship|archive-date=Setyembre 20, 2018|url-status=live}}</ref> == Mga uri ng pagsensura sa Wikipedia == {{See also|Pagsensura ng Internet}} === Pagharang ng lahat ng website ng Wikipedia (sa isa o sa bawat edisyong pangwika) === Patuloy na hinaharang ng ilang bansa ang Wikipedia sa loob ng napakahabang panahon, tulad ng Tsina. Ang ibang bansa naman ay gumagamit ng malawakang pagharang sa loob ng maikling panahon, mapa-ilang buwan man (halimbawa, sa Sirya) o ilang oras lamang (halimbawa, sa Pakistan).<ref name="Zaccaro 2023">{{cite web|last=Zaccaro|first=Maria|title=Pakistan blocks Wikipedia for 'blasphemous content'|website=BBC News|date=4 February 2023|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-64523501|access-date=Pebrero 4, 2023|archive-date=Pebrero 6, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206064510/https://www.bbc.com/news/world-asia-64523501|url-status=live}}</ref> === Pagharang ng espesipikong mga artikulo === Bago ang Hunyo 2015, kung kailang ganap na lumipat ang Wikipedia sa [[HTTPS]] mula [[HTTP]], hinarang ng ilang bansa ang ilang artikulong tungkol sa sensitibong mga paksa, tulad ng mga kaisipang itinataguyod ng isang kalabang partidong pampolitika, mga artikulong tungkol sa kasalukuyang mga kaganapan (halimbawa, sa Rusya), o mga kaisipan na tumututol sa tradisyong panrelihiyon ng isang rehimen (halimbawa, sa Iran). Nahirapan ang mga pamahalaan na siyasatin kung aling mga pahina ang pinupuntahan ng mga mambabasa sa Wikipedia, dahil sa HTTPS. Dahil dito, napilitan ang mga sensor na alisin man ang pagharang sa mga artikulo, o iharang ang buong website.<ref name=":8" /> === Pag-usig ng mga tagagamit === {{further|Talaan ng mga taong ikinulong dahil sa pag-ambag sa Wikipedia}} Malimit na nakatuon ang mga pag-uusig na ito sa mga tagagamit na naglalathala ng impormasyon na nais na isensura ng isang pamahalaan. Humahantong ito sa [[sariling pagsensura]]. === Pag-usig ng mga mambabasa === Simula nang lumipat ang Wikipedia sa HTTPS noong 2015, bibihira o wala na ang mga ulat ng malawakang paniniktik ng pamahalaan sa mga paggamit ng Wikipedia. Ngunit nagkabit naman ang ilang pamahalaan at kompanya ng [[Malawakang paniniktik|pangmalawakang paniniktik]] na mga ''[[spyware]] application'' sa mga kagamitan ng mga tagagamit. Maaaring masagap ng mga ito ang paggamit ng [[virtual private network|VPN]] software at magtala ng napuntahang mga [[URL]].<ref>{{Cite journal|date=Mayo 1, 2019|title=China's Algorithms of Repression|url=https://www.hrw.org/report/2019/05/01/chinas-algorithms-repression/reverse-engineering-xinjiang-police-mass|journal=Human Rights Watch|language=en}}</ref> == Malawakang pagsensura sa Wikipedia == === Talahanayan batay sa bansa === {| class="wikitable sortable" |+Mga halimbawa ng pagsensura sa Wikipedia !Bansa !Tagal !Kasalukyang naghaharang ng nilalaman !Dating naghaharang ng nilalaman !''Conflict-of-interest'' na pagbabago gawa ng mismong pamahalaan !Inu(u)sig ang mga tagagamit !Detalye |- |[[Belarus]] |Hinarang ang Wikipedia noong ika-11 ng March 2022 at ika-7 ng April 2022, may ikinulong na mga tagagamit simula noong 2022 | | | |{{ya}} | |- |[[Beneswela]] |Ika-12 hanggang ika-18 ng Enero 2019 | |{{ya}} | | |Lahat ng mga bersiyon |- |[[Hilagang Korea]] | |Lahat |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |Pisikal na hindi nakakonekta sa mundo ang World Wide Web ng Hilagang Korea |- |[[Iran]] |2013–2015 (bahagi) | |{{ya}} |Pinaghihinalaan<ref name=":9" /> | |Daan-daang mga artikulo (2013–2015) |- |[[Myanmar]] |15 February 2021 – present |Lahat |{{ya}} | | |Lahat ng mga bersiyon |- |[[Pakistan]] |Ika-31 ng March 2006, ilang araw noong Mayo 2010, ika-3 ng Pebrero 2023 – ika-6 ng Pebrero 2023 | |{{ya}} | | |Ilan at lahat ng mga bersiyon |- |[[Rusya]] |Dekada-2010–kasalukuyan | |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |Piling mga pahina |- |[[Saudi Arabia]] |Dekada-2000–kasalukuyan | |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |Piling mga pahina |- |[[Sirya]] |Ika-30 ng Abril 2008 – ika-13 ng Pebrero 2009 (pagharang), 2012–2015 (pagkulong at pagbitay ng isang tagagamit) | |{{ya}} | |{{ya}} |Arabe |- |[[Tsina]] |2004, 2005–2008, 2015–kasalukuyan (HTTPS), Abril 2019–kasalukuyan (lahat) |Lahat |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |Lahat ng mga bersiyon |- |[[Tunisia]] |Ika-23 hanggang ika-27 ng Nobyembre 2006 | |{{ya}} | | |Lahat ng mga bersiyon |- |[[Turkya]] |2014–2015 (bahagi), Abril 2017–Enero 2020 (buo) | |{{ya}} | | |Lahat ng mga bersiyon |- |[[Uzbekistan]] |2007, 2008, 2012 | |{{ya}} | | |Lahat (2007, 2008) Uzbek (2012) |} == Pagpatay ng mga feature ng Wikimedia sa utos ng estado == === Indonesya === [[Talaksan:Blocked login.jpg|thumb|''Screenshot'' ng naharang na ''authentication domain'' ng Wikimedia kapag sinubukang mag-''log in'' gamit ang selpon sa Indonesya, noong ika-9 ng Marso 2026]] Hinarang ng [[Ministeryo ng Komunikasyon at Ugnayang Dihital]] (Komdigi) ng Indonesya ang akses sa ''authentication domain'' ng Wikimedia (<code>auth.wikimedia.org</code>) noong ika-25 ng Pebrero 2026. Dahil ito sa hindi pagtalima ng organisasyon na magtala bilang "Tagapaglaan ng Sistemang Elektroniko" ({{lang|id|Penyelenggara Sistem Elektronik}} o ''PSE''). Hinahadlangan nito ang pag-''log in'' ng mga tagagamit at ang paggawa ng mga akawnt sa lahat ng mga proyekto ng Wikimedia, kabilang na ang Wikipedia.<ref name="PSE-WMF">{{Cite press release|date=Pebrero 27, 2026 |title=Kemkomdigi Batasi Fitur Login Wikimedia karena Belum Daftar PSE Privat |url=https://www.komdigi.go.id/berita/siaran-pers/detail/kemkomdigi-batasi-fitur-login-wikimedia-karena-belum-daftar-pse-privat |access-date=Pebrero 28, 2026 |publisher=Ministry of Communication and Digital Affairs|website=Komdigi.go.id|language=id}}</ref> Nanawagan ang mga pangkat sa karapatang pantao na ibalik ang normal na akses sa mga website ng Wikimedia.<ref name="Tirto27Feb26">{{Cite web |last=Majid |first=Naufal |title=Koalisi Damai Desak Pemerintah Segera Buka Blokir Wikipedia |url=https://tirto.id/koalisi-damai-desak-pemerintah-segera-buka-blokir-wikipedia-hrGR |access-date=Pebrero 27, 2026 |date=Pebrero 27, 2026 |website=Tirto.id |language=id|trans-title=Peace Coalition, Nanawagan sa Pamahalaan na Agarang Alisin ang Harang sa Wikipedia}}</ref><ref name="TimesID27Feb26">{{Cite web |last=Nurdiyanto |first=Wahyu |date=Pebrero 27, 2026 |title=Koalisi Damai Desak Pemerintah Buka Blokir Login Wikipedia |url=https://timesindonesia.co.id/peristiwa-nasional/579653/koalisi-damai-desak-pemerintah-buka-blokir-login-wikipedia |access-date=Pebrero 27, 2026 |website=Times Indonesia |language=id|trans-title=Nanawagan ang Peace Coalition sa Pamahalaan na Bawiin ang Harang sa Wikipedia}}</ref><ref name="SAFE27Feb26">{{Cite press release|date=Pebrero 27, 2026 |title=Pemerintah Harus Segera Buka Kembali Blokir Wikipedia |url=https://safenet.or.id/id/2026/02/pemerintah-harus-segera-buka-kembali-blokir-wikipedia/ |access-date=Pebrero 28, 2026 |website=SAFEnet.or.id|publisher=Southeast Asia Freedom of Expression Network|language=id}}</ref> Noong ika-25 ng March 2026, hinarang ang [[Wikimedia Commons]] sa Indonesya.<ref>{{cite web|url=https://radarjogja.jawapos.com/news/657327884/kemkomdigi-blokir-wikimedia-commons-hari-ini-akses-edit-wikipedia-indonesia-terhenti-netizen-protes-keras?page=all#goog_rewarded|title=Kemkomdigi Blokir Wikimedia Commons Hari Ini, Akses Edit Wikipedia Indonesia Terhenti: Netizen Protes Keras|website=Radar Jogja|date=Marso 25, 2026|last=Ikhwanuddin|first=Iwa|publisher=[[Jawa Pos]]|trans-title=Hinarang Ngayon ng Ministry of Communication and Information Technology ang Wikimedia Commons, Hininto ang Akses sa Pag-edit ng Indonesian Wikipedia: Mariing Tinututulan ng mga Netizen|language=id}}</ref> Di-katagalan, inalis ang harang na ito, at ipinaliwanag ng Komdigi na awtomatikong hinarang ng sistema ng sensura ang Wikimedia Commons dahil sa natuklasang mga salitang may kinalaman sa "pagsusugal." Gayunpaman, binigyang-diin ng Komdigi na marapat lamang na rumehistro na ang Pundasyong Wikimedia bilang ''PSE'' upang maisama na umano sila sa kanilang ''whitelist'' para hindi na madamay sa awtomatikong pagharang.<ref>{{cite news |url=https://tekno.kompas.com/read/2026/03/27/18593167/komdigi-buka-blokir-situs-web-wikimedia-commons |title=Komdigi Buka Blokir Situs Web Wikimedia Commons |date=Marso 27, 2026 |last1=Clinten |first1=Bill |last2=Pertiwi |first2=Wahyunanda Kusuma |website=Kompas.com |language=id |access-date=Abril 21, 2026}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Wikipedia}} [[Kategorya:Sensura sa Internet ayon sa organisasyon]] [[Kategorya:Wikipedia]] 885nitqjos5voxb3et2uftwinrg3ezj 2204006 2204005 2026-04-21T13:42:03Z JWilz12345 77302 /* Indonesya */ 2204006 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Sperrungen von Wikipedia in der Volksrepublik China.jpg|thumb|Pagharang ng [[Wikipediang Aleman]] sa mga ''browser'' sa [[Tsina]] (''screenshot'' noong 2011)]] [[Sensura|Sinensura]] ng mga pamahalaan ng ilang mga bansa ang [[Wikipedia]], kabilang na ang Belarus, Beneswela, Iran, Nagkakaisang Kaharian (UK), Pakistan, Rusya, Saudi Arabia, Sirya, Tsina, Turkya, at Uzbekistan. Sa ilang mga pagkakataon, may malawakang [[pagsensura sa Internet]] sa pagkalahatan at nasasama ang mga nilalaman ng Wikipedia. Ipinagbabawal naman ng ibang mga hakbang ang pagpapanatili ng espesipikong nilalaman na maituturing na nakasasakit sa damdamin o opensibo. Isa ang pagharang sa mga kasangkapan na ginagamit ng mga awtoridad sa ilang bansa para isensura ang Wikipedia. Ilan pa sa mga kasangkapan ng mga awtoridad ang tahasang pagtarget ng mga tagagamit at ang pagbabago (ng mga awtoridad) ng mismong nilalaman ng nga artikulo. Nagagawa pa rati ng mga pamahalaan na iharang ang partikular na mga artikulo, ngunit lumipat ang Wikipedia sa [[HTTPS]] noong 2015. Napilitan ang mga sensor na iharang ang buong website.<ref name=":8">{{Cite web|url=https://cyber.harvard.edu/publications/2017/04/WikipediaCensorship|title=Analyzing Accessibility of Wikipedia Projects Around the World|last1=Clark|first1=Justin|last2=Faris|first2=Robert|date=2017|website=Berkman Klein Center|language=en|access-date=Setyembre 20, 2018|last3=Heacock Jones|first3=Rebekah|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920131348/https://cyber.harvard.edu/publications/2017/04/WikipediaCensorship|archive-date=Setyembre 20, 2018|url-status=live}}</ref> == Mga uri ng pagsensura sa Wikipedia == {{See also|Pagsensura ng Internet}} === Pagharang ng lahat ng website ng Wikipedia (sa isa o sa bawat edisyong pangwika) === Patuloy na hinaharang ng ilang bansa ang Wikipedia sa loob ng napakahabang panahon, tulad ng Tsina. Ang ibang bansa naman ay gumagamit ng malawakang pagharang sa loob ng maikling panahon, mapa-ilang buwan man (halimbawa, sa Sirya) o ilang oras lamang (halimbawa, sa Pakistan).<ref name="Zaccaro 2023">{{cite web|last=Zaccaro|first=Maria|title=Pakistan blocks Wikipedia for 'blasphemous content'|website=BBC News|date=4 February 2023|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-64523501|access-date=Pebrero 4, 2023|archive-date=Pebrero 6, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206064510/https://www.bbc.com/news/world-asia-64523501|url-status=live}}</ref> === Pagharang ng espesipikong mga artikulo === Bago ang Hunyo 2015, kung kailang ganap na lumipat ang Wikipedia sa [[HTTPS]] mula [[HTTP]], hinarang ng ilang bansa ang ilang artikulong tungkol sa sensitibong mga paksa, tulad ng mga kaisipang itinataguyod ng isang kalabang partidong pampolitika, mga artikulong tungkol sa kasalukuyang mga kaganapan (halimbawa, sa Rusya), o mga kaisipan na tumututol sa tradisyong panrelihiyon ng isang rehimen (halimbawa, sa Iran). Nahirapan ang mga pamahalaan na siyasatin kung aling mga pahina ang pinupuntahan ng mga mambabasa sa Wikipedia, dahil sa HTTPS. Dahil dito, napilitan ang mga sensor na alisin man ang pagharang sa mga artikulo, o iharang ang buong website.<ref name=":8" /> === Pag-usig ng mga tagagamit === {{further|Talaan ng mga taong ikinulong dahil sa pag-ambag sa Wikipedia}} Malimit na nakatuon ang mga pag-uusig na ito sa mga tagagamit na naglalathala ng impormasyon na nais na isensura ng isang pamahalaan. Humahantong ito sa [[sariling pagsensura]]. === Pag-usig ng mga mambabasa === Simula nang lumipat ang Wikipedia sa HTTPS noong 2015, bibihira o wala na ang mga ulat ng malawakang paniniktik ng pamahalaan sa mga paggamit ng Wikipedia. Ngunit nagkabit naman ang ilang pamahalaan at kompanya ng [[Malawakang paniniktik|pangmalawakang paniniktik]] na mga ''[[spyware]] application'' sa mga kagamitan ng mga tagagamit. Maaaring masagap ng mga ito ang paggamit ng [[virtual private network|VPN]] software at magtala ng napuntahang mga [[URL]].<ref>{{Cite journal|date=Mayo 1, 2019|title=China's Algorithms of Repression|url=https://www.hrw.org/report/2019/05/01/chinas-algorithms-repression/reverse-engineering-xinjiang-police-mass|journal=Human Rights Watch|language=en}}</ref> == Malawakang pagsensura sa Wikipedia == === Talahanayan batay sa bansa === {| class="wikitable sortable" |+Mga halimbawa ng pagsensura sa Wikipedia !Bansa !Tagal !Kasalukyang naghaharang ng nilalaman !Dating naghaharang ng nilalaman !''Conflict-of-interest'' na pagbabago gawa ng mismong pamahalaan !Inu(u)sig ang mga tagagamit !Detalye |- |[[Belarus]] |Hinarang ang Wikipedia noong ika-11 ng March 2022 at ika-7 ng April 2022, may ikinulong na mga tagagamit simula noong 2022 | | | |{{ya}} | |- |[[Beneswela]] |Ika-12 hanggang ika-18 ng Enero 2019 | |{{ya}} | | |Lahat ng mga bersiyon |- |[[Hilagang Korea]] | |Lahat |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |Pisikal na hindi nakakonekta sa mundo ang World Wide Web ng Hilagang Korea |- |[[Iran]] |2013–2015 (bahagi) | |{{ya}} |Pinaghihinalaan<ref name=":9" /> | |Daan-daang mga artikulo (2013–2015) |- |[[Myanmar]] |15 February 2021 – present |Lahat |{{ya}} | | |Lahat ng mga bersiyon |- |[[Pakistan]] |Ika-31 ng March 2006, ilang araw noong Mayo 2010, ika-3 ng Pebrero 2023 – ika-6 ng Pebrero 2023 | |{{ya}} | | |Ilan at lahat ng mga bersiyon |- |[[Rusya]] |Dekada-2010–kasalukuyan | |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |Piling mga pahina |- |[[Saudi Arabia]] |Dekada-2000–kasalukuyan | |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |Piling mga pahina |- |[[Sirya]] |Ika-30 ng Abril 2008 – ika-13 ng Pebrero 2009 (pagharang), 2012–2015 (pagkulong at pagbitay ng isang tagagamit) | |{{ya}} | |{{ya}} |Arabe |- |[[Tsina]] |2004, 2005–2008, 2015–kasalukuyan (HTTPS), Abril 2019–kasalukuyan (lahat) |Lahat |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |Lahat ng mga bersiyon |- |[[Tunisia]] |Ika-23 hanggang ika-27 ng Nobyembre 2006 | |{{ya}} | | |Lahat ng mga bersiyon |- |[[Turkya]] |2014–2015 (bahagi), Abril 2017–Enero 2020 (buo) | |{{ya}} | | |Lahat ng mga bersiyon |- |[[Uzbekistan]] |2007, 2008, 2012 | |{{ya}} | | |Lahat (2007, 2008) Uzbek (2012) |} == Pagpatay ng mga feature ng Wikimedia sa utos ng estado == === Indonesya === [[Talaksan:Blocked login.jpg|thumb|''Screenshot'' ng naharang na ''authentication domain'' ng Wikimedia kapag sinubukang mag-''log in'' gamit ang selpon sa Indonesya, noong ika-9 ng Marso 2026]] Hinarang ng [[Ministeryo ng Komunikasyon at Ugnayang Dihital]] (Komdigi) ng Indonesya ang akses sa ''authentication domain'' ng Wikimedia (<code>auth.wikimedia.org</code>) noong ika-25 ng Pebrero 2026. Dahil ito sa hindi pagtalima ng organisasyon na magtala bilang "Tagapaglaan ng Sistemang Elektroniko" ({{lang|id|Penyelenggara Sistem Elektronik}} o ''PSE''). Hinahadlangan nito ang pag-''log in'' ng mga tagagamit at ang paggawa ng mga akawnt sa lahat ng mga proyekto ng Wikimedia, kabilang na ang Wikipedia.<ref name="PSE-WMF">{{Cite press release|date=Pebrero 27, 2026 |title=Kemkomdigi Batasi Fitur Login Wikimedia karena Belum Daftar PSE Privat |url=https://www.komdigi.go.id/berita/siaran-pers/detail/kemkomdigi-batasi-fitur-login-wikimedia-karena-belum-daftar-pse-privat |access-date=Pebrero 28, 2026 |publisher=Ministry of Communication and Digital Affairs|website=Komdigi.go.id|language=id}}</ref> Nanawagan ang mga pangkat sa karapatang pantao na ibalik ang normal na akses sa mga website ng Wikimedia.<ref name="Tirto27Feb26">{{Cite web |last=Majid |first=Naufal |title=Koalisi Damai Desak Pemerintah Segera Buka Blokir Wikipedia |url=https://tirto.id/koalisi-damai-desak-pemerintah-segera-buka-blokir-wikipedia-hrGR |access-date=Pebrero 27, 2026 |date=Pebrero 27, 2026 |website=Tirto.id |language=id|trans-title=Peace Coalition, Nanawagan sa Pamahalaan na Agarang Alisin ang Harang sa Wikipedia}}</ref><ref name="TimesID27Feb26">{{Cite web |last=Nurdiyanto |first=Wahyu |date=Pebrero 27, 2026 |title=Koalisi Damai Desak Pemerintah Buka Blokir Login Wikipedia |url=https://timesindonesia.co.id/peristiwa-nasional/579653/koalisi-damai-desak-pemerintah-buka-blokir-login-wikipedia |access-date=Pebrero 27, 2026 |website=Times Indonesia |language=id|trans-title=Nanawagan ang Peace Coalition sa Pamahalaan na Bawiin ang Harang sa Wikipedia}}</ref><ref name="SAFE27Feb26">{{Cite press release|date=Pebrero 27, 2026 |title=Pemerintah Harus Segera Buka Kembali Blokir Wikipedia |url=https://safenet.or.id/id/2026/02/pemerintah-harus-segera-buka-kembali-blokir-wikipedia/ |access-date=Pebrero 28, 2026 |website=SAFEnet.or.id|publisher=Southeast Asia Freedom of Expression Network|language=id}}</ref> Noong ika-25 ng March 2026, hinarang ang [[Wikimedia Commons]] sa Indonesya.<ref>{{cite web|url=https://radarjogja.jawapos.com/news/657327884/kemkomdigi-blokir-wikimedia-commons-hari-ini-akses-edit-wikipedia-indonesia-terhenti-netizen-protes-keras?page=all#goog_rewarded|title=Kemkomdigi Blokir Wikimedia Commons Hari Ini, Akses Edit Wikipedia Indonesia Terhenti: Netizen Protes Keras|website=Radar Jogja|date=Marso 25, 2026|last=Ikhwanuddin|first=Iwa|publisher=[[Jawa Pos]]|trans-title=Hinarang Ngayon ng Ministry of Communication and Information Technology ang Wikimedia Commons, Hininto ang Akses sa Pag-edit ng Indonesian Wikipedia: Mariing Tinututulan ng mga Netizen|language=id}}</ref> Inalis ang harang na ito sa di-katagalan, at ipinaliwanag ng Komdigi na awtomatikong hinarang ng sistema ng sensura ang Wikimedia Commons dahil sa natuklasang mga salitang may kinalaman sa "pagsusugal." Gayunpaman, binigyang-diin ng Komdigi na marapat lamang na rumehistro na ang Pundasyong Wikimedia bilang ''PSE'' upang maisama na umano sila sa kanilang ''whitelist'' para hindi na madamay sa awtomatikong pagharang.<ref>{{cite news |url=https://tekno.kompas.com/read/2026/03/27/18593167/komdigi-buka-blokir-situs-web-wikimedia-commons |title=Komdigi Buka Blokir Situs Web Wikimedia Commons |date=Marso 27, 2026 |last1=Clinten |first1=Bill |last2=Pertiwi |first2=Wahyunanda Kusuma |website=Kompas.com |language=id |access-date=Abril 21, 2026}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Wikipedia}} [[Kategorya:Sensura sa Internet ayon sa organisasyon]] [[Kategorya:Wikipedia]] jfordxmpe72qpmisibnrc3wlslvypil 2204159 2204006 2026-04-22T10:24:35Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2204159 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Sperrungen von Wikipedia in der Volksrepublik China.jpg|thumb|Pagharang ng [[Wikipediang Aleman]] sa mga ''browser'' sa [[Tsina]] (''screenshot'' noong 2011)]] [[Sensura|Sinensura]] ng mga pamahalaan ng ilang mga bansa ang [[Wikipedia]], kabilang na ang Belarus, Beneswela, Iran, Nagkakaisang Kaharian (UK), Pakistan, Rusya, Saudi Arabia, Sirya, Tsina, Turkya, at Uzbekistan. Sa ilang mga pagkakataon, may malawakang [[pagsensura sa Internet]] sa pagkalahatan at nasasama ang mga nilalaman ng Wikipedia. Ipinagbabawal naman ng ibang mga hakbang ang pagpapanatili ng espesipikong nilalaman na maituturing na nakasasakit sa damdamin o opensibo. Isa ang pagharang sa mga kasangkapan na ginagamit ng mga awtoridad sa ilang bansa para isensura ang Wikipedia. Ilan pa sa mga kasangkapan ng mga awtoridad ang tahasang pagtarget ng mga tagagamit at ang pagbabago (ng mga awtoridad) ng mismong nilalaman ng nga artikulo. Nagagawa pa rati ng mga pamahalaan na iharang ang partikular na mga artikulo, ngunit lumipat ang Wikipedia sa [[HTTPS]] noong 2015. Napilitan ang mga sensor na iharang ang buong website.<ref name=":8">{{Cite web|url=https://cyber.harvard.edu/publications/2017/04/WikipediaCensorship|title=Analyzing Accessibility of Wikipedia Projects Around the World|last1=Clark|first1=Justin|last2=Faris|first2=Robert|date=2017|website=Berkman Klein Center|language=en|access-date=Setyembre 20, 2018|last3=Heacock Jones|first3=Rebekah|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920131348/https://cyber.harvard.edu/publications/2017/04/WikipediaCensorship|archive-date=Setyembre 20, 2018|url-status=live}}</ref> == Mga uri ng pagsensura sa Wikipedia == {{See also|Pagsensura ng Internet}} === Pagharang ng lahat ng website ng Wikipedia (sa isa o sa bawat edisyong pangwika) === Patuloy na hinaharang ng ilang bansa ang Wikipedia sa loob ng napakahabang panahon, tulad ng Tsina. Ang ibang bansa naman ay gumagamit ng malawakang pagharang sa loob ng maikling panahon, mapa-ilang buwan man (halimbawa, sa Sirya) o ilang oras lamang (halimbawa, sa Pakistan).<ref name="Zaccaro 2023">{{cite web|last=Zaccaro|first=Maria|title=Pakistan blocks Wikipedia for 'blasphemous content'|website=BBC News|date=4 February 2023|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-64523501|access-date=Pebrero 4, 2023|archive-date=Pebrero 6, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206064510/https://www.bbc.com/news/world-asia-64523501|url-status=live}}</ref> === Pagharang ng espesipikong mga artikulo === Bago ang Hunyo 2015, kung kailang ganap na lumipat ang Wikipedia sa [[HTTPS]] mula [[HTTP]], hinarang ng ilang bansa ang ilang artikulong tungkol sa sensitibong mga paksa, tulad ng mga kaisipang itinataguyod ng isang kalabang partidong pampolitika, mga artikulong tungkol sa kasalukuyang mga kaganapan (halimbawa, sa Rusya), o mga kaisipan na tumututol sa tradisyong panrelihiyon ng isang rehimen (halimbawa, sa Iran). Nahirapan ang mga pamahalaan na siyasatin kung aling mga pahina ang pinupuntahan ng mga mambabasa sa Wikipedia, dahil sa HTTPS. Dahil dito, napilitan ang mga sensor na alisin man ang pagharang sa mga artikulo, o iharang ang buong website.<ref name=":8" /> === Pag-usig ng mga tagagamit === {{further|Talaan ng mga taong ikinulong dahil sa pag-ambag sa Wikipedia}} Malimit na nakatuon ang mga pag-uusig na ito sa mga tagagamit na naglalathala ng impormasyon na nais na isensura ng isang pamahalaan. Humahantong ito sa [[sariling pagsensura]]. === Pag-usig ng mga mambabasa === Simula nang lumipat ang Wikipedia sa HTTPS noong 2015, bibihira o wala na ang mga ulat ng malawakang paniniktik ng pamahalaan sa mga paggamit ng Wikipedia. Ngunit nagkabit naman ang ilang pamahalaan at kompanya ng [[Malawakang paniniktik|pangmalawakang paniniktik]] na mga ''[[spyware]] application'' sa mga kagamitan ng mga tagagamit. Maaaring masagap ng mga ito ang paggamit ng [[virtual private network|VPN]] software at magtala ng napuntahang mga [[URL]].<ref>{{Cite journal|date=Mayo 1, 2019|title=China's Algorithms of Repression|url=https://www.hrw.org/report/2019/05/01/chinas-algorithms-repression/reverse-engineering-xinjiang-police-mass|journal=Human Rights Watch|language=en}}</ref> == Malawakang pagsensura sa Wikipedia == === Talahanayan batay sa bansa === {| class="wikitable sortable" |+Mga halimbawa ng pagsensura sa Wikipedia !Bansa !Tagal !Kasalukyang naghaharang ng nilalaman !Dating naghaharang ng nilalaman !''Conflict-of-interest'' na pagbabago gawa ng mismong pamahalaan !Inu(u)sig ang mga tagagamit !Detalye |- |[[Belarus]] |Hinarang ang Wikipedia noong ika-11 ng March 2022 at ika-7 ng April 2022, may ikinulong na mga tagagamit simula noong 2022 | | | |{{ya}} | |- |[[Beneswela]] |Ika-12 hanggang ika-18 ng Enero 2019 | |{{ya}} | | |Lahat ng mga bersiyon |- |[[Hilagang Korea]] | |Lahat |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |Pisikal na hindi nakakonekta sa mundo ang World Wide Web ng Hilagang Korea |- |[[Iran]] |2013–2015 (bahagi) | |{{ya}} |Pinaghihinalaan<ref name=":9" /> | |Daan-daang mga artikulo (2013–2015) |- |[[Myanmar]] |15 February 2021 – present |Lahat |{{ya}} | | |Lahat ng mga bersiyon |- |[[Pakistan]] |Ika-31 ng March 2006, ilang araw noong Mayo 2010, ika-3 ng Pebrero 2023 – ika-6 ng Pebrero 2023 | |{{ya}} | | |Ilan at lahat ng mga bersiyon |- |[[Rusya]] |Dekada-2010–kasalukuyan | |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |Piling mga pahina |- |[[Saudi Arabia]] |Dekada-2000–kasalukuyan | |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |Piling mga pahina |- |[[Sirya]] |Ika-30 ng Abril 2008 – ika-13 ng Pebrero 2009 (pagharang), 2012–2015 (pagkulong at pagbitay ng isang tagagamit) | |{{ya}} | |{{ya}} |Arabe |- |[[Tsina]] |2004, 2005–2008, 2015–kasalukuyan (HTTPS), Abril 2019–kasalukuyan (lahat) |Lahat |{{ya}} |{{ya}} |{{ya}} |Lahat ng mga bersiyon |- |[[Tunisia]] |Ika-23 hanggang ika-27 ng Nobyembre 2006 | |{{ya}} | | |Lahat ng mga bersiyon |- |[[Turkya]] |2014–2015 (bahagi), Abril 2017–Enero 2020 (buo) | |{{ya}} | | |Lahat ng mga bersiyon |- |[[Uzbekistan]] |2007, 2008, 2012 | |{{ya}} | | |Lahat (2007, 2008) Uzbek (2012) |} == Pagpatay ng mga feature ng Wikimedia sa utos ng estado == === Indonesya === [[Talaksan:Blocked login.jpg|thumb|''Screenshot'' ng naharang na ''authentication domain'' ng Wikimedia kapag sinubukang mag-''log in'' gamit ang selpon sa Indonesya, noong ika-9 ng Marso 2026]] Hinarang ng [[Ministeryo ng Komunikasyon at Ugnayang Dihital]] (Komdigi) ng Indonesya ang akses sa ''authentication domain'' ng Wikimedia (<code>auth.wikimedia.org</code>) noong ika-25 ng Pebrero 2026. Dahil ito sa hindi pagtalima ng organisasyon na magtala bilang "Tagapaglaan ng Sistemang Elektroniko" ({{lang|id|Penyelenggara Sistem Elektronik}} o ''PSE''). Hinahadlangan nito ang pag-''log in'' ng mga tagagamit at ang paggawa ng mga akawnt sa lahat ng mga proyekto ng Wikimedia, kabilang na ang Wikipedia.<ref name="PSE-WMF">{{Cite press release |date=Pebrero 27, 2026 |title=Kemkomdigi Batasi Fitur Login Wikimedia karena Belum Daftar PSE Privat |url=https://www.komdigi.go.id/berita/siaran-pers/detail/kemkomdigi-batasi-fitur-login-wikimedia-karena-belum-daftar-pse-privat |access-date=Pebrero 28, 2026 |publisher=Ministry of Communication and Digital Affairs |website=Komdigi.go.id |language=id |archive-date=Marso 25, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260325235238/https://www.komdigi.go.id/berita/siaran-pers/detail/kemkomdigi-batasi-fitur-login-wikimedia-karena-belum-daftar-pse-privat |url-status=dead }}</ref> Nanawagan ang mga pangkat sa karapatang pantao na ibalik ang normal na akses sa mga website ng Wikimedia.<ref name="Tirto27Feb26">{{Cite web |last=Majid |first=Naufal |title=Koalisi Damai Desak Pemerintah Segera Buka Blokir Wikipedia |url=https://tirto.id/koalisi-damai-desak-pemerintah-segera-buka-blokir-wikipedia-hrGR |access-date=Pebrero 27, 2026 |date=Pebrero 27, 2026 |website=Tirto.id |language=id|trans-title=Peace Coalition, Nanawagan sa Pamahalaan na Agarang Alisin ang Harang sa Wikipedia}}</ref><ref name="TimesID27Feb26">{{Cite web |last=Nurdiyanto |first=Wahyu |date=Pebrero 27, 2026 |title=Koalisi Damai Desak Pemerintah Buka Blokir Login Wikipedia |url=https://timesindonesia.co.id/peristiwa-nasional/579653/koalisi-damai-desak-pemerintah-buka-blokir-login-wikipedia |access-date=Pebrero 27, 2026 |website=Times Indonesia |language=id|trans-title=Nanawagan ang Peace Coalition sa Pamahalaan na Bawiin ang Harang sa Wikipedia}}</ref><ref name="SAFE27Feb26">{{Cite press release|date=Pebrero 27, 2026 |title=Pemerintah Harus Segera Buka Kembali Blokir Wikipedia |url=https://safenet.or.id/id/2026/02/pemerintah-harus-segera-buka-kembali-blokir-wikipedia/ |access-date=Pebrero 28, 2026 |website=SAFEnet.or.id|publisher=Southeast Asia Freedom of Expression Network|language=id}}</ref> Noong ika-25 ng March 2026, hinarang ang [[Wikimedia Commons]] sa Indonesya.<ref>{{cite web|url=https://radarjogja.jawapos.com/news/657327884/kemkomdigi-blokir-wikimedia-commons-hari-ini-akses-edit-wikipedia-indonesia-terhenti-netizen-protes-keras?page=all#goog_rewarded|title=Kemkomdigi Blokir Wikimedia Commons Hari Ini, Akses Edit Wikipedia Indonesia Terhenti: Netizen Protes Keras|website=Radar Jogja|date=Marso 25, 2026|last=Ikhwanuddin|first=Iwa|publisher=[[Jawa Pos]]|trans-title=Hinarang Ngayon ng Ministry of Communication and Information Technology ang Wikimedia Commons, Hininto ang Akses sa Pag-edit ng Indonesian Wikipedia: Mariing Tinututulan ng mga Netizen|language=id}}</ref> Inalis ang harang na ito sa di-katagalan, at ipinaliwanag ng Komdigi na awtomatikong hinarang ng sistema ng sensura ang Wikimedia Commons dahil sa natuklasang mga salitang may kinalaman sa "pagsusugal." Gayunpaman, binigyang-diin ng Komdigi na marapat lamang na rumehistro na ang Pundasyong Wikimedia bilang ''PSE'' upang maisama na umano sila sa kanilang ''whitelist'' para hindi na madamay sa awtomatikong pagharang.<ref>{{cite news |url=https://tekno.kompas.com/read/2026/03/27/18593167/komdigi-buka-blokir-situs-web-wikimedia-commons |title=Komdigi Buka Blokir Situs Web Wikimedia Commons |date=Marso 27, 2026 |last1=Clinten |first1=Bill |last2=Pertiwi |first2=Wahyunanda Kusuma |website=Kompas.com |language=id |access-date=Abril 21, 2026}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Wikipedia}} [[Kategorya:Sensura sa Internet ayon sa organisasyon]] [[Kategorya:Wikipedia]] ix5knfpfzl38jvinswf6mrdb4udcr6r 10 337377 2204132 2198719 2026-04-22T07:07:07Z GinawaSaHapon 102500 2204132 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="IPA pulmonic consonants/styles.css" /> {| class="wikitable nowrap IPA-common-table IPA-common-constable IPA-pulmonic-main {{#if:{{{audio|}}}|IPA-common-audiotable}} {{{tableclass|}}}" style="{{{tablestyle|}}}" ! scope="row" class="IPA-pulmonic-placearrow" | [[Lugar ng artikulasyon |Lugar]] → ! scope="col" colspan="5" | [[Katinig sa labi|Labi]] ! scope="col" colspan="10" | [[Katinig sa harapan|Harapan]] ! scope="col" colspan="5" | [[Katinig sa likuran|Likuran]] ! scope="col" colspan="6" | [[Katinig sa lalamunan|Lalamunan]] |- class="wrap wraplinks" ! scope="col" class="IPA-pulmonic-mannerarrow" | [[Paraan ng artikulasyon|Paraan]] ↓ ! scope="col" colspan="2" | {{small|[[Katinig sa parehong labi|Parehong labi]]}} ! scope="col" colspan="2" | {{small|[[Katinig sa labi-ngipin|Labi-ngipin]]}} ! scope="col" colspan="2" | {{small|[[Katinig sa labi-dila|Labi-dila]]}} ! scope="col" colspan="2" | {{small|[[Katinig sa ngipin|Ngipin]]}} ! scope="col" colspan="2" | {{small|[[Katinig sa gilagid|Gilagid]]}} ! scope="col" colspan="2" | {{small|[[Katinig sa likurang gilagid|Likurang gilagid]]}} ! scope="col" colspan="2" | {{small|[[Katinig sa dilang pulupot|Dilang pulupot]]}} ! scope="col" colspan="2" | {{small|([[Katinig sa gilagid-paleta|Gilagid-]]){{zwsp}}[[Katinig sa paleta|paleta]]}} ! scope="col" colspan="2" | {{small|[[Katinig sa ngala-ngala|Ngala-ngala]]}} ! scope="col" colspan="2" | {{small|[[Katinig sa tilao|Tilao]]}} ! scope="col" colspan="2" | {{small|[[Katinig sa lalaugan|Lalaugan]]}} ! scope="col" colspan="2" | {{small|[[Katinig sa tagukan|Tagukan]]}} |- ! scope="row" | [[Katinig na pailong|Pailong]] | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|m̥}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|m}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɱ̊}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɱ}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|n̼}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|n̪̊}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|n̪}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|n̥}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|n}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|n̠̊}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|n̠}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɳ̊}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɳ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɲ̊}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɲ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ŋ̊}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ŋ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɴ̥}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɴ}} | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | |- ! scope="row" | [[Katinig na pasara|Pasara]] | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|p}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|b}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|p̪}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|b̪}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|t̼}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|d̼}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|t̪}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|d̪}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|t}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|d}} | | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʈ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɖ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|c}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɟ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|k}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɡ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|q}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɢ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʡ}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʔ}} | class="IPA-common-shaded" | {{#if:{{{affricates|yes}}}| {{!}}- ! scope="row" {{!}} [[Sibilanteng katinig|Sibilanteng]] [[Katinig na pasutsot|pasutsot]] {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|t̪s̪}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|d̪z̪}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ts}} {{!}} class="IPA-common-rightborder" {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|dz}} {{!}} class="IPA-common-leftborder" {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|t̠ʃ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|d̠ʒ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|tʂ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|dʐ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|tɕ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|dʑ}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}}- ! scope="row" {{!}} Di-sibilanteng pasutsot {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|pɸ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|bβ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|p̪f}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|b̪v}} {{!}} {{!}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|t̪θ}} {{!}} class="IPA-common-rightborder" {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|d̪ð}} {{!}} class="IPA-common-leftborder" {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|tɹ̝̊}} {{!}} class="IPA-common-rightborder" {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|dɹ̝}} {{!}} class="IPA-common-leftborder" {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|t̠ɹ̠̊˔}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|d̠ɹ̠˔}} {{!}} {{!}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|cç}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɟʝ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|kx}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɡɣ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|qχ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɢʁ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʡʜ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʡʢ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʔh}} {{!}} }} |- ! scope="row" | Sibilanteng [[Katinig na pakiskis|pakiskis]] | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|s̪}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|z̪}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|s}} | class="IPA-common-rightborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|z}} | class="IPA-common-leftborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʃ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʒ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʂ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʐ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɕ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʑ}} | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | |- ! scope="row" | Di-sibilanteng pakiskis | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɸ}} | class="IPA-common-nobottomborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|β}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|f}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|v}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|θ̼}} | class="IPA-common-nobottomborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ð̼}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|θ}} | class="IPA-common-rightborder IPA-common-nobottomborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ð}} | class="IPA-common-leftborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|θ̠}} | class="IPA-common-rightborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ð̠}} | class="IPA-common-leftborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɹ̠̊˔}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɹ̠˔}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɻ̊˔}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɻ˔}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ç}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʝ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|x}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɣ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|χ}} | class="IPA-common-nobottomborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʁ}} | class="IPA-common-nobottomborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ħ}} | class="IPA-common-nobottomborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʕ}} | class="IPA-common-nobottomborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|h}} | class="IPA-common-nobottomborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɦ}} |- ! scope="row" | [[Katinig na padulas|Padulas]] | | class="IPA-common-notopborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|β̞}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʋ}} | | class="IPA-common-notopborder" | | | class=" IPA-common-notopborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ð̞}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɹ}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɹ̠}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɻ}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|j}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɰ}} | | class="IPA-common-notopborder" | | | class="IPA-common-notopborder" | | class="IPA-common-notopborder" | | class="IPA-common-notopborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|˷}} |- ! scope="row" | [[Katinig na patapik|Patapik]] | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ⱱ̟}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ⱱ}} | | | | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɾ̥}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɾ}} | | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɽ̊}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɽ}} | | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɢ̆}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʡ̮}} | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | |- ! scope="row" | [[Katinig na pakatal|Pakatal]] | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʙ̥}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʙ}} | | | | | | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|r̥}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|r}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|r̠}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɽ̊r̥}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɽr}} | | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʀ̥}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʀ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʜ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʢ}} | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | {{#if:{{{affricates|yes}}}| {{!}}- ! scope="row" {{!}} [[Katinig na pagilid|Pagilid]] na pasutsot {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} {{!}} {{!}} {{!}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|tɬ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|dɮ}} {{!}} {{!}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|tꞎ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|d𝼅}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|c𝼆}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɟʎ̝}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|k𝼄}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɡʟ̝}} {{!}} {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} }} |- ! scope="row" | Pagilid na pakiskis | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɬ̪}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɬ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɮ}} | | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ꞎ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|𝼅}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|𝼆}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʎ̝}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|𝼄}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʟ̝}} | | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | |- ! scope="row" | Pagilid na padulas | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | | | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|l̪}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|l̥}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|l}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|l̠}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɭ̊}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɭ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʎ̥}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʎ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʟ̥}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʟ}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʟ̠}} | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | |- ! scope="row" | Pagilid na patapik | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | | | | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɺ̥}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɺ}} | | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|𝼈̥|𝼈̊}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|𝼈}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʎ̮}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʟ̆}} | | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | |}<noinclude> {{Documentation}} <!-- Add categories to the /doc subpage --> </noinclude> go160jxx91r4baoqngb535oq1n1zxyw 2204142 2204132 2026-04-22T07:45:24Z GinawaSaHapon 102500 2204142 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="IPA pulmonic consonants/styles.css" /> {| class="wikitable nowrap IPA-common-table IPA-common-constable IPA-pulmonic-main {{#if:{{{audio|}}}|IPA-common-audiotable}} {{{tableclass|}}}" style="{{{tablestyle|}}}" ! scope="row" class="IPA-pulmonic-placearrow" | [[Lugar ng artikulasyon |Lugar]] → ! scope="col" colspan="5" | [[Katinig sa labi|Labi]] ! scope="col" colspan="10" | [[Katinig sa harapan|Harapan]] ! scope="col" colspan="5" | [[Katinig sa likuran|Likuran]] ! scope="col" colspan="6" | [[Katinig sa lalamunan|Lalamunan]] |- class="wrap wraplinks" ! scope="col" class="IPA-pulmonic-mannerarrow" | [[Paraan ng artikulasyon|Paraan]] ↓ ! scope="col" colspan="2" | {{small|[[Katinig sa parehong labi|Parehong labi]]}} ! scope="col" colspan="2" | {{small|[[Katinig sa labi-ngipin|Labi-ngipin]]}} ! scope="col" colspan="2" | {{small|[[Katinig sa labi-dila|Labi-dila]]}} ! scope="col" colspan="2" | {{small|[[Katinig sa ngipin|Ngipin]]}} ! scope="col" colspan="2" | {{small|[[Katinig sa gilagid|Gilagid]]}} ! scope="col" colspan="2" | {{small|[[Katinig sa likurang gilagid|Likurang gilagid]]}} ! scope="col" colspan="2" | {{small|[[Katinig sa dilang pulupot|Dilang pulupot]]}} ! scope="col" colspan="2" | {{small|([[Katinig sa gilagid-paleta|Gilagid-]]){{zwsp}}[[Katinig sa paleta|paleta]]}} ! scope="col" colspan="2" | {{small|[[Katinig sa ngala-ngala|Ngala-ngala]]}} ! scope="col" colspan="2" | {{small|[[Katinig sa tilao|Tilao]]}} ! scope="col" colspan="2" | {{small|[[Katinig sa lalaugan|Lalaugan]]}} ! scope="col" colspan="2" | {{small|[[Katinig sa tagukan|Tagukan]]}} |- ! scope="row" | [[Katinig na pailong|Pailong]] | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|m̥}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|m}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɱ̊}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɱ}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|n̼}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|n̪̊}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|n̪}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|n̥}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|n}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|n̠̊}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|n̠}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɳ̊}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɳ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɲ̊}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɲ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ŋ̊}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ŋ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɴ̥}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɴ}} | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | |- ! scope="row" | [[Katinig na pasara|Pasara]] | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|p}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|b}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|p̪}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|b̪}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|t̼}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|d̼}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|t̪}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|d̪}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|t}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|d}} | | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʈ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɖ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|c}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɟ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|k}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɡ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|q}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɢ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʡ}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʔ}} | class="IPA-common-shaded" | {{#if:{{{affricates|yes}}}| {{!}}- ! scope="row" {{!}} [[Sibilanteng katinig|Sibilanteng]] [[Katinig na pasara-sutsot|pasara-sutsot]] {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|t̪s̪}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|d̪z̪}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ts}} {{!}} class="IPA-common-rightborder" {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|dz}} {{!}} class="IPA-common-leftborder" {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|t̠ʃ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|d̠ʒ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|tʂ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|dʐ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|tɕ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|dʑ}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}}- ! scope="row" {{!}} Di-sibilanteng pasara-sutsot {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|pɸ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|bβ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|p̪f}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|b̪v}} {{!}} {{!}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|t̪θ}} {{!}} class="IPA-common-rightborder" {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|d̪ð}} {{!}} class="IPA-common-leftborder" {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|tɹ̝̊}} {{!}} class="IPA-common-rightborder" {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|dɹ̝}} {{!}} class="IPA-common-leftborder" {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|t̠ɹ̠̊˔}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|d̠ɹ̠˔}} {{!}} {{!}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|cç}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɟʝ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|kx}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɡɣ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|qχ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɢʁ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʡʜ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʡʢ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʔh}} {{!}} }} |- ! scope="row" | Sibilanteng [[Katinig na pasutsot|pasutsot]] | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|s̪}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|z̪}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|s}} | class="IPA-common-rightborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|z}} | class="IPA-common-leftborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʃ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʒ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʂ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʐ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɕ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʑ}} | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | |- ! scope="row" | Di-sibilanteng pasutsot | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɸ}} | class="IPA-common-nobottomborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|β}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|f}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|v}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|θ̼}} | class="IPA-common-nobottomborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ð̼}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|θ}} | class="IPA-common-rightborder IPA-common-nobottomborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ð}} | class="IPA-common-leftborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|θ̠}} | class="IPA-common-rightborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ð̠}} | class="IPA-common-leftborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɹ̠̊˔}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɹ̠˔}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɻ̊˔}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɻ˔}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ç}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʝ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|x}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɣ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|χ}} | class="IPA-common-nobottomborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʁ}} | class="IPA-common-nobottomborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ħ}} | class="IPA-common-nobottomborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʕ}} | class="IPA-common-nobottomborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|h}} | class="IPA-common-nobottomborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɦ}} |- ! scope="row" | [[Katinig na padulas|Padulas]] | | class="IPA-common-notopborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|β̞}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʋ}} | | class="IPA-common-notopborder" | | | class=" IPA-common-notopborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ð̞}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɹ}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɹ̠}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɻ}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|j}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɰ}} | | class="IPA-common-notopborder" | | | class="IPA-common-notopborder" | | class="IPA-common-notopborder" | | class="IPA-common-notopborder" | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|˷}} |- ! scope="row" | [[Katinig na patapik|Patapik]] | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ⱱ̟}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ⱱ}} | | | | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɾ̥}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɾ}} | | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɽ̊}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɽ}} | | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɢ̆}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʡ̮}} | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | |- ! scope="row" | [[Katinig na pakatal|Pakatal]] | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʙ̥}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʙ}} | | | | | | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|r̥}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|r}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|r̠}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɽ̊r̥}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɽr}} | | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʀ̥}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʀ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʜ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʢ}} | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | {{#if:{{{affricates|yes}}}| {{!}}- ! scope="row" {{!}} [[Katinig na pagilid|Pagilid]] na pasara-sutsot {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} {{!}} {{!}} {{!}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|tɬ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|dɮ}} {{!}} {{!}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|tꞎ}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|d𝼅}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|c𝼆}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɟʎ̝}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|k𝼄}} {{!}} {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɡʟ̝}} {{!}} {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} }} |- ! scope="row" | Pagilid na pasutsot | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɬ̪}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɬ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɮ}} | | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ꞎ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|𝼅}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|𝼆}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʎ̝}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|𝼄}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʟ̝}} | | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | |- ! scope="row" | Pagilid na padulas | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | | | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|l̪}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|l̥}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|l}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|l̠}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɭ̊}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɭ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʎ̥}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʎ}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʟ̥}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʟ}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʟ̠}} | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | |- ! scope="row" | Pagilid na patapik | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | | | | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɺ̥}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ɺ}} | | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|𝼈̥|𝼈̊}} | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|𝼈}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʎ̮}} | | {{IPA {{#if:{{{audio|}}}|common/audiocell|link}}|ʟ̆}} | | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | | class="IPA-common-shaded" | |}<noinclude> {{Documentation}} <!-- Add categories to the /doc subpage --> </noinclude> t78fpyqxruld3hgikuj9j0z1ifjveh9 10 337384 2204133 2198723 2026-04-22T07:08:15Z GinawaSaHapon 102500 2204133 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp-template|small=yes}}<templatestyles src="IPA common/styles.css" /></noinclude> {| class="wikitable nowrap IPA-common-table IPA-common-constable {{{tableclass|}}}" style="{{{tablestyle|}}}" |- class="wrap wraplinks" ! {{#ifeq:{{{ejectives|yes}}}{{{clicks|yes}}}{{{implosives|yes}}}|yes||colspan="2"}} {{!}} ! scope="col" | [[Katinig sa parehong labi|{{abbr|PL|Parehong labi}}]] {{#if:{{{ejectives|yes}}}|! scope="col" {{!}} [[Katinig sa labi-ngipin|{{abbr|LN|Labi-ngipin}}]]}} ! scope="col" | [[Katinig sa ngipin|{{abbr|Ng|Ngipin}}]] ! scope="col" | [[Katinig sa gilagid|{{abbr|G|Gilagid}}]] ! scope="col" | [[Katinig sa likurang gilagid|{{abbr|LG|Likurang gilagid}}]] {{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}{{{nonipa|yes}}}|! scope="col" {{!}} [[Katinig sa dilang pulupot|{{abbr|DP|Dilang pulupot}}]]}} ! scope="col" | [[Katinig sa paleta|{{abbr|P|Paleta}}]] {{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}{{{nonipa|yes}}}|! scope="col" {{!}} [[Katinig sa ngala-ngala|{{abbr|NN|Ngala-ngala}}]]}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}|<nowiki/> ! scope="col" {{!}} [[Katinig sa tilao|{{abbr|T|Tilao}}]]}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}|<nowiki/> }} |- {{#if:{{{implosives|yes}}}| {{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{clicks|yes}}}|! scope="row" rowspan="2" {{!}} [[Paloob na katinig|Paloob]]}} ! scope="row" {{!}} [[Tunog (ponetika)|Matunog]] {{!}} {{IPA link|ɓ}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}|{{!}}}} {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|ɗ}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}} {{!}} {{IPA link|ᶑ}} {{!}} {{IPA link|ʄ}} {{!}} {{IPA link|ɠ}} {{!}} {{IPA link|ʛ}} {{!}}- ! scope="row" {{!}} [[Tunog (ponetika)|Di-matunog]] {{!}} {{IPA link|ɓ̥}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}|{{!}}}} {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|ɗ̥}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}} {{!}} {{IPA link|ᶑ̊}} {{!}} {{IPA link|ʄ̊}} {{!}} {{IPA link|ɠ̊}} {{!}} {{IPA link|ʛ̥}} {{!}}- }} {{#if:{{{ejectives|yes}}}| {{#if:{{{clicks|yes}}}{{{implosives|yes}}}|! scope="row" rowspan="{{#if:{{{affricates|yes}}}|5|3}}" {{!}} [[Palabas na katinig|Palabas]]}} ! scope="row" {{!}} [[Katinig na pasara|Pasara]] {{!}} {{IPA link|pʼ}} {{!}} {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|tʼ}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}} {{!}} {{IPA link|ʈʼ}} {{!}} {{IPA link|cʼ}} {{!}} {{IPA link|kʼ}} {{!}} {{IPA link|qʼ}} {{#if:{{{affricates|yes}}}| {{!}}- ! scope="row" {{!}} [[Katinig na pasutsot|Pasutsot]] {{!}} {{!}} {{IPA link|p̪fʼ}} {{!}} {{IPA link|t̪θʼ}} {{!}} {{IPA link|tsʼ}} {{!}} {{IPA link|t̠ʃʼ}} {{!}} {{IPA link|tʂʼ}} {{!}} {{IPA link|tɕʼ}} {{!}} {{IPA link|kxʼ}} {{!}} {{IPA link|qχʼ}} }} {{!}}- ! scope="row" {{!}} [[Katinig na pakiskis|Pakiskis]] {{!}} {{IPA link|ɸʼ}} {{!}} {{IPA link|fʼ}} {{!}} {{IPA link|θʼ}} {{!}} {{IPA link|sʼ}} {{!}} {{IPA link|ʃʼ}} {{!}} {{IPA link|ʂʼ}} {{!}} {{IPA link|ɕʼ}} {{!}} {{IPA link|xʼ}} {{!}} {{IPA link|χʼ}} {{#if:{{{affricates|yes}}}| {{!}}- ! scope="row" {{!}} [[Katinig na pagilid|Pagilid]] na pasutsot {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|tɬʼ}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}} {{!}} {{!}} {{IPA link|c𝼆ʼ}} {{!}} {{IPA link|k𝼄ʼ}} {{!}} {{IPA link|q𝼄ʼ}} }} {{!}}- ! scope="row" {{!}} Pagilid na pakiskis {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|ɬʼ}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}} {{!}} {{!}} {{!}} {{!}} {{!}}- }} {{#if:{{{clicks|yes}}}| {{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}|! scope="row" rowspan="6" {{!}} [[Papitik na katinig|Papitik]]<br />{{small|(taas: ngala-ngala;<br />baba: tilao)}}}} ! scope="row" {{!}} [[Katinig na tenuis|Tenuis]] {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|ʘ|kʘ<br />qʘ}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}|{{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}}}} {{!}} {{IPA link|ǀ|kǀ<br />qǀ}} {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|ǃ|kǃ<br />qǃ}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}} {{!}} {{!}} {{IPA link|𝼊|k𝼊<br />q𝼊}} {{!}} {{IPA link|ǂ|kǂ<br />qǂ}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}{{{nonipa|yes}}}|{{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}|<nowiki/> {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}|<nowiki/> }} {{!}}- ! scope="row" {{!}} [[Tunog (ponetika)|Matunog]] {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|ʘ̬|ɡʘ<br />ɢʘ}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}|{{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}}}} {{!}} {{IPA link|ǀ̬|ɡǀ<br />ɢǀ}} {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|ǃ̬|ɡǃ<br />ɢǃ}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}} {{!}} {{!}} {{IPA link|𝼊̬|ɡ𝼊<br />ɢ𝼊}} {{!}} {{IPA link|ǂ̬|ɡǂ<br />ɢǂ}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}{{{nonipa|yes}}}|{{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}|<nowiki/> {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}|<nowiki/> }} {{!}}- ! scope="row" {{!}} [[Papitik na katinig na pailong|Pailong]] {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|ʘ̃|ŋʘ<br />ɴʘ}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}|{{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}}}} {{!}} {{IPA link|ǀ̃|ŋǀ<br />ɴǀ}} {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|ǃ̃|ŋǃ<br />ɴǃ}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}} {{!}} {{!}} {{IPA link|𝼊̃|ŋ𝼊<br />ɴ𝼊}} {{!}} {{IPA link|ǂ̃|ŋǂ<br />ɴǂ}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}{{{nonipa|yes}}}|{{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{#if:{{{nonipa|yes}}}|{{IPA link|ʞ}}<br />&nbsp;}}}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}|<nowiki/> {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}|<nowiki/> }} {{!}}- ! scope="row" {{!}} Tenuis na [[Papitik na katinig na pagilid|pagilid]] {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}|{{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}} {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|ǁ|kǁ<br />qǁ}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}{{{nonipa|yes}}}|{{!}}}} {{!}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}{{{nonipa|yes}}}|{{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}|<nowiki/> {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}|<nowiki/> }} {{!}}- ! scope="row" {{!}} Matunog na pagilid {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}|{{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}} {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|ǁ̬|ɡǁ<br />ɢǁ}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}{{{nonipa|yes}}}|{{!}}}} {{!}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}{{{nonipa|yes}}}|{{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}|<nowiki/> {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}|<nowiki/> }} {{!}}- ! scope="row" {{!}} Pailong na pagilid {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}|{{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}} {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|ǁ̃|ŋǁ<br />ɴǁ}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}{{{nonipa|yes}}}|{{!}}}} {{!}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}{{{nonipa|yes}}}|{{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}|<nowiki/> {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}|<nowiki/> }} }} |} <noinclude>[[Category:IPA chart templates]]</noinclude> 1pln8fv8dipe3ycj5u363968cf4v2eb 2204143 2204133 2026-04-22T07:47:30Z GinawaSaHapon 102500 2204143 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp-template|small=yes}}<templatestyles src="IPA common/styles.css" /></noinclude> {| class="wikitable nowrap IPA-common-table IPA-common-constable {{{tableclass|}}}" style="{{{tablestyle|}}}" |- class="wrap wraplinks" ! {{#ifeq:{{{ejectives|yes}}}{{{clicks|yes}}}{{{implosives|yes}}}|yes||colspan="2"}} {{!}} ! scope="col" | [[Katinig sa parehong labi|{{abbr|PL|Parehong labi}}]] {{#if:{{{ejectives|yes}}}|! scope="col" {{!}} [[Katinig sa labi-ngipin|{{abbr|LN|Labi-ngipin}}]]}} ! scope="col" | [[Katinig sa ngipin|{{abbr|Ng|Ngipin}}]] ! scope="col" | [[Katinig sa gilagid|{{abbr|G|Gilagid}}]] ! scope="col" | [[Katinig sa likurang gilagid|{{abbr|LG|Likurang gilagid}}]] {{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}{{{nonipa|yes}}}|! scope="col" {{!}} [[Katinig sa dilang pulupot|{{abbr|DP|Dilang pulupot}}]]}} ! scope="col" | [[Katinig sa paleta|{{abbr|P|Paleta}}]] {{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}{{{nonipa|yes}}}|! scope="col" {{!}} [[Katinig sa ngala-ngala|{{abbr|NN|Ngala-ngala}}]]}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}|<nowiki/> ! scope="col" {{!}} [[Katinig sa tilao|{{abbr|T|Tilao}}]]}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}|<nowiki/> }} |- {{#if:{{{implosives|yes}}}| {{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{clicks|yes}}}|! scope="row" rowspan="2" {{!}} [[Paloob na katinig|Paloob]]}} ! scope="row" {{!}} [[Tunog (ponetika)|Matunog]] {{!}} {{IPA link|ɓ}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}|{{!}}}} {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|ɗ}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}} {{!}} {{IPA link|ᶑ}} {{!}} {{IPA link|ʄ}} {{!}} {{IPA link|ɠ}} {{!}} {{IPA link|ʛ}} {{!}}- ! scope="row" {{!}} [[Tunog (ponetika)|Di-matunog]] {{!}} {{IPA link|ɓ̥}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}|{{!}}}} {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|ɗ̥}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}} {{!}} {{IPA link|ᶑ̊}} {{!}} {{IPA link|ʄ̊}} {{!}} {{IPA link|ɠ̊}} {{!}} {{IPA link|ʛ̥}} {{!}}- }} {{#if:{{{ejectives|yes}}}| {{#if:{{{clicks|yes}}}{{{implosives|yes}}}|! scope="row" rowspan="{{#if:{{{affricates|yes}}}|5|3}}" {{!}} [[Palabas na katinig|Palabas]]}} ! scope="row" {{!}} [[Katinig na pasara|Pasara]] {{!}} {{IPA link|pʼ}} {{!}} {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|tʼ}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}} {{!}} {{IPA link|ʈʼ}} {{!}} {{IPA link|cʼ}} {{!}} {{IPA link|kʼ}} {{!}} {{IPA link|qʼ}} {{#if:{{{affricates|yes}}}| {{!}}- ! scope="row" {{!}} [[Katinig na pasara-sutsot|Pasara-sutsot]] {{!}} {{!}} {{IPA link|p̪fʼ}} {{!}} {{IPA link|t̪θʼ}} {{!}} {{IPA link|tsʼ}} {{!}} {{IPA link|t̠ʃʼ}} {{!}} {{IPA link|tʂʼ}} {{!}} {{IPA link|tɕʼ}} {{!}} {{IPA link|kxʼ}} {{!}} {{IPA link|qχʼ}} }} {{!}}- ! scope="row" {{!}} [[Katinig na pasutsot|Pasutsot]] {{!}} {{IPA link|ɸʼ}} {{!}} {{IPA link|fʼ}} {{!}} {{IPA link|θʼ}} {{!}} {{IPA link|sʼ}} {{!}} {{IPA link|ʃʼ}} {{!}} {{IPA link|ʂʼ}} {{!}} {{IPA link|ɕʼ}} {{!}} {{IPA link|xʼ}} {{!}} {{IPA link|χʼ}} {{#if:{{{affricates|yes}}}| {{!}}- ! scope="row" {{!}} [[Katinig na pagilid|Pagilid]] na pasara-sutsot {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|tɬʼ}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}} {{!}} {{!}} {{IPA link|c𝼆ʼ}} {{!}} {{IPA link|k𝼄ʼ}} {{!}} {{IPA link|q𝼄ʼ}} }} {{!}}- ! scope="row" {{!}} Pagilid na pasutsot {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|ɬʼ}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}} {{!}} {{!}} {{!}} {{!}} {{!}}- }} {{#if:{{{clicks|yes}}}| {{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}|! scope="row" rowspan="6" {{!}} [[Papitik na katinig|Papitik]]<br />{{small|(taas: ngala-ngala;<br />baba: tilao)}}}} ! scope="row" {{!}} [[Katinig na tenuis|Tenuis]] {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|ʘ|kʘ<br />qʘ}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}|{{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}}}} {{!}} {{IPA link|ǀ|kǀ<br />qǀ}} {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|ǃ|kǃ<br />qǃ}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}} {{!}} {{!}} {{IPA link|𝼊|k𝼊<br />q𝼊}} {{!}} {{IPA link|ǂ|kǂ<br />qǂ}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}{{{nonipa|yes}}}|{{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}|<nowiki/> {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}|<nowiki/> }} {{!}}- ! scope="row" {{!}} [[Tunog (ponetika)|Matunog]] {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|ʘ̬|ɡʘ<br />ɢʘ}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}|{{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}}}} {{!}} {{IPA link|ǀ̬|ɡǀ<br />ɢǀ}} {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|ǃ̬|ɡǃ<br />ɢǃ}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}} {{!}} {{!}} {{IPA link|𝼊̬|ɡ𝼊<br />ɢ𝼊}} {{!}} {{IPA link|ǂ̬|ɡǂ<br />ɢǂ}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}{{{nonipa|yes}}}|{{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}|<nowiki/> {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}|<nowiki/> }} {{!}}- ! scope="row" {{!}} [[Papitik na katinig na pailong|Pailong]] {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|ʘ̃|ŋʘ<br />ɴʘ}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}|{{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}}}} {{!}} {{IPA link|ǀ̃|ŋǀ<br />ɴǀ}} {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|ǃ̃|ŋǃ<br />ɴǃ}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}} {{!}} {{!}} {{IPA link|𝼊̃|ŋ𝼊<br />ɴ𝼊}} {{!}} {{IPA link|ǂ̃|ŋǂ<br />ɴǂ}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}{{{nonipa|yes}}}|{{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{#if:{{{nonipa|yes}}}|{{IPA link|ʞ}}<br />&nbsp;}}}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}|<nowiki/> {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}|<nowiki/> }} {{!}}- ! scope="row" {{!}} Tenuis na [[Papitik na katinig na pagilid|pagilid]] {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}|{{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}} {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|ǁ|kǁ<br />qǁ}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}{{{nonipa|yes}}}|{{!}}}} {{!}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}{{{nonipa|yes}}}|{{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}|<nowiki/> {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}|<nowiki/> }} {{!}}- ! scope="row" {{!}} Matunog na pagilid {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}|{{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}} {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|ǁ̬|ɡǁ<br />ɢǁ}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}{{{nonipa|yes}}}|{{!}}}} {{!}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}{{{nonipa|yes}}}|{{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}|<nowiki/> {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}|<nowiki/> }} {{!}}- ! scope="row" {{!}} Pailong na pagilid {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}|{{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}} {{!}} class="IPA-common-norightborder" {{!}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder IPA-common-norightborder" {{!}} {{IPA link|ǁ̃|ŋǁ<br />ɴǁ}} {{!}} class="IPA-common-noleftborder" {{!}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}{{{nonipa|yes}}}|{{!}}}} {{!}} {{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}{{{nonipa|yes}}}|{{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}{{{implosives|yes}}}|<nowiki/> {{!}} class="IPA-common-shaded" {{!}}}}{{#if:{{{ejectives|yes}}}|<nowiki/> }} }} |} <noinclude>[[Category:IPA chart templates]]</noinclude> 7211a2oabepyiatx5mpu45u8o8ibd88 10 337387 2204134 2198726 2026-04-22T07:09:23Z GinawaSaHapon 102500 2204134 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp-template|small=yes}}<templatestyles src="IPA common/styles.css" /></noinclude><templatestyles src="IPA co-articulated consonants/styles.css" /><div class="nowrap IPA-coarticulated-main {{#if:{{{caption|def}}}||IPA-coarticulated-nocaption}} {{{tableclass|}}}" style="{{{tablestyle|}}}"> <div> <div class="IPA-coarticulated-sect">[[Katinig na pailong|Pailong]]</div> <div> <div class="IPA-coarticulated-symbol"></div><!-- --><div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|n͡m}}</div> <div class="IPA-coarticulated-desc">[[Katinig na labi't harapang bibig|Labi't gilagid]]</div> </div> <div> <div class="IPA-coarticulated-symbol"></div><!-- --><div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|ɳ͡m}}</div> <div class="IPA-coarticulated-desc">[[Katinig na labi't dilang pulupot|Labi't dilang pulupot]]</div> </div> <div> <div class="IPA-coarticulated-symbol"></div><!-- --><div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|ŋ͡m}}</div> <div class="IPA-coarticulated-desc">[[Katinig na labi't ngala-ngala|Labi't ngala-ngala]]</div> </div> <div class="IPA-coarticulated-sect">[[Katinig na pasara|Pasara]]</div> <div> <div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|t͡p}}</div><!-- --><div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|d͡b}}</div> <div class="IPA-coarticulated-desc">Labi't gilagid</div> </div> <div> <div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|ʈ͡p}}</div><!-- --><div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|ɖ͡b}}</div> <div class="IPA-coarticulated-desc">Labi't dilang pulupot</div> </div> <div> <div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|k͡p}}</div><!-- --><div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|ɡ͡b}}</div> <div class="IPA-coarticulated-desc">Labi't ngala-ngala</div> </div> <div> <div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|q͡ʡ}}</div><!-- --><div class="IPA-coarticulated-symbol"></div> <div class="IPA-coarticulated-desc">[[Katinig na tilao't lalaugan|Tilao't lalaugan]]</div> <div> <div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|q͡p}}</div><!-- --><div class="IPA-coarticulated-symbol"></div> <div class="IPA-coarticulated-desc">[[Katinig na labi't tilao|Labi't tilao]]</div> </div> </div> </div> <div> <div class="IPA-coarticulated-sect">[[Katinig na pakiskis|Pakiskis]]/[[Katinig na padulas|Padulas]]</div> <div> <div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|ɥ̊}}</div><!-- --><div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|ɥ}}</div> <div class="IPA-coarticulated-desc">[[Palabing paleta]]</div> </div> <div> <div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|ʍ}}</div><!-- --><div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|w}}</div> <div class="IPA-coarticulated-desc">Palabing ngala-ngala</div> </div> <div> <div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|ɧ}}</div><!-- --><div class="IPA-coarticulated-symbol"></div> <div class="IPA-coarticulated-desc">[[Tunog sj|Tunog ''sj'']] (iba-iba)</div> </div> <div class="IPA-coarticulated-sect">[[Kainig na pagilid|Pagilid]] na padulas</div> <div> <div class="IPA-coarticulated-symbol"></div><!-- --><div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|ɫ}}</div> <div class="IPA-coarticulated-desc">[[Pangala-ngalang]] gilagid</div> </div> <div class="IPA-coarticulated-sect">[[Paloob ng katinig|Paloob]]</div> <div> <div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|ɠ̊͜ɓ̥}}</div> <div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|ɠ͡ɓ}}</div> <div class="IPA-coarticulated-desc">Labi't ngala-ngala</div> <div class="IPA-coarticulated-sect">[[Palabas na katinig|Palabas]]</div> <div class="IPA-coarticulated-symbol"></div><!-- --><div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|t͡pʼ}}</div> <div class="IPA-coarticulated-desc">Labi't gilagid</div> </div> </div> </div> <noinclude>[[Category:IPA chart templates]]</noinclude> 72gux35nmwj1px5x8ovx9brswxqun4j 2204144 2204134 2026-04-22T07:48:41Z GinawaSaHapon 102500 2204144 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{pp-template|small=yes}}<templatestyles src="IPA common/styles.css" /></noinclude><templatestyles src="IPA co-articulated consonants/styles.css" /><div class="nowrap IPA-coarticulated-main {{#if:{{{caption|def}}}||IPA-coarticulated-nocaption}} {{{tableclass|}}}" style="{{{tablestyle|}}}"> <div> <div class="IPA-coarticulated-sect">[[Katinig na pailong|Pailong]]</div> <div> <div class="IPA-coarticulated-symbol"></div><!-- --><div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|n͡m}}</div> <div class="IPA-coarticulated-desc">[[Katinig na labi't harapang bibig|Labi't gilagid]]</div> </div> <div> <div class="IPA-coarticulated-symbol"></div><!-- --><div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|ɳ͡m}}</div> <div class="IPA-coarticulated-desc">[[Katinig na labi't dilang pulupot|Labi't dilang pulupot]]</div> </div> <div> <div class="IPA-coarticulated-symbol"></div><!-- --><div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|ŋ͡m}}</div> <div class="IPA-coarticulated-desc">[[Katinig na labi't ngala-ngala|Labi't ngala-ngala]]</div> </div> <div class="IPA-coarticulated-sect">[[Katinig na pasara|Pasara]]</div> <div> <div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|t͡p}}</div><!-- --><div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|d͡b}}</div> <div class="IPA-coarticulated-desc">Labi't gilagid</div> </div> <div> <div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|ʈ͡p}}</div><!-- --><div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|ɖ͡b}}</div> <div class="IPA-coarticulated-desc">Labi't dilang pulupot</div> </div> <div> <div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|k͡p}}</div><!-- --><div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|ɡ͡b}}</div> <div class="IPA-coarticulated-desc">Labi't ngala-ngala</div> </div> <div> <div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|q͡ʡ}}</div><!-- --><div class="IPA-coarticulated-symbol"></div> <div class="IPA-coarticulated-desc">[[Katinig na tilao't lalaugan|Tilao't lalaugan]]</div> <div> <div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|q͡p}}</div><!-- --><div class="IPA-coarticulated-symbol"></div> <div class="IPA-coarticulated-desc">[[Katinig na labi't tilao|Labi't tilao]]</div> </div> </div> </div> <div> <div class="IPA-coarticulated-sect">[[Katinig na pasutsot|Pasutsot]]/[[Katinig na padulas|Padulas]]</div> <div> <div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|ɥ̊}}</div><!-- --><div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|ɥ}}</div> <div class="IPA-coarticulated-desc">[[Palabing paleta]]</div> </div> <div> <div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|ʍ}}</div><!-- --><div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|w}}</div> <div class="IPA-coarticulated-desc">Palabing ngala-ngala</div> </div> <div> <div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|ɧ}}</div><!-- --><div class="IPA-coarticulated-symbol"></div> <div class="IPA-coarticulated-desc">[[Tunog sj|Tunog ''sj'']] (iba-iba)</div> </div> <div class="IPA-coarticulated-sect">[[Kainig na pagilid|Pagilid]] na padulas</div> <div> <div class="IPA-coarticulated-symbol"></div><!-- --><div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|ɫ}}</div> <div class="IPA-coarticulated-desc">[[Pangala-ngalang]] gilagid</div> </div> <div class="IPA-coarticulated-sect">[[Paloob ng katinig|Paloob]]</div> <div> <div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|ɠ̊͜ɓ̥}}</div> <div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|ɠ͡ɓ}}</div> <div class="IPA-coarticulated-desc">Labi't ngala-ngala</div> <div class="IPA-coarticulated-sect">[[Palabas na katinig|Palabas]]</div> <div class="IPA-coarticulated-symbol"></div><!-- --><div class="IPA-coarticulated-symbol">{{IPA link|t͡pʼ}}</div> <div class="IPA-coarticulated-desc">Labi't gilagid</div> </div> </div> </div> <noinclude>[[Category:IPA chart templates]]</noinclude> dxbzgc8etviif0iswdyozd4iiccnial 0 337417 2204135 2199129 2026-04-22T07:14:35Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2204135 wikitext text/x-wiki {{Multiple image | perrow = 2 | total_width = 400 | image1 = Andasol Guadix 4.jpg | alt1 = Mga parabolikong kanal ng pinokus na enerhiyang solar na nakaayos sa malayo | image2 = Darling_Wind_Farm.jpg | alt2 = Mga turbinang panghangin sa tabi ng pulang kalsadang lupa | image3 = ThreeGorgesDam-China2009.jpg | alt3 = Ang [[Prinsa ng Tatlong Bangin]] sa [[Ilog Yangtze]] sa Tsina | image4 = Steven's_Croft_Biomass_Plant_-_geograph.org.uk_-_800207.jpg | alt4 = Planta ng biyomasa sa Eskosya | footer = Mga halimbawa ng nababagong enerhiya: pinokus na enerhiyang solar sa Espanya; enerhiyang hangin sa Timog Aprika; ang [[Prinsa ng Tatlong Bangin]] sa [[Ilog Yangtze]] sa Tsina; planta ng enerhiyang biomass sa [[Eskosya]]. }} Ang '''nababagong enerhiya''' (tinatawag ding '''berdeng enerhiya''') ay [[Enerhiya|enerhiyang]] nagmumula sa mga nababagong likas na yaman na napupunan muli sa loob ng panahon ng tao. Ang pinakamalawak na ginagamit na uri ng nababagong enerhiya ay ang enerhiyang solar, enerhiyang hangin, at hidroelektrisidad. Mahalaga rin ang biyoenerhiya at [[enerhiyang heotermal]] sa ilang bansa. Ang mga instalasyon ng nababagong enerhiya ay maaaring malaki o maliit at angkop para sa parehong urbano at rural na lugar. Ang nababagong enerhiya ay kadalasang ginagamit kasabay ng karagdagang elektripikasyon. May ilang benepisyo ito: ang kuryente ay maaaring makapaglipat ng init at makapagpatakbo ng mga sasakyan nang mahusay at malinis sa punto ng pagkonsumo.<ref>{{Cite journal |last=Armaroli |first=Nicola |author-link=Nicola Armaroli |last2=Balzani |first2=Vincenzo |author-link2=Vincenzo Balzani |year=2011 |title=Towards an electricity-powered world |journal=[[Energy and Environmental Science]] |volume=4 |issue=9 |pages=3193–3222 |bibcode=2011EnEnS...4.3193A |doi=10.1039/c1ee01249e |issn=1754-5692|language=en|trans-title=Patungo sa isang mundong pinapagana ng kuryente}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Armaroli |first=Nicola |last2=Balzani |first2=Vincenzo |year=2016 |title=Solar Electricity and Solar Fuels: Status and Perspectives in the Context of the Energy Transition |journal=[[Chemistry – A European Journal]] |volume=22 |issue=1 |pages=32–57 |bibcode=2016ChEuJ..22...32A |doi=10.1002/chem.201503580 |pmid=26584653|language=en|trans-title=Elektrisidad na Solar at mga Panggatong na Solar: Katayuan at mga Perspektibo sa Konteksto ng Pagbabago ng Enerhiya}}</ref> Ang mga baryableng pinagkukunan ng nababagong enerhiya ay yaong may pabago-bagong katangian, tulad ng enerhiyang hangin at enerhiyang solar. Sa kabaligtaran, ang mga kontroladong pinagkukunan ng nababagong enerhiya ay kinabibilangan ng hidroelektrisidad mula sa mga dam, biyoenerhiya, at [[enerhiyang heotermal]]. Ang mga sistema ng nababagong enerhiya ay mas naging mahusay at mas mura sa nakalipas na 30 taon.<ref>{{cite web |title=Global renewable energy trends |url=https://www2.deloitte.com/insights/us/en/industry/power-and-utilities/global-renewable-energy-trends.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190129005932/https://www2.deloitte.com/insights/us/en/industry/power-and-utilities/global-renewable-energy-trends.html |archive-date=29 Enero 2019 |access-date=28 Enero 2019 |website=Deloitte Insights|language=en|trans-title=Mga pandaigdigang uso sa nababagong enerhiya}}</ref> Malaking bahagi ng bagong kapasidad ng kuryente na inilalagay sa buong mundo ay mula na ngayon sa nababagong enerhiya.<ref>{{Cite web |date=2 Abril 2019 |title=Renewable Energy Now Accounts for a Third of Global Power Capacity |url=https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402133504/https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity |archive-date=2 Abril 2019 |access-date=2 Disyembre 2020 |website=irena.org|language=en|trans-title=Ang Nababagong Enerhiya Ngayon ay Nagbubuo ng Isang Ikatlo ng Pandaigdigang Kapasidad ng Enerhiya}}</ref> Ang mga pinagkukunan ng nababagong enerhiya, tulad ng enerhiyang solar at enerhiyang hangin, ay nakaranas ng malaking pagbaba ng gastos sa nakalipas na dekada, na ginagawang mas mapagkompitensiya ang mga ito kumpara sa mga tradisyonal na panggatong na posil.<ref>{{Cite web |title=2023 Levelized Cost Of Energy+ |url=https://www.lazard.com/research-insights/2023-levelized-cost-of-energyplus/ |access-date=2024-06-10 |website=www.lazard.com |language=en|trans-title=2023 Pantay na Gastos ng Enerhiya+}}</ref> Sa ilang mga lugar, ang potoboltaikong solar o enerhiyang hangin sa lupa ang pinakamurang bagong itinatayong kapasidad ng kuryente.<ref name="IEA Renewables 2020">{{cite report |url=https://www.iea.org/reports/renewables-2020 |title=Renewables 2020 Analysis and forecast to 2025 |author=IEA |page=12 |access-date=27 Abril 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210426063553/https://www.iea.org/reports/renewables-2020 |archive-date=26 Abril 2021 |url-status=live |year=2020|lang=en|trans-title=Nababagong Enerhiya 2020 Pagsusuri at pagtataya mula 2020 hanggang 2025}}</ref> Mula 2011 hanggang 2021, ang nababagong enerhiya ay lumago mula 20% hanggang 28% ng pandaigdigang suplay ng kuryente. Ang kuryente mula sa araw at hangin ang bumuo sa malaking bahagi ng pagtaas na ito, na lumago mula sa pinagsamang 2% hanggang 10%. Ang paggamit ng fossil fuel ay lumiit mula 68% hanggang 62%.<ref name=":8">{{cite journal |date=14 Hunyo 2019 |title=Renewables 2022 |url=https://www.ren21.net/reports/global-status-report/ |journal=Global Status Report |issue=renewable energies |page=44 |access-date=5 Setyembre 2022 |language=en |trans-title=Nababagong Enerhiya 2022 |archive-date=24 Mayo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190524023106/http://www.ren21.net/status-of-renewables/global-status-report/ |url-status=dead }}</ref> Noong 2024, ang nababagong enerhiya ay bumuo ng mahigit 30% ng pandaigdigang produksyon ng kuryente at inaasahang lalampas sa 45% pagdating ng 2030.<ref>{{Cite web |title=Global Electricity Review 2025 |url=https://ember-energy.org/latest-insights/global-electricity-review-2025/ |access-date=2025-04-11 |website=Ember |language=en-US|trans-title=Pagsusuri sa Pandaigdigang Kuryente 2025}}</ref><ref>{{Cite web |title=Renewables - Energy System |url=https://www.iea.org/energy-system/renewables |website=IEA |language=en-GB|trans-title=Nababagong Enerhiya - Sistema ng Enerhiya}}</ref> Maraming bansa ang mayroon nang nababagong enerhiya na bumubuo ng mahigit 20% ng kanilang kabuuang suplay ng enerhiya, kung saan ang ilan ay nakakalikha ng mahigit kalahati o kahit lahat ng kanilang kuryente mula sa nababagong mapagkukunan.<ref name=":5">{{Cite journal |last1=Ritchie |first1=Hannah |author-link=Hannah Ritchie |last2=Roser |first2=Max |author2-link=Max Roser |last3=Rosado |first3=Pablo |date=Enero 2024 |title=Renewable Energy |url=https://ourworldindata.org/renewable-energy |journal=[[Our World in Data]]|trans-title=Nababagong Enerhiya}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sensiba |first=Jennifer |date=2021-10-28 |title=Some Good News: 10 Countries Generate Almost 100% Renewable Electricity |url=https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211117140228/https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ |archive-date=17 Nobyembre 2021 |access-date=2021-11-22 |website=CleanTechnica|language=en|trans-title=Magandang Balita: 10 Bansa ang Nakakalikha ng Halos 100% na Nababagong Kuryente}}</ref> Ang pangunahing motibasyon sa paggamit ng nababagong enerhiya sa halip na panggatong na posil ay ang pagbawas ng emisyon ng ''greenhouse gas'', na nagdudulot ng [[Pagbabago ng klima|pagbabago sa klima]].<ref name=":2">{{Cite book |last1=Ehrlich |first1=Robert |title=Renewable energy: a first course |last2=Geller |first2=Harold A. |last3=Geller |first3=Harold |date=2018 |publisher=Taylor & Francis, CRC Press |isbn=978-1-138-29738-8 |edition=2nd |location=Boca Raton London New York|language=en|trans-title=Nababagong enerhiya: isang unang kurso}}</ref> Sa pangkalahatan, ang mga pinagkukunan ng nababagong enerhiya ay nagdudulot ng mas kaunting polusyon kumpara sa mga panggatong na posil. Ang nababagong enerhiya ay nagdudulot din ng mas kaunting polusyon sa hangin kaysa sa mga panggatong na posil, na nagpapabuti sa kalusugan ng publiko at mas hindi maingay.<ref name=":2" /> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Enerhiya]] pdwaqb99215ldsdir9dnhjlzwp0fjub 0 337485 2204004 2203241 2026-04-21T13:31:51Z Jadewest.catvalentine 41897 2204004 wikitext text/x-wiki {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision | year = 2025 | image = JJ at ESC2025 for Austria 2.jpg | size = 300px | caption = Si JJ, ang kampeon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025 | theme = ''Welcome Home''{{efn|Bagama't ang "United by Music" ang naging permanenteng islogan ng paligsahan sa kabuuan simula noong Nobyembre 2023, ginamit naman ng Swiss host broadcaster na SRG SSR ang "Welcome Home" bilang konsepto at "motto" para sa 2025.}} | semi1 = {{start date|2025|05|13|df=y}} | semi2 = {{start date|2025|05|15|df=y}} | final = {{start date|2025|05|17|df=y}} | venue = {{lang|de|[[St. Jakobshalle]]|italic=unset}}<br />[[Basel]], [[Suwisa]] | organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) | ESC_director = Martin Green | exsupervisor = Martin Österdahl | host_broadcaster = [[Swiss Broadcasting Corporation]] (SRG SSR) | directors = {{Ubl|Robin Hofwander|Fredrik Bäcklund|Myriam von Necker}} | exproducers = {{Ubl|Reto Peritz|Moritz Stadler}} | presenters = {{Ubl|Hazel Brugger|Sandra Studer|Michelle Hunziker (final)}} | entries = 37 | finalists = 26 | debut = | return = {{Flag|Montenegro}} | non-return = {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | winner = {{Flag|Austria}}<br />"Wasted Love" ni [[JJ (musikero)|JJ]] | vote = Ang bawat bansa ay nagbibigay ng isang set sa semi-finals, o dalawang set sa finals na may 12, 10, 8–1 puntos sa sampung kanta.<br/>Sa lahat ng tatlong palabas, ang mga online na boto mula sa mga manonood sa mga bansang hindi kalahok ay pinagsama-sama at iginagawad bilang isang set ng mga puntos. | prev_year = {{Flagicon|Sweden}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|Malmö 2024]] | next_year = {{Flagicon|Austria}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026|Viena 2026]] }} Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025''' ay ang ika-69 na edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]]. Ito ay binubuo ng dalawang semi-final na ginanap noong Mayo 13 at 15, at ng grand final na ginanap noong Mayo 17, 2025. Ginanap ito sa [[St. Jakobshalle]] sa [[Basel]], [[Suwisa]] at hinost nina Hazel Brugger at Sandra Studer, nang kasama si Michelle Hunziker sa final. Inorganisa ito ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[Swiss Broadcasting Corporation]] (SRG SSR), na siyang nag-stage ng paligsahan matapos magwagi ang kantang "The Code" ni Nemo noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]] para sa [[Suwisa]]. Tatlumpu't pitong brodkaster mula sa tatlumpu't pitong bansa ang lumahok sa paligsahan, ang parehong bilang ng nakaraang dalawang edisyon. Bumalik ang [[Montenegro]] matapos ang dalawang taong pagliban, habang umalis naman sa kompetisyon ang [[Moldova|Moldabya]], na orihinal na nagplanong lumahok ngunit umalis dahil sa mga kadahilanang pang-ekonomiya at ang kalidad ng mga kantang lumaban sa pambansang seleksyon nito. Patuloy na nagdulot ng kontrobersiya ang paglahok ng [[Israel]] kaugnay ng [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Gaza]], kung saan nanawagan ang ilang kalahok na brodkaster para sa isang deliberasyon tungkol sa isyu. Ang nanalo ay ang kantang "Wasted Love" ng [[Austria]], na itinanghal ni [[JJ (musikero)|JJ]] at isinulat niya kasama sina Teodora Špirić at Thomas Thurner. Nanalo ang Austria sa pinagsamang boto at sa boto ng mga hurado, habang pumang-apat ito sa televote, na napanalunan ng Israel, na pumangalawa. Ang [[Estonya]], [[Sweden|Suwesya]], at [[Italya]] ang kumukumpleto sa top five. Dahil sa kanyang panalo, itinuring si JJ bilang kauna-unahang kampeon ng Eurovision na may lahi mula sa [[Timog-silangang Asya]] dahil sa kanyang lahing [[Mga Pilipino|Pilipino]]. Itinuring din siyang unang solong kampeon sa Eurovision na ipinanganak noong dekada 2000 at ika-21 siglo. Iniulat ng EBU na ang paligsahan ay may 166 milyong manonood sa telebisyon sa 37 na market sa Europa, isang pagtaas ng tatlong milyong manonood mula sa nakaraang edisyon. == Lokasyon == [[Talaksan:Eurovision Song Contest 2025 ST Jakobshalle.jpg|thumb|left|250px|[[St. Jakobshalle]] sa Basel, venue ng paligsahan noong 2025]] Ginanap ang paligsahan sa [[Basel]], [[Suwisa]] matapos manalo ang kantang "The Code" ni Nemo, na kumatawan sa bansa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]]. Ito ang ikatlong beses na ginanap sa Suwisa ang paligsahan, matapos itong gawin noon para sa unang paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1956|1956]] at noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1989|1989]], na ginanap sa [[Lugano]] at [[Lausanne]] ayon sa pagkakabanggit. Ang napiling venue para sa paligsahan ay ang [[St. Jakobshalle]] na may 12,400 na upuan, na nagsisilbing lugar para sa mga panloob na palakasan at mga konsiyerto. Ang arena ay matatagpuan sa munisipalidad ng Münchenstein sa Basel-Landschaft, sa tabi mismo ng hangganan ng Basel-Stadt. Ang Messe and Congress Center Basel complex ay nagdaos ng ilang mga kaganapan na may kaugnayan sa paligsahan. Ito ang lokasyon ng Eurovision Village, na nagdaos ng mga pagtatanghal mula sa mga kalahok sa paligsahan at mga lokal na artista pati na rin ang mga pagpapalabas ng mga live shows para sa pangkalahatang publiko; at ang EuroClub, na nag-organisa ng mga opisyal na after-party at mga pribadong pagtatanghal mula sa mga kalahok sa paligsahan. Ang kaganapang "Turquoise Carpet" noong ika-11 ng Mayo 2025 ay nagsimula sa Basel Town Hall at dumaan sa Middle Bridge, kung saan ang mga kalahok at ang kanilang mga delegasyon ay iniharap sa harap ng mga accredited press at mga tagahanga, bago ito nagtapos sa Messe Basel, kung saan ginanap ang seremonya ng pagbubukas. Ang istadyum na [[St. Jakob-Park]] ay nagsagawa ng screening ng finals kasama ang mga pagtatanghal ng apat na dating kalahok sa Eurovision,{{efn|Kinabibilangan nina Kate Ryan (kinatawan ng Belhika noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2006|2006]]), Anna Rossinelli (kiantawan ng Suwisa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2011|2011]]), Luca Hänni (kinatawan ng Suwisa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2019|2019]]) at Baby Lasagna (kinatawan ng Croatia noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]]) kasama si DJ Antoine}} na may bayad para sa publiko; ang istadyum ay itinampok din sa live broadcast at tinukoy bilang "Arena Plus" para sa okasyon. Ang Eurovision Street ay matatagpuan sa Steinenvorstadt. Bago piliin ng SRG SSR ang Basel bilang punong lungsod, ang mga sumusunod na lungsod ay nagpahayag ng kanilang interes sa pagho-host ng ika-69 na edisyon ng paligsahan at nagsumite ng mga bid. '''Legend:'''<br /> {{Color box|#CEDFF2|†|border=darkgray}} Napiling punong lungsod {{Color box|#D0F0C0|*|border=darkgray}} Na-shortlist {{Color box|#F2E0CE|^|border=darkgray}} Nagsumite ng bid {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Lungsod ! scope="col" | Venue ! scope="col" | Nota ! scope="col" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! rowspan="2" scope="row" style="background:#CEDFF2" | '''[[Basel]]''' † | [[St. Jakob-Park]] | Naging host ng final ng [[2016 UEFA Europa League]] at magho-host ng mga laban ng [[UEFA Women's Euro 2025]]. Ang alok ay nakadepende sa paggawa ng bubong para matakpan ang istadyum. | rowspan="2" style="background:#CEDFF2" | <ref>{{cite web |last1=Jiandani |first1=Sanjay |title=Eurovision 2025: Basel applies to host the contest |url=https://esctoday.com/195397/eurovision-2025-basel-applies-to-host-the-contest/ |website=ESCToday |date=7 Hunyo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- style="background:#CEDFF2" | '''[[St. Jakobshalle]]''' | Nagho-host ng taunang [[Swiss Indoors]] na mga kampeonato sa tennis. |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE"| [[Bern]] kasama ang [[Biel/Bienne]] ^ | Neue Festhalle | Ang panukala ay nakabatay sa isang nakaplanong venue para sa musika, na itatayo sa loob ng Bernexpo complex. | <ref>{{cite web |last=Granger |first=Anthony |title=Eurovision 2025: Bern & Biel/Bienne Reveal Details of Bid |url=https://eurovoix.com/2024/06/27/eurovision-2025-bern-biel-bienne-bid/ |website=Eurovoix |date=27 Hunyo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- style="background:#D0F0C0" ! scope="row" style="background:#D0F0C0" | [[Geneva]] * | [[Palexpo]] | Naging host ng taunang [[Geneva International Motor Show]]. Naging host din ito ng [[2014 Davis Cup]] semi-finals at ng [[2019 Laver Cup]]. | <ref>{{cite web |last=Granger |first=Anthony |title=Eurovision 2025: Geneva Aims to Host Eurovision 2025 |url=https://eurovoix.com/2024/05/12/%f0%9f%87%a8%f0%9f%87%ad-eurovision-2025-geneva-aims-to-host-eurovision-2025/ |website=Eurovoix |date=12 Mayo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! scope="row" | [[St. Gallen]] | Olma Hall | — | <ref>{{cite web |last=Jiandani |first=Sanjay |title=Eurovision 2025: St. Gallen will not bid to host the contest|url=https://esctoday.com/195423/eurovision-2025-st-gallen-will-not-bid-to-host-the-contest/|website=ESCToday |date=13 Hunyo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- style="background:#F2E0CE" ! rowspan="2" scope="row" style="background:#F2E0CE"| [[Zurich]] ^ | [[Hallenstadion]] | Naging host ng taunang [[Zurich Open]] mula 1993 hanggang 2008. | rowspan="2" | <ref>{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=27 Hunyo 2024 |title=Eurovision 2025: Zurich Reveals Details of Bid |url=https://eurovoix.com/2024/06/27/eurovision-2025-zurich-reveals-details-of-bid/ |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovoix |language=en-GB}}</ref> |- | [[Swiss Life Arena]] | Planadong lugar para sa [[2026 IIHF World Championship]] |} ==Mga kalahok== {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref>{{Cite web |title=Participants of Basel 2025 |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/participants |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! scope="col" colspan="2" | Proseso ng pagpili ! scope="col" rowspan="2" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" |{{Flag|Albanya}} | RTSH | Shkodra Elektronike | "Zjerm" | [[Wikang Albanes|Albanes]]{{efn|Partikular ang Gheg Albanian<ref>{{Cite web |url=https://albaniannight.com/sq/four-beautiful-cultural-elements-in-albanias-eurovision-song-zjerm/ |title=Kultura Shqiptare në Zjarr: 4 Tradita në Këngën Shqiptare të Eurovisionit 2025 “Zjerm” |trans-title=Kulturang Albanian sa isang apoy: 4 na tradisyon sa kantang Albanian noong 2025 Eurovision na "Zjerm" |date=2025 |access-date=25 Marso 2026}}</ref>}} | ''Festivali i Këngës 63'' | Disyembre 22, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Shkodra Elektronike |url=https://eurovision.tv/participant/shkodra_elektronike-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | NDR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}} | Abor & Tynna | "Baller" | [[Wikang Aleman|Aleman]] | ''Chefsache ESC 2025'' | Marso 1, 2025 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Abor & Tynna |url=https://eurovision.tv/participant/abor-tynna-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Armenya}} | AMPTV | Parg | "Survivor" | [[Wikang Ingles|Ingles]], Armenyo | ''Depi Evratesil 2025'' | Pebrero 16, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – PARG |url=https://eurovision.tv/participant/parg-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | İTV | Mamagama | "Run with U" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 4, 2025 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 19, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Mamagama |url=https://eurovision.tv/participant/mamagama-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Australya}} | SBS | Go-Jo | "Milkshake Man" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 25, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Go-Jo |url=https://eurovision.tv/participant/go-jo-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Austria}} | ORF | [[JJ (musikero)|JJ]] | "Wasted Love" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 30, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 6, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – JJ |url=https://eurovision.tv/participant/jj-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | VRT | Red Sebastian | "Strobe Lights" | Ingles | ''Eurosong 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Red Sebastian |url=https://eurovision.tv/participant/red-sebastian-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | Sissal | "Hallucination" | Ingles | ''Dansk Melodi Grand Prix 2025'' | Marso 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Sissal |url=https://eurovision.tv/participant/denmark-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | RTVSLO | Klemen | "How Much Time Do We Have Left" | Ingles | ''EMA 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Klemen |url=https://eurovision.tv/participant/klemen-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Espanya}} | RTVE | Melody | "Esa diva" | [[Wikang Kastila|Kastila]] | ''Benidorm Fest 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Melody |url=https://eurovision.tv/participant/melody-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Estonia|namr=Estonya}} | ERR | Tommy Cash | "Espresso Macchiato" | [[Wikang Italyano|Italyano]],{{efn|Partikular ang diyalektong Broccolino, isang Amerikanong uri ng wikang Italyano}} Ingles | ''Eesti Laul 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Tommy Cash |url=https://eurovision.tv/participant/tommy-cash-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} | ERT | Klavdia | "Asteromata" <small>({{lang|el|Αστερομάτα|i=unset}})</small> | [[Wikang Griyego|Griyego]] | ''Ethnikós Telikós 2025'' | Enero 30, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Klavdia |url=https://eurovision.tv/participant/klavdia-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | Mariam Shengelia | "Freedom" | [[Wikang Heorhiyano|Heorhiyano]], Ingles | Panloob na pagpili | Marso 14, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Mariam Shengelia |url=https://eurovision.tv/participant/mariam-shengelia-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | RTÉ | Emmy | "Laika Party" | Ingles | ''Eurosong 2025'' {{small|(parte ng ''The Late Late Show'')}} | Pebrero 7, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – EMMY |url=https://eurovision.tv/participant/emmy-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | RÚV | Væb | "Róa" | [[Wikang Islandes|Islandes]] | ''Söngvakeppnin 2025'' | Pebrero 22, 2025 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web |title=Basel 2025 - VÆB |url=https://eurovision.tv/participant/VÆB-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Yuval Raphael | "New Day Will Rise" | Ingles, [[Wikang Pranses|Pranses]], [[Wikang Hebreo|Hebreo]] | ''HaKokhav Haba L'Eirovizion'' {{small|(artista)}}<br>Panloob na pagpili {{small|(kanta)}} | Enero 22, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 9, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Yuval Raphael |url=https://eurovision.tv/participant/yuval-raphael-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Italya}} | RAI | Lucio Corsi | "Volevo essere un duro" | Italyano | ''Sanremo Music Festival 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Lucio Corsi |url=https://eurovision.tv/participant/lucio-corsi-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | HRT | Marko Bošnjak | "Poison Cake" | Ingles | ''Dora 2025'' | Marso 2, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Marko Bošnjak |url=https://eurovision.tv/participant/marko-bosnjak-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | LSM | Tautumeitas | "Bur man laimi" | [[Wikang Latbiyano|Latbiyano]] | ''Supernova 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Tautumeitas |url=https://eurovision.tv/participant/tautumeitas-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | Katarsis | "Tavo akys" | [[Wikang Litwano|Litwano]] | ''Eurovizija.LT 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Katarsis |url=https://eurovision.tv/participant/katarsis-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | RTL | Laura Thorn | "La poupée monte le son" | Pranses | ''Luxembourg Song Contest 2025'' | Enero 25, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Laura Thorn |url=https://eurovision.tv/participant/laura-thorn-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | Miriana Conte | "Serving" | Ingles | ''Malta Eurovision Song Contest 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Miriana Conte |url=https://eurovision.tv/participant/miriana-conte-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | RTCG | Nina Žižić | "Dobrodošli" <small>({{lang|cnr-cyrl|Добродошли|i=unset}})</small> | [[Wikang Montenegrin|Montenegrin]] | ''Montesong 2024'' | Nobyembre 27, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Nina Žižić |url=https://eurovision.tv/participant/nina-zizic-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | AVROTROS | Claude | "C'est la vie" | Pranses, Ingles | Panloob na pagpili | Disyembre 19, 2024 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 27, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Claude |url=https://eurovision.tv/participant/claude-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | NRK | Kyle Alessandro | "Lighter" | Ingles | ''Melodi Grand Prix 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Kyle Alessandro |url=https://eurovision.tv/participant/kyle-alessandro-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Erika Vikman | "Ich komme" | [[Wikang Finlandes|Finlandes]], Aleman | ''Uuden Musiikin Kilpailu 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Erika Vikman |url=https://eurovision.tv/participant/erika-vikman-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | Justyna Steczkowska | "Gaja" | [[Wikang Polako|Polako]], Ingles | ''Wielki Finał Polskich Kwalifikacji'' | Pebrero 14, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Justyna Steczkowska |url=https://eurovision.tv/participant/justyna-steczkowska-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | Napa | "Deslocado" | [[Wikang Portuges|Portuges]] | ''Festival da Canção 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – NAPA |url=https://eurovision.tv/participant/napa-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | France Télévisions | Louane | "Maman" | Pranses | Panloob na pagpili | Enero 30, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 15, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Louane |url=https://eurovision.tv/participant/louane-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | [[BBC]] | Remember Monday | "What the Hell Just Happened?" | Ingles | Panloob na pagpili | Marso 7, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Remember Monday |url=https://eurovision.tv/participant/remember-monday-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} | SMRTV | Gabry Ponte{{efn|name=San Marino|Tampok ang mga walang kreditong boses nina Andrea Bonomo at Edwyn Roberts.}} | "Tutta l'Italia" | Italyano | ''San Marino Song Contest 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Gabry Ponte |url=https://eurovision.tv/participant/gabry-ponte-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | RTS | Princ | "Mila" <small>({{lang|sr-cyrl|Мила|i=unset}})</small> | [[Wikang Serbiyo|Serbiyo]] | ''Pesma za Evroviziju 2025'' | Pebrero 28, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Princ |url=https://eurovision.tv/participant/princ-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | KAJ | "Bara bada bastu" | [[Wikang Suweko|Suweko]],{{efn|Partikular ang diyalektong Vörå, isang uri ng Ostrobothnian ng Finland na Swedish na sinasalita sa loob at paligid ng Vörå}} Finlandes | ''Melodifestivalen 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – KAJ |url=https://eurovision.tv/participant/kaj-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | Zoë Më | "Voyage" | Pranses | Panloob na pagpili | Marso 5, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Zoë Më |url=https://eurovision.tv/participant/zoe-me-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | Adonxs | "Kiss Kiss Goodbye" | Ingles | Panloob na pagpili | Disyembre 11, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 7, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – ADONXS |url=https://eurovision.tv/participant/adonxs-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | CyBC | Theo Evan | "Shh" | Ingles | Panloob na pagpili | Setyembre 2, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Theo Evan |url=https://eurovision.tv/participant/theo-evan-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | Suspilne | Ziferblat | "Bird of Pray" | [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]], Ingles | ''Vidbir 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Ziferblat |url=https://eurovision.tv/participant/ziferblat-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |} ==Pagbunot ng alokasyon sa mga semi-finals== Ang bunutan upang matukoy ang semi-finals ng mga kalahok na bansa ay naganap noong ika-28 ng Enero 2025 nang 12:30 ng hapon, sa auditorium ng Kunstmuseum Basel. Ang tatlumpu't isang semi-finalist ay hinati sa limang pot, batay sa mga historikal na pattern ng pagboto, na may layuning mabawasan ang posibilidad ng bloc voting at mapataas ang suspense sa semi-finals. Tinukoy din sa bunutan kung aling semi-final ang bawat isa sa anim na awtomatikong kwalipikado – ang punong bansa na [[Suwisa]] at ang mga bansang "Big Five" ([[Alemanya]], [[Espanya]], [[Italya]], [[Pransiya]], at [[Reyno Unido]]) – ang boboto, kinakailangang ipalabas, at itanghal ang kanilang entry sa isang hindi mapagkumpitensyang kapasidad. Ang seremonya ay pinangunahan nina Jennifer Bosshard at Jan van Ditzhuijzen. {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 1 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 2 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 3 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 4 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 5 ! scope="col" style="width:16%;" | Mga finalist |- | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Belhika}} |{{Flag|Estonia|name=Estonya}} |{{Flag|Latvia|name=Letonya}} |{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} |{{Flag|Luxembourg}} |{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} |{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Armenya}} |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} |{{Flag|Heorhiya}} |{{Flag|Israel}} |{{Flag|Polonya}} |{{Flag|Ukranya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Albanya}} |{{Flag|Austria}} |{{Flag|Eslobenya}} |{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} |{{Flag|Montenegro}} |{{Flag|Serbia|name=Serbiya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Gresya}} |{{Flag|Irlanda}} |{{Flag|Malta}} |{{Flag|Portugal}} |{{Flag|San Marino}} |{{Flag|Tsipre}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Australya}} |{{Flag|Dinamarka}} |{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} |{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} |{{Flag|Noruwega}} |{{Flag|Suwesya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Alemanya}} |{{Flag|Espanya}} |{{Flag|Italya}} |{{Flag|Pransiya}} |{{Flag|Suwisa}} |{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}}} |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Resulta ng bunutan |- ! scope="col" colspan="2" style="width:50%;" | Unang semi-final ! scope="col" colspan="2" style="width:50%;" | Ikalawang semi-final |- ! scope="col" | Unang kalahati ! scope="col" | Ikalawang kalahati ! scope="col" | Unang kalahati ! scope="col" | Ikalawang kalahati |- | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Suwesya}} |{{Flag|Ukranya}} |{{Flag|Eslobenya}} |{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} |{{Flag|Estonia|name=Estonya}} |{{Flag|Polonya}} |{{Flag|Portugal}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} |{{Flag|Albanya}} |{{Flag|San Marino}} |{{Flag|Belhika}} |{{Flag|Tsipre}} |{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} |{{Flag|Noruwega}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Austria}} |{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} |{{Flag|Armenya}} |{{Flag|Montenegro}} |{{Flag|Gresya}} |{{Flag|Irlanda}} |{{Flag|Australya}} |{{Flag|Latvia|name=Letonya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} |{{Flag|Israel}} |{{Flag|Malta}} |{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} |{{Flag|Dinamarka}} |{{Flag|Luxembourg}} |{{Flag|Heorhiya}} |{{Flag|Serbia|name=Serbiya}}}} |- ! scope="col" colspan="2" | Pagboto, pagtanghal at pagpapalabas ! scope="col" colspan="2" | Pagboto, pagtanghal at pagpapalabas |- | valign="top" colspan="2" | {{Unbulleted list |{{Flag|Suwisa}} |{{Flag|Italya}} |{{Flag|Espanya}}}} | valign="top" colspan="2" | {{Unbulleted list |{{Flag|Alemanya}} |{{Flag|Pransiya}} |{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}}} |} ==Buod ng paligsahan== ===Unang semi-final=== Ginanap ang unang semi-final noong ika-13 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]].<ref name="calendar">{{Cite web |date=13 Marso 2019 |title=Eurovision Calendar 2025 |url=https://eurovision.tv/calendar |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) }}</ref> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Espanya]], [[Italya]] at [[Suwisa]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw">{{Cite web |date=28 Enero 2025 |title=Eurovision 2025: Semi-Final Draw results |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-semi-final-draw-results |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Unang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="SF1_results">{{Cite web |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/first-semi-final |title=First Semi-Final of Basel 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |access-date=24 Marso 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=Eurovision 2025 Semi-final 1 Results |url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2025/semi-final-1#world |access-date=24 Marso 2026|website=Eurovisionworld |language=en-gb}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Væb | "Róa" |97 |6 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Polonya}} | Justyna Steczkowska | "Gaja" |85 |7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Eslobenya}} | Klemen | "How Much Time Do We Have Left" |23 |13 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | Tommy Cash | "Espresso Macchiato" |113 |5 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Espanya}}'' | ''Melody'' | ''"Esa diva"'' | ''—'' | ''—'' |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Ukranya}} | Ziferblat | "Bird of Pray" |137 |1 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | KAJ | "Bara bada bastu" |118 |4 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Portugal}} | Napa | "Deslocado" |56 |9 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Noruwega}} | Kyle Alessandro | "Lighter" |82 |8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Belhika}} | Red Sebastian | "Strobe Lights" |23 |14 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Italya}}'' | ''Lucio Corsi'' | ''"Volevo essere un duro"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | Mamagama | "Run with U" |7 |15 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|San Marino}} | Gabry Ponte{{efn|name=San Marino}} | "Tutta l'Italia" |46 |10 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Albanya}} | Shkodra Elektronike | "Zjerm" |122 |2 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Claude | "C'est la vie" |121 |3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Marko Bošnjak | "Poison Cake" |28 |12 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Suwisa}}'' | ''Zoë Më'' | ''"Voyage"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Tsipre}} | Theo Evan | "Shh" |44 |11 |} ===Ikalawang semi-final=== Ginanap ang ikalawang semi-final noong ika-15 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST.<ref name="calendar" /> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Alemanya]], [[Pransiya]] at [[United Kingdom|Reyno Unido]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw" /> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Ikalawang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="SF2_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/second-semi-final |title=Second Semi-Final of Basel 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Australya}} | Go-Jo | "Milkshake Man" |41 |11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Montenegro}} | Nina Žižić | "Dobrodošli" |12 |16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Irlanda}} | Emmy | "Laika Party" |28 |13 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Tautumeitas | "Bur man laimi" |130 |2 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Armenya}} | Parg | "Survivor" |51 |10 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Austria}} | [[JJ (musikero)|JJ]] | "Wasted Love" |104 |5 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}'' | ''Remember Monday'' | ''"What the Hell Just Happened?"'' | ''—'' | ''—'' |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Gresya}} | Klavdia | "Asteromata" |112 |4 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Katarsis | "Tavo akys" |103 |6 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Malta}} | Miriana Conte | "Serving" |53 |9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Heorhiya}} | Mariam Shengelia | "Freedom" |28 |15 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Pransiya}}'' | ''Louane'' | ''"Maman"'' | ''—'' | ''—'' |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Dinamarka}} | Sissal | "Hallucination" |61 |8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | Adonxs | "Kiss Kiss Goodbye" |29 |12 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Luxembourg}} | Laura Thorn | "La poupée monte le son" |62 |7 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Israel}} | Yuval Raphael | "New Day Will Rise" |203 |1 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Alemanya}}'' | ''Abor & Tynna'' | ''"Baller"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Princ | "Mila" |28 |14 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Erika Vikman | "Ich komme" |115 |3 |} ===Final=== Ginanap ang final noong ika-17 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST at itinampok ang 26 na bansang kalahok.<ref name="calendar" /> Bumoto sa finals ang lahat ng 37 kalahok na bansa kasama ang hurado at televote, pati na rin ang mga hindi kalahok na bansa sa ilalim ng pinagsama-samang online na boto na "Rest of the World".<ref>{{Cite web |date=17 Marso 2025 |title=Switzerland has been drawn to perform 19th in the Grand Final |url=https://eurovision.tv/story/switzerland-draws-perform-19th-grand-final |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> Ang running order (R/O) ng host nation ay natukoy sa pamamagitan ng random draw noong ika-17 ng Marso sa taunang pagpupulong ng mga pinuno ng mga kalahok na delegasyon. Ang running order para sa mga natitirang finalist ay tinukoy ng mga prodyuser ng paligsahan pagkatapos ng ikalawang semi-final.<ref>{{Cite web |date=16 Mayo 2025 |title=The Running Order of the Eurovision 2025 Grand Final |url=https://eurovision.tv/story/running-order-eurovision-2025-grand-final |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> {{Legend|gold|Kampeon}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="Final_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/grand-final |title=Grand Final of Basel 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Noruwega}} | Kyle Alessandro | "Lighter" | 89 | 18 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Luxembourg}} | Laura Thorn | "La poupée monte le son" | 47 | 22 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | Tommy Cash | "Espresso Macchiato" | 356 | 3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Israel}} | Yuval Raphael | "New Day Will Rise" | 357 | 2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Katarsis | "Tavo akys" | 96 | 16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Espanya}} | Melody | "Esa diva" | 37 | 24 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Ukranya}} | Ziferblat | "Bird of Pray" | 218 | 9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | Remember Monday | "What the Hell Just Happened?" | 88 | 19 |-style="font-weight: bold; background: gold;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Austria}} | [[JJ (musikero)|JJ]] | "Wasted Love" | 436 | 1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Væb | "Róa" | 33 | 25 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Tautumeitas | "Bur man laimi" | 158 | 13 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Claude | "C'est la vie" | 175 | 12 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Erika Vikman | "Ich komme" | 196 | 11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Italya}} | Lucio Corsi | "Volevo essere un duro" | 256 | 5 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Polonya}} | Justyna Steczkowska | "Gaja" | 156 | 14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Alemanya}} | Abor & Tynna | "Baller" | 151 | 15 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 17 | {{Flag|Gresya}} | Klavdia | "Asteromata" | 231 | 6 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 18 | {{Flag|Armenya}} | Parg | "Survivor" | 72 | 20 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 19 | {{Flag|Suwisa}} | Zoë Më | "Voyage" | 214 | 10 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | {{Flag|Malta}} | Miriana Conte | "Serving" | 91 | 17 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | {{Flag|Portugal}} | Napa | "Deslocado" | 50 | 21 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | {{Flag|Dinamarka}} | Sissal | "Hallucination" | 47 | 23 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | KAJ | "Bara bada bastu" | 321 | 4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 24 | {{Flag|Pransiya}} | Louane | "Maman" | 230 | 7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | {{Flag|San Marino}} | Gabry Ponte{{efn|name=San Marino}} | "Tutta l'Italia" | 27 | 26 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 26 | {{Flag|Albanya}} | Shkodra Elektronike | "Zjerm" | 218 | 8 |} ====Buod ng pagboto==== {{Legend|gold|Kampeon}} {| class="wikitable plainrowheaders" style="margin: 10px;" |+ Paghahati-hati ng mga resulta<ref name="finalresults">{{cite web |title=Basel 2025 – Grand Final – Detailed voting results |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/grand-final/results |publisher=Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="col" | Puwesto ! colspan="2" scope="col" | Pinagsama ! colspan="2" scope="col" | Hurado ! colspan="2" scope="col" | Televoting |- ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 1 | bgcolor=gold|{{Flag|Austria}} | bgcolor=gold|436 | bgcolor=gold|{{Flag|Austria}} | bgcolor=gold|258 | {{Flag|Israel}} | 297 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 2 | {{Flag|Israel}} | 357 | {{Flag|Suwisa}} | 214 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 258 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 3 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 356 | {{Flag|Pransiya}} | 180 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 195 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 4 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 321 | {{Flag|Italya}} | 159 | bgcolor=gold|{{Flag|Austria}} | bgcolor=gold|178 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 5 | {{Flag|Italya}} | 256 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | 133 | {{Flag|Albanya}} | 173 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 6 | {{Flag|Gresya}} | 231 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 126 | {{Flag|Ukranya}} | 158 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 7 | {{Flag|Pransiya}} | 230 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 116 | {{Flag|Polonya}} | 139 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 8 | {{Flag|Albanya}} | 218{{efn|name=Pinagsama8|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Ukranya, ang Albanya ay itinuring na ika-8 sa pinagsamang resulta dahil sa mas maraming puntos na natanggap nila sa televote.}} | {{Flag|Gresya}} | 105 | {{Flag|Gresya}} | 126 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 9 | {{Flag|Ukranya}} | 218{{Efn|name=Pinagsama8}} | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 98 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 108 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 10 | {{Flag|Suwisa}} | 214 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 88{{efn|name=Hurado10|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Finland, ang United Kingdom ay itinuring na ika-10 puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Italya}} | 97 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 11 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 196 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 88{{efn|name=Hurado10}} | {{Flag|Alemanya}} | 74 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 12 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | 175 | {{Flag|Malta}} | 83 | {{Flag|Noruwega}} | 67 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 13 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 158 | {{Flag|Alemanya}} | 77 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 62 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 14 | {{Flag|Polonya}} | 156 | {{Flag|Ukranya}} | 60{{efn|name=Hurado14|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Israel, ang Ukranya ay itinuturing na ika-14 na puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Pransiya}} | 50 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 15 | {{Flag|Alemanya}} | 151 | {{Flag|Israel}} | 60{{Efn|name=Hurado14}} | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | 42{{efn|name=Hurado15|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Latvia, ang Nederlandiya ay itinuring na ika-15 puwesto sa televoting dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 16 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 96 | {{Flag|Albanya}} | 45{{Efn|name=Hurado16|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Dinamarka, ang Albanya ay itinuturing na ika-16 sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 42{{Efn|name=Hurado15}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 17 | {{Flag|Malta}} | 91 | {{Flag|Dinamarka}} | 45{{Efn|name=Hurado16}} | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | 33 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 18 | {{Flag|Noruwega}} | 89 | {{Flag|Armenya}} | 42 | {{Flag|Armenya}} | 30 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 19 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 88 | {{Flag|Portugal}} | 37 | {{Flag|Luxembourg}} | 24 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 20 | {{Flag|Armenya}} | 72 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 34 | {{Flag|San Marino}} | 18 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 21 | {{Flag|Portugal}} | 50 | {{Flag|Espanya}} | 27 | {{Flag|Portugal}} | 13 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 22 | {{Flag|Luxembourg}} | 47{{efn|name=Pinagsama22|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Dinamarka, ang Luxembourg ay itinuring na nasa ika-22 puwesto sa pinagsamang resulta dahil sa mas maraming puntos na natanggap nila sa televote.}} | {{Flag|Luxembourg}} | 23 | {{Flag|Espanya}} | 10 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 23 | {{Flag|Dinamarka}} | 47{{Efn|name=Pinagsama22}} | {{Flag|Noruwega}} | 22 | {{Flag|Malta}} | 8 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 24 | {{Flag|Espanya}} | 37 | {{Flag|Polonya}} | 17 | {{Flag|Dinamarka}} | 2 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 25 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | 33 | {{Flag|San Marino}} | 9 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 0{{efn|name=Zero|Sa kabila ng parehong pagtatapos na may 0 puntos, ang mga patakaran sa tiebreaking ay naglagay sa Reyno Unido sa ika-25 na puwesto at sa Suwisa sa ika-26 na puwesto dahil sa kanilang mga posisyon sa running order.}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 26 | {{Flag|San Marino}} | 27 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | 0 | {{Flag|Suwisa}} | 0{{efn|name=Zero}} |} ====Tagapagsalita==== Inihayag ng mga tagapagsalita ang 12-puntong iskor mula sa pambansang hurado ng kani-kanilang bansa sa sumusunod na pagkakasunud-sunod: {{Div col |colwidth=30em}} #{{Flag|Sweden|name=Suwesya}} – Keyyo #{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} – Safura {{small|(kinatawan ng Aserbayan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2010|2010]])}} #{{Flag|Malta}} – Ingrid Sammut #{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} – Chantal Janzen {{small|(isa sa mga host ng paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2021|2021]])}} #{{Flag|Eslobenya}} – Lorella Flego #{{Flag|Armenya}} – Lusine Tovmasyan #{{Flag|Luxembourg}} – Fabienne Zwally #{{Flag|San Marino}} – Senhit {{small|(kinatawan ng San Marino noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2011|2011]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2020|2020]] at [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2021|2021]])}} #{{Flag|Ukranya}} – Jerry Heil {{small|(kinatawan ng Ukranya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Noruwega}} – Tom Hugo {{small|(kinatawan ng Noruwega noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2019|2019]] bilang parte ng Keiino)}} #{{Flag|Austria}} – Philipp Hansa #{{Flag|Pransiya}} – Émilie Mazoyer #{{Flag|Italya}} – Topo Gigio #{{Flag|Portugal}} – Iolanda {{small|(kinatawan ng Portugal noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Dinamarka}} – Sara Bro #{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} – Doris Pinčić #{{Flag|Latvia|name=Letonya}} – Dons {{small|(kinatawan ng Latvia noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Irlanda}} – Nicky Byrne {{small|(kinatawan ng Irlanda noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]])}} #{{Flag|Polonya}} – Aleksandra Budka #{{Flag|Montenegro}} – Marko Vukčević #{{Flag|Gresya}} – Jenny Theona #{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} – Dragana Kosjerina #{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} – Radka Rosická #{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} – Sophie Ellis-Bextor #{{Flag|Espanya}} – Chanel {{small|(kinatawan ng Espanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]])}} #{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} – Jasmin Beloued #{{Flag|Australya}} – Silia Kapsis {{small|(kinatawan ng Tsipre noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Alemanya}} – Michael Schulte {{small|(kinatawan ng Alemanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2018|2018]])}} #{{Flag|Belhika}} – Manu Van Acker #{{Flag|Israel}} – Eden Golan {{small|(kinatawan ng Israel noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Albanya}} – Andri Xhahu #{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} – Silvester Belt {{small|(kinatawan ng Lithuania noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} – Hera Björk {{small|(kinatawan ng Iceland noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Heorhiya}} – Nutsa Buzaladze {{small|(kinatawan ng Heorhiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Tsipre}} – Loukas Hamatsos #{{Flag|Estonia|name=Estonya}} – Kristjan Jakobson {{small|(kinatawan ng Estonia noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]] bilang parte ng 5miinust)}} #{{Flag|Suwisa}} – Mélanie Freymond at Sven Epiney {{small|(hinatid nang live mula sa loob ng "Arena Plus" sa [[St. Jakob-Park]])}} {{Div col end}} ==Ibang mga pagtatanghal== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Iba pang mga tagapagtanghal sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025 |- ! scope="col"| Act ! scope="col"| (Mga) Pangalan ! scope="col" class="unsortable"| (Mga) Kanta |- ! colspan="3" | Unang semi-final |- ! Pambungad | Isang grupo ng mga mananayaw, yodeler at manunugtog ng alphorn | "Tattoo"<br>"Arcade"<br>"Waterloo"<br>"The Code" |- ! rowspan="2" |Interval | Hazel Brugger<br>Sandra Studer<br>Petra Mede | "Made in Switzerland" |- | Marina Satti<br>Jerry Heil<br>Iolanda<br>Silvester Belt | "Ne partez pas sans moi"<br>{{small|(na may pre-recorded na mensahe mula sa orihinal na kumanta ng kanta na si [[Céline Dion]])}} |- ! Reprise | Jørgen Olsen | "Fly on the Wings of Love"{{efn|Itinanghal nang may mga pagbabago sa liriko na tumutukoy sa permanenteng slogan ng paligsahan na "United by Music"}} |- ! colspan="3" | Ikalawang semi-final |- ! Pambungad | Philip | ''Isang monologo tungkol sa mga bagay na nagustuhan niya tungkol sa paligsahan'' |- ! rowspan="2" |Interval | Isang grupo ng mga mananayaw | "On Time" |- | Gjon's Tears<br>The Roop<br>Efendi<br>Destiny | '''Medley ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2020]]'''<br>"Répondez-moi"<br>"On Fire"<br>"Cleopatra"<br>"All of My Love" |- ! Reprise | Sandra Studer | "Insieme: 1992" |- ! colspan="3" | Final |- ! Pambungad | Nemo<br>Top Secret Drum Corps | "The Code" |- ! rowspan="5" |Interval | Sandra Studer | "Canzone per te" |- | Michelle Hunziker | "Nel blu, dipinto di blu" |- | Peter Reber<br>Marc Dietrich<br>Nina Reber<br>Bruno Dietrich<br>[[Paola Del Medico|Paola]]<br>Luca Hänni<br>Gjon's Tears | '''Medley ng mga dating kalahok na Suwiso'''<br>"Io senza te"<br>"Cinéma"<br>"She Got Me"<br>"Tout l'univers" |- | Baby Lasagna<br>Käärijä | "Rim Tim Tagi Dim"<br>"Cha Cha Cha"<br>"#Eurodab" |- | Nemo | "Unexplainable" |} ==Pagpapalabas== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Albanya}} | RTSH | RTSH 1, RTSH Muzikë, Radio Tirana | Lahat ng palabas | Andri Xhahu |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | rowspan="2" |ARD/NDR | One | Semi-finals | rowspan="2" scope="row" | Thorsten Schorn |- | Das Erste | Final |- | ARD/RBB | Radio Eins | Final | Amelie Ernst at Max Spallek |- ! scope="row" | {{Flag|Armenya}} | AMPTV | Armenia 1 | Lahat ng palabas | Hrachuhi Utmazyan at Hamlet Arakelyan |- ! scope="row" | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | colspan="2" | İTV | Lahat ng palabas | Elnara Khalilova at Aga Nadirov |- ! scope="row" | {{Flag|Australya}} | SBS | SBS | Lahat ng palabas | Courtney Act at Tony Armstrong |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Austria}} | rowspan="3" | ORF | ORF 1 | Lahat ng palabas | Andi Knoll |- | FM4 | rowspan="2" | Final | Jan Böhmermann at Olli Schulz |- |Radio Kärnten |Sonja Kleindienst, Ilona Doppler at Rudi Oman |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Belhika}} | rowspan="2" | VRT | VRT 1 | Lahat ng palabas | ''Olandes'': Peter Van de Veire |- | Radio 2 | Final | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- | rowspan="2" | RTBF | La Une | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | ''Pranses'': Jean-Louis Lahaye at Joëlle Scoriels |- |Tipik |{{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | DR1 | Lahat ng palabas | Ole Tøpholm |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | rowspan="4" | RTVSLO | TV SLO 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Mojca Mavec |- | TV SLO 1 | Final |- | rowspan="2" |Radio Val 202 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} | Maj Valerij |- | Final | Maj Valerij at Igor Bračič |- ! scope="row" rowspan="6" | {{Flag|Espanya}} | rowspan="6" | RTVE | La 2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} | rowspan="2" | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | rowspan="2" | La 1 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} |- | Final | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar<br />''Katalan'':{{efn|Ang opsyon sa komentaryo sa wikang Katalan ay makukuha lamang sa Cataluña.}} Sònia Urbano at Xavi Martínez |- | [[TVE Internacional]] | Lahat ng palabas | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | Radio Nacional, Radio Exterior, RNE para todos | rowspan="2" | Final | ''Kastila'': David Asensio, Sara Calvo at Luis Miguel Montes |- | Ràdio 4 | ''Katalan'': Sònia Urbano at Xavi Martínez |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | rowspan="2" | ERR | ETV | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Estonyo'': Marko Reikop |- | ETV+ | ''Ruso'': Julia Kalenda at Aleksandr Hobotov |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Gresya}} | rowspan="2" | ERT | ERT1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas |Maria Kozakou at Giorgos Kapoutzidis |- | Deftero Programma |Dimitris Meidanis |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | First Channel | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | rowspan="2" | RTÉ | RTÉ2 | Semi-finals | rowspan="2" | Marty Whelan |- | RTÉ One | Final |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | rowspan="4" | RÚV | RÚV | Lahat ng palabas | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- | RÚV 2 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Interpretasyon ng Wikang Senyas ng Islandiya'' |- | rowspan="2" | Rás 2 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- | Final | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir at Gunnar Birgisson |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Israel}} | rowspan="2" | IPBC | rowspan="2" | Kan 11, Kan 88 | Semi-finals | Asaf Liberman at Akiva Novick |- | Final | Asaf Liberman, Akiva Novick at Keren Peles |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Italya}} | rowspan="3" | RAI | Rai 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Gabriele Corsi at BigMama |- | Rai 1 | rowspan="2" | Final |- |Rai Radio 2 | Diletta Parlangeli at Matteo Osso |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | rowspan="2" | HRT | HRT 1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas | rowspan="2" | Duško Ćurlić |- | HR 2 |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | rowspan="2" | LSM | rowspan="2" | LTV1 | Semi-finals | Toms Grēviņš |- | Final | Toms Grēviņš at Marija Naumova |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | LRT TV, LRT Radijas | Lahat ng palabas | Ramūnas Zilnys |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | rowspan="3" | RTL | RTL Lëtzebuerg | Lahat ng palabas | ''Luksemburges'': Roger Saurfeld at Raoul Roos |- | RTL Today | rowspan="2" | {{abbr|SF2|Ikalawang semi-final}}/Final | ''Ingles'': Melissa Dalton at Meredith Moss |- | RTL Infos | ''Pranses'': Fabien Rodrigues at Jérôme Didelot |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | TVM | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | RTCG | TVCG 1 | Lahat ng palabas | Dražen Bauković |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | rowspan="2" | AVROTROS | NPO 1, BVN | Lahat ng palabas | Cornald Maas |- | NPO Radio 2 | Final | Carolien Borgers |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | rowspan="2" | NRK | NRK1 | Lahat ng palabas | Marte Stokstad |- | NRK P1 | Final | Jon Marius Hyttebakk |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | rowspan="5" | Yle | Yle TV1, TV Finland | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Finlandes'': Mikko Silvennoinen<br />''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | rowspan="2" | Yle Areena | ''Northern Sámi'': Aslak Paltto at ''Inari Sámi'': Heli Huovinen |- | {{abbr|SF2|Ikalawang semi-final}}/Final | ''Ruso'': Levan Tvaltvadze<br />''Ukranyo'': Galina Sergeyeva |- | Yle Radio Suomi | Final | ''Finlandes'': Sanna Pirkkalainen at Toni Laaksonen |- | Yle X3M | Lahat ng palabas | ''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | TVP1, TVP Polonia | Lahat ng palabas | Artur Orzech |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | RTP1, RTP Internacional | Lahat ng palabas{{efn|Ang pagsasahimpapawid ng ikalawang semi-final ay nagsimulang naantala, sa ganap na 10:00 ng gabi (WEST) sa RTP Internacional at RTP Internacional Ásia, at sa ganap na 10:30 ng gabi (WEST) sa RTP1 at RTP Internacional América.}} | José Carlos Malato at Nuno Galopim |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | rowspan="2" |France Télévisions | Culturebox | Semi-finals | Stéphane Bern |- | France 2 | Final | Stéphane Bern at Laurence Boccolini |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | rowspan="5" | [[BBC]] | rowspan="2" | BBC One | Semi-finals | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan |- | Final | ''Ingles:'' Graham Norton |- | BBC Red Button | Lahat ng palabas | ''Interpretasyon ng Wikang Senyas ng Britanya'' |- | rowspan="2" |BBC Radio 2 | Semi-finals | ''Ingles:'' Sara Cox at Richie Anderson |- | Final | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} |SMRTV |San Marino RTV |Lahat ng palabas |Anna Gaspari at Gigi Restivo |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | rowspan="2" | RTS | RTS 1, RTS Svet | Lahat ng palabas | Duška Vučinić |- | Radio Belgrade 1 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}}, Final | Nikoleta Dojčinović at Katarina Tošić |- ! scope="row" rowspan="4" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | rowspan="3" | SVT | rowspan="2" | SVT1 | Semi-finals | ''Suweko:'' Edward af Sillén |- | Final | ''Suweko:'' Edward af Sillén at Petra Mede |- | SVT Play{{efn|Kasama ang opsyon sa komentaryo sa wikang Suweko mula sa SVT1 para sa lahat ng palabas}} | Final | ''Northern Sámi:'' Aslak Paltto at ''Inari Sámi:'' Heli Huovinen{{efn|Sa sabay na broadcast mula sa Yle Areena ng Finland}} |- | SR | Sveriges Radio P4 | Lahat ng palabas | ''Suweko:'' Carolina Norén |- ! rowspan="11" scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | rowspan="11" | SRG SSR | RSI La 1 | Lahat ng palabas | ''Italyano'': Ellis Cavallini at Gian-Andrea Costa |- | rowspan="2" | RTS 1 | Semi-finals | ''Pranses'': Jean-Marc Richard at Nicolas Tanner |- | Final | ''Pranses'': Jean-Marc Richard, Nicolas Tanner at Victoria Turrian |- | SRF 1 | Lahat ng palabas | ''Aleman'': Sven Epiney |- | SRF info | Lahat ng palabas | ''Interpretasyon ng Wikang Senyas Suwiso-Aleman'' |- | Play SRF | Final | ''Aleman:'' Patti Basler |- | Play RTS | Lahat ng palabas |''Interpretasyon ng Wikang Senyas Suwiso-Pranses'' |- | Radio SRF 3 | rowspan="4" | Final |''Aleman'': Céline Werdelis |- | RTS Première | ''Pranses'': Claire Mudry |- | RSI Rete Tre | ''Italyano'': Davide Gagliardi |- | Radio RTR | ''Romanche'': Elias Tsoutsaios |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | rowspan="2" | ČT | rowspan="2" | ČT1 | Semi-finals | Ondřej Cikán |- | Final | Ondřej Cikán at Aiko |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | rowspan="2" | CyBC | RIK 1, RIK Sat | rowspan="2" | Lahat ng palabas | rowspan="2" | Melina Karageorgiou at Alexandros Taramountas |- | RIK Trito |- ! scope="row" rowspan="6" | {{Flag|Ukranya}} | rowspan="6" | Suspilne | rowspan="4" | Suspilne Kultura | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | ''Ukranyo'': Timur Miroshnychenko at Olexandr Pedan |- | {{abbr|SF2|Ikalawang semi-final}} | ''Ukranyo'': Timur Miroshnychenko at Vlad Kuran |- | Final | ''Ukranyo'': Timur Miroshnychenko at Alyona Alyona |- | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas Ukranyo'': Tetiana Zhurkova, Anfisa Boldusieva, Oleksandr Rudyk at Lada Sokoliuk |- | rowspan="2" | Radio Promin | Semi-finals | ''Ukranyo'': Dmytro Zakharchenko at Lesia Antypenko |- | Final | ''Ukranyo'': Anna Zakletska at Denys Denysenko |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga broadkasters at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Chile}} | Zapping | Zapping Channel | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Estados Unidos}} | [[NBC]] | Peacock | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|North Macedonia|name=Hilagang Masedonya}} | MRT | MRT 1, Radio Skopje | Lahat ng palabas | Aleksandra Jovanovska |- ! scope="row" | {{Flag|Kapuluang Peroe}} | KVF | KVF 1 | Lahat ng palabas | Gunnar Nolsøe |- ! scope="row" | {{Flag|Kosovo}} | RTK | RTK 1 | Lahat ng palabas | Agron Krasniqi at Egzona Rafuna |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Moldova 1 | Lahat ng palabas | Ion Jalbă at Daniela Crudu |} ==Mga nota== {{notelist}} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] [[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]] [[Kategorya:Europa]] 996bz5k7892oiipfebwtte0ia358qux 2204009 2204004 2026-04-21T13:59:36Z Jadewest.catvalentine 41897 /* Pagbunot ng alokasyon sa mga semi-finals */ 2204009 wikitext text/x-wiki {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision | year = 2025 | image = JJ at ESC2025 for Austria 2.jpg | size = 300px | caption = Si JJ, ang kampeon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025 | theme = ''Welcome Home''{{efn|Bagama't ang "United by Music" ang naging permanenteng islogan ng paligsahan sa kabuuan simula noong Nobyembre 2023, ginamit naman ng Swiss host broadcaster na SRG SSR ang "Welcome Home" bilang konsepto at "motto" para sa 2025.}} | semi1 = {{start date|2025|05|13|df=y}} | semi2 = {{start date|2025|05|15|df=y}} | final = {{start date|2025|05|17|df=y}} | venue = {{lang|de|[[St. Jakobshalle]]|italic=unset}}<br />[[Basel]], [[Suwisa]] | organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) | ESC_director = Martin Green | exsupervisor = Martin Österdahl | host_broadcaster = [[Swiss Broadcasting Corporation]] (SRG SSR) | directors = {{Ubl|Robin Hofwander|Fredrik Bäcklund|Myriam von Necker}} | exproducers = {{Ubl|Reto Peritz|Moritz Stadler}} | presenters = {{Ubl|Hazel Brugger|Sandra Studer|Michelle Hunziker (final)}} | entries = 37 | finalists = 26 | debut = | return = {{Flag|Montenegro}} | non-return = {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | winner = {{Flag|Austria}}<br />"Wasted Love" ni [[JJ (musikero)|JJ]] | vote = Ang bawat bansa ay nagbibigay ng isang set sa semi-finals, o dalawang set sa finals na may 12, 10, 8–1 puntos sa sampung kanta.<br/>Sa lahat ng tatlong palabas, ang mga online na boto mula sa mga manonood sa mga bansang hindi kalahok ay pinagsama-sama at iginagawad bilang isang set ng mga puntos. | prev_year = {{Flagicon|Sweden}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|Malmö 2024]] | next_year = {{Flagicon|Austria}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026|Viena 2026]] }} Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025''' ay ang ika-69 na edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]]. Ito ay binubuo ng dalawang semi-final na ginanap noong Mayo 13 at 15, at ng grand final na ginanap noong Mayo 17, 2025. Ginanap ito sa [[St. Jakobshalle]] sa [[Basel]], [[Suwisa]] at hinost nina Hazel Brugger at Sandra Studer, nang kasama si Michelle Hunziker sa final. Inorganisa ito ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[Swiss Broadcasting Corporation]] (SRG SSR), na siyang nag-stage ng paligsahan matapos magwagi ang kantang "The Code" ni Nemo noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]] para sa [[Suwisa]]. Tatlumpu't pitong brodkaster mula sa tatlumpu't pitong bansa ang lumahok sa paligsahan, ang parehong bilang ng nakaraang dalawang edisyon. Bumalik ang [[Montenegro]] matapos ang dalawang taong pagliban, habang umalis naman sa kompetisyon ang [[Moldova|Moldabya]], na orihinal na nagplanong lumahok ngunit umalis dahil sa mga kadahilanang pang-ekonomiya at ang kalidad ng mga kantang lumaban sa pambansang seleksyon nito. Patuloy na nagdulot ng kontrobersiya ang paglahok ng [[Israel]] kaugnay ng [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Gaza]], kung saan nanawagan ang ilang kalahok na brodkaster para sa isang deliberasyon tungkol sa isyu. Ang nanalo ay ang kantang "Wasted Love" ng [[Austria]], na itinanghal ni [[JJ (musikero)|JJ]] at isinulat niya kasama sina Teodora Špirić at Thomas Thurner. Nanalo ang Austria sa pinagsamang boto at sa boto ng mga hurado, habang pumang-apat ito sa televote, na napanalunan ng Israel, na pumangalawa. Ang [[Estonya]], [[Sweden|Suwesya]], at [[Italya]] ang kumukumpleto sa top five. Dahil sa kanyang panalo, itinuring si JJ bilang kauna-unahang kampeon ng Eurovision na may lahi mula sa [[Timog-silangang Asya]] dahil sa kanyang lahing [[Mga Pilipino|Pilipino]]. Itinuring din siyang unang solong kampeon sa Eurovision na ipinanganak noong dekada 2000 at ika-21 siglo. Iniulat ng EBU na ang paligsahan ay may 166 milyong manonood sa telebisyon sa 37 na market sa Europa, isang pagtaas ng tatlong milyong manonood mula sa nakaraang edisyon. == Lokasyon == [[Talaksan:Eurovision Song Contest 2025 ST Jakobshalle.jpg|thumb|left|250px|[[St. Jakobshalle]] sa Basel, venue ng paligsahan noong 2025]] Ginanap ang paligsahan sa [[Basel]], [[Suwisa]] matapos manalo ang kantang "The Code" ni Nemo, na kumatawan sa bansa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]]. Ito ang ikatlong beses na ginanap sa Suwisa ang paligsahan, matapos itong gawin noon para sa unang paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1956|1956]] at noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1989|1989]], na ginanap sa [[Lugano]] at [[Lausanne]] ayon sa pagkakabanggit. Ang napiling venue para sa paligsahan ay ang [[St. Jakobshalle]] na may 12,400 na upuan, na nagsisilbing lugar para sa mga panloob na palakasan at mga konsiyerto. Ang arena ay matatagpuan sa munisipalidad ng Münchenstein sa Basel-Landschaft, sa tabi mismo ng hangganan ng Basel-Stadt. Ang Messe and Congress Center Basel complex ay nagdaos ng ilang mga kaganapan na may kaugnayan sa paligsahan. Ito ang lokasyon ng Eurovision Village, na nagdaos ng mga pagtatanghal mula sa mga kalahok sa paligsahan at mga lokal na artista pati na rin ang mga pagpapalabas ng mga live shows para sa pangkalahatang publiko; at ang EuroClub, na nag-organisa ng mga opisyal na after-party at mga pribadong pagtatanghal mula sa mga kalahok sa paligsahan. Ang kaganapang "Turquoise Carpet" noong ika-11 ng Mayo 2025 ay nagsimula sa Basel Town Hall at dumaan sa Middle Bridge, kung saan ang mga kalahok at ang kanilang mga delegasyon ay iniharap sa harap ng mga accredited press at mga tagahanga, bago ito nagtapos sa Messe Basel, kung saan ginanap ang seremonya ng pagbubukas. Ang istadyum na [[St. Jakob-Park]] ay nagsagawa ng screening ng finals kasama ang mga pagtatanghal ng apat na dating kalahok sa Eurovision,{{efn|Kinabibilangan nina Kate Ryan (kinatawan ng Belhika noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2006|2006]]), Anna Rossinelli (kiantawan ng Suwisa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2011|2011]]), Luca Hänni (kinatawan ng Suwisa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2019|2019]]) at Baby Lasagna (kinatawan ng Croatia noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]]) kasama si DJ Antoine}} na may bayad para sa publiko; ang istadyum ay itinampok din sa live broadcast at tinukoy bilang "Arena Plus" para sa okasyon. Ang Eurovision Street ay matatagpuan sa Steinenvorstadt. Bago piliin ng SRG SSR ang Basel bilang punong lungsod, ang mga sumusunod na lungsod ay nagpahayag ng kanilang interes sa pagho-host ng ika-69 na edisyon ng paligsahan at nagsumite ng mga bid. '''Legend:'''<br /> {{Color box|#CEDFF2|†|border=darkgray}} Napiling punong lungsod {{Color box|#D0F0C0|*|border=darkgray}} Na-shortlist {{Color box|#F2E0CE|^|border=darkgray}} Nagsumite ng bid {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Lungsod ! scope="col" | Venue ! scope="col" | Nota ! scope="col" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! rowspan="2" scope="row" style="background:#CEDFF2" | '''[[Basel]]''' † | [[St. Jakob-Park]] | Naging host ng final ng [[2016 UEFA Europa League]] at magho-host ng mga laban ng [[UEFA Women's Euro 2025]]. Ang alok ay nakadepende sa paggawa ng bubong para matakpan ang istadyum. | rowspan="2" style="background:#CEDFF2" | <ref>{{cite web |last1=Jiandani |first1=Sanjay |title=Eurovision 2025: Basel applies to host the contest |url=https://esctoday.com/195397/eurovision-2025-basel-applies-to-host-the-contest/ |website=ESCToday |date=7 Hunyo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- style="background:#CEDFF2" | '''[[St. Jakobshalle]]''' | Nagho-host ng taunang [[Swiss Indoors]] na mga kampeonato sa tennis. |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE"| [[Bern]] kasama ang [[Biel/Bienne]] ^ | Neue Festhalle | Ang panukala ay nakabatay sa isang nakaplanong venue para sa musika, na itatayo sa loob ng Bernexpo complex. | <ref>{{cite web |last=Granger |first=Anthony |title=Eurovision 2025: Bern & Biel/Bienne Reveal Details of Bid |url=https://eurovoix.com/2024/06/27/eurovision-2025-bern-biel-bienne-bid/ |website=Eurovoix |date=27 Hunyo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- style="background:#D0F0C0" ! scope="row" style="background:#D0F0C0" | [[Geneva]] * | [[Palexpo]] | Naging host ng taunang [[Geneva International Motor Show]]. Naging host din ito ng [[2014 Davis Cup]] semi-finals at ng [[2019 Laver Cup]]. | <ref>{{cite web |last=Granger |first=Anthony |title=Eurovision 2025: Geneva Aims to Host Eurovision 2025 |url=https://eurovoix.com/2024/05/12/%f0%9f%87%a8%f0%9f%87%ad-eurovision-2025-geneva-aims-to-host-eurovision-2025/ |website=Eurovoix |date=12 Mayo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! scope="row" | [[St. Gallen]] | Olma Hall | — | <ref>{{cite web |last=Jiandani |first=Sanjay |title=Eurovision 2025: St. Gallen will not bid to host the contest|url=https://esctoday.com/195423/eurovision-2025-st-gallen-will-not-bid-to-host-the-contest/|website=ESCToday |date=13 Hunyo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- style="background:#F2E0CE" ! rowspan="2" scope="row" style="background:#F2E0CE"| [[Zurich]] ^ | [[Hallenstadion]] | Naging host ng taunang [[Zurich Open]] mula 1993 hanggang 2008. | rowspan="2" | <ref>{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=27 Hunyo 2024 |title=Eurovision 2025: Zurich Reveals Details of Bid |url=https://eurovoix.com/2024/06/27/eurovision-2025-zurich-reveals-details-of-bid/ |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovoix |language=en-GB}}</ref> |- | [[Swiss Life Arena]] | Planadong lugar para sa [[2026 IIHF World Championship]] |} ==Mga kalahok== {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref>{{Cite web |title=Participants of Basel 2025 |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/participants |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! scope="col" colspan="2" | Proseso ng pagpili ! scope="col" rowspan="2" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" |{{Flag|Albanya}} | RTSH | Shkodra Elektronike | "Zjerm" | [[Wikang Albanes|Albanes]]{{efn|Partikular ang Gheg Albanian<ref>{{Cite web |url=https://albaniannight.com/sq/four-beautiful-cultural-elements-in-albanias-eurovision-song-zjerm/ |title=Kultura Shqiptare në Zjarr: 4 Tradita në Këngën Shqiptare të Eurovisionit 2025 “Zjerm” |trans-title=Kulturang Albanian sa isang apoy: 4 na tradisyon sa kantang Albanian noong 2025 Eurovision na "Zjerm" |date=2025 |access-date=25 Marso 2026}}</ref>}} | ''Festivali i Këngës 63'' | Disyembre 22, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Shkodra Elektronike |url=https://eurovision.tv/participant/shkodra_elektronike-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | NDR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}} | Abor & Tynna | "Baller" | [[Wikang Aleman|Aleman]] | ''Chefsache ESC 2025'' | Marso 1, 2025 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Abor & Tynna |url=https://eurovision.tv/participant/abor-tynna-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Armenya}} | AMPTV | Parg | "Survivor" | [[Wikang Ingles|Ingles]], Armenyo | ''Depi Evratesil 2025'' | Pebrero 16, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – PARG |url=https://eurovision.tv/participant/parg-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | İTV | Mamagama | "Run with U" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 4, 2025 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 19, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Mamagama |url=https://eurovision.tv/participant/mamagama-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Australya}} | SBS | Go-Jo | "Milkshake Man" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 25, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Go-Jo |url=https://eurovision.tv/participant/go-jo-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Austria}} | ORF | [[JJ (musikero)|JJ]] | "Wasted Love" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 30, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 6, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – JJ |url=https://eurovision.tv/participant/jj-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | VRT | Red Sebastian | "Strobe Lights" | Ingles | ''Eurosong 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Red Sebastian |url=https://eurovision.tv/participant/red-sebastian-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | Sissal | "Hallucination" | Ingles | ''Dansk Melodi Grand Prix 2025'' | Marso 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Sissal |url=https://eurovision.tv/participant/denmark-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | RTVSLO | Klemen | "How Much Time Do We Have Left" | Ingles | ''EMA 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Klemen |url=https://eurovision.tv/participant/klemen-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Espanya}} | RTVE | Melody | "Esa diva" | [[Wikang Kastila|Kastila]] | ''Benidorm Fest 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Melody |url=https://eurovision.tv/participant/melody-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Estonia|namr=Estonya}} | ERR | Tommy Cash | "Espresso Macchiato" | [[Wikang Italyano|Italyano]],{{efn|Partikular ang diyalektong Broccolino, isang Amerikanong uri ng wikang Italyano}} Ingles | ''Eesti Laul 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Tommy Cash |url=https://eurovision.tv/participant/tommy-cash-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} | ERT | Klavdia | "Asteromata" <small>({{lang|el|Αστερομάτα|i=unset}})</small> | [[Wikang Griyego|Griyego]] | ''Ethnikós Telikós 2025'' | Enero 30, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Klavdia |url=https://eurovision.tv/participant/klavdia-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | Mariam Shengelia | "Freedom" | [[Wikang Heorhiyano|Heorhiyano]], Ingles | Panloob na pagpili | Marso 14, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Mariam Shengelia |url=https://eurovision.tv/participant/mariam-shengelia-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | RTÉ | Emmy | "Laika Party" | Ingles | ''Eurosong 2025'' {{small|(parte ng ''The Late Late Show'')}} | Pebrero 7, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – EMMY |url=https://eurovision.tv/participant/emmy-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | RÚV | Væb | "Róa" | [[Wikang Islandes|Islandes]] | ''Söngvakeppnin 2025'' | Pebrero 22, 2025 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web |title=Basel 2025 - VÆB |url=https://eurovision.tv/participant/VÆB-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Yuval Raphael | "New Day Will Rise" | Ingles, [[Wikang Pranses|Pranses]], [[Wikang Hebreo|Hebreo]] | ''HaKokhav Haba L'Eirovizion'' {{small|(artista)}}<br>Panloob na pagpili {{small|(kanta)}} | Enero 22, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 9, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Yuval Raphael |url=https://eurovision.tv/participant/yuval-raphael-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Italya}} | RAI | Lucio Corsi | "Volevo essere un duro" | Italyano | ''Sanremo Music Festival 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Lucio Corsi |url=https://eurovision.tv/participant/lucio-corsi-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | HRT | Marko Bošnjak | "Poison Cake" | Ingles | ''Dora 2025'' | Marso 2, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Marko Bošnjak |url=https://eurovision.tv/participant/marko-bosnjak-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | LSM | Tautumeitas | "Bur man laimi" | [[Wikang Latbiyano|Latbiyano]] | ''Supernova 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Tautumeitas |url=https://eurovision.tv/participant/tautumeitas-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | Katarsis | "Tavo akys" | [[Wikang Litwano|Litwano]] | ''Eurovizija.LT 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Katarsis |url=https://eurovision.tv/participant/katarsis-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | RTL | Laura Thorn | "La poupée monte le son" | Pranses | ''Luxembourg Song Contest 2025'' | Enero 25, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Laura Thorn |url=https://eurovision.tv/participant/laura-thorn-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | Miriana Conte | "Serving" | Ingles | ''Malta Eurovision Song Contest 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Miriana Conte |url=https://eurovision.tv/participant/miriana-conte-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | RTCG | Nina Žižić | "Dobrodošli" <small>({{lang|cnr-cyrl|Добродошли|i=unset}})</small> | [[Wikang Montenegrin|Montenegrin]] | ''Montesong 2024'' | Nobyembre 27, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Nina Žižić |url=https://eurovision.tv/participant/nina-zizic-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | AVROTROS | Claude | "C'est la vie" | Pranses, Ingles | Panloob na pagpili | Disyembre 19, 2024 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 27, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Claude |url=https://eurovision.tv/participant/claude-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | NRK | Kyle Alessandro | "Lighter" | Ingles | ''Melodi Grand Prix 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Kyle Alessandro |url=https://eurovision.tv/participant/kyle-alessandro-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Erika Vikman | "Ich komme" | [[Wikang Finlandes|Finlandes]], Aleman | ''Uuden Musiikin Kilpailu 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Erika Vikman |url=https://eurovision.tv/participant/erika-vikman-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | Justyna Steczkowska | "Gaja" | [[Wikang Polako|Polako]], Ingles | ''Wielki Finał Polskich Kwalifikacji'' | Pebrero 14, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Justyna Steczkowska |url=https://eurovision.tv/participant/justyna-steczkowska-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | Napa | "Deslocado" | [[Wikang Portuges|Portuges]] | ''Festival da Canção 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – NAPA |url=https://eurovision.tv/participant/napa-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | France Télévisions | Louane | "Maman" | Pranses | Panloob na pagpili | Enero 30, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 15, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Louane |url=https://eurovision.tv/participant/louane-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | [[BBC]] | Remember Monday | "What the Hell Just Happened?" | Ingles | Panloob na pagpili | Marso 7, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Remember Monday |url=https://eurovision.tv/participant/remember-monday-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} | SMRTV | Gabry Ponte{{efn|name=San Marino|Tampok ang mga walang kreditong boses nina Andrea Bonomo at Edwyn Roberts.}} | "Tutta l'Italia" | Italyano | ''San Marino Song Contest 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Gabry Ponte |url=https://eurovision.tv/participant/gabry-ponte-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | RTS | Princ | "Mila" <small>({{lang|sr-cyrl|Мила|i=unset}})</small> | [[Wikang Serbiyo|Serbiyo]] | ''Pesma za Evroviziju 2025'' | Pebrero 28, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Princ |url=https://eurovision.tv/participant/princ-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | KAJ | "Bara bada bastu" | [[Wikang Suweko|Suweko]],{{efn|Partikular ang diyalektong Vörå, isang uri ng Ostrobothnian ng Finland na Swedish na sinasalita sa loob at paligid ng Vörå}} Finlandes | ''Melodifestivalen 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – KAJ |url=https://eurovision.tv/participant/kaj-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | Zoë Më | "Voyage" | Pranses | Panloob na pagpili | Marso 5, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Zoë Më |url=https://eurovision.tv/participant/zoe-me-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | Adonxs | "Kiss Kiss Goodbye" | Ingles | Panloob na pagpili | Disyembre 11, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 7, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – ADONXS |url=https://eurovision.tv/participant/adonxs-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | CyBC | Theo Evan | "Shh" | Ingles | Panloob na pagpili | Setyembre 2, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Theo Evan |url=https://eurovision.tv/participant/theo-evan-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | Suspilne | Ziferblat | "Bird of Pray" | [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]], Ingles | ''Vidbir 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Ziferblat |url=https://eurovision.tv/participant/ziferblat-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |} ==Pagbunot ng alokasyon sa mga semi-finals== Ang bunutan upang matukoy ang semi-finals ng mga kalahok na bansa ay naganap noong ika-28 ng Enero 2025 nang 12:30 ng hapon, sa auditorium ng Kunstmuseum Basel. Ang tatlumpu't isang semi-finalist ay hinati sa limang pot, batay sa mga historikal na pattern ng pagboto, na may layuning mabawasan ang posibilidad ng bloc voting at mapataas ang suspense sa semi-finals. Tinukoy din sa bunutan kung aling semi-final ang bawat isa sa anim na awtomatikong kwalipikado – ang punong bansa na [[Suwisa]] at ang mga bansang "Big Five" ([[Alemanya]], [[Espanya]], [[Italya]], [[Pransiya]], at [[Reyno Unido]]) – ang boboto, kinakailangang ipalabas, at itanghal ang kanilang entry sa isang hindi mapagkumpitensyang kapasidad. Ang seremonya ay pinangunahan nina Jennifer Bosshard at Jan van Ditzhuijzen. {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 1 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 2 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 3 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 4 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 5 ! scope="col" style="width:16%;" | Mga finalist |- | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Belhika}} |{{Flag|Estonia|name=Estonya}} |{{Flag|Latvia|name=Letonya}} |{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} |{{Flag|Luxembourg}} |{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} |{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Armenya}} |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} |{{Flag|Heorhiya}} |{{Flag|Israel}} |{{Flag|Polonya}} |{{Flag|Ukranya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Albanya}} |{{Flag|Austria}} |{{Flag|Eslobenya}} |{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} |{{Flag|Montenegro}} |{{Flag|Serbia|name=Serbiya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Gresya}} |{{Flag|Irlanda}} |{{Flag|Malta}} |{{Flag|Portugal}} |{{Flag|San Marino}} |{{Flag|Tsipre}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Australya}} |{{Flag|Dinamarka}} |{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} |{{Flag|Noruwega}} |{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} |{{Flag|Suwesya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Alemanya}} |{{Flag|Espanya}} |{{Flag|Italya}} |{{Flag|Pransiya}} |{{Flag|Suwisa}} |{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}}} |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Resulta ng bunutan |- ! scope="col" colspan="2" style="width:50%;" | Unang semi-final ! scope="col" colspan="2" style="width:50%;" | Ikalawang semi-final |- ! scope="col" | Unang kalahati ! scope="col" | Ikalawang kalahati ! scope="col" | Unang kalahati ! scope="col" | Ikalawang kalahati |- | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Suwesya}} |{{Flag|Ukranya}} |{{Flag|Eslobenya}} |{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} |{{Flag|Estonia|name=Estonya}} |{{Flag|Polonya}} |{{Flag|Portugal}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} |{{Flag|Albanya}} |{{Flag|San Marino}} |{{Flag|Belhika}} |{{Flag|Tsipre}} |{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} |{{Flag|Noruwega}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Austria}} |{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} |{{Flag|Armenya}} |{{Flag|Montenegro}} |{{Flag|Gresya}} |{{Flag|Irlanda}} |{{Flag|Australya}} |{{Flag|Latvia|name=Letonya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} |{{Flag|Israel}} |{{Flag|Malta}} |{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} |{{Flag|Dinamarka}} |{{Flag|Luxembourg}} |{{Flag|Heorhiya}} |{{Flag|Serbia|name=Serbiya}}}} |- ! scope="col" colspan="2" | Pagboto, pagtanghal at pagpapalabas ! scope="col" colspan="2" | Pagboto, pagtanghal at pagpapalabas |- | valign="top" colspan="2" | {{Unbulleted list |{{Flag|Suwisa}} |{{Flag|Italya}} |{{Flag|Espanya}}}} | valign="top" colspan="2" | {{Unbulleted list |{{Flag|Alemanya}} |{{Flag|Pransiya}} |{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}}} |} ==Buod ng paligsahan== ===Unang semi-final=== Ginanap ang unang semi-final noong ika-13 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]].<ref name="calendar">{{Cite web |date=13 Marso 2019 |title=Eurovision Calendar 2025 |url=https://eurovision.tv/calendar |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) }}</ref> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Espanya]], [[Italya]] at [[Suwisa]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw">{{Cite web |date=28 Enero 2025 |title=Eurovision 2025: Semi-Final Draw results |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-semi-final-draw-results |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Unang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="SF1_results">{{Cite web |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/first-semi-final |title=First Semi-Final of Basel 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |access-date=24 Marso 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=Eurovision 2025 Semi-final 1 Results |url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2025/semi-final-1#world |access-date=24 Marso 2026|website=Eurovisionworld |language=en-gb}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Væb | "Róa" |97 |6 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Polonya}} | Justyna Steczkowska | "Gaja" |85 |7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Eslobenya}} | Klemen | "How Much Time Do We Have Left" |23 |13 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | Tommy Cash | "Espresso Macchiato" |113 |5 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Espanya}}'' | ''Melody'' | ''"Esa diva"'' | ''—'' | ''—'' |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Ukranya}} | Ziferblat | "Bird of Pray" |137 |1 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | KAJ | "Bara bada bastu" |118 |4 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Portugal}} | Napa | "Deslocado" |56 |9 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Noruwega}} | Kyle Alessandro | "Lighter" |82 |8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Belhika}} | Red Sebastian | "Strobe Lights" |23 |14 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Italya}}'' | ''Lucio Corsi'' | ''"Volevo essere un duro"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | Mamagama | "Run with U" |7 |15 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|San Marino}} | Gabry Ponte{{efn|name=San Marino}} | "Tutta l'Italia" |46 |10 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Albanya}} | Shkodra Elektronike | "Zjerm" |122 |2 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Claude | "C'est la vie" |121 |3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Marko Bošnjak | "Poison Cake" |28 |12 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Suwisa}}'' | ''Zoë Më'' | ''"Voyage"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Tsipre}} | Theo Evan | "Shh" |44 |11 |} ===Ikalawang semi-final=== Ginanap ang ikalawang semi-final noong ika-15 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST.<ref name="calendar" /> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Alemanya]], [[Pransiya]] at [[United Kingdom|Reyno Unido]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw" /> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Ikalawang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="SF2_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/second-semi-final |title=Second Semi-Final of Basel 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Australya}} | Go-Jo | "Milkshake Man" |41 |11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Montenegro}} | Nina Žižić | "Dobrodošli" |12 |16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Irlanda}} | Emmy | "Laika Party" |28 |13 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Tautumeitas | "Bur man laimi" |130 |2 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Armenya}} | Parg | "Survivor" |51 |10 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Austria}} | [[JJ (musikero)|JJ]] | "Wasted Love" |104 |5 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}'' | ''Remember Monday'' | ''"What the Hell Just Happened?"'' | ''—'' | ''—'' |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Gresya}} | Klavdia | "Asteromata" |112 |4 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Katarsis | "Tavo akys" |103 |6 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Malta}} | Miriana Conte | "Serving" |53 |9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Heorhiya}} | Mariam Shengelia | "Freedom" |28 |15 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Pransiya}}'' | ''Louane'' | ''"Maman"'' | ''—'' | ''—'' |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Dinamarka}} | Sissal | "Hallucination" |61 |8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | Adonxs | "Kiss Kiss Goodbye" |29 |12 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Luxembourg}} | Laura Thorn | "La poupée monte le son" |62 |7 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Israel}} | Yuval Raphael | "New Day Will Rise" |203 |1 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Alemanya}}'' | ''Abor & Tynna'' | ''"Baller"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Princ | "Mila" |28 |14 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Erika Vikman | "Ich komme" |115 |3 |} ===Final=== Ginanap ang final noong ika-17 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST at itinampok ang 26 na bansang kalahok.<ref name="calendar" /> Bumoto sa finals ang lahat ng 37 kalahok na bansa kasama ang hurado at televote, pati na rin ang mga hindi kalahok na bansa sa ilalim ng pinagsama-samang online na boto na "Rest of the World".<ref>{{Cite web |date=17 Marso 2025 |title=Switzerland has been drawn to perform 19th in the Grand Final |url=https://eurovision.tv/story/switzerland-draws-perform-19th-grand-final |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> Ang running order (R/O) ng host nation ay natukoy sa pamamagitan ng random draw noong ika-17 ng Marso sa taunang pagpupulong ng mga pinuno ng mga kalahok na delegasyon. Ang running order para sa mga natitirang finalist ay tinukoy ng mga prodyuser ng paligsahan pagkatapos ng ikalawang semi-final.<ref>{{Cite web |date=16 Mayo 2025 |title=The Running Order of the Eurovision 2025 Grand Final |url=https://eurovision.tv/story/running-order-eurovision-2025-grand-final |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> {{Legend|gold|Kampeon}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="Final_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/grand-final |title=Grand Final of Basel 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Noruwega}} | Kyle Alessandro | "Lighter" | 89 | 18 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Luxembourg}} | Laura Thorn | "La poupée monte le son" | 47 | 22 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | Tommy Cash | "Espresso Macchiato" | 356 | 3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Israel}} | Yuval Raphael | "New Day Will Rise" | 357 | 2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Katarsis | "Tavo akys" | 96 | 16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Espanya}} | Melody | "Esa diva" | 37 | 24 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Ukranya}} | Ziferblat | "Bird of Pray" | 218 | 9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | Remember Monday | "What the Hell Just Happened?" | 88 | 19 |-style="font-weight: bold; background: gold;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Austria}} | [[JJ (musikero)|JJ]] | "Wasted Love" | 436 | 1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Væb | "Róa" | 33 | 25 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Tautumeitas | "Bur man laimi" | 158 | 13 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Claude | "C'est la vie" | 175 | 12 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Erika Vikman | "Ich komme" | 196 | 11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Italya}} | Lucio Corsi | "Volevo essere un duro" | 256 | 5 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Polonya}} | Justyna Steczkowska | "Gaja" | 156 | 14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Alemanya}} | Abor & Tynna | "Baller" | 151 | 15 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 17 | {{Flag|Gresya}} | Klavdia | "Asteromata" | 231 | 6 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 18 | {{Flag|Armenya}} | Parg | "Survivor" | 72 | 20 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 19 | {{Flag|Suwisa}} | Zoë Më | "Voyage" | 214 | 10 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | {{Flag|Malta}} | Miriana Conte | "Serving" | 91 | 17 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | {{Flag|Portugal}} | Napa | "Deslocado" | 50 | 21 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | {{Flag|Dinamarka}} | Sissal | "Hallucination" | 47 | 23 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | KAJ | "Bara bada bastu" | 321 | 4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 24 | {{Flag|Pransiya}} | Louane | "Maman" | 230 | 7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | {{Flag|San Marino}} | Gabry Ponte{{efn|name=San Marino}} | "Tutta l'Italia" | 27 | 26 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 26 | {{Flag|Albanya}} | Shkodra Elektronike | "Zjerm" | 218 | 8 |} ====Buod ng pagboto==== {{Legend|gold|Kampeon}} {| class="wikitable plainrowheaders" style="margin: 10px;" |+ Paghahati-hati ng mga resulta<ref name="finalresults">{{cite web |title=Basel 2025 – Grand Final – Detailed voting results |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/grand-final/results |publisher=Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="col" | Puwesto ! colspan="2" scope="col" | Pinagsama ! colspan="2" scope="col" | Hurado ! colspan="2" scope="col" | Televoting |- ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 1 | bgcolor=gold|{{Flag|Austria}} | bgcolor=gold|436 | bgcolor=gold|{{Flag|Austria}} | bgcolor=gold|258 | {{Flag|Israel}} | 297 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 2 | {{Flag|Israel}} | 357 | {{Flag|Suwisa}} | 214 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 258 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 3 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 356 | {{Flag|Pransiya}} | 180 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 195 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 4 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 321 | {{Flag|Italya}} | 159 | bgcolor=gold|{{Flag|Austria}} | bgcolor=gold|178 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 5 | {{Flag|Italya}} | 256 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | 133 | {{Flag|Albanya}} | 173 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 6 | {{Flag|Gresya}} | 231 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 126 | {{Flag|Ukranya}} | 158 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 7 | {{Flag|Pransiya}} | 230 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 116 | {{Flag|Polonya}} | 139 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 8 | {{Flag|Albanya}} | 218{{efn|name=Pinagsama8|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Ukranya, ang Albanya ay itinuring na ika-8 sa pinagsamang resulta dahil sa mas maraming puntos na natanggap nila sa televote.}} | {{Flag|Gresya}} | 105 | {{Flag|Gresya}} | 126 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 9 | {{Flag|Ukranya}} | 218{{Efn|name=Pinagsama8}} | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 98 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 108 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 10 | {{Flag|Suwisa}} | 214 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 88{{efn|name=Hurado10|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Finland, ang United Kingdom ay itinuring na ika-10 puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Italya}} | 97 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 11 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 196 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 88{{efn|name=Hurado10}} | {{Flag|Alemanya}} | 74 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 12 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | 175 | {{Flag|Malta}} | 83 | {{Flag|Noruwega}} | 67 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 13 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 158 | {{Flag|Alemanya}} | 77 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 62 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 14 | {{Flag|Polonya}} | 156 | {{Flag|Ukranya}} | 60{{efn|name=Hurado14|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Israel, ang Ukranya ay itinuturing na ika-14 na puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Pransiya}} | 50 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 15 | {{Flag|Alemanya}} | 151 | {{Flag|Israel}} | 60{{Efn|name=Hurado14}} | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | 42{{efn|name=Hurado15|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Latvia, ang Nederlandiya ay itinuring na ika-15 puwesto sa televoting dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 16 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 96 | {{Flag|Albanya}} | 45{{Efn|name=Hurado16|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Dinamarka, ang Albanya ay itinuturing na ika-16 sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 42{{Efn|name=Hurado15}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 17 | {{Flag|Malta}} | 91 | {{Flag|Dinamarka}} | 45{{Efn|name=Hurado16}} | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | 33 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 18 | {{Flag|Noruwega}} | 89 | {{Flag|Armenya}} | 42 | {{Flag|Armenya}} | 30 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 19 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 88 | {{Flag|Portugal}} | 37 | {{Flag|Luxembourg}} | 24 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 20 | {{Flag|Armenya}} | 72 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 34 | {{Flag|San Marino}} | 18 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 21 | {{Flag|Portugal}} | 50 | {{Flag|Espanya}} | 27 | {{Flag|Portugal}} | 13 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 22 | {{Flag|Luxembourg}} | 47{{efn|name=Pinagsama22|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Dinamarka, ang Luxembourg ay itinuring na nasa ika-22 puwesto sa pinagsamang resulta dahil sa mas maraming puntos na natanggap nila sa televote.}} | {{Flag|Luxembourg}} | 23 | {{Flag|Espanya}} | 10 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 23 | {{Flag|Dinamarka}} | 47{{Efn|name=Pinagsama22}} | {{Flag|Noruwega}} | 22 | {{Flag|Malta}} | 8 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 24 | {{Flag|Espanya}} | 37 | {{Flag|Polonya}} | 17 | {{Flag|Dinamarka}} | 2 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 25 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | 33 | {{Flag|San Marino}} | 9 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 0{{efn|name=Zero|Sa kabila ng parehong pagtatapos na may 0 puntos, ang mga patakaran sa tiebreaking ay naglagay sa Reyno Unido sa ika-25 na puwesto at sa Suwisa sa ika-26 na puwesto dahil sa kanilang mga posisyon sa running order.}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 26 | {{Flag|San Marino}} | 27 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | 0 | {{Flag|Suwisa}} | 0{{efn|name=Zero}} |} ====Tagapagsalita==== Inihayag ng mga tagapagsalita ang 12-puntong iskor mula sa pambansang hurado ng kani-kanilang bansa sa sumusunod na pagkakasunud-sunod: {{Div col |colwidth=30em}} #{{Flag|Sweden|name=Suwesya}} – Keyyo #{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} – Safura {{small|(kinatawan ng Aserbayan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2010|2010]])}} #{{Flag|Malta}} – Ingrid Sammut #{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} – Chantal Janzen {{small|(isa sa mga host ng paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2021|2021]])}} #{{Flag|Eslobenya}} – Lorella Flego #{{Flag|Armenya}} – Lusine Tovmasyan #{{Flag|Luxembourg}} – Fabienne Zwally #{{Flag|San Marino}} – Senhit {{small|(kinatawan ng San Marino noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2011|2011]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2020|2020]] at [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2021|2021]])}} #{{Flag|Ukranya}} – Jerry Heil {{small|(kinatawan ng Ukranya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Noruwega}} – Tom Hugo {{small|(kinatawan ng Noruwega noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2019|2019]] bilang parte ng Keiino)}} #{{Flag|Austria}} – Philipp Hansa #{{Flag|Pransiya}} – Émilie Mazoyer #{{Flag|Italya}} – Topo Gigio #{{Flag|Portugal}} – Iolanda {{small|(kinatawan ng Portugal noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Dinamarka}} – Sara Bro #{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} – Doris Pinčić #{{Flag|Latvia|name=Letonya}} – Dons {{small|(kinatawan ng Latvia noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Irlanda}} – Nicky Byrne {{small|(kinatawan ng Irlanda noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]])}} #{{Flag|Polonya}} – Aleksandra Budka #{{Flag|Montenegro}} – Marko Vukčević #{{Flag|Gresya}} – Jenny Theona #{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} – Dragana Kosjerina #{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} – Radka Rosická #{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} – Sophie Ellis-Bextor #{{Flag|Espanya}} – Chanel {{small|(kinatawan ng Espanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]])}} #{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} – Jasmin Beloued #{{Flag|Australya}} – Silia Kapsis {{small|(kinatawan ng Tsipre noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Alemanya}} – Michael Schulte {{small|(kinatawan ng Alemanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2018|2018]])}} #{{Flag|Belhika}} – Manu Van Acker #{{Flag|Israel}} – Eden Golan {{small|(kinatawan ng Israel noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Albanya}} – Andri Xhahu #{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} – Silvester Belt {{small|(kinatawan ng Lithuania noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} – Hera Björk {{small|(kinatawan ng Iceland noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Heorhiya}} – Nutsa Buzaladze {{small|(kinatawan ng Heorhiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Tsipre}} – Loukas Hamatsos #{{Flag|Estonia|name=Estonya}} – Kristjan Jakobson {{small|(kinatawan ng Estonia noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]] bilang parte ng 5miinust)}} #{{Flag|Suwisa}} – Mélanie Freymond at Sven Epiney {{small|(hinatid nang live mula sa loob ng "Arena Plus" sa [[St. Jakob-Park]])}} {{Div col end}} ==Ibang mga pagtatanghal== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Iba pang mga tagapagtanghal sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025 |- ! scope="col"| Act ! scope="col"| (Mga) Pangalan ! scope="col" class="unsortable"| (Mga) Kanta |- ! colspan="3" | Unang semi-final |- ! Pambungad | Isang grupo ng mga mananayaw, yodeler at manunugtog ng alphorn | "Tattoo"<br>"Arcade"<br>"Waterloo"<br>"The Code" |- ! rowspan="2" |Interval | Hazel Brugger<br>Sandra Studer<br>Petra Mede | "Made in Switzerland" |- | Marina Satti<br>Jerry Heil<br>Iolanda<br>Silvester Belt | "Ne partez pas sans moi"<br>{{small|(na may pre-recorded na mensahe mula sa orihinal na kumanta ng kanta na si [[Céline Dion]])}} |- ! Reprise | Jørgen Olsen | "Fly on the Wings of Love"{{efn|Itinanghal nang may mga pagbabago sa liriko na tumutukoy sa permanenteng slogan ng paligsahan na "United by Music"}} |- ! colspan="3" | Ikalawang semi-final |- ! Pambungad | Philip | ''Isang monologo tungkol sa mga bagay na nagustuhan niya tungkol sa paligsahan'' |- ! rowspan="2" |Interval | Isang grupo ng mga mananayaw | "On Time" |- | Gjon's Tears<br>The Roop<br>Efendi<br>Destiny | '''Medley ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2020]]'''<br>"Répondez-moi"<br>"On Fire"<br>"Cleopatra"<br>"All of My Love" |- ! Reprise | Sandra Studer | "Insieme: 1992" |- ! colspan="3" | Final |- ! Pambungad | Nemo<br>Top Secret Drum Corps | "The Code" |- ! rowspan="5" |Interval | Sandra Studer | "Canzone per te" |- | Michelle Hunziker | "Nel blu, dipinto di blu" |- | Peter Reber<br>Marc Dietrich<br>Nina Reber<br>Bruno Dietrich<br>[[Paola Del Medico|Paola]]<br>Luca Hänni<br>Gjon's Tears | '''Medley ng mga dating kalahok na Suwiso'''<br>"Io senza te"<br>"Cinéma"<br>"She Got Me"<br>"Tout l'univers" |- | Baby Lasagna<br>Käärijä | "Rim Tim Tagi Dim"<br>"Cha Cha Cha"<br>"#Eurodab" |- | Nemo | "Unexplainable" |} ==Pagpapalabas== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Albanya}} | RTSH | RTSH 1, RTSH Muzikë, Radio Tirana | Lahat ng palabas | Andri Xhahu |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | rowspan="2" |ARD/NDR | One | Semi-finals | rowspan="2" scope="row" | Thorsten Schorn |- | Das Erste | Final |- | ARD/RBB | Radio Eins | Final | Amelie Ernst at Max Spallek |- ! scope="row" | {{Flag|Armenya}} | AMPTV | Armenia 1 | Lahat ng palabas | Hrachuhi Utmazyan at Hamlet Arakelyan |- ! scope="row" | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | colspan="2" | İTV | Lahat ng palabas | Elnara Khalilova at Aga Nadirov |- ! scope="row" | {{Flag|Australya}} | SBS | SBS | Lahat ng palabas | Courtney Act at Tony Armstrong |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Austria}} | rowspan="3" | ORF | ORF 1 | Lahat ng palabas | Andi Knoll |- | FM4 | rowspan="2" | Final | Jan Böhmermann at Olli Schulz |- |Radio Kärnten |Sonja Kleindienst, Ilona Doppler at Rudi Oman |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Belhika}} | rowspan="2" | VRT | VRT 1 | Lahat ng palabas | ''Olandes'': Peter Van de Veire |- | Radio 2 | Final | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- | rowspan="2" | RTBF | La Une | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | ''Pranses'': Jean-Louis Lahaye at Joëlle Scoriels |- |Tipik |{{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | DR1 | Lahat ng palabas | Ole Tøpholm |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | rowspan="4" | RTVSLO | TV SLO 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Mojca Mavec |- | TV SLO 1 | Final |- | rowspan="2" |Radio Val 202 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} | Maj Valerij |- | Final | Maj Valerij at Igor Bračič |- ! scope="row" rowspan="6" | {{Flag|Espanya}} | rowspan="6" | RTVE | La 2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} | rowspan="2" | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | rowspan="2" | La 1 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} |- | Final | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar<br />''Katalan'':{{efn|Ang opsyon sa komentaryo sa wikang Katalan ay makukuha lamang sa Cataluña.}} Sònia Urbano at Xavi Martínez |- | [[TVE Internacional]] | Lahat ng palabas | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | Radio Nacional, Radio Exterior, RNE para todos | rowspan="2" | Final | ''Kastila'': David Asensio, Sara Calvo at Luis Miguel Montes |- | Ràdio 4 | ''Katalan'': Sònia Urbano at Xavi Martínez |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | rowspan="2" | ERR | ETV | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Estonyo'': Marko Reikop |- | ETV+ | ''Ruso'': Julia Kalenda at Aleksandr Hobotov |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Gresya}} | rowspan="2" | ERT | ERT1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas |Maria Kozakou at Giorgos Kapoutzidis |- | Deftero Programma |Dimitris Meidanis |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | First Channel | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | rowspan="2" | RTÉ | RTÉ2 | Semi-finals | rowspan="2" | Marty Whelan |- | RTÉ One | Final |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | rowspan="4" | RÚV | RÚV | Lahat ng palabas | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- | RÚV 2 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Interpretasyon ng Wikang Senyas ng Islandiya'' |- | rowspan="2" | Rás 2 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- | Final | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir at Gunnar Birgisson |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Israel}} | rowspan="2" | IPBC | rowspan="2" | Kan 11, Kan 88 | Semi-finals | Asaf Liberman at Akiva Novick |- | Final | Asaf Liberman, Akiva Novick at Keren Peles |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Italya}} | rowspan="3" | RAI | Rai 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Gabriele Corsi at BigMama |- | Rai 1 | rowspan="2" | Final |- |Rai Radio 2 | Diletta Parlangeli at Matteo Osso |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | rowspan="2" | HRT | HRT 1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas | rowspan="2" | Duško Ćurlić |- | HR 2 |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | rowspan="2" | LSM | rowspan="2" | LTV1 | Semi-finals | Toms Grēviņš |- | Final | Toms Grēviņš at Marija Naumova |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | LRT TV, LRT Radijas | Lahat ng palabas | Ramūnas Zilnys |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | rowspan="3" | RTL | RTL Lëtzebuerg | Lahat ng palabas | ''Luksemburges'': Roger Saurfeld at Raoul Roos |- | RTL Today | rowspan="2" | {{abbr|SF2|Ikalawang semi-final}}/Final | ''Ingles'': Melissa Dalton at Meredith Moss |- | RTL Infos | ''Pranses'': Fabien Rodrigues at Jérôme Didelot |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | TVM | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | RTCG | TVCG 1 | Lahat ng palabas | Dražen Bauković |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | rowspan="2" | AVROTROS | NPO 1, BVN | Lahat ng palabas | Cornald Maas |- | NPO Radio 2 | Final | Carolien Borgers |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | rowspan="2" | NRK | NRK1 | Lahat ng palabas | Marte Stokstad |- | NRK P1 | Final | Jon Marius Hyttebakk |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | rowspan="5" | Yle | Yle TV1, TV Finland | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Finlandes'': Mikko Silvennoinen<br />''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | rowspan="2" | Yle Areena | ''Northern Sámi'': Aslak Paltto at ''Inari Sámi'': Heli Huovinen |- | {{abbr|SF2|Ikalawang semi-final}}/Final | ''Ruso'': Levan Tvaltvadze<br />''Ukranyo'': Galina Sergeyeva |- | Yle Radio Suomi | Final | ''Finlandes'': Sanna Pirkkalainen at Toni Laaksonen |- | Yle X3M | Lahat ng palabas | ''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | TVP1, TVP Polonia | Lahat ng palabas | Artur Orzech |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | RTP1, RTP Internacional | Lahat ng palabas{{efn|Ang pagsasahimpapawid ng ikalawang semi-final ay nagsimulang naantala, sa ganap na 10:00 ng gabi (WEST) sa RTP Internacional at RTP Internacional Ásia, at sa ganap na 10:30 ng gabi (WEST) sa RTP1 at RTP Internacional América.}} | José Carlos Malato at Nuno Galopim |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | rowspan="2" |France Télévisions | Culturebox | Semi-finals | Stéphane Bern |- | France 2 | Final | Stéphane Bern at Laurence Boccolini |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | rowspan="5" | [[BBC]] | rowspan="2" | BBC One | Semi-finals | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan |- | Final | ''Ingles:'' Graham Norton |- | BBC Red Button | Lahat ng palabas | ''Interpretasyon ng Wikang Senyas ng Britanya'' |- | rowspan="2" |BBC Radio 2 | Semi-finals | ''Ingles:'' Sara Cox at Richie Anderson |- | Final | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} |SMRTV |San Marino RTV |Lahat ng palabas |Anna Gaspari at Gigi Restivo |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | rowspan="2" | RTS | RTS 1, RTS Svet | Lahat ng palabas | Duška Vučinić |- | Radio Belgrade 1 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}}, Final | Nikoleta Dojčinović at Katarina Tošić |- ! scope="row" rowspan="4" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | rowspan="3" | SVT | rowspan="2" | SVT1 | Semi-finals | ''Suweko:'' Edward af Sillén |- | Final | ''Suweko:'' Edward af Sillén at Petra Mede |- | SVT Play{{efn|Kasama ang opsyon sa komentaryo sa wikang Suweko mula sa SVT1 para sa lahat ng palabas}} | Final | ''Northern Sámi:'' Aslak Paltto at ''Inari Sámi:'' Heli Huovinen{{efn|Sa sabay na broadcast mula sa Yle Areena ng Finland}} |- | SR | Sveriges Radio P4 | Lahat ng palabas | ''Suweko:'' Carolina Norén |- ! rowspan="11" scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | rowspan="11" | SRG SSR | RSI La 1 | Lahat ng palabas | ''Italyano'': Ellis Cavallini at Gian-Andrea Costa |- | rowspan="2" | RTS 1 | Semi-finals | ''Pranses'': Jean-Marc Richard at Nicolas Tanner |- | Final | ''Pranses'': Jean-Marc Richard, Nicolas Tanner at Victoria Turrian |- | SRF 1 | Lahat ng palabas | ''Aleman'': Sven Epiney |- | SRF info | Lahat ng palabas | ''Interpretasyon ng Wikang Senyas Suwiso-Aleman'' |- | Play SRF | Final | ''Aleman:'' Patti Basler |- | Play RTS | Lahat ng palabas |''Interpretasyon ng Wikang Senyas Suwiso-Pranses'' |- | Radio SRF 3 | rowspan="4" | Final |''Aleman'': Céline Werdelis |- | RTS Première | ''Pranses'': Claire Mudry |- | RSI Rete Tre | ''Italyano'': Davide Gagliardi |- | Radio RTR | ''Romanche'': Elias Tsoutsaios |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | rowspan="2" | ČT | rowspan="2" | ČT1 | Semi-finals | Ondřej Cikán |- | Final | Ondřej Cikán at Aiko |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | rowspan="2" | CyBC | RIK 1, RIK Sat | rowspan="2" | Lahat ng palabas | rowspan="2" | Melina Karageorgiou at Alexandros Taramountas |- | RIK Trito |- ! scope="row" rowspan="6" | {{Flag|Ukranya}} | rowspan="6" | Suspilne | rowspan="4" | Suspilne Kultura | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | ''Ukranyo'': Timur Miroshnychenko at Olexandr Pedan |- | {{abbr|SF2|Ikalawang semi-final}} | ''Ukranyo'': Timur Miroshnychenko at Vlad Kuran |- | Final | ''Ukranyo'': Timur Miroshnychenko at Alyona Alyona |- | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas Ukranyo'': Tetiana Zhurkova, Anfisa Boldusieva, Oleksandr Rudyk at Lada Sokoliuk |- | rowspan="2" | Radio Promin | Semi-finals | ''Ukranyo'': Dmytro Zakharchenko at Lesia Antypenko |- | Final | ''Ukranyo'': Anna Zakletska at Denys Denysenko |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga broadkasters at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Chile}} | Zapping | Zapping Channel | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Estados Unidos}} | [[NBC]] | Peacock | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|North Macedonia|name=Hilagang Masedonya}} | MRT | MRT 1, Radio Skopje | Lahat ng palabas | Aleksandra Jovanovska |- ! scope="row" | {{Flag|Kapuluang Peroe}} | KVF | KVF 1 | Lahat ng palabas | Gunnar Nolsøe |- ! scope="row" | {{Flag|Kosovo}} | RTK | RTK 1 | Lahat ng palabas | Agron Krasniqi at Egzona Rafuna |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Moldova 1 | Lahat ng palabas | Ion Jalbă at Daniela Crudu |} ==Mga nota== {{notelist}} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] [[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]] [[Kategorya:Europa]] t0tmcdzke89bualhrbhs0wfr4xfwftz 2204172 2204009 2026-04-22T10:55:51Z Jadewest.catvalentine 41897 /* Pagbunot ng alokasyon sa mga semi-finals */ 2204172 wikitext text/x-wiki {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision | year = 2025 | image = JJ at ESC2025 for Austria 2.jpg | size = 300px | caption = Si JJ, ang kampeon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025 | theme = ''Welcome Home''{{efn|Bagama't ang "United by Music" ang naging permanenteng islogan ng paligsahan sa kabuuan simula noong Nobyembre 2023, ginamit naman ng Swiss host broadcaster na SRG SSR ang "Welcome Home" bilang konsepto at "motto" para sa 2025.}} | semi1 = {{start date|2025|05|13|df=y}} | semi2 = {{start date|2025|05|15|df=y}} | final = {{start date|2025|05|17|df=y}} | venue = {{lang|de|[[St. Jakobshalle]]|italic=unset}}<br />[[Basel]], [[Suwisa]] | organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) | ESC_director = Martin Green | exsupervisor = Martin Österdahl | host_broadcaster = [[Swiss Broadcasting Corporation]] (SRG SSR) | directors = {{Ubl|Robin Hofwander|Fredrik Bäcklund|Myriam von Necker}} | exproducers = {{Ubl|Reto Peritz|Moritz Stadler}} | presenters = {{Ubl|Hazel Brugger|Sandra Studer|Michelle Hunziker (final)}} | entries = 37 | finalists = 26 | debut = | return = {{Flag|Montenegro}} | non-return = {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | winner = {{Flag|Austria}}<br />"Wasted Love" ni [[JJ (musikero)|JJ]] | vote = Ang bawat bansa ay nagbibigay ng isang set sa semi-finals, o dalawang set sa finals na may 12, 10, 8–1 puntos sa sampung kanta.<br/>Sa lahat ng tatlong palabas, ang mga online na boto mula sa mga manonood sa mga bansang hindi kalahok ay pinagsama-sama at iginagawad bilang isang set ng mga puntos. | prev_year = {{Flagicon|Sweden}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|Malmö 2024]] | next_year = {{Flagicon|Austria}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026|Viena 2026]] }} Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025''' ay ang ika-69 na edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]]. Ito ay binubuo ng dalawang semi-final na ginanap noong Mayo 13 at 15, at ng grand final na ginanap noong Mayo 17, 2025. Ginanap ito sa [[St. Jakobshalle]] sa [[Basel]], [[Suwisa]] at hinost nina Hazel Brugger at Sandra Studer, nang kasama si Michelle Hunziker sa final. Inorganisa ito ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[Swiss Broadcasting Corporation]] (SRG SSR), na siyang nag-stage ng paligsahan matapos magwagi ang kantang "The Code" ni Nemo noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]] para sa [[Suwisa]]. Tatlumpu't pitong brodkaster mula sa tatlumpu't pitong bansa ang lumahok sa paligsahan, ang parehong bilang ng nakaraang dalawang edisyon. Bumalik ang [[Montenegro]] matapos ang dalawang taong pagliban, habang umalis naman sa kompetisyon ang [[Moldova|Moldabya]], na orihinal na nagplanong lumahok ngunit umalis dahil sa mga kadahilanang pang-ekonomiya at ang kalidad ng mga kantang lumaban sa pambansang seleksyon nito. Patuloy na nagdulot ng kontrobersiya ang paglahok ng [[Israel]] kaugnay ng [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Gaza]], kung saan nanawagan ang ilang kalahok na brodkaster para sa isang deliberasyon tungkol sa isyu. Ang nanalo ay ang kantang "Wasted Love" ng [[Austria]], na itinanghal ni [[JJ (musikero)|JJ]] at isinulat niya kasama sina Teodora Špirić at Thomas Thurner. Nanalo ang Austria sa pinagsamang boto at sa boto ng mga hurado, habang pumang-apat ito sa televote, na napanalunan ng Israel, na pumangalawa. Ang [[Estonya]], [[Sweden|Suwesya]], at [[Italya]] ang kumukumpleto sa top five. Dahil sa kanyang panalo, itinuring si JJ bilang kauna-unahang kampeon ng Eurovision na may lahi mula sa [[Timog-silangang Asya]] dahil sa kanyang lahing [[Mga Pilipino|Pilipino]]. Itinuring din siyang unang solong kampeon sa Eurovision na ipinanganak noong dekada 2000 at ika-21 siglo. Iniulat ng EBU na ang paligsahan ay may 166 milyong manonood sa telebisyon sa 37 na market sa Europa, isang pagtaas ng tatlong milyong manonood mula sa nakaraang edisyon. == Lokasyon == [[Talaksan:Eurovision Song Contest 2025 ST Jakobshalle.jpg|thumb|left|250px|[[St. Jakobshalle]] sa Basel, venue ng paligsahan noong 2025]] Ginanap ang paligsahan sa [[Basel]], [[Suwisa]] matapos manalo ang kantang "The Code" ni Nemo, na kumatawan sa bansa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]]. Ito ang ikatlong beses na ginanap sa Suwisa ang paligsahan, matapos itong gawin noon para sa unang paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1956|1956]] at noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1989|1989]], na ginanap sa [[Lugano]] at [[Lausanne]] ayon sa pagkakabanggit. Ang napiling venue para sa paligsahan ay ang [[St. Jakobshalle]] na may 12,400 na upuan, na nagsisilbing lugar para sa mga panloob na palakasan at mga konsiyerto. Ang arena ay matatagpuan sa munisipalidad ng Münchenstein sa Basel-Landschaft, sa tabi mismo ng hangganan ng Basel-Stadt. Ang Messe and Congress Center Basel complex ay nagdaos ng ilang mga kaganapan na may kaugnayan sa paligsahan. Ito ang lokasyon ng Eurovision Village, na nagdaos ng mga pagtatanghal mula sa mga kalahok sa paligsahan at mga lokal na artista pati na rin ang mga pagpapalabas ng mga live shows para sa pangkalahatang publiko; at ang EuroClub, na nag-organisa ng mga opisyal na after-party at mga pribadong pagtatanghal mula sa mga kalahok sa paligsahan. Ang kaganapang "Turquoise Carpet" noong ika-11 ng Mayo 2025 ay nagsimula sa Basel Town Hall at dumaan sa Middle Bridge, kung saan ang mga kalahok at ang kanilang mga delegasyon ay iniharap sa harap ng mga accredited press at mga tagahanga, bago ito nagtapos sa Messe Basel, kung saan ginanap ang seremonya ng pagbubukas. Ang istadyum na [[St. Jakob-Park]] ay nagsagawa ng screening ng finals kasama ang mga pagtatanghal ng apat na dating kalahok sa Eurovision,{{efn|Kinabibilangan nina Kate Ryan (kinatawan ng Belhika noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2006|2006]]), Anna Rossinelli (kiantawan ng Suwisa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2011|2011]]), Luca Hänni (kinatawan ng Suwisa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2019|2019]]) at Baby Lasagna (kinatawan ng Croatia noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]]) kasama si DJ Antoine}} na may bayad para sa publiko; ang istadyum ay itinampok din sa live broadcast at tinukoy bilang "Arena Plus" para sa okasyon. Ang Eurovision Street ay matatagpuan sa Steinenvorstadt. Bago piliin ng SRG SSR ang Basel bilang punong lungsod, ang mga sumusunod na lungsod ay nagpahayag ng kanilang interes sa pagho-host ng ika-69 na edisyon ng paligsahan at nagsumite ng mga bid. '''Legend:'''<br /> {{Color box|#CEDFF2|†|border=darkgray}} Napiling punong lungsod {{Color box|#D0F0C0|*|border=darkgray}} Na-shortlist {{Color box|#F2E0CE|^|border=darkgray}} Nagsumite ng bid {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Lungsod ! scope="col" | Venue ! scope="col" | Nota ! scope="col" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! rowspan="2" scope="row" style="background:#CEDFF2" | '''[[Basel]]''' † | [[St. Jakob-Park]] | Naging host ng final ng [[2016 UEFA Europa League]] at magho-host ng mga laban ng [[UEFA Women's Euro 2025]]. Ang alok ay nakadepende sa paggawa ng bubong para matakpan ang istadyum. | rowspan="2" style="background:#CEDFF2" | <ref>{{cite web |last1=Jiandani |first1=Sanjay |title=Eurovision 2025: Basel applies to host the contest |url=https://esctoday.com/195397/eurovision-2025-basel-applies-to-host-the-contest/ |website=ESCToday |date=7 Hunyo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- style="background:#CEDFF2" | '''[[St. Jakobshalle]]''' | Nagho-host ng taunang [[Swiss Indoors]] na mga kampeonato sa tennis. |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE"| [[Bern]] kasama ang [[Biel/Bienne]] ^ | Neue Festhalle | Ang panukala ay nakabatay sa isang nakaplanong venue para sa musika, na itatayo sa loob ng Bernexpo complex. | <ref>{{cite web |last=Granger |first=Anthony |title=Eurovision 2025: Bern & Biel/Bienne Reveal Details of Bid |url=https://eurovoix.com/2024/06/27/eurovision-2025-bern-biel-bienne-bid/ |website=Eurovoix |date=27 Hunyo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- style="background:#D0F0C0" ! scope="row" style="background:#D0F0C0" | [[Geneva]] * | [[Palexpo]] | Naging host ng taunang [[Geneva International Motor Show]]. Naging host din ito ng [[2014 Davis Cup]] semi-finals at ng [[2019 Laver Cup]]. | <ref>{{cite web |last=Granger |first=Anthony |title=Eurovision 2025: Geneva Aims to Host Eurovision 2025 |url=https://eurovoix.com/2024/05/12/%f0%9f%87%a8%f0%9f%87%ad-eurovision-2025-geneva-aims-to-host-eurovision-2025/ |website=Eurovoix |date=12 Mayo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! scope="row" | [[St. Gallen]] | Olma Hall | — | <ref>{{cite web |last=Jiandani |first=Sanjay |title=Eurovision 2025: St. Gallen will not bid to host the contest|url=https://esctoday.com/195423/eurovision-2025-st-gallen-will-not-bid-to-host-the-contest/|website=ESCToday |date=13 Hunyo 2024 |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- style="background:#F2E0CE" ! rowspan="2" scope="row" style="background:#F2E0CE"| [[Zurich]] ^ | [[Hallenstadion]] | Naging host ng taunang [[Zurich Open]] mula 1993 hanggang 2008. | rowspan="2" | <ref>{{Cite web |last=Farren |first=Neil |date=27 Hunyo 2024 |title=Eurovision 2025: Zurich Reveals Details of Bid |url=https://eurovoix.com/2024/06/27/eurovision-2025-zurich-reveals-details-of-bid/ |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovoix |language=en-GB}}</ref> |- | [[Swiss Life Arena]] | Planadong lugar para sa [[2026 IIHF World Championship]] |} ==Mga kalahok== {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref>{{Cite web |title=Participants of Basel 2025 |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/participants |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! scope="col" colspan="2" | Proseso ng pagpili ! scope="col" rowspan="2" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" |{{Flag|Albanya}} | RTSH | Shkodra Elektronike | "Zjerm" | [[Wikang Albanes|Albanes]]{{efn|Partikular ang Gheg Albanian<ref>{{Cite web |url=https://albaniannight.com/sq/four-beautiful-cultural-elements-in-albanias-eurovision-song-zjerm/ |title=Kultura Shqiptare në Zjarr: 4 Tradita në Këngën Shqiptare të Eurovisionit 2025 “Zjerm” |trans-title=Kulturang Albanian sa isang apoy: 4 na tradisyon sa kantang Albanian noong 2025 Eurovision na "Zjerm" |date=2025 |access-date=25 Marso 2026}}</ref>}} | ''Festivali i Këngës 63'' | Disyembre 22, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Shkodra Elektronike |url=https://eurovision.tv/participant/shkodra_elektronike-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | NDR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}} | Abor & Tynna | "Baller" | [[Wikang Aleman|Aleman]] | ''Chefsache ESC 2025'' | Marso 1, 2025 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Abor & Tynna |url=https://eurovision.tv/participant/abor-tynna-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Armenya}} | AMPTV | Parg | "Survivor" | [[Wikang Ingles|Ingles]], Armenyo | ''Depi Evratesil 2025'' | Pebrero 16, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – PARG |url=https://eurovision.tv/participant/parg-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | İTV | Mamagama | "Run with U" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 4, 2025 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 19, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Mamagama |url=https://eurovision.tv/participant/mamagama-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Australya}} | SBS | Go-Jo | "Milkshake Man" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 25, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Go-Jo |url=https://eurovision.tv/participant/go-jo-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Austria}} | ORF | [[JJ (musikero)|JJ]] | "Wasted Love" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 30, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 6, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – JJ |url=https://eurovision.tv/participant/jj-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | VRT | Red Sebastian | "Strobe Lights" | Ingles | ''Eurosong 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Red Sebastian |url=https://eurovision.tv/participant/red-sebastian-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | Sissal | "Hallucination" | Ingles | ''Dansk Melodi Grand Prix 2025'' | Marso 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Sissal |url=https://eurovision.tv/participant/denmark-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | RTVSLO | Klemen | "How Much Time Do We Have Left" | Ingles | ''EMA 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Klemen |url=https://eurovision.tv/participant/klemen-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Espanya}} | RTVE | Melody | "Esa diva" | [[Wikang Kastila|Kastila]] | ''Benidorm Fest 2025'' | Pebrero 1, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Melody |url=https://eurovision.tv/participant/melody-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Estonia|namr=Estonya}} | ERR | Tommy Cash | "Espresso Macchiato" | [[Wikang Italyano|Italyano]],{{efn|Partikular ang diyalektong Broccolino, isang Amerikanong uri ng wikang Italyano}} Ingles | ''Eesti Laul 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Tommy Cash |url=https://eurovision.tv/participant/tommy-cash-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} | ERT | Klavdia | "Asteromata" <small>({{lang|el|Αστερομάτα|i=unset}})</small> | [[Wikang Griyego|Griyego]] | ''Ethnikós Telikós 2025'' | Enero 30, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Klavdia |url=https://eurovision.tv/participant/klavdia-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | Mariam Shengelia | "Freedom" | [[Wikang Heorhiyano|Heorhiyano]], Ingles | Panloob na pagpili | Marso 14, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Mariam Shengelia |url=https://eurovision.tv/participant/mariam-shengelia-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | RTÉ | Emmy | "Laika Party" | Ingles | ''Eurosong 2025'' {{small|(parte ng ''The Late Late Show'')}} | Pebrero 7, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – EMMY |url=https://eurovision.tv/participant/emmy-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | RÚV | Væb | "Róa" | [[Wikang Islandes|Islandes]] | ''Söngvakeppnin 2025'' | Pebrero 22, 2025 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web |title=Basel 2025 - VÆB |url=https://eurovision.tv/participant/VÆB-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Yuval Raphael | "New Day Will Rise" | Ingles, [[Wikang Pranses|Pranses]], [[Wikang Hebreo|Hebreo]] | ''HaKokhav Haba L'Eirovizion'' {{small|(artista)}}<br>Panloob na pagpili {{small|(kanta)}} | Enero 22, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 9, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Yuval Raphael |url=https://eurovision.tv/participant/yuval-raphael-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Italya}} | RAI | Lucio Corsi | "Volevo essere un duro" | Italyano | ''Sanremo Music Festival 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Lucio Corsi |url=https://eurovision.tv/participant/lucio-corsi-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | HRT | Marko Bošnjak | "Poison Cake" | Ingles | ''Dora 2025'' | Marso 2, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Marko Bošnjak |url=https://eurovision.tv/participant/marko-bosnjak-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | LSM | Tautumeitas | "Bur man laimi" | [[Wikang Latbiyano|Latbiyano]] | ''Supernova 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Tautumeitas |url=https://eurovision.tv/participant/tautumeitas-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | Katarsis | "Tavo akys" | [[Wikang Litwano|Litwano]] | ''Eurovizija.LT 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Katarsis |url=https://eurovision.tv/participant/katarsis-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | RTL | Laura Thorn | "La poupée monte le son" | Pranses | ''Luxembourg Song Contest 2025'' | Enero 25, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Laura Thorn |url=https://eurovision.tv/participant/laura-thorn-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | Miriana Conte | "Serving" | Ingles | ''Malta Eurovision Song Contest 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Miriana Conte |url=https://eurovision.tv/participant/miriana-conte-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | RTCG | Nina Žižić | "Dobrodošli" <small>({{lang|cnr-cyrl|Добродошли|i=unset}})</small> | [[Wikang Montenegrin|Montenegrin]] | ''Montesong 2024'' | Nobyembre 27, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Nina Žižić |url=https://eurovision.tv/participant/nina-zizic-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | AVROTROS | Claude | "C'est la vie" | Pranses, Ingles | Panloob na pagpili | Disyembre 19, 2024 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 27, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Claude |url=https://eurovision.tv/participant/claude-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | NRK | Kyle Alessandro | "Lighter" | Ingles | ''Melodi Grand Prix 2025'' | Pebrero 15, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Kyle Alessandro |url=https://eurovision.tv/participant/kyle-alessandro-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Erika Vikman | "Ich komme" | [[Wikang Finlandes|Finlandes]], Aleman | ''Uuden Musiikin Kilpailu 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Erika Vikman |url=https://eurovision.tv/participant/erika-vikman-2025 |access-date=25 Marso 2026 |website= |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | Justyna Steczkowska | "Gaja" | [[Wikang Polako|Polako]], Ingles | ''Wielki Finał Polskich Kwalifikacji'' | Pebrero 14, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Justyna Steczkowska |url=https://eurovision.tv/participant/justyna-steczkowska-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | Napa | "Deslocado" | [[Wikang Portuges|Portuges]] | ''Festival da Canção 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – NAPA |url=https://eurovision.tv/participant/napa-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | France Télévisions | Louane | "Maman" | Pranses | Panloob na pagpili | Enero 30, 2025 {{small|(artista)}}<br>Marso 15, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Louane |url=https://eurovision.tv/participant/louane-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | [[BBC]] | Remember Monday | "What the Hell Just Happened?" | Ingles | Panloob na pagpili | Marso 7, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Remember Monday |url=https://eurovision.tv/participant/remember-monday-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} | SMRTV | Gabry Ponte{{efn|name=San Marino|Tampok ang mga walang kreditong boses nina Andrea Bonomo at Edwyn Roberts.}} | "Tutta l'Italia" | Italyano | ''San Marino Song Contest 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Gabry Ponte |url=https://eurovision.tv/participant/gabry-ponte-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | RTS | Princ | "Mila" <small>({{lang|sr-cyrl|Мила|i=unset}})</small> | [[Wikang Serbiyo|Serbiyo]] | ''Pesma za Evroviziju 2025'' | Pebrero 28, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Princ |url=https://eurovision.tv/participant/princ-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | KAJ | "Bara bada bastu" | [[Wikang Suweko|Suweko]],{{efn|Partikular ang diyalektong Vörå, isang uri ng Ostrobothnian ng Finland na Swedish na sinasalita sa loob at paligid ng Vörå}} Finlandes | ''Melodifestivalen 2025'' | Marso 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – KAJ |url=https://eurovision.tv/participant/kaj-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | Zoë Më | "Voyage" | Pranses | Panloob na pagpili | Marso 5, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Zoë Më |url=https://eurovision.tv/participant/zoe-me-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | Adonxs | "Kiss Kiss Goodbye" | Ingles | Panloob na pagpili | Disyembre 11, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 7, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – ADONXS |url=https://eurovision.tv/participant/adonxs-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | CyBC | Theo Evan | "Shh" | Ingles | Panloob na pagpili | Setyembre 2, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2025 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Theo Evan |url=https://eurovision.tv/participant/theo-evan-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU)}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | Suspilne | Ziferblat | "Bird of Pray" | [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]], Ingles | ''Vidbir 2025'' | Pebrero 8, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Basel 2025 – Ziferblat |url=https://eurovision.tv/participant/ziferblat-2025 |access-date=25 Marso 2026 |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) |language=en}}</ref> |} ==Pagbunot ng alokasyon sa mga semi-finals== Ang bunutan upang matukoy ang semi-finals ng mga kalahok na bansa ay naganap noong ika-28 ng Enero 2025 nang 12:30 ng hapon [[Oras Gitnang Europa|CET]] sa auditorium ng Kunstmuseum Basel. Ang tatlumpu't isang semi-finalist ay hinati sa limang pot, batay sa mga historikal na pattern ng pagboto, na may layuning mabawasan ang posibilidad ng bloc voting at mapataas ang suspense sa semi-finals. Tinukoy din sa bunutan kung aling semi-final ang bawat isa sa anim na awtomatikong kwalipikado – ang punong bansa na [[Suwisa]] at ang mga bansang "Big Five" ([[Alemanya]], [[Espanya]], [[Italya]], [[Pransiya]], at [[Reyno Unido]]) – ang boboto, kinakailangang ipalabas, at itanghal ang kanilang entry sa isang hindi mapagkumpitensyang kapasidad. Ang seremonya ay pinangunahan nina Jennifer Bosshard at Jan van Ditzhuijzen. {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 1 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 2 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 3 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 4 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 5 ! scope="col" style="width:16%;" | Mga finalist |- | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Belhika}} |{{Flag|Estonia|name=Estonya}} |{{Flag|Latvia|name=Letonya}} |{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} |{{Flag|Luxembourg}} |{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} |{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Armenya}} |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} |{{Flag|Heorhiya}} |{{Flag|Israel}} |{{Flag|Polonya}} |{{Flag|Ukranya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Albanya}} |{{Flag|Austria}} |{{Flag|Eslobenya}} |{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} |{{Flag|Montenegro}} |{{Flag|Serbia|name=Serbiya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Gresya}} |{{Flag|Irlanda}} |{{Flag|Malta}} |{{Flag|Portugal}} |{{Flag|San Marino}} |{{Flag|Tsipre}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Australya}} |{{Flag|Dinamarka}} |{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} |{{Flag|Noruwega}} |{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} |{{Flag|Suwesya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Alemanya}} |{{Flag|Espanya}} |{{Flag|Italya}} |{{Flag|Pransiya}} |{{Flag|Suwisa}} |{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}}} |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Resulta ng bunutan |- ! scope="col" colspan="2" style="width:50%;" | Unang semi-final ! scope="col" colspan="2" style="width:50%;" | Ikalawang semi-final |- ! scope="col" | Unang kalahati ! scope="col" | Ikalawang kalahati ! scope="col" | Unang kalahati ! scope="col" | Ikalawang kalahati |- | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Suwesya}} |{{Flag|Ukranya}} |{{Flag|Eslobenya}} |{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} |{{Flag|Estonia|name=Estonya}} |{{Flag|Polonya}} |{{Flag|Portugal}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} |{{Flag|Albanya}} |{{Flag|San Marino}} |{{Flag|Belhika}} |{{Flag|Tsipre}} |{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} |{{Flag|Noruwega}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Austria}} |{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} |{{Flag|Armenya}} |{{Flag|Montenegro}} |{{Flag|Gresya}} |{{Flag|Irlanda}} |{{Flag|Australya}} |{{Flag|Latvia|name=Letonya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} |{{Flag|Israel}} |{{Flag|Malta}} |{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} |{{Flag|Dinamarka}} |{{Flag|Luxembourg}} |{{Flag|Heorhiya}} |{{Flag|Serbia|name=Serbiya}}}} |- ! scope="col" colspan="2" | Pagboto, pagtanghal at pagpapalabas ! scope="col" colspan="2" | Pagboto, pagtanghal at pagpapalabas |- | valign="top" colspan="2" | {{Unbulleted list |{{Flag|Suwisa}} |{{Flag|Italya}} |{{Flag|Espanya}}}} | valign="top" colspan="2" | {{Unbulleted list |{{Flag|Alemanya}} |{{Flag|Pransiya}} |{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}}} |} ==Buod ng paligsahan== ===Unang semi-final=== Ginanap ang unang semi-final noong ika-13 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]].<ref name="calendar">{{Cite web |date=13 Marso 2019 |title=Eurovision Calendar 2025 |url=https://eurovision.tv/calendar |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) }}</ref> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Espanya]], [[Italya]] at [[Suwisa]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw">{{Cite web |date=28 Enero 2025 |title=Eurovision 2025: Semi-Final Draw results |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2025-semi-final-draw-results |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Unang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="SF1_results">{{Cite web |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/first-semi-final |title=First Semi-Final of Basel 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |access-date=24 Marso 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=Eurovision 2025 Semi-final 1 Results |url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2025/semi-final-1#world |access-date=24 Marso 2026|website=Eurovisionworld |language=en-gb}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Væb | "Róa" |97 |6 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Polonya}} | Justyna Steczkowska | "Gaja" |85 |7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Eslobenya}} | Klemen | "How Much Time Do We Have Left" |23 |13 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | Tommy Cash | "Espresso Macchiato" |113 |5 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Espanya}}'' | ''Melody'' | ''"Esa diva"'' | ''—'' | ''—'' |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Ukranya}} | Ziferblat | "Bird of Pray" |137 |1 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | KAJ | "Bara bada bastu" |118 |4 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Portugal}} | Napa | "Deslocado" |56 |9 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Noruwega}} | Kyle Alessandro | "Lighter" |82 |8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Belhika}} | Red Sebastian | "Strobe Lights" |23 |14 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Italya}}'' | ''Lucio Corsi'' | ''"Volevo essere un duro"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | Mamagama | "Run with U" |7 |15 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|San Marino}} | Gabry Ponte{{efn|name=San Marino}} | "Tutta l'Italia" |46 |10 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Albanya}} | Shkodra Elektronike | "Zjerm" |122 |2 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Claude | "C'est la vie" |121 |3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Marko Bošnjak | "Poison Cake" |28 |12 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Suwisa}}'' | ''Zoë Më'' | ''"Voyage"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Tsipre}} | Theo Evan | "Shh" |44 |11 |} ===Ikalawang semi-final=== Ginanap ang ikalawang semi-final noong ika-15 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST.<ref name="calendar" /> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Alemanya]], [[Pransiya]] at [[United Kingdom|Reyno Unido]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw" /> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Ikalawang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="SF2_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/second-semi-final |title=Second Semi-Final of Basel 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Australya}} | Go-Jo | "Milkshake Man" |41 |11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Montenegro}} | Nina Žižić | "Dobrodošli" |12 |16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Irlanda}} | Emmy | "Laika Party" |28 |13 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Tautumeitas | "Bur man laimi" |130 |2 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Armenya}} | Parg | "Survivor" |51 |10 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Austria}} | [[JJ (musikero)|JJ]] | "Wasted Love" |104 |5 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}'' | ''Remember Monday'' | ''"What the Hell Just Happened?"'' | ''—'' | ''—'' |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Gresya}} | Klavdia | "Asteromata" |112 |4 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Katarsis | "Tavo akys" |103 |6 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Malta}} | Miriana Conte | "Serving" |53 |9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Heorhiya}} | Mariam Shengelia | "Freedom" |28 |15 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Pransiya}}'' | ''Louane'' | ''"Maman"'' | ''—'' | ''—'' |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Dinamarka}} | Sissal | "Hallucination" |61 |8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | Adonxs | "Kiss Kiss Goodbye" |29 |12 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Luxembourg}} | Laura Thorn | "La poupée monte le son" |62 |7 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Israel}} | Yuval Raphael | "New Day Will Rise" |203 |1 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Alemanya}}'' | ''Abor & Tynna'' | ''"Baller"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Princ | "Mila" |28 |14 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Erika Vikman | "Ich komme" |115 |3 |} ===Final=== Ginanap ang final noong ika-17 ng Mayo 2025 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST at itinampok ang 26 na bansang kalahok.<ref name="calendar" /> Bumoto sa finals ang lahat ng 37 kalahok na bansa kasama ang hurado at televote, pati na rin ang mga hindi kalahok na bansa sa ilalim ng pinagsama-samang online na boto na "Rest of the World".<ref>{{Cite web |date=17 Marso 2025 |title=Switzerland has been drawn to perform 19th in the Grand Final |url=https://eurovision.tv/story/switzerland-draws-perform-19th-grand-final |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> Ang running order (R/O) ng host nation ay natukoy sa pamamagitan ng random draw noong ika-17 ng Marso sa taunang pagpupulong ng mga pinuno ng mga kalahok na delegasyon. Ang running order para sa mga natitirang finalist ay tinukoy ng mga prodyuser ng paligsahan pagkatapos ng ikalawang semi-final.<ref>{{Cite web |date=16 Mayo 2025 |title=The Running Order of the Eurovision 2025 Grand Final |url=https://eurovision.tv/story/running-order-eurovision-2025-grand-final |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> {{Legend|gold|Kampeon}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025<ref name="Final_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/grand-final |title=Grand Final of Basel 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Noruwega}} | Kyle Alessandro | "Lighter" | 89 | 18 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Luxembourg}} | Laura Thorn | "La poupée monte le son" | 47 | 22 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | Tommy Cash | "Espresso Macchiato" | 356 | 3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Israel}} | Yuval Raphael | "New Day Will Rise" | 357 | 2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Katarsis | "Tavo akys" | 96 | 16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Espanya}} | Melody | "Esa diva" | 37 | 24 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Ukranya}} | Ziferblat | "Bird of Pray" | 218 | 9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | Remember Monday | "What the Hell Just Happened?" | 88 | 19 |-style="font-weight: bold; background: gold;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Austria}} | [[JJ (musikero)|JJ]] | "Wasted Love" | 436 | 1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Væb | "Róa" | 33 | 25 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Tautumeitas | "Bur man laimi" | 158 | 13 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Claude | "C'est la vie" | 175 | 12 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Erika Vikman | "Ich komme" | 196 | 11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Italya}} | Lucio Corsi | "Volevo essere un duro" | 256 | 5 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Polonya}} | Justyna Steczkowska | "Gaja" | 156 | 14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Alemanya}} | Abor & Tynna | "Baller" | 151 | 15 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 17 | {{Flag|Gresya}} | Klavdia | "Asteromata" | 231 | 6 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 18 | {{Flag|Armenya}} | Parg | "Survivor" | 72 | 20 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 19 | {{Flag|Suwisa}} | Zoë Më | "Voyage" | 214 | 10 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | {{Flag|Malta}} | Miriana Conte | "Serving" | 91 | 17 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | {{Flag|Portugal}} | Napa | "Deslocado" | 50 | 21 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | {{Flag|Dinamarka}} | Sissal | "Hallucination" | 47 | 23 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | KAJ | "Bara bada bastu" | 321 | 4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 24 | {{Flag|Pransiya}} | Louane | "Maman" | 230 | 7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | {{Flag|San Marino}} | Gabry Ponte{{efn|name=San Marino}} | "Tutta l'Italia" | 27 | 26 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 26 | {{Flag|Albanya}} | Shkodra Elektronike | "Zjerm" | 218 | 8 |} ====Buod ng pagboto==== {{Legend|gold|Kampeon}} {| class="wikitable plainrowheaders" style="margin: 10px;" |+ Paghahati-hati ng mga resulta<ref name="finalresults">{{cite web |title=Basel 2025 – Grand Final – Detailed voting results |url=https://eurovision.tv/event/basel-2025/grand-final/results |publisher=Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa |access-date=25 Marso 2026}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="col" | Puwesto ! colspan="2" scope="col" | Pinagsama ! colspan="2" scope="col" | Hurado ! colspan="2" scope="col" | Televoting |- ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 1 | bgcolor=gold|{{Flag|Austria}} | bgcolor=gold|436 | bgcolor=gold|{{Flag|Austria}} | bgcolor=gold|258 | {{Flag|Israel}} | 297 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 2 | {{Flag|Israel}} | 357 | {{Flag|Suwisa}} | 214 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 258 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 3 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 356 | {{Flag|Pransiya}} | 180 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 195 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 4 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 321 | {{Flag|Italya}} | 159 | bgcolor=gold|{{Flag|Austria}} | bgcolor=gold|178 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 5 | {{Flag|Italya}} | 256 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | 133 | {{Flag|Albanya}} | 173 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 6 | {{Flag|Gresya}} | 231 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 126 | {{Flag|Ukranya}} | 158 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 7 | {{Flag|Pransiya}} | 230 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 116 | {{Flag|Polonya}} | 139 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 8 | {{Flag|Albanya}} | 218{{efn|name=Pinagsama8|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Ukranya, ang Albanya ay itinuring na ika-8 sa pinagsamang resulta dahil sa mas maraming puntos na natanggap nila sa televote.}} | {{Flag|Gresya}} | 105 | {{Flag|Gresya}} | 126 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 9 | {{Flag|Ukranya}} | 218{{Efn|name=Pinagsama8}} | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 98 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 108 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 10 | {{Flag|Suwisa}} | 214 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 88{{efn|name=Hurado10|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Finland, ang United Kingdom ay itinuring na ika-10 puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Italya}} | 97 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 11 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 196 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 88{{efn|name=Hurado10}} | {{Flag|Alemanya}} | 74 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 12 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | 175 | {{Flag|Malta}} | 83 | {{Flag|Noruwega}} | 67 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 13 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 158 | {{Flag|Alemanya}} | 77 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 62 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 14 | {{Flag|Polonya}} | 156 | {{Flag|Ukranya}} | 60{{efn|name=Hurado14|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Israel, ang Ukranya ay itinuturing na ika-14 na puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Pransiya}} | 50 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 15 | {{Flag|Alemanya}} | 151 | {{Flag|Israel}} | 60{{Efn|name=Hurado14}} | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | 42{{efn|name=Hurado15|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Latvia, ang Nederlandiya ay itinuring na ika-15 puwesto sa televoting dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 16 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 96 | {{Flag|Albanya}} | 45{{Efn|name=Hurado16|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Dinamarka, ang Albanya ay itinuturing na ika-16 sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 42{{Efn|name=Hurado15}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 17 | {{Flag|Malta}} | 91 | {{Flag|Dinamarka}} | 45{{Efn|name=Hurado16}} | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | 33 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 18 | {{Flag|Noruwega}} | 89 | {{Flag|Armenya}} | 42 | {{Flag|Armenya}} | 30 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 19 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 88 | {{Flag|Portugal}} | 37 | {{Flag|Luxembourg}} | 24 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 20 | {{Flag|Armenya}} | 72 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 34 | {{Flag|San Marino}} | 18 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 21 | {{Flag|Portugal}} | 50 | {{Flag|Espanya}} | 27 | {{Flag|Portugal}} | 13 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 22 | {{Flag|Luxembourg}} | 47{{efn|name=Pinagsama22|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Dinamarka, ang Luxembourg ay itinuring na nasa ika-22 puwesto sa pinagsamang resulta dahil sa mas maraming puntos na natanggap nila sa televote.}} | {{Flag|Luxembourg}} | 23 | {{Flag|Espanya}} | 10 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 23 | {{Flag|Dinamarka}} | 47{{Efn|name=Pinagsama22}} | {{Flag|Noruwega}} | 22 | {{Flag|Malta}} | 8 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 24 | {{Flag|Espanya}} | 37 | {{Flag|Polonya}} | 17 | {{Flag|Dinamarka}} | 2 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 25 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | 33 | {{Flag|San Marino}} | 9 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 0{{efn|name=Zero|Sa kabila ng parehong pagtatapos na may 0 puntos, ang mga patakaran sa tiebreaking ay naglagay sa Reyno Unido sa ika-25 na puwesto at sa Suwisa sa ika-26 na puwesto dahil sa kanilang mga posisyon sa running order.}} |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 26 | {{Flag|San Marino}} | 27 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | 0 | {{Flag|Suwisa}} | 0{{efn|name=Zero}} |} ====Tagapagsalita==== Inihayag ng mga tagapagsalita ang 12-puntong iskor mula sa pambansang hurado ng kani-kanilang bansa sa sumusunod na pagkakasunud-sunod: {{Div col |colwidth=30em}} #{{Flag|Sweden|name=Suwesya}} – Keyyo #{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} – Safura {{small|(kinatawan ng Aserbayan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2010|2010]])}} #{{Flag|Malta}} – Ingrid Sammut #{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} – Chantal Janzen {{small|(isa sa mga host ng paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2021|2021]])}} #{{Flag|Eslobenya}} – Lorella Flego #{{Flag|Armenya}} – Lusine Tovmasyan #{{Flag|Luxembourg}} – Fabienne Zwally #{{Flag|San Marino}} – Senhit {{small|(kinatawan ng San Marino noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2011|2011]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2020|2020]] at [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2021|2021]])}} #{{Flag|Ukranya}} – Jerry Heil {{small|(kinatawan ng Ukranya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Noruwega}} – Tom Hugo {{small|(kinatawan ng Noruwega noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2019|2019]] bilang parte ng Keiino)}} #{{Flag|Austria}} – Philipp Hansa #{{Flag|Pransiya}} – Émilie Mazoyer #{{Flag|Italya}} – Topo Gigio #{{Flag|Portugal}} – Iolanda {{small|(kinatawan ng Portugal noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Dinamarka}} – Sara Bro #{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} – Doris Pinčić #{{Flag|Latvia|name=Letonya}} – Dons {{small|(kinatawan ng Latvia noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Irlanda}} – Nicky Byrne {{small|(kinatawan ng Irlanda noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]])}} #{{Flag|Polonya}} – Aleksandra Budka #{{Flag|Montenegro}} – Marko Vukčević #{{Flag|Gresya}} – Jenny Theona #{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} – Dragana Kosjerina #{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} – Radka Rosická #{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} – Sophie Ellis-Bextor #{{Flag|Espanya}} – Chanel {{small|(kinatawan ng Espanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]])}} #{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} – Jasmin Beloued #{{Flag|Australya}} – Silia Kapsis {{small|(kinatawan ng Tsipre noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Alemanya}} – Michael Schulte {{small|(kinatawan ng Alemanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2018|2018]])}} #{{Flag|Belhika}} – Manu Van Acker #{{Flag|Israel}} – Eden Golan {{small|(kinatawan ng Israel noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Albanya}} – Andri Xhahu #{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} – Silvester Belt {{small|(kinatawan ng Lithuania noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} – Hera Björk {{small|(kinatawan ng Iceland noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Heorhiya}} – Nutsa Buzaladze {{small|(kinatawan ng Heorhiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]])}} #{{Flag|Tsipre}} – Loukas Hamatsos #{{Flag|Estonia|name=Estonya}} – Kristjan Jakobson {{small|(kinatawan ng Estonia noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|2024]] bilang parte ng 5miinust)}} #{{Flag|Suwisa}} – Mélanie Freymond at Sven Epiney {{small|(hinatid nang live mula sa loob ng "Arena Plus" sa [[St. Jakob-Park]])}} {{Div col end}} ==Ibang mga pagtatanghal== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Iba pang mga tagapagtanghal sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025 |- ! scope="col"| Act ! scope="col"| (Mga) Pangalan ! scope="col" class="unsortable"| (Mga) Kanta |- ! colspan="3" | Unang semi-final |- ! Pambungad | Isang grupo ng mga mananayaw, yodeler at manunugtog ng alphorn | "Tattoo"<br>"Arcade"<br>"Waterloo"<br>"The Code" |- ! rowspan="2" |Interval | Hazel Brugger<br>Sandra Studer<br>Petra Mede | "Made in Switzerland" |- | Marina Satti<br>Jerry Heil<br>Iolanda<br>Silvester Belt | "Ne partez pas sans moi"<br>{{small|(na may pre-recorded na mensahe mula sa orihinal na kumanta ng kanta na si [[Céline Dion]])}} |- ! Reprise | Jørgen Olsen | "Fly on the Wings of Love"{{efn|Itinanghal nang may mga pagbabago sa liriko na tumutukoy sa permanenteng slogan ng paligsahan na "United by Music"}} |- ! colspan="3" | Ikalawang semi-final |- ! Pambungad | Philip | ''Isang monologo tungkol sa mga bagay na nagustuhan niya tungkol sa paligsahan'' |- ! rowspan="2" |Interval | Isang grupo ng mga mananayaw | "On Time" |- | Gjon's Tears<br>The Roop<br>Efendi<br>Destiny | '''Medley ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2020]]'''<br>"Répondez-moi"<br>"On Fire"<br>"Cleopatra"<br>"All of My Love" |- ! Reprise | Sandra Studer | "Insieme: 1992" |- ! colspan="3" | Final |- ! Pambungad | Nemo<br>Top Secret Drum Corps | "The Code" |- ! rowspan="5" |Interval | Sandra Studer | "Canzone per te" |- | Michelle Hunziker | "Nel blu, dipinto di blu" |- | Peter Reber<br>Marc Dietrich<br>Nina Reber<br>Bruno Dietrich<br>[[Paola Del Medico|Paola]]<br>Luca Hänni<br>Gjon's Tears | '''Medley ng mga dating kalahok na Suwiso'''<br>"Io senza te"<br>"Cinéma"<br>"She Got Me"<br>"Tout l'univers" |- | Baby Lasagna<br>Käärijä | "Rim Tim Tagi Dim"<br>"Cha Cha Cha"<br>"#Eurodab" |- | Nemo | "Unexplainable" |} ==Pagpapalabas== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Albanya}} | RTSH | RTSH 1, RTSH Muzikë, Radio Tirana | Lahat ng palabas | Andri Xhahu |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | rowspan="2" |ARD/NDR | One | Semi-finals | rowspan="2" scope="row" | Thorsten Schorn |- | Das Erste | Final |- | ARD/RBB | Radio Eins | Final | Amelie Ernst at Max Spallek |- ! scope="row" | {{Flag|Armenya}} | AMPTV | Armenia 1 | Lahat ng palabas | Hrachuhi Utmazyan at Hamlet Arakelyan |- ! scope="row" | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | colspan="2" | İTV | Lahat ng palabas | Elnara Khalilova at Aga Nadirov |- ! scope="row" | {{Flag|Australya}} | SBS | SBS | Lahat ng palabas | Courtney Act at Tony Armstrong |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Austria}} | rowspan="3" | ORF | ORF 1 | Lahat ng palabas | Andi Knoll |- | FM4 | rowspan="2" | Final | Jan Böhmermann at Olli Schulz |- |Radio Kärnten |Sonja Kleindienst, Ilona Doppler at Rudi Oman |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Belhika}} | rowspan="2" | VRT | VRT 1 | Lahat ng palabas | ''Olandes'': Peter Van de Veire |- | Radio 2 | Final | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- | rowspan="2" | RTBF | La Une | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | ''Pranses'': Jean-Louis Lahaye at Joëlle Scoriels |- |Tipik |{{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | DR1 | Lahat ng palabas | Ole Tøpholm |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | rowspan="4" | RTVSLO | TV SLO 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Mojca Mavec |- | TV SLO 1 | Final |- | rowspan="2" |Radio Val 202 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} | Maj Valerij |- | Final | Maj Valerij at Igor Bračič |- ! scope="row" rowspan="6" | {{Flag|Espanya}} | rowspan="6" | RTVE | La 2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} | rowspan="2" | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | rowspan="2" | La 1 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} |- | Final | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar<br />''Katalan'':{{efn|Ang opsyon sa komentaryo sa wikang Katalan ay makukuha lamang sa Cataluña.}} Sònia Urbano at Xavi Martínez |- | [[TVE Internacional]] | Lahat ng palabas | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | Radio Nacional, Radio Exterior, RNE para todos | rowspan="2" | Final | ''Kastila'': David Asensio, Sara Calvo at Luis Miguel Montes |- | Ràdio 4 | ''Katalan'': Sònia Urbano at Xavi Martínez |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | rowspan="2" | ERR | ETV | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Estonyo'': Marko Reikop |- | ETV+ | ''Ruso'': Julia Kalenda at Aleksandr Hobotov |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Gresya}} | rowspan="2" | ERT | ERT1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas |Maria Kozakou at Giorgos Kapoutzidis |- | Deftero Programma |Dimitris Meidanis |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | First Channel | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | rowspan="2" | RTÉ | RTÉ2 | Semi-finals | rowspan="2" | Marty Whelan |- | RTÉ One | Final |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | rowspan="4" | RÚV | RÚV | Lahat ng palabas | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- | RÚV 2 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Interpretasyon ng Wikang Senyas ng Islandiya'' |- | rowspan="2" | Rás 2 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- | Final | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir at Gunnar Birgisson |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Israel}} | rowspan="2" | IPBC | rowspan="2" | Kan 11, Kan 88 | Semi-finals | Asaf Liberman at Akiva Novick |- | Final | Asaf Liberman, Akiva Novick at Keren Peles |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Italya}} | rowspan="3" | RAI | Rai 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Gabriele Corsi at BigMama |- | Rai 1 | rowspan="2" | Final |- |Rai Radio 2 | Diletta Parlangeli at Matteo Osso |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | rowspan="2" | HRT | HRT 1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas | rowspan="2" | Duško Ćurlić |- | HR 2 |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | rowspan="2" | LSM | rowspan="2" | LTV1 | Semi-finals | Toms Grēviņš |- | Final | Toms Grēviņš at Marija Naumova |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | LRT TV, LRT Radijas | Lahat ng palabas | Ramūnas Zilnys |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | rowspan="3" | RTL | RTL Lëtzebuerg | Lahat ng palabas | ''Luksemburges'': Roger Saurfeld at Raoul Roos |- | RTL Today | rowspan="2" | {{abbr|SF2|Ikalawang semi-final}}/Final | ''Ingles'': Melissa Dalton at Meredith Moss |- | RTL Infos | ''Pranses'': Fabien Rodrigues at Jérôme Didelot |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | TVM | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | RTCG | TVCG 1 | Lahat ng palabas | Dražen Bauković |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | rowspan="2" | AVROTROS | NPO 1, BVN | Lahat ng palabas | Cornald Maas |- | NPO Radio 2 | Final | Carolien Borgers |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | rowspan="2" | NRK | NRK1 | Lahat ng palabas | Marte Stokstad |- | NRK P1 | Final | Jon Marius Hyttebakk |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | rowspan="5" | Yle | Yle TV1, TV Finland | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Finlandes'': Mikko Silvennoinen<br />''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | rowspan="2" | Yle Areena | ''Northern Sámi'': Aslak Paltto at ''Inari Sámi'': Heli Huovinen |- | {{abbr|SF2|Ikalawang semi-final}}/Final | ''Ruso'': Levan Tvaltvadze<br />''Ukranyo'': Galina Sergeyeva |- | Yle Radio Suomi | Final | ''Finlandes'': Sanna Pirkkalainen at Toni Laaksonen |- | Yle X3M | Lahat ng palabas | ''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | TVP1, TVP Polonia | Lahat ng palabas | Artur Orzech |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | RTP1, RTP Internacional | Lahat ng palabas{{efn|Ang pagsasahimpapawid ng ikalawang semi-final ay nagsimulang naantala, sa ganap na 10:00 ng gabi (WEST) sa RTP Internacional at RTP Internacional Ásia, at sa ganap na 10:30 ng gabi (WEST) sa RTP1 at RTP Internacional América.}} | José Carlos Malato at Nuno Galopim |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | rowspan="2" |France Télévisions | Culturebox | Semi-finals | Stéphane Bern |- | France 2 | Final | Stéphane Bern at Laurence Boccolini |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | rowspan="5" | [[BBC]] | rowspan="2" | BBC One | Semi-finals | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan |- | Final | ''Ingles:'' Graham Norton |- | BBC Red Button | Lahat ng palabas | ''Interpretasyon ng Wikang Senyas ng Britanya'' |- | rowspan="2" |BBC Radio 2 | Semi-finals | ''Ingles:'' Sara Cox at Richie Anderson |- | Final | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} |SMRTV |San Marino RTV |Lahat ng palabas |Anna Gaspari at Gigi Restivo |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | rowspan="2" | RTS | RTS 1, RTS Svet | Lahat ng palabas | Duška Vučinić |- | Radio Belgrade 1 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}}, Final | Nikoleta Dojčinović at Katarina Tošić |- ! scope="row" rowspan="4" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | rowspan="3" | SVT | rowspan="2" | SVT1 | Semi-finals | ''Suweko:'' Edward af Sillén |- | Final | ''Suweko:'' Edward af Sillén at Petra Mede |- | SVT Play{{efn|Kasama ang opsyon sa komentaryo sa wikang Suweko mula sa SVT1 para sa lahat ng palabas}} | Final | ''Northern Sámi:'' Aslak Paltto at ''Inari Sámi:'' Heli Huovinen{{efn|Sa sabay na broadcast mula sa Yle Areena ng Finland}} |- | SR | Sveriges Radio P4 | Lahat ng palabas | ''Suweko:'' Carolina Norén |- ! rowspan="11" scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | rowspan="11" | SRG SSR | RSI La 1 | Lahat ng palabas | ''Italyano'': Ellis Cavallini at Gian-Andrea Costa |- | rowspan="2" | RTS 1 | Semi-finals | ''Pranses'': Jean-Marc Richard at Nicolas Tanner |- | Final | ''Pranses'': Jean-Marc Richard, Nicolas Tanner at Victoria Turrian |- | SRF 1 | Lahat ng palabas | ''Aleman'': Sven Epiney |- | SRF info | Lahat ng palabas | ''Interpretasyon ng Wikang Senyas Suwiso-Aleman'' |- | Play SRF | Final | ''Aleman:'' Patti Basler |- | Play RTS | Lahat ng palabas |''Interpretasyon ng Wikang Senyas Suwiso-Pranses'' |- | Radio SRF 3 | rowspan="4" | Final |''Aleman'': Céline Werdelis |- | RTS Première | ''Pranses'': Claire Mudry |- | RSI Rete Tre | ''Italyano'': Davide Gagliardi |- | Radio RTR | ''Romanche'': Elias Tsoutsaios |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | rowspan="2" | ČT | rowspan="2" | ČT1 | Semi-finals | Ondřej Cikán |- | Final | Ondřej Cikán at Aiko |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | rowspan="2" | CyBC | RIK 1, RIK Sat | rowspan="2" | Lahat ng palabas | rowspan="2" | Melina Karageorgiou at Alexandros Taramountas |- | RIK Trito |- ! scope="row" rowspan="6" | {{Flag|Ukranya}} | rowspan="6" | Suspilne | rowspan="4" | Suspilne Kultura | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | ''Ukranyo'': Timur Miroshnychenko at Olexandr Pedan |- | {{abbr|SF2|Ikalawang semi-final}} | ''Ukranyo'': Timur Miroshnychenko at Vlad Kuran |- | Final | ''Ukranyo'': Timur Miroshnychenko at Alyona Alyona |- | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas Ukranyo'': Tetiana Zhurkova, Anfisa Boldusieva, Oleksandr Rudyk at Lada Sokoliuk |- | rowspan="2" | Radio Promin | Semi-finals | ''Ukranyo'': Dmytro Zakharchenko at Lesia Antypenko |- | Final | ''Ukranyo'': Anna Zakletska at Denys Denysenko |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga broadkasters at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Chile}} | Zapping | Zapping Channel | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Estados Unidos}} | [[NBC]] | Peacock | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|North Macedonia|name=Hilagang Masedonya}} | MRT | MRT 1, Radio Skopje | Lahat ng palabas | Aleksandra Jovanovska |- ! scope="row" | {{Flag|Kapuluang Peroe}} | KVF | KVF 1 | Lahat ng palabas | Gunnar Nolsøe |- ! scope="row" | {{Flag|Kosovo}} | RTK | RTK 1 | Lahat ng palabas | Agron Krasniqi at Egzona Rafuna |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Moldova 1 | Lahat ng palabas | Ion Jalbă at Daniela Crudu |} ==Mga nota== {{notelist}} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] [[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]] [[Kategorya:Europa]] iyrviffa8m6awj81y282uss0lu026f3 0 337530 2204158 2200694 2026-04-22T10:19:10Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2204158 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Romanian_ration-card_for_bread,_1989.jpg|right|thumb|Kard ng rasyon mula sa [[Rumanya]], 1989]] Ang '''pagrarasyon''' ay ang kontroladong pamamahagi ng mga yaman, produkto, at serbisyo,<ref>{{Cite encyclopedia |year=1994 |title=Rationing |encyclopedia=The New Encyclopaedia Britannica |edition=15th |quote=isang patakaran ng pamahalaan na kinabibilangan ng planado at mahigpit na alokasyon ng mga limitadong yaman at mga produktong pangkonsumo, na karaniwang ipinatutupad sa panahon ng digmaan, taggutom, o iba pang pambansang emerhensiya. (Isinalin mula sa Ingles)|language=en|trans-title=Pagrarasyon}}</ref> lalo na kapag may kakulangan, o isang artipisyal na paghihigpit sa pangangailangan. Kinokontrol nito ang laki ng '''rasyon''', na siyang itinakdang bahagi ng mga mapagkukunang ipinamamahagi sa isang partikular na araw o oras. May iba’t ibang anyo ng pagrarasyon, bagaman ang pagrarasyon batay sa presyo ang pinakakaraniwan.<ref name="Cox2013">{{Cite book |last=Cox |first=Stan |url=https://books.google.com/books?id=J-YcAwAAQBAJ |title=Any Way You Slice It: The Past, Present, and Future of Rationing |date=7 Mayo 2013 |publisher=New Press |isbn=978-1-59558-884-5 |location=New York |format=Hardcover |access-date=3 Hulyo 2021|language=en|trans-title=Kahit Paano Mo Ito Tingnan: Ang Nakaraan, Kasalukuyan, at Hinaharap ng Pagrarasyon}}</ref>{{Rp|8–12}} Kadalasang isinasagawa ang pagrarasyon upang mapanatili ang presyo sa ibaba ng presyong ekwilibriyo ng pamilihan na tinutukoy ng ugnayan ng [[panustos at pangangailangan]] sa isang [[malayang pamilihan]]. Kaya naman, ang pagrarasyon ay maaaring maging komplementaryo sa mga kontrol sa presyo. Isang halimbawa ng pagrarasyon sa gitna ng pagtaas ng presyo ang naganap sa iba't ibang bansa kung saan ipinatupad ang pagrarasyon ng gasolina noong krisis sa enerhiya noong 1973.<ref>{{Cite magazine |date=1974-02-18 |title=Shortages: Gas Fever: Happiness Is a Full Tank |trans-title=Kakulangan: Krisis sa Gasolina: Kaligayahan ang May Punong Tangke |url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,942763,00.html |access-date=2019-09-22 |magazine=Time |language=en-US |issn=0040-781X |archive-date=2019-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190922193802/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,942763,00.html |url-status=dead }}</ref> Ang mga awtoridad na nagpapatupad ng pagrarasyon ay kadalasang kailangang harapin ang mga produktong saklaw ng pagrarasyon na ilegal na ipinagbibili sa [[pamilihang itim]]. Bagaman ang mga sistema ng pagrarasyon ay minsan kinakailangan bilang tanging mabisang opsyon para sa mga lipunang nahaharap sa matinding kakulangan ng mga produktong pangkonsumo, karaniwan itong lubhang hindi popular sa pangkalahatang publiko, dahil nagpapataw ito ng mga limitasyon sa indibidwal na pagkonsumo.<ref>{{Cite web|url=https://sos.oregon.gov/archives/exhibits/ww2/Pages/services-rationing.aspx|title=Life on the Home Front; Rationing: A Necessary But Hated Sacrifice|website=Oregon Secretary of State|access-date=2019-09-22|language=en|trans-title=Buhay sa Sarili; Pagrarasyon: Isang Kinakailangan Ngunit Kinasusuklaman na Sakripisyo}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://museumcrush.org/how-the-ministry-of-food-managed-food-rationing-in-world-war-two/|title=How the Ministry of Food managed food rationing in World War Two|last=Charman|first=Terry|website=Museum Crush|date=22 Marso 2018|access-date=3 Hulyo 2021|language=en|trans-title=Paano pinamahalaan ng Ministri ng Pagkain ang pagrarasyon ng pagkain noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2013/dec/24/food-rationing-crises-public-health-problem-obesity-hunger-big-government|title=Could rationing hold the key to today's food crises?|last=Williams|first=Zoe|date=2013-12-24|work=The Guardian|access-date=2019-09-22|issn=0261-3077|language=en|trans-title=Maaari bang ang pagrarasyon ang susi sa krisis sa pagkain ngayon?}}</ref> ==Mga sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Ekonomika]] 53zm9t6c5ab2pjxk0t8fezzn43lf4p4 0 337629 2204149 2202004 2026-04-22T08:31:32Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2204149 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Nowe Miasto Lubawskie | settlement_type = Bayan | other_name = Neumark in Westpreußen ([[Wikang Aleman|de]]) | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 270 | image_style = border:1 | perrow = 1/2/2 | image1 = Rynek_w_Nowym_Mieście_Lubawskim.jpg{{!}}Rynek (Market Square) | image2 = Brama Kurzętnicka.JPG{{!}}Medieval Brodnicka Gate | image3 = Nml bazylika.jpg{{!}}St. Thomas' Basilica | image4 = Nowe Miasto Lubawskie, Rynek 1, Urząd Miasta.jpg{{!}}Town Hall | image5 = Nowe Miasto Lubawskie, Rynek 2.jpg{{!}}Townhouses at the Market Square | caption1 = ''Rynek'' (Liwasan ng Pamilihan) | caption2 = Tarangkahan ng Brodnicka | caption3 = Basilika ni Santo Tomas | caption4 = Bulwagan ng Bayan | caption5 = Mga Townhouse sa Liwasan ng Pamilihan}} | image_shield = POL Nowe Miasto Lubawskie COA.svg | image_flag = POL Nowe Miasto Lubawskie flag.svg | pushpin_map = Poland#Poland Warmian-Masurian Voivodeship | pushpin_label_position = top | subdivision_type = Bansa | subdivision_name = {{POL}} | subdivision_type1 = [[Voivodeships of Poland|Voivodeship]] | subdivision_name1 = [[Warmian-Masurian Voivodeship|Warmian-Masurian]] | subdivision_type2 = [[List of Polish counties|Kondado]] | subdivision_name2 = [[Nowe Miasto County|Nowe Miasto]] | subdivision_type3 = [[Gmina]] | subdivision_name3 = Nowe Miasto Lubawskie <small>(urban gmina)</small> | leader_title = Alkalde | leader_name = Jacek Wolski | established_title = Itinatag | established_date = 1325 | established_title3 = Mga karapatan ng bayan | established_date3 = 1325 | area_total_km2 = 11.37 | population_as_of = 2024 | population_total = 10089 | population_density_km2 = auto | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | coordinates = {{coord|53|25|32|N|19|35|16|E|region:PL_type:city|display=it}} | elevation_m = 82 | postal_code_type = Postal code | postal_code = 13-300 | area_code = +48 56 | blank_name = [[Polish car number plates|Mga plaka ng kotse]] | blank_info = NNM | blank_name_sec2 = [[National roads in Poland|Mga pambansang kalsada]] | blank_info_sec2 = | blank1_name_sec2 = kalsadang [[Voivodeship road|voivodeship]] | blank1_info_sec2 = [[File:DW538-PL.svg|32px]] | website = [http://www.umnowemiasto.pl/ www.umnowemiasto.pl] }} Ang '''Nowe Miasto Lubawskie''' ay isang bayan sa hilagang [[Poloniya]], na matatagpuan sa [[Ilog Drwęca]]. Ang kabuuang populasyon noong Enero 2024 ay 10,089. Ang Nowe Miasto Lubawskie ay ang kabisera ng [[Kondado ng Nowe Miasto]] sa [[Warmian-Masurian Voivodeship]]. ==Lokasyong heograpikal== Ang Nowe Miasto Lubawskie ay nasa kanang (kanluran) pampang ng itaas na bahagi ng [[Ilog Drwęca]] sa [[Chełmno Land]] sa makasaysayang rehiyon ng [[Pomeraniya]], mga 15 km timog-kanluran ng bayan ng [[Lubawa]], 70 km timog-kanluran ng bayan ng [[Olsztyn]], at 120 km timog-silangan ng kabisera ng rehiyon, ang [[Gdańsk]]. ==Kasaysayan== [[File:Nowe Miasto Lubawskie - brama Lubawska (02).jpg|thumb|left|upright|Gate ng Lubawska noong Medieval (''Brama Lubawska'')]] Ang sinaunang kasaysayan ay kinasasangkutan ng paninirahan ng mga sinaunang Slavic na tao; ang sumunod na paninirahan ay ng mga [[Lumang Prussian]] na sinakop ng pinunong Polish na si [[Bolesław Krzywousty]].<ref name="umnowemiasto.pl">{{cite web| url= http://www.umnowemiasto.pl/omiescie.html| archive-url= https://web.archive.org/web/20120204165016/http://www.umnowemiasto.pl/omiescie.html |archive-date= 2012-02-04 |title= O Mieście Urząd Nowego Miasta Lubawskiego| website= umnowemiasto.pl}}</ref> Noong 1310, sinalakay at sinakop ng [[Teutonic Order]] ang rehiyon ng Gdańsk Pomerania at itinatag ni Otto von Luttenberg, kumander ng Culm (Chełmno), ang paninirahan noong 1325. Ito ay kilala sa ilalim ng mga pangalang Nuwenmarkt, Novum Forum at Nowy Targ.<ref name="umnowemiasto.pl"/> Sa pagitan ng 1334–43, ito ang luklukan ng isang [[Vogt]] ng Teutonic Order. Pinagtibay nito ang [[batas ng Kulm]] noong 1353. Noong [[Digmaang Polish-Lithuanian-Teutonic]], noong 1410, ang bayan ay panandaliang naging bahagi ng Poloniya dahil sa resulta ng lokal na labanan, at nanatili hanggang sa [[kasunduan sa kapayapaan]] noong 1411. Noong 1440, ang bayan ay isang founding member ng [[Prussian Confederation]], isang asosasyon ng mga bayan at mga elderly na sumalungat sa mga patakaran ng Order at nais na ang rehiyon ay maging bahagi ng Poloniya.<ref>{{cite book|last=Kętrzyński|first=Wojciech|author-link=Wojciech Kętrzyński|year=1882|title=O ludności polskiej w Prusiech niegdyś krzyżackich|language=pl|location=Lwów|publisher=[[Ossolineum|Zakład Narodowy im. Ossolińskich]]|page=608}}</ref> Noong 1454, hiniling ng asosasyon kay Haring [[Casimir IV Jagiellon]] ng Poland na isama ang rehiyon sa Kaharian ng Poland, na sinang-ayunan ng Hari at nilagdaan ang batas ng pagsasama sa [[Kraków]] noong 1454.<ref>{{Cite book|last=Górski|first=Karol|title=Związek Pruski i poddanie się Prus Polsce: zbiór tekstów źródłowych|year=1949|publisher=Instytut Zachodni|location=[[Poznań]]|language=pl|page=54}}</ref> Sa [[Ikalawang Kapayapaan ng Thorn]] (1466), tinalikuran ng Teutonic Order ang anumang pag-angkin sa lugar, at kinumpirma ang muling pagsasama ng bayan sa Kaharian ng Poland. Sa administratibo, ito ay bahagi ng [[Chełmno Voivodeship]] sa lalawigan ng [[Royal Prussia]] (na pagkatapos ng 1569 ay bahagi na rin ng lalawigan ng [[Greater Poland]]). Noong panahon ng [[Repormasyon]], noong 1581, ang simbahang parokya, na halos kasingtanda ng bayan mismo, ay naging ebangheliko. Noong ika-18 siglo, ang bayan ay napapalibutan pa rin ng isang pader ng bayan at ng isang kuta, at ang simbahang parokya ay Katoliko.<ref name="JFG" /> Isang simbahang Protestante ang itinayo noong 1824. Sa [[Unang Paghahati ng Poloniya]] noong 1772, ang bayan ay isinama ng [[Kaharian ng Prussia]], at bilang ''Neumark'', ito ay isinama sa bagong tatag na lalawigan ng [[West Prussia]]. Ito ay sandaling nabawi ng mga Polako at naging bahagi ng panandaliang Polish [[Duchy ng Warsaw]] sa pagitan ng 1807 at 1815, at kalaunan, muli itong bumagsak sa ilalim ng pamamahala ng Prussia. Ang populasyon ay sumailalim sa mga patakaran ng [[Germanization]]. Noong Oktubre 1831, iba't ibang yunit ng infantry ng Poland ng [[Pag-aalsa noong Nobyembre]] ang huminto sa bayan patungo sa kanilang mga lugar ng internment.<ref>{{cite book|last=Kasparek|first=Norbert|editor-last=Katafiasz|editor-first=Tomasz|year=2014|title=Na tułaczym szlaku... Powstańcy Listopadowi na Pomorzu|language=pl|location=Koszalin|publisher=Muzeum w Koszalinie, Archiwum Państwowe w Koszalinie|page=138|chapter=Żołnierze polscy w Prusach po upadku powstania listopadowego. Powroty do kraju i wyjazdy na emigrację}}</ref> Sa pagtatapos ng ika-19 na siglo, ang bayan ay kabisera ng [[Landkreis Löbau]] sa distrito ng administrasyong Prussia ng [[Regierungsbezirk Marienwerder]] sa [[West Prussia]], kung saan ito nanatili hanggang 1919. Ayon sa senso ng Alemanya noong 1890, ang bayan ay may populasyon na 2,723, kung saan 800 (29.4%) ay mga [[Polako]].<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Deutsche Verwaltungsgeschichte Westpreussen, Kreis Loebau|url=https://treemagic.org/rademacher/www.verwaltungsgeschichte.de/dan_loebau.html|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-01-19|website=treemagic.org}}</ref> Mayroon itong simbahang [[Lutheran]] at [[Katoliko]], isang [[Progymnasium]], isang korte, isang gilingan ng singaw na may kalakalan ng butil, at (noong 1885) may 2,678 na naninirahan. Malapit lang ang monasteryo na Maria-Lonk. Noong bandang 1908, ang bayan ay mayroon ding isang pabrika ng gatas, isang planta ng kuryente, tatlong gilingan ng lagarian at mga ladrilyo.<ref name="MKL" /> Kasunod ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]], noong 1918, nabawi ng Poland ang kalayaan, at pagkatapos magkabisa ang [[Kasunduan sa Versailles]] noong Enero 1920, muling isinama ang bayan sa Poland. Sa loob ng [[Ikalawang Republika ng Poloniya]], ang Nowe Miasto Lubawskie ang kabisera ng [[Nowe Miasto County]] (''powiat nowomiejski'') sa Polish [[Pomeranian Voivodeship]]. [[File:NOWE MIASTO LUBAWSKIE Mord w lesie Bratiańskim02.jpg|thumb|left|Isang monumento na nagpapaalala sa 150 Polako na pinaslang ng mga Nazi German sa {{illm|masaker sa kagubatan ng Bratian|pl|Mord w lesie bratiańskim}}]] Noong ika-3 ng Setyembre 1939, noong panahon ng [[Invasion of Poland|Pagsalakay ng mga Aleman sa Poland]] na nagpasimula ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang bayan at lugar ay nasakop at pagkatapos ay [[Occupation of Poland (1939–1945)|sinakop ng Alemanya]]. Pagkatapos, 2,500 sibilyan ang pinatay sa mga aksyong isinagawa ng [[SS]] at mga yunit na binubuo ng milisya ng minoryang Aleman, ang [[Selbstschutz]].<ref name="umnowemiasto.pl"/> Sa ilalim ng pananakop ng mga Aleman, mula ika-26 ng Oktubre 1939 hanggang 1945, ang Nowe Miasto Lubawskie ay direktang isinama sa Alemanya at administratibong ginawang bahagi ng Landkreis Löbau/Neumark sa bagong tatag na lalawigan ng [[Reichsgau Danzig-West Prussia]]. Noong ika-21 ng Enero 1945, ang bayan ay nasakop ng [[Pulang Hukbo]]. Pagkatapos ng digmaan, ang bayan ay naibalik sa Poland, bagama't may rehimeng komunista na iniluklok ng [[Unyong Sobyet|Sobyet]] na nanatili sa kapangyarihan hanggang sa dekada 1980 (tingnan ang [[People's Republic of Poland]]). [[File:Nowe Miasto Lubawskie, Działyńskich 14, gimnazjum.jpg|thumb|Paaralang elementarya]] {{Historical populations|1789|809|1831|1188|1875|2371|1880|2742|1885|2678|1890|2723|1905|3800|1910|4144|1921|3721|1943|4884|2006|11036|2011|11162|footnote=Sources:<ref name="JFG">{{cite book| author-link= Johann Friedrich Goldbeck| first= Johann Friedrich |last= Goldbeck | title= Vollständige Topographie des Königreichs Preußen, Part II| place= Marienwerder| year= 1789| url= https://books.google.com/books?id=SQw_AAAAcAAJ&pg=PA45| pages= 45–46| number= 5}}</ref><ref name="MKL" >{{cite book| title= Meyers Großes Konversations-Lexikon| edition= 6th | volume= 14| place= Leipzig and Vienna| year= 1908| pages= 565–566| number= 1}}</ref><ref name= "VWG">{{cite web| first= Michael |last= Rademacher| url= http://www.verwaltungsgeschichte.de/dan_loebau.html |work= Deutsche Verwaltungsgeschichte |title= Provinz Westpreußen, Kreis Löbau/Neumark| trans-title= German administrative history of the province of West Prussia, district of Löbau/Neumark| language= de|archive-url= https://web.archive.org/web/20130712100505/http://www.verwaltungsgeschichte.de/dan_loebau.html |archive-date= 2013-07-12 | year= 2006}}</ref><ref name="AEP">{{cite book| first= August Eduard |last= Preuß| title= Preußische Landes- und Volkskunde| place= Königsberg| year= 1835| url= https://books.google.com/books?id=L_sAAAAAcAAJ&pg=PA436| page= 436| number= 43}}</ref>}} ==Pangangalagang pangkalusugan== Sa Nowe Miasto Lubawskie, naroon ang Friedrich Lange District Hospital sa 10 Mickiewicza Street.<ref>[http://szpitalnml.pl/wp2/ Szpital Powiatowy w Nowym Mieście Lubawskim] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180228060056/http://szpitalnml.pl/wp2/ |date=2018-02-28 }} na szpitalnml.pl.</ref> Ang ospital ay nagpapatakbo gamit ang pangunahing pormula ng apat na departamento: isang departamento ng pediatric, isang departamento ng surgical, isang departamento ng internal medicine, at isang departamento ng gynecology at obstetrics. ==Kultura== Karamihan sa mga inisyatibong pangkultura ay ipinapatupad ng Municipal Cultural Center at ng Municipal Public Library, pati na rin ng mga lokal na asosasyon: ang Nowe Miasto Lubawskie Cultural Society (kaakibat ng Municipal Cultural Center) at ang Harmonia Choir. Ang Nowe Miasto Lubawskie Days ay ginaganap sa unang bahagi ng Hulyo. Ang Carlsberg Brewery at Polish Radio Olsztyn ay nag-oorganisa rin ng mga konsiyerto sa labas tuwing tag-araw. Kabilang sa mga nakaraang paulit-ulit na kaganapan sa buong bansa ang: * Pambansang Rally ng mga Tagahanga ng Reyna (Hulyo), inorganisa ni Zbigniew Kamiński * Mga workshop sa teatro, pelikula, at musika na "Bagong Sining, Bagong Lungsod" na inorganisa ng Znak Theater sa Gdańsk (Agosto), sa direksyon at itinatag ni Janusz Gawrysiak Matatagpuan sa labas ng lungsod ang [[Kacze Bagno]] Positive Initiatives Center, na nagdaos ng maraming hindi pangkaraniwang mga kaganapang pangkultura. Ang tagapagtatag at nagpasimula nito ay si Michał Łapiński, isang residente ng New Town, at bise presidente ng Education Under the Sails Association. Ang pelikulang ''[[Strefa ciszy]]'' ay kinunan sa lungsod. ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== [[Kategorya:Nowe Miasto Lubawskie]] [[Kategorya:Mga bayan sa Poloniya]] g3f5jxaz2ijeoqtinppaf51lgfivjw8 0 337720 2204007 2203627 2026-04-21T13:44:08Z Jadewest.catvalentine 41897 2204007 wikitext text/x-wiki {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision | year = 2026 | image = | size = | caption = | theme = ''United by Music'' | semi1 = {{start date|2026|05|12|df=y}} | semi2 = {{start date|2026|05|14|df=y}} | final = {{start date|2026|05|16|df=y}} | venue = [[Wiener Stadthalle]]<br />[[Viena]], [[Austria]] | organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) | ESC_director = Martin Green | ESC_producer = Gert Kark | host_broadcaster = [[Österreichischer Rundfunk]] (ORF) | directors = {{Ubl|Michael Kögler|Robin Hofwander}} | exproducer = Michael Krön | presenters = {{Ubl|Victoria Swarovski|Michael Ostrowski|Emily Busvine (green room)}} | entries = 35 | finalists = 25 | debut = | return = {{Plainlist| * {{Flag|Bulgarya}} * {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} * {{Flag|Rumanya}} }} | non-return = {{Plainlist| * {{Flag|Eslobenya}} * {{Flag|Espanya}} * {{Flag|Irlanda}} * {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} * {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} }} | winner = | vote = | prev_year = {{Flagicon|Suwisa}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025|Basel 2025]] | next_year = ''iaanunsyo'' }} Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026''' ay ang nakatakdang ika-70 na edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]]. Ito ay bubuuin ng dalawang semi-final na ginanap noong Mayo 12 at 14, at ng grand final na gaganapin sa May 16, 2026. Gaganapin ito sa [[Wiener Stadthalle]] sa [[Viena]], [[Austria]] at ihohost ito nina Victoria Swarovski at Michael Ostrowski, kasama si Emily Busvine bilang host ng green room. Ito ay io-organisa ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[ORF (brodkaster)|Österreichischer Rundfunk]] (ORF), na siyang nag-stage ng paligsahan matapos magwagi ang kantang "Wasted Love" ni [[JJ (mang-aawit)|JJ]] noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025|2025]] para sa [[Austria]]. Lumahok sa paligsahan ang mga brodkaster mula sa tatlumpu't-limang bansa, mas kaunti ng dalawa kaysa noong 2025 at ang pinakamaliit na bilang ng mga kalahok mula noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2003|2003]], bago ang pagpapakilala ng semi-finals. Nagpasya ang [[Eslobenya]], [[Espanya]], [[Republika ng Irlanda|Irlanda]], [[Iceland|Islandiya]], at [[Netherlands|Nederlandiya]] na huwag lumahok bilang protesta sa paglahok ng [[Israel]] sa konteksto ng [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Gaza]], na minamarkahan ang pinakamalaking bilang ng mga bansang nagboykot sa kasaysayan ng paligsahan mula noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1970|1970]], habang ang [[Bulgarya]], [[Moldabya]], at [[Rumanya]] ay nakatakdang bumalik pagkatapos ng mga pagliban sa mga nakaraang edisyon. == Lokasyon == [[Talaksan:Wiener Stadthalle Aussen 2008.jpg|thumb|left|250px|[[Wiener Stadthalle]] sa Viena, venue ng paligsahan sa 2026]] Gaganapin ang paligsahan sa [[Viena]], [[Austria]] matapos manalo ang kantang "Wasted Love" ni [[JJ (mang-aawit)|JJ]], na kumatawan sa bansa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025|2025]]. Ito ang ikatlong beses na ginanap sa Austria ang paligsahan, matapos itong gawin noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1967|1967]] at [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2015|2015]], na parehong ginanap sa Viena. Ang napiling venue para sa paligsahan ay ang Wiener Stadthalle na may 16,152 na upuan, na naging venue ng paligsahan noong 2015. Bukod sa pangunahing venue, ang [[Rathausplatz]] ang magiging lokasyon ng Eurovision Village, na magho-host ng mga pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan at mga lokal na artista pati na rin ang mga screening ng mga live na palabas para sa pangkalahatang publiko. Ang Prater Dome nightclub ang magho-host ng EuroClub, na siyang mag-oorganisa ng mga opisyal na after-party at mga pribadong pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan. Ang kaganapang "Turquoise Carpet" ay magsisimula sa ika-10 ng Mayo 2026 sa [[Burgtheater]], kung saan ang mga kalahok at ang kanilang mga delegasyon ay ihaharap sa mga kinikilalang press at mga tagahanga, bago magtapos sa [[Vienna City Hall]], kung saan gaganapin ang seremonya ng pagbubukas. Bago piliin ng ORF ang Basel bilang punong lungsod, ang mga sumusunod na lungsod ay nagpahayag ng kanilang interes sa pagho-host ng ika-70 na edisyon ng paligsahan at nagsumite ng mga bid. '''Legend:'''<br /> {{Color box|#CEDFF2|†|border=darkgray}} Napiling punong lungsod {{Color box|#F2E0CE|^|border=darkgray}} Nagsumite ng bid {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Lungsod ! scope="col" | Venue ! scope="col" | Nota ! scope="col" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="row" | [[Ebreichsdorf]] | ''Pansamantalang arena'' | Ang iminungkahing venue ay isang pansamantalang arena na may kapasidad na 20,000 katao. Isa pang lugar para sa pampublikong panonood ng finals na may kapasidad na 30,000 ang dapat sana ay naihanda. Umatras sa bidding noong Hunyo 15. |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/05/26/eurovision-2026-comer-city-presents-proposal-to-host-eurovision/ |title=Eurovision 2026: Ebreichsdorf's 'Comer City' Presents Proposal to Host Eurovision |date=26 Mayo 2025 |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovoix.com |first=Anthony |last=Granger}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |[[Graz]] |[[Stadthalle Graz]] | rowspan="2" |Umatras sa pag-bid noong Hunyo 27, 2025. | rowspan="2" |<ref name="Kleine Zeitung-2025">{{Cite web |date=18 Mayo 2025 |title='Perfekte Location': Klaus Leutgeb will ESC 2026 an den Schwarzlsee holen |trans-title='Perpektong lokasyon': Nais ni Klaus Leutgeb na dalhin ang ESC 2026 sa Schwarzlsee |url=https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen |access-date=10 Abril 2026 |publisher=Kleine Zeitung |language=de}}</ref> |- |[[Schwarzl Freizeit Zentrum]] |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Innsbruck]] ^ | [[Olympiahalle]] | Naging host ng figure skating at ice hockey sa [[Palarong Olimpiko sa Taglamig]] noong 1964 at 1976. | <ref>{{cite web |last1=Granger |first1=Anthony |title=Eurovision 2026: Innsbruck City Council Approves Bid to Host |url=https://eurovoix.com/2025/06/11/eurovision-2026-innsbruck-city-council-approves-bid/ |website=Eurovoix |date=11 Hunyo 2025 |access-date=10 Abril 2026}}</ref> |- ! scope="row" |[[Oberwart]] |Messe Oberwart |Umatras sa pag-bid noong Hunyo 21, 2025. |<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2025 |title=Oberwart will ESC-Austragungsort werden |trans-title=Gusto ng Oberwart na maging venue ng ESC |url=https://burgenland.orf.at/stories/3305824/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Burgenland.ORF.at |publisher=ORF |language=de}}</ref> |-style="background:#CEDFF2" ! scope="row" style="background:#CEDFF2"| '''[[Viena]]''' † | '''[[Wiener Stadthalle]]''' | Venue ng paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2015|2015]]. |<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=3 Hunyo 2025 |title=Eurovision 2026: Vienna Actively Bidding to Host For a Third Time |url=https://eurovoix.com/2025/06/03/eurovision-2026-vienna-actively-bidding-to-host-for-a-third-time/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovoix |language=en-GB}}</ref> |- ! scope="row" | [[Wels]] at [[Linz]] | Messe Wels | Pinagsamang bid, kung saan ang Wels ang magiging host ng mismong paligsahan. Ang venue ay ginagawa pa noong panahon ng proseso ng pag-bid, at natapos noong Marso 2026. Umatras sa pag-bid noong Hulyo 1, 2025. | <ref>{{Cite web |date=4 Hunyo 2025 |title=ESC: Wels und Linz offiziell angemeldet |url=https://ooe.orf.at/stories/3308305/ |access-date=10 Abril 2026 |website=ooe.ORF.at |language=de}}</ref> |} ==Mga kalahok== {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026<ref>{{Cite web |title=All Participants {{!}} Vienna 2026 |url=https://www.eurovision.com/eurovision-song-contest/vienna-2026/all-participants/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! scope="col" colspan="2" | Proseso ng pagpili ! scope="col" rowspan="2" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" |{{Flag|Albanya}} | RTSH | Alis | "Nân" | [[Wikang Albanes|Albanes]] | ''Festivali i Këngës 64'' | Disyembre 20, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=21 Disyembre 2025 |title=Alis will represent Albania at Vienna 2026 |url=https://www.eurovision.com/stories/alis-albania-vienna-2026/ |website=Eurovision.com |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa|EBU]] |access-date=10 Abril 2026}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | SWR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}} | Sarah Engels | "Fire" | [[Wikang Ingles|Ingles]] | ''Eurovision Song Contest –'' ''Das deutsche Finale'' ''2026'' | Pebrero 28, 2026 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web |date=28 Pebrero 2026 |title=Sarah Engels will light Vienna up with 'Fire' |url=https://www.eurovision.com/stories/germany-sarah-engels-fire-vienna-2026/ |access-date=2026-02-28 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |access-date=10 Abril 2026}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Armenya}} | AMPTV | Simón | "Paloma rumba" | Ingles | Panloob na pagpili | Marso 11, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=11 Marso 2026 |title=Armenia reveals its artist and song for Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/armenia-reveals-simon-and-paloma-rumba-for-vienna/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | İTV | Jiva | "Just Go" | Ingles, [[Wikang Aseri|Aseri]] | Panloob na pagpili | Marso 6, 2026 {{small|(artista)}}<br>Marso 9, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=6 Marso 2026 |title=JIVA will sing for Azerbaijan in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/jiva-will-sing-for-azerbaijan-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Australya}} | SBS | Delta Goodrem | "Eclipse" | Ingles | Panloob na pagpili | Marso 1, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=1 Marso 2026 |title=Delta Goodrem will represent Australia in May |url=https://www.eurovision.com/stories/delta-goodrem-representing-australia-eurovision-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Austria}} | ORF | Cosmó | "Tanzschein" | [[Wikang Aleman|Aleman]] | ''Vienna Calling –'' ''Wer singt für Österreich?'' | Pebrero 20, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=24 Pebrero 2026 |title=COSMÓ will represent Austria in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/vienna-2026-austria-cosmo-tanzschein/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | RTBF | Essyla | "Dancing on the Ice" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 19, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=19 Pebrero 2026 |title=ESSYLA will represent Belgium in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/essyla-represent-belgium-eurovision-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Bulgarya}} | BNT | Dara | "Bangaranga" | Ingles | ''Natsionalnata selektsiya'' | Enero 31, 2026 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 28, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=28 Pebrero 2026 |title=DARA ще представи България на „Евровизия 2026“ с песента „Bangaranga“ |trans-title=DARA will represent Bulgaria at Eurovision 2026 with the song "Banagaranga" |url=https://bnt.bg/news/dara-shte-predstavi-balgariya-na-evroviziya-2026-s-pesenta-bangaranga-346759news.html |access-date=10 Abril 2026 |publisher=BNT |language=bg}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | Søren Torpegaard Lund | "Før vi går hjem" | [[Wikang Danes|Danes]] | ''Dansk Melodi Grand Prix 2026'' | Pebrero 14, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=15 Pebrero 2026 |title=Søren Torpegaard Lund will represent Denmark in May |url=https://www.eurovision.com/stories/soren-torpegaard-lund-representing-denmark-eurovision-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Estonia|namr=Estonya}} | ERR | Vanilla Ninja | "Too Epic to Be True" | Ingles | ''Eesti Laul 2026'' | Pebrero 14, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=15 Pebrero 2026 |title=It's Vanilla Ninja for Vienna in Estonia |url=https://www.eurovision.com/stories/vanilla-ninja-for-estonia-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} | ERT | Akylas | "Ferto" <small>(Φέρτο)</small> | [[Wikang Griyego|Griyego]] | ''Sing for Greece 2026'' | Pebrero 15, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=15 Pebrero 2026 |title=Akylas will 'Sing for Greece' in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/akylas-sing-for-greece-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | Bzikebi | "On Replay" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 14, 2026 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=11 Marso 2026 |title=Bzikebi premiere 'On Replay' for Georgia |url=https://www.eurovision.com/stories/bzikebi-premiere-on-replay-for-georgia/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Noam Bettan | "Michelle" | [[Wikang Pranses|Pranses]], [[Wikang Hebreo|Hebreo]], Ingles | ''HaKokhav HaBa L'Eirovizion'' {{small|(artista)}}<br>Panloob na pagpili {{small|(kanta)}} | Enero 20, 2026 {{small|(artista)}}<br>Marso 5, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=5 Marso 2026 |title=Noam Bettan releases his song for Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/noam-bettan-releases-song-for-vienna-michelle/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Italya}} | RAI | Sal Da Vinci | "Per sempre sì" | [[Wikang Italyano|Italyano]] | ''Sanremo Music Festival 2026'' | February 28, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=1 Marso 2026 |title=From 'Sanremo' to Vienna, it's Sal Da Vinci for Italy |url=https://www.eurovision.com/stories/sal-da-vinci-representing-italy-eurovision-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | HRT | Lelek | "Andromeda" | [[Wikang Kroato|Kroato]] | ''Dora 2026'' | Pebrero 15, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=15 Pebrero 2026 |title=It's LELEK to Vienna for Croatia |url=https://www.eurovision.com/stories/croatia-dora-winner-lelek-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | LSM | Atvara | "Ēnā" | [[Wikang Latbiyano|Latbiyano]] | ''Supernova 2026'' | Pebrero 14, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=15 Pebrero 2026 |title='Supernova' winner Atvara is heading to Vienna for Latvia |url=https://www.eurovision.com/stories/supernova-winner-atvara-latvia-vienna-2026/ |access-date=10 Pebrero 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | Lion Ceccah | "Sólo quiero más" | [[Wikang Litwano|Litwano]], Ingles | ''Eurovizija.LT 2026'' | Pebrero 27, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=27 Pebrero 2026 |title=Lion Ceccah will sing for Lithuania in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/lithuania-selects--eurovision-2026-lion-ceccah/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | RTL | Eva Marija | "Mother Nature" | Ingles | ''Luxembourg Song Contest 2026'' | Enero 24, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=24 Enero 2026 |title=Eva Marija will sing for Luxembourg in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/eva-marija-luxembourg-vienna-2026/ |website=eurovision.com |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa|EBU]] |access-date=10 Abril 2026 |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | Aidan | "Bella" | Ingles, [[Wikang Maltes|Maltes]] | ''Malta Eurovision Song Contest 2026'' | Enero 17, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=18 Enero 2026 |title=It's AIDAN for Malta at Vienna 2026 |url=https://www.eurovision.com/stories/aidan-for-malta-vienna-2026/ |website=Eurovision.com |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa|EBU]] |access-date=10 Abril 2026 |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Satoshi | "Viva, Moldova!" | [[Wikang Rumano|Rumano]] | ''Finala națională'' ''2026'' | Enero 17, 2026 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web |date=17 Enero 2026 |title=Satoshi will represent Moldova on its Eurovision return |url=https://www.eurovision.com/stories/satoshi-will-represent-moldova-eurovision-2026/ |website=Eurovision.com |publisher=EBU |access-date=10 Abril 2026}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | RTCG | Tamara Živković | "Nova zora" <small>(Нова зора)</small> | [[Wikang Montenegrin|Montenegrin]] | ''Montesong 2025'' | Disyembre 21, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=6 Enero 2026 |title=Tamara Živković will sing for Montenegro in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/tamara-zivkovic-montenegro-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=[[European Broadcasting Union|EBU]] |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | NRK | Jonas Lovv | "Ya Ya Ya" | Ingles | ''Melodi Grand Prix 2026'' | Pebrero 28, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=28 Pebrero 2026 |title=JONAS LOVV wins 'Melodi Grand Prix' in Norway |url=https://www.eurovision.com/stories/jonas-lovv-ya-ya-ya-norway-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Linda Lampenius and Pete Parkkonen | "Liekinheitin" | [[Wikang Finlandes|Finlandes]] | ''Uuden Musiikin Kilpailu 2026'' | Pebrero 28, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=28 Pebrero 2026 |title='Liekinheitin' is Finland's song for Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/finland-umk-2026-winner-linda-pete-liekinheitin/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | Alicja | "Pray" | Ingles | ''Finał krajowych kwalifikacji'' | Marso 8, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=8 Marso 2026 |title=It's 'Pray' for Poland: ALICJA to Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/its-pray-for-poland-alicja-to-vienna/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | Bandidos do Cante | "Rosa" | [[Wikang Portuges|Portuges]] | ''Festival da Canção 2026'' | Marso 7, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=8 Marso 2026 |title=Bandidos do Cante will represent Portugal in May |url=https://www.eurovision.com/stories/bandidos-do-cante-represent-portugal-eurovision-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | France Télévisions | Monroe | "Regarde !" | Pranses | Panloob na pagpili | Marso 6, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=6 Marso 2026 |title='Regarde !': It's Monroe for France |url=https://www.eurovision.com/stories/regarde-monroe-for-france-eurovision-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | [[BBC]] | Look Mum No Computer | "Eins, Zwei, Drei" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 17, 2026 {{small|(artista)}}<br>Marso 6, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=6 Marso 2026 |title='Eins, Zwei Drei'... the United Kingdom's entry is out |url=https://www.eurovision.com/stories/eins-zwei-drei-united-kingdom-entry-released/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Rumanya}} | TVR | Alexandra Căpitănescu | "Choke Me" | Ingles | ''Selecția națională'' ''2026'' | Marso 4, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=4 Marso 2026 |title=Alexandra Căpitănescu will represent Romania on its Eurovision return |url=https://www.eurovision.com/stories/alexandra-c%C4%83pit%C4%83nescu-will-represent-romania-on-its-eurovision-return/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} | SMRTV | Senhit{{efn|name=San Marino|Tampok ang mga walang kreditong boses ni Boy George.}} | "Superstar" | Ingles | ''San Marino Song Contest 2026'' | Marso 6, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=7 Marso 2026 |title=San Marino sends 'Superstar' SENHIT to Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/san-marino-sends-superstar-senhit-to-vienna/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | RTS | Lavina | "Kraj mene" <small>(Крај мене)</small> | [[Wikang Serbiyo|Serbiyo]] | ''Pesma za Evroviziju 2026'' | Pebrero 28, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=1 Marso 2026 |title=LAVINA will represent Serbia in May |url=https://www.eurovision.com/stories/serbia-pze-winner-lavina-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | Felicia | "My System" | Ingles | ''Melodifestivalen 2026'' | Marso 7, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=7 Marso 2026 |title=FELICIA will fly the Swedish flag in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/felicia-will-fly-the-swedish-flag-at-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | Veronica Fusaro | "Alice" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 20, 2026 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=20 Enero 2026 |title=Veronica Fusaro will sing for Switzerland |url=https://www.eurovision.com/stories/veronica-fusaro-for-switzerland-vienna-2026/ |website=Eurovision.com |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa|EBU]] |access-date=10 Abril 2026 |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | Daniel Zizka | "Crossroads" | Ingles | Panloob na pagpili | Marso 8, 2026 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=8 Marso 2026 |title=Daniel Zizka is Czechia's artist for 2026 |url=https://www.eurovision.com/stories/daniel-zizka-czechia-artist-for-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | CyBC | Antigoni | "Jalla" | Ingles, Griyego | Panloob na pagpili | Nobyembre 6, 2025 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 8, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=10 Pebrero 2026 |title=Cyprus 2026: Antigoni releases 'JALLA' |url=https://www.eurovision.com/stories/antigoni-releases-jalla-cyprus-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | Suspilne | Leléka | "Ridnym" <small>(Рідним)</small> | Ingles, [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]] | ''Vidbir 2026'' | Pebrero 7, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=7 Pebrero 2026 |title=Vidbir winner LELÉKA to Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/vidbir-winner-leleka-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |} ==Pagbunot ng alokasyon sa mga semi-finals== Ang bunutan upang matukoy ang semi-finals ng mga kalahok na bansa ay naganap noong ika-28 ng Enero 2025 nang 12:30 ng hapon, sa auditorium ng Kunstmuseum Basel. Ang tatlumpu't isang semi-finalist ay hinati sa limang pot, batay sa mga historikal na pattern ng pagboto, na may layuning mabawasan ang posibilidad ng bloc voting at mapataas ang suspense sa semi-finals. Tinukoy din sa bunutan kung aling semi-final ang bawat isa sa anim na awtomatikong kwalipikado – ang punong bansa na [[Suwisa]] at ang mga bansang "Big Five" ([[Alemanya]], [[Espanya]], [[Italya]], [[Pransiya]], at [[Reyno Unido]]) – ang boboto, kinakailangang ipalabas, at magtanghal ng kanilang entry sa isang hindi mapagkumpitensyang kapasidad. Ang seremonya ay pinangunahan nina Jennifer Bosshard at Jan van Ditzhuijzen. {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 1 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 2 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 3 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 4 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 5 ! scope="col" style="width:16%;" | Mga finalist |- | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Albanya}} |{{Flag|Bulgarya}} |{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} |{{Flag|Montenegro}} |{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} |{{Flag|Suwisa}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Australya}} |{{Flag|Dinamarka}} |{{Flag|Estonia|name=Estonya}} |{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} |{{Flag|Noruwega}} |{{Flag|Suwesya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Armenya}} |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} |{{Flag|Heorhiya}} |{{Flag|Israel}} |{{Flag|Polonya}} |{{Flag|Ukranya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Belhika}} |{{Flag|Luxembourg}} |{{Flag|Moldova|name=Moldabya}} |{{Flag|Portugal}} |{{Flag|Rumanya}} |{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Gresya}} |{{Flag|Latvia|name=Letonya}} |{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} |{{Flag|Malta}} |{{Flag|San Marino}} |{{Flag|Tsipre}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Alemanya}} |{{Flag|Italya}} |{{Flag|Pransiya}} |{{Flag|Suwisa}} |{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}}} |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Resulta ng bunutan |- ! scope="col" colspan="2" style="width:50%;" | Unang semi-final ! scope="col" colspan="2" style="width:50%;" | Ikalawang semi-final |- ! scope="col" | Unang kalahati ! scope="col" | Ikalawang kalahati ! scope="col" | Unang kalahati ! scope="col" | Ikalawang kalahati |- | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} |{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} |{{Flag|Heorhiya}} |{{Flag|Gresya}} |{{Flag|Moldova|name=Moldabya}} |{{Flag|Portugal}} |{{Flag|Suwesya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Belhika}} |{{Flag|Estonia|name=Estonya}} |{{Flag|Israel}} |{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} |{{Flag|Montenegro}} |{{Flag|Polonya}} |{{Flag|San Marino}} |{{Flag|Serbia|name=Serbiya}}}} |{{Flag|Noruwega}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Armenya}} |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} |{{Flag|Bulgarya}} |{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} |{{Flag|Luxembourg}} |{{Flag|Rumanya}} |{{Flag|Suwisa}} |{{Flag|Ukranya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Albanya}} |{{Flag|Australya}} |{{Flag|Tsipre}} |{{Flag|Dinamarka}} |{{Flag|Latvia|name=Letonya}} |{{Flag|Malta}}}} |- ! scope="col" colspan="2" | Pagboto, pagtanghal at pagpapalabas ! scope="col" colspan="2" | Pagboto, pagtanghal at pagpapalabas |- | valign="top" colspan="2" | {{Unbulleted list |{{Flag|Alemanya}} |{{Flag|Austria}} |{{Flag|Italya}} |{{Flag|Pransiya}} |{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}}} |} ==Buod ng paligsahan== ===Unang semi-final=== Gaganapin ang unang semi-final sa ika-12 ng Mayo 2026 sa ganap na 9:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]]. Labinlimang bansa ang maglalaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Alemanya]] at [[Italya]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay boboto sa semi-final na ito. {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Unang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026<ref name="R/O">{{Cite web |date=4 Abril 2026 |title=Vienna 2026: Semi-Final Running Orders revealed |url=https://www.eurovision.com/stories/vienna-2026-semi-final-running-orders-revealed/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | Satoshi | "Viva, Moldova!" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | Felicia | "My System" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Lelek | "Andromeda" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Gresya}} | Akylas | "Ferto" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Portugal}} | Bandidos do Cante | "Rosa" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Heorhiya}} | Bzikebi | "On Replay" |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Italya}}'' | ''Sal Da Vinci'' | ''"Per sempre sì"'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Linda Lampenius and Pete Parkkonen | "Liekinheitin" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Montenegro}} | Tamara Živković | "Nova zora" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | Vanilla Ninja | "Too Epic to Be True" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Israel}} | Noam Bettan | "Michelle" |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Alemanya}}'' | ''Sarah Engels'' | ''"Fire"'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Belhika}} | Essyla | "Dancing on the Ice" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Lion Ceccah | "Sólo quiero más" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|San Marino}} | Senhit{{efn|name=San Marino}} | "Superstar" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Polonya}} | Alicja | "Pray" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Lavina | "Kraj mene" |} ===Ikalawang semi-final=== Gaganapin ang ikalawang semi-final sa ika-14 ng Mayo 2026 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST. Labinlimang bansa ang maglalaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Austria]], [[Pransiya]] at [[United Kingdom|Reyno Unido]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito. {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Ikalawang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026<ref name="R/O" /> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Bulgarya}} | Dara | "Bangaranga" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Azerbaijan}} | Jiva | "Just Go" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Rumanya}} | Alexandra Căpitănescu | "Choke Me" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Luxembourg}} | Eva Marija | "Mother Nature" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | Daniel Zizka | "Crossroads" |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Pransiya}}'' | ''Monroe'' | ''"Regarde !"'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Armenya}} | Simón | "Paloma rumba" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Suwisa}} | Veronica Fusaro | "Alice" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Tsipre}} | Antigoni | "Jalla" |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Austria}}'' | ''Cosmó'' | ''"Tanzschein"'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Atvara | "Ēnā" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Dinamarka}} | Søren Torpegaard Lund | "Før vi går hjem" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Australya}} | Delta Goodrem | "Eclipse" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Ukranya}} | Leléka | "Ridnym" |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}'' | ''Look Mum No Computer'' | ''"Eins, Zwei, Drei"'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Albanya}} | Alis | "Nân" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Malta}} | Aidan | "Bella" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Noruwega}} | Jonas Lovv | "Ya Ya Ya" |} ===Final=== Gaganapin ang final sa ika-16 ng Mayo 2026 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST at itinampok ang 25 na bansang kalahok. Boboto sa finals ang lahat ng 35 kalahok na bansa kasama ang hurado at televote, pati na rin ang mga hindi kalahok na bansa sa ilalim ng pinagsama-samang online na boto na "Rest of the World". {{Legend|gold|Kampeon}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026 |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta |- ! scope="row" style="text-align:center;" | | {{Flag|Alemanya}} | Sarah Engels | "Fire" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | | {{Flag|Italya}} | Sal Da Vinci | "Per sempre sì" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | | {{Flag|Pransiya}} | Monroe | "Regarde !" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | Look Mum No Computer | "Eins, Zwei, Drei" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | {{Flag|Austria}} | Cosmó | "Tanzschein" |} ====Tagapagsalita==== Ihahayag ng mga tagapagsalita ang 12-puntong iskor mula sa pambansang hurado ng kani-kanilang bansa: * {{Flag|Belhika}} – Sandra Kim <small>(kinatawan ng Belhika noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1986|1986]])</small> ==Ibang mga pagtatanghal== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Iba pang mga tagapagtanghal sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025 |- ! scope="col"| Act ! scope="col"| (Mga) Pangalan ! scope="col" class="unsortable"| (Mga) Kanta |- ! colspan="3" | Unang semi-final |- ! Pambungad | Isang koro na may 70 na miyembro | "L'amour est bleu" |- !Interval | Victoria Swarovski<br>Michael Ostrowski<br>Go-Jo | "Kangaroo" |- ! colspan="3" | Ikalawang semi-final |- ! Pambungad | Victoria Swarovski<br>Michael Ostrowski | "Wasted Love" |- !Interval | JJ | ''Iaanunsyo'' |- ! colspan="3" | Final |- ! Pambungad | JJ<br>Vienna Radio Symphony Orchestra | "The Queen of the Night" |- ! rowspan="3" |Interval | Lordi<br>Verka Serduchka<br>Il Volo<br>Erika Vikman | '''Medley para sa ika-70 anibersaryo ng Eurovision''' |- | Parov Stelar | ''Iaanunsyo'' |- | Cesár Sampson | "Vienna" |} ==Pagpapalabas== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} |ARD/SWR | Das Erste | Final | scope="row" | Thorsten Schorn |- ! scope="row" | {{Flag|Australya}} | SBS | | | Courtney Act at Danny Estrin |- ! scope="row" | {{Flag|Austria}} | ORF | FM4 | Final | Jan Böhmermann at Olli Schulz |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | VRT | VRT 1 | Lahat ng palabas | ''Olandes'': Peter Van de Veire |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | DR1 | Lahat ng palabas | Ole Tøpholm |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} | ERT | | Lahat ng palabas |Giorgos Kapoutzidis |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Kan 11 | Lahat ng palabas | Asaf Liberman at Akiva Novick |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Italya}} | rowspan="3" | RAI | Rai 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Gabriele Corsi at Elettra Lamborghini |- | Rai 1 | Final |- |Rai Radio 2 |Lahat ng palabas | Diletta Parlangeli at Matteo Osso |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | LRT TV | Lahat ng palabas | |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Yle TV1 | Lahat ng palabas | ''Finlandes:'' Mikko Silvennoinen<br>''Suweko:'' Eva Frantz at Johan Lindroos |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | TVP1 | Lahat ng palabas | |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | rowspan="2" | France Télévisions | | Semi-finals | Stéphane Bern |- | | Final | Stéphane Bern at Camille Cerf |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | rowspan="2" | [[BBC]] | BBC One | Lahat ng palabas | |- |BBC Radio 2 | Lahat ng palabas | |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | SVT1 | Lahat ng palabas |Edward af Sillén |- |SR |SR P4 |Lahat ng palabas |Carolina Norén |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | RSI La 1 | Lahat ng palabas | |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Estados Unidos}} | [[NBC]] | Peacock | Lahat ng palabas | |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|North Macedonia|name=Hilagang Masedonya}} | rowspan="2" | MRT | MRT 1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas | |- | MRT 2 | |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | rowspan="2" |RÚV | RÚV 2 | Lahat ng palabas | scope="row" | |- |RÚV | Semi-finals{{Efn|Maaantalang pagsasahimpapawid sa 7:40 ng gabi [[UTC]] (9:40 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]])}} | |- ! scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | NOS at NTR | NPO 1 | Lahat ng palabas | Henry Schut at Jeroen Kijk in de Vegte |} ==Mga nota== {{notelist}} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] [[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]] [[Kategorya:Europa]] 81syk14tu3va6obqvt6exu84msjvozc 2204008 2204007 2026-04-21T13:58:01Z Jadewest.catvalentine 41897 /* Pagbunot ng alokasyon sa mga semi-finals */ 2204008 wikitext text/x-wiki {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision | year = 2026 | image = | size = | caption = | theme = ''United by Music'' | semi1 = {{start date|2026|05|12|df=y}} | semi2 = {{start date|2026|05|14|df=y}} | final = {{start date|2026|05|16|df=y}} | venue = [[Wiener Stadthalle]]<br />[[Viena]], [[Austria]] | organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) | ESC_director = Martin Green | ESC_producer = Gert Kark | host_broadcaster = [[Österreichischer Rundfunk]] (ORF) | directors = {{Ubl|Michael Kögler|Robin Hofwander}} | exproducer = Michael Krön | presenters = {{Ubl|Victoria Swarovski|Michael Ostrowski|Emily Busvine (green room)}} | entries = 35 | finalists = 25 | debut = | return = {{Plainlist| * {{Flag|Bulgarya}} * {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} * {{Flag|Rumanya}} }} | non-return = {{Plainlist| * {{Flag|Eslobenya}} * {{Flag|Espanya}} * {{Flag|Irlanda}} * {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} * {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} }} | winner = | vote = | prev_year = {{Flagicon|Suwisa}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025|Basel 2025]] | next_year = ''iaanunsyo'' }} Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026''' ay ang nakatakdang ika-70 na edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]]. Ito ay bubuuin ng dalawang semi-final na ginanap noong Mayo 12 at 14, at ng grand final na gaganapin sa May 16, 2026. Gaganapin ito sa [[Wiener Stadthalle]] sa [[Viena]], [[Austria]] at ihohost ito nina Victoria Swarovski at Michael Ostrowski, kasama si Emily Busvine bilang host ng green room. Ito ay io-organisa ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[ORF (brodkaster)|Österreichischer Rundfunk]] (ORF), na siyang nag-stage ng paligsahan matapos magwagi ang kantang "Wasted Love" ni [[JJ (mang-aawit)|JJ]] noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025|2025]] para sa [[Austria]]. Lumahok sa paligsahan ang mga brodkaster mula sa tatlumpu't-limang bansa, mas kaunti ng dalawa kaysa noong 2025 at ang pinakamaliit na bilang ng mga kalahok mula noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2003|2003]], bago ang pagpapakilala ng semi-finals. Nagpasya ang [[Eslobenya]], [[Espanya]], [[Republika ng Irlanda|Irlanda]], [[Iceland|Islandiya]], at [[Netherlands|Nederlandiya]] na huwag lumahok bilang protesta sa paglahok ng [[Israel]] sa konteksto ng [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Gaza]], na minamarkahan ang pinakamalaking bilang ng mga bansang nagboykot sa kasaysayan ng paligsahan mula noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1970|1970]], habang ang [[Bulgarya]], [[Moldabya]], at [[Rumanya]] ay nakatakdang bumalik pagkatapos ng mga pagliban sa mga nakaraang edisyon. == Lokasyon == [[Talaksan:Wiener Stadthalle Aussen 2008.jpg|thumb|left|250px|[[Wiener Stadthalle]] sa Viena, venue ng paligsahan sa 2026]] Gaganapin ang paligsahan sa [[Viena]], [[Austria]] matapos manalo ang kantang "Wasted Love" ni [[JJ (mang-aawit)|JJ]], na kumatawan sa bansa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025|2025]]. Ito ang ikatlong beses na ginanap sa Austria ang paligsahan, matapos itong gawin noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1967|1967]] at [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2015|2015]], na parehong ginanap sa Viena. Ang napiling venue para sa paligsahan ay ang Wiener Stadthalle na may 16,152 na upuan, na naging venue ng paligsahan noong 2015. Bukod sa pangunahing venue, ang [[Rathausplatz]] ang magiging lokasyon ng Eurovision Village, na magho-host ng mga pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan at mga lokal na artista pati na rin ang mga screening ng mga live na palabas para sa pangkalahatang publiko. Ang Prater Dome nightclub ang magho-host ng EuroClub, na siyang mag-oorganisa ng mga opisyal na after-party at mga pribadong pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan. Ang kaganapang "Turquoise Carpet" ay magsisimula sa ika-10 ng Mayo 2026 sa [[Burgtheater]], kung saan ang mga kalahok at ang kanilang mga delegasyon ay ihaharap sa mga kinikilalang press at mga tagahanga, bago magtapos sa [[Vienna City Hall]], kung saan gaganapin ang seremonya ng pagbubukas. Bago piliin ng ORF ang Basel bilang punong lungsod, ang mga sumusunod na lungsod ay nagpahayag ng kanilang interes sa pagho-host ng ika-70 na edisyon ng paligsahan at nagsumite ng mga bid. '''Legend:'''<br /> {{Color box|#CEDFF2|†|border=darkgray}} Napiling punong lungsod {{Color box|#F2E0CE|^|border=darkgray}} Nagsumite ng bid {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Lungsod ! scope="col" | Venue ! scope="col" | Nota ! scope="col" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="row" | [[Ebreichsdorf]] | ''Pansamantalang arena'' | Ang iminungkahing venue ay isang pansamantalang arena na may kapasidad na 20,000 katao. Isa pang lugar para sa pampublikong panonood ng finals na may kapasidad na 30,000 ang dapat sana ay naihanda. Umatras sa bidding noong Hunyo 15. |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/05/26/eurovision-2026-comer-city-presents-proposal-to-host-eurovision/ |title=Eurovision 2026: Ebreichsdorf's 'Comer City' Presents Proposal to Host Eurovision |date=26 Mayo 2025 |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovoix.com |first=Anthony |last=Granger}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |[[Graz]] |[[Stadthalle Graz]] | rowspan="2" |Umatras sa pag-bid noong Hunyo 27, 2025. | rowspan="2" |<ref name="Kleine Zeitung-2025">{{Cite web |date=18 Mayo 2025 |title='Perfekte Location': Klaus Leutgeb will ESC 2026 an den Schwarzlsee holen |trans-title='Perpektong lokasyon': Nais ni Klaus Leutgeb na dalhin ang ESC 2026 sa Schwarzlsee |url=https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen |access-date=10 Abril 2026 |publisher=Kleine Zeitung |language=de}}</ref> |- |[[Schwarzl Freizeit Zentrum]] |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Innsbruck]] ^ | [[Olympiahalle]] | Naging host ng figure skating at ice hockey sa [[Palarong Olimpiko sa Taglamig]] noong 1964 at 1976. | <ref>{{cite web |last1=Granger |first1=Anthony |title=Eurovision 2026: Innsbruck City Council Approves Bid to Host |url=https://eurovoix.com/2025/06/11/eurovision-2026-innsbruck-city-council-approves-bid/ |website=Eurovoix |date=11 Hunyo 2025 |access-date=10 Abril 2026}}</ref> |- ! scope="row" |[[Oberwart]] |Messe Oberwart |Umatras sa pag-bid noong Hunyo 21, 2025. |<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2025 |title=Oberwart will ESC-Austragungsort werden |trans-title=Gusto ng Oberwart na maging venue ng ESC |url=https://burgenland.orf.at/stories/3305824/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Burgenland.ORF.at |publisher=ORF |language=de}}</ref> |-style="background:#CEDFF2" ! scope="row" style="background:#CEDFF2"| '''[[Viena]]''' † | '''[[Wiener Stadthalle]]''' | Venue ng paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2015|2015]]. |<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=3 Hunyo 2025 |title=Eurovision 2026: Vienna Actively Bidding to Host For a Third Time |url=https://eurovoix.com/2025/06/03/eurovision-2026-vienna-actively-bidding-to-host-for-a-third-time/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovoix |language=en-GB}}</ref> |- ! scope="row" | [[Wels]] at [[Linz]] | Messe Wels | Pinagsamang bid, kung saan ang Wels ang magiging host ng mismong paligsahan. Ang venue ay ginagawa pa noong panahon ng proseso ng pag-bid, at natapos noong Marso 2026. Umatras sa pag-bid noong Hulyo 1, 2025. | <ref>{{Cite web |date=4 Hunyo 2025 |title=ESC: Wels und Linz offiziell angemeldet |url=https://ooe.orf.at/stories/3308305/ |access-date=10 Abril 2026 |website=ooe.ORF.at |language=de}}</ref> |} ==Mga kalahok== {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026<ref>{{Cite web |title=All Participants {{!}} Vienna 2026 |url=https://www.eurovision.com/eurovision-song-contest/vienna-2026/all-participants/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! scope="col" colspan="2" | Proseso ng pagpili ! scope="col" rowspan="2" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" |{{Flag|Albanya}} | RTSH | Alis | "Nân" | [[Wikang Albanes|Albanes]] | ''Festivali i Këngës 64'' | Disyembre 20, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=21 Disyembre 2025 |title=Alis will represent Albania at Vienna 2026 |url=https://www.eurovision.com/stories/alis-albania-vienna-2026/ |website=Eurovision.com |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa|EBU]] |access-date=10 Abril 2026}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | SWR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}} | Sarah Engels | "Fire" | [[Wikang Ingles|Ingles]] | ''Eurovision Song Contest –'' ''Das deutsche Finale'' ''2026'' | Pebrero 28, 2026 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web |date=28 Pebrero 2026 |title=Sarah Engels will light Vienna up with 'Fire' |url=https://www.eurovision.com/stories/germany-sarah-engels-fire-vienna-2026/ |access-date=2026-02-28 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |access-date=10 Abril 2026}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Armenya}} | AMPTV | Simón | "Paloma rumba" | Ingles | Panloob na pagpili | Marso 11, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=11 Marso 2026 |title=Armenia reveals its artist and song for Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/armenia-reveals-simon-and-paloma-rumba-for-vienna/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | İTV | Jiva | "Just Go" | Ingles, [[Wikang Aseri|Aseri]] | Panloob na pagpili | Marso 6, 2026 {{small|(artista)}}<br>Marso 9, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=6 Marso 2026 |title=JIVA will sing for Azerbaijan in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/jiva-will-sing-for-azerbaijan-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Australya}} | SBS | Delta Goodrem | "Eclipse" | Ingles | Panloob na pagpili | Marso 1, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=1 Marso 2026 |title=Delta Goodrem will represent Australia in May |url=https://www.eurovision.com/stories/delta-goodrem-representing-australia-eurovision-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Austria}} | ORF | Cosmó | "Tanzschein" | [[Wikang Aleman|Aleman]] | ''Vienna Calling –'' ''Wer singt für Österreich?'' | Pebrero 20, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=24 Pebrero 2026 |title=COSMÓ will represent Austria in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/vienna-2026-austria-cosmo-tanzschein/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | RTBF | Essyla | "Dancing on the Ice" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 19, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=19 Pebrero 2026 |title=ESSYLA will represent Belgium in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/essyla-represent-belgium-eurovision-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Bulgarya}} | BNT | Dara | "Bangaranga" | Ingles | ''Natsionalnata selektsiya'' | Enero 31, 2026 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 28, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=28 Pebrero 2026 |title=DARA ще представи България на „Евровизия 2026“ с песента „Bangaranga“ |trans-title=DARA will represent Bulgaria at Eurovision 2026 with the song "Banagaranga" |url=https://bnt.bg/news/dara-shte-predstavi-balgariya-na-evroviziya-2026-s-pesenta-bangaranga-346759news.html |access-date=10 Abril 2026 |publisher=BNT |language=bg}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | Søren Torpegaard Lund | "Før vi går hjem" | [[Wikang Danes|Danes]] | ''Dansk Melodi Grand Prix 2026'' | Pebrero 14, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=15 Pebrero 2026 |title=Søren Torpegaard Lund will represent Denmark in May |url=https://www.eurovision.com/stories/soren-torpegaard-lund-representing-denmark-eurovision-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Estonia|namr=Estonya}} | ERR | Vanilla Ninja | "Too Epic to Be True" | Ingles | ''Eesti Laul 2026'' | Pebrero 14, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=15 Pebrero 2026 |title=It's Vanilla Ninja for Vienna in Estonia |url=https://www.eurovision.com/stories/vanilla-ninja-for-estonia-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} | ERT | Akylas | "Ferto" <small>(Φέρτο)</small> | [[Wikang Griyego|Griyego]] | ''Sing for Greece 2026'' | Pebrero 15, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=15 Pebrero 2026 |title=Akylas will 'Sing for Greece' in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/akylas-sing-for-greece-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | Bzikebi | "On Replay" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 14, 2026 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=11 Marso 2026 |title=Bzikebi premiere 'On Replay' for Georgia |url=https://www.eurovision.com/stories/bzikebi-premiere-on-replay-for-georgia/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Noam Bettan | "Michelle" | [[Wikang Pranses|Pranses]], [[Wikang Hebreo|Hebreo]], Ingles | ''HaKokhav HaBa L'Eirovizion'' {{small|(artista)}}<br>Panloob na pagpili {{small|(kanta)}} | Enero 20, 2026 {{small|(artista)}}<br>Marso 5, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=5 Marso 2026 |title=Noam Bettan releases his song for Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/noam-bettan-releases-song-for-vienna-michelle/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Italya}} | RAI | Sal Da Vinci | "Per sempre sì" | [[Wikang Italyano|Italyano]] | ''Sanremo Music Festival 2026'' | February 28, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=1 Marso 2026 |title=From 'Sanremo' to Vienna, it's Sal Da Vinci for Italy |url=https://www.eurovision.com/stories/sal-da-vinci-representing-italy-eurovision-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | HRT | Lelek | "Andromeda" | [[Wikang Kroato|Kroato]] | ''Dora 2026'' | Pebrero 15, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=15 Pebrero 2026 |title=It's LELEK to Vienna for Croatia |url=https://www.eurovision.com/stories/croatia-dora-winner-lelek-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | LSM | Atvara | "Ēnā" | [[Wikang Latbiyano|Latbiyano]] | ''Supernova 2026'' | Pebrero 14, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=15 Pebrero 2026 |title='Supernova' winner Atvara is heading to Vienna for Latvia |url=https://www.eurovision.com/stories/supernova-winner-atvara-latvia-vienna-2026/ |access-date=10 Pebrero 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | Lion Ceccah | "Sólo quiero más" | [[Wikang Litwano|Litwano]], Ingles | ''Eurovizija.LT 2026'' | Pebrero 27, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=27 Pebrero 2026 |title=Lion Ceccah will sing for Lithuania in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/lithuania-selects--eurovision-2026-lion-ceccah/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | RTL | Eva Marija | "Mother Nature" | Ingles | ''Luxembourg Song Contest 2026'' | Enero 24, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=24 Enero 2026 |title=Eva Marija will sing for Luxembourg in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/eva-marija-luxembourg-vienna-2026/ |website=eurovision.com |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa|EBU]] |access-date=10 Abril 2026 |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | Aidan | "Bella" | Ingles, [[Wikang Maltes|Maltes]] | ''Malta Eurovision Song Contest 2026'' | Enero 17, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=18 Enero 2026 |title=It's AIDAN for Malta at Vienna 2026 |url=https://www.eurovision.com/stories/aidan-for-malta-vienna-2026/ |website=Eurovision.com |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa|EBU]] |access-date=10 Abril 2026 |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Satoshi | "Viva, Moldova!" | [[Wikang Rumano|Rumano]] | ''Finala națională'' ''2026'' | Enero 17, 2026 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web |date=17 Enero 2026 |title=Satoshi will represent Moldova on its Eurovision return |url=https://www.eurovision.com/stories/satoshi-will-represent-moldova-eurovision-2026/ |website=Eurovision.com |publisher=EBU |access-date=10 Abril 2026}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | RTCG | Tamara Živković | "Nova zora" <small>(Нова зора)</small> | [[Wikang Montenegrin|Montenegrin]] | ''Montesong 2025'' | Disyembre 21, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=6 Enero 2026 |title=Tamara Živković will sing for Montenegro in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/tamara-zivkovic-montenegro-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=[[European Broadcasting Union|EBU]] |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | NRK | Jonas Lovv | "Ya Ya Ya" | Ingles | ''Melodi Grand Prix 2026'' | Pebrero 28, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=28 Pebrero 2026 |title=JONAS LOVV wins 'Melodi Grand Prix' in Norway |url=https://www.eurovision.com/stories/jonas-lovv-ya-ya-ya-norway-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Linda Lampenius and Pete Parkkonen | "Liekinheitin" | [[Wikang Finlandes|Finlandes]] | ''Uuden Musiikin Kilpailu 2026'' | Pebrero 28, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=28 Pebrero 2026 |title='Liekinheitin' is Finland's song for Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/finland-umk-2026-winner-linda-pete-liekinheitin/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | Alicja | "Pray" | Ingles | ''Finał krajowych kwalifikacji'' | Marso 8, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=8 Marso 2026 |title=It's 'Pray' for Poland: ALICJA to Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/its-pray-for-poland-alicja-to-vienna/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | Bandidos do Cante | "Rosa" | [[Wikang Portuges|Portuges]] | ''Festival da Canção 2026'' | Marso 7, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=8 Marso 2026 |title=Bandidos do Cante will represent Portugal in May |url=https://www.eurovision.com/stories/bandidos-do-cante-represent-portugal-eurovision-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | France Télévisions | Monroe | "Regarde !" | Pranses | Panloob na pagpili | Marso 6, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=6 Marso 2026 |title='Regarde !': It's Monroe for France |url=https://www.eurovision.com/stories/regarde-monroe-for-france-eurovision-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | [[BBC]] | Look Mum No Computer | "Eins, Zwei, Drei" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 17, 2026 {{small|(artista)}}<br>Marso 6, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=6 Marso 2026 |title='Eins, Zwei Drei'... the United Kingdom's entry is out |url=https://www.eurovision.com/stories/eins-zwei-drei-united-kingdom-entry-released/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Rumanya}} | TVR | Alexandra Căpitănescu | "Choke Me" | Ingles | ''Selecția națională'' ''2026'' | Marso 4, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=4 Marso 2026 |title=Alexandra Căpitănescu will represent Romania on its Eurovision return |url=https://www.eurovision.com/stories/alexandra-c%C4%83pit%C4%83nescu-will-represent-romania-on-its-eurovision-return/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} | SMRTV | Senhit{{efn|name=San Marino|Tampok ang mga walang kreditong boses ni Boy George.}} | "Superstar" | Ingles | ''San Marino Song Contest 2026'' | Marso 6, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=7 Marso 2026 |title=San Marino sends 'Superstar' SENHIT to Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/san-marino-sends-superstar-senhit-to-vienna/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | RTS | Lavina | "Kraj mene" <small>(Крај мене)</small> | [[Wikang Serbiyo|Serbiyo]] | ''Pesma za Evroviziju 2026'' | Pebrero 28, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=1 Marso 2026 |title=LAVINA will represent Serbia in May |url=https://www.eurovision.com/stories/serbia-pze-winner-lavina-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | Felicia | "My System" | Ingles | ''Melodifestivalen 2026'' | Marso 7, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=7 Marso 2026 |title=FELICIA will fly the Swedish flag in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/felicia-will-fly-the-swedish-flag-at-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | Veronica Fusaro | "Alice" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 20, 2026 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=20 Enero 2026 |title=Veronica Fusaro will sing for Switzerland |url=https://www.eurovision.com/stories/veronica-fusaro-for-switzerland-vienna-2026/ |website=Eurovision.com |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa|EBU]] |access-date=10 Abril 2026 |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | Daniel Zizka | "Crossroads" | Ingles | Panloob na pagpili | Marso 8, 2026 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=8 Marso 2026 |title=Daniel Zizka is Czechia's artist for 2026 |url=https://www.eurovision.com/stories/daniel-zizka-czechia-artist-for-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | CyBC | Antigoni | "Jalla" | Ingles, Griyego | Panloob na pagpili | Nobyembre 6, 2025 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 8, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=10 Pebrero 2026 |title=Cyprus 2026: Antigoni releases 'JALLA' |url=https://www.eurovision.com/stories/antigoni-releases-jalla-cyprus-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | Suspilne | Leléka | "Ridnym" <small>(Рідним)</small> | Ingles, [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]] | ''Vidbir 2026'' | Pebrero 7, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=7 Pebrero 2026 |title=Vidbir winner LELÉKA to Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/vidbir-winner-leleka-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |} ==Pagbunot ng alokasyon sa mga semi-finals== Ang bunutan upang matukoy ang semi-finals ng mga kalahok na bansa ay naganap noong ika-12 ng Enero 2026 nang 7:00 ng gabi, sa Vienna City Hall. Ang tatlumpung semi-finalist ay hinati sa limang pot, batay sa mga historikal na pattern ng pagboto, na may layuning mabawasan ang posibilidad ng bloc voting at mapataas ang suspense sa semi-finals. Tinukoy din sa bunutan kung aling semi-final ang bawat isa sa lima na awtomatikong kwalipikado – ang punong bansa na [[Austria]] at ang mga bansang "Big Four" ([[Alemanya]], [[Italya]], [[Pransiya]], at [[Reyno Unido]]) – ang boboto, kinakailangang ipalabas, at magtanghal ng kanilang entry sa isang hindi mapagkumpitensyang kapasidad. Ang seremonya ay pinangunahan nina Alexandra Wachter at César Sampson. {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 1 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 2 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 3 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 4 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 5 ! scope="col" style="width:16%;" | Mga finalist |- | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Albanya}} |{{Flag|Bulgarya}} |{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} |{{Flag|Montenegro}} |{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} |{{Flag|Suwisa}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Australya}} |{{Flag|Dinamarka}} |{{Flag|Estonia|name=Estonya}} |{{Flag|Noruwega}} |{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} |{{Flag|Suwesya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Armenya}} |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} |{{Flag|Heorhiya}} |{{Flag|Israel}} |{{Flag|Polonya}} |{{Flag|Ukranya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Belhika}} |{{Flag|Luxembourg}} |{{Flag|Moldova|name=Moldabya}} |{{Flag|Portugal}} |{{Flag|Rumanya}} |{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Gresya}} |{{Flag|Latvia|name=Letonya}} |{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} |{{Flag|Malta}} |{{Flag|San Marino}} |{{Flag|Tsipre}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Alemanya}} |{{Flag|Austria}} |{{Flag|Italya}} |{{Flag|Pransiya}} |{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}}} |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Resulta ng bunutan |- ! scope="col" colspan="2" style="width:50%;" | Unang semi-final ! scope="col" colspan="2" style="width:50%;" | Ikalawang semi-final |- ! scope="col" | Unang kalahati ! scope="col" | Ikalawang kalahati ! scope="col" | Unang kalahati ! scope="col" | Ikalawang kalahati |- | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} |{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} |{{Flag|Heorhiya}} |{{Flag|Gresya}} |{{Flag|Moldova|name=Moldabya}} |{{Flag|Portugal}} |{{Flag|Suwesya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Belhika}} |{{Flag|Estonia|name=Estonya}} |{{Flag|Israel}} |{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} |{{Flag|Montenegro}} |{{Flag|Polonya}} |{{Flag|San Marino}} |{{Flag|Serbia|name=Serbiya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Armenya}} |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} |{{Flag|Bulgarya}} |{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} |{{Flag|Luxembourg}} |{{Flag|Rumanya}} |{{Flag|Suwisa}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Albanya}} |{{Flag|Australya}} |{{Flag|Tsipre}} |{{Flag|Dinamarka}} |{{Flag|Latvia|name=Letonya}} |{{Flag|Malta}} |{{Flag|Noruwega}} |{{Flag|Ukranya}}}} |- ! scope="col" colspan="2" | Pagboto, pagtanghal at pagpapalabas ! scope="col" colspan="2" | Pagboto, pagtanghal at pagpapalabas |- | valign="top" colspan="2" | {{Unbulleted list |{{Flag|Alemanya}} |{{Flag|Italya}}}} | valign="top" colspan="2" | {{Unbulleted list |{{Flag|Austria}} |{{Flag|Pransiya}} |{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}}} |} ==Buod ng paligsahan== ===Unang semi-final=== Gaganapin ang unang semi-final sa ika-12 ng Mayo 2026 sa ganap na 9:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]]. Labinlimang bansa ang maglalaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Alemanya]] at [[Italya]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay boboto sa semi-final na ito. {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Unang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026<ref name="R/O">{{Cite web |date=4 Abril 2026 |title=Vienna 2026: Semi-Final Running Orders revealed |url=https://www.eurovision.com/stories/vienna-2026-semi-final-running-orders-revealed/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | Satoshi | "Viva, Moldova!" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | Felicia | "My System" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Lelek | "Andromeda" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Gresya}} | Akylas | "Ferto" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Portugal}} | Bandidos do Cante | "Rosa" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Heorhiya}} | Bzikebi | "On Replay" |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Italya}}'' | ''Sal Da Vinci'' | ''"Per sempre sì"'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Linda Lampenius and Pete Parkkonen | "Liekinheitin" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Montenegro}} | Tamara Živković | "Nova zora" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | Vanilla Ninja | "Too Epic to Be True" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Israel}} | Noam Bettan | "Michelle" |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Alemanya}}'' | ''Sarah Engels'' | ''"Fire"'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Belhika}} | Essyla | "Dancing on the Ice" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Lion Ceccah | "Sólo quiero más" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|San Marino}} | Senhit{{efn|name=San Marino}} | "Superstar" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Polonya}} | Alicja | "Pray" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Lavina | "Kraj mene" |} ===Ikalawang semi-final=== Gaganapin ang ikalawang semi-final sa ika-14 ng Mayo 2026 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST. Labinlimang bansa ang maglalaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Austria]], [[Pransiya]] at [[United Kingdom|Reyno Unido]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito. {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Ikalawang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026<ref name="R/O" /> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Bulgarya}} | Dara | "Bangaranga" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Azerbaijan}} | Jiva | "Just Go" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Rumanya}} | Alexandra Căpitănescu | "Choke Me" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Luxembourg}} | Eva Marija | "Mother Nature" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | Daniel Zizka | "Crossroads" |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Pransiya}}'' | ''Monroe'' | ''"Regarde !"'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Armenya}} | Simón | "Paloma rumba" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Suwisa}} | Veronica Fusaro | "Alice" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Tsipre}} | Antigoni | "Jalla" |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Austria}}'' | ''Cosmó'' | ''"Tanzschein"'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Atvara | "Ēnā" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Dinamarka}} | Søren Torpegaard Lund | "Før vi går hjem" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Australya}} | Delta Goodrem | "Eclipse" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Ukranya}} | Leléka | "Ridnym" |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}'' | ''Look Mum No Computer'' | ''"Eins, Zwei, Drei"'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Albanya}} | Alis | "Nân" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Malta}} | Aidan | "Bella" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Noruwega}} | Jonas Lovv | "Ya Ya Ya" |} ===Final=== Gaganapin ang final sa ika-16 ng Mayo 2026 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST at itinampok ang 25 na bansang kalahok. Boboto sa finals ang lahat ng 35 kalahok na bansa kasama ang hurado at televote, pati na rin ang mga hindi kalahok na bansa sa ilalim ng pinagsama-samang online na boto na "Rest of the World". {{Legend|gold|Kampeon}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026 |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta |- ! scope="row" style="text-align:center;" | | {{Flag|Alemanya}} | Sarah Engels | "Fire" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | | {{Flag|Italya}} | Sal Da Vinci | "Per sempre sì" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | | {{Flag|Pransiya}} | Monroe | "Regarde !" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | Look Mum No Computer | "Eins, Zwei, Drei" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | {{Flag|Austria}} | Cosmó | "Tanzschein" |} ====Tagapagsalita==== Ihahayag ng mga tagapagsalita ang 12-puntong iskor mula sa pambansang hurado ng kani-kanilang bansa: * {{Flag|Belhika}} – Sandra Kim <small>(kinatawan ng Belhika noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1986|1986]])</small> ==Ibang mga pagtatanghal== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Iba pang mga tagapagtanghal sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025 |- ! scope="col"| Act ! scope="col"| (Mga) Pangalan ! scope="col" class="unsortable"| (Mga) Kanta |- ! colspan="3" | Unang semi-final |- ! Pambungad | Isang koro na may 70 na miyembro | "L'amour est bleu" |- !Interval | Victoria Swarovski<br>Michael Ostrowski<br>Go-Jo | "Kangaroo" |- ! colspan="3" | Ikalawang semi-final |- ! Pambungad | Victoria Swarovski<br>Michael Ostrowski | "Wasted Love" |- !Interval | JJ | ''Iaanunsyo'' |- ! colspan="3" | Final |- ! Pambungad | JJ<br>Vienna Radio Symphony Orchestra | "The Queen of the Night" |- ! rowspan="3" |Interval | Lordi<br>Verka Serduchka<br>Il Volo<br>Erika Vikman | '''Medley para sa ika-70 anibersaryo ng Eurovision''' |- | Parov Stelar | ''Iaanunsyo'' |- | Cesár Sampson | "Vienna" |} ==Pagpapalabas== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} |ARD/SWR | Das Erste | Final | scope="row" | Thorsten Schorn |- ! scope="row" | {{Flag|Australya}} | SBS | | | Courtney Act at Danny Estrin |- ! scope="row" | {{Flag|Austria}} | ORF | FM4 | Final | Jan Böhmermann at Olli Schulz |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | VRT | VRT 1 | Lahat ng palabas | ''Olandes'': Peter Van de Veire |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | DR1 | Lahat ng palabas | Ole Tøpholm |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} | ERT | | Lahat ng palabas |Giorgos Kapoutzidis |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Kan 11 | Lahat ng palabas | Asaf Liberman at Akiva Novick |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Italya}} | rowspan="3" | RAI | Rai 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Gabriele Corsi at Elettra Lamborghini |- | Rai 1 | Final |- |Rai Radio 2 |Lahat ng palabas | Diletta Parlangeli at Matteo Osso |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | LRT TV | Lahat ng palabas | |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Yle TV1 | Lahat ng palabas | ''Finlandes:'' Mikko Silvennoinen<br>''Suweko:'' Eva Frantz at Johan Lindroos |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | TVP1 | Lahat ng palabas | |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | rowspan="2" | France Télévisions | | Semi-finals | Stéphane Bern |- | | Final | Stéphane Bern at Camille Cerf |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | rowspan="2" | [[BBC]] | BBC One | Lahat ng palabas | |- |BBC Radio 2 | Lahat ng palabas | |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | SVT1 | Lahat ng palabas |Edward af Sillén |- |SR |SR P4 |Lahat ng palabas |Carolina Norén |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | RSI La 1 | Lahat ng palabas | |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Estados Unidos}} | [[NBC]] | Peacock | Lahat ng palabas | |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|North Macedonia|name=Hilagang Masedonya}} | rowspan="2" | MRT | MRT 1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas | |- | MRT 2 | |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | rowspan="2" |RÚV | RÚV 2 | Lahat ng palabas | scope="row" | |- |RÚV | Semi-finals{{Efn|Maaantalang pagsasahimpapawid sa 7:40 ng gabi [[UTC]] (9:40 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]])}} | |- ! scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | NOS at NTR | NPO 1 | Lahat ng palabas | Henry Schut at Jeroen Kijk in de Vegte |} ==Mga nota== {{notelist}} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] [[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]] [[Kategorya:Europa]] 1941h2elt38bc1rnb5at5haewadd3f4 2204176 2204008 2026-04-22T11:08:32Z Jadewest.catvalentine 41897 2204176 wikitext text/x-wiki {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision | year = 2026 | image = | size = | caption = | theme = ''United by Music'' | semi1 = {{start date|2026|05|12|df=y}} | semi2 = {{start date|2026|05|14|df=y}} | final = {{start date|2026|05|16|df=y}} | venue = [[Wiener Stadthalle]]<br />[[Viena]], [[Austria]] | organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) | ESC_director = Martin Green | ESC_producer = Gert Kark | host_broadcaster = [[Österreichischer Rundfunk]] (ORF) | directors = {{Ubl|Michael Kögler|Robin Hofwander}} | exproducer = Michael Krön | presenters = {{Ubl|Victoria Swarovski|Michael Ostrowski|Emily Busvine (green room)}} | entries = 35 | finalists = 25 | debut = | return = {{Plainlist| * {{Flag|Bulgarya}} * {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} * {{Flag|Rumanya}} }} | non-return = {{Plainlist| * {{Flag|Eslobenya}} * {{Flag|Espanya}} * {{Flag|Irlanda}} * {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} * {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} }} | winner = | vote = | prev_year = {{Flagicon|Suwisa}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025|Basel 2025]] | next_year = ''iaanunsyo'' }} Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026''' ay ang nakatakdang ika-70 na edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]]. Ito ay bubuuin ng dalawang semi-final na ginanap noong Mayo 12 at 14, at ng grand final na gaganapin sa May 16, 2026. Gaganapin ito sa [[Wiener Stadthalle]] sa [[Viena]], [[Austria]] at ihohost ito nina Victoria Swarovski at Michael Ostrowski, kasama si Emily Busvine bilang host ng green room. Ito ay io-organisa ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[ORF (brodkaster)|Österreichischer Rundfunk]] (ORF), na siyang nag-stage ng paligsahan matapos magwagi ang kantang "Wasted Love" ni [[JJ (mang-aawit)|JJ]] noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025|2025]] para sa [[Austria]]. Lumahok sa paligsahan ang mga brodkaster mula sa tatlumpu't-limang bansa, mas kaunti ng dalawa kaysa noong 2025 at ang pinakamaliit na bilang ng mga kalahok mula noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2003|2003]], bago ang pagpapakilala ng semi-finals. Nagpasya ang [[Eslobenya]], [[Espanya]], [[Republika ng Irlanda|Irlanda]], [[Iceland|Islandiya]], at [[Netherlands|Nederlandiya]] na huwag lumahok bilang protesta sa paglahok ng [[Israel]] sa konteksto ng [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Gaza]], na minamarkahan ang pinakamalaking bilang ng mga bansang nagboykot sa kasaysayan ng paligsahan mula noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1970|1970]], habang ang [[Bulgarya]], [[Moldabya]], at [[Rumanya]] ay nakatakdang bumalik pagkatapos ng mga pagliban sa mga nakaraang edisyon. == Lokasyon == [[Talaksan:Wiener Stadthalle Aussen 2008.jpg|thumb|left|250px|[[Wiener Stadthalle]] sa Viena, venue ng paligsahan sa 2026]] Gaganapin ang paligsahan sa [[Viena]], [[Austria]] matapos manalo ang kantang "Wasted Love" ni [[JJ (mang-aawit)|JJ]], na kumatawan sa bansa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025|2025]]. Ito ang ikatlong beses na ginanap sa Austria ang paligsahan, matapos itong gawin noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1967|1967]] at [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2015|2015]], na parehong ginanap sa Viena. Ang napiling venue para sa paligsahan ay ang Wiener Stadthalle na may 16,152 na upuan, na naging venue ng paligsahan noong 2015. Bukod sa pangunahing venue, ang [[Rathausplatz]] ang magiging lokasyon ng Eurovision Village, na magho-host ng mga pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan at mga lokal na artista pati na rin ang mga screening ng mga live na palabas para sa pangkalahatang publiko. Ang Prater Dome nightclub ang magho-host ng EuroClub, na siyang mag-oorganisa ng mga opisyal na after-party at mga pribadong pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan. Ang kaganapang "Turquoise Carpet" ay magsisimula sa ika-10 ng Mayo 2026 sa [[Burgtheater]], kung saan ang mga kalahok at ang kanilang mga delegasyon ay ihaharap sa mga kinikilalang press at mga tagahanga, bago magtapos sa [[Vienna City Hall]], kung saan gaganapin ang seremonya ng pagbubukas. Bago piliin ng ORF ang Basel bilang punong lungsod, ang mga sumusunod na lungsod ay nagpahayag ng kanilang interes sa pagho-host ng ika-70 na edisyon ng paligsahan at nagsumite ng mga bid. '''Legend:'''<br /> {{Color box|#CEDFF2|†|border=darkgray}} Napiling punong lungsod {{Color box|#F2E0CE|^|border=darkgray}} Nagsumite ng bid {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Lungsod ! scope="col" | Venue ! scope="col" | Nota ! scope="col" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="row" | [[Ebreichsdorf]] | ''Pansamantalang arena'' | Ang iminungkahing venue ay isang pansamantalang arena na may kapasidad na 20,000 katao. Isa pang lugar para sa pampublikong panonood ng finals na may kapasidad na 30,000 ang dapat sana ay naihanda. Umatras sa bidding noong Hunyo 15. |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/05/26/eurovision-2026-comer-city-presents-proposal-to-host-eurovision/ |title=Eurovision 2026: Ebreichsdorf's 'Comer City' Presents Proposal to Host Eurovision |date=26 Mayo 2025 |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovoix.com |first=Anthony |last=Granger}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |[[Graz]] |[[Stadthalle Graz]] | rowspan="2" |Umatras sa pag-bid noong Hunyo 27, 2025. | rowspan="2" |<ref name="Kleine Zeitung-2025">{{Cite web |date=18 Mayo 2025 |title='Perfekte Location': Klaus Leutgeb will ESC 2026 an den Schwarzlsee holen |trans-title='Perpektong lokasyon': Nais ni Klaus Leutgeb na dalhin ang ESC 2026 sa Schwarzlsee |url=https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen |access-date=10 Abril 2026 |publisher=Kleine Zeitung |language=de}}</ref> |- |[[Schwarzl Freizeit Zentrum]] |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Innsbruck]] ^ | [[Olympiahalle]] | Naging host ng figure skating at ice hockey sa [[Palarong Olimpiko sa Taglamig]] noong 1964 at 1976. | <ref>{{cite web |last1=Granger |first1=Anthony |title=Eurovision 2026: Innsbruck City Council Approves Bid to Host |url=https://eurovoix.com/2025/06/11/eurovision-2026-innsbruck-city-council-approves-bid/ |website=Eurovoix |date=11 Hunyo 2025 |access-date=10 Abril 2026}}</ref> |- ! scope="row" |[[Oberwart]] |Messe Oberwart |Umatras sa pag-bid noong Hunyo 21, 2025. |<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2025 |title=Oberwart will ESC-Austragungsort werden |trans-title=Gusto ng Oberwart na maging venue ng ESC |url=https://burgenland.orf.at/stories/3305824/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Burgenland.ORF.at |publisher=ORF |language=de}}</ref> |-style="background:#CEDFF2" ! scope="row" style="background:#CEDFF2"| '''[[Viena]]''' † | '''[[Wiener Stadthalle]]''' | Venue ng paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2015|2015]]. |<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=3 Hunyo 2025 |title=Eurovision 2026: Vienna Actively Bidding to Host For a Third Time |url=https://eurovoix.com/2025/06/03/eurovision-2026-vienna-actively-bidding-to-host-for-a-third-time/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovoix |language=en-GB}}</ref> |- ! scope="row" | [[Wels]] at [[Linz]] | Messe Wels | Pinagsamang bid, kung saan ang Wels ang magiging host ng mismong paligsahan. Ang venue ay ginagawa pa noong panahon ng proseso ng pag-bid, at natapos noong Marso 2026. Umatras sa pag-bid noong Hulyo 1, 2025. | <ref>{{Cite web |date=4 Hunyo 2025 |title=ESC: Wels und Linz offiziell angemeldet |url=https://ooe.orf.at/stories/3308305/ |access-date=10 Abril 2026 |website=ooe.ORF.at |language=de}}</ref> |} ==Mga kalahok== {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026<ref>{{Cite web |title=All Participants {{!}} Vienna 2026 |url=https://www.eurovision.com/eurovision-song-contest/vienna-2026/all-participants/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! scope="col" colspan="2" | Proseso ng pagpili ! scope="col" rowspan="2" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" |{{Flag|Albanya}} | RTSH | Alis | "Nân" | [[Wikang Albanes|Albanes]] | ''Festivali i Këngës 64'' | Disyembre 20, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=21 Disyembre 2025 |title=Alis will represent Albania at Vienna 2026 |url=https://www.eurovision.com/stories/alis-albania-vienna-2026/ |website=Eurovision.com |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa|EBU]] |access-date=10 Abril 2026}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | SWR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}} | Sarah Engels | "Fire" | [[Wikang Ingles|Ingles]] | ''Eurovision Song Contest –'' ''Das deutsche Finale'' ''2026'' | Pebrero 28, 2026 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web |date=28 Pebrero 2026 |title=Sarah Engels will light Vienna up with 'Fire' |url=https://www.eurovision.com/stories/germany-sarah-engels-fire-vienna-2026/ |access-date=2026-02-28 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |access-date=10 Abril 2026}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Armenya}} | AMPTV | Simón | "Paloma rumba" | Ingles | Panloob na pagpili | Marso 11, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=11 Marso 2026 |title=Armenia reveals its artist and song for Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/armenia-reveals-simon-and-paloma-rumba-for-vienna/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | İTV | Jiva | "Just Go" | Ingles, [[Wikang Aseri|Aseri]] | Panloob na pagpili | Marso 6, 2026 {{small|(artista)}}<br>Marso 9, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=6 Marso 2026 |title=JIVA will sing for Azerbaijan in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/jiva-will-sing-for-azerbaijan-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Australya}} | SBS | Delta Goodrem | "Eclipse" | Ingles | Panloob na pagpili | Marso 1, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=1 Marso 2026 |title=Delta Goodrem will represent Australia in May |url=https://www.eurovision.com/stories/delta-goodrem-representing-australia-eurovision-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Austria}} | ORF | Cosmó | "Tanzschein" | [[Wikang Aleman|Aleman]] | ''Vienna Calling –'' ''Wer singt für Österreich?'' | Pebrero 20, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=24 Pebrero 2026 |title=COSMÓ will represent Austria in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/vienna-2026-austria-cosmo-tanzschein/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | RTBF | Essyla | "Dancing on the Ice" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 19, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=19 Pebrero 2026 |title=ESSYLA will represent Belgium in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/essyla-represent-belgium-eurovision-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Bulgarya}} | BNT | Dara | "Bangaranga" | Ingles | ''Natsionalnata selektsiya'' | Enero 31, 2026 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 28, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=28 Pebrero 2026 |title=DARA ще представи България на „Евровизия 2026“ с песента „Bangaranga“ |trans-title=DARA will represent Bulgaria at Eurovision 2026 with the song "Banagaranga" |url=https://bnt.bg/news/dara-shte-predstavi-balgariya-na-evroviziya-2026-s-pesenta-bangaranga-346759news.html |access-date=10 Abril 2026 |publisher=BNT |language=bg}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | Søren Torpegaard Lund | "Før vi går hjem" | [[Wikang Danes|Danes]] | ''Dansk Melodi Grand Prix 2026'' | Pebrero 14, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=15 Pebrero 2026 |title=Søren Torpegaard Lund will represent Denmark in May |url=https://www.eurovision.com/stories/soren-torpegaard-lund-representing-denmark-eurovision-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Estonia|namr=Estonya}} | ERR | Vanilla Ninja | "Too Epic to Be True" | Ingles | ''Eesti Laul 2026'' | Pebrero 14, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=15 Pebrero 2026 |title=It's Vanilla Ninja for Vienna in Estonia |url=https://www.eurovision.com/stories/vanilla-ninja-for-estonia-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} | ERT | Akylas | "Ferto" <small>(Φέρτο)</small> | [[Wikang Griyego|Griyego]] | ''Sing for Greece 2026'' | Pebrero 15, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=15 Pebrero 2026 |title=Akylas will 'Sing for Greece' in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/akylas-sing-for-greece-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | Bzikebi | "On Replay" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 14, 2026 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=11 Marso 2026 |title=Bzikebi premiere 'On Replay' for Georgia |url=https://www.eurovision.com/stories/bzikebi-premiere-on-replay-for-georgia/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Noam Bettan | "Michelle" | [[Wikang Pranses|Pranses]], [[Wikang Hebreo|Hebreo]], Ingles | ''HaKokhav HaBa L'Eirovizion'' {{small|(artista)}}<br>Panloob na pagpili {{small|(kanta)}} | Enero 20, 2026 {{small|(artista)}}<br>Marso 5, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=5 Marso 2026 |title=Noam Bettan releases his song for Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/noam-bettan-releases-song-for-vienna-michelle/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Italya}} | RAI | Sal Da Vinci | "Per sempre sì" | [[Wikang Italyano|Italyano]] | ''Sanremo Music Festival 2026'' | February 28, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=1 Marso 2026 |title=From 'Sanremo' to Vienna, it's Sal Da Vinci for Italy |url=https://www.eurovision.com/stories/sal-da-vinci-representing-italy-eurovision-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | HRT | Lelek | "Andromeda" | [[Wikang Kroato|Kroato]] | ''Dora 2026'' | Pebrero 15, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=15 Pebrero 2026 |title=It's LELEK to Vienna for Croatia |url=https://www.eurovision.com/stories/croatia-dora-winner-lelek-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | LSM | Atvara | "Ēnā" | [[Wikang Latbiyano|Latbiyano]] | ''Supernova 2026'' | Pebrero 14, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=15 Pebrero 2026 |title='Supernova' winner Atvara is heading to Vienna for Latvia |url=https://www.eurovision.com/stories/supernova-winner-atvara-latvia-vienna-2026/ |access-date=10 Pebrero 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | Lion Ceccah | "Sólo quiero más" | [[Wikang Litwano|Litwano]], Ingles | ''Eurovizija.LT 2026'' | Pebrero 27, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=27 Pebrero 2026 |title=Lion Ceccah will sing for Lithuania in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/lithuania-selects--eurovision-2026-lion-ceccah/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | RTL | Eva Marija | "Mother Nature" | Ingles | ''Luxembourg Song Contest 2026'' | Enero 24, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=24 Enero 2026 |title=Eva Marija will sing for Luxembourg in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/eva-marija-luxembourg-vienna-2026/ |website=eurovision.com |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa|EBU]] |access-date=10 Abril 2026 |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | Aidan | "Bella" | Ingles, [[Wikang Maltes|Maltes]] | ''Malta Eurovision Song Contest 2026'' | Enero 17, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=18 Enero 2026 |title=It's AIDAN for Malta at Vienna 2026 |url=https://www.eurovision.com/stories/aidan-for-malta-vienna-2026/ |website=Eurovision.com |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa|EBU]] |access-date=10 Abril 2026 |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Satoshi | "Viva, Moldova!" | [[Wikang Rumano|Rumano]] | ''Finala națională'' ''2026'' | Enero 17, 2026 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web |date=17 Enero 2026 |title=Satoshi will represent Moldova on its Eurovision return |url=https://www.eurovision.com/stories/satoshi-will-represent-moldova-eurovision-2026/ |website=Eurovision.com |publisher=EBU |access-date=10 Abril 2026}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | RTCG | Tamara Živković | "Nova zora" <small>(Нова зора)</small> | [[Wikang Montenegrin|Montenegrin]] | ''Montesong 2025'' | Disyembre 21, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=6 Enero 2026 |title=Tamara Živković will sing for Montenegro in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/tamara-zivkovic-montenegro-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=[[European Broadcasting Union|EBU]] |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | NRK | Jonas Lovv | "Ya Ya Ya" | Ingles | ''Melodi Grand Prix 2026'' | Pebrero 28, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=28 Pebrero 2026 |title=JONAS LOVV wins 'Melodi Grand Prix' in Norway |url=https://www.eurovision.com/stories/jonas-lovv-ya-ya-ya-norway-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Linda Lampenius and Pete Parkkonen | "Liekinheitin" | [[Wikang Finlandes|Finlandes]] | ''Uuden Musiikin Kilpailu 2026'' | Pebrero 28, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=28 Pebrero 2026 |title='Liekinheitin' is Finland's song for Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/finland-umk-2026-winner-linda-pete-liekinheitin/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | Alicja | "Pray" | Ingles | ''Finał krajowych kwalifikacji'' | Marso 8, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=8 Marso 2026 |title=It's 'Pray' for Poland: ALICJA to Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/its-pray-for-poland-alicja-to-vienna/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | Bandidos do Cante | "Rosa" | [[Wikang Portuges|Portuges]] | ''Festival da Canção 2026'' | Marso 7, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=8 Marso 2026 |title=Bandidos do Cante will represent Portugal in May |url=https://www.eurovision.com/stories/bandidos-do-cante-represent-portugal-eurovision-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | France Télévisions | Monroe | "Regarde !" | Pranses | Panloob na pagpili | Marso 6, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=6 Marso 2026 |title='Regarde !': It's Monroe for France |url=https://www.eurovision.com/stories/regarde-monroe-for-france-eurovision-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | [[BBC]] | Look Mum No Computer | "Eins, Zwei, Drei" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 17, 2026 {{small|(artista)}}<br>Marso 6, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=6 Marso 2026 |title='Eins, Zwei Drei'... the United Kingdom's entry is out |url=https://www.eurovision.com/stories/eins-zwei-drei-united-kingdom-entry-released/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Rumanya}} | TVR | Alexandra Căpitănescu | "Choke Me" | Ingles | ''Selecția națională'' ''2026'' | Marso 4, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=4 Marso 2026 |title=Alexandra Căpitănescu will represent Romania on its Eurovision return |url=https://www.eurovision.com/stories/alexandra-c%C4%83pit%C4%83nescu-will-represent-romania-on-its-eurovision-return/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} | SMRTV | Senhit{{efn|name=San Marino|Tampok ang mga walang kreditong boses ni Boy George.}} | "Superstar" | Ingles | ''San Marino Song Contest 2026'' | Marso 6, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=7 Marso 2026 |title=San Marino sends 'Superstar' SENHIT to Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/san-marino-sends-superstar-senhit-to-vienna/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | RTS | Lavina | "Kraj mene" <small>(Крај мене)</small> | [[Wikang Serbiyo|Serbiyo]] | ''Pesma za Evroviziju 2026'' | Pebrero 28, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=1 Marso 2026 |title=LAVINA will represent Serbia in May |url=https://www.eurovision.com/stories/serbia-pze-winner-lavina-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | Felicia | "My System" | Ingles | ''Melodifestivalen 2026'' | Marso 7, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=7 Marso 2026 |title=FELICIA will fly the Swedish flag in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/felicia-will-fly-the-swedish-flag-at-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | Veronica Fusaro | "Alice" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 20, 2026 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=20 Enero 2026 |title=Veronica Fusaro will sing for Switzerland |url=https://www.eurovision.com/stories/veronica-fusaro-for-switzerland-vienna-2026/ |website=Eurovision.com |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa|EBU]] |access-date=10 Abril 2026 |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | Daniel Zizka | "Crossroads" | Ingles | Panloob na pagpili | Marso 8, 2026 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=8 Marso 2026 |title=Daniel Zizka is Czechia's artist for 2026 |url=https://www.eurovision.com/stories/daniel-zizka-czechia-artist-for-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | CyBC | Antigoni | "Jalla" | Ingles, Griyego | Panloob na pagpili | Nobyembre 6, 2025 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 8, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=10 Pebrero 2026 |title=Cyprus 2026: Antigoni releases 'JALLA' |url=https://www.eurovision.com/stories/antigoni-releases-jalla-cyprus-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | Suspilne | Leléka | "Ridnym" <small>(Рідним)</small> | Ingles, [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]] | ''Vidbir 2026'' | Pebrero 7, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=7 Pebrero 2026 |title=Vidbir winner LELÉKA to Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/vidbir-winner-leleka-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |} ==Pagbunot ng alokasyon sa mga semi-finals== Ang bunutan upang matukoy ang semi-finals ng mga kalahok na bansa ay naganap noong ika-12 ng Enero 2026 nang 7:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa|CET]] sa Vienna City Hall. Ang tatlumpung semi-finalist ay hinati sa limang pot, batay sa mga historikal na pattern ng pagboto, na may layuning mabawasan ang posibilidad ng bloc voting at mapataas ang suspense sa semi-finals. Tinukoy din sa bunutan kung aling semi-final ang bawat isa sa lima na awtomatikong kwalipikado – ang punong bansa na [[Austria]] at ang mga bansang "Big Four" ([[Alemanya]], [[Italya]], [[Pransiya]], at [[Reyno Unido]]) – ang boboto, kinakailangang ipalabas, at magtanghal ng kanilang entry sa isang hindi mapagkumpitensyang kapasidad. Ang seremonya ay pinangunahan nina Alexandra Wachter at César Sampson. {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 1 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 2 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 3 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 4 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 5 ! scope="col" style="width:16%;" | Mga finalist |- | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Albanya}} |{{Flag|Bulgarya}} |{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} |{{Flag|Montenegro}} |{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} |{{Flag|Suwisa}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Australya}} |{{Flag|Dinamarka}} |{{Flag|Estonia|name=Estonya}} |{{Flag|Noruwega}} |{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} |{{Flag|Suwesya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Armenya}} |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} |{{Flag|Heorhiya}} |{{Flag|Israel}} |{{Flag|Polonya}} |{{Flag|Ukranya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Belhika}} |{{Flag|Luxembourg}} |{{Flag|Moldova|name=Moldabya}} |{{Flag|Portugal}} |{{Flag|Rumanya}} |{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Gresya}} |{{Flag|Latvia|name=Letonya}} |{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} |{{Flag|Malta}} |{{Flag|San Marino}} |{{Flag|Tsipre}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Alemanya}} |{{Flag|Austria}} |{{Flag|Italya}} |{{Flag|Pransiya}} |{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}}} |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Resulta ng bunutan |- ! scope="col" colspan="2" style="width:50%;" | Unang semi-final ! scope="col" colspan="2" style="width:50%;" | Ikalawang semi-final |- ! scope="col" | Unang kalahati ! scope="col" | Ikalawang kalahati ! scope="col" | Unang kalahati ! scope="col" | Ikalawang kalahati |- | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} |{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} |{{Flag|Heorhiya}} |{{Flag|Gresya}} |{{Flag|Moldova|name=Moldabya}} |{{Flag|Portugal}} |{{Flag|Suwesya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Belhika}} |{{Flag|Estonia|name=Estonya}} |{{Flag|Israel}} |{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} |{{Flag|Montenegro}} |{{Flag|Polonya}} |{{Flag|San Marino}} |{{Flag|Serbia|name=Serbiya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Armenya}} |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} |{{Flag|Bulgarya}} |{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} |{{Flag|Luxembourg}} |{{Flag|Rumanya}} |{{Flag|Suwisa}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Albanya}} |{{Flag|Australya}} |{{Flag|Tsipre}} |{{Flag|Dinamarka}} |{{Flag|Latvia|name=Letonya}} |{{Flag|Malta}} |{{Flag|Noruwega}} |{{Flag|Ukranya}}}} |- ! scope="col" colspan="2" | Pagboto, pagtanghal at pagpapalabas ! scope="col" colspan="2" | Pagboto, pagtanghal at pagpapalabas |- | valign="top" colspan="2" | {{Unbulleted list |{{Flag|Alemanya}} |{{Flag|Italya}}}} | valign="top" colspan="2" | {{Unbulleted list |{{Flag|Austria}} |{{Flag|Pransiya}} |{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}}} |} ==Buod ng paligsahan== ===Unang semi-final=== Gaganapin ang unang semi-final sa ika-12 ng Mayo 2026 sa ganap na 9:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]]. Labinlimang bansa ang maglalaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Alemanya]] at [[Italya]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay boboto sa semi-final na ito. {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Unang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026<ref name="R/O">{{Cite web |date=4 Abril 2026 |title=Vienna 2026: Semi-Final Running Orders revealed |url=https://www.eurovision.com/stories/vienna-2026-semi-final-running-orders-revealed/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | Satoshi | "Viva, Moldova!" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | Felicia | "My System" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Lelek | "Andromeda" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Gresya}} | Akylas | "Ferto" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Portugal}} | Bandidos do Cante | "Rosa" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Heorhiya}} | Bzikebi | "On Replay" |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Italya}}'' | ''Sal Da Vinci'' | ''"Per sempre sì"'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Linda Lampenius and Pete Parkkonen | "Liekinheitin" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Montenegro}} | Tamara Živković | "Nova zora" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | Vanilla Ninja | "Too Epic to Be True" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Israel}} | Noam Bettan | "Michelle" |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Alemanya}}'' | ''Sarah Engels'' | ''"Fire"'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Belhika}} | Essyla | "Dancing on the Ice" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Lion Ceccah | "Sólo quiero más" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|San Marino}} | Senhit{{efn|name=San Marino}} | "Superstar" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Polonya}} | Alicja | "Pray" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Lavina | "Kraj mene" |} ===Ikalawang semi-final=== Gaganapin ang ikalawang semi-final sa ika-14 ng Mayo 2026 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST. Labinlimang bansa ang maglalaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Austria]], [[Pransiya]] at [[United Kingdom|Reyno Unido]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito. {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Ikalawang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026<ref name="R/O" /> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Bulgarya}} | Dara | "Bangaranga" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Azerbaijan}} | Jiva | "Just Go" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Rumanya}} | Alexandra Căpitănescu | "Choke Me" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Luxembourg}} | Eva Marija | "Mother Nature" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | Daniel Zizka | "Crossroads" |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Pransiya}}'' | ''Monroe'' | ''"Regarde !"'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Armenya}} | Simón | "Paloma rumba" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Suwisa}} | Veronica Fusaro | "Alice" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Tsipre}} | Antigoni | "Jalla" |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Austria}}'' | ''Cosmó'' | ''"Tanzschein"'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Atvara | "Ēnā" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Dinamarka}} | Søren Torpegaard Lund | "Før vi går hjem" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Australya}} | Delta Goodrem | "Eclipse" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Ukranya}} | Leléka | "Ridnym" |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}'' | ''Look Mum No Computer'' | ''"Eins, Zwei, Drei"'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Albanya}} | Alis | "Nân" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Malta}} | Aidan | "Bella" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Noruwega}} | Jonas Lovv | "Ya Ya Ya" |} ===Final=== Gaganapin ang final sa ika-16 ng Mayo 2026 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST at itinampok ang 25 na bansang kalahok. Boboto sa finals ang lahat ng 35 kalahok na bansa kasama ang hurado at televote, pati na rin ang mga hindi kalahok na bansa sa ilalim ng pinagsama-samang online na boto na "Rest of the World". {{Legend|gold|Kampeon}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026 |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta |- ! scope="row" style="text-align:center;" | | {{Flag|Alemanya}} | Sarah Engels | "Fire" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | | {{Flag|Italya}} | Sal Da Vinci | "Per sempre sì" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | | {{Flag|Pransiya}} | Monroe | "Regarde !" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | Look Mum No Computer | "Eins, Zwei, Drei" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | {{Flag|Austria}} | Cosmó | "Tanzschein" |} ====Tagapagsalita==== Ihahayag ng mga tagapagsalita ang 12-puntong iskor mula sa pambansang hurado ng kani-kanilang bansa: * {{Flag|Belhika}} – Sandra Kim <small>(kinatawan ng Belhika noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1986|1986]])</small> * {{Flag|Gresya}} – Klavdia <small>(kinatawan ng Gresya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025|2025]])</small> ==Ibang mga pagtatanghal== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Iba pang mga tagapagtanghal sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025 |- ! scope="col"| Act ! scope="col"| (Mga) Pangalan ! scope="col" class="unsortable"| (Mga) Kanta |- ! colspan="3" | Unang semi-final |- ! Pambungad | Isang koro na may 70 na miyembro | "L'amour est bleu" |- !Interval | Victoria Swarovski<br>Michael Ostrowski<br>Go-Jo | "Kangaroo" |- ! colspan="3" | Ikalawang semi-final |- ! Pambungad | Victoria Swarovski<br>Michael Ostrowski | "Wasted Love" |- !Interval | JJ | ''Iaanunsyo'' |- ! colspan="3" | Final |- ! Pambungad | JJ<br>Vienna Radio Symphony Orchestra | "The Queen of the Night" |- ! rowspan="3" |Interval | Lordi<br>Verka Serduchka<br>Il Volo<br>Erika Vikman | '''Medley para sa ika-70 anibersaryo ng Eurovision''' |- | Parov Stelar | ''Iaanunsyo'' |- | Cesár Sampson | "Vienna" |} ==Pagpapalabas== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} |ARD/SWR | Das Erste | Final | scope="row" | Thorsten Schorn |- ! scope="row" | {{Flag|Australya}} | SBS | | | Courtney Act at Danny Estrin |- ! scope="row" | {{Flag|Austria}} | ORF | FM4 | Final | Jan Böhmermann at Olli Schulz |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | VRT | VRT 1 | Lahat ng palabas | ''Olandes'': Peter Van de Veire |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | DR1 | Lahat ng palabas | Ole Tøpholm |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Gresya}} | rowspan="2" | ERT |ERT1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas |Maria Kozakou at Giorgos Kapoutzidis |- |Deftero Programma, Voice of Greece |Dimitris Meidanis |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Kan 11 | Lahat ng palabas | Asaf Liberman at Akiva Novick |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Italya}} | rowspan="3" | RAI | Rai 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Gabriele Corsi at Elettra Lamborghini |- | Rai 1 | Final |- |Rai Radio 2 |Lahat ng palabas | Diletta Parlangeli at Matteo Osso |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | LRT TV | Lahat ng palabas | |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Yle TV1 | Lahat ng palabas | ''Finlandes:'' Mikko Silvennoinen<br>''Suweko:'' Eva Frantz at Johan Lindroos |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | TVP1 | Lahat ng palabas |Artur Orzech |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | rowspan="2" | France Télévisions | | Semi-finals | Stéphane Bern |- | | Final | Stéphane Bern at Camille Cerf |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | rowspan="2" | [[BBC]] | BBC One | Lahat ng palabas | |- |BBC Radio 2 | Lahat ng palabas | |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | SVT1 | Lahat ng palabas |Edward af Sillén |- |SR |SR P4 |Lahat ng palabas |Carolina Norén |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | RSI La 1 | Lahat ng palabas |''Italyano:'' Ellis Cavallini at Gian-Andrea Costa |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | rowspan="2" |ČT |ČT2 |Semi-finals | rowspan="2" |Ondřej Cikán |- |ČT1 |Final |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Estados Unidos}} | [[NBC]] | Peacock | Lahat ng palabas | |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|North Macedonia|name=Hilagang Masedonya}} | rowspan="2" | MRT | MRT 1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas |''Macedonio:'' |- | MRT 2 |''Albanes:'' |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | rowspan="2" |RÚV | RÚV 2 | Lahat ng palabas | scope="row" | |- |RÚV | Semi-finals{{Efn|Maaantalang pagsasahimpapawid sa 7:40 ng gabi [[UTC]] (9:40 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]])}} | |- ! scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | NOS at NTR | NPO 1 | Lahat ng palabas | Henry Schut at Jeroen Kijk in de Vegte |} ==Mga nota== {{notelist}} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] [[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]] [[Kategorya:Europa]] gkd6yhxtn0hrezfk3ugxwhdf4cok4vx 2204177 2204176 2026-04-22T11:10:55Z Jadewest.catvalentine 41897 /* Tagapagsalita */ 2204177 wikitext text/x-wiki {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision | year = 2026 | image = | size = | caption = | theme = ''United by Music'' | semi1 = {{start date|2026|05|12|df=y}} | semi2 = {{start date|2026|05|14|df=y}} | final = {{start date|2026|05|16|df=y}} | venue = [[Wiener Stadthalle]]<br />[[Viena]], [[Austria]] | organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) | ESC_director = Martin Green | ESC_producer = Gert Kark | host_broadcaster = [[Österreichischer Rundfunk]] (ORF) | directors = {{Ubl|Michael Kögler|Robin Hofwander}} | exproducer = Michael Krön | presenters = {{Ubl|Victoria Swarovski|Michael Ostrowski|Emily Busvine (green room)}} | entries = 35 | finalists = 25 | debut = | return = {{Plainlist| * {{Flag|Bulgarya}} * {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} * {{Flag|Rumanya}} }} | non-return = {{Plainlist| * {{Flag|Eslobenya}} * {{Flag|Espanya}} * {{Flag|Irlanda}} * {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} * {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} }} | winner = | vote = | prev_year = {{Flagicon|Suwisa}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025|Basel 2025]] | next_year = ''iaanunsyo'' }} Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026''' ay ang nakatakdang ika-70 na edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]]. Ito ay bubuuin ng dalawang semi-final na ginanap noong Mayo 12 at 14, at ng grand final na gaganapin sa May 16, 2026. Gaganapin ito sa [[Wiener Stadthalle]] sa [[Viena]], [[Austria]] at ihohost ito nina Victoria Swarovski at Michael Ostrowski, kasama si Emily Busvine bilang host ng green room. Ito ay io-organisa ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[ORF (brodkaster)|Österreichischer Rundfunk]] (ORF), na siyang nag-stage ng paligsahan matapos magwagi ang kantang "Wasted Love" ni [[JJ (mang-aawit)|JJ]] noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025|2025]] para sa [[Austria]]. Lumahok sa paligsahan ang mga brodkaster mula sa tatlumpu't-limang bansa, mas kaunti ng dalawa kaysa noong 2025 at ang pinakamaliit na bilang ng mga kalahok mula noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2003|2003]], bago ang pagpapakilala ng semi-finals. Nagpasya ang [[Eslobenya]], [[Espanya]], [[Republika ng Irlanda|Irlanda]], [[Iceland|Islandiya]], at [[Netherlands|Nederlandiya]] na huwag lumahok bilang protesta sa paglahok ng [[Israel]] sa konteksto ng [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Gaza]], na minamarkahan ang pinakamalaking bilang ng mga bansang nagboykot sa kasaysayan ng paligsahan mula noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1970|1970]], habang ang [[Bulgarya]], [[Moldabya]], at [[Rumanya]] ay nakatakdang bumalik pagkatapos ng mga pagliban sa mga nakaraang edisyon. == Lokasyon == [[Talaksan:Wiener Stadthalle Aussen 2008.jpg|thumb|left|250px|[[Wiener Stadthalle]] sa Viena, venue ng paligsahan sa 2026]] Gaganapin ang paligsahan sa [[Viena]], [[Austria]] matapos manalo ang kantang "Wasted Love" ni [[JJ (mang-aawit)|JJ]], na kumatawan sa bansa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025|2025]]. Ito ang ikatlong beses na ginanap sa Austria ang paligsahan, matapos itong gawin noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1967|1967]] at [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2015|2015]], na parehong ginanap sa Viena. Ang napiling venue para sa paligsahan ay ang Wiener Stadthalle na may 16,152 na upuan, na naging venue ng paligsahan noong 2015. Bukod sa pangunahing venue, ang [[Rathausplatz]] ang magiging lokasyon ng Eurovision Village, na magho-host ng mga pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan at mga lokal na artista pati na rin ang mga screening ng mga live na palabas para sa pangkalahatang publiko. Ang Prater Dome nightclub ang magho-host ng EuroClub, na siyang mag-oorganisa ng mga opisyal na after-party at mga pribadong pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan. Ang kaganapang "Turquoise Carpet" ay magsisimula sa ika-10 ng Mayo 2026 sa [[Burgtheater]], kung saan ang mga kalahok at ang kanilang mga delegasyon ay ihaharap sa mga kinikilalang press at mga tagahanga, bago magtapos sa [[Vienna City Hall]], kung saan gaganapin ang seremonya ng pagbubukas. Bago piliin ng ORF ang Basel bilang punong lungsod, ang mga sumusunod na lungsod ay nagpahayag ng kanilang interes sa pagho-host ng ika-70 na edisyon ng paligsahan at nagsumite ng mga bid. '''Legend:'''<br /> {{Color box|#CEDFF2|†|border=darkgray}} Napiling punong lungsod {{Color box|#F2E0CE|^|border=darkgray}} Nagsumite ng bid {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Lungsod ! scope="col" | Venue ! scope="col" | Nota ! scope="col" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="row" | [[Ebreichsdorf]] | ''Pansamantalang arena'' | Ang iminungkahing venue ay isang pansamantalang arena na may kapasidad na 20,000 katao. Isa pang lugar para sa pampublikong panonood ng finals na may kapasidad na 30,000 ang dapat sana ay naihanda. Umatras sa bidding noong Hunyo 15. |<ref>{{Cite web |url=https://eurovoix.com/2025/05/26/eurovision-2026-comer-city-presents-proposal-to-host-eurovision/ |title=Eurovision 2026: Ebreichsdorf's 'Comer City' Presents Proposal to Host Eurovision |date=26 Mayo 2025 |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovoix.com |first=Anthony |last=Granger}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |[[Graz]] |[[Stadthalle Graz]] | rowspan="2" |Umatras sa pag-bid noong Hunyo 27, 2025. | rowspan="2" |<ref name="Kleine Zeitung-2025">{{Cite web |date=18 Mayo 2025 |title='Perfekte Location': Klaus Leutgeb will ESC 2026 an den Schwarzlsee holen |trans-title='Perpektong lokasyon': Nais ni Klaus Leutgeb na dalhin ang ESC 2026 sa Schwarzlsee |url=https://www.kleinezeitung.at/steiermark/graz/19700155/klaus-leutgeb-will-esc-2026-an-den-schwarzlsee-holen |access-date=10 Abril 2026 |publisher=Kleine Zeitung |language=de}}</ref> |- |[[Schwarzl Freizeit Zentrum]] |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Innsbruck]] ^ | [[Olympiahalle]] | Naging host ng figure skating at ice hockey sa [[Palarong Olimpiko sa Taglamig]] noong 1964 at 1976. | <ref>{{cite web |last1=Granger |first1=Anthony |title=Eurovision 2026: Innsbruck City Council Approves Bid to Host |url=https://eurovoix.com/2025/06/11/eurovision-2026-innsbruck-city-council-approves-bid/ |website=Eurovoix |date=11 Hunyo 2025 |access-date=10 Abril 2026}}</ref> |- ! scope="row" |[[Oberwart]] |Messe Oberwart |Umatras sa pag-bid noong Hunyo 21, 2025. |<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2025 |title=Oberwart will ESC-Austragungsort werden |trans-title=Gusto ng Oberwart na maging venue ng ESC |url=https://burgenland.orf.at/stories/3305824/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Burgenland.ORF.at |publisher=ORF |language=de}}</ref> |-style="background:#CEDFF2" ! scope="row" style="background:#CEDFF2"| '''[[Viena]]''' † | '''[[Wiener Stadthalle]]''' | Venue ng paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2015|2015]]. |<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=3 Hunyo 2025 |title=Eurovision 2026: Vienna Actively Bidding to Host For a Third Time |url=https://eurovoix.com/2025/06/03/eurovision-2026-vienna-actively-bidding-to-host-for-a-third-time/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovoix |language=en-GB}}</ref> |- ! scope="row" | [[Wels]] at [[Linz]] | Messe Wels | Pinagsamang bid, kung saan ang Wels ang magiging host ng mismong paligsahan. Ang venue ay ginagawa pa noong panahon ng proseso ng pag-bid, at natapos noong Marso 2026. Umatras sa pag-bid noong Hulyo 1, 2025. | <ref>{{Cite web |date=4 Hunyo 2025 |title=ESC: Wels und Linz offiziell angemeldet |url=https://ooe.orf.at/stories/3308305/ |access-date=10 Abril 2026 |website=ooe.ORF.at |language=de}}</ref> |} ==Mga kalahok== {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026<ref>{{Cite web |title=All Participants {{!}} Vienna 2026 |url=https://www.eurovision.com/eurovision-song-contest/vienna-2026/all-participants/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! scope="col" colspan="2" | Proseso ng pagpili ! scope="col" rowspan="2" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" |{{Flag|Albanya}} | RTSH | Alis | "Nân" | [[Wikang Albanes|Albanes]] | ''Festivali i Këngës 64'' | Disyembre 20, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=21 Disyembre 2025 |title=Alis will represent Albania at Vienna 2026 |url=https://www.eurovision.com/stories/alis-albania-vienna-2026/ |website=Eurovision.com |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa|EBU]] |access-date=10 Abril 2026}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | SWR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}} | Sarah Engels | "Fire" | [[Wikang Ingles|Ingles]] | ''Eurovision Song Contest –'' ''Das deutsche Finale'' ''2026'' | Pebrero 28, 2026 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web |date=28 Pebrero 2026 |title=Sarah Engels will light Vienna up with 'Fire' |url=https://www.eurovision.com/stories/germany-sarah-engels-fire-vienna-2026/ |access-date=2026-02-28 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |access-date=10 Abril 2026}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Armenya}} | AMPTV | Simón | "Paloma rumba" | Ingles | Panloob na pagpili | Marso 11, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=11 Marso 2026 |title=Armenia reveals its artist and song for Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/armenia-reveals-simon-and-paloma-rumba-for-vienna/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | İTV | Jiva | "Just Go" | Ingles, [[Wikang Aseri|Aseri]] | Panloob na pagpili | Marso 6, 2026 {{small|(artista)}}<br>Marso 9, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=6 Marso 2026 |title=JIVA will sing for Azerbaijan in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/jiva-will-sing-for-azerbaijan-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Australya}} | SBS | Delta Goodrem | "Eclipse" | Ingles | Panloob na pagpili | Marso 1, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=1 Marso 2026 |title=Delta Goodrem will represent Australia in May |url=https://www.eurovision.com/stories/delta-goodrem-representing-australia-eurovision-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Austria}} | ORF | Cosmó | "Tanzschein" | [[Wikang Aleman|Aleman]] | ''Vienna Calling –'' ''Wer singt für Österreich?'' | Pebrero 20, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=24 Pebrero 2026 |title=COSMÓ will represent Austria in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/vienna-2026-austria-cosmo-tanzschein/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | RTBF | Essyla | "Dancing on the Ice" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 19, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=19 Pebrero 2026 |title=ESSYLA will represent Belgium in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/essyla-represent-belgium-eurovision-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Bulgarya}} | BNT | Dara | "Bangaranga" | Ingles | ''Natsionalnata selektsiya'' | Enero 31, 2026 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 28, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=28 Pebrero 2026 |title=DARA ще представи България на „Евровизия 2026“ с песента „Bangaranga“ |trans-title=DARA will represent Bulgaria at Eurovision 2026 with the song "Banagaranga" |url=https://bnt.bg/news/dara-shte-predstavi-balgariya-na-evroviziya-2026-s-pesenta-bangaranga-346759news.html |access-date=10 Abril 2026 |publisher=BNT |language=bg}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | Søren Torpegaard Lund | "Før vi går hjem" | [[Wikang Danes|Danes]] | ''Dansk Melodi Grand Prix 2026'' | Pebrero 14, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=15 Pebrero 2026 |title=Søren Torpegaard Lund will represent Denmark in May |url=https://www.eurovision.com/stories/soren-torpegaard-lund-representing-denmark-eurovision-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Estonia|namr=Estonya}} | ERR | Vanilla Ninja | "Too Epic to Be True" | Ingles | ''Eesti Laul 2026'' | Pebrero 14, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=15 Pebrero 2026 |title=It's Vanilla Ninja for Vienna in Estonia |url=https://www.eurovision.com/stories/vanilla-ninja-for-estonia-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} | ERT | Akylas | "Ferto" <small>(Φέρτο)</small> | [[Wikang Griyego|Griyego]] | ''Sing for Greece 2026'' | Pebrero 15, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=15 Pebrero 2026 |title=Akylas will 'Sing for Greece' in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/akylas-sing-for-greece-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | Bzikebi | "On Replay" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 14, 2026 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=11 Marso 2026 |title=Bzikebi premiere 'On Replay' for Georgia |url=https://www.eurovision.com/stories/bzikebi-premiere-on-replay-for-georgia/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Noam Bettan | "Michelle" | [[Wikang Pranses|Pranses]], [[Wikang Hebreo|Hebreo]], Ingles | ''HaKokhav HaBa L'Eirovizion'' {{small|(artista)}}<br>Panloob na pagpili {{small|(kanta)}} | Enero 20, 2026 {{small|(artista)}}<br>Marso 5, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=5 Marso 2026 |title=Noam Bettan releases his song for Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/noam-bettan-releases-song-for-vienna-michelle/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Italya}} | RAI | Sal Da Vinci | "Per sempre sì" | [[Wikang Italyano|Italyano]] | ''Sanremo Music Festival 2026'' | February 28, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=1 Marso 2026 |title=From 'Sanremo' to Vienna, it's Sal Da Vinci for Italy |url=https://www.eurovision.com/stories/sal-da-vinci-representing-italy-eurovision-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | HRT | Lelek | "Andromeda" | [[Wikang Kroato|Kroato]] | ''Dora 2026'' | Pebrero 15, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=15 Pebrero 2026 |title=It's LELEK to Vienna for Croatia |url=https://www.eurovision.com/stories/croatia-dora-winner-lelek-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | LSM | Atvara | "Ēnā" | [[Wikang Latbiyano|Latbiyano]] | ''Supernova 2026'' | Pebrero 14, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=15 Pebrero 2026 |title='Supernova' winner Atvara is heading to Vienna for Latvia |url=https://www.eurovision.com/stories/supernova-winner-atvara-latvia-vienna-2026/ |access-date=10 Pebrero 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | Lion Ceccah | "Sólo quiero más" | [[Wikang Litwano|Litwano]], Ingles | ''Eurovizija.LT 2026'' | Pebrero 27, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=27 Pebrero 2026 |title=Lion Ceccah will sing for Lithuania in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/lithuania-selects--eurovision-2026-lion-ceccah/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | RTL | Eva Marija | "Mother Nature" | Ingles | ''Luxembourg Song Contest 2026'' | Enero 24, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=24 Enero 2026 |title=Eva Marija will sing for Luxembourg in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/eva-marija-luxembourg-vienna-2026/ |website=eurovision.com |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa|EBU]] |access-date=10 Abril 2026 |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | Aidan | "Bella" | Ingles, [[Wikang Maltes|Maltes]] | ''Malta Eurovision Song Contest 2026'' | Enero 17, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=18 Enero 2026 |title=It's AIDAN for Malta at Vienna 2026 |url=https://www.eurovision.com/stories/aidan-for-malta-vienna-2026/ |website=Eurovision.com |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa|EBU]] |access-date=10 Abril 2026 |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Satoshi | "Viva, Moldova!" | [[Wikang Rumano|Rumano]] | ''Finala națională'' ''2026'' | Enero 17, 2026 | style="text-align:center" |<ref>{{Cite web |date=17 Enero 2026 |title=Satoshi will represent Moldova on its Eurovision return |url=https://www.eurovision.com/stories/satoshi-will-represent-moldova-eurovision-2026/ |website=Eurovision.com |publisher=EBU |access-date=10 Abril 2026}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | RTCG | Tamara Živković | "Nova zora" <small>(Нова зора)</small> | [[Wikang Montenegrin|Montenegrin]] | ''Montesong 2025'' | Disyembre 21, 2025 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=6 Enero 2026 |title=Tamara Živković will sing for Montenegro in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/tamara-zivkovic-montenegro-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=[[European Broadcasting Union|EBU]] |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | NRK | Jonas Lovv | "Ya Ya Ya" | Ingles | ''Melodi Grand Prix 2026'' | Pebrero 28, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=28 Pebrero 2026 |title=JONAS LOVV wins 'Melodi Grand Prix' in Norway |url=https://www.eurovision.com/stories/jonas-lovv-ya-ya-ya-norway-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Linda Lampenius and Pete Parkkonen | "Liekinheitin" | [[Wikang Finlandes|Finlandes]] | ''Uuden Musiikin Kilpailu 2026'' | Pebrero 28, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=28 Pebrero 2026 |title='Liekinheitin' is Finland's song for Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/finland-umk-2026-winner-linda-pete-liekinheitin/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | Alicja | "Pray" | Ingles | ''Finał krajowych kwalifikacji'' | Marso 8, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=8 Marso 2026 |title=It's 'Pray' for Poland: ALICJA to Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/its-pray-for-poland-alicja-to-vienna/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | Bandidos do Cante | "Rosa" | [[Wikang Portuges|Portuges]] | ''Festival da Canção 2026'' | Marso 7, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=8 Marso 2026 |title=Bandidos do Cante will represent Portugal in May |url=https://www.eurovision.com/stories/bandidos-do-cante-represent-portugal-eurovision-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | France Télévisions | Monroe | "Regarde !" | Pranses | Panloob na pagpili | Marso 6, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=6 Marso 2026 |title='Regarde !': It's Monroe for France |url=https://www.eurovision.com/stories/regarde-monroe-for-france-eurovision-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | [[BBC]] | Look Mum No Computer | "Eins, Zwei, Drei" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 17, 2026 {{small|(artista)}}<br>Marso 6, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=6 Marso 2026 |title='Eins, Zwei Drei'... the United Kingdom's entry is out |url=https://www.eurovision.com/stories/eins-zwei-drei-united-kingdom-entry-released/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Rumanya}} | TVR | Alexandra Căpitănescu | "Choke Me" | Ingles | ''Selecția națională'' ''2026'' | Marso 4, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=4 Marso 2026 |title=Alexandra Căpitănescu will represent Romania on its Eurovision return |url=https://www.eurovision.com/stories/alexandra-c%C4%83pit%C4%83nescu-will-represent-romania-on-its-eurovision-return/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} | SMRTV | Senhit{{efn|name=San Marino|Tampok ang mga walang kreditong boses ni Boy George.}} | "Superstar" | Ingles | ''San Marino Song Contest 2026'' | Marso 6, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=7 Marso 2026 |title=San Marino sends 'Superstar' SENHIT to Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/san-marino-sends-superstar-senhit-to-vienna/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | RTS | Lavina | "Kraj mene" <small>(Крај мене)</small> | [[Wikang Serbiyo|Serbiyo]] | ''Pesma za Evroviziju 2026'' | Pebrero 28, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=1 Marso 2026 |title=LAVINA will represent Serbia in May |url=https://www.eurovision.com/stories/serbia-pze-winner-lavina-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | Felicia | "My System" | Ingles | ''Melodifestivalen 2026'' | Marso 7, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=7 Marso 2026 |title=FELICIA will fly the Swedish flag in Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/felicia-will-fly-the-swedish-flag-at-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | Veronica Fusaro | "Alice" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 20, 2026 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=20 Enero 2026 |title=Veronica Fusaro will sing for Switzerland |url=https://www.eurovision.com/stories/veronica-fusaro-for-switzerland-vienna-2026/ |website=Eurovision.com |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa|EBU]] |access-date=10 Abril 2026 |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | Daniel Zizka | "Crossroads" | Ingles | Panloob na pagpili | Marso 8, 2026 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=8 Marso 2026 |title=Daniel Zizka is Czechia's artist for 2026 |url=https://www.eurovision.com/stories/daniel-zizka-czechia-artist-for-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | CyBC | Antigoni | "Jalla" | Ingles, Griyego | Panloob na pagpili | Nobyembre 6, 2025 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 8, 2026 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=10 Pebrero 2026 |title=Cyprus 2026: Antigoni releases 'JALLA' |url=https://www.eurovision.com/stories/antigoni-releases-jalla-cyprus-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | Suspilne | Leléka | "Ridnym" <small>(Рідним)</small> | Ingles, [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]] | ''Vidbir 2026'' | Pebrero 7, 2026 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |date=7 Pebrero 2026 |title=Vidbir winner LELÉKA to Vienna |url=https://www.eurovision.com/stories/vidbir-winner-leleka-vienna-2026/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU |language=en}}</ref> |} ==Pagbunot ng alokasyon sa mga semi-finals== Ang bunutan upang matukoy ang semi-finals ng mga kalahok na bansa ay naganap noong ika-12 ng Enero 2026 nang 7:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa|CET]] sa Vienna City Hall. Ang tatlumpung semi-finalist ay hinati sa limang pot, batay sa mga historikal na pattern ng pagboto, na may layuning mabawasan ang posibilidad ng bloc voting at mapataas ang suspense sa semi-finals. Tinukoy din sa bunutan kung aling semi-final ang bawat isa sa lima na awtomatikong kwalipikado – ang punong bansa na [[Austria]] at ang mga bansang "Big Four" ([[Alemanya]], [[Italya]], [[Pransiya]], at [[Reyno Unido]]) – ang boboto, kinakailangang ipalabas, at magtanghal ng kanilang entry sa isang hindi mapagkumpitensyang kapasidad. Ang seremonya ay pinangunahan nina Alexandra Wachter at César Sampson. {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 1 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 2 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 3 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 4 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 5 ! scope="col" style="width:16%;" | Mga finalist |- | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Albanya}} |{{Flag|Bulgarya}} |{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} |{{Flag|Montenegro}} |{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} |{{Flag|Suwisa}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Australya}} |{{Flag|Dinamarka}} |{{Flag|Estonia|name=Estonya}} |{{Flag|Noruwega}} |{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} |{{Flag|Suwesya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Armenya}} |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} |{{Flag|Heorhiya}} |{{Flag|Israel}} |{{Flag|Polonya}} |{{Flag|Ukranya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Belhika}} |{{Flag|Luxembourg}} |{{Flag|Moldova|name=Moldabya}} |{{Flag|Portugal}} |{{Flag|Rumanya}} |{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Gresya}} |{{Flag|Latvia|name=Letonya}} |{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} |{{Flag|Malta}} |{{Flag|San Marino}} |{{Flag|Tsipre}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Alemanya}} |{{Flag|Austria}} |{{Flag|Italya}} |{{Flag|Pransiya}} |{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}}} |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Resulta ng bunutan |- ! scope="col" colspan="2" style="width:50%;" | Unang semi-final ! scope="col" colspan="2" style="width:50%;" | Ikalawang semi-final |- ! scope="col" | Unang kalahati ! scope="col" | Ikalawang kalahati ! scope="col" | Unang kalahati ! scope="col" | Ikalawang kalahati |- | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} |{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} |{{Flag|Heorhiya}} |{{Flag|Gresya}} |{{Flag|Moldova|name=Moldabya}} |{{Flag|Portugal}} |{{Flag|Suwesya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Belhika}} |{{Flag|Estonia|name=Estonya}} |{{Flag|Israel}} |{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} |{{Flag|Montenegro}} |{{Flag|Polonya}} |{{Flag|San Marino}} |{{Flag|Serbia|name=Serbiya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Armenya}} |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} |{{Flag|Bulgarya}} |{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} |{{Flag|Luxembourg}} |{{Flag|Rumanya}} |{{Flag|Suwisa}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Albanya}} |{{Flag|Australya}} |{{Flag|Tsipre}} |{{Flag|Dinamarka}} |{{Flag|Latvia|name=Letonya}} |{{Flag|Malta}} |{{Flag|Noruwega}} |{{Flag|Ukranya}}}} |- ! scope="col" colspan="2" | Pagboto, pagtanghal at pagpapalabas ! scope="col" colspan="2" | Pagboto, pagtanghal at pagpapalabas |- | valign="top" colspan="2" | {{Unbulleted list |{{Flag|Alemanya}} |{{Flag|Italya}}}} | valign="top" colspan="2" | {{Unbulleted list |{{Flag|Austria}} |{{Flag|Pransiya}} |{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}}} |} ==Buod ng paligsahan== ===Unang semi-final=== Gaganapin ang unang semi-final sa ika-12 ng Mayo 2026 sa ganap na 9:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]]. Labinlimang bansa ang maglalaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Alemanya]] at [[Italya]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay boboto sa semi-final na ito. {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Unang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026<ref name="R/O">{{Cite web |date=4 Abril 2026 |title=Vienna 2026: Semi-Final Running Orders revealed |url=https://www.eurovision.com/stories/vienna-2026-semi-final-running-orders-revealed/ |access-date=10 Abril 2026 |website=Eurovision.com |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | Satoshi | "Viva, Moldova!" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | Felicia | "My System" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Lelek | "Andromeda" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Gresya}} | Akylas | "Ferto" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Portugal}} | Bandidos do Cante | "Rosa" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Heorhiya}} | Bzikebi | "On Replay" |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Italya}}'' | ''Sal Da Vinci'' | ''"Per sempre sì"'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Linda Lampenius and Pete Parkkonen | "Liekinheitin" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Montenegro}} | Tamara Živković | "Nova zora" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | Vanilla Ninja | "Too Epic to Be True" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Israel}} | Noam Bettan | "Michelle" |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Alemanya}}'' | ''Sarah Engels'' | ''"Fire"'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Belhika}} | Essyla | "Dancing on the Ice" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Lion Ceccah | "Sólo quiero más" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|San Marino}} | Senhit{{efn|name=San Marino}} | "Superstar" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Polonya}} | Alicja | "Pray" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Lavina | "Kraj mene" |} ===Ikalawang semi-final=== Gaganapin ang ikalawang semi-final sa ika-14 ng Mayo 2026 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST. Labinlimang bansa ang maglalaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Austria]], [[Pransiya]] at [[United Kingdom|Reyno Unido]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito. {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Ikalawang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026<ref name="R/O" /> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Bulgarya}} | Dara | "Bangaranga" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Azerbaijan}} | Jiva | "Just Go" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Rumanya}} | Alexandra Căpitănescu | "Choke Me" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Luxembourg}} | Eva Marija | "Mother Nature" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | Daniel Zizka | "Crossroads" |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Pransiya}}'' | ''Monroe'' | ''"Regarde !"'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Armenya}} | Simón | "Paloma rumba" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Suwisa}} | Veronica Fusaro | "Alice" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Tsipre}} | Antigoni | "Jalla" |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Austria}}'' | ''Cosmó'' | ''"Tanzschein"'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Atvara | "Ēnā" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Dinamarka}} | Søren Torpegaard Lund | "Før vi går hjem" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Australya}} | Delta Goodrem | "Eclipse" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Ukranya}} | Leléka | "Ridnym" |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}'' | ''Look Mum No Computer'' | ''"Eins, Zwei, Drei"'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Albanya}} | Alis | "Nân" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Malta}} | Aidan | "Bella" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Noruwega}} | Jonas Lovv | "Ya Ya Ya" |} ===Final=== Gaganapin ang final sa ika-16 ng Mayo 2026 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST at itinampok ang 25 na bansang kalahok. Boboto sa finals ang lahat ng 35 kalahok na bansa kasama ang hurado at televote, pati na rin ang mga hindi kalahok na bansa sa ilalim ng pinagsama-samang online na boto na "Rest of the World". {{Legend|gold|Kampeon}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2026 |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta |- ! scope="row" style="text-align:center;" | | {{Flag|Alemanya}} | Sarah Engels | "Fire" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | | {{Flag|Italya}} | Sal Da Vinci | "Per sempre sì" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | | {{Flag|Pransiya}} | Monroe | "Regarde !" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | Look Mum No Computer | "Eins, Zwei, Drei" |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | {{Flag|Austria}} | Cosmó | "Tanzschein" |} ====Tagapagsalita==== Ihahayag ng mga tagapagsalita ang 12-puntong iskor mula sa pambansang hurado ng kani-kanilang bansa: * {{Flag|Belhika}} – [[Sandra Kim]] <small>(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1986|1986]])</small> * {{Flag|Gresya}} – Klavdia <small>(kinatawan ng Gresya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025|2025]])</small> ==Ibang mga pagtatanghal== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Iba pang mga tagapagtanghal sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025 |- ! scope="col"| Act ! scope="col"| (Mga) Pangalan ! scope="col" class="unsortable"| (Mga) Kanta |- ! colspan="3" | Unang semi-final |- ! Pambungad | Isang koro na may 70 na miyembro | "L'amour est bleu" |- !Interval | Victoria Swarovski<br>Michael Ostrowski<br>Go-Jo | "Kangaroo" |- ! colspan="3" | Ikalawang semi-final |- ! Pambungad | Victoria Swarovski<br>Michael Ostrowski | "Wasted Love" |- !Interval | JJ | ''Iaanunsyo'' |- ! colspan="3" | Final |- ! Pambungad | JJ<br>Vienna Radio Symphony Orchestra | "The Queen of the Night" |- ! rowspan="3" |Interval | Lordi<br>Verka Serduchka<br>Il Volo<br>Erika Vikman | '''Medley para sa ika-70 anibersaryo ng Eurovision''' |- | Parov Stelar | ''Iaanunsyo'' |- | Cesár Sampson | "Vienna" |} ==Pagpapalabas== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} |ARD/SWR | Das Erste | Final | scope="row" | Thorsten Schorn |- ! scope="row" | {{Flag|Australya}} | SBS | | | Courtney Act at Danny Estrin |- ! scope="row" | {{Flag|Austria}} | ORF | FM4 | Final | Jan Böhmermann at Olli Schulz |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | VRT | VRT 1 | Lahat ng palabas | ''Olandes'': Peter Van de Veire |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | DR1 | Lahat ng palabas | Ole Tøpholm |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Gresya}} | rowspan="2" | ERT |ERT1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas |Maria Kozakou at Giorgos Kapoutzidis |- |Deftero Programma, Voice of Greece |Dimitris Meidanis |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Kan 11 | Lahat ng palabas | Asaf Liberman at Akiva Novick |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Italya}} | rowspan="3" | RAI | Rai 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Gabriele Corsi at Elettra Lamborghini |- | Rai 1 | Final |- |Rai Radio 2 |Lahat ng palabas | Diletta Parlangeli at Matteo Osso |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | LRT TV | Lahat ng palabas | |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Yle TV1 | Lahat ng palabas | ''Finlandes:'' Mikko Silvennoinen<br>''Suweko:'' Eva Frantz at Johan Lindroos |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | TVP1 | Lahat ng palabas |Artur Orzech |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | rowspan="2" | France Télévisions | | Semi-finals | Stéphane Bern |- | | Final | Stéphane Bern at Camille Cerf |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | rowspan="2" | [[BBC]] | BBC One | Lahat ng palabas | |- |BBC Radio 2 | Lahat ng palabas | |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | SVT1 | Lahat ng palabas |Edward af Sillén |- |SR |SR P4 |Lahat ng palabas |Carolina Norén |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | RSI La 1 | Lahat ng palabas |''Italyano:'' Ellis Cavallini at Gian-Andrea Costa |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | rowspan="2" |ČT |ČT2 |Semi-finals | rowspan="2" |Ondřej Cikán |- |ČT1 |Final |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Estados Unidos}} | [[NBC]] | Peacock | Lahat ng palabas | |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|North Macedonia|name=Hilagang Masedonya}} | rowspan="2" | MRT | MRT 1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas |''Macedonio:'' |- | MRT 2 |''Albanes:'' |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | rowspan="2" |RÚV | RÚV 2 | Lahat ng palabas | scope="row" | |- |RÚV | Semi-finals{{Efn|Maaantalang pagsasahimpapawid sa 7:40 ng gabi [[UTC]] (9:40 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]])}} | |- ! scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | NOS at NTR | NPO 1 | Lahat ng palabas | Henry Schut at Jeroen Kijk in de Vegte |} ==Mga nota== {{notelist}} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] [[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]] [[Kategorya:Europa]] kfxedhl0bs29mejxazuzpd7ut422o4h 0 337776 2204161 2203598 2026-04-22T10:34:04Z Jadewest.catvalentine 41897 2204161 wikitext text/x-wiki {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision | year = 2024 | image = Nemo Eurovision Song Contest 2024 Final dress rehearsal 05.jpg | size = 300px | caption = Si Nemo, ang kampeon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024 | theme = ''United by Music'' | semi1 = {{start date|2024|05|07|df=y}} | semi2 = {{start date|2024|05|09|df=y}} | final = {{start date|2024|05|11|df=y}} | venue = [[Malmö Arena]]<br />[[Malmö]], [[Sweden|Suwesya]] | organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) | exsupervisor = Martin Österdahl | host_broadcaster = [[Sveriges Television]] (SVT) | directors = {{Ubl|Robin Hofwander|Daniel Jelinek|Fredrik Bäcklund}} | exproducers = {{Ubl|Ebba Adielsson|Christel Tholse Willers}} | presenters = {{Ubl|Petra Mede|Malin Åkerman}} | entries = 37 | finalists = 25{{Efn|26 na bansa ang nakatakdang magtanghal, ngunit ang [[Netherlands|Nederlandiya]] ay na-disqualify sa paligsahan sa pagitan ng ikalawang semi-final at ng final. Napanatili ng bansa ang karapatang bumoto sa final.}} | debut = | return = {{Flag|Luxembourg}} | disqualified = {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | non-return = {{Flag|Rumanya}} | winner = {{Flag|Suwisa}}<br />"The Code" ni [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | vote = Ang bawat bansa ay nagbibigay ng isang set sa semi-finals, o dalawang set sa finals na may 12, 10, 8–1 puntos sa sampung kanta.<br/>Sa lahat ng tatlong palabas, ang mga online na boto mula sa mga manonood sa mga bansang hindi kalahok ay pinagsama-sama at iginagawad bilang isang set ng mga puntos. | prev_year = {{Flagicon|United Kingdom}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|Liverpool 2023]] | next_year = {{Flagicon|Suwisa}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025|Basel 2025]] }} Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024''' ay ang ika-68 na edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]]. Ito ay binubuo ng dalawang semi-final na ginanap noong Mayo 7 at 9, at ng grand final na ginanap noong Mayo 11, 2024. Ginanap ito sa [[Malmö Arena]] sa [[Malmö]], [[Sweden|Suwesya]] at hinost nina Petra Mede at Malin Åkerman. Inorganisa ito ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[Sveriges Television]] (SVT), na siyang nag-stage ng paligsahan matapos magwagi ang kantang "Tattoo" ni [[Loreen (mang-aawit)|Loreen]] noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] para sa [[Suwesya]]. Lumahok sa paligsahan ang mga brodkaster mula sa tatlumpu't pitong bansa, ang parehong bilang ng nakaraang taon. Pinili ng [[Rumanya]] na huwag lumahok, at ang [[Luxembourg]] ay lumahok sa unang pagkakataon simula noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1993|1993]]. Ang nanalo ay ang kantang "The Code" ng [[Suwisa]], na itinanghal ni [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] at isinulat niya kasama sina Benjamin Alasu, Lasse Midtsian Nymann, at Linda Dale. Nanalo ang Suwisa sa pinagsamang boto at boto ng hurado, at pumanglima sa televote. Nanalo ang [[Kroasya]] sa televote at natapos sa pangalawang pwesto, ang pinakamagandang resulta nito sa kasalukuyan bilang isang malayang bansa, matapos manalo noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1989|1989]] bilang bahagi ng [[Yugoslavia]]. Ang [[Ukranya]], [[Pransiya]], at [[Israel]] ang kumukumpleto sa nangungunang lima. Ang paligsahan ay itinuring na pinakakontrobersyal na edisyon sa kasaysayan ng kompetisyon. Ang pagsasama ng Israel sa mga kalahok sa konteksto ng [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Gaza]] ay sinalubong ng kontrobersiya, at ilang mga karagdagang hakbang sa seguridad ay inilagay para sa kaganapan. Samantala, ang [[Netherlands|Nederlandiya]] ay na-disqualify sa paligsahan sa pagitan ng ikalawang semi-final at final dahil sa isang insidente na kinasasangkutan ng isang babaeng camera operator, na nagsampa ng reklamo laban sa kinatawan ng bansa na si Joost Klein sa Swedish Police Authority, na umano'y gumawa siya ng isang pagbabanta laban sa operator. Sa kabila nito, napanatili ng bansa ang karapatang bumoto sa final. Naging isyu rin sa paligsahan ang maling pag-uugali mula sa mga tagahangang Israeli at sa delegasyon ng Israel, pagbabawal ng mga kilos na pro-Palestinian sa entablado, pagbabago sa audio ng broadcast upang i-edit ang mga boo mula sa mga manonood sa venue habang nagaganap ang pagtatanghal sa Israel, at ang umano'y pagbabawal sa ilang watawat sa loob ng venue, kagaya ng watawat ng non-binary at ng watawat ng [[Unyong Europeo]], na iniulat ng kampeon na si Nemo at ng bise-presidente ng [[Komisyong Europeo]] na si Margaritis Schinas. Iniulat ng EBU na ang paligsahan ay may 163 milyong manonood sa telebisyon sa 37 na market sa Europa, isang pagtaas ng isang milyong manonood mula sa nakaraang edisyon, na may dagdag na 7.3 milyong manonood online sa [[YouTube]]. == Lokasyon == [[Talaksan:Eurovision 2024 Malmö Arena external.jpg|thumb|left|250px|[[Malmö Arena]] sa Malmö, venue ng paligsahan noong 2024]] Ginanap ang paligsahan sa [[Malmö]], [[Suwesya]] matapos manalo ang kantang "Tattoo" ni [[Loreen (mang-aawit)|Loreen]], na kumatawan sa bansa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]]. Ito ang ika-pitong beses na ginanap sa Suwesya ang paligsahan, matapos itong gawin noon para sa mga paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1975|1975]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1985|1985]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1992|1992]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2000|2000]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]], and [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]]. Ang napiling venue para sa paligsahan ay ang Malmö Arena na may 15,500 na upuan, na nagsisilbing venue para sa paligsahan noong 2013. Ang Malmö Live event center ay nagdaos ng ilang mga kaganapan na may kaugnayan sa paligsahan. Ito ang naging lugar para sa kaganapang "Turquoise Carpet" noong ika-5 ng Mayo 2024, kung saan ang mga kalahok at ang kanilang mga delegasyon ay iniharap sa mga kinikilalang press at tagahanga, at sa mga seremonya ng pagbubukas at pagsasara. Nagdaos din ang lugar ng mga screening ng mga live na palabas, at ang lokasyon ng EuroClub, na nagdaos ng mga opisyal na after-party at mga pribadong pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan. Isang Eurovision Village ang nilikha sa Folkets Park. Nagdaos ito ng mga pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan at mga lokal na artista, pati na rin ang mga screening ng mga live na palabas para sa pangkalahatang publiko. Isang "Eurovision Street" ang itinatag sa Friisgatan, na umaabot mula sa istasyon ng Triangeln hanggang sa Eurovision Village sa Folkets Park. Ang mga nakaplanong pagtatanghal ng musika sa kalye ay naapektuhan ng pag-atras ng ilang artista dahil sa pakikilahok ng Israel sa paligsahan at kalaunan ay inilipat sa Eurovision Village para sa mga kadahilanang pangseguridad. Ang Euro Fan Café ay matatagpuan sa Amiralen. Upang ipagdiwang ang ika-50 anibersaryo ng tagumpay ng ABBA sa patimpalak noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1974|1974]] sa pamamagitan ng "Waterloo", na siyang unang panalo rin ng Sweden, isang espesyal na eksibisyon ng ''ABBA World'' ang ginanap sa Södergatan sa pagitan ng Abril 29 at Mayo 12, 2024. Bago piliin ng SVT ang Malmö bilang punong lungsod, ang mga sumusunod na lungsod ay nagpahayag ng kanilang interes sa pagho-host ng ika-69 na edisyon ng paligsahan at nagsumite ng mga bid. '''Legend:'''<br /> {{Color box|#CEDFF2|†|border=darkgray}} Napiling punong lungsod {{Color box|#D0F0C0|*|border=darkgray}} Na-shortlist {{Color box|#F2E0CE|^|border=darkgray}} Nagsumite ng bid {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Lungsod ! scope="col" | Venue ! scope="col" | Nota ! scope="col" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="row" | [[Eskilstuna]] |[[Stiga Sports Arena]] |Naging host ng Second Chance round ng [[Melodifestivalen]] noong 2020. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng EBU sa kapasidad. |<ref>{{cite news |date=17 May 2023 |title=När Stockholm sviker – Eskilstuna välkomnar Eurovision |language=sv |trans-title=Kung mabigo ang Stockholm, malugod na tatanggapin ng Eskilstuna ang Eurovision |work=Eskilstuna-Kuriren |url=https://ekuriren.se/bli-prenumerant/artikel/r4047voj/ek-2m2kr_s_22 |url-access=subscription |access-date=13 Abril 2026 |archive-date=18 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518141255/https://ekuriren.se/bli-prenumerant/artikel/r4047voj/ek-2m2kr_s_22 |url-status=live }}</ref> |- style="background:#D0F0C0" ! rowspan="3" scope="row" style="background:#D0F0C0" | [[Estokolmo]] * | [[Friends Arena]] | Naging host ng lahat maliban sa isang final ng Melodifestivalen simula noong 2013. Ito ang ginustong lugar ng Konseho ng Lungsod ng Estokolmo. | rowspan="3" | <ref>{{Cite web |last=Washak |first=James |date=16 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Stockholm's Aim is for the Friends Arena to Host the Contest |url=https://eurovoix.com/2023/05/16/eurovision-2024-stockholm-friends-arena-venue/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=16 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230516181148/https://eurovoix.com/2023/05/16/eurovision-2024-stockholm-friends-arena-venue/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last1=Haimi |first1=Elina |last2=Saveland |first2=Amanda |date=20 Hunyo 2023 |title=Stockholm vill bygga ny arena för Eurovision nästa år |trans-title=Nais ng Estokolmo na magtayo ng bagong arena para sa Eurovision sa susunod na taon |url=https://www.dn.se/kultur/stockholm-vill-bygga-ny-arena-for-eurovision-nasta-ar/ |access-date=13 Abril 2026 |newspaper=Dagens Nyheter |language=sv |archive-date=20 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230620165929/https://escxtra.com/2023/06/20/may-18th-ruled-possible-grand-final/ |url-status=live }}</ref> |- style="background:#D0F0C0" |[[Tele2 Arena]] |— |- style="background:#D0F0C0" |''Pansamantalang arena'' |Nagsimula ang panukala sa pagtatayo ng isang pansamantalang arena sa Frihamnen, na hinimok ng mga pangangailangan sa produksyon ng paligsahan at mga kahirapan sa paghahanap ng mga bakanteng lugar sa mga kinakailangang linggo. |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Gothenburg]] ^ | [[Scandinavium]] | Naging host ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1985|1985]]. Kinailangan ng pagsasaayos sa bubong para sa mga kagamitan sa pag-iilaw. Nakatakdang gibain pagkatapos makumpleto ang pagtatayo ng isang bagong pasilidad ng palakasan sa malapit. | <ref>{{Cite web |last=Andersson |first=Rafaell |date=10 Hunyo 2023 |title=Eurovision 2024: Gothenburg Prepares Bid To Host |url=https://eurovoix.com/2023/06/10/eurovision-2024-gothenburg-prepares-bid-to-host/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=10 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610105241/https://eurovoix.com/2023/06/10/eurovision-2024-gothenburg-prepares-bid-to-host/ |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Jönköping]] |[[Husqvarna Garden]] |Naging host ng mga heat ng Melodifestivalen noong 2007. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng kapasidad ng EBU. |<ref>{{cite AV media |last1=Hermansson |first=Sanna |date=24 Mayo 2023 |title=Jönköping med i striden om Eurovision: "Viktigt att vi vågar sticka ut" |trans-title=Jönköping sa laban para sa Eurovision: "Mahalaga na maglakas-loob tayong mamukod-tangi" |url=https://sverigesradio.se/artikel/jonkoping-med-i-striden-om-eurovision-viktigt-att-vi-vagar-sticka-ut |access-date=13 Abril 2026 |publisher=Sveriges Radio |language=sv |archive-date=26 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230526064937/https://sverigesradio.se/artikel/jonkoping-med-i-striden-om-eurovision-viktigt-att-vi-vagar-sticka-ut |url-status=live }}</ref> |- style="background:#CEDFF2" ! scope="row" style="background:#CEDFF2" | '''[[Malmö]] †''' | '''[[Malmö Arena|Malmö Arena]]''' | Naging host ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]]. |<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=15 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Malmö Prepared to Bid to Host Eurovision |url=https://eurovoix.com/2023/05/15/malmo-prepared-to-bid-to-host-eurovision-2024/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=15 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515185635/https://eurovoix.com/2023/05/15/malmo-prepared-to-bid-to-host-eurovision-2024/ |url-status=live }}</ref> |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Örnsköldsvik]] ^ | [[Hägglunds Arena]] | Naging host ng mga heat ng Melodifestivalen noong 2007, 2010, 2014, 2018 at ng semi-final nito noong 2023. | <ref>{{cite web |last=Åsgård |first=Samuel |date=15 Mayo 2023 |access-date=13 Abril 2026 |title=Norrlandskommunen vill ha Eurovision – 'Skulle ge en annan bild av Sverige' |trans-title=Gusto ng Norrlandskommunen ang Eurovision – "Magbibigay ng ibang imahe ng Sweden" |url=https://www.dagenssamhalle.se/offentlig-ekonomi/kommunal-ekonomi/norrlandskommunen-vill-ha-eurovision---skulle-ge-en-annan-bild-av-sverige/ |work=Dagens Samhälle |language=sv |url-access=subscription |archive-date=15 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515191934/https://www.dagenssamhalle.se/offentlig-ekonomi/kommunal-ekonomi/norrlandskommunen-vill-ha-eurovision---skulle-ge-en-annan-bild-av-sverige/ |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Partille]] | [[Partille Arena]] |Nag-host ng Paligsahan ng mga Koro ng Eurovision 2019. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng EBU sa kapasidad. | <ref>{{cite news |title=Partille öppnar för Eurovision Song Contest 2024: Vi kan arrangera finalen |language=sv |trans-title=Bukas ang Partille sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024: Maaari naming isaayos ang finals |work=Partille Tidning |url=https://www.partilletidning.se/nyheter/partille-oppnar-for-eurovision-song-contest-2024-vi-kan-arrangera-finalen.a7fcd2b1-c4ad-418f-b401-6ec56ccc80d7 |url-access=subscription |access-date=13 Abril 2026 |archive-date=18 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518103158/https://www.partilletidning.se/nyheter/partille-oppnar-for-eurovision-song-contest-2024-vi-kan-arrangera-finalen.a7fcd2b1-c4ad-418f-b401-6ec56ccc80d7 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Sandviken]] |[[Göransson Arena]] |Nagdaos ng isang heat ng Melodifestivalen noong 2010. Kasama sa mga plano ang kooperasyon ng iba pang mga munisipalidad sa Gävleborg. |<ref>{{Cite web |last=Van Waarden |first=Franciska |date=22 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Sandviken City Council to Examine a Potential Hosting Bid |url=https://eurovoix.com/2023/05/22/eurovision-2024-sandviken-potential-hosting-bid/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=22 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230522183441/https://eurovoix.com/2023/05/22/eurovision-2024-sandviken-potential-hosting-bid/ |url-status=live }}</ref> |} ==Mga kalahok== {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024 |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! scope="col" colspan="2" | Proseso ng pagpili ! scope="col" rowspan="2" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" |{{Flag|Albanya}} | RTSH | Besa | "Titan" | [[Wikang Ingles|Ingles]] | ''Festivali i Këngës 62'' | Disyembre 22, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Besa |url=https://eurovision.tv/participant/besa-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=23 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140833/https://eurovision.tv/participant/besa-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | NDR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}} | Isaak | "Always on the Run" | Ingles | ''Eurovision Song Contest –'' ''Das deutsche Finale'' ''2024'' | Pebrero 16, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – ISAAK |url=https://eurovision.tv/participant/isaak-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402232413/https://eurovision.tv/participant/isaak-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Armenya}} | AMPTV | Ladaniva | "Jako" <small>(Ժակո)</small> | [[Wikang Armenyo|Armenyo]] | Panloob na pagpili | Marso 9, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 13, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Ladaniva |url=https://eurovision.tv/participant/ladaniva-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=17 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517151408/https://eurovision.tv/participant/ladaniva-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | İTV | Fahree <abbr>feat.</abbr> Ilkin Dovlatov | "Özünlə apar" | Ingles, [[Wikang Aseri|Aseri]] | Panloob na pagpili | Marso 7, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 15, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – FAHREE feat. Ilkin Dovlatov |url=https://eurovision.tv/participant/fahree-ilkin-dovlatov-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/fahree-ilkin-dovlatov-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Australya}} | SBS | Electric Fields | "One Milkali (One Blood)" | Ingles, [[Diyalektong Yankunytjatjara|Yankunytjatjara]] | Panloob na pagpili | Marso 5, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Electric Fields |url=https://eurovision.tv/participant/electric-fields-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151529/https://eurovision.tv/participant/electric-fields-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Austria}} | ORF | Kaleen | "We Will Rave" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 16, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 1, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Kaleen |url=https://eurovision.tv/participant/kaleen-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=9 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309235444/https://eurovision.tv/participant/kaleen-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | RTBF | Mustii | "Before the Party's Over" | Ingles | Panloob na pagpili | Agosto 30, 2023 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 20, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Mustii |url=https://eurovision.tv/participant/mustii-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325044646/https://eurovision.tv/participant/mustii-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | Saba | "Sand" | Ingles | ''Dansk Melodi Grand Prix 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – SABA |url=https://eurovision.tv/participant/saba-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=8 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240408222258/https://eurovision.tv/participant/saba-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | RTVSLO | Raiven | "Veronika" | [[Wikang Esloveno|Esloveno]] | Panloob na pagpili | Disyembre 12, 2023 {{small|(artista)}}<br>Enero 20, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Raiven |url=https://eurovision.tv/participant/raiven-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=19 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419174036/https://eurovision.tv/participant/raiven-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Espanya}} | RTVE | Nebulossa | "Zorra" | [[Wikang Kastila|Kastila]] | ''Benidorm Fest 2024'' | Pebrero 3, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nebulossa |url=https://eurovision.tv/participant/nebulossa-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325045450/https://eurovision.tv/participant/nebulossa-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Estonia|namr=Estonya}} | ERR | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" | [[Wikang Estonyo|Estonyo]] | ''Eesti Laul 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – 5MIINUST x Puuluup |url=https://eurovision.tv/participant/5miinust-and-puuluup-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=9 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240409091103/https://eurovision.tv/participant/5miinust-and-puuluup-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} | ERT | Marina Satti | "Zari" <small>(Ζάρι)</small> | [[Wikang Griyego|Griyego]] | Panloob na pagpili | Oktubre 24, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 7, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Marina Satti |url=https://eurovision.tv/participant/marina-satti-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402231149/https://eurovision.tv/participant/marina-satti-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 12, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nutsa Buzaladze |url=https://eurovision.tv/participant/nutsa-buzaladze-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151531/https://eurovision.tv/participant/nutsa-buzaladze-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | RTÉ | Bambie Thug | "Doomsday Blue" | Ingles | ''Eurosong 2024'' {{small|(parte ng ''The Late Late Show'')}} | Enero 26, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Bambie Thug |url=https://eurovision.tv/participant/bambie-thug-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151529/https://eurovision.tv/participant/bambie-thug-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | RÚV | Hera Björk | "Scared of Heights" | Ingles | ''Söngvakeppnin 2024'' | Marso 2, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Hera Björk |url=https://eurovision.tv/participant/hera-bjork-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/hera-bjork-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Eden Golan | "Hurricane" | Ingles, [[Wikang Hebreo|Hebreo]] | ''HaKokhav Haba'' {{small|(artista)}}<br>Panloob na pagpili {{small|(kanta)}} | Pebrero 6, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 10, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Eden Golan |url=https://eurovision.tv/participant/eden-golan-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=16 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240316195526/https://eurovision.tv/participant/eden-golan-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Italya}} | RAI | Angelina Mango | "La noia" | [[Wikang Italyano|Italyano]] | ''Sanremo Music Festival 2024'' | Pebrero 10, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Angelina Mango |url=https://eurovision.tv/participant/angelina-mango-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=13 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513133231/https://eurovision.tv/participant/angelina-mango-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | HRT | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" | Ingles | ''Dora 2024'' | Pebrero 25, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Baby Lasagna |url=https://eurovision.tv/participant/baby-lasagna-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151533/https://eurovision.tv/participant/baby-lasagna-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | LSM | Dons | "Hollow" | Ingles | ''Supernova 2024'' | Pebrero 10, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Dons |url=https://eurovision.tv/participant/dons-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=5 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405112202/https://eurovision.tv/participant/dons-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | Silvester Belt | "Luktelk" | [[Wikang Litwano|Litwano]] | ''Eurovizija.LT 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Silvester Belt |url=https://eurovision.tv/participant/silvester-belt-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151532/https://eurovision.tv/participant/silvester-belt-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | RTL | Tali | "Fighter" | [[Wikang Pranses|Pranses]], Ingles | ''Luxembourg Song Contest 2024'' | Enero 27, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – TALI |url=https://eurovision.tv/participant/tali-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=1 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240401050838/https://eurovision.tv/participant/tali-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | Sarah Bonnici | "Loop" | Ingles | ''Malta Eurovision Song Contest 2024'' | Pebrero 3, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Sarah Bonnici |url=https://eurovision.tv/participant/sarah-bonnici-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=23 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323144944/https://eurovision.tv/participant/sarah-bonnici-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Natalia Barbu | "In the Middle" | Ingles | ''Etapa națională 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Natalia Barbu |url=https://eurovision.tv/participant/natalia-barbu-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=1 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240401113628/https://eurovision.tv/participant/natalia-barbu-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | AVROTROS | Joost Klein | "Europapa" | [[Wikang Olandes|Olandes]] | Panloob na pagpili | Disyembre 11, 2023 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 29, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Joost Klein |url=https://eurovision.tv/participant/joost-klein-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=24 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240324092210/https://eurovision.tv/participant/joost-klein-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | NRK | Gåte | "Ulveham" | [[Wikang Noruwego|Noruwego]] | ''Melodi Grand Prix 2024'' | Pebrero 3, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Gåte |url=https://eurovision.tv/participant/gate-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060842/https://eurovision.tv/participant/gate-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya|Tampok ang mga walang kreditong boses ni Henri Piispanen.}} | "No Rules!" | Ingles | ''Uuden Musiikin Kilpailu 2024'' | Pebrero 10, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Windows95man |url=https://eurovision.tv/participant/windows95man-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325105652/https://eurovision.tv/participant/windows95man-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | Luna | "The Tower" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 19, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – LUNA |url=https://eurovision.tv/participant/luna-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=17 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517151408/https://eurovision.tv/participant/luna-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | Iolanda | "Grito" | [[Wikang Portuges|Portuges]] | ''Festival da Canção 2024'' | Marso 9, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – iolanda |url=https://eurovision.tv/participant/iolanda-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402232413/https://eurovision.tv/participant/iolanda-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | France Télévisions | Slimane | "Mon amour" | Pranses | Panloob na pagpili | Nobyembre 8, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Slimane |url=https://eurovision.tv/participant/slimane-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325105713/https://eurovision.tv/participant/slimane-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | [[BBC]] | Olly Alexander | "Dizzy" | Ingles | Panloob na pagpili | Disyembre 16, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 1, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Olly Alexander |url=https://eurovision.tv/participant/olly-alexander-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=22 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240322232329/https://eurovision.tv/participant/olly-alexander-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} | SMRTV | Megara | "11:11" | Kastila | ''Una voce per San Marino'' ''2024'' | Pebrero 24, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – MEGARA |url=https://eurovision.tv/participant/megara-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151533/https://eurovision.tv/participant/megara-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | RTS | Teya Dora | "Ramonda" <small>(Рамонда)</small> | [[Wikang Serbiyo|Serbiyo]] | ''Pesma za Evroviziju '24'' | Marso 2, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – TEYA DORA |url=https://eurovision.tv/participant/teya-dora-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151531/https://eurovision.tv/participant/teya-dora-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | Marcus & Martinus | "Unforgettable" | Ingles | ''Melodifestivalen 2024'' | Marso 9, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Marcus & Martinus |url=https://eurovision.tv/participant/marcus-martinus-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402030258/https://eurovision.tv/participant/marcus-martinus-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 29, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nemo |url=https://eurovision.tv/participant/nemo-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=5 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405211607/https://eurovision.tv/participant/nemo-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | Aiko | "Pedestal" | Ingles | ''ESCZ 2024'' | Disyembre 13, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Aiko |url=https://eurovision.tv/participant/aiko-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325044646/https://eurovision.tv/participant/aiko-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | CyBC | Silia Kapsis | "Liar" | Ingles | Panloob na pagpili | Setyembre 25, 2023 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 29, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Silia Kapsis |url=https://eurovision.tv/participant/silia-kapsis-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060841/https://eurovision.tv/participant/silia-kapsis-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | Suspilne | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" | [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]], Ingles | ''Vidbir 2024'' | Pebrero 4, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – alyona alyona & Jerry Heil |url=https://eurovision.tv/participant/alyona-alyona-and-jerry-heil-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/alyona-alyona-and-jerry-heil-2024 |url-status=live }}</ref> |} ==Pagbunot ng alokasyon sa mga semi-finals== Ang bunutan upang matukoy ang semi-finals ng mga kalahok na bansa ay naganap noong ika-30 ng Enero 2024 nang 7:00 ng gabi, sa Malmö Town Hall. Ang tatlumpu't-isang semi-finalist ay hinati sa limang pot, batay sa mga historikal na pattern ng pagboto, na may layuning mabawasan ang posibilidad ng bloc voting at mapataas ang suspense sa semi-finals. Tinukoy din sa bunutan kung aling semi-final ang bawat isa sa anim na awtomatikong kwalipikado – ang punong bansa na [[Sweden|Suwesya]] at ang mga bansang "Big Five" ([[Alemanya]], [[Espanya]], [[Italya]], [[Pransiya]], at [[Reyno Unido]]) – ang boboto, kinakailangang ipalabas, at magtanghal ng kanilang entry sa isang hindi mapagkumpitensyang kapasidad. Ang seremonya ay pinangunahan nina Pernilla Månsson Colt at Farah Abadi. {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 1 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 2 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 3 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 4 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 5 ! scope="col" style="width:16%;" | Mga finalist |- | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Albanya}} |{{Flag|Austria}} |{{Flag|Eslobenya}} |{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} |{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} |{{Flag|Suwisa}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Australya}} |{{Flag|Dinamarka}} |{{Flag|Estonia|name=Estonya}} |{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} |{{Flag|Noruwega}} |{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Armenya}} |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} |{{Flag|Heorhiya}} |{{Flag|Israel}} |{{Flag|Latvia|name=Letonya}} |{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} |{{Flag|Ukranya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Gresya}} |{{Flag|Irlanda}} |{{Flag|Malta}} |{{Flag|Portugal}} |{{Flag|San Marino}} |{{Flag|Tsipre}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Belhika}} |{{Flag|Luxembourg}} |{{Flag|Moldova|name=Moldabya}} |{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} |{{Flag|Polonya}} |{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Alemanya}} |{{Flag|Espanya}} |{{Flag|Italya}} |{{Flag|Pransiya}} |{{Flag|Suwesya}} |{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}}} |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Resulta ng bunutan |- ! scope="col" colspan="2" style="width:50%;" | Unang semi-final ! scope="col" colspan="2" style="width:50%;" | Ikalawang semi-final |- ! scope="col" | Unang kalahati ! scope="col" | Ikalawang kalahati ! scope="col" | Unang kalahati ! scope="col" | Ikalawang kalahati |- | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Ukranya}} |{{Flag|Tsipre}} |{{Flag|Polonya}} |{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} |{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} |{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} |{{Flag|Irlanda}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Eslobenya}} |{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} |{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} |{{Flag|Portugal}} |{{Flag|Luxembourg}} |{{Flag|Australya}} |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} |{{Flag|Moldova|name=Moldabya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Austria}} |{{Flag|Malta}} |{{Flag|Suwisa}} |{{Flag|Gresya}} |{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} |{{Flag|Albanya}} |{{Flag|Dinamarka}} |{{Flag|Armenya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Estonia|name=Estonya}} |{{Flag|Heorhiya}} |{{Flag|Israel}}{{Efn|Matapos sumang-ayon ang reference group ng paligsahan, ang Israel ay nakapasok sa ikalawang semi-final kasunod ng kahilingan mula sa brodkaster ng Israel na IPBC (Kan), dahil ang petsa ng ensayo para sa unang semi-final ay kasabay ng obserbasyon ng [[Yom haShoa]].}} |{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} |{{Flag|Noruwega}} |{{Flag|Latvia|name=Letonya}} |{{Flag|San Marino}} |{{Flag|Belhika}}}} |- ! scope="col" colspan="2" | Pagboto, pagtanghal at pagpapalabas ! scope="col" colspan="2" | Pagboto, pagtanghal at pagpapalabas |- | valign="top" colspan="2" | {{Unbulleted list |{{Flag|Alemanya}} |{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} |{{Flag|Suwesya}}}} | valign="top" colspan="2" | {{Unbulleted list |{{Flag|Espanya}} |{{Flag|Italya}} |{{Flag|Pransiya}}}} |} ==Buod ng paligsahan== ===Unang semi-final=== Ginanap ang unang semi-final noong ika-7 ng Mayo 2024 sa ganap na 9:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]].<ref name="calendar">{{Cite web |date=13 Marso 2019 |title=Eurovision Calendar 2024 |url=https://eurovision.tv/calendar |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Setyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902202017/https://eurovision.tv/calendar |url-status=live }}</ref> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Alemanya]], [[Reino Unido]] at [[Suwesya]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw">{{Cite web |date=30 Enero 2024 |title=Eurovision 2024: Semi-Final Draw results |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-semi-final-draw-results |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |language=en |archive-date=30 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130182906/https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-semi-final-draw-results |url-status=live }}</ref> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Unang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024<ref>{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/malmo-2024/first-semi-final |title=Malmö 2024 – First Semi-Final – Scoreboard |publisher=Eurovision Song Contest |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=30 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130185817/https://eurovision.tv/event/malmo-2024/first-semi-final |url-status=live }}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Tsipre}} | Silia Kapsis | "Liar" |67 |6 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Teya Dora | "Ramonda" |47 |10 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Silvester Belt | "Luktelk" |119 |4 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Irlanda}} | Bambie Thug | "Doomsday Blue" |124 |3 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}'' | ''Olly Alexander'' | ''"Dizzy"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Ukranya}} | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" |173 |2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Polonya}} | Luna | "The Tower" |35 |12 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" |177 |1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Hera Björk | "Scared of Heights" |3 |15 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Alemanya}}'' | ''Isaak'' | ''"Always on the Run"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Eslobenya}} | Raiven | "Veronika" |51 |9 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya}} | "No Rules!" |59 |7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | Natalia Barbu | "In the Middle" |20 |13 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Suwesya}}'' | ''Marcus & Martinus'' | ''"Unforgettable"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | Fahree <abbr>feat.</abbr> Ilkin Dovlatov | "Özünlə apar" |11 |14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Australya}} | Electric Fields | "One Milkali (One Blood)" |41 |11 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Portugal}} | Iolanda | "Grito" |58 |8 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Luxembourg}} | Tali | "Fighter" |117 |5 |} ===Ikalawang semi-final=== Ginanap ang ikalawang semi-final noong ika-9 ng Mayo 2024 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST.<ref name="calendar" /> Labing-anim na bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Espanya]], [[Italya]] at [[Pransiya]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw" /> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Ikalawang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024<ref name="SF2_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/malmo-2024/second-semi-final/results |title=Malmö 2024 – Second Semi-Final – Detailed voting results |date=11 Mayo 2024 |website=Eurovision Song Contest |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa|EBU]] |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=12 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240512002634/https://eurovision.tv/event/malmo-2024/second-semi-final/results |url-status=live }}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Malta}} | Sarah Bonnici | "Loop" |13 |16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Albanya}} | Besa | "Titan" |14 |15 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Gresya}} | Marina Satti | "Zari" |86 |5 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Suwisa}} | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" |132 |4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | Aiko | "Pedestal" |38 |11 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Pransiya}}'' | ''Slimane'' | ''"Mon amour"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Austria}} | Kaleen | "We Will Rave" |46 |9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Dinamarka}} | Saba | "Sand" |36 |12 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Armenya}} | Ladaniva | "Jako" |137 |3 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Dons | "Hollow" |72 |7 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Espanya}}'' | ''Nebulossa'' | ''"Zorra"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|San Marino}} | Megara | "11:11" |16 |14 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Heorhiya}} | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" |54 |8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Belhika}} | Mustii | "Before the Party's Over" |18 |13 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" |79 |6 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Italya}}'' | ''Angelina Mango'' | ''"La noia"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Israel}} | Eden Golan | "Hurricane" |194 |1 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Noruwega}} | Gåte | "Ulveham" |43 |10 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Joost Klein | "Europapa" |182 |2 |} ===Final=== Ginanap ang final noong ika-11 ng Mayo 2024 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST at itinampok ang 25 na bansang kalahok.<ref name="calendar" /> Bumoto sa finals ang lahat ng 37 kalahok na bansa kasama ang hurado at televote, pati na rin ang mga hindi kalahok na bansa sa ilalim ng pinagsama-samang online na boto na "Rest of the World".<ref>{{Cite web |date=17 Marso 2025 |title=Switzerland has been drawn to perform 19th in the Grand Final |url=https://eurovision.tv/story/switzerland-draws-perform-19th-grand-final |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> Ang running order (R/O) ng host nation ay natukoy sa pamamagitan ng random draw noong ika-11 ng Marso sa taunang pagpupulong ng mga pinuno ng mga kalahok na delegasyon.<ref>{{cite web |url=https://eurovision.tv/story/sweden-will-perform-first-in-malmo |title=Sweden have been drawn to open the Grand Final in Malmö |publisher=Eurovision Song Contest |date=11 Marso 2024 |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=11 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240311153152/https://eurovision.tv/story/sweden-will-perform-first-in-malmo |url-status=live }}</ref> Ang running order para sa mga natitirang finalist ay tinukoy ng mga prodyuser ng paligsahan pagkatapos ng ikalawang semi-final.<ref>{{Cite web |date=10 Mayo 2024 |title=Eurovision 2024: The Grand Final running order |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-final-running-order |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=14 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514122837/https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-final-running-order |url-status=live }}</ref> Sa kabila ng pagiging kwalipikado para sa finals, kung saan nakatakda sana itong magtanghal sa ika-5 pwesto, na-disqualify ang Nederlandiya dahil sa isang insidente sa pagitan ng kalahok nitong si Joost Klein at ng isang miyembro ng production team.<ref>{{Cite web |date=11 Mayo 2024 |title=Statement on Dutch participation in the Eurovision Song Contest |url=https://eurovision.tv/mediacentre/release/statement-dutch-participation-eurovision-song-contest |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=14 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514135422/https://eurovision.tv/mediacentre/release/statement-dutch-participation-eurovision-song-contest |url-status=live }}</ref> Napanatili nito ang karapatang bumoto sa finals,<ref>{{Cite web |date=11 Mayo 2024 |title=The Netherlands will take part in the voting in the Final |url=https://escbubble.com/2024/05/the-netherlands-will-take-part-in-the-voting-in-the-final/ |access-date=14 Abril 2026 |website=ESCBubble |language=en-GB |archive-date=12 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240512062323/https://escbubble.com/2024/05/the-netherlands-will-take-part-in-the-voting-in-the-final/ |url-status=live }}</ref> at napanatili ng lahat ng mga bansang nakatakdang magtanghal pagkatapos ng Nederlandiya ang kani-kanilang mga running order number.<ref>{{Cite web |last1=Tiikkaja |first1=Samuli |last2=Pikkarainen |first2=Elina |date=11 May 2024 |title=Euroviisut {{!}} EBU: Hollanti ei osallistu Euroviisujen finaaliin – kappaleiden kilpailunumerot pysyvät ennallaan |trans-title=EBU: Hindi lalahok ang Nederlandiya sa Eurovision final – mananatiling hindi nagbabago ang bilang ng mga kanta sa kompetisyon |url=https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000010419345.html |access-date=13 May 2024 |website=Helsingin Sanomat |language=fi |archive-date=13 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513110358/https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000010419345.html |url-status=live }}</ref> {{Legend|gold|Kampeon}} {{Legend|#FFE6E6|Diskwalipikado}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024<ref name="Final_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/malmo-2024/grand-final |title=Malmö 2024 – Grand Final – Scoreboard |publisher=Eurovision Song Contest |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=30 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130185816/https://eurovision.tv/event/malmo-2024/grand-final |url-status=live }}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | Marcus & Martinus | "Unforgettable" | 174 | 9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Ukranya}} | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" | 453 | 3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Alemanya}} | Isaak | "Always on the Run" | 117 | 12 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Luxembourg}} | Tali | "Fighter" | 103 | 13 |- style="background: #FFE6E6;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Joost Klein | "Europapa" | — | — |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Israel}} | Eden Golan | "Hurricane" | 375 | 5 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Silvester Belt | "Luktelk" | 90 | 14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Espanya}} | Nebulossa | "Zorra" | 30 | 22 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" | 37 | 20 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Irlanda}} | Bambie Thug | "Róa" | 278 | 6 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Dons | "Hollow" | 64 | 16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Gresya}} | Marina Satti | "Asteromata" | 126 | 11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | Olly Alexander | "Dizzy" | 46 | 18 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Noruwega}} | Gåte | "Ulveham" | 16 | 25 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Italya}} | Angelina Mango | "La noia" | 268 | 7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Teya Dora | "Ramonda" | 54 | 17 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 17 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya}} | "No Rules!" | 38 | 19 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 18 | {{Flag|Portugal}} | Iolanda | "Grito" | 152 | 10 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 19 | {{Flag|Armenya}} | Ladaniva | "Jako" | 183 | 8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | {{Flag|Tsipre}} | Silia Kapsis | "Liar" | 78 | 15 |- style="font-weight: bold; background: gold;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | {{Flag|Suwisa}} | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" | 591 | 1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | {{Flag|Eslobenya}} | Raiven | "Veronika" | 27 | 23 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" | 547 | 2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 24 | {{Flag|Heorhiya}} | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" | 34 | 21 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | {{Flag|Pransiya}} | Slimane | "Mon amour" | 445 | 4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 26 | {{Flag|Austria}} | Kaleen | "We Will Rave" | 24 | 24 |} ====Buod ng pagboto==== {{Legend|gold|Kampeon}} {{Legend|#FFE6E6|Diskwalipikado}} {| class="wikitable plainrowheaders" style="margin: 10px;" |+ Paghahati-hati ng mga resulta<ref name="finalresults">{{cite web |title=Malmö 2024 – Grand Final – Detailed voting results |url=https://eurovision.tv/event/tmalmo-20249/grand-final/results |publisher=Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa |access-date=14 Abril 2026 }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! rowspan="2" scope="col" | Puwesto ! colspan="2" scope="col" | Pinagsama ! colspan="2" scope="col" | Hurado ! colspan="2" scope="col" | Televoting |- ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 1 | bgcolor=gold|{{Flag|Suwisa}} | bgcolor=gold|591 | bgcolor=gold|{{Flag|Suwisa}} | bgcolor=gold|365 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | 337 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 2 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | 547 | {{Flag|Pransiya}} | 218 | {{Flag|Israel}} | 323 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 3 | {{Flag|Ukranya}} | 453 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | 210 | {{Flag|Ukranya}} | 307 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 4 | {{Flag|Pransiya}} | 445 | {{Flag|Italya}} | 164 | {{Flag|Pransiya}} | 227 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 5 | {{Flag|Israel}} | 375 | {{Flag|Ukranya}} | 146 | bgcolor=gold|{{Flag|Suwisa}} | bgcolor=gold|226 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 6 | {{Flag|Irlanda}} | 278 | {{Flag|Irlanda}} | 142 | {{Flag|Irlanda}} | 136 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 7 | {{Flag|Italya}} | 268 | {{Flag|Portugal}} | 139 | {{Flag|Italya}} | 104 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 8 | {{Flag|Armenya}} | 183 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 125 | {{Flag|Gresya}} | 85 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 9 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 174 | {{Flag|Armenya}} | 101 | {{Flag|Armenya}} | 82 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 10 | {{Flag|Portugal}} | 152 | {{Flag|Alemanya}} | 99 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 58 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 11 | {{Flag|Gresya}} | 126 | {{Flag|Luxembourg}} | 83 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 49 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 12 | {{Flag|Alemanya}} | 117 | {{Flag|Israel}} | 52 | {{Flag|Tsipre}} | 44 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 13 | {{Flag|Luxembourg}} | 103 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 46 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 33 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 14 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 90 | {{Flag|Gresya}} | 41 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | 32 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 15 | {{Flag|Tsipre}} | 78 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 36 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 31 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 16 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 64 | {{Flag|Tsipre}} | 34 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 28 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 17 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | 54 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 32 | {{Flag|Luxembourg}} | 20 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 18 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 46 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | 22 | {{Flag|Heorhiya}} | 19 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 19 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 38 | {{Flag|Espanya}} | 19{{efn|name=Hurado19|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Austria, ang Espanya ay itinuring na ika-19 puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Alemanya}} | 18 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 20 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 37 | {{Flag|Austria}} | 19{{efn|name=Hurado19}} | {{Flag|Portugal}} | 13 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 21 | {{Flag|Heorhiya}} | 34 | {{Flag|Heorhiya}} | 15{{efn|name=Hurado21|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Eslobenya, ang Heorhiya ay itinuring na ika-21 puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Eslobenya}} | 12 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 22 | {{Flag|Espanya}} | 30 | {{Flag|Eslobenya}} | 15{{efn|name=Hurado21}} | {{Flag|Espanya}} | 11 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 23 | {{Flag|Eslobenya}} | 27 | {{Flag|Noruwega}} | 12 | {{Flag|Austria}} | 5 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 24 | {{Flag|Austria}} | 24 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 7 | {{Flag|Noruwega}} | 4 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 25 | {{Flag|Noruwega}} | 16 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 4 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 0 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | — | bgcolor=#FFE6E6|{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | bgcolor=#FFE6E6|— | bgcolor=#FFE6E6|{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | bgcolor=#FFE6E6|— | bgcolor=#FFE6E6|{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | bgcolor=#FFE6E6|— |} ====Tagapagsalita==== Inihayag ng mga tagapagsalita ang 12-puntong iskor mula sa pambansang hurado ng kani-kanilang bansa sa sumusunod na pagkakasunud-sunod: {{Div col |colwidth=30em}} #{{Flag|Ukranya}} – [[Jamala (mang-aawit)|Jamala]] {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]])}} #{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} – Joanna Lumley #{{Flag|Luxembourg}} – Désirée Nosbusch {{small|(host ng paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1984|1984]])}} #{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} – Aysel Teymurzadeh {{small|(kinatawan ng Aserbayan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2009|2009]] kasama si Arash)}} #{{Flag|San Marino}} – Kida #{{Flag|Malta}} – Matt Blxck #{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} – Ivan Dorian Molnar #{{Flag|Albanya}} – Andri Xhahu #{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} – Radka Rosická #{{Flag|Israel}} – Maya Alkulumbre #{{Flag|Australya}} – Danny Estrin {{small|(kinatawan ng Australya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] bilang parte ng Voyager)}} #{{Flag|Dinamarka}} – Stéphanie Surrugue #{{Flag|Espanya}} – Soraya Arnelas #{{Flag|Noruwega}} – Ingvild Helljesen #{{Flag|Alemanya}} – Ina Müller #{{Flag|Armenya}} – Brunette {{small|(kinatawan ng Armenya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Eslobenya}} – Lorella Flego #{{Flag|Heorhiya}} – Sopho Khalvashi {{small|(kinatawan ng Heorhiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2007|2007]])}} #{{Flag|Suwisa}} – Jennifer Bosshard #{{Flag|Moldova|name=Moldabya}} – Doina Stimpovschi #{{Flag|Gresya}} – [[Helena Paparizou]] {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2005|2005]])}} #{{Flag|Estonia|name=Estonya}} – Birgit {{small|(kinatawan ng Estonya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]])}} #{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} – ''Wala''{{Efn|Dapat sana ay iaanunsyo ni Nikkie de Jager ang mga puntos ng hurado mula sa Nederlandiya, ngunit umatras siya matapos madiskwalipika ang bansa sa finals. Sa halip, inanunsyo ng superbisor tagapagpaganap ng paligsahan na si Martin Österdahl ang mga puntos ng hurado ng bansa.}} #{{Flag|Austria}} – Philipp Hansa #{{Flag|Pransiya}} – Natasha St-Pier {{small|(kinatawan ng Pransiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2001|2001]])}} #{{Flag|Italya}} – Mario Acampa #{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} – Toni Laaksonen #{{Flag|Portugal}} – Mimicat {{small|(kinatawan ng Portugal noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Belhika}} – Livia Dushkoff #{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} – Friðrik Ómar Hjörleifsson {{small|(kinatawan ng Islandiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2008|2008]] bilang parte ng Eurobandið)}} #{{Flag|Latvia|name=Letonya}} – Andrejs Reinis Zitmanis {{small|(kinatawan ng Letonya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] bilang parte ng Sudden Lights)}} #{{Flag|Irlanda}} – [[Paul Harrington]] {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1994|1994]] kasama si [[Charlie McGettigan]])}} #{{Flag|Polonya}} – [[Viki Gabor]] {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision para sa mga Bata 2019]])}} #{{Flag|Tsipre}} – Loukas Hamatsos #{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} – Monika Linkytė {{small|(kinatawan ng Litwanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} – Konstrakta {{small|(kinatawan ng Serbiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]])}} #{{Flag|Sweden|name=Suwesya}} – Frans {{small|(kinatawan ng Suwesya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]])}} {{Div col end}} ==Ibang mga pagtatanghal== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Iba pang mga tagapagtanghal sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024 |- ! scope="col"| Act ! scope="col"| (Mga) Pangalan ! scope="col" class="unsortable"| (Mga) Kanta |- ! colspan="3" | Unang semi-final |- ! Pambungad | Eleni Foureira<br>Eric Saade<br>Chanel | "Fuego"<br>"Popular"<br>"SloMo" |- ! rowspan="2" |Interval | [[Johnny Logan]] | "Euphoria" |- | Benjamin Ingrosso | "Look Who's Laughing Now"<br>"Kite"<br>"Honey Boy" |- ! colspan="3" | Ikalawang semi-final |- ! Pambungad | Petra Mede<br>Malin Åkerman | "Tattoo" |- ! rowspan="3" |Interval | [[Helena Paparizou]]<br>[[Charlotte Perrelli]]<br>[[Sertab Erener]] | "My Number One"<br>"Take Me to Your Heaven"<br>"Everyway That I Can" |- | Petra Mede<br>Charlotte Perrelli<br>Sarah Dawn Finer <small>(bilang si Lynda Woodruff)</small> | "We Just Love Eurovision Too Much" |- |Käärijä |"Cha Cha Cha" |- ! Reprise | Herreys | "Diggi-Loo Diggi-Ley" |- ! colspan="3" | Final |- ! Pambungad | Björn Skifs | "Hooked on a Feeling" |- ! rowspan="4" |Interval | Sarah Dawn Finer <small>(bilang si Lynda Woodruff)</small> | "Good to Go" |- | Alcazar | "Crying at the Discoteque" |- | [[Carola Häggkvist|Carola]]<br>Charlotte Perrelli<br>[[Conchita Wurst]] | "Waterloo"<br><small>(na may pre-recorded na</small> <small>paglitaw mula sa mga orihinal na kumanta ng kanta na [[ABBA]] bilang mga kanilang mga virtual avatar mula sa kanilang konsiyerto na ABBA Voyage sa [[Londres]])</small> |- | [[Loreen (mang-aawit)|Loreen]] | "Forever"<br>"Tattoo" |} ==Pagpapalabas== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Albanya}} | RTSH | RTSH 1, RTSH Muzikë, Radio Tirana | Lahat ng palabas | Andri Xhahu |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | rowspan="2" |ARD/NDR | One | Semi-finals | rowspan="2" scope="row" | Thorsten Schorn |- | Das Erste | Final |- | ARD/RBB | Radio Eins | Final | Amelie Ernst at Max Spallek |- ! scope="row" | {{Flag|Armenya}} | AMPTV | Armenia 1 | Lahat ng palabas | Hrachuhi Utmazyan at Sevak Hakobyan |- ! scope="row" | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | colspan="2" | İTV | Lahat ng palabas | Nurlana Jafarova |- ! scope="row" | {{Flag|Australya}} | SBS | SBS | Lahat ng palabas | Myf Warhurst at Joel Creasey |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Austria}} | rowspan="2" | ORF | ORF 1 | Lahat ng palabas | Andi Knoll |- | FM4 | Final | Jan Böhmermann at Olli Schulz |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Belhika}} | rowspan="3" | RTBF | Tipik | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | rowspan="3" | ''Pranses'': Maureen Louys at Jean-Louis Lahaye |- | La Une | {{abbr|SF2|Semi-final 2}}/Final |- |VivaCité |Final |- | rowspan="2" | VRT | VRT 1 | Lahat ng palabas | rowspan="2" | ''Olandes'': Peter Van de Veire |- |Radio 2 |Final |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | DR1 | Lahat ng palabas | Ole Tøpholm |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | rowspan="3" | RTVSLO | TV SLO 1 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | Mojca Mavec |- | TV SLO 2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- |Radio Val 202 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | Maj Valerij at Igor Bračič |- ! rowspan="6" scope="row" | {{Flag|Espanya}} | rowspan="6" | RTVE | La 2 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} | rowspan="2" | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | rowspan="2" | La 1 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- | Final | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar<br />''Katalan'':{{efn|Ang opsyon sa komentaryo sa wikang Katalan ay makukuha lamang sa Cataluña.}} Sònia Urbano at Xavi Martínez |- | [[TVE Internacional]] | Lahat ng palabas | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | Radio Nacional | rowspan="2" | Final | ''Kastila'': David Asensio, Sara Calvo at Luis Miguel Montes |- | Ràdio 4 | ''Katalan'': Sònia Urbano at Xavi Martínez |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | rowspan="3" | ERR | ETV | rowspan="3" | Lahat ng palabas | ''Estonyo'': Marko Reikop |- | ETV+ | ''Ruso'': Julia Kalenda at Aleksandr Hobotov |- |ETV2 |''Wikang Senyas ng Estonya:'' iba't ibang interpreter |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Gresya}} | rowspan="2" | ERT | ERT1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas |Thanasis Alevras at Jérôme Kaluta |- | Deftero Programma |Dimitris Meidanis |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | First Channel | Lahat ng palabas |Nika Lobiladze |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | rowspan="3" | RTÉ | RTÉ One | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | Marty Whelan |- | RTÉ2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- |RTÉ 2fm |Lahat ng palabas |Zbyszek Zalinski at Neil Doherty |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | rowspan="3" | RÚV | RÚV | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- | RÚV 2 | ''Wikang Senyas ng Iceland:'' iba't ibang interpreter |- | Rás 2 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Israel}} | rowspan="3" | IPBC | rowspan="2" | Kan 11 | Semi-finals | Asaf Liberman at Akiva Novick |- | rowspan="2" | Final | Asaf Liberman, Akiva Novick at Yoav Tzafir |- |Kan 88, Kan Tarbut, Kan Bet | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Italya}} | rowspan="3" | RAI | Rai 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Gabriele Corsi at Mara Maionchi |- | Rai 1 | Final |- |Rai Radio 2 |Lahat ng palabas | Diletta Parlangeli at Matteo Osso |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | rowspan="2" | HRT | HRT 1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas | Duško Ćurlić |- | HR 2 |Zlatko Turkalj |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | rowspan="2" | LSM | rowspan="2" | LTV1 | Semi-finals | Toms Grēviņš |- | Final | Toms Grēviņš at Lauris Reiniks |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | LRT TV, LRT Radijas | Lahat ng palabas | Ramūnas Zilnys |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | rowspan="3" | RTL | RTL Lëtzebuerg, RTL Radio | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Luksemburges'': Raoul Roos at Roger Saurfeld |- | RTL Today | ''Ingles'': Sarah Tapp at Meredith Moss |- | RTL Infos |{{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Pranses'': Jérôme Didelot at Emma Sorgato |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | TVM | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Moldova 1, Radio Moldova | Lahat ng palabas | Ion Jalbă at Elena Stegari |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | rowspan="2" | AVROTROS | NPO 1, BVN | Lahat ng palabas | Cornald Maas at Jacqueline Govaert |- | NPO Radio 2 | Final | Splinter Chabot at Carolien Borgers |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | rowspan="2" | NRK | NRK1 | Lahat ng palabas | Marte Stokstad |- | NRK P1 | Final | Jon Marius Hyttebakk |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | rowspan="5" | Yle | Yle TV1, TV Finland | rowspan="4" | Lahat ng palabas | ''Finlandes'': Mikko Silvennoinen<br />''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | Yle Radio Suomi | ''Finlandes'': Toni Laaksonen at Sanna Pirkkalainen |- |Yle X3M | ''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | rowspan="2" | Yle Areena{{Efn|Kasama ang mga opsyon sa komentaryo sa wikang Finlandes at Suweko mula sa Yle TV1}} | ''Inari Sámi:'' Heli Huovinen at ''Northern Sámi'': Aslak Paltto |- | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Ruso'': Levan Tvaltvadze |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | TVP1, TVP Polonia | Lahat ng palabas | Artur Orzech |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Portugal}} | rowspan="2" | RTP | RTP1, RTP Internacional | Lahat ng palabas{{efn|Ang pagsasahimpapawid ng ikalawang semi-final ay nagsimulang naantala, sa ganap na 10:30 ng gabi (WEST)}} | rowspan="2" | José Carlos Malato at Nuno Galopim |- |RTP África |{{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final{{Efn|Ang pagsasahimpapawid ng final ay nagsimulang naantala, sa ganap na 9:01 ng gabi (WEST)}} |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | rowspan="2" |France Télévisions | Culturebox | Semi-finals | Nicky Doll |- | France 2 | Final | Stéphane Bern at Laurence Boccolini |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | rowspan="5" | [[BBC]] | rowspan="2" | BBC One | Semi-finals | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan Clark |- | Final | ''Ingles:'' Graham Norton |- | BBC Red Button | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas ng Britanya:'' iba't ibang interpreter |- | rowspan="2" |BBC Radio 2 | Semi-finals | ''Ingles:'' Richie Anderson |- | Final | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan Clark |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} |SMRTV |San Marino RTV |Lahat ng palabas |Lia Fiorio at Gigi Restivo |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | rowspan="3" | RTS | RTS 1{{Efn|Sa pagtatanghal ng Polonya sa unang semi-final, pansamantalang inilipat ang brodkast mula sa RTS1 patungong RTS2, upang maipalabas ng una ang seremonya ng pagdating ng Pangulo at Pangkalahatang Kalihim ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Xi Jinping]], na nagsasagawa ng pagbisitang estado sa Serbiya. Ipinalabas ang RTS2 nang humigit-kumulang 25 minuto ng semi-final, kabilang ang natitirang bahagi ng mga kalahok ng Polonya, mga pagtatanghal mula sa Islandiya, Kroasya, at ang unang bahagi ng pagtatanghal ng Alemanya, bago naibalik ang brodkast sa RTS1.}}, RTS Svet | Lahat ng palabas | Duška Vučinić |- | rowspan="2" | Radio Belgrade 1 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | Katarina Epstein |- |Final |Katarina Epstein at Nikoleta Dojčinović |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | rowspan="2" | SVT | SVT1 | Lahat ng palabas | ''Suweko:'' Tina Mehrafzoon at Edward af Sillén |- | SVT Play{{efn|Kasama ang opsyon sa komentaryo sa wikang Suweko mula sa SVT1 para sa lahat ng palabas}} | Final | ''Inari Sámi:'' Heli Huovinen at ''Northern Sámi'': Aslak Paltto{{efn|Sa sabay na broadcast mula sa Yle Areena ng Finland}} |- | SR | SR P4 | Lahat ng palabas | ''Suweko:'' Carolina Norén |- ! rowspan="6" scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | rowspan="6" | SRG SSR | RSI La 2 | Semi-finals | rowspan="2" | ''Italyano'': Ellis Cavallini at Gian-Andrea Costa |- | RSI La 1 | Final |- |RTS 2 | Semi-finals | rowspan="2" | ''Pranses'': Jean-Marc Richard at Nicolas Tanner |- | RTS 1 | Final |- | SRF zwei | Semi-finals | rowspan="2" | ''Aleman'': Sven Epiney |- | SRF 1 | Final |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | ČT2 | Lahat ng palabas | Vašek Matějovský, Patricie Kaňok Fuxová at Dominika Hašková |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | rowspan="2" | CyBC | RIK 1, RIK Sat | rowspan="2" | Lahat ng palabas | Melina Karageorgiou at Hovig Demirjian |- | RIK Trito | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | rowspan="4" | Suspilne | rowspan="3" | Suspilne Kultura | Semi-finals | ''Ukranyo:'' Timur Miroshnychenko |- | Final | ''Ukranyo:'' Timur Miroshnychenko at Vasyl Baidak |- | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas Ukranyo'': Tetiana Zhurkova, Inna Petrova, Iryna Skolotova, Yuliia Porplik, Anfisa Boldusieva at Lada Sokoliuk |- | Radio Promin | ''Ukranyo:'' Dmytro Zakharchenko at Lesia Antypenko{{Efn|Ang pagsasahimpapawid ng semi-finals ay kadalasang nagtampok ng komentaryo sa TV ni Miroshnychenko. Tanging ang pangalawang recap (na hindi isinalaysay ni Miroshnychenko sa TV) ang binigyan ng komento nina Zakharchenko at Antypenko. Kasama rin sa mga pagsasahimpapawid ang maiikling talakayan sa studio at maiikling ulat sa mismong lugar ni Anna Zakletska sa pagitan ng pagsasara ng botohan at mga anunsyo ng resulta, na iniharap nina Zakharchenko at Antypenko.}} |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga broadkasters at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Brasil}} | Zapping | Zapping Music Live | Final | Priscila Bertozzi |- ! scope="row" | {{Flag|Chile}} | Zapping | Zapping Channel | Final |Rayén Araya at Ignacio Lira |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobakya}} |RTVS |Rádio FM |Final |Daniel Baláž, Lucia Haverlík, Pavol Hubinák at Juraj Malíček |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Estados Unidos}} | [[NBC]] | Peacock | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- | colspan="2" |WJFD-FM |Final |Ewan Spence at Samantha Ross |- ! scope="row" | {{Flag|North Macedonia|name=Hilagang Masedonya}} | MRT | MRT 1, Radio Skopje | Lahat ng palabas | Aleksandra Jovanovska |- ! scope="row" | {{Flag|Kosovo}} | RTK | RTK 1, Radio Kosovo 2 | Lahat ng palabas | Agron Krasniqi at Egzona Rafuna |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | rowspan="2" |RTCG |TVCG 1 | rowspan="2" |Lahat ng palabas |Ivan Maksimović |- |Radio 98 | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Peru}} | Zapping | Zapping Music Live | Final |Rayén Araya at Ignacio Lira |} ==Mga nota== {{notelist}} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] [[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]] [[Kategorya:Europa]] bc1bs04imhr9049n2au0ax8su8d9o6d 2204171 2204161 2026-04-22T10:54:44Z Jadewest.catvalentine 41897 /* Pagbunot ng alokasyon sa mga semi-finals */ 2204171 wikitext text/x-wiki {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision | year = 2024 | image = Nemo Eurovision Song Contest 2024 Final dress rehearsal 05.jpg | size = 300px | caption = Si Nemo, ang kampeon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024 | theme = ''United by Music'' | semi1 = {{start date|2024|05|07|df=y}} | semi2 = {{start date|2024|05|09|df=y}} | final = {{start date|2024|05|11|df=y}} | venue = [[Malmö Arena]]<br />[[Malmö]], [[Sweden|Suwesya]] | organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) | exsupervisor = Martin Österdahl | host_broadcaster = [[Sveriges Television]] (SVT) | directors = {{Ubl|Robin Hofwander|Daniel Jelinek|Fredrik Bäcklund}} | exproducers = {{Ubl|Ebba Adielsson|Christel Tholse Willers}} | presenters = {{Ubl|Petra Mede|Malin Åkerman}} | entries = 37 | finalists = 25{{Efn|26 na bansa ang nakatakdang magtanghal, ngunit ang [[Netherlands|Nederlandiya]] ay na-disqualify sa paligsahan sa pagitan ng ikalawang semi-final at ng final. Napanatili ng bansa ang karapatang bumoto sa final.}} | debut = | return = {{Flag|Luxembourg}} | disqualified = {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | non-return = {{Flag|Rumanya}} | winner = {{Flag|Suwisa}}<br />"The Code" ni [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | vote = Ang bawat bansa ay nagbibigay ng isang set sa semi-finals, o dalawang set sa finals na may 12, 10, 8–1 puntos sa sampung kanta.<br/>Sa lahat ng tatlong palabas, ang mga online na boto mula sa mga manonood sa mga bansang hindi kalahok ay pinagsama-sama at iginagawad bilang isang set ng mga puntos. | prev_year = {{Flagicon|United Kingdom}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|Liverpool 2023]] | next_year = {{Flagicon|Suwisa}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2025|Basel 2025]] }} Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024''' ay ang ika-68 na edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]]. Ito ay binubuo ng dalawang semi-final na ginanap noong Mayo 7 at 9, at ng grand final na ginanap noong Mayo 11, 2024. Ginanap ito sa [[Malmö Arena]] sa [[Malmö]], [[Sweden|Suwesya]] at hinost nina Petra Mede at Malin Åkerman. Inorganisa ito ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[Sveriges Television]] (SVT), na siyang nag-stage ng paligsahan matapos magwagi ang kantang "Tattoo" ni [[Loreen (mang-aawit)|Loreen]] noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] para sa [[Suwesya]]. Lumahok sa paligsahan ang mga brodkaster mula sa tatlumpu't pitong bansa, ang parehong bilang ng nakaraang taon. Pinili ng [[Rumanya]] na huwag lumahok, at ang [[Luxembourg]] ay lumahok sa unang pagkakataon simula noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1993|1993]]. Ang nanalo ay ang kantang "The Code" ng [[Suwisa]], na itinanghal ni [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] at isinulat niya kasama sina Benjamin Alasu, Lasse Midtsian Nymann, at Linda Dale. Nanalo ang Suwisa sa pinagsamang boto at boto ng hurado, at pumanglima sa televote. Nanalo ang [[Kroasya]] sa televote at natapos sa pangalawang pwesto, ang pinakamagandang resulta nito sa kasalukuyan bilang isang malayang bansa, matapos manalo noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1989|1989]] bilang bahagi ng [[Yugoslavia]]. Ang [[Ukranya]], [[Pransiya]], at [[Israel]] ang kumukumpleto sa nangungunang lima. Ang paligsahan ay itinuring na pinakakontrobersyal na edisyon sa kasaysayan ng kompetisyon. Ang pagsasama ng Israel sa mga kalahok sa konteksto ng [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Gaza]] ay sinalubong ng kontrobersiya, at ilang mga karagdagang hakbang sa seguridad ay inilagay para sa kaganapan. Samantala, ang [[Netherlands|Nederlandiya]] ay na-disqualify sa paligsahan sa pagitan ng ikalawang semi-final at final dahil sa isang insidente na kinasasangkutan ng isang babaeng camera operator, na nagsampa ng reklamo laban sa kinatawan ng bansa na si Joost Klein sa Swedish Police Authority, na umano'y gumawa siya ng isang pagbabanta laban sa operator. Sa kabila nito, napanatili ng bansa ang karapatang bumoto sa final. Naging isyu rin sa paligsahan ang maling pag-uugali mula sa mga tagahangang Israeli at sa delegasyon ng Israel, pagbabawal ng mga kilos na pro-Palestinian sa entablado, pagbabago sa audio ng broadcast upang i-edit ang mga boo mula sa mga manonood sa venue habang nagaganap ang pagtatanghal sa Israel, at ang umano'y pagbabawal sa ilang watawat sa loob ng venue, kagaya ng watawat ng non-binary at ng watawat ng [[Unyong Europeo]], na iniulat ng kampeon na si Nemo at ng bise-presidente ng [[Komisyong Europeo]] na si Margaritis Schinas. Iniulat ng EBU na ang paligsahan ay may 163 milyong manonood sa telebisyon sa 37 na market sa Europa, isang pagtaas ng isang milyong manonood mula sa nakaraang edisyon, na may dagdag na 7.3 milyong manonood online sa [[YouTube]]. == Lokasyon == [[Talaksan:Eurovision 2024 Malmö Arena external.jpg|thumb|left|250px|[[Malmö Arena]] sa Malmö, venue ng paligsahan noong 2024]] Ginanap ang paligsahan sa [[Malmö]], [[Suwesya]] matapos manalo ang kantang "Tattoo" ni [[Loreen (mang-aawit)|Loreen]], na kumatawan sa bansa noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]]. Ito ang ika-pitong beses na ginanap sa Suwesya ang paligsahan, matapos itong gawin noon para sa mga paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1975|1975]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1985|1985]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1992|1992]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2000|2000]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]], and [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]]. Ang napiling venue para sa paligsahan ay ang Malmö Arena na may 15,500 na upuan, na nagsisilbing venue para sa paligsahan noong 2013. Ang Malmö Live event center ay nagdaos ng ilang mga kaganapan na may kaugnayan sa paligsahan. Ito ang naging lugar para sa kaganapang "Turquoise Carpet" noong ika-5 ng Mayo 2024, kung saan ang mga kalahok at ang kanilang mga delegasyon ay iniharap sa mga kinikilalang press at tagahanga, at sa mga seremonya ng pagbubukas at pagsasara. Nagdaos din ang lugar ng mga screening ng mga live na palabas, at ang lokasyon ng EuroClub, na nagdaos ng mga opisyal na after-party at mga pribadong pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan. Isang Eurovision Village ang nilikha sa Folkets Park. Nagdaos ito ng mga pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan at mga lokal na artista, pati na rin ang mga screening ng mga live na palabas para sa pangkalahatang publiko. Isang "Eurovision Street" ang itinatag sa Friisgatan, na umaabot mula sa istasyon ng Triangeln hanggang sa Eurovision Village sa Folkets Park. Ang mga nakaplanong pagtatanghal ng musika sa kalye ay naapektuhan ng pag-atras ng ilang artista dahil sa pakikilahok ng Israel sa paligsahan at kalaunan ay inilipat sa Eurovision Village para sa mga kadahilanang pangseguridad. Ang Euro Fan Café ay matatagpuan sa Amiralen. Upang ipagdiwang ang ika-50 anibersaryo ng tagumpay ng ABBA sa patimpalak noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1974|1974]] sa pamamagitan ng "Waterloo", na siyang unang panalo rin ng Sweden, isang espesyal na eksibisyon ng ''ABBA World'' ang ginanap sa Södergatan sa pagitan ng Abril 29 at Mayo 12, 2024. Bago piliin ng SVT ang Malmö bilang punong lungsod, ang mga sumusunod na lungsod ay nagpahayag ng kanilang interes sa pagho-host ng ika-69 na edisyon ng paligsahan at nagsumite ng mga bid. '''Legend:'''<br /> {{Color box|#CEDFF2|†|border=darkgray}} Napiling punong lungsod {{Color box|#D0F0C0|*|border=darkgray}} Na-shortlist {{Color box|#F2E0CE|^|border=darkgray}} Nagsumite ng bid {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Lungsod ! scope="col" | Venue ! scope="col" | Nota ! scope="col" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="row" | [[Eskilstuna]] |[[Stiga Sports Arena]] |Naging host ng Second Chance round ng [[Melodifestivalen]] noong 2020. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng EBU sa kapasidad. |<ref>{{cite news |date=17 May 2023 |title=När Stockholm sviker – Eskilstuna välkomnar Eurovision |language=sv |trans-title=Kung mabigo ang Stockholm, malugod na tatanggapin ng Eskilstuna ang Eurovision |work=Eskilstuna-Kuriren |url=https://ekuriren.se/bli-prenumerant/artikel/r4047voj/ek-2m2kr_s_22 |url-access=subscription |access-date=13 Abril 2026 |archive-date=18 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518141255/https://ekuriren.se/bli-prenumerant/artikel/r4047voj/ek-2m2kr_s_22 |url-status=live }}</ref> |- style="background:#D0F0C0" ! rowspan="3" scope="row" style="background:#D0F0C0" | [[Estokolmo]] * | [[Friends Arena]] | Naging host ng lahat maliban sa isang final ng Melodifestivalen simula noong 2013. Ito ang ginustong lugar ng Konseho ng Lungsod ng Estokolmo. | rowspan="3" | <ref>{{Cite web |last=Washak |first=James |date=16 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Stockholm's Aim is for the Friends Arena to Host the Contest |url=https://eurovoix.com/2023/05/16/eurovision-2024-stockholm-friends-arena-venue/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=16 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230516181148/https://eurovoix.com/2023/05/16/eurovision-2024-stockholm-friends-arena-venue/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last1=Haimi |first1=Elina |last2=Saveland |first2=Amanda |date=20 Hunyo 2023 |title=Stockholm vill bygga ny arena för Eurovision nästa år |trans-title=Nais ng Estokolmo na magtayo ng bagong arena para sa Eurovision sa susunod na taon |url=https://www.dn.se/kultur/stockholm-vill-bygga-ny-arena-for-eurovision-nasta-ar/ |access-date=13 Abril 2026 |newspaper=Dagens Nyheter |language=sv |archive-date=20 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230620165929/https://escxtra.com/2023/06/20/may-18th-ruled-possible-grand-final/ |url-status=live }}</ref> |- style="background:#D0F0C0" |[[Tele2 Arena]] |— |- style="background:#D0F0C0" |''Pansamantalang arena'' |Nagsimula ang panukala sa pagtatayo ng isang pansamantalang arena sa Frihamnen, na hinimok ng mga pangangailangan sa produksyon ng paligsahan at mga kahirapan sa paghahanap ng mga bakanteng lugar sa mga kinakailangang linggo. |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Gothenburg]] ^ | [[Scandinavium]] | Naging host ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1985|1985]]. Kinailangan ng pagsasaayos sa bubong para sa mga kagamitan sa pag-iilaw. Nakatakdang gibain pagkatapos makumpleto ang pagtatayo ng isang bagong pasilidad ng palakasan sa malapit. | <ref>{{Cite web |last=Andersson |first=Rafaell |date=10 Hunyo 2023 |title=Eurovision 2024: Gothenburg Prepares Bid To Host |url=https://eurovoix.com/2023/06/10/eurovision-2024-gothenburg-prepares-bid-to-host/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=10 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230610105241/https://eurovoix.com/2023/06/10/eurovision-2024-gothenburg-prepares-bid-to-host/ |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Jönköping]] |[[Husqvarna Garden]] |Naging host ng mga heat ng Melodifestivalen noong 2007. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng kapasidad ng EBU. |<ref>{{cite AV media |last1=Hermansson |first=Sanna |date=24 Mayo 2023 |title=Jönköping med i striden om Eurovision: "Viktigt att vi vågar sticka ut" |trans-title=Jönköping sa laban para sa Eurovision: "Mahalaga na maglakas-loob tayong mamukod-tangi" |url=https://sverigesradio.se/artikel/jonkoping-med-i-striden-om-eurovision-viktigt-att-vi-vagar-sticka-ut |access-date=13 Abril 2026 |publisher=Sveriges Radio |language=sv |archive-date=26 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230526064937/https://sverigesradio.se/artikel/jonkoping-med-i-striden-om-eurovision-viktigt-att-vi-vagar-sticka-ut |url-status=live }}</ref> |- style="background:#CEDFF2" ! scope="row" style="background:#CEDFF2" | '''[[Malmö]] †''' | '''[[Malmö Arena|Malmö Arena]]''' | Naging host ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]]. |<ref>{{Cite web |last=Granger |first=Anthony |date=15 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Malmö Prepared to Bid to Host Eurovision |url=https://eurovoix.com/2023/05/15/malmo-prepared-to-bid-to-host-eurovision-2024/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=15 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515185635/https://eurovoix.com/2023/05/15/malmo-prepared-to-bid-to-host-eurovision-2024/ |url-status=live }}</ref> |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Örnsköldsvik]] ^ | [[Hägglunds Arena]] | Naging host ng mga heat ng Melodifestivalen noong 2007, 2010, 2014, 2018 at ng semi-final nito noong 2023. | <ref>{{cite web |last=Åsgård |first=Samuel |date=15 Mayo 2023 |access-date=13 Abril 2026 |title=Norrlandskommunen vill ha Eurovision – 'Skulle ge en annan bild av Sverige' |trans-title=Gusto ng Norrlandskommunen ang Eurovision – "Magbibigay ng ibang imahe ng Sweden" |url=https://www.dagenssamhalle.se/offentlig-ekonomi/kommunal-ekonomi/norrlandskommunen-vill-ha-eurovision---skulle-ge-en-annan-bild-av-sverige/ |work=Dagens Samhälle |language=sv |url-access=subscription |archive-date=15 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515191934/https://www.dagenssamhalle.se/offentlig-ekonomi/kommunal-ekonomi/norrlandskommunen-vill-ha-eurovision---skulle-ge-en-annan-bild-av-sverige/ |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Partille]] | [[Partille Arena]] |Nag-host ng Paligsahan ng mga Koro ng Eurovision 2019. Hindi natugunan ang mga kinakailangan ng EBU sa kapasidad. | <ref>{{cite news |title=Partille öppnar för Eurovision Song Contest 2024: Vi kan arrangera finalen |language=sv |trans-title=Bukas ang Partille sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024: Maaari naming isaayos ang finals |work=Partille Tidning |url=https://www.partilletidning.se/nyheter/partille-oppnar-for-eurovision-song-contest-2024-vi-kan-arrangera-finalen.a7fcd2b1-c4ad-418f-b401-6ec56ccc80d7 |url-access=subscription |access-date=13 Abril 2026 |archive-date=18 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230518103158/https://www.partilletidning.se/nyheter/partille-oppnar-for-eurovision-song-contest-2024-vi-kan-arrangera-finalen.a7fcd2b1-c4ad-418f-b401-6ec56ccc80d7 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | [[Sandviken]] |[[Göransson Arena]] |Nagdaos ng isang heat ng Melodifestivalen noong 2010. Kasama sa mga plano ang kooperasyon ng iba pang mga munisipalidad sa Gävleborg. |<ref>{{Cite web |last=Van Waarden |first=Franciska |date=22 Mayo 2023 |title=Eurovision 2024: Sandviken City Council to Examine a Potential Hosting Bid |url=https://eurovoix.com/2023/05/22/eurovision-2024-sandviken-potential-hosting-bid/ |access-date=13 Abril 2026 |website=Eurovoix |archive-date=22 Mayo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230522183441/https://eurovoix.com/2023/05/22/eurovision-2024-sandviken-potential-hosting-bid/ |url-status=live }}</ref> |} ==Mga kalahok== {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024 |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! scope="col" colspan="2" | Proseso ng pagpili ! scope="col" rowspan="2" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" |{{Flag|Albanya}} | RTSH | Besa | "Titan" | [[Wikang Ingles|Ingles]] | ''Festivali i Këngës 62'' | Disyembre 22, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Besa |url=https://eurovision.tv/participant/besa-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=23 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323140833/https://eurovision.tv/participant/besa-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | NDR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}} | Isaak | "Always on the Run" | Ingles | ''Eurovision Song Contest –'' ''Das deutsche Finale'' ''2024'' | Pebrero 16, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – ISAAK |url=https://eurovision.tv/participant/isaak-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402232413/https://eurovision.tv/participant/isaak-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Armenya}} | AMPTV | Ladaniva | "Jako" <small>(Ժակո)</small> | [[Wikang Armenyo|Armenyo]] | Panloob na pagpili | Marso 9, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 13, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Ladaniva |url=https://eurovision.tv/participant/ladaniva-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=17 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517151408/https://eurovision.tv/participant/ladaniva-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | İTV | Fahree <abbr>feat.</abbr> Ilkin Dovlatov | "Özünlə apar" | Ingles, [[Wikang Aseri|Aseri]] | Panloob na pagpili | Marso 7, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 15, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – FAHREE feat. Ilkin Dovlatov |url=https://eurovision.tv/participant/fahree-ilkin-dovlatov-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/fahree-ilkin-dovlatov-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Australya}} | SBS | Electric Fields | "One Milkali (One Blood)" | Ingles, [[Diyalektong Yankunytjatjara|Yankunytjatjara]] | Panloob na pagpili | Marso 5, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Electric Fields |url=https://eurovision.tv/participant/electric-fields-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151529/https://eurovision.tv/participant/electric-fields-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Austria}} | ORF | Kaleen | "We Will Rave" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 16, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 1, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Kaleen |url=https://eurovision.tv/participant/kaleen-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=9 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240309235444/https://eurovision.tv/participant/kaleen-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | RTBF | Mustii | "Before the Party's Over" | Ingles | Panloob na pagpili | Agosto 30, 2023 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 20, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Mustii |url=https://eurovision.tv/participant/mustii-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325044646/https://eurovision.tv/participant/mustii-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | Saba | "Sand" | Ingles | ''Dansk Melodi Grand Prix 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – SABA |url=https://eurovision.tv/participant/saba-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=8 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240408222258/https://eurovision.tv/participant/saba-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | RTVSLO | Raiven | "Veronika" | [[Wikang Esloveno|Esloveno]] | Panloob na pagpili | Disyembre 12, 2023 {{small|(artista)}}<br>Enero 20, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Raiven |url=https://eurovision.tv/participant/raiven-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=19 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240419174036/https://eurovision.tv/participant/raiven-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Espanya}} | RTVE | Nebulossa | "Zorra" | [[Wikang Kastila|Kastila]] | ''Benidorm Fest 2024'' | Pebrero 3, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nebulossa |url=https://eurovision.tv/participant/nebulossa-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325045450/https://eurovision.tv/participant/nebulossa-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Estonia|namr=Estonya}} | ERR | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" | [[Wikang Estonyo|Estonyo]] | ''Eesti Laul 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – 5MIINUST x Puuluup |url=https://eurovision.tv/participant/5miinust-and-puuluup-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=9 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240409091103/https://eurovision.tv/participant/5miinust-and-puuluup-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} | ERT | Marina Satti | "Zari" <small>(Ζάρι)</small> | [[Wikang Griyego|Griyego]] | Panloob na pagpili | Oktubre 24, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 7, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Marina Satti |url=https://eurovision.tv/participant/marina-satti-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402231149/https://eurovision.tv/participant/marina-satti-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 12, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 11, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nutsa Buzaladze |url=https://eurovision.tv/participant/nutsa-buzaladze-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151531/https://eurovision.tv/participant/nutsa-buzaladze-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | RTÉ | Bambie Thug | "Doomsday Blue" | Ingles | ''Eurosong 2024'' {{small|(parte ng ''The Late Late Show'')}} | Enero 26, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Bambie Thug |url=https://eurovision.tv/participant/bambie-thug-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151529/https://eurovision.tv/participant/bambie-thug-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | RÚV | Hera Björk | "Scared of Heights" | Ingles | ''Söngvakeppnin 2024'' | Marso 2, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Hera Björk |url=https://eurovision.tv/participant/hera-bjork-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/hera-bjork-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Eden Golan | "Hurricane" | Ingles, [[Wikang Hebreo|Hebreo]] | ''HaKokhav Haba'' {{small|(artista)}}<br>Panloob na pagpili {{small|(kanta)}} | Pebrero 6, 2024 {{small|(artista)}}<br>Marso 10, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Eden Golan |url=https://eurovision.tv/participant/eden-golan-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=16 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240316195526/https://eurovision.tv/participant/eden-golan-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Italya}} | RAI | Angelina Mango | "La noia" | [[Wikang Italyano|Italyano]] | ''Sanremo Music Festival 2024'' | Pebrero 10, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Angelina Mango |url=https://eurovision.tv/participant/angelina-mango-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=13 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513133231/https://eurovision.tv/participant/angelina-mango-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | HRT | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" | Ingles | ''Dora 2024'' | Pebrero 25, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Baby Lasagna |url=https://eurovision.tv/participant/baby-lasagna-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151533/https://eurovision.tv/participant/baby-lasagna-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | LSM | Dons | "Hollow" | Ingles | ''Supernova 2024'' | Pebrero 10, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Dons |url=https://eurovision.tv/participant/dons-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=5 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405112202/https://eurovision.tv/participant/dons-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | Silvester Belt | "Luktelk" | [[Wikang Litwano|Litwano]] | ''Eurovizija.LT 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Silvester Belt |url=https://eurovision.tv/participant/silvester-belt-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151532/https://eurovision.tv/participant/silvester-belt-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | RTL | Tali | "Fighter" | [[Wikang Pranses|Pranses]], Ingles | ''Luxembourg Song Contest 2024'' | Enero 27, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – TALI |url=https://eurovision.tv/participant/tali-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=1 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240401050838/https://eurovision.tv/participant/tali-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | Sarah Bonnici | "Loop" | Ingles | ''Malta Eurovision Song Contest 2024'' | Pebrero 3, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Sarah Bonnici |url=https://eurovision.tv/participant/sarah-bonnici-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=23 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240323144944/https://eurovision.tv/participant/sarah-bonnici-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Natalia Barbu | "In the Middle" | Ingles | ''Etapa națională 2024'' | Pebrero 17, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Natalia Barbu |url=https://eurovision.tv/participant/natalia-barbu-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=1 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240401113628/https://eurovision.tv/participant/natalia-barbu-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | AVROTROS | Joost Klein | "Europapa" | [[Wikang Olandes|Olandes]] | Panloob na pagpili | Disyembre 11, 2023 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 29, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Joost Klein |url=https://eurovision.tv/participant/joost-klein-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=24 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240324092210/https://eurovision.tv/participant/joost-klein-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | NRK | Gåte | "Ulveham" | [[Wikang Noruwego|Noruwego]] | ''Melodi Grand Prix 2024'' | Pebrero 3, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Gåte |url=https://eurovision.tv/participant/gate-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060842/https://eurovision.tv/participant/gate-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya|Tampok ang mga walang kreditong boses ni Henri Piispanen.}} | "No Rules!" | Ingles | ''Uuden Musiikin Kilpailu 2024'' | Pebrero 10, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Windows95man |url=https://eurovision.tv/participant/windows95man-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325105652/https://eurovision.tv/participant/windows95man-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | Luna | "The Tower" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 19, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – LUNA |url=https://eurovision.tv/participant/luna-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=17 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517151408/https://eurovision.tv/participant/luna-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | Iolanda | "Grito" | [[Wikang Portuges|Portuges]] | ''Festival da Canção 2024'' | Marso 9, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – iolanda |url=https://eurovision.tv/participant/iolanda-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402232413/https://eurovision.tv/participant/iolanda-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | France Télévisions | Slimane | "Mon amour" | Pranses | Panloob na pagpili | Nobyembre 8, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Slimane |url=https://eurovision.tv/participant/slimane-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325105713/https://eurovision.tv/participant/slimane-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | [[BBC]] | Olly Alexander | "Dizzy" | Ingles | Panloob na pagpili | Disyembre 16, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 1, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Olly Alexander |url=https://eurovision.tv/participant/olly-alexander-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=22 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240322232329/https://eurovision.tv/participant/olly-alexander-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} | SMRTV | Megara | "11:11" | Kastila | ''Una voce per San Marino'' ''2024'' | Pebrero 24, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – MEGARA |url=https://eurovision.tv/participant/megara-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151533/https://eurovision.tv/participant/megara-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | RTS | Teya Dora | "Ramonda" <small>(Рамонда)</small> | [[Wikang Serbiyo|Serbiyo]] | ''Pesma za Evroviziju '24'' | Marso 2, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – TEYA DORA |url=https://eurovision.tv/participant/teya-dora-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=31 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240331151531/https://eurovision.tv/participant/teya-dora-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | Marcus & Martinus | "Unforgettable" | Ingles | ''Melodifestivalen 2024'' | Marso 9, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Marcus & Martinus |url=https://eurovision.tv/participant/marcus-martinus-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402030258/https://eurovision.tv/participant/marcus-martinus-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 29, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Nemo |url=https://eurovision.tv/participant/nemo-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=5 Abril 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405211607/https://eurovision.tv/participant/nemo-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | Aiko | "Pedestal" | Ingles | ''ESCZ 2024'' | Disyembre 13, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Aiko |url=https://eurovision.tv/participant/aiko-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325044646/https://eurovision.tv/participant/aiko-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | CyBC | Silia Kapsis | "Liar" | Ingles | Panloob na pagpili | Setyembre 25, 2023 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 29, 2024 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Silia Kapsis |url=https://eurovision.tv/participant/silia-kapsis-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060841/https://eurovision.tv/participant/silia-kapsis-2024 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | Suspilne | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" | [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]], Ingles | ''Vidbir 2024'' | Pebrero 4, 2024 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – alyona alyona & Jerry Heil |url=https://eurovision.tv/participant/alyona-alyona-and-jerry-heil-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=25 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325060531/https://eurovision.tv/participant/alyona-alyona-and-jerry-heil-2024 |url-status=live }}</ref> |} ==Pagbunot ng alokasyon sa mga semi-finals== Ang bunutan upang matukoy ang semi-finals ng mga kalahok na bansa ay naganap noong ika-30 ng Enero 2024 nang 7:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa|CET]] sa Malmö Town Hall. Ang tatlumpu't-isang semi-finalist ay hinati sa limang pot, batay sa mga historikal na pattern ng pagboto, na may layuning mabawasan ang posibilidad ng bloc voting at mapataas ang suspense sa semi-finals. Tinukoy din sa bunutan kung aling semi-final ang bawat isa sa anim na awtomatikong kwalipikado – ang punong bansa na [[Sweden|Suwesya]] at ang mga bansang "Big Five" ([[Alemanya]], [[Espanya]], [[Italya]], [[Pransiya]], at [[Reyno Unido]]) – ang boboto, kinakailangang ipalabas, at magtanghal ng kanilang entry sa isang hindi mapagkumpitensyang kapasidad. Ang seremonya ay pinangunahan nina Pernilla Månsson Colt at Farah Abadi. {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 1 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 2 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 3 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 4 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 5 ! scope="col" style="width:16%;" | Mga finalist |- | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Albanya}} |{{Flag|Austria}} |{{Flag|Eslobenya}} |{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} |{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} |{{Flag|Suwisa}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Australya}} |{{Flag|Dinamarka}} |{{Flag|Estonia|name=Estonya}} |{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} |{{Flag|Noruwega}} |{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Armenya}} |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} |{{Flag|Heorhiya}} |{{Flag|Israel}} |{{Flag|Latvia|name=Letonya}} |{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} |{{Flag|Ukranya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Gresya}} |{{Flag|Irlanda}} |{{Flag|Malta}} |{{Flag|Portugal}} |{{Flag|San Marino}} |{{Flag|Tsipre}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Belhika}} |{{Flag|Luxembourg}} |{{Flag|Moldova|name=Moldabya}} |{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} |{{Flag|Polonya}} |{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Alemanya}} |{{Flag|Espanya}} |{{Flag|Italya}} |{{Flag|Pransiya}} |{{Flag|Suwesya}} |{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}}} |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Resulta ng bunutan |- ! scope="col" colspan="2" style="width:50%;" | Unang semi-final ! scope="col" colspan="2" style="width:50%;" | Ikalawang semi-final |- ! scope="col" | Unang kalahati ! scope="col" | Ikalawang kalahati ! scope="col" | Unang kalahati ! scope="col" | Ikalawang kalahati |- | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Ukranya}} |{{Flag|Tsipre}} |{{Flag|Polonya}} |{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} |{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} |{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} |{{Flag|Irlanda}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Eslobenya}} |{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} |{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} |{{Flag|Portugal}} |{{Flag|Luxembourg}} |{{Flag|Australya}} |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} |{{Flag|Moldova|name=Moldabya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Austria}} |{{Flag|Malta}} |{{Flag|Suwisa}} |{{Flag|Gresya}} |{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} |{{Flag|Albanya}} |{{Flag|Dinamarka}} |{{Flag|Armenya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Estonia|name=Estonya}} |{{Flag|Heorhiya}} |{{Flag|Israel}}{{Efn|Matapos sumang-ayon ang reference group ng paligsahan, ang Israel ay nakapasok sa ikalawang semi-final kasunod ng kahilingan mula sa brodkaster ng Israel na IPBC (Kan), dahil ang petsa ng ensayo para sa unang semi-final ay kasabay ng obserbasyon ng [[Yom haShoa]].}} |{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} |{{Flag|Noruwega}} |{{Flag|Latvia|name=Letonya}} |{{Flag|San Marino}} |{{Flag|Belhika}}}} |- ! scope="col" colspan="2" | Pagboto, pagtanghal at pagpapalabas ! scope="col" colspan="2" | Pagboto, pagtanghal at pagpapalabas |- | valign="top" colspan="2" | {{Unbulleted list |{{Flag|Alemanya}} |{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} |{{Flag|Suwesya}}}} | valign="top" colspan="2" | {{Unbulleted list |{{Flag|Espanya}} |{{Flag|Italya}} |{{Flag|Pransiya}}}} |} ==Buod ng paligsahan== ===Unang semi-final=== Ginanap ang unang semi-final noong ika-7 ng Mayo 2024 sa ganap na 9:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]].<ref name="calendar">{{Cite web |date=13 Marso 2019 |title=Eurovision Calendar 2024 |url=https://eurovision.tv/calendar |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=2 Setyembre 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190902202017/https://eurovision.tv/calendar |url-status=live }}</ref> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Alemanya]], [[Reino Unido]] at [[Suwesya]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw">{{Cite web |date=30 Enero 2024 |title=Eurovision 2024: Semi-Final Draw results |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-semi-final-draw-results |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |language=en |archive-date=30 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130182906/https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-semi-final-draw-results |url-status=live }}</ref> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Unang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024<ref>{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/malmo-2024/first-semi-final |title=Malmö 2024 – First Semi-Final – Scoreboard |publisher=Eurovision Song Contest |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=30 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130185817/https://eurovision.tv/event/malmo-2024/first-semi-final |url-status=live }}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Tsipre}} | Silia Kapsis | "Liar" |67 |6 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Teya Dora | "Ramonda" |47 |10 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Silvester Belt | "Luktelk" |119 |4 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Irlanda}} | Bambie Thug | "Doomsday Blue" |124 |3 |-style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}}'' | ''Olly Alexander'' | ''"Dizzy"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Ukranya}} | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" |173 |2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Polonya}} | Luna | "The Tower" |35 |12 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" |177 |1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Hera Björk | "Scared of Heights" |3 |15 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Alemanya}}'' | ''Isaak'' | ''"Always on the Run"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Eslobenya}} | Raiven | "Veronika" |51 |9 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya}} | "No Rules!" |59 |7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | Natalia Barbu | "In the Middle" |20 |13 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Suwesya}}'' | ''Marcus & Martinus'' | ''"Unforgettable"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | Fahree <abbr>feat.</abbr> Ilkin Dovlatov | "Özünlə apar" |11 |14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Australya}} | Electric Fields | "One Milkali (One Blood)" |41 |11 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Portugal}} | Iolanda | "Grito" |58 |8 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Luxembourg}} | Tali | "Fighter" |117 |5 |} ===Ikalawang semi-final=== Ginanap ang ikalawang semi-final noong ika-9 ng Mayo 2024 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST.<ref name="calendar" /> Labing-anim na bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Espanya]], [[Italya]] at [[Pransiya]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw" /> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {{Legend|lightgreen|Mga awtomatikong nakapasok sa final na nagtanghal bilang interval act}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Ikalawang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024<ref name="SF2_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/malmo-2024/second-semi-final/results |title=Malmö 2024 – Second Semi-Final – Detailed voting results |date=11 Mayo 2024 |website=Eurovision Song Contest |publisher=[[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa|EBU]] |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=12 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240512002634/https://eurovision.tv/event/malmo-2024/second-semi-final/results |url-status=live }}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Malta}} | Sarah Bonnici | "Loop" |13 |16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Albanya}} | Besa | "Titan" |14 |15 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Gresya}} | Marina Satti | "Zari" |86 |5 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Suwisa}} | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" |132 |4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | Aiko | "Pedestal" |38 |11 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Pransiya}}'' | ''Slimane'' | ''"Mon amour"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Austria}} | Kaleen | "We Will Rave" |46 |9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Dinamarka}} | Saba | "Sand" |36 |12 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Armenya}} | Ladaniva | "Jako" |137 |3 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Dons | "Hollow" |72 |7 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Espanya}}'' | ''Nebulossa'' | ''"Zorra"'' | ''—'' | ''—'' |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|San Marino}} | Megara | "11:11" |16 |14 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Heorhiya}} | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" |54 |8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Belhika}} | Mustii | "Before the Party's Over" |18 |13 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" |79 |6 |- style="background: lightgreen;" ! scope="row" style="text-align:center; background: lightgreen;" | ''—'' | ''{{Flag|Italya}}'' | ''Angelina Mango'' | ''"La noia"'' | ''—'' | ''—'' |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Israel}} | Eden Golan | "Hurricane" |194 |1 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Noruwega}} | Gåte | "Ulveham" |43 |10 |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Joost Klein | "Europapa" |182 |2 |} ===Final=== Ginanap ang final noong ika-11 ng Mayo 2024 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST at itinampok ang 25 na bansang kalahok.<ref name="calendar" /> Bumoto sa finals ang lahat ng 37 kalahok na bansa kasama ang hurado at televote, pati na rin ang mga hindi kalahok na bansa sa ilalim ng pinagsama-samang online na boto na "Rest of the World".<ref>{{Cite web |date=17 Marso 2025 |title=Switzerland has been drawn to perform 19th in the Grand Final |url=https://eurovision.tv/story/switzerland-draws-perform-19th-grand-final |access-date=25 Marso 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language=en}}</ref> Ang running order (R/O) ng host nation ay natukoy sa pamamagitan ng random draw noong ika-11 ng Marso sa taunang pagpupulong ng mga pinuno ng mga kalahok na delegasyon.<ref>{{cite web |url=https://eurovision.tv/story/sweden-will-perform-first-in-malmo |title=Sweden have been drawn to open the Grand Final in Malmö |publisher=Eurovision Song Contest |date=11 Marso 2024 |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=11 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240311153152/https://eurovision.tv/story/sweden-will-perform-first-in-malmo |url-status=live }}</ref> Ang running order para sa mga natitirang finalist ay tinukoy ng mga prodyuser ng paligsahan pagkatapos ng ikalawang semi-final.<ref>{{Cite web |date=10 Mayo 2024 |title=Eurovision 2024: The Grand Final running order |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-final-running-order |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=14 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514122837/https://eurovision.tv/story/eurovision-2024-final-running-order |url-status=live }}</ref> Sa kabila ng pagiging kwalipikado para sa finals, kung saan nakatakda sana itong magtanghal sa ika-5 pwesto, na-disqualify ang Nederlandiya dahil sa isang insidente sa pagitan ng kalahok nitong si Joost Klein at ng isang miyembro ng production team.<ref>{{Cite web |date=11 Mayo 2024 |title=Statement on Dutch participation in the Eurovision Song Contest |url=https://eurovision.tv/mediacentre/release/statement-dutch-participation-eurovision-song-contest |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=14 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514135422/https://eurovision.tv/mediacentre/release/statement-dutch-participation-eurovision-song-contest |url-status=live }}</ref> Napanatili nito ang karapatang bumoto sa finals,<ref>{{Cite web |date=11 Mayo 2024 |title=The Netherlands will take part in the voting in the Final |url=https://escbubble.com/2024/05/the-netherlands-will-take-part-in-the-voting-in-the-final/ |access-date=14 Abril 2026 |website=ESCBubble |language=en-GB |archive-date=12 Mayo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240512062323/https://escbubble.com/2024/05/the-netherlands-will-take-part-in-the-voting-in-the-final/ |url-status=live }}</ref> at napanatili ng lahat ng mga bansang nakatakdang magtanghal pagkatapos ng Nederlandiya ang kani-kanilang mga running order number.<ref>{{Cite web |last1=Tiikkaja |first1=Samuli |last2=Pikkarainen |first2=Elina |date=11 May 2024 |title=Euroviisut {{!}} EBU: Hollanti ei osallistu Euroviisujen finaaliin – kappaleiden kilpailunumerot pysyvät ennallaan |trans-title=EBU: Hindi lalahok ang Nederlandiya sa Eurovision final – mananatiling hindi nagbabago ang bilang ng mga kanta sa kompetisyon |url=https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000010419345.html |access-date=13 May 2024 |website=Helsingin Sanomat |language=fi |archive-date=13 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513110358/https://www.hs.fi/kulttuuri/art-2000010419345.html |url-status=live }}</ref> {{Legend|gold|Kampeon}} {{Legend|#FFE6E6|Diskwalipikado}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024<ref name="Final_results">{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/malmo-2024/grand-final |title=Malmö 2024 – Grand Final – Scoreboard |publisher=Eurovision Song Contest |access-date=14 Abril 2026 |archive-date=30 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240130185816/https://eurovision.tv/event/malmo-2024/grand-final |url-status=live }}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | Marcus & Martinus | "Unforgettable" | 174 | 9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Ukranya}} | Alyona Alyona & Jerry Heil | "Teresa & Maria" | 453 | 3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Alemanya}} | Isaak | "Always on the Run" | 117 | 12 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Luxembourg}} | Tali | "Fighter" | 103 | 13 |- style="background: #FFE6E6;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Joost Klein | "Europapa" | — | — |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Israel}} | Eden Golan | "Hurricane" | 375 | 5 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Silvester Belt | "Luktelk" | 90 | 14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Espanya}} | Nebulossa | "Zorra" | 30 | 22 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 5miinust & Puuluup | "(Nendest) narkootikumidest ei tea me (küll) midagi" | 37 | 20 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Irlanda}} | Bambie Thug | "Róa" | 278 | 6 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Dons | "Hollow" | 64 | 16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Gresya}} | Marina Satti | "Asteromata" | 126 | 11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | Olly Alexander | "Dizzy" | 46 | 18 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Noruwega}} | Gåte | "Ulveham" | 16 | 25 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Italya}} | Angelina Mango | "La noia" | 268 | 7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Teya Dora | "Ramonda" | 54 | 17 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 17 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Windows95man{{efn|name=Pinlandiya}} | "No Rules!" | 38 | 19 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 18 | {{Flag|Portugal}} | Iolanda | "Grito" | 152 | 10 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 19 | {{Flag|Armenya}} | Ladaniva | "Jako" | 183 | 8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | {{Flag|Tsipre}} | Silia Kapsis | "Liar" | 78 | 15 |- style="font-weight: bold; background: gold;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | {{Flag|Suwisa}} | [[Nemo (mang-aawit)|Nemo]] | "The Code" | 591 | 1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | {{Flag|Eslobenya}} | Raiven | "Veronika" | 27 | 23 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Baby Lasagna | "Rim Tim Tagi Dim" | 547 | 2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 24 | {{Flag|Heorhiya}} | Nutsa Buzaladze | "Firefighter" | 34 | 21 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | {{Flag|Pransiya}} | Slimane | "Mon amour" | 445 | 4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 26 | {{Flag|Austria}} | Kaleen | "We Will Rave" | 24 | 24 |} ====Buod ng pagboto==== {{Legend|gold|Kampeon}} {{Legend|#FFE6E6|Diskwalipikado}} {| class="wikitable plainrowheaders" style="margin: 10px;" |+ Paghahati-hati ng mga resulta<ref name="finalresults">{{cite web |title=Malmö 2024 – Grand Final – Detailed voting results |url=https://eurovision.tv/event/tmalmo-20249/grand-final/results |publisher=Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa |access-date=14 Abril 2026 }}{{Dead link|date=Mayo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! rowspan="2" scope="col" | Puwesto ! colspan="2" scope="col" | Pinagsama ! colspan="2" scope="col" | Hurado ! colspan="2" scope="col" | Televoting |- ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Puntos |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 1 | bgcolor=gold|{{Flag|Suwisa}} | bgcolor=gold|591 | bgcolor=gold|{{Flag|Suwisa}} | bgcolor=gold|365 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | 337 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 2 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | 547 | {{Flag|Pransiya}} | 218 | {{Flag|Israel}} | 323 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 3 | {{Flag|Ukranya}} | 453 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | 210 | {{Flag|Ukranya}} | 307 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 4 | {{Flag|Pransiya}} | 445 | {{Flag|Italya}} | 164 | {{Flag|Pransiya}} | 227 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 5 | {{Flag|Israel}} | 375 | {{Flag|Ukranya}} | 146 | bgcolor=gold|{{Flag|Suwisa}} | bgcolor=gold|226 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 6 | {{Flag|Irlanda}} | 278 | {{Flag|Irlanda}} | 142 | {{Flag|Irlanda}} | 136 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 7 | {{Flag|Italya}} | 268 | {{Flag|Portugal}} | 139 | {{Flag|Italya}} | 104 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 8 | {{Flag|Armenya}} | 183 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 125 | {{Flag|Gresya}} | 85 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 9 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 174 | {{Flag|Armenya}} | 101 | {{Flag|Armenya}} | 82 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 10 | {{Flag|Portugal}} | 152 | {{Flag|Alemanya}} | 99 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 58 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 11 | {{Flag|Gresya}} | 126 | {{Flag|Luxembourg}} | 83 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | 49 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 12 | {{Flag|Alemanya}} | 117 | {{Flag|Israel}} | 52 | {{Flag|Tsipre}} | 44 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 13 | {{Flag|Luxembourg}} | 103 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 46 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 33 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 14 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 90 | {{Flag|Gresya}} | 41 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | 32 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 15 | {{Flag|Tsipre}} | 78 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 36 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 31 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 16 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 64 | {{Flag|Tsipre}} | 34 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | 28 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 17 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | 54 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | 32 | {{Flag|Luxembourg}} | 20 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 18 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 46 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | 22 | {{Flag|Heorhiya}} | 19 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 19 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 38 | {{Flag|Espanya}} | 19{{efn|name=Hurado19|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Austria, ang Espanya ay itinuring na ika-19 puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Alemanya}} | 18 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 20 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 37 | {{Flag|Austria}} | 19{{efn|name=Hurado19}} | {{Flag|Portugal}} | 13 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 21 | {{Flag|Heorhiya}} | 34 | {{Flag|Heorhiya}} | 15{{efn|name=Hurado21|Sa kabila ng pagtatapos na may parehong bilang ng puntos gaya ng Eslobenya, ang Heorhiya ay itinuring na ika-21 puwesto sa botohan ng mga hurado dahil nakatanggap ito ng mga puntos mula sa mas maraming bansa.}} | {{Flag|Eslobenya}} | 12 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 22 | {{Flag|Espanya}} | 30 | {{Flag|Eslobenya}} | 15{{efn|name=Hurado21}} | {{Flag|Espanya}} | 11 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 23 | {{Flag|Eslobenya}} | 27 | {{Flag|Noruwega}} | 12 | {{Flag|Austria}} | 5 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 24 | {{Flag|Austria}} | 24 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | 7 | {{Flag|Noruwega}} | 4 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | 25 | {{Flag|Noruwega}} | 16 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | 4 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | 0 |- ! scope="row" style="text-align: center;" | — | bgcolor=#FFE6E6|{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | bgcolor=#FFE6E6|— | bgcolor=#FFE6E6|{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | bgcolor=#FFE6E6|— | bgcolor=#FFE6E6|{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | bgcolor=#FFE6E6|— |} ====Tagapagsalita==== Inihayag ng mga tagapagsalita ang 12-puntong iskor mula sa pambansang hurado ng kani-kanilang bansa sa sumusunod na pagkakasunud-sunod: {{Div col |colwidth=30em}} #{{Flag|Ukranya}} – [[Jamala (mang-aawit)|Jamala]] {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]])}} #{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} – Joanna Lumley #{{Flag|Luxembourg}} – Désirée Nosbusch {{small|(host ng paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1984|1984]])}} #{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} – Aysel Teymurzadeh {{small|(kinatawan ng Aserbayan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2009|2009]] kasama si Arash)}} #{{Flag|San Marino}} – Kida #{{Flag|Malta}} – Matt Blxck #{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} – Ivan Dorian Molnar #{{Flag|Albanya}} – Andri Xhahu #{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} – Radka Rosická #{{Flag|Israel}} – Maya Alkulumbre #{{Flag|Australya}} – Danny Estrin {{small|(kinatawan ng Australya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] bilang parte ng Voyager)}} #{{Flag|Dinamarka}} – Stéphanie Surrugue #{{Flag|Espanya}} – Soraya Arnelas #{{Flag|Noruwega}} – Ingvild Helljesen #{{Flag|Alemanya}} – Ina Müller #{{Flag|Armenya}} – Brunette {{small|(kinatawan ng Armenya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Eslobenya}} – Lorella Flego #{{Flag|Heorhiya}} – Sopho Khalvashi {{small|(kinatawan ng Heorhiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2007|2007]])}} #{{Flag|Suwisa}} – Jennifer Bosshard #{{Flag|Moldova|name=Moldabya}} – Doina Stimpovschi #{{Flag|Gresya}} – [[Helena Paparizou]] {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2005|2005]])}} #{{Flag|Estonia|name=Estonya}} – Birgit {{small|(kinatawan ng Estonya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]])}} #{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} – ''Wala''{{Efn|Dapat sana ay iaanunsyo ni Nikkie de Jager ang mga puntos ng hurado mula sa Nederlandiya, ngunit umatras siya matapos madiskwalipika ang bansa sa finals. Sa halip, inanunsyo ng superbisor tagapagpaganap ng paligsahan na si Martin Österdahl ang mga puntos ng hurado ng bansa.}} #{{Flag|Austria}} – Philipp Hansa #{{Flag|Pransiya}} – Natasha St-Pier {{small|(kinatawan ng Pransiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2001|2001]])}} #{{Flag|Italya}} – Mario Acampa #{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} – Toni Laaksonen #{{Flag|Portugal}} – Mimicat {{small|(kinatawan ng Portugal noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Belhika}} – Livia Dushkoff #{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} – Friðrik Ómar Hjörleifsson {{small|(kinatawan ng Islandiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2008|2008]] bilang parte ng Eurobandið)}} #{{Flag|Latvia|name=Letonya}} – Andrejs Reinis Zitmanis {{small|(kinatawan ng Letonya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]] bilang parte ng Sudden Lights)}} #{{Flag|Irlanda}} – [[Paul Harrington]] {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1994|1994]] kasama si [[Charlie McGettigan]])}} #{{Flag|Polonya}} – [[Viki Gabor]] {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision para sa mga Bata 2019]])}} #{{Flag|Tsipre}} – Loukas Hamatsos #{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} – Monika Linkytė {{small|(kinatawan ng Litwanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023|2023]])}} #{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} – Konstrakta {{small|(kinatawan ng Serbiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]])}} #{{Flag|Sweden|name=Suwesya}} – Frans {{small|(kinatawan ng Suwesya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2016|2016]])}} {{Div col end}} ==Ibang mga pagtatanghal== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Iba pang mga tagapagtanghal sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024 |- ! scope="col"| Act ! scope="col"| (Mga) Pangalan ! scope="col" class="unsortable"| (Mga) Kanta |- ! colspan="3" | Unang semi-final |- ! Pambungad | Eleni Foureira<br>Eric Saade<br>Chanel | "Fuego"<br>"Popular"<br>"SloMo" |- ! rowspan="2" |Interval | [[Johnny Logan]] | "Euphoria" |- | Benjamin Ingrosso | "Look Who's Laughing Now"<br>"Kite"<br>"Honey Boy" |- ! colspan="3" | Ikalawang semi-final |- ! Pambungad | Petra Mede<br>Malin Åkerman | "Tattoo" |- ! rowspan="3" |Interval | [[Helena Paparizou]]<br>[[Charlotte Perrelli]]<br>[[Sertab Erener]] | "My Number One"<br>"Take Me to Your Heaven"<br>"Everyway That I Can" |- | Petra Mede<br>Charlotte Perrelli<br>Sarah Dawn Finer <small>(bilang si Lynda Woodruff)</small> | "We Just Love Eurovision Too Much" |- |Käärijä |"Cha Cha Cha" |- ! Reprise | Herreys | "Diggi-Loo Diggi-Ley" |- ! colspan="3" | Final |- ! Pambungad | Björn Skifs | "Hooked on a Feeling" |- ! rowspan="4" |Interval | Sarah Dawn Finer <small>(bilang si Lynda Woodruff)</small> | "Good to Go" |- | Alcazar | "Crying at the Discoteque" |- | [[Carola Häggkvist|Carola]]<br>Charlotte Perrelli<br>[[Conchita Wurst]] | "Waterloo"<br><small>(na may pre-recorded na</small> <small>paglitaw mula sa mga orihinal na kumanta ng kanta na [[ABBA]] bilang mga kanilang mga virtual avatar mula sa kanilang konsiyerto na ABBA Voyage sa [[Londres]])</small> |- | [[Loreen (mang-aawit)|Loreen]] | "Forever"<br>"Tattoo" |} ==Pagpapalabas== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Albanya}} | RTSH | RTSH 1, RTSH Muzikë, Radio Tirana | Lahat ng palabas | Andri Xhahu |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | rowspan="2" |ARD/NDR | One | Semi-finals | rowspan="2" scope="row" | Thorsten Schorn |- | Das Erste | Final |- | ARD/RBB | Radio Eins | Final | Amelie Ernst at Max Spallek |- ! scope="row" | {{Flag|Armenya}} | AMPTV | Armenia 1 | Lahat ng palabas | Hrachuhi Utmazyan at Sevak Hakobyan |- ! scope="row" | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | colspan="2" | İTV | Lahat ng palabas | Nurlana Jafarova |- ! scope="row" | {{Flag|Australya}} | SBS | SBS | Lahat ng palabas | Myf Warhurst at Joel Creasey |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Austria}} | rowspan="2" | ORF | ORF 1 | Lahat ng palabas | Andi Knoll |- | FM4 | Final | Jan Böhmermann at Olli Schulz |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Belhika}} | rowspan="3" | RTBF | Tipik | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | rowspan="3" | ''Pranses'': Maureen Louys at Jean-Louis Lahaye |- | La Une | {{abbr|SF2|Semi-final 2}}/Final |- |VivaCité |Final |- | rowspan="2" | VRT | VRT 1 | Lahat ng palabas | rowspan="2" | ''Olandes'': Peter Van de Veire |- |Radio 2 |Final |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | DR1 | Lahat ng palabas | Ole Tøpholm |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | rowspan="3" | RTVSLO | TV SLO 1 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | Mojca Mavec |- | TV SLO 2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- |Radio Val 202 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | Maj Valerij at Igor Bračič |- ! rowspan="6" scope="row" | {{Flag|Espanya}} | rowspan="6" | RTVE | La 2 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} | rowspan="2" | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | rowspan="2" | La 1 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- | Final | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar<br />''Katalan'':{{efn|Ang opsyon sa komentaryo sa wikang Katalan ay makukuha lamang sa Cataluña.}} Sònia Urbano at Xavi Martínez |- | [[TVE Internacional]] | Lahat ng palabas | ''Kastila'': Julia Varela at Tony Aguilar |- | Radio Nacional | rowspan="2" | Final | ''Kastila'': David Asensio, Sara Calvo at Luis Miguel Montes |- | Ràdio 4 | ''Katalan'': Sònia Urbano at Xavi Martínez |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | rowspan="3" | ERR | ETV | rowspan="3" | Lahat ng palabas | ''Estonyo'': Marko Reikop |- | ETV+ | ''Ruso'': Julia Kalenda at Aleksandr Hobotov |- |ETV2 |''Wikang Senyas ng Estonya:'' iba't ibang interpreter |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Gresya}} | rowspan="2" | ERT | ERT1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas |Thanasis Alevras at Jérôme Kaluta |- | Deftero Programma |Dimitris Meidanis |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | First Channel | Lahat ng palabas |Nika Lobiladze |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | rowspan="3" | RTÉ | RTÉ One | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | Marty Whelan |- | RTÉ2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- |RTÉ 2fm |Lahat ng palabas |Zbyszek Zalinski at Neil Doherty |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | rowspan="3" | RÚV | RÚV | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- | RÚV 2 | ''Wikang Senyas ng Iceland:'' iba't ibang interpreter |- | Rás 2 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Israel}} | rowspan="3" | IPBC | rowspan="2" | Kan 11 | Semi-finals | Asaf Liberman at Akiva Novick |- | rowspan="2" | Final | Asaf Liberman, Akiva Novick at Yoav Tzafir |- |Kan 88, Kan Tarbut, Kan Bet | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Italya}} | rowspan="3" | RAI | Rai 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Gabriele Corsi at Mara Maionchi |- | Rai 1 | Final |- |Rai Radio 2 |Lahat ng palabas | Diletta Parlangeli at Matteo Osso |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | rowspan="2" | HRT | HRT 1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas | Duško Ćurlić |- | HR 2 |Zlatko Turkalj |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | rowspan="2" | LSM | rowspan="2" | LTV1 | Semi-finals | Toms Grēviņš |- | Final | Toms Grēviņš at Lauris Reiniks |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | LRT TV, LRT Radijas | Lahat ng palabas | Ramūnas Zilnys |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Luxembourg}} | rowspan="3" | RTL | RTL Lëtzebuerg, RTL Radio | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Luksemburges'': Raoul Roos at Roger Saurfeld |- | RTL Today | ''Ingles'': Sarah Tapp at Meredith Moss |- | RTL Infos |{{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Pranses'': Jérôme Didelot at Emma Sorgato |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | TVM | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Moldova 1, Radio Moldova | Lahat ng palabas | Ion Jalbă at Elena Stegari |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | rowspan="2" | AVROTROS | NPO 1, BVN | Lahat ng palabas | Cornald Maas at Jacqueline Govaert |- | NPO Radio 2 | Final | Splinter Chabot at Carolien Borgers |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | rowspan="2" | NRK | NRK1 | Lahat ng palabas | Marte Stokstad |- | NRK P1 | Final | Jon Marius Hyttebakk |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | rowspan="5" | Yle | Yle TV1, TV Finland | rowspan="4" | Lahat ng palabas | ''Finlandes'': Mikko Silvennoinen<br />''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | Yle Radio Suomi | ''Finlandes'': Toni Laaksonen at Sanna Pirkkalainen |- |Yle X3M | ''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | rowspan="2" | Yle Areena{{Efn|Kasama ang mga opsyon sa komentaryo sa wikang Finlandes at Suweko mula sa Yle TV1}} | ''Inari Sámi:'' Heli Huovinen at ''Northern Sámi'': Aslak Paltto |- | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Ruso'': Levan Tvaltvadze |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | TVP1, TVP Polonia | Lahat ng palabas | Artur Orzech |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Portugal}} | rowspan="2" | RTP | RTP1, RTP Internacional | Lahat ng palabas{{efn|Ang pagsasahimpapawid ng ikalawang semi-final ay nagsimulang naantala, sa ganap na 10:30 ng gabi (WEST)}} | rowspan="2" | José Carlos Malato at Nuno Galopim |- |RTP África |{{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final{{Efn|Ang pagsasahimpapawid ng final ay nagsimulang naantala, sa ganap na 9:01 ng gabi (WEST)}} |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | rowspan="2" |France Télévisions | Culturebox | Semi-finals | Nicky Doll |- | France 2 | Final | Stéphane Bern at Laurence Boccolini |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | rowspan="5" | [[BBC]] | rowspan="2" | BBC One | Semi-finals | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan Clark |- | Final | ''Ingles:'' Graham Norton |- | BBC Red Button | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas ng Britanya:'' iba't ibang interpreter |- | rowspan="2" |BBC Radio 2 | Semi-finals | ''Ingles:'' Richie Anderson |- | Final | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan Clark |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} |SMRTV |San Marino RTV |Lahat ng palabas |Lia Fiorio at Gigi Restivo |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | rowspan="3" | RTS | RTS 1{{Efn|Sa pagtatanghal ng Polonya sa unang semi-final, pansamantalang inilipat ang brodkast mula sa RTS1 patungong RTS2, upang maipalabas ng una ang seremonya ng pagdating ng Pangulo at Pangkalahatang Kalihim ng Partido Komunista ng Tsina na si [[Xi Jinping]], na nagsasagawa ng pagbisitang estado sa Serbiya. Ipinalabas ang RTS2 nang humigit-kumulang 25 minuto ng semi-final, kabilang ang natitirang bahagi ng mga kalahok ng Polonya, mga pagtatanghal mula sa Islandiya, Kroasya, at ang unang bahagi ng pagtatanghal ng Alemanya, bago naibalik ang brodkast sa RTS1.}}, RTS Svet | Lahat ng palabas | Duška Vučinić |- | rowspan="2" | Radio Belgrade 1 | {{abbr|SF1|Unang semi-final}} | Katarina Epstein |- |Final |Katarina Epstein at Nikoleta Dojčinović |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | rowspan="2" | SVT | SVT1 | Lahat ng palabas | ''Suweko:'' Tina Mehrafzoon at Edward af Sillén |- | SVT Play{{efn|Kasama ang opsyon sa komentaryo sa wikang Suweko mula sa SVT1 para sa lahat ng palabas}} | Final | ''Inari Sámi:'' Heli Huovinen at ''Northern Sámi'': Aslak Paltto{{efn|Sa sabay na broadcast mula sa Yle Areena ng Finland}} |- | SR | SR P4 | Lahat ng palabas | ''Suweko:'' Carolina Norén |- ! rowspan="6" scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | rowspan="6" | SRG SSR | RSI La 2 | Semi-finals | rowspan="2" | ''Italyano'': Ellis Cavallini at Gian-Andrea Costa |- | RSI La 1 | Final |- |RTS 2 | Semi-finals | rowspan="2" | ''Pranses'': Jean-Marc Richard at Nicolas Tanner |- | RTS 1 | Final |- | SRF zwei | Semi-finals | rowspan="2" | ''Aleman'': Sven Epiney |- | SRF 1 | Final |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | ČT2 | Lahat ng palabas | Vašek Matějovský, Patricie Kaňok Fuxová at Dominika Hašková |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | rowspan="2" | CyBC | RIK 1, RIK Sat | rowspan="2" | Lahat ng palabas | Melina Karageorgiou at Hovig Demirjian |- | RIK Trito | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | rowspan="4" | Suspilne | rowspan="3" | Suspilne Kultura | Semi-finals | ''Ukranyo:'' Timur Miroshnychenko |- | Final | ''Ukranyo:'' Timur Miroshnychenko at Vasyl Baidak |- | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas Ukranyo'': Tetiana Zhurkova, Inna Petrova, Iryna Skolotova, Yuliia Porplik, Anfisa Boldusieva at Lada Sokoliuk |- | Radio Promin | ''Ukranyo:'' Dmytro Zakharchenko at Lesia Antypenko{{Efn|Ang pagsasahimpapawid ng semi-finals ay kadalasang nagtampok ng komentaryo sa TV ni Miroshnychenko. Tanging ang pangalawang recap (na hindi isinalaysay ni Miroshnychenko sa TV) ang binigyan ng komento nina Zakharchenko at Antypenko. Kasama rin sa mga pagsasahimpapawid ang maiikling talakayan sa studio at maiikling ulat sa mismong lugar ni Anna Zakletska sa pagitan ng pagsasara ng botohan at mga anunsyo ng resulta, na iniharap nina Zakharchenko at Antypenko.}} |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga broadkasters at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Brasil}} | Zapping | Zapping Music Live | Final | Priscila Bertozzi |- ! scope="row" | {{Flag|Chile}} | Zapping | Zapping Channel | Final |Rayén Araya at Ignacio Lira |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobakya}} |RTVS |Rádio FM |Final |Daniel Baláž, Lucia Haverlík, Pavol Hubinák at Juraj Malíček |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Estados Unidos}} | [[NBC]] | Peacock | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- | colspan="2" |WJFD-FM |Final |Ewan Spence at Samantha Ross |- ! scope="row" | {{Flag|North Macedonia|name=Hilagang Masedonya}} | MRT | MRT 1, Radio Skopje | Lahat ng palabas | Aleksandra Jovanovska |- ! scope="row" | {{Flag|Kosovo}} | RTK | RTK 1, Radio Kosovo 2 | Lahat ng palabas | Agron Krasniqi at Egzona Rafuna |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | rowspan="2" |RTCG |TVCG 1 | rowspan="2" |Lahat ng palabas |Ivan Maksimović |- |Radio 98 | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Peru}} | Zapping | Zapping Music Live | Final |Rayén Araya at Ignacio Lira |} ==Mga nota== {{notelist}} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] [[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]] [[Kategorya:Europa]] bct8zdv6vawhv2ufld7qgt2a1ub2gfb 0 337798 2204167 2203276 2026-04-22T10:52:48Z Jadewest.catvalentine 41897 2204167 wikitext text/x-wiki {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision | year = 2023 | image = Eurovision 2023 - Jury Final - Sweden - Loreen (04).jpg | size = 300px | caption = Si Loreen, ang kampeon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023 | theme = ''United by Music'' | semi1 = {{start date|2023|05|09|df=y}} | semi2 = {{start date|2023|05|11|df=y}} | final = {{start date|2023|05|13|df=y}} | venue = [[M&S Bank Arena]]<br />[[Liverpool]], [[United Kingdom|Reyno Unido]] | organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) | exsupervisor = Martin Österdahl | host_broadcaster = [[BBC|British Broadcasting Corporation]] (BBC) | directors = {{Ubl|Nikki Parsons|Richard Valentine|Ollie Bartlett}} | presenters = {{Ubl|Alesha Dixon|Hannah Waddingham|Julia Sanina|Graham Norton (final)}} | entries = 37 | finalists = 26 | debut = | non-return = {{Plainlist| * {{Flag|Bulgarya}} * {{Flag|North Macedonia|name=Hilagang Masedonya}} * {{Flag|Montenegro}} }} | winner = {{Flag|Sweden}}<br />"Tattoo" ni [[Loreen (mang-aawit)|Loreen]] | vote = Ang bawat bansa ay nagbibigay ng isang set sa semi-finals, o dalawang set sa finals na may 12, 10, 8–1 puntos sa sampung kanta.<br/>Sa lahat ng tatlong palabas, ang mga online na boto mula sa mga manonood sa mga bansang hindi kalahok ay pinagsama-sama at iginagawad bilang isang set ng mga puntos. | prev_year = {{Flagicon|Italya}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|Turin 2023]] | next_year = {{Flagicon|Sweden}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|Malmö 2024]] |exproducer=Andrew Cartmell}} Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024''' ay ang ika-67 na edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]]. Ito ay binubuo ng dalawang semi-final na ginanap noong Mayo 9 at 11, at ng grand final na ginanap noong Mayo 13, 2023. Ginanap ito sa [[M&S Bank Arena]] sa [[Liverpool]], [[United Kingdom|Reyno Unido]] at hinost nina Alesha Dixon, Hannah Waddingham at Julia Sanina, nang kasama si Graham Norton sa final. Inorganisa ito ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[BBC|British Broadcasting Corporation]] (BBC), na siyang nag-stage ng paligsahan sa ngalan ng [[Public Broadcsting Company of Ukraine]] (UA:PBC) na nagwagi noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]] sa pamamagitan ng ng kantang "Stefania" ng [[Kalush Orchestra]] para sa [[Ukranya]] ngunit hindi ito ma-organisa dahil sa pagsalakay ng [[Rusya]] sa bansa. Lumahok sa paligsahan ang mga brodkaster mula sa tatlumpu't pitong bansa, tatlo ang mas kaunti kaysa noong 2022. Pinili ng [[Bulgarya]], [[Hilagang Masedonya]] at [[Montenegro]] na huwag lumahok, pangunahin dahil sa epekto sa ekonomiya ng pandaigdigang krisis sa enerhiya. Ang nanalo ay ang kantang "Tattoo" ng [[Sweden|Suwesya]], na itinanghal ni [[Loreen (mang-aawit)|Loreen]] at isinulat niya kasama sina Jimmy Thörnfeldt, Jimmy Jansson, Moa Carlebecker, Peter Boström, at Thomas G:son. Nanalo ang Suwesya sa pinagsamang boto at boto ng hurado, at pumangalawa sa [[Pinlandiya]] sa televote. Ang Pinlandiya, [[Israel]], [[Italya]], at [[Noruwega]] ang kumukumpleto sa top five. Si Loreen ang naging pangalawang performer na nanalo sa paligsahan nang dalawang beses, kasunod ng mang-aawit na si [[Johnny Logan]] ng Irlanda; ito rin ang ikapitong panalo para sa Suwesya, na napantayan ang rekord ng [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] para sa pinakamaraming panalo sa Eurovision. Iniulat ng EBU na ang paligsahan ay may 162 milyong manonood sa telebisyon sa 38 na market sa Europa, isang pagtaas ng isang milyong manonood mula sa nakaraang edisyon. May kabuuang 15.6 milyong manonood ang nanood ng paligsahan online sa [[YouTube]] at [[TikTok]]. Ang pagpapalabas ng paligsahan ay nanalo ng British Academy Television Award para sa Pinakamahusay na Live Event, at si Waddingham ay nakatanggap ng nominasyon ng British Academy Television Award para sa Pinakamahusay na Entertainment Performance para sa kanyang papel bilang isang co-host. == Lokasyon == [[Talaksan:Eurovision 2023 - Liverpool Arena - Exterior (02).jpg|thumb|left|250px|[[M&S Bank Arena]] sa Liverpool, venue ng paligsahan noong 2023]] Ginanap ang paligsahan sa [[Liverpool]], [[United Kingdom|Reyno Unido]]. Ito ang ikasiyam na pagkakataon na nag-host ang United Kingdom ng patimpalak, matapos itong gawin noon noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1960|1960]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1963|1963]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1968|1968]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1972|1972]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1974|1974]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1977|1977]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1982|1982]], at [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1998|1998]]. Ang napiling lugar ay ang M&S Bank Arena Liverpool, isang multi-purpose indoor arena na may 11,000 na upuan na matatagpuan sa ACC Liverpool complex. Ang kaganapang "Turquoise Carpet", kung saan ang mga kalahok at ang kanilang mga delegasyon ay iniharap sa mga kinikilalang press at tagahanga, ay naganap sa labas ng Walker Art Gallery noong 7 Mayo 2023, na sinundan ng Seremonya ng Pagbubukas sa St George's Hall. Kasabay ng paligsahan, nagdaos ang Liverpool ng isang kultural na pagdiriwang na tinatawag na "EuroFest", na nagtampok ng mga kolaborasyon sa pagitan ng mga artista mula sa Reyno Unido at Ukranya. Ang Pier Head ang lokasyon ng Eurovision Village, kung saan isang entablado ang nagtanghal ng mga pagtatanghal ng mga artista mula Ukranya, mga lokal na artista, kasalukuyan at dating kalahok sa Eurovision, at iba pang mga grupo. Nagdaos din ito ng mga screening ng tatlong live na palabas. Libre ang pagpasok sa Village maliban sa panahon ng finals. Ang EuroClub, na ginanap sa Camp and Furnace, ang nagtanghal ng mga opisyal na after-party at mga pribadong pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan. === Pagpili ng lokasyon === Ang paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]] ay napanalunan ng Ukranya, na kinakatawan ng Public Broadcasting Company of Ukraine (UA:PBC), at nirepresenta ng kantang "Stefania" na tinanghal ng [[Kalush Orchestra]], na ayon sa tradisyon ng Eurovision ay maituturing na punong bansa ng paligsahan sa 2023. Ang brodkaster ay nag-organise ng paligsahan sa dalawang nakaraang okasyon, noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2005|2005]] at [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2017|2017]], sa bawat pagkakataon sa [[Kyiv]]. Sa pagitan ng Mayo at Hunyo 2022, napag-usapan ng gobyerno ng Ukranya at ng UA:PBC, ang pampublikong brodkaster ng bansa, kasama ang EBU ang pagho-host ng paligsahan. Ipinahayag ng chairman ng UA:PBC na si Mykola Chernotytskyi, ng pangulo ng Ukranya na si [[Volodymyr Zelenskyy]], at iba pang mga pulitiko ng Ukranya ang kanilang kahandaang mag-host ng kaganapan, at isang komite ng pag-oorganisa ang nabuo. Sa kabila nito, inanunsyo ng EBU noong Hunyo 17, 2022 na ang pagsalakay ng Rusya sa Ukranya ay nangangahulugan na ang UA:PBC ay hindi makapagbigay ng mga garantiya sa seguridad at operasyon na kinakailangan upang mag-host ng paligsahan, at samakatuwid ay hindi maaaring ganapin ang kaganapan sa Ukraine. Pagkatapos ay nakipag-usap ang EBU sa BBC, ang runner-up noong 2022, at noong Hulyo 25, inanunsyo na ang paligsahan sa 2023 ay gaganapin sa United Kingdom. Ito ang unang pagkakataon mula noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1980|1980]] na ang paligsahan ay hindi ginanap sa bansang nanalo sa nakaraang edisyon. Ang desisyon na hindi i-host sa Ukranya ang paligsahan ay sinalubong ng pagkadismaya noong una. Naglathala ang UA:PBC ng isang pahayag kung saan humiling si Chernotytskyi ng karagdagang pag-uusap sa EBU, at si Oleh Psiuk ng Kalush Orchestra ay naglathala ng isang bukas na liham na pumupuna sa desisyon, na nilagdaan din ng mga nakaraang nanalo sa Eurovision ng Ukranya na sina [[Ruslana]] at [[Jamala]], pati na rin ng ministro ng kultura ng Ukranya na si Oleksandr Tkachenko. Ang paninindigan na ito ay sinuportahan nina [[Boris Johnson]], na siyang punong ministro ng Britanya noong panahong iyon; ni Nadine Dorries, na siyang kalihim ng kultura ng Britanya noong panahong iyon; ng brodkaster ng Polonya na Telewizja Polska (TVP); at ng pangalawang punong ministro at ministro ng kultura ng Poland na si Piotr Gliński. Ang anunsyo noong Hulyo 25 na ang BBC ang magho-host ng paligsahan ay sinuportahan ng UA:PBC. Bago piliin ng BBC ang Liverpool bilang punong lungsod, ang mga sumusunod na lungsod ay nagpahayag ng kanilang interes sa pagho-host ng ika-67 na edisyon ng paligsahan at nagsumite ng mga bid.|<ref>{{Cite web |last=Ramachandran |first=Naman |date=26 Hulyo 2022 |title=Who Wants to Host Eurovision? Here Are the 16 U.K. Cities in the Running |url=https://variety.com/2022/music/global/eurovision-song-contest-uk-host-cities-1235324783/ |access-date=14 Abril 2026 |website=[[Variety (magazine)|Variety]] }}</ref><ref>{{Cite news |date=17 Hunyo 2022 |title=Eurovision Song Contest: Which UK cities could host 2023 show? |publisher=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-61844328 |access-date=14 Abril 2026}}</ref> '''Legend:'''<br /> {{Color box|#CEDFF2|†|border=darkgray}} Napiling punong lungsod {{Color box|#FFFFCC|‡|border=darkgray}} Na-shortlist {{Color box|#D0F0C0|*|border=darkgray}} Na-longlist {{Color box|#F2E0CE|^|border=darkgray}} Nagsumite ng bid {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Lungsod ! scope="col" | Venue ! scope="col" | Nota |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Aberdeen]] ^ | [[P&J Live]] | — |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Belfast]] ^ | [[SSE Arena]] | — |- style="background:#D0F0C0" ! scope="row" style="background:#D0F0C0" | [[Birmingham]] * | [[Bp pulse LIVE|Resorts World Arena]] | Sinuportahan ng Konseho ng Lungsod ng Birmingham |- ! scope="row" | [[Brighton]] |— |Binawi ang alok nito noong Agosto 11, 2022, dahil sa kakulangan ng kinakailangang imprastraktura at lugar |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Bristol]] ^ |[[Bristol Arena|YTL Arena Bristol]] |— |- ! scope="row" | [[Cardiff]] |[[Millennium Stadium]] |Binawi ang alok nito noong Agosto 3, 2022, dahil sa kawalan ng lugar na maaaring pagdaluhan. |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Darlington]] ^ |[[The Darlington Arena]] |Ang panukala ay nakadepende sa pagtatayo ng bubong upang matakpan ang arena; sinuportahan ng Konseho ng Borough ng Darlington at ng Pinagsamang Awtoridad ng Tees Valley |- ! scope="row" | [[Derry]] |— |Binawi ang panukala nito noong Agosto 8, 2022, dahil sa kakulangan ng angkop na lugar at sumusuportang imprastraktura ng akomodasyon |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Edinburgh]] ^ |— |Sinuportahan ng Konseho ng Lungsod ng Edinburgh |- style="background:#FFFFCC" ! scope="row" style="background:#FFFFCC" | [[Glasgow]] ‡ |[[OVO Hydro]] |Sinuportahan ng Konseho ng Lungsod ng Glasgow |- style="background:#D0F0C0" ! scope="row" style="background:#D0F0C0" | [[Leeds]] * |[[First Direct Arena]] |Sinuportahan ng Konseho ng Lungsod ng Leeds |- style="background:#CEDFF2" ! scope="row" style="background:#CEDFF2" | '''[[Liverpool]] †''' | [[M&S Bank Arena]] | Sinuportahan ng Konseho ng Lungsod ng Liverpool |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Londres]] ^ |— |Natugunan ng Londres ang mga pamantayan ngunit hindi napasama sa mahabang listahan, dahil nilalayon ng BBC at ng gobyerno ng Britanya na "ilipat ang mga kaganapan at oportunidad sa labas ng kabisera". |- style="background:#D0F0C0" ! scope="row" style="background:#D0F0C0" |[[Manchester]] * |[[Manchester Arena|AO Arena]] |Sinuportahan ng Konseho ng Lungsod ng Manchester |- style="background:#D0F0C0" ! scope="row" style="background:#D0F0C0" |[[Newcastle]] * |[[Utilita Arena Newcastle]] |Sinuportahan ng Konseho ng Lungsod ng Newcastle |- ! scope="row" | [[Nottingham]] |[[Nottingham Arena|Motorpoint Arena Nottingham]] |Binawi ang alok nito noong ng Agosto 9, 2022, dahil sa kawalan ng kakayahan ng iminungkahing lugar na matugunan ang mga kinakailangan ng EBU |- style="background:#D0F0C0" ! scope="row" style="background:#D0F0C0" |[[Sheffield]] * |[[Sheffield Arena|Utilita Arena Sheffield]] |Sinusuportahan ng Konseho ng Lungsod ng Sheffield at ng Pinagsamang Awtoridad ng Alkalde ng Timog Yorkshire |- ! scope="row" | [[Sunderland]] | [[Stadium of Light]] |Binawi ang panukala nito noong ika-10 ng Agosto 2022, dahil sa kawalan ng lugar na maaaring pagdaluhan. |- ! scope="row" | [[Wolverhampton]] |— |— |} ==Mga kalahok== {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023 |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! scope="col" colspan="2" | Proseso ng pagpili ! scope="col" rowspan="2" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" |{{Flag|Albanya}} | RTSH | Albina & Familja Kelmendi | "Duje" | [[Wikang Albanes|Albanes]] | ''Festivali i Këngës 61'' | Disyembre 22, 2022 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Albina & Familja Kelmendi |url=https://eurovision.tv/participant/albina-familja-kelmendi-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | NDR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}} | Lord of the Lost | "Blood & Glitter" | [[Wikang Ingles|Ingles]] | ''Unser Lied für Liverpool'' | Marso 3, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Lord of the Lost |url=https://eurovision.tv/participant/lord-of-the-lost-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Armenya}} | AMPTV | Brunette | "Future Lover" | Ingles, [[Wikang Armenyo|Armenyo]] | Panloob na pagpili | Pebrero 1, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 15, 2023 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Brunette |url=https://eurovision.tv/participant/brunette-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | İTV | TuralTuranX | "Tell Me More" | Ingles | Panloob na pagpili | Marso 9, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 13, 2023 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – TuralTuranX |url=https://eurovision.tv/participant/turalturanx-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Australya}} | SBS | Voyager | "Promise" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 21, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Voyager |url=https://eurovision.tv/participant/voyager-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Austria}} | ORF | Teya & Salena | "Who the Hell Is Edgar?" | Ingles, [[Wikang Italyano|Italyano]] | Panloob na pagpili | Enero 31, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 8, 2023 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Teya & Salena |url=https://eurovision.tv/participant/teya-and-salena-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | VRT | Gustaph | "Because of You" | Ingles | ''Eurosong 2023'' | Enero 14, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Gustaph |url=https://eurovision.tv/participant/gustaph-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | Reiley | "Breaking My Heart" | Ingles | ''Dansk Melodi Grand Prix 2023'' | Pebrero 11, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Reiley |url=https://eurovision.tv/participant/reiley-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | RTVSLO | Joker Out | "Carpe Diem" | [[Wikang Esloveno|Esloveno]] | Panloob na pagpili | Disyembre 8, 2022 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 4, 2023 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Joker Out |url=https://eurovision.tv/participant/joker-out-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Espanya}} | RTVE | Blanca Paloma | "Eaea" | [[Wikang Kastila|Kastila]] | ''Benidorm Fest 2023'' | Pebrero 4, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Blanca Paloma |url=https://eurovision.tv/participant/blanca-paloma-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Estonia|namr=Estonya}} | ERR | Alika | "Bridges" | Ingles | ''Eesti Laul 2023'' | Pebrero 11, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Alika |url=https://eurovision.tv/participant/alika-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} | ERT | Victor Vernicos | "What They Say" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 30, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 12, 2023 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Victor Vernicos |url=https://eurovision.tv/participant/victor-vernicos-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | Iru | "Echo" | Ingles | ''The Voice Georgia'' {{small|(artista)}}<br>Panloob na pagpili {{small|(kanta)}} | Pebrero 2, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 16, 2023 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Iru |url=https://eurovision.tv/participant/iru-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | RTÉ | Wild Youth | "We Are One" | Ingles | ''Eurosong 2024'' {{small|(parte ng ''The Late Late Show'')}} | Pebrero 3, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Wild Youth |url=https://eurovision.tv/participant/wild-youth-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | RÚV | Diljá | "Power" | Ingles | ''Söngvakeppnin 2023'' | Marso 4, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Diljá |url=https://eurovision.tv/participant/dilja-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Noa Kirel | "Unicorn" | Ingles | Panloob na pagpili | Agosto 10, 2022 {{small|(artista)}}<br>Marso 8, 2023 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Noa Kirel |url=https://eurovision.tv/participant/noa-kirel-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Italya}} | RAI | Marco Mengoni | "Due vite" | Italyano | ''Sanremo Music Festival 2023'' | Pebrero 11, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Marco Mengoni |url=https://eurovision.tv/participant/marco-mengoni-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | HRT | Let 3 | "Mama ŠČ!" | [[Wikang Kroato|Kroato]] | ''Dora 2023'' | Pebrero 11, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Let 3 |url=https://eurovision.tv/participant/let-3-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | LSM | Sudden Lights | "Aijā" | Ingles | ''Supernova 2023'' | Pebrero 11, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Sudden Lights |url=https://eurovision.tv/participant/sudden-lights-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | Monika Linkytė | "Stay" | Ingles | ''Pabandom iš naujo!'' ''2023'' | Pebrero 18, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Monika Linkytė |url=https://eurovision.tv/participant/monika-linkytė-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | The Busker | "Dance (Our Own Party)" | Ingles | ''Malta Eurovision Song Contest 2023'' | Pebrero 11, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – The Busker |url=https://eurovision.tv/participant/the-busker-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Pasha Parfeni | "Soarele și luna" | [[Wikang Rumano|Rumano]] | ''Etapa națională 2023'' | Marso 4, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Pasha Parfeni |url=https://eurovision.tv/participant/pasha-parfeni-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | AVROTROS | Mia Nicolai & Dion Cooper | "Burning Daylight" | Ingles | Panloob na pagpili | Nobyembre 1, 2022 {{small|(artista)}}<br>Marso 1, 2023 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Mia Nicolai & Dion Cooper |url=https://eurovision.tv/participant/mia-nicolai-and-dion-cooper-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | NRK | Alessandra | "Queen of Kings" | Ingles, Italyano | ''Melodi Grand Prix 2023'' | Pebrero 4, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Alessandra |url=https://eurovision.tv/participant/alessandra-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Käärijä | "Cha Cha Cha" | Ingles | ''Uuden Musiikin Kilpailu 2023'' | Pebrero 25, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Käärijä |url=https://eurovision.tv/participant/kaarija-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | Blanka | "Solo" | Ingles | ''Tu bije serce Europy! Wybieramy hit na Eurowizję!'' | Pebrero 26, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Blanka |url=https://eurovision.tv/participant/blanka-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | Mimicat | "Ai coração" | [[Wikang Portuges|Portuges]] | ''Festival da Canção 2023'' | Marso 11, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Mimicat |url=https://eurovision.tv/participant/mimicat-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | France Télévisions | La Zarra | "Évidemment" | Pranses | Panloob na pagpili | Enero 12, 2023 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 19, 2023 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – La Zarra |url=https://eurovision.tv/participant/la-zarra-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | [[BBC]] | Mae Muller | "I Wrote a Song" | Ingles | Panloob na pagpili | Marso 9, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Olly Alexander |url=https://eurovision.tv/participant/olly-alexander-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=22 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240322232329/https://eurovision.tv/participant/olly-alexander-2024 |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Rumanya}} | TVR | Theodor Andrei | "D.G.T. (Off and On)" | Rumano, Ingles | ''Selecția Națională'' 2023 | Pebrero 11, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Theodor Andrei |url=https://eurovision.tv/participant/theodor-andrei-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} | SMRTV | Piqued Jacks | "Like an Animal" | Ingles | ''Una voce per San Marino'' ''2023'' | Pebrero 25, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Piqued Jacks |url=https://eurovision.tv/participant/piqued-jacks-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | RTS | Luke Black | "Samo mi se spava" <small>(Само ми се спава)</small> | [[Wikang Serbiyo|Serbiyo]], Ingles | ''Pesma za Evroviziju '23'' | Marso 4, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Luke Black |url=https://eurovision.tv/participant/luke-black-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | [[Loreen (mang-aawit)|Loreen]] | "Tattoo" | Ingles | ''Melodifestivalen 2023'' | Marso 11, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Loreen |url=https://eurovision.tv/participant/loreen-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | Remo Forrer | "Watergun" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 20, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 7, 2023 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Remo Forrer |url=https://eurovision.tv/participant/remo-forrer-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | Vesna | "My Sister's Crown" | Ingles, [[Wikang Tseko|Tseko]], [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]], [[Wikang Ruso|Ruso]] | ''ESCZ 2023'' | Pebrero 7, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Vesna |url=https://eurovision.tv/participant/vesna-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | CyBC | Andrew Lambrou | "Break a Broken Heart" | Ingles | Panloob na pagpili | Oktubre 17, 2022 {{small|(artista)}}<br>Marso 2, 2023 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Andrew Lambrou |url=https://eurovision.tv/participant/andrew-lambrou-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | UA:PBC | Tvorchi | "Heart of Steel" | Ingles, Ukranyo | ''Vidbir 2023'' | Disyembre 17, 2022 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – TVORCHI |url=https://eurovision.tv/participant/tvorchi-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |} ==Pagbunot ng alokasyon sa mga semi-finals== Ang bunutan upang matukoy ang semi-finals ng mga kalahok na bansa ay naganap noong ika-31 ng Enero 2023 nang 7:00 ng gabi GMT (8:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa|CET]]), sa St George's Hall. Ang tatlumpu't-isang semi-finalist ay hinati sa limang pot, batay sa mga historikal na pattern ng pagboto ayon sa kalkulasyon ng opisyal na katuwang sa televoting ng paligsahan na Digame. Ang layunin ng pagbunot mula sa iba't ibang pot ay upang mabawasan ang posibilidad ng bloc voting at mapataas ang suspense sa semi-finals. Tinukoy din sa bunutan kung aling semi-final ang bawat isa sa anim na awtomatikong kwalipikado – ang bansang nanalo noong nakaraang taon na [[Ukranya]] at ang mga bansang "Big Five" ([[Alemanya]], [[Espanya]], [[Italya]], [[Pransiya]], at [[Reyno Unido]]) – ang boboto at kinakailangang ipalabas. Ang seremonya ay pinangunahan nina AJ Odudu at Rylan. {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 1 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 2 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 3 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 4 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 5 ! scope="col" style="width:16%;" | Mga finalist |- | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Albanya}} |{{Flag|Austria}} |{{Flag|Eslobenya}} |{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} |{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} |{{Flag|Suwisa}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Australya}} |{{Flag|Dinamarka}} |{{Flag|Estonia|name=Estonya}} |{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} |{{Flag|Noruwega}} |{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} |{{Flag|Suwesya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Armenya}} |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} |{{Flag|Heorhiya}} |{{Flag|Israel}} |{{Flag|Latvia|name=Letonya}} |{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Gresya}} |{{Flag|Irlanda}} |{{Flag|Malta}} |{{Flag|Portugal}} |{{Flag|San Marino}} |{{Flag|Tsipre}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Belhika}} |{{Flag|Moldova|name=Moldabya}} |{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} |{{Flag|Polonya}} |{{Flag|Rumanya}} |{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Alemanya}} |{{Flag|Espanya}} |{{Flag|Italya}} |{{Flag|Pransiya}} |{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} |{{Flag|Ukranya}}}} |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Resulta ng bunutan |- ! scope="col" colspan="2" style="width:50%;" | Unang semi-final ! scope="col" colspan="2" style="width:50%;" | Ikalawang semi-final |- ! scope="col" | Unang kalahati ! scope="col" | Ikalawang kalahati ! scope="col" | Unang kalahati ! scope="col" | Ikalawang kalahati |- | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} |{{Flag|Latvia|name=Letonya}} |{{Flag|Irlanda}} |{{Flag|Noruwega}} |{{Flag|Portugal}} |{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} |{{Flag|Malta}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Suwesya}} |{{Flag|Moldova|name=Moldabya}} |{{Flag|Suwisa}} |{{Flag|Israel}} |{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} |{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} |{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Armenya}} |{{Flag|Tsipre}} |{{Flag|Rumanya}} |{{Flag|Dinamarka}} |{{Flag|Belhika}} |{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} |{{Flag|Gresya}} |{{Flag|Estonia|name=Estonya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Albanya}} |{{Flag|Australya}} |{{Flag|Austria}} |{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} |{{Flag|San Marino}} |{{Flag|Eslobenya}} |{{Flag|Heorhiya}} |{{Flag|Polonya}}}} |- ! scope="col" colspan="2" | Pagboto at pagpapalabas ! scope="col" colspan="2" | Pagboto at pagpapalabas |- | valign="top" colspan="2" | {{Unbulleted list |{{Flag|Alemanya}} |{{Flag|Italya}} |{{Flag|Pransiya}}}} | valign="top" colspan="2" | {{Unbulleted list |{{Flag|Espanya}} |{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} |{{Flag|Ukranya}}}} |} ==Buod ng paligsahan== ===Unang semi-final=== Ginanap ang unang semi-final noong ika-9 ng Mayo 2023 sa ganap na 8:00 ng gabi BST (9:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]]).<ref name="calendar">{{Cite web |date=13 Marso 2019 |title=Eurovision Calendar 2023 |url=https://eurovision.tv/calendar |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) }}</ref> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Alemanya]], [[Italya]] at [[Pransiya]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw">{{Cite web |date=31 Enero 2023 |title=Eurovision 2023: Allocation Draw results |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2023-allocation-draw-results |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language= en}}</ref> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Unang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023<ref>{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/liverpool-2023/first-semi-final |title=Liverpool 2023 – First Semi-Final – Scoreboard |date=13 Mayo 2023 |website=Eurovision Song Contest |publisher=[[European Broadcasting Union|EBU]] |access-date=15 Abril 2026}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Noruwega}} | Alessandra | "Queen of Kings" |102 |6 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Malta}} | The Busker | "Dance (Our Own Party)" |3 |15 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Luke Black | "Samo mi se spava" |37 |10 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Sudden Lights | "Aijā" |34 |11 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Portugal}} | Mimicat | "Ai coração" |74 |9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Irlanda}} | Wild Youth | "We Are One" |10 |12 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Let 3 | "Mama ŠČ!" |76 |8 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Suwisa}} | Remo Forrer | "Watergun" |97 |7 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Israel}} | Noa Kirel | "Unicorn" |127 |3 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | Pasha Parfeni | "Soarele și luna" |109 |5 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | [[Loreen (mang-aawit)|Loreen]] | "Tattoo" |135 |2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | TuralTuranX | "Tell Me More" |4 |14 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | Vesna | '''"'''My Sister's Crown'''"''' |110 |4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Mia Nicolai & Dion Cooper | "Burning Daylight" |7 |13 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Käärijä | "Cha Cha Cha" |177 |1 |} ===Ikalawang semi-final=== Ginanap ang ikalawang semi-final noong ika-11 ng Mayo 2023 sa ganap na 8:00 ng gabi BST (9:00 ng gabi CEST).<ref name="calendar" /> Labing-anim na bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Espanya]], [[United Kingdom|Reyno Unido]] at [[Ukranya]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw" /> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Ikalawang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023<ref>{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/liverpool-2023/second-semi-final |title=Liverpool 2023 – Second Semi-Final – Scoreboard |date=13 Mayo 2023 |website=Eurovision Song Contest |publisher=[[European Broadcasting Union|EBU]] |access-date=15 Abril 2026}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Dinamarka}} | Reiley | "Breaking My Heart" |6 |14 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Armenya}} | Brunette | "Future Lover" |99 |6 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Rumanya}} | Theodor Andrei | "D.G.T. (Off and On)" |0 |15{{Efn|Parehong walang nakuhang puntos ang Rumanya at San Marino, ngunit itinuring na mas mataas ang puwesto ng Rumanya ayon sa tie-break procedure, dahil mas maaga ang ipinakita nito sa running order.|name=SF1Nul}} |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | Alika | "Bridges" |74 |10 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Belhika}} | Gustaph | "Because of You" |90 |8 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Tsipre}} | Andrew Lambrou | '''"'''Break a Broken Heart'''"''' |94 |7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Diljá | "Power" |44 |11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Gresya}} | Victor Vernicos | "What They Say" |14 |13 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Polonya}} | Blanka | "Solo" |124 |3 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Eslobenya}} | Joker Out | "Carpe Diem" |103 |5 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Heorhiya}} | Iru | "Echo" |33 |12 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|San Marino}} | Piqued Jacks | "Like an Animal" |0 |15{{Efn|name=SF1Nul}} |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Austria}} | Teya & Salena | "Who the Hell is Edgar?" |137 |2 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Albania|name=Albaniya}} | Albina & Familja Kelmendi | "Duje" |83 |9 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Monika Linkytė | "Stay" |110 |4 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Australya}} | Voyager | "Promise" |149 |1 |} ===Final=== Ginanap ang final noong ika-13 ng Mayo 2023 sa ganap na 8:00 ng gabi BST (9:00 ng gabi CEST) at itinampok ang 26 na bansang kalahok.<ref name="calendar" /> Bumoto sa finals ang lahat ng 37 kalahok na bansa kasama ang hurado at televote, pati na rin ang mga hindi kalahok na bansa sa ilalim ng pinagsama-samang online na boto na "Rest of the World".<ref>{{Cite web |date=12 Mayo 2023 |title=Eurovision 2023: Running order for the Grand Final |url=https://eurovisionworld.com/esc/eurovision-2023-running-order-in-the-grand-final |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovisionworld |language=en-gb}}</ref> {{Legend|gold|Kampeon}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023<ref>{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/liverpool-2023/grand-final |title=Liverpool 2023 – Grand Final – Scoreboard |date=13 Mayo 2023 |website=Eurovision Song Contest |publisher=[[European Broadcasting Union|EBU]] |access-date=15 Abril 2026}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Austria}} | Teya & Salena | "Who the Hell Is Edgar?" | 120 | 15 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Portugal}} | Mimicat | "Ai coração" | 59 | 23 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Suwisa}} | Remo Forrer | "Watergun" | 92 | 20 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Polonya}} | Blanka | "Solo" | 93 | 19 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Luke Black | "Samo mi se spava" | 30 | 24 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Pransiya}} | La Zarra | "Évidemment" | 104 | 16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Tsipre}} | Andrew Lambrou | "Break a Broken Heart" | 126 | 12 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Espanya}} | Blanca Paloma | "Eaea" | 100 | 17 |- style="font-weight: bold; background: gold;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | [[Loreen (mang-aawit)|Loreen]] | "Tattoo" | 583 | 1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Albania|name=Albanya}} | Albina & Familja Kelmendi | "Duje" | 76 | 22 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Italya}} | Marco Mengoni | "Due vite" | 350 | 4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | Alika | "Bridges" | 168 | 8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Käärijä | "Cha Cha Cha" | 526 | 2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | Vesna | "My Sister's Crown" | 129 | 10 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Australya}} | Voyager | "Promise" | 151 | 9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Belhika}} | Gustaph | "Because of You" | 182 | 7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 17 | {{Flag|Armenya}} | Brunette | "Future Lover" | 122 | 14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 18 | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | Pasha Parfeni | "Soarele și luna" | 96 | 18 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 19 | {{Flag|Ukranya}} | Tvorchi | "Heart of Steel" | 243 | 6 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | {{Flag|Noruwega}} | Alessandra | "Queen of Kings" | 268 | 5 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | {{Flag|Alemanya}} | Lord of the Lost | "Blood & Glitter" | 18 | 26 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Monika Linkytė | "Stay" | 127 | 11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | {{Flag|Israel}} | Noa Kirel | "Unicorn" | 362 | 3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 24 | {{Flag|Eslobenya}} | Joker Out | "Carpe Diem" | 78 | 21 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Let 3 | "Mama ŠČ!" | 123 | 13 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 26 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | Mae Muller | "I Wrote a Song" | 24 | 25 |} ====Tagapagsalita==== Inihayag ng mga tagapagsalita ang 12-puntong iskor mula sa pambansang hurado ng kani-kanilang bansa sa sumusunod na pagkakasunud-sunod: {{Div col |colwidth=30em}} #{{Flag|Ukranya}} – Zlata Ognevich {{small|(kinatawan ng Ukranya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]])}} #{{Flag|Italya}} – Kaze #{{Flag|Latvia|name=Letonya}} – Jānis Pētersons {{small|(kinatawan ng Letonya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]] bilang parte ng Citi Zēni)}} #{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} – S10 {{small|(kinatawan ng Nederlandiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]])}} #{{Flag|Malta}} – Ryan Hili #{{Flag|Moldova|name=Moldabya}} – Doina Stimpovschi #{{Flag|Irlanda}} – Niamh Kavanagh {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1993|1993]] at kinatawan ng Irlanda noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2010|2010]])}} #{{Flag|San Marino}} – John Kennedy O'Connor #{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} – Narmin Salmanova #{{Flag|Austria}} – Philipp Hansa #{{Flag|Pransiya}} – [[Anggun]] {{small|(kinatawan ng Pransiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2012|2012]])}} #{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} – Bess #{{Flag|Belhika}} – Bart Cannaerts #{{Flag|Alemanya}} – Elton #{{Flag|Portugal}} – Maro {{small|(kinatawan ng Portugal noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]])}} #{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} – Maja Ciglenečki #{{Flag|Estonia|name=Estonya}} – Ragnar Klavan #{{Flag|Armenya}} – Maléna {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision para sa mga Bata 2021]])}} #{{Flag|Polonya}} – Ida Nowakowska #{{Flag|Rumanya}} – Eda Marcus #{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} – Einar Stefánsson {{small|(kinatawan ng Islandiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2019|2019]] bilang parte ng Hatari)}} #{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} – Dragana Kosjerina #{{Flag|Tsipre}} – Loukas Hamatsos #{{Flag|Noruwega}} – Ben Adams {{small|(kinatawan ng Noruwega noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]] bilang parte ng Subwoolfer)}} #{{Flag|Suwisa}} – Chiara Dubey #{{Flag|Australya}} – Catherine Martin #{{Flag|Dinamarka}} – Tina Müller #{{Flag|Espanya}} – Ruth Lorenzo {{small|(kinatawan ng Espanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2014|2014]])}} #{{Flag|Israel}} – Ilanit {{small|(kinatawan ng Israel noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1973|1973]])}} #{{Flag|Sweden|name=Suwesya}} – Farah Abadi #{{Flag|Heorhiya}} – Archil Sulakvelidze {{small|(kinatawan ng Heorhiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]] bilang parte ng Circus Mircus)}} #{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} – Radka Rosická #{{Flag|Eslobenya}} – Melani Mekicar #{{Flag|Gresya}} – Fotis Sergoulopoulos #{{Flag|Albanya}} – Andri Xhahu #{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} – Monika Liu {{small|(kinatawan ng Litwanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]])}} #{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} – Catherine Tate {{Div col end}} ==Ibang mga pagtatanghal== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Iba pang mga tagapagtanghal sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023 |- ! scope="col"| Act ! scope="col"| (Mga) Pangalan ! scope="col" class="unsortable"| (Mga) Kanta |- ! colspan="3" | Unang semi-final |- ! rowspan="2" | Pambungad | Paul Hollywood<br>[[Charles III|Haring Charles III]]<br>Reyna Camilla<br>Sister Sister<br>Ricky Tomlinson<br>Nikita Kuzmin<br>Paul O'Grady ''(postumo)'' | "Together in Electric Dreams" |- |Julia Sanina<br>Valeriy Bebko |"Mayak" |- ! rowspan="2" |Interval | Alyosha<br>Rebecca Ferguson | "Ordinary World" |- | Rita Ora | "Ritual"<br>"Anywhere"<br>"I Will Never Let You Down"<br>"Praising You" |- ! colspan="3" | Ikalawang semi-final |- ! rowspan="3" |Interval | Luke Evans | ''Isang pasalitang sanaysay tungkol sa kasaysayan ng paligsahan'' |- | Mariya Yaremchuk<br>Otoy<br>Zlata Dziunka | "We Just Love Eurovision Too Much" |- |Miss Demeanour<br>Miss Mercedes Bends<br>Tomara Thomas |'''Sketch ng sayaw ng "Be Who You Wanna Be"'''<br>"Free Yourself"<br>"Free Your Mind"<br>"Free"<br>"We Got Love" |- ! colspan="3" | Final |- ! rowspan="2" | Pambungad | Kalush Orchestra<br>Andrew Lloyd Webber<br>Joss Stone<br>Ballet Black<br>Ms Banks<br>[[Catherine, Prinsesa ng Wales|Catherine, Prinsesa ng Gales]] | "Stefania" |- |Go_A<br>[[Jamala]]<br>Tina Karol<br>Verka Serduchka |"Shum"<br>"1944"<br>"Show Me Your Love"<br>"Dancing Lasha Tumbai" |- ! rowspan="3" |Interval | Sam Ryder<br>Roger Taylor | "Mountain" |- | Mahmood<br>Netta<br>Daði Freyr<br>Cornelia Jakobs<br>Sonia<br>Duncan Laurence<br>Ruslana <small>(mula sa Golden Gate sa Kyiv)</small> | "Imagine"<br>"You Spin Me Round (Like a Record)"<br>"Whole Again"<br>"I Turn to You"<br>"Better the Devil You Know"<br>"You'll Never Walk Alone" |- | Björn Ulvaeus | ''Isang maikling video skit tungkol sa mga kamakailang tagumpay sa komersyo na lumabas sa paligsahan'' |} ==Pagpapalabas== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Albanya}} | RTSH | RTSH 1, RTSH Muzikë, Radio Tirana | Lahat ng palabas | Andri Xhahu |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | rowspan="2" |ARD/NDR | One | Semi-finals | rowspan="3" scope="row" | Peter Urban |- | Das Erste | rowspan="3" | Final |- | Deutsche Welle | DW Deutsch, DW Deutsch+ |- |ARD/RBB |Radio Eins |Amelie Ernst at Max Spallek |- ! scope="row" | {{Flag|Armenya}} | AMPTV | Armenia 1 | Lahat ng palabas | Hrachuhi Utmazyan at Hamlet Arakelyan |- ! scope="row" | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | colspan="2" | İTV | Lahat ng palabas | Azer Suleymanli |- ! scope="row" | {{Flag|Australya}} | SBS | SBS | Lahat ng palabas | Myf Warhurst at Joel Creasey |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Austria}} | rowspan="2" | ORF | ORF 1 | Lahat ng palabas | Andi Knoll |- | FM4 | Final | Jan Böhmermann at Olli Schulz |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Belhika}} | rowspan="2" | VRT | VRT 1 | Lahat ng palabas | rowspan="2" | ''Olandes'': Peter Van de Veire |- |Radio 2 |Final |- | rowspan="3" | RTBF | Tipik | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} | rowspan="3" | ''Pranses'': Maureen Louys at Jean-Louis Lahaye |- | La Une | {{abbr|SF2|Semi-final 2}}/Final |- |VivaCité |Lahat ng palabas |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | DR1 | Lahat ng palabas | Nicolai Molbech |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | rowspan="4" | RTVSLO | TV SLO 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Andrej Hofer |- | TV SLO 1 | Finals |- | rowspan="2" |Radio Val 202, Radio Maribor | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} | Maja Stepančič, Maruša Kerec, Neja Jerant at Uršula Zaletelj |- |Final |Maja Stepančič, Miha Šalehar at Uršula Zaletelj |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Espanya}} | rowspan="4" | RTVE | La 2 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} | rowspan="3" | Julia Varela at Tony Aguilar |- | La 1 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}}/Final |- | [[TVE Internacional]] | Lahat ng palabas |- | Radio Nacional | Final | David Asensio, Imanol Durán, Irene Vaquero at Ángela Fernández |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | rowspan="3" | ERR | ETV | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Estonyo'': Marko Reikop |- | ETV+ | ''Ruso'': Julia Kalenda at Aleksandr Hobotov |- |ETV2 |Final |''Wikang Senyas:'' iba't ibang interpreter |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Gresya}} | rowspan="2" | ERT | ERT1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas |Maria Kozakou at Jenny Melita |- | Deftero Programma |Dimitris Meidanis, Maria Kozakou at Jenny Melita |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | First Channel | Lahat ng palabas |Nika Lobiladze |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | rowspan="3" | RTÉ | RTÉ One | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | Marty Whelan |- | RTÉ2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- |RTÉ 2fm |Lahat ng palabas |Zbyszek Zalinski at Neil Doherty |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | rowspan="2" | RÚV | RÚV | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- | RÚV 2 | ''Wikang Senyas:'' iba't ibang interpreter |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Israel}} | rowspan="3" | IPBC | Kan 11, Kan Educational, Kan 88 | Semi-finals | Asaf Liberman at Akiva Novick |- |Kan 11, Kan Tarbut, Kan B | rowspan="2" | Final | Asaf Liberman, Akiva Novick at Doron Medalie |- |Kan 88 |Kobi Menora at Sharon Kantor |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Italya}} | rowspan="3" | RAI | Rai 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Gabriele Corsi at Mara Maionchi |- | Rai 1 | Final |- |Rai Radio 2 |Lahat ng palabas | Mariolina Simone, Diletta Parlangeli at Saverio Raimondo |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | HRT | HRT 1, HR 2 | Lahat ng palabas | Duško Ćurlić |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | rowspan="2" | LTV | rowspan="2" | LTV1 | Lahat ng palabas | Toms Grēviņš |- | Final | Lauris Reiniks |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | LRT televizija, LRT Radijas | Lahat ng palabas | Ramūnas Zilnys |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | TVM | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Moldova 1, Radio Moldova, Radio Moldova Muzical | Lahat ng palabas | Ion Jalbă |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | rowspan="2" | AVROTROS | NPO 1, BVN | Lahat ng palabas | Cornald Maas at Jan Smit |- | NPO Radio 2 | Final | Wouter van der Goes at Frank van 't Hof |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | rowspan="3" | NRK | NRK1 | Lahat ng palabas | Marte Stokstad |- | NRK3, NRK P3 | rowspan="2" | Final | Arian Engebø, Egil Skurdal, Adelina Ibishi at Nate Kahungu |- |NRK P1 |Jon Marius Hyttebakk |- ! rowspan="6" scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | rowspan="6" | Yle | Yle TV1 | rowspan="3" | Lahat ng palabas | ''Finlandes'': Mikko Silvennoinen |- | Yle Radio Suomi | ''Finlandes'': Sanna Pirkkalainen at Jorma Hietamäki |- |Yle X3M | ''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | YleX |{{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Finlandes'': Sini Laitinen |- | rowspan="2" |Yle Areena | Lahat ng palabas | ''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos<br>''Inari Sámi:'' Heli Huovinen<br>''Northern Sámi'': Aslak Paltto |- |{{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final |''Ruso'': Levan Tvaltvadze<br>''Ukranyo:'' Galyna Sergeyeva |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | TVP1, TVP Polonia | Lahat ng palabas | Aleksander Sikora at Marek Sierocki |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | RTP1, RTP Internacional, RTP África | Lahat ng palabas{{efn|Ang pagsasahimpapawid ng ikalawang semi-final ay pinalabas nang live sa RTP Play at nang may tape-delay sa RTP1 at RTP Internacional sa ganap na 9:43 ng gabi WEST (8:43 ng gabi [[UTC]]) at sa RTP África sa ika-12 ng Mayo 2023 nang 2:45 ng madaling araw WEST (1:45 ng madaling araw [[UTC]])}} | José Carlos Malato at Nuno Galopim |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | rowspan="2" |France Télévisions | Culturebox | Semi-finals | [[Anggun]] at André Manoukian |- | France 2 | Final | Laurence Boccolini at Stéphane Bern |- ! rowspan="6" scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | rowspan="6" | [[BBC]] | rowspan="2" | BBC One | Semi-finals | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan |- | Final | ''Ingles:'' Graham Norton at Mel Giedroyc |- | BBC iPlayer | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas:'' iba't ibang interpreter |- |BBC Radio 2, BBC Radio Merseyside | Semi-finals | ''Ingles:'' Paddy O'Connell |- |BBC Radio 2 | rowspan="2" | Final | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan Clark |- |BBC Radio Merseyside, BBC Red Button |''Ingles:'' Claire Sweeney at Paul Quinn |- ! scope="row" | {{Flag|Rumanya}} | TVR | TVR 1, TVRi | Lahat ng palabas | Bogdan Stănescu at Kyrie Mendel |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} |SMRTV |San Marino RTV, Radio San Marino |Lahat ng palabas |Lia Fiorio at Gigi Restivo |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | rowspan="3" | RTS | RTS Svet | Lahat ng palabas | rowspan="3" | Duška Vučinić{{Efn|Dahil sa mga teknikal na isyung naganap sa pagsisimula ng unang semi-final, nagkomento si Tijana Lukić mula sa Belgrado sa unang 15 minuto ng palabas.}} |- | RTS 3 | Semi-finals |- |RTS 1, Radio Belgrade 1 |Final |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | rowspan="3" | SVT | rowspan="2" | SVT1 | Lahat ng palabas | ''Suweko:'' Edward af Sillén |- | Final | ''Suweko:'' [[Måns Zelmerlöw]] |- | SVT24 | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Paglalarawan nang audio:'' Annika Lundin |- |SR |SR P4 |''Suweko:'' Carolina Norén |- ! rowspan="6" scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | rowspan="6" | SRG SSR | SRF zwei | Semi-finals | rowspan="2" | ''Aleman'': Sven Epiney |- | SRF 1 | Final |- |RTS 2 | Semi-finals | rowspan="2" | ''Pranses'': Jean-Marc Richard, Nicolas Tanner at Priscilla Formaz |- | RTS 1 | Final |- | RSI La 2 | Semi-finals | rowspan="2" | ''Italyano:'' Ellis Cavallini at Gian-Andrea Costa |- | RSI La 1 | Final |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | ČT2 | Lahat ng palabas | Jan Maxián |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | CyBC | RIK 1, RIK Sat | Lahat ng palabas | Melina Karageorgiou at Alexandros Taramountas |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | rowspan="2" | Suspilne | Suspilne Kultura | Lahat ng palabas | Timur Miroshnychenko |- | Radio Promin |Final | Oleksandra Franko at Oleksandr Barbelen |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga broadkasters at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Chile}} | colspan="2" | [[Canal 13]] | Final |Sergio Lagos at Rayén Araya |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Guadeloupe|name=Guadalupe}} | rowspan="2" | France Télévisions | rowspan="2" | Guadeloupe La Première | Semi-finals{{Efn|Naantalang pagsasahimpapawid ng unang semi-final sa ganap na 10:30 ng gabi (AST) at ng pangalawang semi-final sa ganap na 11:50 ng gabi (AST)}} |[[Anggun]] at André Manoukian |- |Final{{Efn|Naantalang pagsasahimpapawid sa ganap na 11:00 ng gabi (AST)}} |Laurence Boccolini at Stéphane Bern |- ! scope="row" | {{Flag|Kapuluang Peroe}} | colspan="2" | KVF | Lahat ng palabas | ''Perowes'': Gunnar Nolsøe at Siri Súsonnudóttir Hansen<br>''Danes:'' Nicolai Molbech{{Efn|Muling pagpapadala ng feed ng komentaryo ng DR mula sa Dinamarka}} |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobakya}} |RTVS |Rádio FM |Final |Daniel Baláž, Lucia Haverlík, Pavol Hubinák at Juraj Malíček |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Estados Unidos}} | rowspan="2" | [[NBC]] | rowspan="2" | Peacock | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- |Final |Johnny Weir |- | colspan="2" |WJFD-FM |Final |Ewan Spence at Samantha Ross |- ! scope="row" | {{Flag|North Macedonia|name=Hilagang Masedonya}} | MRT | MRT 1, MRT 2, Radio Skopje | Lahat ng palabas | Aleksandra Jovanovska at Eli Tanaskovska |- ! scope="row" | {{Flag|Kosovo}} | RTK | RTK 1 | Lahat ng palabas | Jeta Çitaku at Ylber Asllanaj |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | rowspan="2" |RTCG |TVCG 1 | rowspan="2" |Lahat ng palabas |Ivan Maksimović |- |Radio 98 | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |} ==Mga nota== {{notelist}} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] [[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]] [[Kategorya:Europa]] j1bx3ovouq9dpxgkfhv7zncddhe7a3p 2204168 2204167 2026-04-22T10:53:55Z Jadewest.catvalentine 41897 /* Pagbunot ng alokasyon sa mga semi-finals */ 2204168 wikitext text/x-wiki {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision | year = 2023 | image = Eurovision 2023 - Jury Final - Sweden - Loreen (04).jpg | size = 300px | caption = Si Loreen, ang kampeon ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023 | theme = ''United by Music'' | semi1 = {{start date|2023|05|09|df=y}} | semi2 = {{start date|2023|05|11|df=y}} | final = {{start date|2023|05|13|df=y}} | venue = [[M&S Bank Arena]]<br />[[Liverpool]], [[United Kingdom|Reyno Unido]] | organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) | exsupervisor = Martin Österdahl | host_broadcaster = [[BBC|British Broadcasting Corporation]] (BBC) | directors = {{Ubl|Nikki Parsons|Richard Valentine|Ollie Bartlett}} | presenters = {{Ubl|Alesha Dixon|Hannah Waddingham|Julia Sanina|Graham Norton (final)}} | entries = 37 | finalists = 26 | debut = | non-return = {{Plainlist| * {{Flag|Bulgarya}} * {{Flag|North Macedonia|name=Hilagang Masedonya}} * {{Flag|Montenegro}} }} | winner = {{Flag|Sweden}}<br />"Tattoo" ni [[Loreen (mang-aawit)|Loreen]] | vote = Ang bawat bansa ay nagbibigay ng isang set sa semi-finals, o dalawang set sa finals na may 12, 10, 8–1 puntos sa sampung kanta.<br/>Sa lahat ng tatlong palabas, ang mga online na boto mula sa mga manonood sa mga bansang hindi kalahok ay pinagsama-sama at iginagawad bilang isang set ng mga puntos. | prev_year = {{Flagicon|Italya}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|Turin 2023]] | next_year = {{Flagicon|Sweden}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024|Malmö 2024]] |exproducer=Andrew Cartmell}} Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2024''' ay ang ika-67 na edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]]. Ito ay binubuo ng dalawang semi-final na ginanap noong Mayo 9 at 11, at ng grand final na ginanap noong Mayo 13, 2023. Ginanap ito sa [[M&S Bank Arena]] sa [[Liverpool]], [[United Kingdom|Reyno Unido]] at hinost nina Alesha Dixon, Hannah Waddingham at Julia Sanina, nang kasama si Graham Norton sa final. Inorganisa ito ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[BBC|British Broadcasting Corporation]] (BBC), na siyang nag-stage ng paligsahan sa ngalan ng [[Public Broadcsting Company of Ukraine]] (UA:PBC) na nagwagi noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]] sa pamamagitan ng ng kantang "Stefania" ng [[Kalush Orchestra]] para sa [[Ukranya]] ngunit hindi ito ma-organisa dahil sa pagsalakay ng [[Rusya]] sa bansa. Lumahok sa paligsahan ang mga brodkaster mula sa tatlumpu't pitong bansa, tatlo ang mas kaunti kaysa noong 2022. Pinili ng [[Bulgarya]], [[Hilagang Masedonya]] at [[Montenegro]] na huwag lumahok, pangunahin dahil sa epekto sa ekonomiya ng pandaigdigang krisis sa enerhiya. Ang nanalo ay ang kantang "Tattoo" ng [[Sweden|Suwesya]], na itinanghal ni [[Loreen (mang-aawit)|Loreen]] at isinulat niya kasama sina Jimmy Thörnfeldt, Jimmy Jansson, Moa Carlebecker, Peter Boström, at Thomas G:son. Nanalo ang Suwesya sa pinagsamang boto at boto ng hurado, at pumangalawa sa [[Pinlandiya]] sa televote. Ang Pinlandiya, [[Israel]], [[Italya]], at [[Noruwega]] ang kumukumpleto sa top five. Si Loreen ang naging pangalawang performer na nanalo sa paligsahan nang dalawang beses, kasunod ng mang-aawit na si [[Johnny Logan]] ng Irlanda; ito rin ang ikapitong panalo para sa Suwesya, na napantayan ang rekord ng [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] para sa pinakamaraming panalo sa Eurovision. Iniulat ng EBU na ang paligsahan ay may 162 milyong manonood sa telebisyon sa 38 na market sa Europa, isang pagtaas ng isang milyong manonood mula sa nakaraang edisyon. May kabuuang 15.6 milyong manonood ang nanood ng paligsahan online sa [[YouTube]] at [[TikTok]]. Ang pagpapalabas ng paligsahan ay nanalo ng British Academy Television Award para sa Pinakamahusay na Live Event, at si Waddingham ay nakatanggap ng nominasyon ng British Academy Television Award para sa Pinakamahusay na Entertainment Performance para sa kanyang papel bilang isang co-host. == Lokasyon == [[Talaksan:Eurovision 2023 - Liverpool Arena - Exterior (02).jpg|thumb|left|250px|[[M&S Bank Arena]] sa Liverpool, venue ng paligsahan noong 2023]] Ginanap ang paligsahan sa [[Liverpool]], [[United Kingdom|Reyno Unido]]. Ito ang ikasiyam na pagkakataon na nag-host ang United Kingdom ng patimpalak, matapos itong gawin noon noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1960|1960]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1963|1963]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1968|1968]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1972|1972]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1974|1974]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1977|1977]], [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1982|1982]], at [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1998|1998]]. Ang napiling lugar ay ang M&S Bank Arena Liverpool, isang multi-purpose indoor arena na may 11,000 na upuan na matatagpuan sa ACC Liverpool complex. Ang kaganapang "Turquoise Carpet", kung saan ang mga kalahok at ang kanilang mga delegasyon ay iniharap sa mga kinikilalang press at tagahanga, ay naganap sa labas ng Walker Art Gallery noong 7 Mayo 2023, na sinundan ng Seremonya ng Pagbubukas sa St George's Hall. Kasabay ng paligsahan, nagdaos ang Liverpool ng isang kultural na pagdiriwang na tinatawag na "EuroFest", na nagtampok ng mga kolaborasyon sa pagitan ng mga artista mula sa Reyno Unido at Ukranya. Ang Pier Head ang lokasyon ng Eurovision Village, kung saan isang entablado ang nagtanghal ng mga pagtatanghal ng mga artista mula Ukranya, mga lokal na artista, kasalukuyan at dating kalahok sa Eurovision, at iba pang mga grupo. Nagdaos din ito ng mga screening ng tatlong live na palabas. Libre ang pagpasok sa Village maliban sa panahon ng finals. Ang EuroClub, na ginanap sa Camp and Furnace, ang nagtanghal ng mga opisyal na after-party at mga pribadong pagtatanghal ng mga kalahok sa paligsahan. === Pagpili ng lokasyon === Ang paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]] ay napanalunan ng Ukranya, na kinakatawan ng Public Broadcasting Company of Ukraine (UA:PBC), at nirepresenta ng kantang "Stefania" na tinanghal ng [[Kalush Orchestra]], na ayon sa tradisyon ng Eurovision ay maituturing na punong bansa ng paligsahan sa 2023. Ang brodkaster ay nag-organise ng paligsahan sa dalawang nakaraang okasyon, noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2005|2005]] at [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2017|2017]], sa bawat pagkakataon sa [[Kyiv]]. Sa pagitan ng Mayo at Hunyo 2022, napag-usapan ng gobyerno ng Ukranya at ng UA:PBC, ang pampublikong brodkaster ng bansa, kasama ang EBU ang pagho-host ng paligsahan. Ipinahayag ng chairman ng UA:PBC na si Mykola Chernotytskyi, ng pangulo ng Ukranya na si [[Volodymyr Zelenskyy]], at iba pang mga pulitiko ng Ukranya ang kanilang kahandaang mag-host ng kaganapan, at isang komite ng pag-oorganisa ang nabuo. Sa kabila nito, inanunsyo ng EBU noong Hunyo 17, 2022 na ang pagsalakay ng Rusya sa Ukranya ay nangangahulugan na ang UA:PBC ay hindi makapagbigay ng mga garantiya sa seguridad at operasyon na kinakailangan upang mag-host ng paligsahan, at samakatuwid ay hindi maaaring ganapin ang kaganapan sa Ukraine. Pagkatapos ay nakipag-usap ang EBU sa BBC, ang runner-up noong 2022, at noong Hulyo 25, inanunsyo na ang paligsahan sa 2023 ay gaganapin sa United Kingdom. Ito ang unang pagkakataon mula noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1980|1980]] na ang paligsahan ay hindi ginanap sa bansang nanalo sa nakaraang edisyon. Ang desisyon na hindi i-host sa Ukranya ang paligsahan ay sinalubong ng pagkadismaya noong una. Naglathala ang UA:PBC ng isang pahayag kung saan humiling si Chernotytskyi ng karagdagang pag-uusap sa EBU, at si Oleh Psiuk ng Kalush Orchestra ay naglathala ng isang bukas na liham na pumupuna sa desisyon, na nilagdaan din ng mga nakaraang nanalo sa Eurovision ng Ukranya na sina [[Ruslana]] at [[Jamala]], pati na rin ng ministro ng kultura ng Ukranya na si Oleksandr Tkachenko. Ang paninindigan na ito ay sinuportahan nina [[Boris Johnson]], na siyang punong ministro ng Britanya noong panahong iyon; ni Nadine Dorries, na siyang kalihim ng kultura ng Britanya noong panahong iyon; ng brodkaster ng Polonya na Telewizja Polska (TVP); at ng pangalawang punong ministro at ministro ng kultura ng Poland na si Piotr Gliński. Ang anunsyo noong Hulyo 25 na ang BBC ang magho-host ng paligsahan ay sinuportahan ng UA:PBC. Bago piliin ng BBC ang Liverpool bilang punong lungsod, ang mga sumusunod na lungsod ay nagpahayag ng kanilang interes sa pagho-host ng ika-67 na edisyon ng paligsahan at nagsumite ng mga bid.|<ref>{{Cite web |last=Ramachandran |first=Naman |date=26 Hulyo 2022 |title=Who Wants to Host Eurovision? Here Are the 16 U.K. Cities in the Running |url=https://variety.com/2022/music/global/eurovision-song-contest-uk-host-cities-1235324783/ |access-date=14 Abril 2026 |website=[[Variety (magazine)|Variety]] }}</ref><ref>{{Cite news |date=17 Hunyo 2022 |title=Eurovision Song Contest: Which UK cities could host 2023 show? |publisher=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-61844328 |access-date=14 Abril 2026}}</ref> '''Legend:'''<br /> {{Color box|#CEDFF2|†|border=darkgray}} Napiling punong lungsod {{Color box|#FFFFCC|‡|border=darkgray}} Na-shortlist {{Color box|#D0F0C0|*|border=darkgray}} Na-longlist {{Color box|#F2E0CE|^|border=darkgray}} Nagsumite ng bid {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Lungsod ! scope="col" | Venue ! scope="col" | Nota |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Aberdeen]] ^ | [[P&J Live]] | — |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Belfast]] ^ | [[SSE Arena]] | — |- style="background:#D0F0C0" ! scope="row" style="background:#D0F0C0" | [[Birmingham]] * | [[Bp pulse LIVE|Resorts World Arena]] | Sinuportahan ng Konseho ng Lungsod ng Birmingham |- ! scope="row" | [[Brighton]] |— |Binawi ang alok nito noong Agosto 11, 2022, dahil sa kakulangan ng kinakailangang imprastraktura at lugar |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Bristol]] ^ |[[Bristol Arena|YTL Arena Bristol]] |— |- ! scope="row" | [[Cardiff]] |[[Millennium Stadium]] |Binawi ang alok nito noong Agosto 3, 2022, dahil sa kawalan ng lugar na maaaring pagdaluhan. |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Darlington]] ^ |[[The Darlington Arena]] |Ang panukala ay nakadepende sa pagtatayo ng bubong upang matakpan ang arena; sinuportahan ng Konseho ng Borough ng Darlington at ng Pinagsamang Awtoridad ng Tees Valley |- ! scope="row" | [[Derry]] |— |Binawi ang panukala nito noong Agosto 8, 2022, dahil sa kakulangan ng angkop na lugar at sumusuportang imprastraktura ng akomodasyon |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Edinburgh]] ^ |— |Sinuportahan ng Konseho ng Lungsod ng Edinburgh |- style="background:#FFFFCC" ! scope="row" style="background:#FFFFCC" | [[Glasgow]] ‡ |[[OVO Hydro]] |Sinuportahan ng Konseho ng Lungsod ng Glasgow |- style="background:#D0F0C0" ! scope="row" style="background:#D0F0C0" | [[Leeds]] * |[[First Direct Arena]] |Sinuportahan ng Konseho ng Lungsod ng Leeds |- style="background:#CEDFF2" ! scope="row" style="background:#CEDFF2" | '''[[Liverpool]] †''' | [[M&S Bank Arena]] | Sinuportahan ng Konseho ng Lungsod ng Liverpool |- style="background:#F2E0CE" ! scope="row" style="background:#F2E0CE" | [[Londres]] ^ |— |Natugunan ng Londres ang mga pamantayan ngunit hindi napasama sa mahabang listahan, dahil nilalayon ng BBC at ng gobyerno ng Britanya na "ilipat ang mga kaganapan at oportunidad sa labas ng kabisera". |- style="background:#D0F0C0" ! scope="row" style="background:#D0F0C0" |[[Manchester]] * |[[Manchester Arena|AO Arena]] |Sinuportahan ng Konseho ng Lungsod ng Manchester |- style="background:#D0F0C0" ! scope="row" style="background:#D0F0C0" |[[Newcastle]] * |[[Utilita Arena Newcastle]] |Sinuportahan ng Konseho ng Lungsod ng Newcastle |- ! scope="row" | [[Nottingham]] |[[Nottingham Arena|Motorpoint Arena Nottingham]] |Binawi ang alok nito noong ng Agosto 9, 2022, dahil sa kawalan ng kakayahan ng iminungkahing lugar na matugunan ang mga kinakailangan ng EBU |- style="background:#D0F0C0" ! scope="row" style="background:#D0F0C0" |[[Sheffield]] * |[[Sheffield Arena|Utilita Arena Sheffield]] |Sinusuportahan ng Konseho ng Lungsod ng Sheffield at ng Pinagsamang Awtoridad ng Alkalde ng Timog Yorkshire |- ! scope="row" | [[Sunderland]] | [[Stadium of Light]] |Binawi ang panukala nito noong ika-10 ng Agosto 2022, dahil sa kawalan ng lugar na maaaring pagdaluhan. |- ! scope="row" | [[Wolverhampton]] |— |— |} ==Mga kalahok== {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023 |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! scope="col" colspan="2" | Proseso ng pagpili ! scope="col" rowspan="2" | {{Abbr|Sang.|Sanggunian}} |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" |{{Flag|Albanya}} | RTSH | Albina & Familja Kelmendi | "Duje" | [[Wikang Albanes|Albanes]] | ''Festivali i Këngës 61'' | Disyembre 22, 2022 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Albina & Familja Kelmendi |url=https://eurovision.tv/participant/albina-familja-kelmendi-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | NDR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}} | Lord of the Lost | "Blood & Glitter" | [[Wikang Ingles|Ingles]] | ''Unser Lied für Liverpool'' | Marso 3, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Lord of the Lost |url=https://eurovision.tv/participant/lord-of-the-lost-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Armenya}} | AMPTV | Brunette | "Future Lover" | Ingles, [[Wikang Armenyo|Armenyo]] | Panloob na pagpili | Pebrero 1, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 15, 2023 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Brunette |url=https://eurovision.tv/participant/brunette-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | İTV | TuralTuranX | "Tell Me More" | Ingles | Panloob na pagpili | Marso 9, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 13, 2023 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – TuralTuranX |url=https://eurovision.tv/participant/turalturanx-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Australya}} | SBS | Voyager | "Promise" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 21, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Voyager |url=https://eurovision.tv/participant/voyager-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" |{{Flag|Austria}} | ORF | Teya & Salena | "Who the Hell Is Edgar?" | Ingles, [[Wikang Italyano|Italyano]] | Panloob na pagpili | Enero 31, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 8, 2023 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Teya & Salena |url=https://eurovision.tv/participant/teya-and-salena-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} | VRT | Gustaph | "Because of You" | Ingles | ''Eurosong 2023'' | Enero 14, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Gustaph |url=https://eurovision.tv/participant/gustaph-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | Reiley | "Breaking My Heart" | Ingles | ''Dansk Melodi Grand Prix 2023'' | Pebrero 11, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Reiley |url=https://eurovision.tv/participant/reiley-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | RTVSLO | Joker Out | "Carpe Diem" | [[Wikang Esloveno|Esloveno]] | Panloob na pagpili | Disyembre 8, 2022 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 4, 2023 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Joker Out |url=https://eurovision.tv/participant/joker-out-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Espanya}} | RTVE | Blanca Paloma | "Eaea" | [[Wikang Kastila|Kastila]] | ''Benidorm Fest 2023'' | Pebrero 4, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Blanca Paloma |url=https://eurovision.tv/participant/blanca-paloma-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Estonia|namr=Estonya}} | ERR | Alika | "Bridges" | Ingles | ''Eesti Laul 2023'' | Pebrero 11, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Alika |url=https://eurovision.tv/participant/alika-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} | ERT | Victor Vernicos | "What They Say" | Ingles | Panloob na pagpili | Enero 30, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 12, 2023 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Victor Vernicos |url=https://eurovision.tv/participant/victor-vernicos-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | Iru | "Echo" | Ingles | ''The Voice Georgia'' {{small|(artista)}}<br>Panloob na pagpili {{small|(kanta)}} | Pebrero 2, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 16, 2023 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Iru |url=https://eurovision.tv/participant/iru-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | RTÉ | Wild Youth | "We Are One" | Ingles | ''Eurosong 2024'' {{small|(parte ng ''The Late Late Show'')}} | Pebrero 3, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Wild Youth |url=https://eurovision.tv/participant/wild-youth-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | RÚV | Diljá | "Power" | Ingles | ''Söngvakeppnin 2023'' | Marso 4, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Diljá |url=https://eurovision.tv/participant/dilja-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} | IPBC | Noa Kirel | "Unicorn" | Ingles | Panloob na pagpili | Agosto 10, 2022 {{small|(artista)}}<br>Marso 8, 2023 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Noa Kirel |url=https://eurovision.tv/participant/noa-kirel-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Italya}} | RAI | Marco Mengoni | "Due vite" | Italyano | ''Sanremo Music Festival 2023'' | Pebrero 11, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Marco Mengoni |url=https://eurovision.tv/participant/marco-mengoni-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | HRT | Let 3 | "Mama ŠČ!" | [[Wikang Kroato|Kroato]] | ''Dora 2023'' | Pebrero 11, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Let 3 |url=https://eurovision.tv/participant/let-3-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | LSM | Sudden Lights | "Aijā" | Ingles | ''Supernova 2023'' | Pebrero 11, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Sudden Lights |url=https://eurovision.tv/participant/sudden-lights-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | Monika Linkytė | "Stay" | Ingles | ''Pabandom iš naujo!'' ''2023'' | Pebrero 18, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Monika Linkytė |url=https://eurovision.tv/participant/monika-linkytė-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | The Busker | "Dance (Our Own Party)" | Ingles | ''Malta Eurovision Song Contest 2023'' | Pebrero 11, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – The Busker |url=https://eurovision.tv/participant/the-busker-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Pasha Parfeni | "Soarele și luna" | [[Wikang Rumano|Rumano]] | ''Etapa națională 2023'' | Marso 4, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Pasha Parfeni |url=https://eurovision.tv/participant/pasha-parfeni-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | AVROTROS | Mia Nicolai & Dion Cooper | "Burning Daylight" | Ingles | Panloob na pagpili | Nobyembre 1, 2022 {{small|(artista)}}<br>Marso 1, 2023 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Mia Nicolai & Dion Cooper |url=https://eurovision.tv/participant/mia-nicolai-and-dion-cooper-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | NRK | Alessandra | "Queen of Kings" | Ingles, Italyano | ''Melodi Grand Prix 2023'' | Pebrero 4, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Alessandra |url=https://eurovision.tv/participant/alessandra-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Yle | Käärijä | "Cha Cha Cha" | Ingles | ''Uuden Musiikin Kilpailu 2023'' | Pebrero 25, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Käärijä |url=https://eurovision.tv/participant/kaarija-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | Blanka | "Solo" | Ingles | ''Tu bije serce Europy! Wybieramy hit na Eurowizję!'' | Pebrero 26, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Blanka |url=https://eurovision.tv/participant/blanka-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | Mimicat | "Ai coração" | [[Wikang Portuges|Portuges]] | ''Festival da Canção 2023'' | Marso 11, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Mimicat |url=https://eurovision.tv/participant/mimicat-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | France Télévisions | La Zarra | "Évidemment" | Pranses | Panloob na pagpili | Enero 12, 2023 {{small|(artista)}}<br>Pebrero 19, 2023 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – La Zarra |url=https://eurovision.tv/participant/la-zarra-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | [[BBC]] | Mae Muller | "I Wrote a Song" | Ingles | Panloob na pagpili | Marso 9, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Malmö 2024 – Olly Alexander |url=https://eurovision.tv/participant/olly-alexander-2024 |access-date=14 Abril 2026 |publisher=Eurovision Song Contest |archive-date=22 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240322232329/https://eurovision.tv/participant/olly-alexander-2024 |url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Rumanya}} | TVR | Theodor Andrei | "D.G.T. (Off and On)" | Rumano, Ingles | ''Selecția Națională'' 2023 | Pebrero 11, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Theodor Andrei |url=https://eurovision.tv/participant/theodor-andrei-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} | SMRTV | Piqued Jacks | "Like an Animal" | Ingles | ''Una voce per San Marino'' ''2023'' | Pebrero 25, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Piqued Jacks |url=https://eurovision.tv/participant/piqued-jacks-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | RTS | Luke Black | "Samo mi se spava" <small>(Само ми се спава)</small> | [[Wikang Serbiyo|Serbiyo]], Ingles | ''Pesma za Evroviziju '23'' | Marso 4, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Luke Black |url=https://eurovision.tv/participant/luke-black-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | SVT | [[Loreen (mang-aawit)|Loreen]] | "Tattoo" | Ingles | ''Melodifestivalen 2023'' | Marso 11, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Loreen |url=https://eurovision.tv/participant/loreen-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | Remo Forrer | "Watergun" | Ingles | Panloob na pagpili | Pebrero 20, 2023 {{small|(artista)}}<br>Marso 7, 2023 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Remo Forrer |url=https://eurovision.tv/participant/remo-forrer-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | Vesna | "My Sister's Crown" | Ingles, [[Wikang Tseko|Tseko]], [[Wikang Ukranyo|Ukranyo]], [[Wikang Ruso|Ruso]] | ''ESCZ 2023'' | Pebrero 7, 2023 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Vesna |url=https://eurovision.tv/participant/vesna-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | CyBC | Andrew Lambrou | "Break a Broken Heart" | Ingles | Panloob na pagpili | Oktubre 17, 2022 {{small|(artista)}}<br>Marso 2, 2023 {{small|(kanta)}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – Andrew Lambrou |url=https://eurovision.tv/participant/andrew-lambrou-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |- ! scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | UA:PBC | Tvorchi | "Heart of Steel" | Ingles, Ukranyo | ''Vidbir 2023'' | Disyembre 17, 2022 | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web |title=Liverpool 2023 – TVORCHI |url=https://eurovision.tv/participant/tvorchi-2023 |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU}}</ref> |} ==Pagbunot ng alokasyon sa mga semi-finals== Ang bunutan upang matukoy ang semi-finals ng mga kalahok na bansa ay naganap noong ika-31 ng Enero 2023 nang 7:00 ng gabi [[Gitnang Oras ng Greenwich|GMT]] (8:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa|CET]]), sa St George's Hall. Ang tatlumpu't-isang semi-finalist ay hinati sa limang pot, batay sa mga historikal na pattern ng pagboto ayon sa kalkulasyon ng opisyal na katuwang sa televoting ng paligsahan na Digame. Ang layunin ng pagbunot mula sa iba't ibang pot ay upang mabawasan ang posibilidad ng bloc voting at mapataas ang suspense sa semi-finals. Tinukoy din sa bunutan kung aling semi-final ang bawat isa sa anim na awtomatikong kwalipikado – ang bansang nanalo noong nakaraang taon na [[Ukranya]] at ang mga bansang "Big Five" ([[Alemanya]], [[Espanya]], [[Italya]], [[Pransiya]], at [[Reyno Unido]]) – ang boboto at kinakailangang ipalabas. Ang seremonya ay pinangunahan nina AJ Odudu at Rylan. {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 1 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 2 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 3 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 4 ! scope="col" style="width:16%;" | Pot 5 ! scope="col" style="width:16%;" | Mga finalist |- | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Albanya}} |{{Flag|Austria}} |{{Flag|Eslobenya}} |{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} |{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} |{{Flag|Suwisa}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Australya}} |{{Flag|Dinamarka}} |{{Flag|Estonia|name=Estonya}} |{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} |{{Flag|Noruwega}} |{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} |{{Flag|Suwesya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Armenya}} |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} |{{Flag|Heorhiya}} |{{Flag|Israel}} |{{Flag|Latvia|name=Letonya}} |{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Gresya}} |{{Flag|Irlanda}} |{{Flag|Malta}} |{{Flag|Portugal}} |{{Flag|San Marino}} |{{Flag|Tsipre}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Belhika}} |{{Flag|Moldova|name=Moldabya}} |{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} |{{Flag|Polonya}} |{{Flag|Rumanya}} |{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Alemanya}} |{{Flag|Espanya}} |{{Flag|Italya}} |{{Flag|Pransiya}} |{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} |{{Flag|Ukranya}}}} |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Resulta ng bunutan |- ! scope="col" colspan="2" style="width:50%;" | Unang semi-final ! scope="col" colspan="2" style="width:50%;" | Ikalawang semi-final |- ! scope="col" | Unang kalahati ! scope="col" | Ikalawang kalahati ! scope="col" | Unang kalahati ! scope="col" | Ikalawang kalahati |- | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} |{{Flag|Latvia|name=Letonya}} |{{Flag|Irlanda}} |{{Flag|Noruwega}} |{{Flag|Portugal}} |{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} |{{Flag|Malta}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Suwesya}} |{{Flag|Moldova|name=Moldabya}} |{{Flag|Suwisa}} |{{Flag|Israel}} |{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} |{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} |{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} |{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Armenya}} |{{Flag|Tsipre}} |{{Flag|Rumanya}} |{{Flag|Dinamarka}} |{{Flag|Belhika}} |{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} |{{Flag|Gresya}} |{{Flag|Estonia|name=Estonya}}}} | valign="top" | {{Unbulleted list |{{Flag|Albanya}} |{{Flag|Australya}} |{{Flag|Austria}} |{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} |{{Flag|San Marino}} |{{Flag|Eslobenya}} |{{Flag|Heorhiya}} |{{Flag|Polonya}}}} |- ! scope="col" colspan="2" | Pagboto at pagpapalabas ! scope="col" colspan="2" | Pagboto at pagpapalabas |- | valign="top" colspan="2" | {{Unbulleted list |{{Flag|Alemanya}} |{{Flag|Italya}} |{{Flag|Pransiya}}}} | valign="top" colspan="2" | {{Unbulleted list |{{Flag|Espanya}} |{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} |{{Flag|Ukranya}}}} |} ==Buod ng paligsahan== ===Unang semi-final=== Ginanap ang unang semi-final noong ika-9 ng Mayo 2023 sa ganap na 8:00 ng gabi BST (9:00 ng gabi [[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]]).<ref name="calendar">{{Cite web |date=13 Marso 2019 |title=Eurovision Calendar 2023 |url=https://eurovision.tv/calendar |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) }}</ref> Labinlimang bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Alemanya]], [[Italya]] at [[Pransiya]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw">{{Cite web |date=31 Enero 2023 |title=Eurovision 2023: Allocation Draw results |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2023-allocation-draw-results |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovision.tv |publisher=EBU |language= en}}</ref> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Unang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023<ref>{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/liverpool-2023/first-semi-final |title=Liverpool 2023 – First Semi-Final – Scoreboard |date=13 Mayo 2023 |website=Eurovision Song Contest |publisher=[[European Broadcasting Union|EBU]] |access-date=15 Abril 2026}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |-style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Noruwega}} | Alessandra | "Queen of Kings" |102 |6 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Malta}} | The Busker | "Dance (Our Own Party)" |3 |15 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Luke Black | "Samo mi se spava" |37 |10 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | Sudden Lights | "Aijā" |34 |11 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Portugal}} | Mimicat | "Ai coração" |74 |9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Irlanda}} | Wild Youth | "We Are One" |10 |12 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Let 3 | "Mama ŠČ!" |76 |8 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Suwisa}} | Remo Forrer | "Watergun" |97 |7 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Israel}} | Noa Kirel | "Unicorn" |127 |3 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | Pasha Parfeni | "Soarele și luna" |109 |5 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | [[Loreen (mang-aawit)|Loreen]] | "Tattoo" |135 |2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | TuralTuranX | "Tell Me More" |4 |14 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | Vesna | '''"'''My Sister's Crown'''"''' |110 |4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Mia Nicolai & Dion Cooper | "Burning Daylight" |7 |13 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Käärijä | "Cha Cha Cha" |177 |1 |} ===Ikalawang semi-final=== Ginanap ang ikalawang semi-final noong ika-11 ng Mayo 2023 sa ganap na 8:00 ng gabi BST (9:00 ng gabi CEST).<ref name="calendar" /> Labing-anim na bansa ang naglaban-laban dito. Ang mga bansang iyon, kasama ang [[Espanya]], [[United Kingdom|Reyno Unido]] at [[Ukranya]], pati na rin ang mga bansang hindi kalahok sa ilalim ng pinagsama-samang boto ng "Rest of the World", ay bumoto sa semi-final na ito sa pamamagitan ng televote.<ref name="draw" /> {{Legend|navajowhite|Mga nakapasok sa final}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Ikalawang semi-final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023<ref>{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/liverpool-2023/second-semi-final |title=Liverpool 2023 – Second Semi-Final – Scoreboard |date=13 Mayo 2023 |website=Eurovision Song Contest |publisher=[[European Broadcasting Union|EBU]] |access-date=15 Abril 2026}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Dinamarka}} | Reiley | "Breaking My Heart" |6 |14 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Armenya}} | Brunette | "Future Lover" |99 |6 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Rumanya}} | Theodor Andrei | "D.G.T. (Off and On)" |0 |15{{Efn|Parehong walang nakuhang puntos ang Rumanya at San Marino, ngunit itinuring na mas mataas ang puwesto ng Rumanya ayon sa tie-break procedure, dahil mas maaga ang ipinakita nito sa running order.|name=SF1Nul}} |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | Alika | "Bridges" |74 |10 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Belhika}} | Gustaph | "Because of You" |90 |8 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Tsipre}} | Andrew Lambrou | '''"'''Break a Broken Heart'''"''' |94 |7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Diljá | "Power" |44 |11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Gresya}} | Victor Vernicos | "What They Say" |14 |13 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Polonya}} | Blanka | "Solo" |124 |3 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Eslobenya}} | Joker Out | "Carpe Diem" |103 |5 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Heorhiya}} | Iru | "Echo" |33 |12 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|San Marino}} | Piqued Jacks | "Like an Animal" |0 |15{{Efn|name=SF1Nul}} |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Austria}} | Teya & Salena | "Who the Hell is Edgar?" |137 |2 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Albania|name=Albaniya}} | Albina & Familja Kelmendi | "Duje" |83 |9 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Monika Linkytė | "Stay" |110 |4 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Australya}} | Voyager | "Promise" |149 |1 |} ===Final=== Ginanap ang final noong ika-13 ng Mayo 2023 sa ganap na 8:00 ng gabi BST (9:00 ng gabi CEST) at itinampok ang 26 na bansang kalahok.<ref name="calendar" /> Bumoto sa finals ang lahat ng 37 kalahok na bansa kasama ang hurado at televote, pati na rin ang mga hindi kalahok na bansa sa ilalim ng pinagsama-samang online na boto na "Rest of the World".<ref>{{Cite web |date=12 Mayo 2023 |title=Eurovision 2023: Running order for the Grand Final |url=https://eurovisionworld.com/esc/eurovision-2023-running-order-in-the-grand-final |access-date=15 Abril 2026 |website=Eurovisionworld |language=en-gb}}</ref> {{Legend|gold|Kampeon}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Final ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023<ref>{{cite web |url=https://eurovision.tv/event/liverpool-2023/grand-final |title=Liverpool 2023 – Grand Final – Scoreboard |date=13 Mayo 2023 |website=Eurovision Song Contest |publisher=[[European Broadcasting Union|EBU]] |access-date=15 Abril 2026}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta ! scope="col" class="unsortable" | Puntos ! scope="col" | Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 1 | {{Flag|Austria}} | Teya & Salena | "Who the Hell Is Edgar?" | 120 | 15 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 2 | {{Flag|Portugal}} | Mimicat | "Ai coração" | 59 | 23 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 3 | {{Flag|Suwisa}} | Remo Forrer | "Watergun" | 92 | 20 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 4 | {{Flag|Polonya}} | Blanka | "Solo" | 93 | 19 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 5 | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | Luke Black | "Samo mi se spava" | 30 | 24 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 6 | {{Flag|Pransiya}} | La Zarra | "Évidemment" | 104 | 16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 7 | {{Flag|Tsipre}} | Andrew Lambrou | "Break a Broken Heart" | 126 | 12 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 8 | {{Flag|Espanya}} | Blanca Paloma | "Eaea" | 100 | 17 |- style="font-weight: bold; background: gold;" ! scope="row" style="text-align:center;" | 9 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | [[Loreen (mang-aawit)|Loreen]] | "Tattoo" | 583 | 1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 10 | {{Flag|Albania|name=Albanya}} | Albina & Familja Kelmendi | "Duje" | 76 | 22 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 11 | {{Flag|Italya}} | Marco Mengoni | "Due vite" | 350 | 4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 12 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | Alika | "Bridges" | 168 | 8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 13 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Käärijä | "Cha Cha Cha" | 526 | 2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 14 | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | Vesna | "My Sister's Crown" | 129 | 10 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 15 | {{Flag|Australya}} | Voyager | "Promise" | 151 | 9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 16 | {{Flag|Belhika}} | Gustaph | "Because of You" | 182 | 7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 17 | {{Flag|Armenya}} | Brunette | "Future Lover" | 122 | 14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 18 | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | Pasha Parfeni | "Soarele și luna" | 96 | 18 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 19 | {{Flag|Ukranya}} | Tvorchi | "Heart of Steel" | 243 | 6 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 20 | {{Flag|Noruwega}} | Alessandra | "Queen of Kings" | 268 | 5 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 21 | {{Flag|Alemanya}} | Lord of the Lost | "Blood & Glitter" | 18 | 26 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 22 | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | Monika Linkytė | "Stay" | 127 | 11 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 23 | {{Flag|Israel}} | Noa Kirel | "Unicorn" | 362 | 3 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 24 | {{Flag|Eslobenya}} | Joker Out | "Carpe Diem" | 78 | 21 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 25 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Let 3 | "Mama ŠČ!" | 123 | 13 |- ! scope="row" style="text-align:center;" | 26 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | Mae Muller | "I Wrote a Song" | 24 | 25 |} ====Tagapagsalita==== Inihayag ng mga tagapagsalita ang 12-puntong iskor mula sa pambansang hurado ng kani-kanilang bansa sa sumusunod na pagkakasunud-sunod: {{Div col |colwidth=30em}} #{{Flag|Ukranya}} – Zlata Ognevich {{small|(kinatawan ng Ukranya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2013|2013]])}} #{{Flag|Italya}} – Kaze #{{Flag|Latvia|name=Letonya}} – Jānis Pētersons {{small|(kinatawan ng Letonya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]] bilang parte ng Citi Zēni)}} #{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} – S10 {{small|(kinatawan ng Nederlandiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]])}} #{{Flag|Malta}} – Ryan Hili #{{Flag|Moldova|name=Moldabya}} – Doina Stimpovschi #{{Flag|Irlanda}} – Niamh Kavanagh {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1993|1993]] at kinatawan ng Irlanda noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2010|2010]])}} #{{Flag|San Marino}} – John Kennedy O'Connor #{{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} – Narmin Salmanova #{{Flag|Austria}} – Philipp Hansa #{{Flag|Pransiya}} – [[Anggun]] {{small|(kinatawan ng Pransiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2012|2012]])}} #{{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} – Bess #{{Flag|Belhika}} – Bart Cannaerts #{{Flag|Alemanya}} – Elton #{{Flag|Portugal}} – Maro {{small|(kinatawan ng Portugal noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]])}} #{{Flag|Croatia|name=Kroasya}} – Maja Ciglenečki #{{Flag|Estonia|name=Estonya}} – Ragnar Klavan #{{Flag|Armenya}} – Maléna {{small|(kampeon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision para sa mga Bata 2021]])}} #{{Flag|Polonya}} – Ida Nowakowska #{{Flag|Rumanya}} – Eda Marcus #{{Flag|Iceland|name=Islandiya}} – Einar Stefánsson {{small|(kinatawan ng Islandiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2019|2019]] bilang parte ng Hatari)}} #{{Flag|Serbia|name=Serbiya}} – Dragana Kosjerina #{{Flag|Tsipre}} – Loukas Hamatsos #{{Flag|Noruwega}} – Ben Adams {{small|(kinatawan ng Noruwega noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]] bilang parte ng Subwoolfer)}} #{{Flag|Suwisa}} – Chiara Dubey #{{Flag|Australya}} – Catherine Martin #{{Flag|Dinamarka}} – Tina Müller #{{Flag|Espanya}} – Ruth Lorenzo {{small|(kinatawan ng Espanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2014|2014]])}} #{{Flag|Israel}} – Ilanit {{small|(kinatawan ng Israel noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1973|1973]])}} #{{Flag|Sweden|name=Suwesya}} – Farah Abadi #{{Flag|Heorhiya}} – Archil Sulakvelidze {{small|(kinatawan ng Heorhiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]] bilang parte ng Circus Mircus)}} #{{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} – Radka Rosická #{{Flag|Eslobenya}} – Melani Mekicar #{{Flag|Gresya}} – Fotis Sergoulopoulos #{{Flag|Albanya}} – Andri Xhahu #{{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} – Monika Liu {{small|(kinatawan ng Litwanya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2022|2022]])}} #{{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} – Catherine Tate {{Div col end}} ==Ibang mga pagtatanghal== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ Iba pang mga tagapagtanghal sa Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 2023 |- ! scope="col"| Act ! scope="col"| (Mga) Pangalan ! scope="col" class="unsortable"| (Mga) Kanta |- ! colspan="3" | Unang semi-final |- ! rowspan="2" | Pambungad | Paul Hollywood<br>[[Charles III|Haring Charles III]]<br>Reyna Camilla<br>Sister Sister<br>Ricky Tomlinson<br>Nikita Kuzmin<br>Paul O'Grady ''(postumo)'' | "Together in Electric Dreams" |- |Julia Sanina<br>Valeriy Bebko |"Mayak" |- ! rowspan="2" |Interval | Alyosha<br>Rebecca Ferguson | "Ordinary World" |- | Rita Ora | "Ritual"<br>"Anywhere"<br>"I Will Never Let You Down"<br>"Praising You" |- ! colspan="3" | Ikalawang semi-final |- ! rowspan="3" |Interval | Luke Evans | ''Isang pasalitang sanaysay tungkol sa kasaysayan ng paligsahan'' |- | Mariya Yaremchuk<br>Otoy<br>Zlata Dziunka | "We Just Love Eurovision Too Much" |- |Miss Demeanour<br>Miss Mercedes Bends<br>Tomara Thomas |'''Sketch ng sayaw ng "Be Who You Wanna Be"'''<br>"Free Yourself"<br>"Free Your Mind"<br>"Free"<br>"We Got Love" |- ! colspan="3" | Final |- ! rowspan="2" | Pambungad | Kalush Orchestra<br>Andrew Lloyd Webber<br>Joss Stone<br>Ballet Black<br>Ms Banks<br>[[Catherine, Prinsesa ng Wales|Catherine, Prinsesa ng Gales]] | "Stefania" |- |Go_A<br>[[Jamala]]<br>Tina Karol<br>Verka Serduchka |"Shum"<br>"1944"<br>"Show Me Your Love"<br>"Dancing Lasha Tumbai" |- ! rowspan="3" |Interval | Sam Ryder<br>Roger Taylor | "Mountain" |- | Mahmood<br>Netta<br>Daði Freyr<br>Cornelia Jakobs<br>Sonia<br>Duncan Laurence<br>Ruslana <small>(mula sa Golden Gate sa Kyiv)</small> | "Imagine"<br>"You Spin Me Round (Like a Record)"<br>"Whole Again"<br>"I Turn to You"<br>"Better the Devil You Know"<br>"You'll Never Walk Alone" |- | Björn Ulvaeus | ''Isang maikling video skit tungkol sa mga kamakailang tagumpay sa komersyo na lumabas sa paligsahan'' |} ==Pagpapalabas== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Albanya}} | RTSH | RTSH 1, RTSH Muzikë, Radio Tirana | Lahat ng palabas | Andri Xhahu |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | rowspan="2" |ARD/NDR | One | Semi-finals | rowspan="3" scope="row" | Peter Urban |- | Das Erste | rowspan="3" | Final |- | Deutsche Welle | DW Deutsch, DW Deutsch+ |- |ARD/RBB |Radio Eins |Amelie Ernst at Max Spallek |- ! scope="row" | {{Flag|Armenya}} | AMPTV | Armenia 1 | Lahat ng palabas | Hrachuhi Utmazyan at Hamlet Arakelyan |- ! scope="row" | {{Flag|Azerbaijan|name=Aserbayan}} | colspan="2" | İTV | Lahat ng palabas | Azer Suleymanli |- ! scope="row" | {{Flag|Australya}} | SBS | SBS | Lahat ng palabas | Myf Warhurst at Joel Creasey |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Austria}} | rowspan="2" | ORF | ORF 1 | Lahat ng palabas | Andi Knoll |- | FM4 | Final | Jan Böhmermann at Olli Schulz |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Belhika}} | rowspan="2" | VRT | VRT 1 | Lahat ng palabas | rowspan="2" | ''Olandes'': Peter Van de Veire |- |Radio 2 |Final |- | rowspan="3" | RTBF | Tipik | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} | rowspan="3" | ''Pranses'': Maureen Louys at Jean-Louis Lahaye |- | La Une | {{abbr|SF2|Semi-final 2}}/Final |- |VivaCité |Lahat ng palabas |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} | DR | DR1 | Lahat ng palabas | Nicolai Molbech |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | rowspan="4" | RTVSLO | TV SLO 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Andrej Hofer |- | TV SLO 1 | Finals |- | rowspan="2" |Radio Val 202, Radio Maribor | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} | Maja Stepančič, Maruša Kerec, Neja Jerant at Uršula Zaletelj |- |Final |Maja Stepančič, Miha Šalehar at Uršula Zaletelj |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Espanya}} | rowspan="4" | RTVE | La 2 | {{abbr|SF1|Semi-final 1}} | rowspan="3" | Julia Varela at Tony Aguilar |- | La 1 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}}/Final |- | [[TVE Internacional]] | Lahat ng palabas |- | Radio Nacional | Final | David Asensio, Imanol Durán, Irene Vaquero at Ángela Fernández |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | rowspan="3" | ERR | ETV | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Estonyo'': Marko Reikop |- | ETV+ | ''Ruso'': Julia Kalenda at Aleksandr Hobotov |- |ETV2 |Final |''Wikang Senyas:'' iba't ibang interpreter |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Gresya}} | rowspan="2" | ERT | ERT1 | rowspan="2" | Lahat ng palabas |Maria Kozakou at Jenny Melita |- | Deftero Programma |Dimitris Meidanis, Maria Kozakou at Jenny Melita |- ! scope="row" | {{Flag|Heorhiya}} | GPB | First Channel | Lahat ng palabas |Nika Lobiladze |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | rowspan="3" | RTÉ | RTÉ One | {{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | rowspan="2" | Marty Whelan |- | RTÉ2 | {{abbr|SF2|Semi-final 2}} |- |RTÉ 2fm |Lahat ng palabas |Zbyszek Zalinski at Neil Doherty |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | rowspan="2" | RÚV | RÚV | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Islandiko:'' Guðrún Dís Emilsdóttir |- | RÚV 2 | ''Wikang Senyas:'' iba't ibang interpreter |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Israel}} | rowspan="3" | IPBC | Kan 11, Kan Educational, Kan 88 | Semi-finals | Asaf Liberman at Akiva Novick |- |Kan 11, Kan Tarbut, Kan B | rowspan="2" | Final | Asaf Liberman, Akiva Novick at Doron Medalie |- |Kan 88 |Kobi Menora at Sharon Kantor |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Italya}} | rowspan="3" | RAI | Rai 2 | Semi-finals | rowspan="2" | Gabriele Corsi at Mara Maionchi |- | Rai 1 | Final |- |Rai Radio 2 |Lahat ng palabas | Mariolina Simone, Diletta Parlangeli at Saverio Raimondo |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | HRT | HRT 1, HR 2 | Lahat ng palabas | Duško Ćurlić |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Latvia|name=Letonya}} | rowspan="2" | LTV | rowspan="2" | LTV1 | Lahat ng palabas | Toms Grēviņš |- | Final | Lauris Reiniks |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} | LRT | LRT televizija, LRT Radijas | Lahat ng palabas | Ramūnas Zilnys |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} | PBS | TVM | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Moldova|name=Moldabya}} | TRM | Moldova 1, Radio Moldova, Radio Moldova Muzical | Lahat ng palabas | Ion Jalbă |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | rowspan="2" | AVROTROS | NPO 1, BVN | Lahat ng palabas | Cornald Maas at Jan Smit |- | NPO Radio 2 | Final | Wouter van der Goes at Frank van 't Hof |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | rowspan="3" | NRK | NRK1 | Lahat ng palabas | Marte Stokstad |- | NRK3, NRK P3 | rowspan="2" | Final | Arian Engebø, Egil Skurdal, Adelina Ibishi at Nate Kahungu |- |NRK P1 |Jon Marius Hyttebakk |- ! rowspan="6" scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | rowspan="6" | Yle | Yle TV1 | rowspan="3" | Lahat ng palabas | ''Finlandes'': Mikko Silvennoinen |- | Yle Radio Suomi | ''Finlandes'': Sanna Pirkkalainen at Jorma Hietamäki |- |Yle X3M | ''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos |- | YleX |{{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final | ''Finlandes'': Sini Laitinen |- | rowspan="2" |Yle Areena | Lahat ng palabas | ''Suweko'': Eva Frantz at Johan Lindroos<br>''Inari Sámi:'' Heli Huovinen<br>''Northern Sámi'': Aslak Paltto |- |{{abbr|SF1|Unang semi-final}}/Final |''Ruso'': Levan Tvaltvadze<br>''Ukranyo:'' Galyna Sergeyeva |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | TVP1, TVP Polonia | Lahat ng palabas | Aleksander Sikora at Marek Sierocki |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} | RTP | RTP1, RTP Internacional, RTP África | Lahat ng palabas{{efn|Ang pagsasahimpapawid ng ikalawang semi-final ay pinalabas nang live sa RTP Play at nang may tape-delay sa RTP1 at RTP Internacional sa ganap na 9:43 ng gabi WEST (8:43 ng gabi [[UTC]]) at sa RTP África sa ika-12 ng Mayo 2023 nang 2:45 ng madaling araw WEST (1:45 ng madaling araw [[UTC]])}} | José Carlos Malato at Nuno Galopim |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | rowspan="2" |France Télévisions | Culturebox | Semi-finals | [[Anggun]] at André Manoukian |- | France 2 | Final | Laurence Boccolini at Stéphane Bern |- ! rowspan="6" scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | rowspan="6" | [[BBC]] | rowspan="2" | BBC One | Semi-finals | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan |- | Final | ''Ingles:'' Graham Norton at Mel Giedroyc |- | BBC iPlayer | Lahat ng palabas | ''Wikang Senyas:'' iba't ibang interpreter |- |BBC Radio 2, BBC Radio Merseyside | Semi-finals | ''Ingles:'' Paddy O'Connell |- |BBC Radio 2 | rowspan="2" | Final | ''Ingles:'' Scott Mills at Rylan Clark |- |BBC Radio Merseyside, BBC Red Button |''Ingles:'' Claire Sweeney at Paul Quinn |- ! scope="row" | {{Flag|Rumanya}} | TVR | TVR 1, TVRi | Lahat ng palabas | Bogdan Stănescu at Kyrie Mendel |- ! scope="row" | {{Flag|San Marino}} |SMRTV |San Marino RTV, Radio San Marino |Lahat ng palabas |Lia Fiorio at Gigi Restivo |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Serbia|name=Serbiya}} | rowspan="3" | RTS | RTS Svet | Lahat ng palabas | rowspan="3" | Duška Vučinić{{Efn|Dahil sa mga teknikal na isyung naganap sa pagsisimula ng unang semi-final, nagkomento si Tijana Lukić mula sa Belgrado sa unang 15 minuto ng palabas.}} |- | RTS 3 | Semi-finals |- |RTS 1, Radio Belgrade 1 |Final |- ! rowspan="4" scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | rowspan="3" | SVT | rowspan="2" | SVT1 | Lahat ng palabas | ''Suweko:'' Edward af Sillén |- | Final | ''Suweko:'' [[Måns Zelmerlöw]] |- | SVT24 | rowspan="2" | Lahat ng palabas | ''Paglalarawan nang audio:'' Annika Lundin |- |SR |SR P4 |''Suweko:'' Carolina Norén |- ! rowspan="6" scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | rowspan="6" | SRG SSR | SRF zwei | Semi-finals | rowspan="2" | ''Aleman'': Sven Epiney |- | SRF 1 | Final |- |RTS 2 | Semi-finals | rowspan="2" | ''Pranses'': Jean-Marc Richard, Nicolas Tanner at Priscilla Formaz |- | RTS 1 | Final |- | RSI La 2 | Semi-finals | rowspan="2" | ''Italyano:'' Ellis Cavallini at Gian-Andrea Costa |- | RSI La 1 | Final |- ! scope="row" | {{Flag|Republikang Tseko|name=Tsekya}} | ČT | ČT2 | Lahat ng palabas | Jan Maxián |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} | CyBC | RIK 1, RIK Sat | Lahat ng palabas | Melina Karageorgiou at Alexandros Taramountas |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Ukranya}} | rowspan="2" | Suspilne | Suspilne Kultura | Lahat ng palabas | Timur Miroshnychenko |- | Radio Promin |Final | Oleksandra Franko at Oleksandr Barbelen |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga broadkasters at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Palabas ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! scope="row" | {{Flag|Chile}} | colspan="2" | [[Canal 13]] | Final |Sergio Lagos at Rayén Araya |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Guadeloupe|name=Guadalupe}} | rowspan="2" | France Télévisions | rowspan="2" | Guadeloupe La Première | Semi-finals{{Efn|Naantalang pagsasahimpapawid ng unang semi-final sa ganap na 10:30 ng gabi (AST) at ng pangalawang semi-final sa ganap na 11:50 ng gabi (AST)}} |[[Anggun]] at André Manoukian |- |Final{{Efn|Naantalang pagsasahimpapawid sa ganap na 11:00 ng gabi (AST)}} |Laurence Boccolini at Stéphane Bern |- ! scope="row" | {{Flag|Kapuluang Peroe}} | colspan="2" | KVF | Lahat ng palabas | ''Perowes'': Gunnar Nolsøe at Siri Súsonnudóttir Hansen<br>''Danes:'' Nicolai Molbech{{Efn|Muling pagpapadala ng feed ng komentaryo ng DR mula sa Dinamarka}} |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobakya}} |RTVS |Rádio FM |Final |Daniel Baláž, Lucia Haverlík, Pavol Hubinák at Juraj Malíček |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Estados Unidos}} | rowspan="2" | [[NBC]] | rowspan="2" | Peacock | Lahat ng palabas | {{N/A|align=left|''Walang komentaryo''}} |- |Final |Johnny Weir |- | colspan="2" |WJFD-FM |Final |Ewan Spence at Samantha Ross |- ! scope="row" | {{Flag|North Macedonia|name=Hilagang Masedonya}} | MRT | MRT 1, MRT 2, Radio Skopje | Lahat ng palabas | Aleksandra Jovanovska at Eli Tanaskovska |- ! scope="row" | {{Flag|Kosovo}} | RTK | RTK 1 | Lahat ng palabas | Jeta Çitaku at Ylber Asllanaj |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Montenegro}} | rowspan="2" |RTCG |TVCG 1 | rowspan="2" |Lahat ng palabas |Ivan Maksimović |- |Radio 98 | {{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |} ==Mga nota== {{notelist}} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] [[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]] [[Kategorya:Europa]] 31ep4xy39dijp2fojlg2kmdnodntud7 0 337811 2204014 2203330 2026-04-21T15:50:21Z TentingZones1 122212 2204014 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Puyoô |native_name = Pujòu |settlement_type = Bayan |image_skyline = Cité Rigoulet (Puyoô) 2.jpg |image_caption = Ang pabahay sa Rigoulet |image_shield = |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Puyoô |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Pyrénées-Atlantiques]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Pau|Pau]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Michel Labourdette<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|publisher=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=13 September 2022|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 9.32 |population_as_of = 2023 |population_total = 1077 |population_density_km2 = 116 |website = https://www.puyoo.fr/ |population_demonym = Puyolais |coordinates = {{coord|43.52|-0.91|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 41 |elevation_min_m = 17 |elevation_max_m = 155 |postal_code_type = INSEE/Postal code |postal_code = 64461/64270 }} Ang '''Puyoô''' ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Pyrénées-Atlantiques]], sa rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]]. Ang mga naninirahan dito ay tintawag na ''Puyolais''.<ref>[http://www.habitants.fr/habitants_departement_pyrenees-atlantiques_64.html#COMA Gentilé sur habitants.fr]</ref> ==Heograpiya== Ang komyun ng Puyoô ay matatagpuan sa departamento ng [[Pyrénées-Atlantiques]], sa rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]]. Ito ay 63 km sa pamamagitan ng kalsada mula sa [[Pau]], ang prefecture ng departamento, at 14 km mula sa [[Orthez]], ang sentral na istasyon ng botohan para sa [[kanton ng Orthez at Terres des Gaves et du Sel]], kung saan ang komyun ay umaasa para sa mga halalan sa departamento mula noong 2015. Ang komyun ay bahagi rin ng lugar ng Salies-de-Béarn catchment. Ang pinakamalapit na mga komyun ay: [[Bellocq]] (1.1 km), [[Ramous]] (1.5 km), [[Ossages]] (4.3 km), [[Lahontan]] (4.5 km), [[Bérenx]] (5.1 km), [[Habas]] (5.3 km), [[Baigts-de-Béarn]] (6.1 km), at [[Salies-de-Béarn]] (6.2 km). Sa kasaysayan at kultura, ang Puyoô ay bahagi ng lalawigan ng [[Béarn]], na dating isang estado rin at nagpapakita ng pagkakaisang pangkasaysayan at pangkultura na kabaligtaran ng kapansin-pansing pagkakaiba-iba ng mga tanawin na may matinding kaluwagan. Ang mga kalapit na komyun ay ang n [[Bellocq]], [[Habas]], [[Lahontan]], [[Ossages]] at [[Ramous]]. ==Pangalan== Ang pangalan ng lugar na ''Puyoô'' ay lumilitaw sa mga anyong ''Puyou'' (1327, Came records<ref name="Came">Titres de [[Came (Pyrénées-Atlantiques)|Came]] - Archives départementales des Pyrénées-Atlantiques</ref>), ''Poyou'' (1385, Béarn land register), ''Puyo'' (1399, Came records<ref name="Came"/>), ''Saint-Jean de Puyou'' (1735, ''Puyoô'' records<ref name="Puyoô">Titres de Puyoô - Archives départementales des Pyrénées-Atlantiques</ref>), at Puyòo (1863, ''dictionnaire topographique Béarn-Pays basque''). Ang Puyoô, ''Pujòu'' sa [[Béarn|Béarnese]], ay nangangahulugang "burol, maliit na burol, maliit na taas," mula sa Latin na ''podium'', height, na may maliit na hulaping ''-olum'', na binawasan sa pagbigkas na ''-òu''. Ang lugar at mga personal na pangalan na '''Pujol''' (Oksitaniya at Katalunya) ay may parehong pinagmulan. ==Kasaysayan== Binanggit ni [[Paul Raymond]] na ang komyun ay may isang [[lay abbey]], isang basalyo ng [[biskondado ng Béarn]]. Si Jean de Péfaur, na ipinanganak noong bandang 1732, ay ang lay abbot ng Puyoô. Ang kanyang anak na babae, si Suzanne Antoinette de Péfaur, asawa ni Paul Desclaux, panginoon ng Lescar, ang humalili sa kanyang ama bilang lay abbess. Noong 1385, ang Puyoô ay bahagi ng balwarte ng Rivière-Gave, ang pangalan ng isang arkpriestship sa diyosesis ng Dax, na kinuha ang pangalan nito mula sa ilog [[Gave de Pau]]. Mayroon itong 24 na kabahayan. == Mga lugar at monumento == <gallery mode="packed" heights="180px"> Entrée dans Puyoô.jpg|Entrée dans Puyoô. La poste de Puyoô.jpg|La poste de Puyoô. </gallery> Ang pista sa nayon ay ginaganap sa katapusan ng Hunyo. === Pamana sibil === ==== Istasyon ng Puyoô ==== [[File:Gare de Puyoô.jpg|thumb|right|Gare de Puyoô.]] Ang [[Istasyon ng Puyoô|kasalukuyang istasyon]] ay itinayo noong 1862 ng dating [[Compagnie des chemins de fer du Midi]]. Ang gusali ay nagtatampok ng isang gitnang pavilion na nasa gilid ng dalawang pakpak na gawa sa renda at pininturahang masonry at natatakpan ng bubong na may tisa <br />Ang Puyoô passenger hall ay itinayo noong 1920.<br />Ang serbisyo ng TER (regional express train) ay tinatayang nasa humigit-kumulang 10,300 pasahero bawat taon (mga pagdating at pag-alis). === Pamana ng relihiyon === [[File:Puyoô - Église Saint-Jean-Baptiste - 1.jpg|thumb|L'église Saint-Jean-Baptiste.]] [[File:Puyoô - Chapelle Saint-Jean-Baptiste de Lescar - 1.jpg|thumb|La chapelle Saint-Jean-Baptiste.]] Ang komyun ng Puyoô ay may dalawang lugar ng pagsamba. Ang simbahang pinasinayaan malapit sa istasyon noong Enero 5, 1958 ay inialay kay [[Juan Bautista]], gayundin ang kapilya na kilala bilang San Juan Bautista sa kastilyo ng Lescar, dating simbahan ng monasteryo.<ref>« Histoire et Patrimoine », ''Site officiel de la Mairie de Puyoô'',‎ 2024 <small>([https://www.puyoo.fr/fr/puyoo/histoire/ magbasa online])</small></ref> ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== [[Kategorya:Puyoô]] [[Kategorya:Pyrénées-Atlantiques]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] g7sh7rsxi3519xqj3vg3s6msy9i9cz7 2204157 2204014 2026-04-22T10:09:53Z TentingZones1 122212 2204157 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Puyoô |native_name = Pujòu |settlement_type = Bayan |image_skyline = Cité Rigoulet (Puyoô) 2.jpg |image_caption = Ang pabahay sa Rigoulet |image_shield = |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Puyoô |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Pyrénées-Atlantiques]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Pau|Pau]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Michel Labourdette<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|publisher=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=13 September 2022|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 9.32 |population_as_of = 2023 |population_total = 1077 |population_density_km2 = 116 |website = https://www.puyoo.fr/ |population_demonym = Puyolais |coordinates = {{coord|43.52|-0.91|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 41 |elevation_min_m = 17 |elevation_max_m = 155 |postal_code_type = INSEE/Postal code |postal_code = 64461/64270 }} Ang '''Puyoô''' ({{IPA|fr|pɥijo}}) ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] sa [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Pyrénées-Atlantiques]], sa rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]]. Ang mga naninirahan dito ay tintawag na ''Puyolais''.<ref>[http://www.habitants.fr/habitants_departement_pyrenees-atlantiques_64.html#COMA Gentilé sur habitants.fr]</ref> ==Heograpiya== Ang komyun ng Puyoô ay matatagpuan sa departamento ng [[Pyrénées-Atlantiques]], sa rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]]. Ito ay 63 km sa pamamagitan ng kalsada mula sa [[Pau]], ang prefecture ng departamento, at 14 km mula sa [[Orthez]], ang sentral na istasyon ng botohan para sa [[kanton ng Orthez at Terres des Gaves et du Sel]], kung saan ang komyun ay umaasa para sa mga halalan sa departamento mula noong 2015. Ang komyun ay bahagi rin ng lugar ng Salies-de-Béarn catchment. Ang pinakamalapit na mga komyun ay: [[Bellocq]] (1.1 km), [[Ramous]] (1.5 km), [[Ossages]] (4.3 km), [[Lahontan]] (4.5 km), [[Bérenx]] (5.1 km), [[Habas]] (5.3 km), [[Baigts-de-Béarn]] (6.1 km), at [[Salies-de-Béarn]] (6.2 km). Sa kasaysayan at kultura, ang Puyoô ay bahagi ng lalawigan ng [[Béarn]], na dating isang estado rin at nagpapakita ng pagkakaisang pangkasaysayan at pangkultura na kabaligtaran ng kapansin-pansing pagkakaiba-iba ng mga tanawin na may matinding kaluwagan. Ang mga kalapit na komyun ay ang n [[Bellocq]], [[Habas]], [[Lahontan]], [[Ossages]] at [[Ramous]]. ==Pangalan== Ang pangalan ng lugar na ''Puyoô'' ay lumilitaw sa mga anyong ''Puyou'' (1327, Came records<ref name="Came">Titres de [[Came (Pyrénées-Atlantiques)|Came]] - Archives départementales des Pyrénées-Atlantiques</ref>), ''Poyou'' (1385, Béarn land register), ''Puyo'' (1399, Came records<ref name="Came"/>), ''Saint-Jean de Puyou'' (1735, ''Puyoô'' records<ref name="Puyoô">Titres de Puyoô - Archives départementales des Pyrénées-Atlantiques</ref>), at Puyòo (1863, ''dictionnaire topographique Béarn-Pays basque''). Ang Puyoô, ''Pujòu'' sa [[Béarn|Béarnese]], ay nangangahulugang "burol, maliit na burol, maliit na taas," mula sa Latin na ''podium'', height, na may maliit na hulaping ''-olum'', na binawasan sa pagbigkas na ''-òu''. Ang lugar at mga personal na pangalan na '''Pujol''' (Oksitaniya at Katalunya) ay may parehong pinagmulan. ==Kasaysayan== Binanggit ni [[Paul Raymond]] na ang komyun ay may isang [[lay abbey]], isang basalyo ng [[biskondado ng Béarn]]. Si Jean de Péfaur, na ipinanganak noong bandang 1732, ay ang lay abbot ng Puyoô. Ang kanyang anak na babae, si Suzanne Antoinette de Péfaur, asawa ni Paul Desclaux, panginoon ng Lescar, ang humalili sa kanyang ama bilang lay abbess. Noong 1385, ang Puyoô ay bahagi ng balwarte ng Rivière-Gave, ang pangalan ng isang arkpriestship sa diyosesis ng Dax, na kinuha ang pangalan nito mula sa ilog [[Gave de Pau]]. Mayroon itong 24 na kabahayan. == Mga lugar at monumento == <gallery mode="packed" heights="180px"> Entrée dans Puyoô.jpg|Entrée dans Puyoô. La poste de Puyoô.jpg|La poste de Puyoô. </gallery> Ang pista sa nayon ay ginaganap sa katapusan ng Hunyo. === Pamana sibil === ==== Istasyon ng Puyoô ==== [[File:Gare de Puyoô.jpg|thumb|right|Gare de Puyoô.]] Ang [[Istasyon ng Puyoô|kasalukuyang istasyon]] ay itinayo noong 1862 ng dating [[Compagnie des chemins de fer du Midi]]. Ang gusali ay nagtatampok ng isang gitnang pavilion na nasa gilid ng dalawang pakpak na gawa sa renda at pininturahang masonry at natatakpan ng bubong na may tisa <br />Ang Puyoô passenger hall ay itinayo noong 1920.<br />Ang serbisyo ng TER (regional express train) ay tinatayang nasa humigit-kumulang 10,300 pasahero bawat taon (mga pagdating at pag-alis). === Pamana ng relihiyon === [[File:Puyoô - Église Saint-Jean-Baptiste - 1.jpg|thumb|L'église Saint-Jean-Baptiste.]] [[File:Puyoô - Chapelle Saint-Jean-Baptiste de Lescar - 1.jpg|thumb|La chapelle Saint-Jean-Baptiste.]] Ang komyun ng Puyoô ay may dalawang lugar ng pagsamba. Ang simbahang pinasinayaan malapit sa istasyon noong Enero 5, 1958 ay inialay kay [[Juan Bautista]], gayundin ang kapilya na kilala bilang San Juan Bautista sa kastilyo ng Lescar, dating simbahan ng monasteryo.<ref>« Histoire et Patrimoine », ''Site officiel de la Mairie de Puyoô'',‎ 2024 <small>([https://www.puyoo.fr/fr/puyoo/histoire/ magbasa online])</small></ref> ==Tingnan din== ==Mga sanggunian== [[Kategorya:Puyoô]] [[Kategorya:Pyrénées-Atlantiques]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] 10dd2n1ampk030co1522uwjk5mvfbr5 0 337925 2204012 2203907 2026-04-21T15:07:02Z Sheena Aloner 138068 2204012 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Mercedes Laura Aguiar | image = Mercedes_Laura_Aguiar_Mendoza.jpg | alt = | caption = | birth_name = Mercedes Laura Aguiar Mendoza | birth_date = {{Birth date|1872|02|16|df=y}} | birth_place = [[Santo Domingo]], [[Second Dominican Republic|Dominican Republic]] | death_date = {{Death date and age|1958|01|01|1872|02|16|df=y}} | death_place= Santo Domingo, Dominican Republic | other_names = | occupation = educator, writer, feminist | years_active = 1887–1958 | known_for = | notable_works = }} '''Si Mercedes Laura Aguiar''' (16 Pebrero 1872 – 1 Enero 1958) ay isang guro at peminista mula sa Dominican Republic. Bilang isang mamamahayag at makata, sumulat siya ng mga akda upang itaguyod ang pagkakapantay-pantay ng kalalakihan at kababaihan at ang soberanya ng Dominican Republic, na tumututol sa pananakop ng Estados Unidos. Bilang isang peminista, ipinaglaban niya ang karapatang bumoto, ang karapatan ng kababaihan sa edukasyon, at proteksyon sa trabaho para sa kababaihan at mga bata. == Maagang buhay == Si Mercedes Laura Aguiar Mendoza ay isinilang noong 16 Pebrero 1872 sa [[Santo Domingo, Republikang Dominikano|Santo Domingo]], Dominican Republic {{Sfn|Peña|2013}} kina María Antonia Mendoza at Eugenio Aguiar. {{Sfn|Gutiérrez|2000}} Siya ay nag-aral sa paaralang itinatag ni Salomé Ureña, na kilala bilang "Instituto de Señoritas" ang unang pasilidad ng mataas na edukasyon sa Dominican Republic. Noong 1887, si Aguiar ay nasa unang klase ng mga magtatapos sa paaralan kasama sina Leonor M. Feltz, Altagracia Henríquez Perdomo, Luisa Ozema Pellerano, Catalina Pou, at Ana Josefa Puello {{Sfn|''Diario Dominicano''|2017}} == Karera == Pagkatapos ng kaniyang pag-aaral, nagsimulang magturo si Aguiar sa institusyon at nanatili roon hanggang 1893, nang magsarado ang paaralan dahil sa pagkakasakit ng tagapagtatag nito. Pagkatapos ay nagtrabaho siya sa paaralang itinayo ng kaniyang kamag-aral na si Luisa Ozema Pellerano at ng kaniyang kapatid na si Eva María {{Sfn|Peña|2013}} Siya ay naglingkod sa loob ng tatlumpong taon sa Institusyon ng Salomé Ureña. {{Sfn|Durán|2010}} Nang [[Republikang Dominikano|salakayin at sakupin]] ng [[Estados Unidos]] ang Dominican Republic noong 1916, umanib si Aguiar sa isang grupo ng mga kababaihan, upang buuin ang Sociedad Amantes de a Luz (Samahan ng mga Nagmamahal sa Liwanag). Naglingkod siya bilang kalihim ng samahan at nagsalita sila laban sa pagsalakay ng Estados Unidos sa bansa at paglabag sa soberanya nito. {{Sfn|Durán|2010}} Naglingkod siya sa parehong kapasidad sa Junta Patriótica de Damas (Lupon ng mga Makabayang Babae) {{Sfn|Durán|2010}} Ang mga kababaihang ito ay nagsusumikap hindi lamang para sa pagkilala bagkus ay sa mga karapatang nasyonalista, pati na rin sa mga karapatan ng kababaihan at sa iba't ibang mga layunin, kabilang ang pagtatatag ng mga ospital para sa mga ina at bata, mga ampunan, at mga pasilidad sa pagsasanay ng mga nars; libreng pangangalagang pang-kalusugan at mga serbisyong medikal laan para sa mga dukha, mga kampanya sa kalusugan sa buong bansa upang wakasan ang mga endemikong sakit, kaalaman sa nutrisyon, pa-bahay, at mga palaruan para sa mga komunidad ng mga uring manggagawa, at mga pook pang-kalusugan at pangangalaga sa mga bata at mga nagtatrabahong ina; at mga pagpapabuti sa sektor ng edukasyon kabilang ang libreng almusal at tanghalian sa paaralan, sapat na uniporme, pagpapaunlad ng mga silid-aklatan, at edukasyon sa kalakalan. {{Sfn|Durán|2010}} Noong 1942, siya ay hinirang bilang delegado para sa Santo Domingo sa Unang Kongreso ng mga Kababaihang Dominikano, na naglalayong mapabuti ang mga oportunidad sa edukasyon ng mga kababaihan, upang mapa-unlad ang kanilang sosyo-ekonomiko at politikang aspeto, at upang maging mahusay na katuwang ng mga kanilang mga kabiyak. {{Sfn|Durán|2010}} Hindi nagtagal, pagkatapos ng kunperensya, nagwagi ang mga kababaihan para sa karapatang bumoto nang taon ding iyon. {{Sfn|Fauré|2004}} Noong 1945, si Aguiar ay isa sa mga espesyal na delegado na hinirang bilang taga-payo sa Kunbensyon ng Partidong Dominikano upang "Ang Reporma ng mga Prinsipyo at Katayuan" ay matugunan. {{Sfn|Durán|2010}} Isinulong ng mga kababaihan ang mga reporma para sa mga batas sa panganganak upang protektahan ang mga babaeng manggagawa. {{Sfn|Durán|2010}} Bukod sa kaniyang pagtuturo at pakikibaka, aktibo rin si Aguiar bilang isang manunulat, na naglathala ng maraming artikulo tulad ng ''La crónica'', ''La Cuna de América'', ''El Eco de la Opinión'', ''Letras y Ciencias'', ''Listín Diario'', at ''La Revista Literaria'' . Bagama't naglaho ang karamihan sa kaniyang mga likha, tinipon ni Adolfina Henríquez de Smith ang isang grupo ng kaniyang mga gawa at lumikha ng isang pinagsama-samang sipi ng ilan sa kaniyang mga pinaka-kilalang likha, kabilang ang talumpati na kaniyang binigkas sa Kongreso ng Kababaihan noong 1942. Noong 1937, pagkatapos ng limampung taon ng pagtuturo, siya ay ginunita ng Kagawaran ng Edukasyon at noong 1944 ay ginawaran ng gobyerno ng Gintong Medalya ng Karangalan para Edukasyon. {{Sfn|Peña|2013}} == Kamatayan at pamana == Pumanaw si Aguiar dahil sa mga problema sa puso noong Enero 1, 1958 sa Santo Domingo. {{Sfn|''Diario Dominicano''|2017}} Pagkaraan ng kaniyang kamatayan, kinilala siya para sa kaniyang mga kontribusyon sa pagpapaunlad ng edukasyon sa Dominican Republic sa pamamagitan ng isang kalsada at isang paaralan na ipinangalan sa kaniya. {{Sfn|Peña|2013}} == Mga Sanggunian == === Mga Sitasyon === {{Reflist|30em}} === Bibliograpiya === {{refbegin|30em}} *{{cite book|last1=Durán|first1=Carmen|title=Historia e ideología: mujeres dominicanas, 1880-1950|date=2010|publisher=Archivo General de la Nación|location=Santo Domingo|isbn=978-9945-020-71-7|url=http://en.calameo.com/read/000345214709bd25d1e00|language=Spanish|trans-title=History and ideology: Dominican women, 1880-1950}} *{{cite book|last=Fauré|first=Christine |title=Political and Historical Encyclopedia of Women|url=https://books.google.com/books?id=Qfq4_2xF8uUC&pg=PA741|year=2004|publisher=Routledge|location=London, England|isbn=978-1-135-45691-7}} *{{cite book|last=Gutiérrez|first=Franklin|title=Evas terrenales: biobibliografías de 150 autoras dominicanas|url=https://archive.org/details/evasterrenalesbi00guti|url-access=registration|year=2000|publisher=Comisión Permanente de la Feria del Libro|location=Santo Domingo, República Dominicana|language=Spanish|isbn=978-1-887691-14-7|trans-title=Earth Eves: bio/bibliographies of 150 Dominican authors}} *{{cite news|last1=Peña |first1=Angela |title=Calles y avenidas Prof. Mercedes Laura Aguiar |url=http://hoy.com.do/calles-y-avenidasprof-mercedes-laura-aguiar/ |access-date=10 January 2017 |publisher=Hoy |date=29 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150511044441/http://hoy.com.do/calles-y-avenidasprof-mercedes-laura-aguiar/ |archive-date=11 May 2015 |location=Santo Domingo, República Dominicana |language=Spanish |trans-title=Streets and avenues Prof. Mercedes Laura Aguiar |url-status=dead }} *{{cite news|ref={{harvid|''Diario Dominicano''|2017}} |title=El día que falleció la educadora Mercedes Laura Aguiar Mendoza |url=http://www.diariodominicano.com/cultura/2017/01/01/235202/muere-la-maestra-mercedes-laura-aguiar-mendoza |access-date=10 January 2017 |publisher=Diario Dominicano |date=1 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170111145128/http://www.diariodominicano.com/cultura/2017/01/01/235202/muere-la-maestra-mercedes-laura-aguiar-mendoza |archive-date=11 January 2017 |location=Santo Domingo, República Dominicana |language=Spanish |trans-title=The day that the educator Mercedes Laura Aguiar Mendoza died |url-status=dead }} {{refend}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Aguiar, Mercedes Laura}} [[Category:1872 births]] [[Category:1958 deaths]] [[Category:People from Santo Domingo]] [[Category:Dominican Republic educators]] [[Category:Dominican Republic women educators]] [[Category:20th-century Dominican Republic women writers]] [[Category:19th-century Dominican Republic women writers]] [[Category:19th-century Dominican Republic writers]] [[Category:20th-century Dominican Republic writers]] [[Category:Dominican Republic women's rights activists]] [[Category:White Dominicans]] k41jkmjqon0nfhrxhlkhx9j8dunik2l 0 337942 2204056 2203976 2026-04-22T00:06:23Z Jojit fb 38 2204056 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1900''' (binibigkas na "labinsiyam na raan") ay ang dekadang nagsimula noong Enero 1, 1900, at nagtapos noong Disyembre 31, 1909. Sakop ng panahong Edwardiyano (1901–1910) ang halos katulad na haba ng panahon. Ang terminong "'''labinsiyam na raan'''" ay ginagamit din kung minsan upang tumukoy sa buong siglo mula Enero 1, 1900, hanggang Disyembre 31, 1999 (ang mga taong nagsisimula sa "19"). Nagpatuloy ang [[Pag-aagawan para sa Aprika]], kung saan ang Malayang Estado ng Orange, Republika ng Timog Aprikano, Imperyong Ashanti, Konpederasiyang Aro, Kalipatong Sokoto, at Emiratong Kano ay nasakop ng [[Imperyong Briton]]. Kasabay nito, sinakop ng Imperyong Pranses ang Borno, sinakop ng [[Imperyong Aleman]] ang Emiratong Adamawa, at sinakop naman ng Imperyong Portuges ang Ovambo. Nagkaroon ng mga kalupitan sa Malayang Estado ng Congo na isinagawa ng mga pribadong kumpanya at ng ''Force Publique'', na nagresulta sa pagkabawas ng populasyon ng 1 hanggang 15 milyong katao. Mula 1904 hanggang 1908, ang mga puwersa ng kolonyang Aleman sa Timog Kanlurang Aprika ay nanguna sa isang kampanya ng paglipol sa lahi at kolektibong parusa, na pumatay sa 24,000 hanggang 100,000 Herero at 10,000 Nama. Ang krisis sa [[Maruekos]] at Bosnyia ay nagdulot ng mas matinding tensyon sa [[Europa]] na kalaunan ay humantong sa [[Unang Digmaang Pandaigdig]] sa susunod na dekada. Naging malaya ang [[Cuba]], [[Bulgarya]], at [[Noruwega]]. Ang pinakamamatay na kumbensyonal na digmaan sa dekadang ito ay ang Digmaang Ruso-Hapones, na ipinaglaban dahil sa magkaribal na ambisyong imperyal sa [[Manchuria]] at [[Imperyong Koreano]]. dumanas ang Rusya ng kahiya-hiyang pagkatalo sa salpukang ito, na nag-ambag sa lumalaking kaguluhang domestiko na humantong sa Rebolusyong Ruso ng 1905. Ang mga di-kumbensyonal na digmaan sa katulad na laki ay kinabibilangan ng mga insureksyon sa [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Pilipinas (1899–1913)]], Tsina (1899–1901), at Kolumbya (1899–1902). [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1900]] b6l8a3h9itozt6gm3akw0yq12kf199c 2204057 2204056 2026-04-22T00:16:27Z Jojit fb 38 2204057 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1900''' (binibigkas na "labinsiyam na raan") ay ang dekadang nagsimula noong Enero 1, 1900, at nagtapos noong Disyembre 31, 1909. Sakop ng panahong Edwardiyano (1901–1910) ang halos katulad na haba ng panahon. Ang terminong "'''labinsiyam na raan'''" ay ginagamit din kung minsan upang tumukoy sa buong siglo mula Enero 1, 1900, hanggang Disyembre 31, 1999 (ang mga taong nagsisimula sa "19"). Nagpatuloy ang [[Pag-aagawan para sa Aprika]], kung saan ang Malayang Estado ng Orange, Republika ng Timog Aprikano, Imperyong Ashanti, Konpederasiyang Aro, Kalipatong Sokoto, at Emiratong Kano ay nasakop ng [[Imperyong Briton]]. Kasabay nito, sinakop ng Imperyong Pranses ang Borno, sinakop ng [[Imperyong Aleman]] ang Emiratong Adamawa, at sinakop naman ng Imperyong Portuges ang Ovambo. Nagkaroon ng mga kalupitan sa Malayang Estado ng Congo na isinagawa ng mga pribadong kumpanya at ng ''Force Publique'', na nagresulta sa pagkabawas ng populasyon ng 1 hanggang 15 milyong katao. Mula 1904 hanggang 1908, ang mga puwersa ng kolonyang Aleman sa Timog Kanlurang Aprika ay nanguna sa isang kampanya ng paglipol sa lahi at kolektibong parusa, na pumatay sa 24,000 hanggang 100,000 Herero at 10,000 Nama. Ang krisis sa [[Maruekos]] at Bosnyia ay nagdulot ng mas matinding tensyon sa [[Europa]] na kalaunan ay humantong sa [[Unang Digmaang Pandaigdig]] sa susunod na dekada. Naging malaya ang [[Cuba]], [[Bulgarya]], at [[Noruwega]]. Ang pinakamamatay na kumbensyonal na digmaan sa dekadang ito ay ang Digmaang Ruso-Hapones, na ipinaglaban dahil sa magkaribal na ambisyong imperyal sa [[Manchuria]] at [[Imperyong Koreano]]. dumanas ang Rusya ng kahiya-hiyang pagkatalo sa salpukang ito, na nag-ambag sa lumalaking kaguluhang domestiko na humantong sa Rebolusyong Ruso ng 1905. Ang mga di-kumbensyonal na digmaan sa katulad na laki ay kinabibilangan ng mga insureksyon sa [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Pilipinas (1899–1913)]], Tsina (1899–1901), at Kolumbya (1899–1902). Ang mga mas maliliit na hidwaan ay kinabibilangan ng mga digmaan sa pagitan ng mga estado gaya ng Ikalawang Digmaang Boer (1899–1902), Digmaang Kuwaiti-Rashidi (1900–1901), at Digmaang Saudi-Rashidi (1903–1907), gayundin ang mga nabigong pag-aalsa at rebolusyon sa [[Portugal|Portuges]] na [[Angola]] (1902–1904), Rumelia (1903), [[Imperyong Otomano|Otomanong]] Silangang [[Anatolya, Turkiya|Anatolya]] (1904), [[Uruguay]] (1904), [[Pransiya|Pranses]] na [[Madagascar]] (1905–1906), [[Arhentina]] (1905), [[Persian Empire|Persa]] (1905–1911), Alemang Silangang Aprika (1905–1907), at [[Rumanya]] (1907). [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1900]] 9b3kcokxrq0ca6jzckz0xxux4cg515r 2204058 2204057 2026-04-22T00:18:53Z Jojit fb 38 2204058 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1900''' (binibigkas na "labinsiyam na raan") ay ang dekadang nagsimula noong Enero 1, 1900, at nagtapos noong Disyembre 31, 1909. Sakop ng panahong Edwardiyano (1901–1910) ang halos katulad na haba ng panahon. Ang terminong "'''labinsiyam na raan'''" ay ginagamit din kung minsan upang tumukoy sa buong siglo mula Enero 1, 1900, hanggang Disyembre 31, 1999 (ang mga taong nagsisimula sa "19"). Nagpatuloy ang [[Pag-aagawan para sa Aprika]], kung saan ang Malayang Estado ng Orange, Republika ng Timog Aprikano, Imperyong Ashanti, Konpederasiyang Aro, Kalipatong Sokoto, at Emiratong Kano ay nasakop ng [[Imperyong Briton]]. Kasabay nito, sinakop ng Imperyong Pranses ang Borno, sinakop ng [[Imperyong Aleman]] ang Emiratong Adamawa, at sinakop naman ng Imperyong Portuges ang Ovambo. Nagkaroon ng mga kalupitan sa Malayang Estado ng Congo na isinagawa ng mga pribadong kumpanya at ng ''Force Publique'', na nagresulta sa pagkabawas ng populasyon ng 1 hanggang 15 milyong katao. Mula 1904 hanggang 1908, ang mga puwersa ng kolonyang Aleman sa Timog Kanlurang Aprika ay nanguna sa isang kampanya ng paglipol sa lahi at kolektibong parusa, na pumatay sa 24,000 hanggang 100,000 Herero at 10,000 Nama. Ang krisis sa [[Maruekos]] at Bosnyia ay nagdulot ng mas matinding tensyon sa [[Europa]] na kalaunan ay humantong sa [[Unang Digmaang Pandaigdig]] sa susunod na dekada. Naging malaya ang [[Cuba]], [[Bulgarya]], at [[Noruwega]]. Ang pinakamamatay na kumbensyonal na digmaan sa dekadang ito ay ang Digmaang Ruso-Hapones, na ipinaglaban dahil sa magkaribal na ambisyong imperyal sa [[Manchuria]] at [[Imperyong Koreano]]. dumanas ang Rusya ng kahiya-hiyang pagkatalo sa salpukang ito, na nag-ambag sa lumalaking kaguluhang domestiko na humantong sa Rebolusyong Ruso ng 1905. Ang mga di-kumbensyonal na digmaan sa katulad na laki ay kinabibilangan ng mga insureksyon sa [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Pilipinas (1899–1913)]], Tsina (1899–1901), at Kolumbya (1899–1902). Ang mga mas maliliit na hidwaan ay kinabibilangan ng mga digmaan sa pagitan ng mga estado gaya ng Ikalawang Digmaang Boer (1899–1902), Digmaang Kuwaiti-Rashidi (1900–1901), at Digmaang Saudi-Rashidi (1903–1907), gayundin ang mga nabigong pag-aalsa at rebolusyon sa [[Portugal|Portuges]] na [[Angola]] (1902–1904), Rumelia (1903), [[Imperyong Otomano|Otomanong]] Silangang [[Anatolya, Turkiya|Anatolya]] (1904), [[Uruguay]] (1904), [[Pransiya|Pranses]] na [[Madagascar]] (1905–1906), [[Arhentina]] (1905), [[Persian Empire|Persa]] (1905–1911), Alemang Silangang Aprika (1905–1907), at [[Rumanya]] (1907). Isang malaking taggutom ang naganap sa Tsina mula 1906 hanggang 1907, na posibleng nagresulta sa 20-25 milyong kamatayan. Ang [[taggutom]] na ito ay direktang sanhi ng mga [[pagbaha]] sa Tsina noong 1906 (Abril–Oktubre), na matinding tumama sa Ilog Huai at sumira sa mga ani ng [[tag-init]] at [[taglagas]]. Ang [[lindol]] sa [[Mesina]] noong 1908 ay nagdulot ng 75,000–82,000 kamatayan. [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1900]] 50lvzipzjupd6h5mkc5oj1wesni34mj 2204059 2204058 2026-04-22T00:24:53Z Jojit fb 38 2204059 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1900''' (binibigkas na "labinsiyam na raan") ay ang dekadang nagsimula noong Enero 1, 1900, at nagtapos noong Disyembre 31, 1909. Sakop ng panahong Edwardiyano (1901–1910) ang halos katulad na haba ng panahon. Ang terminong "'''labinsiyam na raan'''" ay ginagamit din kung minsan upang tumukoy sa buong siglo mula Enero 1, 1900, hanggang Disyembre 31, 1999 (ang mga taong nagsisimula sa "19"). Nagpatuloy ang [[Pag-aagawan para sa Aprika]], kung saan ang Malayang Estado ng Orange, Republika ng Timog Aprikano, Imperyong Ashanti, Konpederasiyang Aro, Kalipatong Sokoto, at Emiratong Kano ay nasakop ng [[Imperyong Briton]]. Kasabay nito, sinakop ng Imperyong Pranses ang Borno, sinakop ng [[Imperyong Aleman]] ang Emiratong Adamawa, at sinakop naman ng Imperyong Portuges ang Ovambo. Nagkaroon ng mga kalupitan sa Malayang Estado ng Congo na isinagawa ng mga pribadong kumpanya at ng ''Force Publique'', na nagresulta sa pagkabawas ng populasyon ng 1 hanggang 15 milyong katao. Mula 1904 hanggang 1908, ang mga puwersa ng kolonyang Aleman sa Timog Kanlurang Aprika ay nanguna sa isang kampanya ng paglipol sa lahi at kolektibong parusa, na pumatay sa 24,000 hanggang 100,000 Herero at 10,000 Nama. Ang krisis sa [[Maruekos]] at Bosnyia ay nagdulot ng mas matinding tensyon sa [[Europa]] na kalaunan ay humantong sa [[Unang Digmaang Pandaigdig]] sa susunod na dekada. Naging malaya ang [[Cuba]], [[Bulgarya]], at [[Noruwega]]. Ang pinakamamatay na kumbensyonal na digmaan sa dekadang ito ay ang Digmaang Ruso-Hapones, na ipinaglaban dahil sa magkaribal na ambisyong imperyal sa [[Manchuria]] at [[Imperyong Koreano]]. dumanas ang Rusya ng kahiya-hiyang pagkatalo sa salpukang ito, na nag-ambag sa lumalaking kaguluhang domestiko na humantong sa Rebolusyong Ruso ng 1905. Ang mga di-kumbensyonal na digmaan sa katulad na laki ay kinabibilangan ng mga insureksyon sa [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Pilipinas (1899–1913)]], Tsina (1899–1901), at Kolumbya (1899–1902). Ang mga mas maliliit na hidwaan ay kinabibilangan ng mga digmaan sa pagitan ng mga estado gaya ng Ikalawang Digmaang Boer (1899–1902), Digmaang Kuwaiti-Rashidi (1900–1901), at Digmaang Saudi-Rashidi (1903–1907), gayundin ang mga nabigong pag-aalsa at rebolusyon sa [[Portugal|Portuges]] na [[Angola]] (1902–1904), Rumelia (1903), [[Imperyong Otomano|Otomanong]] Silangang [[Anatolya, Turkiya|Anatolya]] (1904), [[Uruguay]] (1904), [[Pransiya|Pranses]] na [[Madagascar]] (1905–1906), [[Arhentina]] (1905), [[Persian Empire|Persa]] (1905–1911), Alemang Silangang Aprika (1905–1907), at [[Rumanya]] (1907). Isang malaking taggutom ang naganap sa Tsina mula 1906 hanggang 1907, na posibleng nagresulta sa 20-25 milyong kamatayan. Ang [[taggutom]] na ito ay direktang sanhi ng mga [[pagbaha]] sa Tsina noong 1906 (Abril–Oktubre), na matinding tumama sa Ilog Huai at sumira sa mga ani ng [[tag-init]] at [[taglagas]]. Ang [[lindol]] sa [[Mesina]] noong 1908 ay nagdulot ng 75,000–82,000 kamatayan. Umunlad ang unang daluyong ng [[peminismo]] (''first wave feminism''), kung saan nagbukas ang mga [[unibersidad]] para sa mga kababaihan sa [[Hapon]], Bulgarya, Cuba, [[Rusya]], at [[Peru]]. Noong 1906, ipinagkaloob ng [[Pinlandiya]] sa mga kababaihan ang karapatang bumoto, ang unang bansa sa Europa na gumawa nito. Ang pagtatatag ng ''Women’s Social and Political Union'' (Unyong Panlipunan at Pampolitika ng Kababaihan) ni Emmeline Pankhurst noong 1903 ay humantong sa pag-usbong ng mga ''Suffragette'' sa [[Gran Britanya]] at [[Irlanda (bansa)|Irlanda]]. Noong 1908, nagkaroon ng rebolusyon sa Imperyong Ottoman, kung saan ibinalik ng kilusang ''Young Turks'' ang konstitusyong Otomano ng 1876, na nagtatag ng Ikalawang Panahong Konstitusyonal. Pagkatapos nito, tumaas ang tensyong [[Pangkat-etniko|etniko]], at noong 1909, hanggang 30,000 katao (karamihan ay mga [[Armenya|Armenyo]]) sa Adana ang pinatay ng mga sibilyang [[Turko]]. [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1900]] hoj0eh01vsrwg1bwtzyva3dln7sguec 2204107 2204059 2026-04-22T04:47:29Z Jojit fb 38 2204107 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1900''' (binibigkas na "labinsiyam na raan") ay ang dekadang nagsimula noong Enero 1, 1900, at nagtapos noong Disyembre 31, 1909. Sakop ng panahong Edwardiyano (1901–1910) ang halos katulad na haba ng panahon. Ang terminong "'''labinsiyam na raan'''" ay ginagamit din kung minsan upang tumukoy sa buong siglo mula Enero 1, 1900, hanggang Disyembre 31, 1999 (ang mga taong nagsisimula sa "19"). Nagpatuloy ang [[Pag-aagawan para sa Aprika]], kung saan ang Malayang Estado ng Orange, Republika ng Timog Aprikano, Imperyong Ashanti, Konpederasiyang Aro, Kalipatong Sokoto, at Emiratong Kano ay nasakop ng [[Imperyong Briton]]. Kasabay nito, sinakop ng Imperyong Pranses ang Borno, sinakop ng [[Imperyong Aleman]] ang Emiratong Adamawa, at sinakop naman ng Imperyong Portuges ang Ovambo. Nagkaroon ng mga kalupitan sa Malayang Estado ng Congo na isinagawa ng mga pribadong kumpanya at ng ''Force Publique'', na nagresulta sa pagkabawas ng populasyon ng 1 hanggang 15 milyong katao. Mula 1904 hanggang 1908, ang mga puwersa ng kolonyang Aleman sa Timog Kanlurang Aprika ay nanguna sa isang kampanya ng paglipol sa lahi at kolektibong parusa, na pumatay sa 24,000 hanggang 100,000 Herero at 10,000 Nama. Ang krisis sa [[Maruekos]] at Bosnyia ay nagdulot ng mas matinding tensyon sa [[Europa]] na kalaunan ay humantong sa [[Unang Digmaang Pandaigdig]] sa susunod na dekada. Naging malaya ang [[Cuba]], [[Bulgarya]], at [[Noruwega]]. Ang pinakamamatay na kumbensyonal na digmaan sa dekadang ito ay ang Digmaang Ruso-Hapones, na ipinaglaban dahil sa magkaribal na ambisyong imperyal sa [[Manchuria]] at [[Imperyong Koreano]]. dumanas ang Rusya ng kahiya-hiyang pagkatalo sa salpukang ito, na nag-ambag sa lumalaking kaguluhang domestiko na humantong sa Rebolusyong Ruso ng 1905. Ang mga di-kumbensyonal na digmaan sa katulad na laki ay kinabibilangan ng mga insureksyon sa [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Pilipinas (1899–1913)]], Tsina (1899–1901), at Kolumbya (1899–1902). Ang mga mas maliliit na hidwaan ay kinabibilangan ng mga digmaan sa pagitan ng mga estado gaya ng Ikalawang Digmaang Boer (1899–1902), Digmaang Kuwaiti-Rashidi (1900–1901), at Digmaang Saudi-Rashidi (1903–1907), gayundin ang mga nabigong pag-aalsa at rebolusyon sa [[Portugal|Portuges]] na [[Angola]] (1902–1904), Rumelia (1903), [[Imperyong Otomano|Otomanong]] Silangang [[Anatolya, Turkiya|Anatolya]] (1904), [[Uruguay]] (1904), [[Pransiya|Pranses]] na [[Madagascar]] (1905–1906), [[Arhentina]] (1905), [[Persian Empire|Persa]] (1905–1911), Alemang Silangang Aprika (1905–1907), at [[Rumanya]] (1907). Isang malaking taggutom ang naganap sa Tsina mula 1906 hanggang 1907, na posibleng nagresulta sa 20-25 milyong kamatayan. Ang [[taggutom]] na ito ay direktang sanhi ng mga [[pagbaha]] sa Tsina noong 1906 (Abril–Oktubre), na matinding tumama sa Ilog Huai at sumira sa mga ani ng [[tag-init]] at [[taglagas]]. Ang [[lindol]] sa [[Mesina]] noong 1908 ay nagdulot ng 75,000–82,000 kamatayan. Umunlad ang unang daluyong ng [[peminismo]] (''first wave feminism''), kung saan nagbukas ang mga [[unibersidad]] para sa mga kababaihan sa [[Hapon]], Bulgarya, Cuba, [[Rusya]], at [[Peru]]. Noong 1906, ipinagkaloob ng [[Pinlandiya]] sa mga kababaihan ang karapatang bumoto,<ref name="finlande1">{{cite web |title=Finnish women won the right to vote a hundred years ago – Embassy of Finland, The Hague : Current Affairs |url=http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20140423070026/http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |archive-date=2014-04-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Finlande.nl |language=en}}</ref> ang unang bansa sa Europa na gumawa nito. Ang pagtatatag ng ''Women’s Social and Political Union'' (Unyong Panlipunan at Pampolitika ng Kababaihan) ni Emmeline Pankhurst noong 1903 ay humantong sa pag-usbong ng mga ''Suffragette'' sa [[Gran Britanya]] at [[Irlanda (bansa)|Irlanda]]. Noong 1908, nagkaroon ng rebolusyon sa Imperyong Ottoman, kung saan ibinalik ng kilusang ''Young Turks'' ang konstitusyong Otomano ng 1876, na nagtatag ng Ikalawang Panahong Konstitusyonal. Pagkatapos nito, tumaas ang tensyong [[Pangkat-etniko|etniko]], at noong 1909, hanggang 30,000 katao (karamihan ay mga [[Armenya|Armenyo]]) sa Adana ang pinatay ng mga sibilyang [[Turko]]. [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1900]] i9zhvl8jjeqvhf9ncgnoqexdufzdir3 2204108 2204107 2026-04-22T04:48:09Z Jojit fb 38 2204108 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1900''' (binibigkas na "labinsiyam na raan") ay ang dekadang nagsimula noong Enero 1, 1900, at nagtapos noong Disyembre 31, 1909. Sakop ng panahong Edwardiyano (1901–1910) ang halos katulad na haba ng panahon. Ang terminong "'''labinsiyam na raan'''" ay ginagamit din kung minsan upang tumukoy sa buong siglo mula Enero 1, 1900, hanggang Disyembre 31, 1999 (ang mga taong nagsisimula sa "19"). Nagpatuloy ang [[Pag-aagawan para sa Aprika]], kung saan ang Malayang Estado ng Orange, Republika ng Timog Aprikano, Imperyong Ashanti, Konpederasiyang Aro, Kalipatong Sokoto, at Emiratong Kano ay nasakop ng [[Imperyong Briton]]. Kasabay nito, sinakop ng Imperyong Pranses ang Borno, sinakop ng [[Imperyong Aleman]] ang Emiratong Adamawa, at sinakop naman ng Imperyong Portuges ang Ovambo. Nagkaroon ng mga kalupitan sa Malayang Estado ng Congo na isinagawa ng mga pribadong kumpanya at ng ''Force Publique'', na nagresulta sa pagkabawas ng populasyon ng 1 hanggang 15 milyong katao. Mula 1904 hanggang 1908, ang mga puwersa ng kolonyang Aleman sa Timog Kanlurang Aprika ay nanguna sa isang kampanya ng paglipol sa lahi at kolektibong parusa, na pumatay sa 24,000 hanggang 100,000 Herero at 10,000 Nama. Ang krisis sa [[Maruekos]] at Bosnyia ay nagdulot ng mas matinding tensyon sa [[Europa]] na kalaunan ay humantong sa [[Unang Digmaang Pandaigdig]] sa susunod na dekada. Naging malaya ang [[Cuba]], [[Bulgarya]], at [[Noruwega]]. Ang pinakamamatay na kumbensyonal na digmaan sa dekadang ito ay ang Digmaang Ruso-Hapones, na ipinaglaban dahil sa magkaribal na ambisyong imperyal sa [[Manchuria]] at [[Imperyong Koreano]]. dumanas ang Rusya ng kahiya-hiyang pagkatalo sa salpukang ito, na nag-ambag sa lumalaking kaguluhang domestiko na humantong sa Rebolusyong Ruso ng 1905. Ang mga di-kumbensyonal na digmaan sa katulad na laki ay kinabibilangan ng mga insureksyon sa [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Pilipinas (1899–1913)]], Tsina (1899–1901), at Kolumbya (1899–1902). Ang mga mas maliliit na hidwaan ay kinabibilangan ng mga digmaan sa pagitan ng mga estado gaya ng Ikalawang Digmaang Boer (1899–1902), Digmaang Kuwaiti-Rashidi (1900–1901), at Digmaang Saudi-Rashidi (1903–1907), gayundin ang mga nabigong pag-aalsa at rebolusyon sa [[Portugal|Portuges]] na [[Angola]] (1902–1904), Rumelia (1903), [[Imperyong Otomano|Otomanong]] Silangang [[Anatolya, Turkiya|Anatolya]] (1904), [[Uruguay]] (1904), [[Pransiya|Pranses]] na [[Madagascar]] (1905–1906), [[Arhentina]] (1905), [[Persian Empire|Persa]] (1905–1911), Alemang Silangang Aprika (1905–1907), at [[Rumanya]] (1907). Isang malaking taggutom ang naganap sa Tsina mula 1906 hanggang 1907, na posibleng nagresulta sa 20-25 milyong kamatayan. Ang [[taggutom]] na ito ay direktang sanhi ng mga [[pagbaha]] sa Tsina noong 1906 (Abril–Oktubre), na matinding tumama sa Ilog Huai at sumira sa mga ani ng [[tag-init]] at [[taglagas]]. Ang [[lindol]] sa [[Mesina]] noong 1908 ay nagdulot ng 75,000–82,000 kamatayan. Umunlad ang unang daluyong ng [[peminismo]] (''first wave feminism''), kung saan nagbukas ang mga [[unibersidad]] para sa mga kababaihan sa [[Hapon]], Bulgarya, Cuba, [[Rusya]], at [[Peru]]. Noong 1906, ipinagkaloob ng [[Pinlandiya]] sa mga kababaihan ang karapatang bumoto,<ref name="finlande1">{{cite web |title=Finnish women won the right to vote a hundred years ago – Embassy of Finland, The Hague : Current Affairs |url=http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20140423070026/http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |archive-date=2014-04-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Finlande.nl |language=en}}</ref> ang unang bansa sa Europa na gumawa nito. Ang pagtatatag ng ''Women’s Social and Political Union'' (Unyong Panlipunan at Pampolitika ng Kababaihan) ni Emmeline Pankhurst noong 1903 ay humantong sa pag-usbong ng mga ''Suffragette'' sa [[Gran Britanya]] at [[Irlanda (bansa)|Irlanda]]. Noong 1908, nagkaroon ng rebolusyon sa Imperyong Ottoman, kung saan ibinalik ng kilusang ''Young Turks'' ang konstitusyong Otomano ng 1876, na nagtatag ng Ikalawang Panahong Konstitusyonal. Pagkatapos nito, tumaas ang tensyong [[Pangkat-etniko|etniko]], at noong 1909, hanggang 30,000 katao (karamihan ay mga [[Armenya|Armenyo]]) sa Adana ang pinatay ng mga sibilyang [[Turko]]. == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1900]] 7xyfkxbtpbu521vzrgp2jes79ypnmzh 2204109 2204108 2026-04-22T04:53:05Z Jojit fb 38 2204109 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1900''' (binibigkas na "labinsiyam na raan") ay ang dekadang nagsimula noong Enero 1, 1900, at nagtapos noong Disyembre 31, 1909. Sakop ng panahong Edwardiyano (1901–1910) ang halos katulad na haba ng panahon. Ang terminong "'''labinsiyam na raan'''" ay ginagamit din kung minsan upang tumukoy sa buong siglo mula Enero 1, 1900, hanggang Disyembre 31, 1999 (ang mga taong nagsisimula sa "19"). Nagpatuloy ang [[Pag-aagawan para sa Aprika]], kung saan ang Malayang Estado ng Orange, Republika ng Timog Aprikano, Imperyong Ashanti, Konpederasiyang Aro, Kalipatong Sokoto, at Emiratong Kano ay nasakop ng [[Imperyong Briton]]. Kasabay nito, sinakop ng Imperyong Pranses ang Borno, sinakop ng [[Imperyong Aleman]] ang Emiratong Adamawa, at sinakop naman ng Imperyong Portuges ang Ovambo. Nagkaroon ng mga kalupitan sa Malayang Estado ng Congo na isinagawa ng mga pribadong kumpanya at ng ''Force Publique'', na nagresulta sa pagkabawas ng populasyon ng 1 hanggang 15 milyong katao. Mula 1904 hanggang 1908, ang mga puwersa ng kolonyang Aleman sa Timog Kanlurang Aprika ay nanguna sa isang kampanya ng paglipol sa lahi at kolektibong parusa, na pumatay sa 24,000 hanggang 100,000 Herero at 10,000 Nama. Ang krisis sa [[Maruekos]] at Bosnyia ay nagdulot ng mas matinding tensyon sa [[Europa]] na kalaunan ay humantong sa [[Unang Digmaang Pandaigdig]] sa susunod na dekada. Naging malaya ang [[Cuba]], [[Bulgarya]], at [[Noruwega]]. Ang pinakamamatay na kumbensyonal na digmaan sa dekadang ito ay ang Digmaang Ruso-Hapones, na ipinaglaban dahil sa magkaribal na ambisyong imperyal sa [[Manchuria]] at [[Imperyong Koreano]]. dumanas ang Rusya ng kahiya-hiyang pagkatalo sa salpukang ito, na nag-ambag sa lumalaking kaguluhang domestiko na humantong sa Rebolusyong Ruso ng 1905. Ang mga di-kumbensyonal na digmaan sa katulad na laki ay kinabibilangan ng mga insureksyon sa [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Pilipinas (1899–1913)]], Tsina (1899–1901), at Kolumbya (1899–1902). Ang mga mas maliliit na hidwaan ay kinabibilangan ng mga digmaan sa pagitan ng mga estado gaya ng Ikalawang Digmaang Boer (1899–1902), Digmaang Kuwaiti-Rashidi (1900–1901), at Digmaang Saudi-Rashidi (1903–1907), gayundin ang mga nabigong pag-aalsa at rebolusyon sa [[Portugal|Portuges]] na [[Angola]] (1902–1904), Rumelia (1903), [[Imperyong Otomano|Otomanong]] Silangang [[Anatolya, Turkiya|Anatolya]] (1904), [[Uruguay]] (1904), [[Pransiya|Pranses]] na [[Madagascar]] (1905–1906), [[Arhentina]] (1905), [[Persian Empire|Persa]] (1905–1911), Alemang Silangang Aprika (1905–1907), at [[Rumanya]] (1907). Isang malaking taggutom ang naganap sa Tsina mula 1906 hanggang 1907, na posibleng nagresulta sa 20-25 milyong kamatayan. Ang [[taggutom]] na ito ay direktang sanhi ng mga [[pagbaha]] sa Tsina noong 1906 (Abril–Oktubre), na matinding tumama sa Ilog Huai at sumira sa mga ani ng [[tag-init]] at [[taglagas]]. Ang [[lindol]] sa [[Mesina]] noong 1908 ay nagdulot ng 75,000–82,000 kamatayan. Umunlad ang unang daluyong ng [[peminismo]] (''first wave feminism''), kung saan nagbukas ang mga [[unibersidad]] para sa mga kababaihan sa [[Hapon]], Bulgarya, Cuba, [[Rusya]], at [[Peru]]. Noong 1906, ipinagkaloob ng [[Pinlandiya]] sa mga kababaihan ang karapatang bumoto,<ref name="finlande1">{{cite web |title=Finnish women won the right to vote a hundred years ago – Embassy of Finland, The Hague : Current Affairs |url=http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20140423070026/http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |archive-date=2014-04-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Finlande.nl |language=en}}</ref> ang unang bansa sa Europa na gumawa nito.<ref name="autogenerated6">{{cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1900.shtml |access-date=2012-11-07 |website=bbc.co.uk |language=en}}</ref> Ang pagtatatag ng ''Women’s Social and Political Union'' (Unyong Panlipunan at Pampolitika ng Kababaihan) ni Emmeline Pankhurst noong 1903 ay humantong sa pag-usbong ng mga ''Suffragette'' sa [[Gran Britanya]] at [[Irlanda (bansa)|Irlanda]]. Noong 1908, nagkaroon ng rebolusyon sa Imperyong Ottoman, kung saan ibinalik ng kilusang ''Young Turks'' ang konstitusyong Otomano ng 1876, na nagtatag ng Ikalawang Panahong Konstitusyonal. Pagkatapos nito, tumaas ang tensyong [[Pangkat-etniko|etniko]], at noong 1909, hanggang 30,000 katao (karamihan ay mga [[Armenya|Armenyo]]) sa Adana ang pinatay ng mga sibilyang [[Turko]]. == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1900]] ir04ntai7jdd0mkw7wy4hzp38t52f67 2204111 2204109 2026-04-22T05:03:42Z Jojit fb 38 2204111 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1900''' (binibigkas na "labinsiyam na raan") ay ang dekadang nagsimula noong Enero 1, 1900, at nagtapos noong Disyembre 31, 1909. Sakop ng panahong Edwardiyano (1901–1910) ang halos katulad na haba ng panahon. Ang terminong "'''labinsiyam na raan'''" ay ginagamit din kung minsan upang tumukoy sa buong siglo mula Enero 1, 1900, hanggang Disyembre 31, 1999 (ang mga taong nagsisimula sa "19"). Nagpatuloy ang [[Pag-aagawan para sa Aprika]], kung saan ang Malayang Estado ng Orange, Republika ng Timog Aprikano, Imperyong Ashanti, Konpederasiyang Aro, Kalipatong Sokoto, at Emiratong Kano ay nasakop ng [[Imperyong Briton]]. Kasabay nito, sinakop ng Imperyong Pranses ang Borno, sinakop ng [[Imperyong Aleman]] ang Emiratong Adamawa, at sinakop naman ng Imperyong Portuges ang Ovambo. Nagkaroon ng mga kalupitan sa Malayang Estado ng Congo na isinagawa ng mga pribadong kumpanya at ng ''Force Publique'', na nagresulta sa pagkabawas ng populasyon ng 1 hanggang 15 milyong katao. Mula 1904 hanggang 1908, ang mga puwersa ng kolonyang Aleman sa Timog Kanlurang Aprika ay nanguna sa isang kampanya ng paglipol sa lahi at kolektibong parusa, na pumatay sa 24,000 hanggang 100,000 Herero at 10,000 Nama. Ang krisis sa [[Maruekos]] at Bosnyia ay nagdulot ng mas matinding tensyon sa [[Europa]] na kalaunan ay humantong sa [[Unang Digmaang Pandaigdig]] sa susunod na dekada. Naging malaya ang [[Cuba]], [[Bulgarya]], at [[Noruwega]]. Ang pinakamamatay na kumbensyonal na digmaan sa dekadang ito ay ang Digmaang Ruso-Hapones, na ipinaglaban dahil sa magkaribal na ambisyong imperyal sa [[Manchuria]] at [[Imperyong Koreano]]. dumanas ang Rusya ng kahiya-hiyang pagkatalo sa salpukang ito, na nag-ambag sa lumalaking kaguluhang domestiko na humantong sa Rebolusyong Ruso ng 1905. Ang mga di-kumbensyonal na digmaan sa katulad na laki ay kinabibilangan ng mga insureksyon sa [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Pilipinas (1899–1913)]], Tsina (1899–1901), at Kolumbya (1899–1902). Ang mga mas maliliit na hidwaan ay kinabibilangan ng mga digmaan sa pagitan ng mga estado gaya ng Ikalawang Digmaang Boer (1899–1902), Digmaang Kuwaiti-Rashidi (1900–1901), at Digmaang Saudi-Rashidi (1903–1907), gayundin ang mga nabigong pag-aalsa at rebolusyon sa [[Portugal|Portuges]] na [[Angola]] (1902–1904), Rumelia (1903), [[Imperyong Otomano|Otomanong]] Silangang [[Anatolya, Turkiya|Anatolya]] (1904), [[Uruguay]] (1904), [[Pransiya|Pranses]] na [[Madagascar]] (1905–1906), [[Arhentina]] (1905), [[Persian Empire|Persa]] (1905–1911), Alemang Silangang Aprika (1905–1907), at [[Rumanya]] (1907). Isang malaking taggutom ang naganap sa Tsina mula 1906 hanggang 1907, na posibleng nagresulta sa 20-25 milyong kamatayan. Ang [[taggutom]] na ito ay direktang sanhi ng mga [[pagbaha]] sa Tsina noong 1906 (Abril–Oktubre), na matinding tumama sa Ilog Huai at sumira sa mga ani ng [[tag-init]] at [[taglagas]]. Ang [[lindol]] sa [[Mesina]] noong 1908 ay nagdulot ng 75,000–82,000 kamatayan. Umunlad ang unang daluyong ng [[peminismo]] (''first wave feminism''), kung saan nagbukas ang mga [[unibersidad]] para sa mga kababaihan sa [[Hapon]], Bulgarya, Cuba, [[Rusya]], at [[Peru]]. Noong 1906, ipinagkaloob ng [[Pinlandiya]] sa mga kababaihan ang karapatang bumoto,<ref name="finlande1">{{cite web |title=Finnish women won the right to vote a hundred years ago – Embassy of Finland, The Hague : Current Affairs |url=http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20140423070026/http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |archive-date=2014-04-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Finlande.nl |language=en}}</ref> ang unang bansa sa Europa na gumawa nito.<ref name="autogenerated6">{{cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1900.shtml |access-date=2012-11-07 |website=bbc.co.uk |language=en}}</ref> Ang pagtatatag ng ''Women’s Social and Political Union'' (Unyong Panlipunan at Pampolitika ng Kababaihan) ni Emmeline Pankhurst noong 1903 ay humantong sa pag-usbong ng mga ''Suffragette'' sa [[Gran Britanya]] at [[Irlanda (bansa)|Irlanda]]. Noong 1908, nagkaroon ng rebolusyon sa Imperyong Ottoman, kung saan ibinalik ng kilusang ''Young Turks'' ang konstitusyong Otomano ng 1876, na nagtatag ng Ikalawang Panahong Konstitusyonal. Pagkatapos nito, tumaas ang tensyong [[Pangkat-etniko|etniko]], at noong 1909, hanggang 30,000 katao (karamihan ay mga [[Armenya|Armenyo]]) sa Adana ang pinatay ng mga sibilyang [[Turko]]. Nakita sa dekadang ito ang malawakang paggamit ng ''internal combustion engine'' o makinang may panloob na pagsunog kabilang ang malakihang produksyon ng sasakyan, gayundin ang pagpapakilala ng makinilya. Isinagawa ng ''Wright Flyer'' ang unang naitalang kontrolado, may makina, at matagal na paglipad ng isang sasakyang mas mabigat sa hangin noong Disyembre 17, 1903. Ang unang malaking tagumpay ng pelikulang Amerikano, gayundin ang pinakamalaking eksperimental na nakamit sa puntong ito, ay ang pelikulang ''The Great Train Robbery'' noong 1903 sa direksyon ni Edwin S. Porter, habang ang unang pelikulang tampok sa mundo, ang ''The Story of the Kelly Gang'', ay ipinalabas noong Disyembre 26, 1906, sa [[Melbourne]], [[Australya]]. Ang mga sikat na libro sa dekadang ito ay kinabibilangan ng ''The Tale of Peter Rabbit'' (1902) at ''Anne of Green Gables'' (1908), na nakabenta ng 45 milyon hanggang 50 milyong kopya bawat isa. Ang mga sikat na kanta ay kinabibilangan ng “Lift Every Voice and Sing” at “What Are They Doing in Heaven?”. Sa loob ng dekadang ito, ang populasyon ng mundo ay tumaas mula 1.6 hanggang 1.75 bilyon na may humigit-kumulang 580 milyong kapanganakan at 450 milyong kamatayan sa kabuuan. Nitong Abril 2026, ang tanging natitirang buhay na tao na isinilang sa dekadang ito ay si Ethel Caterham, na isinilang noong Agosto 21, 1909. Ang huling nabubuhay na lalaki mula sa dekadang ito ay si Juan Vicente Perez (Mayo 27, 1909 – Abril 2, 2024). == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1900]] 9qadrgwco39keg7rxzch39vwdouibzi 2204116 2204111 2026-04-22T05:32:24Z Jojit fb 38 2204116 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1900''' (binibigkas na "labinsiyam na raan") ay ang dekadang nagsimula noong Enero 1, 1900, at nagtapos noong Disyembre 31, 1909. Sakop ng panahong Edwardiyano (1901–1910) ang halos katulad na haba ng panahon. Ang terminong "'''labinsiyam na raan'''" ay ginagamit din kung minsan upang tumukoy sa buong siglo mula Enero 1, 1900, hanggang Disyembre 31, 1999 (ang mga taong nagsisimula sa "19"). Nagpatuloy ang [[Pag-aagawan para sa Aprika]], kung saan ang Malayang Estado ng Orange, Republika ng Timog Aprikano, Imperyong Ashanti, Konpederasiyang Aro, Kalipatong Sokoto, at Emiratong Kano ay nasakop ng [[Imperyong Briton]]. Kasabay nito, sinakop ng Imperyong Pranses ang Borno, sinakop ng [[Imperyong Aleman]] ang Emiratong Adamawa, at sinakop naman ng Imperyong Portuges ang Ovambo. Nagkaroon ng mga kalupitan sa Malayang Estado ng Congo na isinagawa ng mga pribadong kumpanya at ng ''Force Publique'', na nagresulta sa pagkabawas ng populasyon ng 1 hanggang 15 milyong katao. Mula 1904 hanggang 1908, ang mga puwersa ng kolonyang Aleman sa Timog Kanlurang Aprika ay nanguna sa isang kampanya ng paglipol sa lahi at kolektibong parusa, na pumatay sa 24,000 hanggang 100,000 Herero at 10,000 Nama. Ang krisis sa [[Maruekos]] at Bosnyia ay nagdulot ng mas matinding tensyon sa [[Europa]] na kalaunan ay humantong sa [[Unang Digmaang Pandaigdig]] sa susunod na dekada. Naging malaya ang [[Cuba]], [[Bulgarya]], at [[Noruwega]]. Ang pinakamamatay na kumbensyonal na digmaan sa dekadang ito ay ang Digmaang Ruso-Hapones, na ipinaglaban dahil sa magkaribal na ambisyong imperyal sa [[Manchuria]] at [[Imperyong Koreano]]. dumanas ang Rusya ng kahiya-hiyang pagkatalo sa salpukang ito, na nag-ambag sa lumalaking kaguluhang domestiko na humantong sa Rebolusyong Ruso ng 1905. Ang mga di-kumbensyonal na digmaan sa katulad na laki ay kinabibilangan ng mga insureksyon sa [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Pilipinas (1899–1913)]], Tsina (1899–1901), at Kolumbya (1899–1902). Ang mga mas maliliit na hidwaan ay kinabibilangan ng mga digmaan sa pagitan ng mga estado gaya ng Ikalawang Digmaang Boer (1899–1902), Digmaang Kuwaiti-Rashidi (1900–1901), at Digmaang Saudi-Rashidi (1903–1907), gayundin ang mga nabigong pag-aalsa at rebolusyon sa [[Portugal|Portuges]] na [[Angola]] (1902–1904), Rumelia (1903), [[Imperyong Otomano|Otomanong]] Silangang [[Anatolya, Turkiya|Anatolya]] (1904), [[Uruguay]] (1904), [[Pransiya|Pranses]] na [[Madagascar]] (1905–1906), [[Arhentina]] (1905), [[Persian Empire|Persa]] (1905–1911), Alemang Silangang Aprika (1905–1907), at [[Rumanya]] (1907). Isang malaking taggutom ang naganap sa Tsina mula 1906 hanggang 1907, na posibleng nagresulta sa 20-25 milyong kamatayan. Ang [[taggutom]] na ito ay direktang sanhi ng mga [[pagbaha]] sa Tsina noong 1906 (Abril–Oktubre), na matinding tumama sa Ilog Huai at sumira sa mga ani ng [[tag-init]] at [[taglagas]]. Ang [[lindol]] sa [[Mesina]] noong 1908 ay nagdulot ng 75,000–82,000 kamatayan. Bukod sa [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Digmaang Pilipino-Amerikano]], ang dekada 1900 ay naging saksi sa isang radikal na transisyon ng Pilipinas mula sa kamay ng [[Espanya]] tungo sa pamamahala ng Estados Unidos. Ang isa sa mga pinaka-kritikal na punto ng panahong ito ay ang pagsuko ni Emilio Aguinaldo noong 1901, matapos siyang madakip sa [[Palanan]], [[Isabela (lalawigan)|Isabela]]. Ang kanyang panunumpa ng katapatan sa Amerika ay naghudyat ng pormal na pagbagsak ng [[Unang Republika ng Pilipinas]], bagama't nagpatuloy pa rin ang pakikipaglaban ng ibang mga heneral gaya nina [[Miguel Malvar]] at [[Macario Sakay]] sa sumunod na mga taon. Umunlad ang unang daluyong ng [[peminismo]] (''first wave feminism''), kung saan nagbukas ang mga [[unibersidad]] para sa mga kababaihan sa [[Hapon]], Bulgarya, Cuba, [[Rusya]], at [[Peru]]. Noong 1906, ipinagkaloob ng [[Pinlandiya]] sa mga kababaihan ang karapatang bumoto,<ref name="finlande1">{{cite web |title=Finnish women won the right to vote a hundred years ago – Embassy of Finland, The Hague : Current Affairs |url=http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20140423070026/http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |archive-date=2014-04-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Finlande.nl |language=en}}</ref> ang unang bansa sa Europa na gumawa nito.<ref name="autogenerated6">{{cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1900.shtml |access-date=2012-11-07 |website=bbc.co.uk |language=en}}</ref> Ang pagtatatag ng ''Women’s Social and Political Union'' (Unyong Panlipunan at Pampolitika ng Kababaihan) ni Emmeline Pankhurst noong 1903 ay humantong sa pag-usbong ng mga ''Suffragette'' sa [[Gran Britanya]] at [[Irlanda (bansa)|Irlanda]]. Noong 1908, nagkaroon ng rebolusyon sa Imperyong Ottoman, kung saan ibinalik ng kilusang ''Young Turks'' ang konstitusyong Otomano ng 1876, na nagtatag ng Ikalawang Panahong Konstitusyonal. Pagkatapos nito, tumaas ang tensyong [[Pangkat-etniko|etniko]], at noong 1909, hanggang 30,000 katao (karamihan ay mga [[Armenya|Armenyo]]) sa Adana ang pinatay ng mga sibilyang [[Turko]]. Nakita sa dekadang ito ang malawakang paggamit ng ''internal combustion engine'' o makinang may panloob na pagsunog kabilang ang malakihang produksyon ng sasakyan, gayundin ang pagpapakilala ng makinilya. Isinagawa ng ''Wright Flyer'' ang unang naitalang kontrolado, may makina, at matagal na paglipad ng isang sasakyang mas mabigat sa hangin noong Disyembre 17, 1903. Ang unang malaking tagumpay ng pelikulang Amerikano, gayundin ang pinakamalaking eksperimental na nakamit sa puntong ito, ay ang pelikulang ''The Great Train Robbery'' noong 1903 sa direksyon ni Edwin S. Porter, habang ang unang pelikulang tampok sa mundo, ang ''The Story of the Kelly Gang'', ay ipinalabas noong Disyembre 26, 1906, sa [[Melbourne]], [[Australya]]. Ang mga sikat na libro sa dekadang ito ay kinabibilangan ng ''The Tale of Peter Rabbit'' (1902) at ''Anne of Green Gables'' (1908), na nakabenta ng 45 milyon hanggang 50 milyong kopya bawat isa. Ang mga sikat na kanta ay kinabibilangan ng “Lift Every Voice and Sing” at “What Are They Doing in Heaven?”. Sa loob ng dekadang ito, ang populasyon ng mundo ay tumaas mula 1.6 hanggang 1.75 bilyon na may humigit-kumulang 580 milyong kapanganakan at 450 milyong kamatayan sa kabuuan. Nitong Abril 2026, ang tanging natitirang buhay na tao na isinilang sa dekadang ito ay si Ethel Caterham, na isinilang noong Agosto 21, 1909. Ang huling nabubuhay na lalaki mula sa dekadang ito ay si Juan Vicente Perez (Mayo 27, 1909 – Abril 2, 2024). == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1900]] gzjefuaaooaturson2wp3dd62tamkeu 2204117 2204116 2026-04-22T05:33:04Z Jojit fb 38 2204117 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1900''' (binibigkas na "labinsiyam na raan") ay ang dekadang nagsimula noong Enero 1, 1900, at nagtapos noong Disyembre 31, 1909. Sakop ng panahong Edwardiyano (1901–1910) ang halos katulad na haba ng panahon. Ang terminong "'''labinsiyam na raan'''" ay ginagamit din kung minsan upang tumukoy sa buong siglo mula Enero 1, 1900, hanggang Disyembre 31, 1999 (ang mga taong nagsisimula sa "19"). Nagpatuloy ang [[Pag-aagawan para sa Aprika]], kung saan ang Malayang Estado ng Orange, Republika ng Timog Aprikano, Imperyong Ashanti, Konpederasiyang Aro, Kalipatong Sokoto, at Emiratong Kano ay nasakop ng [[Imperyong Briton]]. Kasabay nito, sinakop ng Imperyong Pranses ang Borno, sinakop ng [[Imperyong Aleman]] ang Emiratong Adamawa, at sinakop naman ng Imperyong Portuges ang Ovambo. Nagkaroon ng mga kalupitan sa Malayang Estado ng Congo na isinagawa ng mga pribadong kumpanya at ng ''Force Publique'', na nagresulta sa pagkabawas ng populasyon ng 1 hanggang 15 milyong katao. Mula 1904 hanggang 1908, ang mga puwersa ng kolonyang Aleman sa Timog Kanlurang Aprika ay nanguna sa isang kampanya ng paglipol sa lahi at kolektibong parusa, na pumatay sa 24,000 hanggang 100,000 Herero at 10,000 Nama. Ang krisis sa [[Maruekos]] at Bosnyia ay nagdulot ng mas matinding tensyon sa [[Europa]] na kalaunan ay humantong sa [[Unang Digmaang Pandaigdig]] sa susunod na dekada. Naging malaya ang [[Cuba]], [[Bulgarya]], at [[Noruwega]]. Ang pinakamamatay na kumbensyonal na digmaan sa dekadang ito ay ang Digmaang Ruso-Hapones, na ipinaglaban dahil sa magkaribal na ambisyong imperyal sa [[Manchuria]] at [[Imperyong Koreano]]. dumanas ang Rusya ng kahiya-hiyang pagkatalo sa salpukang ito, na nag-ambag sa lumalaking kaguluhang domestiko na humantong sa Rebolusyong Ruso ng 1905. Ang mga di-kumbensyonal na digmaan sa katulad na laki ay kinabibilangan ng mga insureksyon sa [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Pilipinas (1899–1913)]], Tsina (1899–1901), at Kolumbya (1899–1902). Ang mga mas maliliit na hidwaan ay kinabibilangan ng mga digmaan sa pagitan ng mga estado gaya ng Ikalawang Digmaang Boer (1899–1902), Digmaang Kuwaiti-Rashidi (1900–1901), at Digmaang Saudi-Rashidi (1903–1907), gayundin ang mga nabigong pag-aalsa at rebolusyon sa [[Portugal|Portuges]] na [[Angola]] (1902–1904), Rumelia (1903), [[Imperyong Otomano|Otomanong]] Silangang [[Anatolya, Turkiya|Anatolya]] (1904), [[Uruguay]] (1904), [[Pransiya|Pranses]] na [[Madagascar]] (1905–1906), [[Arhentina]] (1905), [[Persian Empire|Persa]] (1905–1911), Alemang Silangang Aprika (1905–1907), at [[Rumanya]] (1907). Isang malaking taggutom ang naganap sa Tsina mula 1906 hanggang 1907, na posibleng nagresulta sa 20-25 milyong kamatayan. Ang [[taggutom]] na ito ay direktang sanhi ng mga [[pagbaha]] sa Tsina noong 1906 (Abril–Oktubre), na matinding tumama sa Ilog Huai at sumira sa mga ani ng [[tag-init]] at [[taglagas]]. Ang [[lindol]] sa [[Mesina]] noong 1908 ay nagdulot ng 75,000–82,000 kamatayan. Kasama ng [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Digmaang Pilipino-Amerikano]], ang dekada 1900 ay naging saksi sa isang radikal na transisyon ng Pilipinas mula sa kamay ng [[Espanya]] tungo sa pamamahala ng Estados Unidos. Ang isa sa mga pinaka-kritikal na punto ng panahong ito ay ang pagsuko ni Emilio Aguinaldo noong 1901, matapos siyang madakip sa [[Palanan]], [[Isabela (lalawigan)|Isabela]]. Ang kanyang panunumpa ng katapatan sa Amerika ay naghudyat ng pormal na pagbagsak ng [[Unang Republika ng Pilipinas]], bagama't nagpatuloy pa rin ang pakikipaglaban ng ibang mga heneral gaya nina [[Miguel Malvar]] at [[Macario Sakay]] sa sumunod na mga taon. Umunlad ang unang daluyong ng [[peminismo]] (''first wave feminism''), kung saan nagbukas ang mga [[unibersidad]] para sa mga kababaihan sa [[Hapon]], Bulgarya, Cuba, [[Rusya]], at [[Peru]]. Noong 1906, ipinagkaloob ng [[Pinlandiya]] sa mga kababaihan ang karapatang bumoto,<ref name="finlande1">{{cite web |title=Finnish women won the right to vote a hundred years ago – Embassy of Finland, The Hague : Current Affairs |url=http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20140423070026/http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |archive-date=2014-04-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Finlande.nl |language=en}}</ref> ang unang bansa sa Europa na gumawa nito.<ref name="autogenerated6">{{cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1900.shtml |access-date=2012-11-07 |website=bbc.co.uk |language=en}}</ref> Ang pagtatatag ng ''Women’s Social and Political Union'' (Unyong Panlipunan at Pampolitika ng Kababaihan) ni Emmeline Pankhurst noong 1903 ay humantong sa pag-usbong ng mga ''Suffragette'' sa [[Gran Britanya]] at [[Irlanda (bansa)|Irlanda]]. Noong 1908, nagkaroon ng rebolusyon sa Imperyong Ottoman, kung saan ibinalik ng kilusang ''Young Turks'' ang konstitusyong Otomano ng 1876, na nagtatag ng Ikalawang Panahong Konstitusyonal. Pagkatapos nito, tumaas ang tensyong [[Pangkat-etniko|etniko]], at noong 1909, hanggang 30,000 katao (karamihan ay mga [[Armenya|Armenyo]]) sa Adana ang pinatay ng mga sibilyang [[Turko]]. Nakita sa dekadang ito ang malawakang paggamit ng ''internal combustion engine'' o makinang may panloob na pagsunog kabilang ang malakihang produksyon ng sasakyan, gayundin ang pagpapakilala ng makinilya. Isinagawa ng ''Wright Flyer'' ang unang naitalang kontrolado, may makina, at matagal na paglipad ng isang sasakyang mas mabigat sa hangin noong Disyembre 17, 1903. Ang unang malaking tagumpay ng pelikulang Amerikano, gayundin ang pinakamalaking eksperimental na nakamit sa puntong ito, ay ang pelikulang ''The Great Train Robbery'' noong 1903 sa direksyon ni Edwin S. Porter, habang ang unang pelikulang tampok sa mundo, ang ''The Story of the Kelly Gang'', ay ipinalabas noong Disyembre 26, 1906, sa [[Melbourne]], [[Australya]]. Ang mga sikat na libro sa dekadang ito ay kinabibilangan ng ''The Tale of Peter Rabbit'' (1902) at ''Anne of Green Gables'' (1908), na nakabenta ng 45 milyon hanggang 50 milyong kopya bawat isa. Ang mga sikat na kanta ay kinabibilangan ng “Lift Every Voice and Sing” at “What Are They Doing in Heaven?”. Sa loob ng dekadang ito, ang populasyon ng mundo ay tumaas mula 1.6 hanggang 1.75 bilyon na may humigit-kumulang 580 milyong kapanganakan at 450 milyong kamatayan sa kabuuan. Nitong Abril 2026, ang tanging natitirang buhay na tao na isinilang sa dekadang ito ay si Ethel Caterham, na isinilang noong Agosto 21, 1909. Ang huling nabubuhay na lalaki mula sa dekadang ito ay si Juan Vicente Perez (Mayo 27, 1909 – Abril 2, 2024). == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1900]] 9jsjzht8h5g6icrhm52y403uha1sxmg 2204118 2204117 2026-04-22T05:33:28Z Jojit fb 38 2204118 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1900''' (binibigkas na "labinsiyam na raan") ay ang dekadang nagsimula noong Enero 1, 1900, at nagtapos noong Disyembre 31, 1909. Sakop ng panahong Edwardiyano (1901–1910) ang halos katulad na haba ng panahon. Ang terminong "'''labinsiyam na raan'''" ay ginagamit din kung minsan upang tumukoy sa buong siglo mula Enero 1, 1900, hanggang Disyembre 31, 1999 (ang mga taong nagsisimula sa "19"). Nagpatuloy ang [[Pag-aagawan para sa Aprika]], kung saan ang Malayang Estado ng Orange, Republika ng Timog Aprikano, Imperyong Ashanti, Konpederasiyang Aro, Kalipatong Sokoto, at Emiratong Kano ay nasakop ng [[Imperyong Briton]]. Kasabay nito, sinakop ng Imperyong Pranses ang Borno, sinakop ng [[Imperyong Aleman]] ang Emiratong Adamawa, at sinakop naman ng Imperyong Portuges ang Ovambo. Nagkaroon ng mga kalupitan sa Malayang Estado ng Congo na isinagawa ng mga pribadong kumpanya at ng ''Force Publique'', na nagresulta sa pagkabawas ng populasyon ng 1 hanggang 15 milyong katao. Mula 1904 hanggang 1908, ang mga puwersa ng kolonyang Aleman sa Timog Kanlurang Aprika ay nanguna sa isang kampanya ng paglipol sa lahi at kolektibong parusa, na pumatay sa 24,000 hanggang 100,000 Herero at 10,000 Nama. Ang krisis sa [[Maruekos]] at Bosnyia ay nagdulot ng mas matinding tensyon sa [[Europa]] na kalaunan ay humantong sa [[Unang Digmaang Pandaigdig]] sa susunod na dekada. Naging malaya ang [[Cuba]], [[Bulgarya]], at [[Noruwega]]. Ang pinakamamatay na kumbensyonal na digmaan sa dekadang ito ay ang Digmaang Ruso-Hapones, na ipinaglaban dahil sa magkaribal na ambisyong imperyal sa [[Manchuria]] at [[Imperyong Koreano]]. dumanas ang Rusya ng kahiya-hiyang pagkatalo sa salpukang ito, na nag-ambag sa lumalaking kaguluhang domestiko na humantong sa Rebolusyong Ruso ng 1905. Ang mga di-kumbensyonal na digmaan sa katulad na laki ay kinabibilangan ng mga insureksyon sa [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Pilipinas (1899–1913)]], Tsina (1899–1901), at Kolumbya (1899–1902). Ang mga mas maliliit na hidwaan ay kinabibilangan ng mga digmaan sa pagitan ng mga estado gaya ng Ikalawang Digmaang Boer (1899–1902), Digmaang Kuwaiti-Rashidi (1900–1901), at Digmaang Saudi-Rashidi (1903–1907), gayundin ang mga nabigong pag-aalsa at rebolusyon sa [[Portugal|Portuges]] na [[Angola]] (1902–1904), Rumelia (1903), [[Imperyong Otomano|Otomanong]] Silangang [[Anatolya, Turkiya|Anatolya]] (1904), [[Uruguay]] (1904), [[Pransiya|Pranses]] na [[Madagascar]] (1905–1906), [[Arhentina]] (1905), [[Persian Empire|Persa]] (1905–1911), Alemang Silangang Aprika (1905–1907), at [[Rumanya]] (1907). Isang malaking taggutom ang naganap sa Tsina mula 1906 hanggang 1907, na posibleng nagresulta sa 20-25 milyong kamatayan. Ang [[taggutom]] na ito ay direktang sanhi ng mga [[pagbaha]] sa Tsina noong 1906 (Abril–Oktubre), na matinding tumama sa Ilog Huai at sumira sa mga ani ng [[tag-init]] at [[taglagas]]. Ang [[lindol]] sa [[Mesina]] noong 1908 ay nagdulot ng 75,000–82,000 kamatayan. Kasama ng [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Digmaang Pilipino-Amerikano]], ang dekada 1900 ay naging saksi sa isang radikal na transisyon ng [[Pilipinas]] mula sa kamay ng [[Espanya]] tungo sa pamamahala ng Estados Unidos. Ang isa sa mga pinaka-kritikal na punto ng panahong ito ay ang pagsuko ni Emilio Aguinaldo noong 1901, matapos siyang madakip sa [[Palanan]], [[Isabela (lalawigan)|Isabela]]. Ang kanyang panunumpa ng katapatan sa Amerika ay naghudyat ng pormal na pagbagsak ng [[Unang Republika ng Pilipinas]], bagama't nagpatuloy pa rin ang pakikipaglaban ng ibang mga heneral gaya nina [[Miguel Malvar]] at [[Macario Sakay]] sa sumunod na mga taon. Umunlad ang unang daluyong ng [[peminismo]] (''first wave feminism''), kung saan nagbukas ang mga [[unibersidad]] para sa mga kababaihan sa [[Hapon]], Bulgarya, Cuba, [[Rusya]], at [[Peru]]. Noong 1906, ipinagkaloob ng [[Pinlandiya]] sa mga kababaihan ang karapatang bumoto,<ref name="finlande1">{{cite web |title=Finnish women won the right to vote a hundred years ago – Embassy of Finland, The Hague : Current Affairs |url=http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20140423070026/http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |archive-date=2014-04-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Finlande.nl |language=en}}</ref> ang unang bansa sa Europa na gumawa nito.<ref name="autogenerated6">{{cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1900.shtml |access-date=2012-11-07 |website=bbc.co.uk |language=en}}</ref> Ang pagtatatag ng ''Women’s Social and Political Union'' (Unyong Panlipunan at Pampolitika ng Kababaihan) ni Emmeline Pankhurst noong 1903 ay humantong sa pag-usbong ng mga ''Suffragette'' sa [[Gran Britanya]] at [[Irlanda (bansa)|Irlanda]]. Noong 1908, nagkaroon ng rebolusyon sa Imperyong Ottoman, kung saan ibinalik ng kilusang ''Young Turks'' ang konstitusyong Otomano ng 1876, na nagtatag ng Ikalawang Panahong Konstitusyonal. Pagkatapos nito, tumaas ang tensyong [[Pangkat-etniko|etniko]], at noong 1909, hanggang 30,000 katao (karamihan ay mga [[Armenya|Armenyo]]) sa Adana ang pinatay ng mga sibilyang [[Turko]]. Nakita sa dekadang ito ang malawakang paggamit ng ''internal combustion engine'' o makinang may panloob na pagsunog kabilang ang malakihang produksyon ng sasakyan, gayundin ang pagpapakilala ng makinilya. Isinagawa ng ''Wright Flyer'' ang unang naitalang kontrolado, may makina, at matagal na paglipad ng isang sasakyang mas mabigat sa hangin noong Disyembre 17, 1903. Ang unang malaking tagumpay ng pelikulang Amerikano, gayundin ang pinakamalaking eksperimental na nakamit sa puntong ito, ay ang pelikulang ''The Great Train Robbery'' noong 1903 sa direksyon ni Edwin S. Porter, habang ang unang pelikulang tampok sa mundo, ang ''The Story of the Kelly Gang'', ay ipinalabas noong Disyembre 26, 1906, sa [[Melbourne]], [[Australya]]. Ang mga sikat na libro sa dekadang ito ay kinabibilangan ng ''The Tale of Peter Rabbit'' (1902) at ''Anne of Green Gables'' (1908), na nakabenta ng 45 milyon hanggang 50 milyong kopya bawat isa. Ang mga sikat na kanta ay kinabibilangan ng “Lift Every Voice and Sing” at “What Are They Doing in Heaven?”. Sa loob ng dekadang ito, ang populasyon ng mundo ay tumaas mula 1.6 hanggang 1.75 bilyon na may humigit-kumulang 580 milyong kapanganakan at 450 milyong kamatayan sa kabuuan. Nitong Abril 2026, ang tanging natitirang buhay na tao na isinilang sa dekadang ito ay si Ethel Caterham, na isinilang noong Agosto 21, 1909. Ang huling nabubuhay na lalaki mula sa dekadang ito ay si Juan Vicente Perez (Mayo 27, 1909 – Abril 2, 2024). == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1900]] j1nosxn3uv3ce8klqirft8d8c9hk5mb 2204163 2204118 2026-04-22T10:39:11Z Jojit fb 38 2204163 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1900''' (binibigkas na "labinsiyam na raan") ay ang dekadang nagsimula noong Enero 1, 1900, at nagtapos noong Disyembre 31, 1909. Sakop ng panahong Edwardiyano (1901–1910) ang halos katulad na haba ng panahon. Ang terminong "'''labinsiyam na raan'''" ay ginagamit din kung minsan upang tumukoy sa buong siglo mula Enero 1, 1900, hanggang Disyembre 31, 1999 (ang mga taong nagsisimula sa "19"). Nagpatuloy ang [[Pag-aagawan para sa Aprika]], kung saan ang Malayang Estado ng Orange, Republika ng Timog Aprikano, Imperyong Ashanti, Konpederasiyang Aro, Kalipatong Sokoto, at Emiratong Kano ay nasakop ng [[Imperyong Briton]]. Kasabay nito, sinakop ng Imperyong Pranses ang Borno, sinakop ng [[Imperyong Aleman]] ang Emiratong Adamawa, at sinakop naman ng Imperyong Portuges ang Ovambo. Nagkaroon ng mga kalupitan sa Malayang Estado ng Congo na isinagawa ng mga pribadong kumpanya at ng ''Force Publique'', na nagresulta sa pagkabawas ng populasyon ng 1 hanggang 15 milyong katao. Mula 1904 hanggang 1908, ang mga puwersa ng kolonyang Aleman sa Timog Kanlurang Aprika ay nanguna sa isang kampanya ng paglipol sa lahi at kolektibong parusa, na pumatay sa 24,000 hanggang 100,000 Herero at 10,000 Nama. Ang krisis sa [[Maruekos]] at Bosnyia ay nagdulot ng mas matinding tensyon sa [[Europa]] na kalaunan ay humantong sa [[Unang Digmaang Pandaigdig]] sa susunod na dekada. Naging malaya ang [[Cuba]], [[Bulgarya]], at [[Noruwega]]. Ang pinakamamatay na kumbensyonal na digmaan sa dekadang ito ay ang Digmaang Ruso-Hapones, na ipinaglaban dahil sa magkaribal na ambisyong imperyal sa [[Manchuria]] at [[Imperyong Koreano]]. dumanas ang Rusya ng kahiya-hiyang pagkatalo sa salpukang ito, na nag-ambag sa lumalaking kaguluhang domestiko na humantong sa Rebolusyong Ruso ng 1905. Ang mga di-kumbensyonal na digmaan sa katulad na laki ay kinabibilangan ng mga insureksyon sa [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Pilipinas (1899–1913)]], Tsina (1899–1901), at Kolumbya (1899–1902). Ang mga mas maliliit na hidwaan ay kinabibilangan ng mga digmaan sa pagitan ng mga estado gaya ng Ikalawang Digmaang Boer (1899–1902), Digmaang Kuwaiti-Rashidi (1900–1901), at Digmaang Saudi-Rashidi (1903–1907), gayundin ang mga nabigong pag-aalsa at rebolusyon sa [[Portugal|Portuges]] na [[Angola]] (1902–1904), Rumelia (1903), [[Imperyong Otomano|Otomanong]] Silangang [[Anatolya, Turkiya|Anatolya]] (1904), [[Uruguay]] (1904), [[Pransiya|Pranses]] na [[Madagascar]] (1905–1906), [[Arhentina]] (1905), [[Persian Empire|Persa]] (1905–1911), Alemang Silangang Aprika (1905–1907), at [[Rumanya]] (1907). Isang malaking taggutom ang naganap sa Tsina mula 1906 hanggang 1907, na posibleng nagresulta sa 20-25 milyong kamatayan. Ang [[taggutom]] na ito ay direktang sanhi ng mga [[pagbaha]] sa Tsina noong 1906 (Abril–Oktubre), na matinding tumama sa Ilog Huai at sumira sa mga ani ng [[tag-init]] at [[taglagas]]. Ang [[lindol]] sa [[Mesina]] noong 1908 ay nagdulot ng 75,000–82,000 kamatayan. Kasama ng [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Digmaang Pilipino-Amerikano]], ang dekada 1900 ay naging saksi sa isang radikal na transisyon ng [[Pilipinas]] mula sa kamay ng [[Espanya]] tungo sa pamamahala ng Estados Unidos. Ang isa sa mga pinaka-kritikal na punto ng panahong ito ay ang pagsuko ni [[Emilio Aguinaldo]] noong 1901, matapos siyang madakip sa [[Palanan]], [[Isabela (lalawigan)|Isabela]]. Ang kanyang panunumpa ng katapatan sa Amerika ay naghudyat ng pormal na pagbagsak ng [[Unang Republika ng Pilipinas]], bagama't nagpatuloy pa rin ang pakikipaglaban ng ibang mga heneral gaya nina [[Miguel Malvar]] at [[Macario Sakay]] sa sumunod na mga taon. Umunlad ang unang daluyong ng [[peminismo]] (''first wave feminism''), kung saan nagbukas ang mga [[unibersidad]] para sa mga kababaihan sa [[Hapon]], Bulgarya, Cuba, [[Rusya]], at [[Peru]]. Noong 1906, ipinagkaloob ng [[Pinlandiya]] sa mga kababaihan ang karapatang bumoto,<ref name="finlande1">{{cite web |title=Finnish women won the right to vote a hundred years ago – Embassy of Finland, The Hague : Current Affairs |url=http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20140423070026/http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |archive-date=2014-04-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Finlande.nl |language=en}}</ref> ang unang bansa sa Europa na gumawa nito.<ref name="autogenerated6">{{cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1900.shtml |access-date=2012-11-07 |website=bbc.co.uk |language=en}}</ref> Ang pagtatatag ng ''Women’s Social and Political Union'' (Unyong Panlipunan at Pampolitika ng Kababaihan) ni Emmeline Pankhurst noong 1903 ay humantong sa pag-usbong ng mga ''Suffragette'' sa [[Gran Britanya]] at [[Irlanda (bansa)|Irlanda]]. Noong 1908, nagkaroon ng rebolusyon sa Imperyong Ottoman, kung saan ibinalik ng kilusang ''Young Turks'' ang konstitusyong Otomano ng 1876, na nagtatag ng Ikalawang Panahong Konstitusyonal. Pagkatapos nito, tumaas ang tensyong [[Pangkat-etniko|etniko]], at noong 1909, hanggang 30,000 katao (karamihan ay mga [[Armenya|Armenyo]]) sa Adana ang pinatay ng mga sibilyang [[Turko]]. Nakita sa dekadang ito ang malawakang paggamit ng ''internal combustion engine'' o makinang may panloob na pagsunog kabilang ang malakihang produksyon ng sasakyan, gayundin ang pagpapakilala ng makinilya. Isinagawa ng ''Wright Flyer'' ang unang naitalang kontrolado, may makina, at matagal na paglipad ng isang sasakyang mas mabigat sa hangin noong Disyembre 17, 1903. Ang unang malaking tagumpay ng pelikulang Amerikano, gayundin ang pinakamalaking eksperimental na nakamit sa puntong ito, ay ang pelikulang ''The Great Train Robbery'' noong 1903 sa direksyon ni Edwin S. Porter, habang ang unang pelikulang tampok sa mundo, ang ''The Story of the Kelly Gang'', ay ipinalabas noong Disyembre 26, 1906, sa [[Melbourne]], [[Australya]]. Ang mga sikat na libro sa dekadang ito ay kinabibilangan ng ''The Tale of Peter Rabbit'' (1902) at ''Anne of Green Gables'' (1908), na nakabenta ng 45 milyon hanggang 50 milyong kopya bawat isa. Ang mga sikat na kanta ay kinabibilangan ng “Lift Every Voice and Sing” at “What Are They Doing in Heaven?”. Sa loob ng dekadang ito, ang populasyon ng mundo ay tumaas mula 1.6 hanggang 1.75 bilyon na may humigit-kumulang 580 milyong kapanganakan at 450 milyong kamatayan sa kabuuan. Nitong Abril 2026, ang tanging natitirang buhay na tao na isinilang sa dekadang ito ay si Ethel Caterham, na isinilang noong Agosto 21, 1909. Ang huling nabubuhay na lalaki mula sa dekadang ito ay si Juan Vicente Perez (Mayo 27, 1909 – Abril 2, 2024). == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1900]] hybxaef7hzxddexwyvs0fkbw9orj9w9 2204165 2204163 2026-04-22T10:43:26Z Jojit fb 38 2204165 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1900''' (binibigkas na "labinsiyam na raan") ay ang dekadang nagsimula noong Enero 1, 1900, at nagtapos noong Disyembre 31, 1909. Sakop ng panahong Edwardiyano (1901–1910) ang halos katulad na haba ng panahon. Ang terminong "'''labinsiyam na raan'''" ay ginagamit din kung minsan upang tumukoy sa buong siglo mula Enero 1, 1900, hanggang Disyembre 31, 1999 (ang mga taong nagsisimula sa "19"). Nagpatuloy ang [[Pag-aagawan para sa Aprika]], kung saan ang Malayang Estado ng Orange, Republika ng Timog Aprikano, Imperyong Ashanti, Konpederasiyang Aro, Kalipatong Sokoto, at Emiratong Kano ay nasakop ng [[Imperyong Briton]]. Kasabay nito, sinakop ng Imperyong Pranses ang Borno, sinakop ng [[Imperyong Aleman]] ang Emiratong Adamawa, at sinakop naman ng Imperyong Portuges ang Ovambo. Nagkaroon ng mga kalupitan sa Malayang Estado ng Congo na isinagawa ng mga pribadong kumpanya at ng ''Force Publique'', na nagresulta sa pagkabawas ng populasyon ng 1 hanggang 15 milyong katao. Mula 1904 hanggang 1908, ang mga puwersa ng kolonyang Aleman sa Timog Kanlurang Aprika ay nanguna sa isang kampanya ng paglipol sa lahi at kolektibong parusa, na pumatay sa 24,000 hanggang 100,000 Herero at 10,000 Nama. Ang krisis sa [[Maruekos]] at Bosnyia ay nagdulot ng mas matinding tensyon sa [[Europa]] na kalaunan ay humantong sa [[Unang Digmaang Pandaigdig]] sa susunod na dekada. Naging malaya ang [[Cuba]], [[Bulgarya]], at [[Noruwega]]. Ang pinakamamatay na kumbensyonal na digmaan sa dekadang ito ay ang Digmaang Ruso-Hapones, na ipinaglaban dahil sa magkaribal na ambisyong imperyal sa [[Manchuria]] at [[Imperyong Koreano]]. dumanas ang Rusya ng kahiya-hiyang pagkatalo sa salpukang ito, na nag-ambag sa lumalaking kaguluhang domestiko na humantong sa Rebolusyong Ruso ng 1905. Ang mga di-kumbensyonal na digmaan sa katulad na laki ay kinabibilangan ng mga insureksyon sa [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Pilipinas (1899–1913)]], Tsina (1899–1901), at Kolumbya (1899–1902). Ang mga mas maliliit na hidwaan ay kinabibilangan ng mga digmaan sa pagitan ng mga estado gaya ng Ikalawang Digmaang Boer (1899–1902), Digmaang Kuwaiti-Rashidi (1900–1901), at Digmaang Saudi-Rashidi (1903–1907), gayundin ang mga nabigong pag-aalsa at rebolusyon sa [[Portugal|Portuges]] na [[Angola]] (1902–1904), Rumelia (1903), [[Imperyong Otomano|Otomanong]] Silangang [[Anatolya, Turkiya|Anatolya]] (1904), [[Uruguay]] (1904), [[Pransiya|Pranses]] na [[Madagascar]] (1905–1906), [[Arhentina]] (1905), [[Persian Empire|Persa]] (1905–1911), Alemang Silangang Aprika (1905–1907), at [[Rumanya]] (1907). Isang malaking taggutom ang naganap sa Tsina mula 1906 hanggang 1907, na posibleng nagresulta sa 20-25 milyong kamatayan. Ang [[taggutom]] na ito ay direktang sanhi ng mga [[pagbaha]] sa Tsina noong 1906 (Abril–Oktubre), na matinding tumama sa Ilog Huai at sumira sa mga ani ng [[tag-init]] at [[taglagas]]. Ang [[lindol]] sa [[Mesina]] noong 1908 ay nagdulot ng 75,000–82,000 kamatayan. Kasama ng [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Digmaang Pilipino-Amerikano]], ang dekada 1900 ay naging saksi sa isang radikal na transisyon ng [[Pilipinas]] mula sa kamay ng [[Espanya]] tungo sa pamamahala ng Estados Unidos. Ang isa sa mga pinaka-kritikal na punto ng panahong ito ay ang pagsuko ni [[Emilio Aguinaldo]] noong 1901, matapos siyang madakip sa [[Palanan]], [[Isabela (lalawigan)|Isabela]].<ref>{{Cite book |last=Segovia |first=Lázaro |url=https://www.google.com.ph/books/edition/The_Full_Story_of_Aguinaldo_s_Capture/8Bf2GWW_FN0C |title=The Full Story of Aguinaldo's Capture |date=1902 |publisher=P.I. |language=en}}</ref> Ang kanyang panunumpa ng katapatan sa Amerika ay naghudyat ng pormal na pagbagsak ng [[Unang Republika ng Pilipinas]], bagama't nagpatuloy pa rin ang pakikipaglaban ng ibang mga heneral gaya nina [[Miguel Malvar]] at [[Macario Sakay]] sa sumunod na mga taon. Umunlad ang unang daluyong ng [[peminismo]] (''first wave feminism''), kung saan nagbukas ang mga [[unibersidad]] para sa mga kababaihan sa [[Hapon]], Bulgarya, Cuba, [[Rusya]], at [[Peru]]. Noong 1906, ipinagkaloob ng [[Pinlandiya]] sa mga kababaihan ang karapatang bumoto,<ref name="finlande1">{{cite web |title=Finnish women won the right to vote a hundred years ago – Embassy of Finland, The Hague : Current Affairs |url=http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20140423070026/http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |archive-date=2014-04-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Finlande.nl |language=en}}</ref> ang unang bansa sa Europa na gumawa nito.<ref name="autogenerated6">{{cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1900.shtml |access-date=2012-11-07 |website=bbc.co.uk |language=en}}</ref> Ang pagtatatag ng ''Women’s Social and Political Union'' (Unyong Panlipunan at Pampolitika ng Kababaihan) ni Emmeline Pankhurst noong 1903 ay humantong sa pag-usbong ng mga ''Suffragette'' sa [[Gran Britanya]] at [[Irlanda (bansa)|Irlanda]]. Noong 1908, nagkaroon ng rebolusyon sa Imperyong Ottoman, kung saan ibinalik ng kilusang ''Young Turks'' ang konstitusyong Otomano ng 1876, na nagtatag ng Ikalawang Panahong Konstitusyonal. Pagkatapos nito, tumaas ang tensyong [[Pangkat-etniko|etniko]], at noong 1909, hanggang 30,000 katao (karamihan ay mga [[Armenya|Armenyo]]) sa Adana ang pinatay ng mga sibilyang [[Turko]]. Nakita sa dekadang ito ang malawakang paggamit ng ''internal combustion engine'' o makinang may panloob na pagsunog kabilang ang malakihang produksyon ng sasakyan, gayundin ang pagpapakilala ng makinilya. Isinagawa ng ''Wright Flyer'' ang unang naitalang kontrolado, may makina, at matagal na paglipad ng isang sasakyang mas mabigat sa hangin noong Disyembre 17, 1903. Ang unang malaking tagumpay ng pelikulang Amerikano, gayundin ang pinakamalaking eksperimental na nakamit sa puntong ito, ay ang pelikulang ''The Great Train Robbery'' noong 1903 sa direksyon ni Edwin S. Porter, habang ang unang pelikulang tampok sa mundo, ang ''The Story of the Kelly Gang'', ay ipinalabas noong Disyembre 26, 1906, sa [[Melbourne]], [[Australya]]. Ang mga sikat na libro sa dekadang ito ay kinabibilangan ng ''The Tale of Peter Rabbit'' (1902) at ''Anne of Green Gables'' (1908), na nakabenta ng 45 milyon hanggang 50 milyong kopya bawat isa. Ang mga sikat na kanta ay kinabibilangan ng “Lift Every Voice and Sing” at “What Are They Doing in Heaven?”. Sa loob ng dekadang ito, ang populasyon ng mundo ay tumaas mula 1.6 hanggang 1.75 bilyon na may humigit-kumulang 580 milyong kapanganakan at 450 milyong kamatayan sa kabuuan. Nitong Abril 2026, ang tanging natitirang buhay na tao na isinilang sa dekadang ito ay si Ethel Caterham, na isinilang noong Agosto 21, 1909. Ang huling nabubuhay na lalaki mula sa dekadang ito ay si Juan Vicente Perez (Mayo 27, 1909 – Abril 2, 2024). == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1900]] fkjutegpf0tixq21sdtoiki6a16a2ph 2204166 2204165 2026-04-22T10:45:34Z Jojit fb 38 2204166 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1900''' (binibigkas na "labinsiyam na raan") ay ang dekadang nagsimula noong Enero 1, 1900, at nagtapos noong Disyembre 31, 1909. Sakop ng panahong Edwardiyano (1901–1910) ang halos katulad na haba ng panahon. Ang terminong "'''labinsiyam na raan'''" ay ginagamit din kung minsan upang tumukoy sa buong siglo mula Enero 1, 1900, hanggang Disyembre 31, 1999 (ang mga taong nagsisimula sa "19"). Nagpatuloy ang [[Pag-aagawan para sa Aprika]], kung saan ang Malayang Estado ng Orange, Republika ng Timog Aprikano, Imperyong Ashanti, Konpederasiyang Aro, Kalipatong Sokoto, at Emiratong Kano ay nasakop ng [[Imperyong Briton]]. Kasabay nito, sinakop ng Imperyong Pranses ang Borno, sinakop ng [[Imperyong Aleman]] ang Emiratong Adamawa, at sinakop naman ng Imperyong Portuges ang Ovambo. Nagkaroon ng mga kalupitan sa Malayang Estado ng Congo na isinagawa ng mga pribadong kumpanya at ng ''Force Publique'', na nagresulta sa pagkabawas ng populasyon ng 1 hanggang 15 milyong katao. Mula 1904 hanggang 1908, ang mga puwersa ng kolonyang Aleman sa Timog Kanlurang Aprika ay nanguna sa isang kampanya ng paglipol sa lahi at kolektibong parusa, na pumatay sa 24,000 hanggang 100,000 Herero at 10,000 Nama. Ang krisis sa [[Maruekos]] at Bosnyia ay nagdulot ng mas matinding tensyon sa [[Europa]] na kalaunan ay humantong sa [[Unang Digmaang Pandaigdig]] sa susunod na dekada. Naging malaya ang [[Cuba]], [[Bulgarya]], at [[Noruwega]]. Ang pinakamamatay na kumbensyonal na digmaan sa dekadang ito ay ang Digmaang Ruso-Hapones, na ipinaglaban dahil sa magkaribal na ambisyong imperyal sa [[Manchuria]] at [[Imperyong Koreano]]. dumanas ang Rusya ng kahiya-hiyang pagkatalo sa salpukang ito, na nag-ambag sa lumalaking kaguluhang domestiko na humantong sa Rebolusyong Ruso ng 1905. Ang mga di-kumbensyonal na digmaan sa katulad na laki ay kinabibilangan ng mga insureksyon sa [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Pilipinas (1899–1913)]], Tsina (1899–1901), at Kolumbya (1899–1902). Ang mga mas maliliit na hidwaan ay kinabibilangan ng mga digmaan sa pagitan ng mga estado gaya ng Ikalawang Digmaang Boer (1899–1902), Digmaang Kuwaiti-Rashidi (1900–1901), at Digmaang Saudi-Rashidi (1903–1907), gayundin ang mga nabigong pag-aalsa at rebolusyon sa [[Portugal|Portuges]] na [[Angola]] (1902–1904), Rumelia (1903), [[Imperyong Otomano|Otomanong]] Silangang [[Anatolya, Turkiya|Anatolya]] (1904), [[Uruguay]] (1904), [[Pransiya|Pranses]] na [[Madagascar]] (1905–1906), [[Arhentina]] (1905), [[Persian Empire|Persa]] (1905–1911), Alemang Silangang Aprika (1905–1907), at [[Rumanya]] (1907). Isang malaking taggutom ang naganap sa Tsina mula 1906 hanggang 1907, na posibleng nagresulta sa 20-25 milyong kamatayan. Ang [[taggutom]] na ito ay direktang sanhi ng mga [[pagbaha]] sa Tsina noong 1906 (Abril–Oktubre), na matinding tumama sa Ilog Huai at sumira sa mga ani ng [[tag-init]] at [[taglagas]]. Ang [[lindol]] sa [[Mesina]] noong 1908 ay nagdulot ng 75,000–82,000 kamatayan. Kasama ng [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Digmaang Pilipino-Amerikano]], ang dekada 1900 ay naging saksi sa isang radikal na transisyon ng [[Pilipinas]] mula sa kamay ng [[Espanya]] tungo sa pamamahala ng Estados Unidos. Ang isa sa mga pinaka-kritikal na punto ng panahong ito ay ang pagsuko ni [[Emilio Aguinaldo]] noong 1901, matapos siyang madakip sa [[Palanan]], [[Isabela (lalawigan)|Isabela]].<ref>{{Cite book |last=Segovia |first=Lázaro |url=https://www.google.com.ph/books/edition/The_Full_Story_of_Aguinaldo_s_Capture/8Bf2GWW_FN0C |title=The Full Story of Aguinaldo's Capture |date=1902 |publisher=P.I. |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Crucible of Empire - PBS Online |url=https://www.pbs.org/crucible/tl19.html |access-date=2026-04-22 |website=www.pbs.org}}</ref> Ang kanyang panunumpa ng katapatan sa Amerika ay naghudyat ng pormal na pagbagsak ng [[Unang Republika ng Pilipinas]], bagama't nagpatuloy pa rin ang pakikipaglaban ng ibang mga heneral gaya nina [[Miguel Malvar]] at [[Macario Sakay]] sa sumunod na mga taon. Umunlad ang unang daluyong ng [[peminismo]] (''first wave feminism''), kung saan nagbukas ang mga [[unibersidad]] para sa mga kababaihan sa [[Hapon]], Bulgarya, Cuba, [[Rusya]], at [[Peru]]. Noong 1906, ipinagkaloob ng [[Pinlandiya]] sa mga kababaihan ang karapatang bumoto,<ref name="finlande1">{{cite web |title=Finnish women won the right to vote a hundred years ago – Embassy of Finland, The Hague : Current Affairs |url=http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20140423070026/http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |archive-date=2014-04-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Finlande.nl |language=en}}</ref> ang unang bansa sa Europa na gumawa nito.<ref name="autogenerated6">{{cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1900.shtml |access-date=2012-11-07 |website=bbc.co.uk |language=en}}</ref> Ang pagtatatag ng ''Women’s Social and Political Union'' (Unyong Panlipunan at Pampolitika ng Kababaihan) ni Emmeline Pankhurst noong 1903 ay humantong sa pag-usbong ng mga ''Suffragette'' sa [[Gran Britanya]] at [[Irlanda (bansa)|Irlanda]]. Noong 1908, nagkaroon ng rebolusyon sa Imperyong Ottoman, kung saan ibinalik ng kilusang ''Young Turks'' ang konstitusyong Otomano ng 1876, na nagtatag ng Ikalawang Panahong Konstitusyonal. Pagkatapos nito, tumaas ang tensyong [[Pangkat-etniko|etniko]], at noong 1909, hanggang 30,000 katao (karamihan ay mga [[Armenya|Armenyo]]) sa Adana ang pinatay ng mga sibilyang [[Turko]]. Nakita sa dekadang ito ang malawakang paggamit ng ''internal combustion engine'' o makinang may panloob na pagsunog kabilang ang malakihang produksyon ng sasakyan, gayundin ang pagpapakilala ng makinilya. Isinagawa ng ''Wright Flyer'' ang unang naitalang kontrolado, may makina, at matagal na paglipad ng isang sasakyang mas mabigat sa hangin noong Disyembre 17, 1903. Ang unang malaking tagumpay ng pelikulang Amerikano, gayundin ang pinakamalaking eksperimental na nakamit sa puntong ito, ay ang pelikulang ''The Great Train Robbery'' noong 1903 sa direksyon ni Edwin S. Porter, habang ang unang pelikulang tampok sa mundo, ang ''The Story of the Kelly Gang'', ay ipinalabas noong Disyembre 26, 1906, sa [[Melbourne]], [[Australya]]. Ang mga sikat na libro sa dekadang ito ay kinabibilangan ng ''The Tale of Peter Rabbit'' (1902) at ''Anne of Green Gables'' (1908), na nakabenta ng 45 milyon hanggang 50 milyong kopya bawat isa. Ang mga sikat na kanta ay kinabibilangan ng “Lift Every Voice and Sing” at “What Are They Doing in Heaven?”. Sa loob ng dekadang ito, ang populasyon ng mundo ay tumaas mula 1.6 hanggang 1.75 bilyon na may humigit-kumulang 580 milyong kapanganakan at 450 milyong kamatayan sa kabuuan. Nitong Abril 2026, ang tanging natitirang buhay na tao na isinilang sa dekadang ito ay si Ethel Caterham, na isinilang noong Agosto 21, 1909. Ang huling nabubuhay na lalaki mula sa dekadang ito ay si Juan Vicente Perez (Mayo 27, 1909 – Abril 2, 2024). == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1900]] e192vaxwo1rrtz41a85tq09yf6udwjz 2204169 2204166 2026-04-22T10:54:03Z Jojit fb 38 2204169 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1900''' (binibigkas na "labinsiyam na raan") ay ang dekadang nagsimula noong Enero 1, 1900, at nagtapos noong Disyembre 31, 1909. Sakop ng panahong Edwardiyano (1901–1910) ang halos katulad na haba ng panahon. Ang terminong "'''labinsiyam na raan'''" ay ginagamit din kung minsan upang tumukoy sa buong siglo mula Enero 1, 1900, hanggang Disyembre 31, 1999 (ang mga taong nagsisimula sa "19"). Nagpatuloy ang [[Pag-aagawan para sa Aprika]], kung saan ang Malayang Estado ng Orange, Republika ng Timog Aprikano, Imperyong Ashanti, Konpederasiyang Aro, Kalipatong Sokoto, at Emiratong Kano ay nasakop ng [[Imperyong Briton]]. Kasabay nito, sinakop ng Imperyong Pranses ang Borno, sinakop ng [[Imperyong Aleman]] ang Emiratong Adamawa, at sinakop naman ng Imperyong Portuges ang Ovambo. Nagkaroon ng mga kalupitan sa Malayang Estado ng Congo na isinagawa ng mga pribadong kumpanya at ng ''Force Publique'', na nagresulta sa pagkabawas ng populasyon ng 1 hanggang 15 milyong katao. Mula 1904 hanggang 1908, ang mga puwersa ng kolonyang Aleman sa Timog Kanlurang Aprika ay nanguna sa isang kampanya ng paglipol sa lahi at kolektibong parusa, na pumatay sa 24,000 hanggang 100,000 Herero at 10,000 Nama. Ang krisis sa [[Maruekos]] at Bosnyia ay nagdulot ng mas matinding tensyon sa [[Europa]] na kalaunan ay humantong sa [[Unang Digmaang Pandaigdig]] sa susunod na dekada. Naging malaya ang [[Cuba]], [[Bulgarya]], at [[Noruwega]]. Ang pinakamamatay na kumbensyonal na digmaan sa dekadang ito ay ang Digmaang Ruso-Hapones, na ipinaglaban dahil sa magkaribal na ambisyong imperyal sa [[Manchuria]] at [[Imperyong Koreano]]. dumanas ang Rusya ng kahiya-hiyang pagkatalo sa salpukang ito, na nag-ambag sa lumalaking kaguluhang domestiko na humantong sa Rebolusyong Ruso ng 1905. Ang mga di-kumbensyonal na digmaan sa katulad na laki ay kinabibilangan ng mga insureksyon sa [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Pilipinas (1899–1913)]], Tsina (1899–1901), at Kolumbya (1899–1902). Ang mga mas maliliit na hidwaan ay kinabibilangan ng mga digmaan sa pagitan ng mga estado gaya ng Ikalawang Digmaang Boer (1899–1902), Digmaang Kuwaiti-Rashidi (1900–1901), at Digmaang Saudi-Rashidi (1903–1907), gayundin ang mga nabigong pag-aalsa at rebolusyon sa [[Portugal|Portuges]] na [[Angola]] (1902–1904), Rumelia (1903), [[Imperyong Otomano|Otomanong]] Silangang [[Anatolya, Turkiya|Anatolya]] (1904), [[Uruguay]] (1904), [[Pransiya|Pranses]] na [[Madagascar]] (1905–1906), [[Arhentina]] (1905), [[Persian Empire|Persa]] (1905–1911), Alemang Silangang Aprika (1905–1907), at [[Rumanya]] (1907). Isang malaking taggutom ang naganap sa Tsina mula 1906 hanggang 1907, na posibleng nagresulta sa 20-25 milyong kamatayan. Ang [[taggutom]] na ito ay direktang sanhi ng mga [[pagbaha]] sa Tsina noong 1906 (Abril–Oktubre), na matinding tumama sa Ilog Huai at sumira sa mga ani ng [[tag-init]] at [[taglagas]]. Ang [[lindol]] sa [[Mesina]] noong 1908 ay nagdulot ng 75,000–82,000 kamatayan. Kasama ng [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Digmaang Pilipino-Amerikano]], ang dekada 1900 ay naging saksi sa isang radikal na transisyon ng [[Pilipinas]] mula sa kamay ng [[Espanya]] tungo sa pamamahala ng Estados Unidos. Ang isa sa mga pinaka-kritikal na punto ng panahong ito ay ang pagsuko ni [[Emilio Aguinaldo]] noong 1901, matapos siyang madakip sa [[Palanan]], [[Isabela (lalawigan)|Isabela]].<ref>{{Cite book |last=Segovia |first=Lázaro |url=https://www.google.com.ph/books/edition/The_Full_Story_of_Aguinaldo_s_Capture/8Bf2GWW_FN0C |title=The Full Story of Aguinaldo's Capture |date=1902 |publisher=P.I. |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Crucible of Empire - PBS Online |url=https://www.pbs.org/crucible/tl19.html |access-date=2026-04-22 |website=www.pbs.org}}</ref> Ang kanyang panunumpa ng katapatan sa Amerika ay naghudyat ng pormal na pagbagsak ng [[Unang Republika ng Pilipinas]],<ref>{{Cite web |date=2026-03-23 |title=NATION COMMEMORATES END OF FIRST PH REPUBLIC IN PALANAN, ISABELA |url=https://www.palanan.gov.ph/nation-commemorates-end-of-first-ph-republic-in-palanan-isabela/ |access-date=2026-04-22 |website=Official Website Palanan Municipality, Province of Isabela |language=en-US}}</ref> bagama't nagpatuloy pa rin ang pakikipaglaban ng ibang mga heneral gaya nina [[Miguel Malvar]] at [[Macario Sakay]] sa sumunod na mga taon. Umunlad ang unang daluyong ng [[peminismo]] (''first wave feminism''), kung saan nagbukas ang mga [[unibersidad]] para sa mga kababaihan sa [[Hapon]], Bulgarya, Cuba, [[Rusya]], at [[Peru]]. Noong 1906, ipinagkaloob ng [[Pinlandiya]] sa mga kababaihan ang karapatang bumoto,<ref name="finlande1">{{cite web |title=Finnish women won the right to vote a hundred years ago – Embassy of Finland, The Hague : Current Affairs |url=http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20140423070026/http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |archive-date=2014-04-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Finlande.nl |language=en}}</ref> ang unang bansa sa Europa na gumawa nito.<ref name="autogenerated6">{{cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1900.shtml |access-date=2012-11-07 |website=bbc.co.uk |language=en}}</ref> Ang pagtatatag ng ''Women’s Social and Political Union'' (Unyong Panlipunan at Pampolitika ng Kababaihan) ni Emmeline Pankhurst noong 1903 ay humantong sa pag-usbong ng mga ''Suffragette'' sa [[Gran Britanya]] at [[Irlanda (bansa)|Irlanda]]. Noong 1908, nagkaroon ng rebolusyon sa Imperyong Ottoman, kung saan ibinalik ng kilusang ''Young Turks'' ang konstitusyong Otomano ng 1876, na nagtatag ng Ikalawang Panahong Konstitusyonal. Pagkatapos nito, tumaas ang tensyong [[Pangkat-etniko|etniko]], at noong 1909, hanggang 30,000 katao (karamihan ay mga [[Armenya|Armenyo]]) sa Adana ang pinatay ng mga sibilyang [[Turko]]. Nakita sa dekadang ito ang malawakang paggamit ng ''internal combustion engine'' o makinang may panloob na pagsunog kabilang ang malakihang produksyon ng sasakyan, gayundin ang pagpapakilala ng makinilya. Isinagawa ng ''Wright Flyer'' ang unang naitalang kontrolado, may makina, at matagal na paglipad ng isang sasakyang mas mabigat sa hangin noong Disyembre 17, 1903. Ang unang malaking tagumpay ng pelikulang Amerikano, gayundin ang pinakamalaking eksperimental na nakamit sa puntong ito, ay ang pelikulang ''The Great Train Robbery'' noong 1903 sa direksyon ni Edwin S. Porter, habang ang unang pelikulang tampok sa mundo, ang ''The Story of the Kelly Gang'', ay ipinalabas noong Disyembre 26, 1906, sa [[Melbourne]], [[Australya]]. Ang mga sikat na libro sa dekadang ito ay kinabibilangan ng ''The Tale of Peter Rabbit'' (1902) at ''Anne of Green Gables'' (1908), na nakabenta ng 45 milyon hanggang 50 milyong kopya bawat isa. Ang mga sikat na kanta ay kinabibilangan ng “Lift Every Voice and Sing” at “What Are They Doing in Heaven?”. Sa loob ng dekadang ito, ang populasyon ng mundo ay tumaas mula 1.6 hanggang 1.75 bilyon na may humigit-kumulang 580 milyong kapanganakan at 450 milyong kamatayan sa kabuuan. Nitong Abril 2026, ang tanging natitirang buhay na tao na isinilang sa dekadang ito ay si Ethel Caterham, na isinilang noong Agosto 21, 1909. Ang huling nabubuhay na lalaki mula sa dekadang ito ay si Juan Vicente Perez (Mayo 27, 1909 – Abril 2, 2024). == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1900]] 3g49xi1xoh9y6e3pka6bda6tccjga62 2204170 2204169 2026-04-22T10:54:38Z Jojit fb 38 2204170 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1900''' (binibigkas na "labinsiyam na raan") ay ang dekadang nagsimula noong Enero 1, 1900, at nagtapos noong Disyembre 31, 1909. Sakop ng panahong Edwardiyano (1901–1910) ang halos katulad na haba ng panahon. Ang terminong "'''labinsiyam na raan'''" ay ginagamit din kung minsan upang tumukoy sa buong siglo mula Enero 1, 1900, hanggang Disyembre 31, 1999 (ang mga taong nagsisimula sa "19"). Nagpatuloy ang [[Pag-aagawan para sa Aprika]], kung saan ang Malayang Estado ng Orange, Republika ng Timog Aprikano, Imperyong Ashanti, Konpederasiyang Aro, Kalipatong Sokoto, at Emiratong Kano ay nasakop ng [[Imperyong Briton]]. Kasabay nito, sinakop ng Imperyong Pranses ang Borno, sinakop ng [[Imperyong Aleman]] ang Emiratong Adamawa, at sinakop naman ng Imperyong Portuges ang Ovambo. Nagkaroon ng mga kalupitan sa Malayang Estado ng Congo na isinagawa ng mga pribadong kumpanya at ng ''Force Publique'', na nagresulta sa pagkabawas ng populasyon ng 1 hanggang 15 milyong katao. Mula 1904 hanggang 1908, ang mga puwersa ng kolonyang Aleman sa Timog Kanlurang Aprika ay nanguna sa isang kampanya ng paglipol sa lahi at kolektibong parusa, na pumatay sa 24,000 hanggang 100,000 Herero at 10,000 Nama. Ang krisis sa [[Maruekos]] at Bosnyia ay nagdulot ng mas matinding tensyon sa [[Europa]] na kalaunan ay humantong sa [[Unang Digmaang Pandaigdig]] sa susunod na dekada. Naging malaya ang [[Cuba]], [[Bulgarya]], at [[Noruwega]]. Ang pinakamamatay na kumbensyonal na digmaan sa dekadang ito ay ang Digmaang Ruso-Hapones, na ipinaglaban dahil sa magkaribal na ambisyong imperyal sa [[Manchuria]] at [[Imperyong Koreano]]. dumanas ang Rusya ng kahiya-hiyang pagkatalo sa salpukang ito, na nag-ambag sa lumalaking kaguluhang domestiko na humantong sa Rebolusyong Ruso ng 1905. Ang mga di-kumbensyonal na digmaan sa katulad na laki ay kinabibilangan ng mga insureksyon sa [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Pilipinas (1899–1913)]], Tsina (1899–1901), at Kolumbya (1899–1902). Ang mga mas maliliit na hidwaan ay kinabibilangan ng mga digmaan sa pagitan ng mga estado gaya ng Ikalawang Digmaang Boer (1899–1902), Digmaang Kuwaiti-Rashidi (1900–1901), at Digmaang Saudi-Rashidi (1903–1907), gayundin ang mga nabigong pag-aalsa at rebolusyon sa [[Portugal|Portuges]] na [[Angola]] (1902–1904), Rumelia (1903), [[Imperyong Otomano|Otomanong]] Silangang [[Anatolya, Turkiya|Anatolya]] (1904), [[Uruguay]] (1904), [[Pransiya|Pranses]] na [[Madagascar]] (1905–1906), [[Arhentina]] (1905), [[Persian Empire|Persa]] (1905–1911), Alemang Silangang Aprika (1905–1907), at [[Rumanya]] (1907). Isang malaking taggutom ang naganap sa Tsina mula 1906 hanggang 1907, na posibleng nagresulta sa 20-25 milyong kamatayan. Ang [[taggutom]] na ito ay direktang sanhi ng mga [[pagbaha]] sa Tsina noong 1906 (Abril–Oktubre), na matinding tumama sa Ilog Huai at sumira sa mga ani ng [[tag-init]] at [[taglagas]]. Ang [[lindol]] sa [[Mesina]] noong 1908 ay nagdulot ng 75,000–82,000 kamatayan. Kasama ng [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Digmaang Pilipino-Amerikano]], ang dekada 1900 ay naging saksi sa isang radikal na transisyon ng [[Pilipinas]] mula sa kamay ng [[Espanya]] tungo sa pamamahala ng Estados Unidos. Ang isa sa mga pinaka-kritikal na punto ng panahong ito ay ang pagsuko ni [[Emilio Aguinaldo]] noong 1901, matapos siyang madakip sa [[Palanan]], [[Isabela (lalawigan)|Isabela]].<ref>{{Cite book |last=Segovia |first=Lázaro |url=https://www.google.com.ph/books/edition/The_Full_Story_of_Aguinaldo_s_Capture/8Bf2GWW_FN0C |title=The Full Story of Aguinaldo's Capture |date=1902 |publisher=P.I. |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Crucible of Empire - PBS Online |url=https://www.pbs.org/crucible/tl19.html |access-date=2026-04-22 |website=www.pbs.org}}</ref> Ang kanyang panunumpa ng katapatan sa Amerika ay naghudyat ng pormal na pagbagsak ng [[Unang Republika ng Pilipinas]],<ref>{{Cite web |date=2026-03-23 |title=NATION COMMEMORATES END OF FIRST PH REPUBLIC IN PALANAN, ISABELA |url=https://www.palanan.gov.ph/nation-commemorates-end-of-first-ph-republic-in-palanan-isabela/ |access-date=2026-04-22 |website=Official Website Palanan Municipality, Province of Isabela |language=en-US}}</ref> bagama't nagpatuloy pa rin ang pakikipaglaban ng ibang mga heneral gaya nina [[Miguel Malvar]] at [[Macario Sakay]] sa sumunod na mga taon. Umunlad ang unang daluyong ng [[peminismo]] (''first wave feminism''), kung saan nagbukas ang mga [[unibersidad]] para sa mga kababaihan sa [[Hapon]], Bulgarya, Cuba, [[Rusya]], at [[Peru]]. Noong 1906, ipinagkaloob ng [[Pinlandiya]] sa mga kababaihan ang karapatang bumoto,<ref name="finlande1">{{cite web |title=Finnish women won the right to vote a hundred years ago – Embassy of Finland, The Hague : Current Affairs |url=http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20140423070026/http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |archive-date=2014-04-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Finlande.nl |language=en}}</ref> ang unang bansa sa Europa na gumawa nito.<ref name="autogenerated6">{{cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1900.shtml |access-date=2012-11-07 |website=bbc.co.uk |language=en}}</ref> Ang pagtatatag ng ''Women’s Social and Political Union'' (Unyong Panlipunan at Pampolitika ng Kababaihan) ni Emmeline Pankhurst noong 1903 ay humantong sa pag-usbong ng mga ''Suffragette'' sa [[Gran Britanya]] at [[Irlanda (bansa)|Irlanda]]. Noong 1908, nagkaroon ng rebolusyon sa Imperyong Otomano, kung saan ibinalik ng kilusang ''Young Turks'' ang konstitusyong Otomano ng 1876, na nagtatag ng Ikalawang Panahong Konstitusyonal. Pagkatapos nito, tumaas ang tensyong [[Pangkat-etniko|etniko]], at noong 1909, hanggang 30,000 katao (karamihan ay mga [[Armenya|Armenyo]]) sa Adana ang pinatay ng mga sibilyang [[Turko]]. Nakita sa dekadang ito ang malawakang paggamit ng ''internal combustion engine'' o makinang may panloob na pagsunog kabilang ang malakihang produksyon ng sasakyan, gayundin ang pagpapakilala ng makinilya. Isinagawa ng ''Wright Flyer'' ang unang naitalang kontrolado, may makina, at matagal na paglipad ng isang sasakyang mas mabigat sa hangin noong Disyembre 17, 1903. Ang unang malaking tagumpay ng pelikulang Amerikano, gayundin ang pinakamalaking eksperimental na nakamit sa puntong ito, ay ang pelikulang ''The Great Train Robbery'' noong 1903 sa direksyon ni Edwin S. Porter, habang ang unang pelikulang tampok sa mundo, ang ''The Story of the Kelly Gang'', ay ipinalabas noong Disyembre 26, 1906, sa [[Melbourne]], [[Australya]]. Ang mga sikat na libro sa dekadang ito ay kinabibilangan ng ''The Tale of Peter Rabbit'' (1902) at ''Anne of Green Gables'' (1908), na nakabenta ng 45 milyon hanggang 50 milyong kopya bawat isa. Ang mga sikat na kanta ay kinabibilangan ng “Lift Every Voice and Sing” at “What Are They Doing in Heaven?”. Sa loob ng dekadang ito, ang populasyon ng mundo ay tumaas mula 1.6 hanggang 1.75 bilyon na may humigit-kumulang 580 milyong kapanganakan at 450 milyong kamatayan sa kabuuan. Nitong Abril 2026, ang tanging natitirang buhay na tao na isinilang sa dekadang ito ay si Ethel Caterham, na isinilang noong Agosto 21, 1909. Ang huling nabubuhay na lalaki mula sa dekadang ito ay si Juan Vicente Perez (Mayo 27, 1909 – Abril 2, 2024). == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1900]] j85v1no0plcmnvy853pdneyc4zhjyvj 2204173 2204170 2026-04-22T11:05:18Z Jojit fb 38 2204173 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1900''' (binibigkas na "labinsiyam na raan") ay ang dekadang nagsimula noong Enero 1, 1900, at nagtapos noong Disyembre 31, 1909. Sakop ng panahong Edwardiyano (1901–1910) ang halos katulad na haba ng panahon. Ang terminong "'''labinsiyam na raan'''" ay ginagamit din kung minsan upang tumukoy sa buong siglo mula Enero 1, 1900, hanggang Disyembre 31, 1999 (ang mga taong nagsisimula sa "19"). Nagpatuloy ang [[Pag-aagawan para sa Aprika]], kung saan ang Malayang Estado ng Orange, Republika ng Timog Aprikano, Imperyong Ashanti, Konpederasiyang Aro, Kalipatong Sokoto, at Emiratong Kano ay nasakop ng [[Imperyong Briton]]. Kasabay nito, sinakop ng Imperyong Pranses ang Borno, sinakop ng [[Imperyong Aleman]] ang Emiratong Adamawa, at sinakop naman ng Imperyong Portuges ang Ovambo. Nagkaroon ng mga kalupitan sa Malayang Estado ng Congo na isinagawa ng mga pribadong kumpanya at ng ''Force Publique'', na nagresulta sa pagkabawas ng populasyon ng 1 hanggang 15 milyong katao. Mula 1904 hanggang 1908, ang mga puwersa ng kolonyang Aleman sa Timog Kanlurang Aprika ay nanguna sa isang kampanya ng paglipol sa lahi at kolektibong parusa, na pumatay sa 24,000 hanggang 100,000 Herero at 10,000 Nama. Ang krisis sa [[Maruekos]] at Bosnyia ay nagdulot ng mas matinding tensyon sa [[Europa]] na kalaunan ay humantong sa [[Unang Digmaang Pandaigdig]] sa susunod na dekada. Naging malaya ang [[Cuba]], [[Bulgarya]], at [[Noruwega]]. Ang pinakamamatay na kumbensyonal na digmaan sa dekadang ito ay ang Digmaang Ruso-Hapones, na ipinaglaban dahil sa magkaribal na ambisyong imperyal sa [[Manchuria]] at [[Imperyong Koreano]]. dumanas ang Rusya ng kahiya-hiyang pagkatalo sa salpukang ito, na nag-ambag sa lumalaking kaguluhang domestiko na humantong sa Rebolusyong Ruso ng 1905. Ang mga di-kumbensyonal na digmaan sa katulad na laki ay kinabibilangan ng mga tinaguriang insureksyon sa [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Pilipinas (1899–1913)]], Tsina (1899–1901), at Kolumbya (1899–1902). Ang mga mas maliliit na hidwaan ay kinabibilangan ng mga digmaan sa pagitan ng mga estado gaya ng Ikalawang Digmaang Boer (1899–1902), Digmaang Kuwaiti-Rashidi (1900–1901), at Digmaang Saudi-Rashidi (1903–1907), gayundin ang mga nabigong pag-aalsa at rebolusyon sa [[Portugal|Portuges]] na [[Angola]] (1902–1904), Rumelia (1903), [[Imperyong Otomano|Otomanong]] Silangang [[Anatolya, Turkiya|Anatolya]] (1904), [[Uruguay]] (1904), [[Pransiya|Pranses]] na [[Madagascar]] (1905–1906), [[Arhentina]] (1905), [[Persian Empire|Persa]] (1905–1911), Alemang Silangang Aprika (1905–1907), at [[Rumanya]] (1907). Isang malaking taggutom ang naganap sa Tsina mula 1906 hanggang 1907, na posibleng nagresulta sa 20-25 milyong kamatayan. Ang [[taggutom]] na ito ay direktang sanhi ng mga [[pagbaha]] sa Tsina noong 1906 (Abril–Oktubre), na matinding tumama sa Ilog Huai at sumira sa mga ani ng [[tag-init]] at [[taglagas]]. Ang [[lindol]] sa [[Mesina]] noong 1908 ay nagdulot ng 75,000–82,000 kamatayan. Kasama ng [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Digmaang Pilipino-Amerikano]], ang dekada 1900 ay naging saksi sa isang radikal na transisyon ng [[Pilipinas]] mula sa kamay ng [[Espanya]] tungo sa pamamahala ng Estados Unidos. Ang isa sa mga pinaka-kritikal na punto ng panahong ito ay ang pagsuko ni [[Emilio Aguinaldo]] noong 1901, matapos siyang madakip sa [[Palanan]], [[Isabela (lalawigan)|Isabela]].<ref>{{Cite book |last=Segovia |first=Lázaro |url=https://www.google.com.ph/books/edition/The_Full_Story_of_Aguinaldo_s_Capture/8Bf2GWW_FN0C |title=The Full Story of Aguinaldo's Capture |date=1902 |publisher=P.I. |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Crucible of Empire - PBS Online |url=https://www.pbs.org/crucible/tl19.html |access-date=2026-04-22 |website=www.pbs.org}}</ref> Ang kanyang panunumpa ng katapatan sa Amerika ay naghudyat ng pormal na pagbagsak ng [[Unang Republika ng Pilipinas]],<ref>{{Cite web |date=2026-03-23 |title=NATION COMMEMORATES END OF FIRST PH REPUBLIC IN PALANAN, ISABELA |url=https://www.palanan.gov.ph/nation-commemorates-end-of-first-ph-republic-in-palanan-isabela/ |access-date=2026-04-22 |website=Official Website Palanan Municipality, Province of Isabela |language=en-US}}</ref> bagama't nagpatuloy pa rin ang pakikipaglaban ng ibang mga heneral gaya nina [[Miguel Malvar]] at [[Macario Sakay]] sa sumunod na mga taon. Umunlad ang unang daluyong ng [[peminismo]] (''first wave feminism''), kung saan nagbukas ang mga [[unibersidad]] para sa mga kababaihan sa [[Hapon]], Bulgarya, Cuba, [[Rusya]], at [[Peru]]. Noong 1906, ipinagkaloob ng [[Pinlandiya]] sa mga kababaihan ang karapatang bumoto,<ref name="finlande1">{{cite web |title=Finnish women won the right to vote a hundred years ago – Embassy of Finland, The Hague : Current Affairs |url=http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20140423070026/http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |archive-date=2014-04-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Finlande.nl |language=en}}</ref> ang unang bansa sa Europa na gumawa nito.<ref name="autogenerated6">{{cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1900.shtml |access-date=2012-11-07 |website=bbc.co.uk |language=en}}</ref> Ang pagtatatag ng ''Women’s Social and Political Union'' (Unyong Panlipunan at Pampolitika ng Kababaihan) ni Emmeline Pankhurst noong 1903 ay humantong sa pag-usbong ng mga ''Suffragette'' sa [[Gran Britanya]] at [[Irlanda (bansa)|Irlanda]]. Noong 1908, nagkaroon ng rebolusyon sa Imperyong Otomano, kung saan ibinalik ng kilusang ''Young Turks'' ang konstitusyong Otomano ng 1876, na nagtatag ng Ikalawang Panahong Konstitusyonal. Pagkatapos nito, tumaas ang tensyong [[Pangkat-etniko|etniko]], at noong 1909, hanggang 30,000 katao (karamihan ay mga [[Armenya|Armenyo]]) sa Adana ang pinatay ng mga sibilyang [[Turko]]. Nakita sa dekadang ito ang malawakang paggamit ng ''internal combustion engine'' o makinang may panloob na pagsunog kabilang ang malakihang produksyon ng sasakyan, gayundin ang pagpapakilala ng makinilya. Isinagawa ng ''Wright Flyer'' ang unang naitalang kontrolado, may makina, at matagal na paglipad ng isang sasakyang mas mabigat sa hangin noong Disyembre 17, 1903. Ang unang malaking tagumpay ng pelikulang Amerikano, gayundin ang pinakamalaking eksperimental na nakamit sa puntong ito, ay ang pelikulang ''The Great Train Robbery'' noong 1903 sa direksyon ni Edwin S. Porter, habang ang unang pelikulang tampok sa mundo, ang ''The Story of the Kelly Gang'', ay ipinalabas noong Disyembre 26, 1906, sa [[Melbourne]], [[Australya]]. Ang mga sikat na libro sa dekadang ito ay kinabibilangan ng ''The Tale of Peter Rabbit'' (1902) at ''Anne of Green Gables'' (1908), na nakabenta ng 45 milyon hanggang 50 milyong kopya bawat isa. Ang mga sikat na kanta ay kinabibilangan ng “Lift Every Voice and Sing” at “What Are They Doing in Heaven?”. Sa loob ng dekadang ito, ang populasyon ng mundo ay tumaas mula 1.6 hanggang 1.75 bilyon na may humigit-kumulang 580 milyong kapanganakan at 450 milyong kamatayan sa kabuuan. Nitong Abril 2026, ang tanging natitirang buhay na tao na isinilang sa dekadang ito ay si Ethel Caterham, na isinilang noong Agosto 21, 1909. Ang huling nabubuhay na lalaki mula sa dekadang ito ay si Juan Vicente Perez (Mayo 27, 1909 – Abril 2, 2024). == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1900]] 31uze46vjngchcc0jjitqsb2kledugu 2204175 2204173 2026-04-22T11:07:41Z Jojit fb 38 2204175 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1900''' (binibigkas na "labinsiyam na raan") ay ang dekadang nagsimula noong Enero 1, 1900, at nagtapos noong Disyembre 31, 1909. Sakop ng panahong Edwardiyano (1901–1910) ang halos katulad na haba ng panahon. Ang terminong "'''labinsiyam na raan'''" ay ginagamit din kung minsan upang tumukoy sa buong siglo mula Enero 1, 1900, hanggang Disyembre 31, 1999 (ang mga taong nagsisimula sa "19"). Nagpatuloy ang [[Pag-aagawan para sa Aprika]], kung saan ang Malayang Estado ng Orange, Republika ng Timog Aprikano, Imperyong Ashanti, Konpederasiyang Aro, Kalipatong Sokoto, at Emiratong Kano ay nasakop ng [[Imperyong Briton]]. Kasabay nito, sinakop ng Imperyong Pranses ang Borno, sinakop ng [[Imperyong Aleman]] ang Emiratong Adamawa, at sinakop naman ng Imperyong Portuges ang Ovambo. Nagkaroon ng mga kalupitan sa Malayang Estado ng Congo na isinagawa ng mga pribadong kumpanya at ng ''Force Publique'', na nagresulta sa pagkabawas ng populasyon ng 1 hanggang 15 milyong katao. Mula 1904 hanggang 1908, ang mga puwersa ng kolonyang Aleman sa Timog Kanlurang Aprika ay nanguna sa isang kampanya ng paglipol sa lahi at kolektibong parusa, na pumatay sa 24,000 hanggang 100,000 Herero at 10,000 Nama. Ang krisis sa [[Maruekos]] at Bosnyia ay nagdulot ng mas matinding tensyon sa [[Europa]] na kalaunan ay humantong sa [[Unang Digmaang Pandaigdig]] sa susunod na dekada. Naging malaya ang [[Cuba]], [[Bulgarya]], at [[Noruwega]]. Ang pinakamamatay na kumbensyonal na digmaan sa dekadang ito ay ang Digmaang Ruso-Hapones, na ipinaglaban dahil sa magkaribal na ambisyong imperyal sa [[Manchuria]] at [[Imperyong Koreano]]. dumanas ang Rusya ng kahiya-hiyang pagkatalo sa salpukang ito, na nag-ambag sa lumalaking kaguluhang domestiko na humantong sa Rebolusyong Ruso ng 1905. Ang mga di-kumbensyonal na digmaan sa katulad na laki ay kinabibilangan ng mga tinaguriang insureksyon sa [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Pilipinas (1899–1913)]], Tsina (1899–1901), at Kolumbya (1899–1902). Ang mga mas maliliit na hidwaan ay kinabibilangan ng mga digmaan sa pagitan ng mga estado gaya ng Ikalawang Digmaang Boer (1899–1902), Digmaang Kuwaiti-Rashidi (1900–1901), at Digmaang Saudi-Rashidi (1903–1907), gayundin ang mga nabigong pag-aalsa at rebolusyon sa [[Portugal|Portuges]] na [[Angola]] (1902–1904), Rumelia (1903), [[Imperyong Otomano|Otomanong]] Silangang [[Anatolya, Turkiya|Anatolya]] (1904), [[Uruguay]] (1904), [[Pransiya|Pranses]] na [[Madagascar]] (1905–1906), [[Arhentina]] (1905), [[Persian Empire|Persa]] (1905–1911), Alemang Silangang Aprika (1905–1907), at [[Rumanya]] (1907). Isang malaking taggutom ang naganap sa Tsina mula 1906 hanggang 1907, na posibleng nagresulta sa 20-25 milyong kamatayan. Ang [[taggutom]] na ito ay direktang sanhi ng mga [[pagbaha]] sa Tsina noong 1906 (Abril–Oktubre), na matinding tumama sa Ilog Huai at sumira sa mga ani ng [[tag-init]] at [[taglagas]]. Ang [[lindol]] sa [[Mesina]] noong 1908 ay nagdulot ng 75,000–82,000 kamatayan. Kasama ng [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Digmaang Pilipino-Amerikano]], ang dekada 1900 ay naging saksi sa isang radikal na transisyon ng [[Pilipinas]] mula sa kamay ng [[Espanya]] tungo sa pamamahala ng Estados Unidos. Ang isa sa mga pinaka-kritikal na punto ng panahong ito ay ang pagsuko ni [[Emilio Aguinaldo]] noong 1901, matapos siyang madakip sa [[Palanan]], [[Isabela (lalawigan)|Isabela]].<ref>{{Cite book |last=Segovia |first=Lázaro |url=https://www.google.com.ph/books/edition/The_Full_Story_of_Aguinaldo_s_Capture/8Bf2GWW_FN0C |title=The Full Story of Aguinaldo's Capture |date=1902 |publisher=P.I. |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Crucible of Empire - PBS Online |url=https://www.pbs.org/crucible/tl19.html |access-date=2026-04-22 |website=www.pbs.org}}</ref> Ang kanyang panunumpa ng katapatan sa Amerika ay naghudyat ng pormal na pagbagsak ng [[Unang Republika ng Pilipinas]],<ref>{{Cite web |date=2026-03-23 |title=NATION COMMEMORATES END OF FIRST PH REPUBLIC IN PALANAN, ISABELA |url=https://www.palanan.gov.ph/nation-commemorates-end-of-first-ph-republic-in-palanan-isabela/ |access-date=2026-04-22 |website=Official Website Palanan Municipality, Province of Isabela |language=en-US}}</ref> bagama't nagpatuloy pa rin ang pakikipaglaban ng ibang mga heneral gaya nina [[Miguel Malvar]] at [[Macario Sakay]]<ref>{{Cite web |last=Farolan |first=Ramon J. |date=2016-02-15 |title=AFP action rectifies historical injustice |url=https://opinion.inquirer.net/92893/afp-action-rectifies-historical-injustice |access-date=2026-04-22 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> sa sumunod na mga taon. Umunlad ang unang daluyong ng [[peminismo]] (''first wave feminism''), kung saan nagbukas ang mga [[unibersidad]] para sa mga kababaihan sa [[Hapon]], Bulgarya, Cuba, [[Rusya]], at [[Peru]]. Noong 1906, ipinagkaloob ng [[Pinlandiya]] sa mga kababaihan ang karapatang bumoto,<ref name="finlande1">{{cite web |title=Finnish women won the right to vote a hundred years ago – Embassy of Finland, The Hague : Current Affairs |url=http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20140423070026/http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |archive-date=2014-04-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Finlande.nl |language=en}}</ref> ang unang bansa sa Europa na gumawa nito.<ref name="autogenerated6">{{cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1900.shtml |access-date=2012-11-07 |website=bbc.co.uk |language=en}}</ref> Ang pagtatatag ng ''Women’s Social and Political Union'' (Unyong Panlipunan at Pampolitika ng Kababaihan) ni Emmeline Pankhurst noong 1903 ay humantong sa pag-usbong ng mga ''Suffragette'' sa [[Gran Britanya]] at [[Irlanda (bansa)|Irlanda]]. Noong 1908, nagkaroon ng rebolusyon sa Imperyong Otomano, kung saan ibinalik ng kilusang ''Young Turks'' ang konstitusyong Otomano ng 1876, na nagtatag ng Ikalawang Panahong Konstitusyonal. Pagkatapos nito, tumaas ang tensyong [[Pangkat-etniko|etniko]], at noong 1909, hanggang 30,000 katao (karamihan ay mga [[Armenya|Armenyo]]) sa Adana ang pinatay ng mga sibilyang [[Turko]]. Nakita sa dekadang ito ang malawakang paggamit ng ''internal combustion engine'' o makinang may panloob na pagsunog kabilang ang malakihang produksyon ng sasakyan, gayundin ang pagpapakilala ng makinilya. Isinagawa ng ''Wright Flyer'' ang unang naitalang kontrolado, may makina, at matagal na paglipad ng isang sasakyang mas mabigat sa hangin noong Disyembre 17, 1903. Ang unang malaking tagumpay ng pelikulang Amerikano, gayundin ang pinakamalaking eksperimental na nakamit sa puntong ito, ay ang pelikulang ''The Great Train Robbery'' noong 1903 sa direksyon ni Edwin S. Porter, habang ang unang pelikulang tampok sa mundo, ang ''The Story of the Kelly Gang'', ay ipinalabas noong Disyembre 26, 1906, sa [[Melbourne]], [[Australya]]. Ang mga sikat na libro sa dekadang ito ay kinabibilangan ng ''The Tale of Peter Rabbit'' (1902) at ''Anne of Green Gables'' (1908), na nakabenta ng 45 milyon hanggang 50 milyong kopya bawat isa. Ang mga sikat na kanta ay kinabibilangan ng “Lift Every Voice and Sing” at “What Are They Doing in Heaven?”. Sa loob ng dekadang ito, ang populasyon ng mundo ay tumaas mula 1.6 hanggang 1.75 bilyon na may humigit-kumulang 580 milyong kapanganakan at 450 milyong kamatayan sa kabuuan. Nitong Abril 2026, ang tanging natitirang buhay na tao na isinilang sa dekadang ito ay si Ethel Caterham, na isinilang noong Agosto 21, 1909. Ang huling nabubuhay na lalaki mula sa dekadang ito ay si Juan Vicente Perez (Mayo 27, 1909 – Abril 2, 2024). == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1900]] a359pmdchdarlx2n0hqq0xo3oij4h8x 2204178 2204175 2026-04-22T11:13:15Z Jojit fb 38 2204178 wikitext text/x-wiki Ang '''dekada 1900''' (binibigkas na "labinsiyam na raan") ay ang dekadang nagsimula noong Enero 1, 1900, at nagtapos noong Disyembre 31, 1909. Sakop ng panahong Edwardiyano (1901–1910) ang halos katulad na haba ng panahon. Ang terminong "'''labinsiyam na raan'''" ay ginagamit din kung minsan upang tumukoy sa buong siglo mula Enero 1, 1900, hanggang Disyembre 31, 1999 (ang mga taong nagsisimula sa "19"). Nagpatuloy ang [[Pag-aagawan para sa Aprika]], kung saan ang Malayang Estado ng Orange, Republika ng Timog Aprikano, Imperyong Ashanti, Konpederasiyang Aro, Kalipatong Sokoto, at Emiratong Kano ay nasakop ng [[Imperyong Briton]]. Kasabay nito, sinakop ng Imperyong Pranses ang Borno, sinakop ng [[Imperyong Aleman]] ang Emiratong Adamawa, at sinakop naman ng Imperyong Portuges ang Ovambo. Nagkaroon ng mga kalupitan sa Malayang Estado ng Congo na isinagawa ng mga pribadong kumpanya at ng ''Force Publique'', na nagresulta sa pagkabawas ng populasyon ng 1 hanggang 15 milyong katao. Mula 1904 hanggang 1908, ang mga puwersa ng kolonyang Aleman sa Timog Kanlurang Aprika ay nanguna sa isang kampanya ng paglipol sa lahi at kolektibong parusa, na pumatay sa 24,000 hanggang 100,000 Herero at 10,000 Nama. Ang krisis sa [[Maruekos]] at Bosnyia ay nagdulot ng mas matinding tensyon sa [[Europa]] na kalaunan ay humantong sa [[Unang Digmaang Pandaigdig]] sa susunod na dekada. Naging malaya ang [[Cuba]], [[Bulgarya]], at [[Noruwega]]. Ang pinakamamatay na kumbensyonal na digmaan sa dekadang ito ay ang Digmaang Ruso-Hapones, na ipinaglaban dahil sa magkaribal na ambisyong imperyal sa [[Manchuria]] at [[Imperyong Koreano]]. dumanas ang Rusya ng kahiya-hiyang pagkatalo sa salpukang ito, na nag-ambag sa lumalaking kaguluhang domestiko na humantong sa Rebolusyong Ruso ng 1905. Ang mga di-kumbensyonal na digmaan sa katulad na laki ay kinabibilangan ng mga tinaguriang insureksyon sa [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Pilipinas (1899–1913)]], Tsina (1899–1901), at Kolumbya (1899–1902). Ang mga mas maliliit na hidwaan ay kinabibilangan ng mga digmaan sa pagitan ng mga estado gaya ng Ikalawang Digmaang Boer (1899–1902), Digmaang Kuwaiti-Rashidi (1900–1901), at Digmaang Saudi-Rashidi (1903–1907), gayundin ang mga nabigong pag-aalsa at rebolusyon sa [[Portugal|Portuges]] na [[Angola]] (1902–1904), Rumelia (1903), [[Imperyong Otomano|Otomanong]] Silangang [[Anatolya, Turkiya|Anatolya]] (1904), [[Uruguay]] (1904), [[Pransiya|Pranses]] na [[Madagascar]] (1905–1906), [[Arhentina]] (1905), [[Persian Empire|Persa]] (1905–1911), Alemang Silangang Aprika (1905–1907), at [[Rumanya]] (1907). Isang malaking taggutom ang naganap sa Tsina mula 1906 hanggang 1907, na posibleng nagresulta sa 20-25 milyong kamatayan. Ang [[taggutom]] na ito ay direktang sanhi ng mga [[pagbaha]] sa Tsina noong 1906 (Abril–Oktubre), na matinding tumama sa Ilog Huai at sumira sa mga ani ng [[tag-init]] at [[taglagas]]. Ang [[lindol]] sa [[Mesina]] noong 1908 ay nagdulot ng 75,000–82,000 kamatayan. Kasama ng [[Digmaang Pilipino–Amerikano|Digmaang Pilipino-Amerikano]], ang dekada 1900 ay naging saksi sa isang radikal na transisyon ng [[Pilipinas]] mula sa kamay ng [[Espanya]] tungo sa pamamahala ng Estados Unidos. Ang isa sa mga pinaka-kritikal na punto ng panahong ito ay ang pagsuko ni [[Emilio Aguinaldo]] noong 1901, matapos siyang madakip sa [[Palanan]], [[Isabela (lalawigan)|Isabela]].<ref>{{Cite book |last=Segovia |first=Lázaro |url=https://www.google.com.ph/books/edition/The_Full_Story_of_Aguinaldo_s_Capture/8Bf2GWW_FN0C |title=The Full Story of Aguinaldo's Capture |date=1902 |publisher=P.I. |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Crucible of Empire - PBS Online |url=https://www.pbs.org/crucible/tl19.html |access-date=2026-04-22 |website=www.pbs.org}}</ref> Ang kanyang panunumpa ng katapatan sa Amerika ay naghudyat ng pormal na pagbagsak ng [[Unang Republika ng Pilipinas]],<ref>{{Cite web |date=2026-03-23 |title=NATION COMMEMORATES END OF FIRST PH REPUBLIC IN PALANAN, ISABELA |url=https://www.palanan.gov.ph/nation-commemorates-end-of-first-ph-republic-in-palanan-isabela/ |access-date=2026-04-22 |website=Official Website Palanan Municipality, Province of Isabela |language=en-US}}</ref> bagama't nagpatuloy pa rin ang pakikipaglaban ng ibang mga heneral gaya nina [[Miguel Malvar]]<ref>{{Cite web |last=Villegas |first=Bernardo M. |date=2015-09-19 |title=Miguel Malvar: Hero in war and peace |url=https://opinion.inquirer.net/88666/miguel-malvar-hero-in-war-and-peace |access-date=2026-04-22 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> at [[Macario Sakay]]<ref>{{Cite web |last=Farolan |first=Ramon J. |date=2016-02-15 |title=AFP action rectifies historical injustice |url=https://opinion.inquirer.net/92893/afp-action-rectifies-historical-injustice |access-date=2026-04-22 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> sa sumunod na mga taon. Umunlad ang unang daluyong ng [[peminismo]] (''first wave feminism''), kung saan nagbukas ang mga [[unibersidad]] para sa mga kababaihan sa [[Hapon]], Bulgarya, Cuba, [[Rusya]], at [[Peru]]. Noong 1906, ipinagkaloob ng [[Pinlandiya]] sa mga kababaihan ang karapatang bumoto,<ref name="finlande1">{{cite web |title=Finnish women won the right to vote a hundred years ago – Embassy of Finland, The Hague : Current Affairs |url=http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20140423070026/http://www.finlande.nl/public/default.aspx?contentid=112162&nodeid=35916&contentlan=2&culture=en-US |archive-date=2014-04-23 |access-date=2012-10-31 |publisher=Finlande.nl |language=en}}</ref> ang unang bansa sa Europa na gumawa nito.<ref name="autogenerated6">{{cite web |title=BBC Radio 4 – Woman's Hour – Women's History Timeline: 1900 – 1909 |url=https://www.bbc.co.uk/radio4/womanshour/timeline/1900.shtml |access-date=2012-11-07 |website=bbc.co.uk |language=en}}</ref> Ang pagtatatag ng ''Women’s Social and Political Union'' (Unyong Panlipunan at Pampolitika ng Kababaihan) ni Emmeline Pankhurst noong 1903 ay humantong sa pag-usbong ng mga ''Suffragette'' sa [[Gran Britanya]] at [[Irlanda (bansa)|Irlanda]]. Noong 1908, nagkaroon ng rebolusyon sa Imperyong Otomano, kung saan ibinalik ng kilusang ''Young Turks'' ang konstitusyong Otomano ng 1876, na nagtatag ng Ikalawang Panahong Konstitusyonal. Pagkatapos nito, tumaas ang tensyong [[Pangkat-etniko|etniko]], at noong 1909, hanggang 30,000 katao (karamihan ay mga [[Armenya|Armenyo]]) sa Adana ang pinatay ng mga sibilyang [[Turko]]. Nakita sa dekadang ito ang malawakang paggamit ng ''internal combustion engine'' o makinang may panloob na pagsunog kabilang ang malakihang produksyon ng sasakyan, gayundin ang pagpapakilala ng makinilya. Isinagawa ng ''Wright Flyer'' ang unang naitalang kontrolado, may makina, at matagal na paglipad ng isang sasakyang mas mabigat sa hangin noong Disyembre 17, 1903. Ang unang malaking tagumpay ng pelikulang Amerikano, gayundin ang pinakamalaking eksperimental na nakamit sa puntong ito, ay ang pelikulang ''The Great Train Robbery'' noong 1903 sa direksyon ni Edwin S. Porter, habang ang unang pelikulang tampok sa mundo, ang ''The Story of the Kelly Gang'', ay ipinalabas noong Disyembre 26, 1906, sa [[Melbourne]], [[Australya]]. Ang mga sikat na libro sa dekadang ito ay kinabibilangan ng ''The Tale of Peter Rabbit'' (1902) at ''Anne of Green Gables'' (1908), na nakabenta ng 45 milyon hanggang 50 milyong kopya bawat isa. Ang mga sikat na kanta ay kinabibilangan ng “Lift Every Voice and Sing” at “What Are They Doing in Heaven?”. Sa loob ng dekadang ito, ang populasyon ng mundo ay tumaas mula 1.6 hanggang 1.75 bilyon na may humigit-kumulang 580 milyong kapanganakan at 450 milyong kamatayan sa kabuuan. Nitong Abril 2026, ang tanging natitirang buhay na tao na isinilang sa dekadang ito ay si Ethel Caterham, na isinilang noong Agosto 21, 1909. Ang huling nabubuhay na lalaki mula sa dekadang ito ay si Juan Vicente Perez (Mayo 27, 1909 – Abril 2, 2024). == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Ika-20 siglo]] [[Kategorya:Dekada 1900]] 50ly57odc9ueyht3l9e1i1xdk043mo4 0 337951 2203993 2026-04-21T12:12:13Z Derk29 114611 Ginawa si Nellie Charlie 2203993 wikitext text/x-wiki Si '''Nellie Charlie''' (1867–1965) ay isang [[Basket weaving|tagagawa ng basket mula]] [[Kucadikadi|sa Mono Lake Paiute-Kucadikadi]] na nauugnay sa [[Yosemite National Park]] . Siya ay ipinanganak sa [[Lee Vining, California|Lee Vining]], California, anak ng pinuno ng tribo na si Pete Jim, at ng asawa nitong si Patsy, na isa ring tagagawa ng basket. Pinakasalan niya si Young Charlie, isang lalaking [[Kucadikadi|taga-Mono Lake Paiute-Kucadikadi]] mula sa Yosemite, at nagkaroon sila ng anim na anak. Ang pangalan ng kanyang Paiute ay '''Besa-Yoona''' . <ref>{{Cite web |date=August 3, 2007 |title=Yosemite Mono Lake Paiute Native American History |url=http://yosemitemonolakepaiute.wordpress.com/2007/08/03/hetch-hetchy-valley-before-the-dam-native-history-part-1/ |access-date=7 March 2010}}</ref> == Personal na buhay == Si Nellie Charlie ay ipinanganak noong 1867 sa Lee Vining, California. Siya ay anak ng pinuno ng tribo na si Pete Jim at ng kanyang asawang si Patsy, na isa ring bihasang manggagawa ng basket. Lumaki siya sa komunidad ng Mono Lake Paiute-Kucadikadi, kung saan niya natutunan ang sining ng tradisyonal na paghabi ng basket mula sa kanyang ina. Pinakasalan niya si Young Charlie, isang lalaking taga-Mono Lake Paiute-Kucadikadi mula sa Yosemite, at ang mag-asawa ay nagkaroon ng anim na anak. Ang pangalan ng kanyang Paiute ay Besa-Yoona. Namatay si Charlie noong 1965 sa [[Bishop, California]], na nag-iwan ng pangmatagalang impluwensya sa paggawa ng basket ng mga Katutubong Amerikano. == Paghahabi ng basket at karera == Kilala si Charlie sa kanyang mga gawa sa tradisyonal at modernong istilo ng basket. Aktibo siyang lumahok sa taunang kompetisyon ng Indian Field Days sa Yosemite noong dekada 1920, na nagpakita ng kanyang kasanayan at pagkamalikhain. Siya, kasama ang iba pang kilalang mga gumagawa ng basket na Paiute tulad nina Lucy Telles at Carrie Bethel, ay nakilala sa paggawa ng mga nakamamanghang at masalimuot na mga basket na polychrome. Ang kanyang anak na babae, si Daisy Mallory, ay naging isang kilalang manghahabi, na nagpatuloy sa masining na pamana ng pamilya. === Pamana === <gallery> Talaksan:Nellie Charlie basket.jpg|Isang basket noong 1924 ni Nellie Charlie </gallery>Isa sa kaniyang mga basket na natatakpan ng [[Beadwork|mga beadwork]] gamit ang mga [[Czechoslovakia|Czechoslovak]] [[seed beads]] ay nasa koleksyon ng [[Yosemite Museum]] . Ito at ang isang mas tradisyonal na basket na ginawa niya mula sa ugat [[Cyperaceae|ng sedge]] ay bahagi ng isang eksibisyon sa sining ng Yosemite na lumabas sa [[Autry National Center]], [[Oakland Museum of California]], [[Nevada Museum of Art]] at [[Eiteljorg Museum of American Indians and Western Art]] mula 2006 hanggang 2008. <ref>{{Cite book |last=Scott |first=Amy |url=https://archive.org/details/yosemiteartofame0000unse/page/222 |title=Yosemite: Art of an American Icon |publisher=Autry National Center and University of California Press |year=2006 |isbn=9780520249226 |location=Los Angeles and Berkeley |pages=[https://archive.org/details/yosemiteartofame0000unse/page/222 222]}}</ref> Nagtrabaho siya sa parehong tradisyonal at modernong istilo ng basket, at lumahok sa taunang kompetisyon ng Indian Field Days sa Yosemite noong dekada 1920. Ang kanyang anak na babae, si Daisy Mallory, ay naging isang kilalang manghahabi. <ref>{{Cite book |last=Trainer |first=Laureen |title=Yosemite: Art of an American Icon |publisher=Autry National Center and University of California Press |year=2006 |isbn=9780520249226 |editor-last=Amy Scott |location=Los Angeles and Berkeley |pages=[https://archive.org/details/yosemiteartofame0000unse/page/196 196] |chapter=Selected Artist Biographies |chapter-url=https://archive.org/details/yosemiteartofame0000unse/page/196}}</ref> Kabilang siya sa isang grupo ng mga babaeng Paiute na "nakilala dahil sa kanilang napakaganda, kahanga-hangang paningin, at masalimuot na mga basket na polikromo." <ref>{{Cite book |last=Bibby |first=Brian |title=Yosemite: Art of an American Icon |publisher=Autry National Center and University of California Press |year=2006 |isbn=9780520249226 |editor-last=Amy Scott |location=Los Angeles and Berkeley |pages=[https://archive.org/details/yosemiteartofame0000unse/page/97 97–101] |chapter=Native American Art of the Yosemite Region |chapter-url=https://archive.org/details/yosemiteartofame0000unse/page/97}}</ref> Kabilang sa iba pa sa grupong ito sina [[Lucy Telles]] at [[Carrie Bethel]] . == Tingnan din == * [[List of Native American artists|Talaan ng mga artistang Katutubong Amerikano]] * [[Visual arts by indigenous peoples of the Americas|Sining biswal ng mga katutubong tao ng Amerika]] ==Sanggunian== <references /> {{stub}} ln6qx7irj1y3dydi6dcm7l5ezsahbr9 0 337952 2203995 2026-04-21T12:31:39Z Derk29 114611 Ginawa si Christabel Cockerell 2203995 wikitext text/x-wiki Si '''Christabel Annie Cockerell, Lady Frampton''' (bininyagan noong ika-21 ng Oktubre 1864 – ika-18 ng Marso 1951) ay isang Briton na pintor ng mga bata, retrato, at tanawin. == Talambuhay == Si Cockerell ay ipinanganak noong 1863, anak ni George Russell Cockerell ng London, <ref name="OxfordDNB">{{Cite encyclopedia |year=2004 |title=Frampton, Sir George James (1860–1928) |publisher=Oxford University Press |url=http://www.oxforddnb.com/view/article/33242 |access-date=10 June 2012 |last=Borenius |first=Tancred |editor-last=Jezzard |editor-first=Andrew |doi=10.1093/ref:odnb/33242}}</ref> at nag-aral sa [[Royal Academy]] Schools mula 1882, kung saan niya nakilala ang kanyang magiging asawa, ang iskultor na [[George Frampton|si George Frampton]] . <ref name="McConkeyRobins1995">{{Cite book |last=Kenneth McConkey |url=https://books.google.com/books?id=pA57l4r29OkC&pg=PA111 |title=Impressionism in Britain |last2=Anna Gruetzner Robins |date=20 March 1995 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-06334-9 |pages=111– |access-date=10 June 2012}}</ref> Ikinasal sila noong Abril 1893 at ang kanilang anak na lalaki, [[Meredith Frampton|si Meredith Frampton,]] ay ipinanganak noong 17 Marso 1894. <ref name="Times19840918">{{Cite journal |date=18 September 1984 |title=Obituary – Mr Meredith Frampton |url=http://find.galegroup.com/ttda/infomark.do?&source=gale&prodId=TTDA&userGroupName=hamlib&tabID=T003&docPage=article&searchType=AdvancedSearchForm&docId=CS203657010&type=multipage&contentSet=LTO&version=1.0 |journal=The Times |location=London, England |issue=61939 |page=12 |access-date=10 June 2012}}</ref> Nagtanghal siya ng mga gawa sa Royal Academy mula 1885, at nagpatuloy hanggang 1910, <ref name="Glasgow">{{Cite encyclopedia |year=2011 |title=Meredith Frampton |publisher=University of Glasgow History of Art and HATII, online database}}</ref> na laging nasa ilalim ng kanyang apelyido sa pagkadalaga. Ang kanyang asawa ay ginawaran ng titulong kabalyero noong 1908 at siya ay naging Lady Frampton, ngunit patuloy na ipinakita ang kanyang sining gamit ang kanyang apelyido sa pagkadalaga. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[Wikipedia:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2023)">kailangan ng sitasyon</span>]]'' &#x5D;</sup> Noong 1910, lumipat sila sa isang bagong bahay na dinisenyo niya <ref name="Studio">{{Cite journal |date=15 February 1910 |title=Recent Designs in Domestic Architecture |url=https://archive.org/stream/studiointernatio49lond#page/213/mode/1up |journal=The Studio – {{not a typo|An}} Illustrated Magazine of Fine & Applied Art |location=44 Leicester Square, London |volume=49 |issue=203 |page=213 |access-date=10 June 2012}}</ref> sa 90 Carlton Hill, [[St John's Wood]], [[Londres|London]], <ref name="Times19191020">{{Cite journal |date=20 October 1919 |title=Situations Vacant |url=http://find.galegroup.com/ttda/infomark.do?&source=gale&prodId=TTDA&userGroupName=hamlib&tabID=T003&docPage=article&searchType=&docId=CS17370452&type=multipage&contentSet=LTO&version=1.0 |journal=The Times |location=London, England |issue=42235 |page=1 |access-date=11 June 2012}}</ref> na may kasamang studio para sa bawat isa sa kanila. Ang kanyang studio sa bahay ay inilarawan bilang "isang perpektong silid ng pagpipinta kung saan ang kaginhawahan at gamit ay masayang pinagsama", na may maraming larawan sa mga dingding, at ang karpet mula sa studio ng [[Frederic Leighton, 1st Baron Leighton|Leighton]] . Ang bahay ay itinampok sa isang artikulong "Recent Designs in Domestic Architecture" noong 1910 sa ''The Studio'', kumpleto sa mga litrato, kabilang ang isa sa loob ng studio ni Cockerell. Ang panlabas na bahagi ng bahay ay halos hindi nagbabago ngayon. <ref name="GSV">{{Cite web |title=Carlton Hill, Maida Vale |url=http://maps.google.co.uk/maps?q=Carlton+Hill,+Maida+Vale&hl=en&ll=51.534017,-0.182498&spn=0.000027,0.019205&sll=51.278052,-1.059966&sspn=0.021664,0.038409&t=h&hnear=Carlton+Hill&z=16&layer=c&cbll=51.533937,-0.186754&panoid=AKce_m3aIr9_bvJVCLsGaQ&cbp=12,0.41,,0,2.47 |access-date=13 June 2012 |website=Google Street View |publisher=Google Maps}}</ref> Makakakuha ng ilang kaalaman tungkol sa sambahayan mula sa isang patalastas sa ''The Times'' noong 1919, kung saan naghanap siya ng isang "Cook-General at House-Parlourmaid" para sa isang "komportableng lugar sa St. John's Wood", at inilarawan ang sambahayan bilang binubuo ng isang pamilya na may tatlo at tatlong katulong. Paminsan-minsang nagmomodelo si Cockerell para sa kanyang asawa: ipinapakita siya ng kanyang ''Ina at Anak'' kasama ang kanilang sanggol na anak na si Meredith, at ipinakita sa 1897 [[Venice Biennale]] at sa Paris Exposition Universelle noong 1900. <ref name="V&A">{{Cite web |date=1895 |title=Mother and child – Frampton, George James (Sir) |url=https://collections.vam.ac.uk/item/O71795/mother-and-child-figure-frampton-george-james/ |access-date=13 June 2012 |publisher=V&A}}</ref> Itinampok din ang kanyang asawa sa kanyang mga gawa: isa sa kanyang mas maliliit na pinta ay nagpapakita sa kanya na nakaupo sa tabi ng bintana, gumagawa ng kanyang iskultura, habang pinapanood ng kanyang batang anak. <ref name="Star">{{Cite journal |date=30 January 1909 |title=Woman's World |url=http://paperspast.natlib.govt.nz/cgi-bin/paperspast?a=d&d=TS19090130.2.23 |journal=Star |publisher=National Library of New Zealand |issue=9454 |page=3 |access-date=12 June 2012}}</ref> Namatay ang kanyang asawa noong ika-21 ng Mayo 1928, at noong 1930 ay naghandog siya ng ilang tansong medalya sa [[South London Gallery|art gallery ng Camberwell Borough Council]] bilang pag-alala sa kanya, dahil sa kanyang pagmamahal kay [[Camberwell]] . <ref name="Times19300106">{{Cite journal |date=6 January 1930 |title=Bronzes for an Art Gallery – Lady Frampton's Gift to Camberwell |url=http://find.galegroup.com/ttda/infomark.do?&source=gale&prodId=TTDA&userGroupName=hamlib&tabID=T003&docPage=article&searchType=BasicSearchForm&docId=CS236921382&type=multipage&contentSet=LTO&version=1.0 |journal=The Times |location=London, England |issue=45403 |page=14 |access-date=10 June 2012}}</ref> ==Sanggunian== <references /> {{stub}} pp0azsb769wvvylzubxj2bp29bzo4as 0 337953 2203996 2026-04-21T12:43:54Z Derk29 114611 Ginawa si Elizabeth Ethel Copeland 2203996 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist|name=Elizabeth Ethel Copeland|image=|imagesize=|caption=|birth_name=|other_names=|birth_date={{Birth year|1866}}|birth_place=Revere, Massachusetts, United States|death_date={{Death year and age|1957|1866}}|death_place=Boston, Massachusetts, United States|nationality=|education=|field=Silversmith, enameler|training=|movement=[[Arts and Crafts movement|Arts and Crafts]]|works=|patrons=|awards=|spouse=|partner=|website=|alma_mater=Cowles Art School}} Si '''Elizabeth Ethel Copeland''' (1866–1957) ay isang Amerikanong [[Silversmith|panday-pilak]] at [[Vitreous enamel|enameler]] na kilala sa kanyang mga kahong may enamelong pilak. Si Copeland ay ipinanganak sa Revere, Massachusetts noong 1866. <ref name="Hirshler">{{Cite book |last=Hirshler |first=Erica E. |title=A studio of her own: women artists in Boston, 1870-1940 [exhibition, Museum of fine arts, Boston, August 15-December 2, 2001] |date=2001 |publisher=Museum of fine arts |isbn=0878464824 |location=Boston, Mass |page=178}}</ref> Nag-aral siya sa [[Cowles Art School]] kung saan siya tinuruan nina [[Amy Maria Sacker]] at [[Laurin Hovey Martin]] . <ref name="Two Red Roses Foundation">{{Cite web |title=Richly Wrought: A Chalice by Elizabeth Copeland {{!}} Two Red Roses Foundation |url=https://www.tworedroses.com/newsletters/newsletter08172016.html |access-date=3 January 2025 |website=Two Red Roses Foundation}}</ref> Sa pagpasok ng ika-20 siglo, napansin siya ni [[Sarah Choate Sears]], na siyang nag-sponsor kay Copeland sa isang paglalakbay sa Inglatera kung saan nag-aral siya ng enameling kasama si [[Alexander Fisher (painter)|Alexander Fisher]] (1864–1936). <ref name="Velvet Box Society">{{Cite web |title=Elizabeth Copeland |url=https://www.velvetboxsociety.com/elizabethcopeland.html?srsltid=AfmBOorR-2j_3cjw6qQ1wbeERv2edEhH-i3Lm90jVUuAhxZYW0WrKPYL#/ |access-date=3 January 2025 |website=Velvet Box Society |language=en}}</ref> May sarili siyang pagawaan sa [[Boylston Street]] at kumita bilang isang artista. <ref name="Museum Bites">{{Cite web |date=26 March 2021 |title=Silver Streak: Quick Bite |url=https://cjverb.com/2021/03/26/silver-streak-quick-bite/ |access-date=3 January 2025 |website=Museum Bites |language=en}}</ref> Nahalal siya sa [[The Society of Arts and Crafts of Boston]] noong 1901. Nag-exhibit siya sa 1915 [[Panama–Pacific International Exposition]] . Namatay si Craig noong 1957 sa Boston, Massachusetts. Ang kanyang mga gawa ay nasa [[Art Institute of Chicago]], <ref name="The Art Institute of Chicago">{{Cite web |date=1866 |title=Elizabeth E. Copeland |url=https://www.artic.edu/artists/30800/elizabeth-e-copeland |access-date=3 January 2025 |website=The Art Institute of Chicago |language=en}}</ref> sa [[Brooklyn Museum]], <ref name="Brooklyn Museum">{{Cite web |title=Elizabeth E. Copeland – American, 1866–1957 |url=https://www.brooklynmuseum.org/opencollection/artists/8071/objects |access-date=3 January 2025 |website=Brooklyn Museum}}</ref> sa [[Museum of Fine Arts Boston]], <ref name="Museum of Fine Arts Boston">{{Cite web |title=Box |url=https://collections.mfa.org/objects/38109 |access-date=3 January 2025 |website=Museum of Fine Arts Boston |language=en}}</ref> at sa [[Metropolitan Museum of Art]] . <ref name="Metropolitan Museum of Art">{{Cite web |title=Box |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/751576 |access-date=3 January 2025 |website=Metropolitan Museum of Art}}</ref> ==Sanggunian== <references /> {{stub}} 0dhdeqjld67t2uinhn7k0ztft4pqngy 0 337954 2203999 2026-04-21T13:01:54Z Jadewest.catvalentine 41897 Bagong pahina: {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision | year = 1996 | image = ESC 1996 logo.png | size = 300px | caption = Logo ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1996 | theme = | semi1 = | semi2 = | final = {{start date|1996|05|18|df=y}} | venue = [[Oslo Spektrum]]<br />[[Oslo]], [[Noruwega]] | organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) | scrutineer = Christine Marchal-Ortiz | host_broadcaster = [[NRK|Norsk rikskringkasting]] (NRK) | direc... 2203999 wikitext text/x-wiki {{Infobox song contest | name = Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision | year = 1996 | image = ESC 1996 logo.png | size = 300px | caption = Logo ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1996 | theme = | semi1 = | semi2 = | final = {{start date|1996|05|18|df=y}} | venue = [[Oslo Spektrum]]<br />[[Oslo]], [[Noruwega]] | organizer = [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) | scrutineer = Christine Marchal-Ortiz | host_broadcaster = [[NRK|Norsk rikskringkasting]] (NRK) | director = Pål Veiglum | exproducer = Odd Arvid Strømstad | musdirector = Frode Thingnæs | presenters = {{Plainlist| * Ingvild Bryn * Morten Harket }} | entries = 23 | finalists = | debut = | return = {{Plainlist| * {{Flag|Eslobakya}} * {{Flag|Estonia|name=Estonya}} * {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} * {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} * {{Flag|Suwisa}} }} | non-return = {{Plainlist| * {{Flag|Alemanya}} * {{Flag|Dinamarka}} * {{Flag|Israel}} * {{Flag|Masedonya}} * {{Flag|Rumanya}} * {{Flag|Rusya}} * {{Flag|Hungary|name=Unggriya}} }} | winner = {{Flag|Irlanda}}<br />"The Voice" ni [[Eimear Quinn]] | vote = Ang bawat bansa ay nagbigay ng 12, 10, 8–1 puntos sa kanilang 10 paboritong kanta. | prev_year = {{Flagicon|Irlanda}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1995|Dublin 1995]] | next_year = {{Flagicon|Irlanda}} [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1997|Dublin 1997]] }} Ang '''Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1996''' ay ang ika-41 na edisyon ng [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] na ginanap noong ika-18 ng Mayo 1996 sa [[Oslo Spektrum]] sa [[Oslo]], [[Noruwega]] at hinost nina Ingvild Bryn at Morten Harket. Inorganisa ito ng [[Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa]] (EBU) at ng punong brodkaster, ang [[NRK|Norsk rikskringkasting]] (NRK), na siyang nag-stage ng paligsahan matapos manalo sa patimpalak noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1995|1995]] ang kantang "Nocturne" ng [[Secret Garden (tambalan)|Secret Garden]] para sa [[Noruwega]]. Lumahok sa paligsahan ang mga brodkaster mula sa tatlumpung bansa, kung saan isang hindi pampubliko at audio-only na qualifying round ang ginanap dalawang buwan bago ang finals upang mabawasan ang bilang ng mga kalahok mula 30 patungong 23. Ang mga lahok mula sa [[Alemanya]], [[Dinamarka]], [[Israel]], [[Hilagang Masedonya|Masedonya]] (na dapat sana ay lalahok sa paligsahan sa unang pagkakataon), [[Rumanya]], [[Rusya]], at [[Unggriya]] ay kalaunan ay natanggal, na nagresulta sa pagkawala ng Alemanya sa paligsahan sa unang pagkakataon at hanggang sa kasalukuyan lamang. Ang [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] ang nagwagi, sa pamamagitan ng "The Voice", na isinulat ni Brendan Graham, at itinanghal ni [[Eimear Quinn]]. Dahil dito, ang bansa ay nagkaroon ng ikapitong panalo sa patimpalak na nagtala ng bagong rekord para sa bansa, ang pang-apat na panalo nito sa loob ng limang taon, kung saan naitala rin ni Graham ang kanyang pangalawang panalo bilang isang manunulat ng kanta sa loob ng tatlong taon matapos niyang isulat ang nanalong kanta noong 1994. Ang [[Noruwega]], [[Sweden|Suwesya]], [[Kroasya]], at [[Estonya]] ang kumumpleto sa top five, kung saan nakamit ng Kroasya, Estonya, at Portugal, na pumanganim, ang kanilang pinakamahusay na mga resulta sa kasalukuyan. Ito ang huling patimpalak kung saan ang mga resulta ay tinukoy lamang sa pamamagitan ng boto ng hurado, na may pagsubok na paggamit ng televoting sa paligsahan ng sumunod na taon na humantong sa malawakang pagtanggap mula 1998 . ==Lokasyon== [[Talaksan:Oslo Spektrum.jpg|left|thumb|250x250px|[[Oslo Spektrum]] sa Oslo, venue ng paligsahan noong 1996]] Ginanap ang paligsahan sa [[Oslo]], [[Noruwega]], kasunod ng tagumpay ng bansa sa edisyon noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1995|1995]] sa pamamagitan ng kantang "Nocturne", na itinanghal ng [[Secret Garden (tambalan)|Secret Garden]]. Ito ang pangalawang pagkakataon na idinaos sa Noruwega ang patimpalak, kasunod ng paligsahan noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1986|1986]] na ginanap sa [[Bergen]]. Ang napiling lugar ay ang [[Oslo Spektrum]], isang panloob na arena na binuksan noong 1990 at matatagpuan sa distrito ng Sentrum ng lungsod, na nagdaos ng mga konsiyerto ng musika, mga laban sa ice hockey, at ang taunang Nobel Peace Prize Concert. Humigit-kumulang 6,000 manonood ang dumalo sa lugar noong panahon ng patimpalak. == Mga kalahok == {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1996<ref>{{cite web |title=Oslo 1996 – Participants |url=https://eurovision.tv/event/oslo-1996/participants |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128132544/https://eurovision.tv/event/oslo-1996/participants |archive-date=28 Enero 2023 |access-date=21 Abril 2026 |publisher=Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa (EBU)}}</ref> |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! rowspan="2" |Konduktor ! colspan="2" scope="col" | Proseso ng pagpili |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" | {{Flag|Austria}} | ORF | George Nussbaumer | "Weil's dr guat got" | [[Wikang Aleman|Aleman]]{{Efn|Partikular ang Vorarlbergisch, isang diyalektong High Alemannic}} |Mischa Krausz | Panloob na pagpili | ''<small>Walang nakakaalam</small>'' |- ! scope="row" | {{Flag|Belhika}} |BRTN |Lisa del Bo |"Liefde is een kaartspel" |[[Wikang Olandes|Olandes]] |Bob Porter |''De gouden zeemeermin'' |Marso 9, 1996 |- ! scope="row" | {{Flag|Bosnia and Herzegovina|name=Bosniya at Herzegovina|variant=1992}} |RTVBiH |Amila Glamočak |"Za našu ljubav" |[[Wikang Bosniyo|Bosniyo]] |Sinan Alimanović |Panloob na pagpili {{small|(artista)}}<br />''BH Eurosong 1996'' {{small|(kanta)}} |Marso 7, 1996 |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobakya}} |STV |Marcel Palonder |"Kým nás máš" |[[Wikang Eslobako|Eslobako]] |Juraj Burian |Panloob na pagpili |''<small>Walang nakakaalam</small>'' |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} |RTVSLO |Regina |"Dan najlepših sanj" |[[Wikang Esloveno|Esloveno]] |Jože Privšek |''Evrovizijska Melodija'' ''1996'' |Pebrero 10, 1996 |- ! scope="row" | {{Flag|Espanya}} |TVE |Antonio Carbonell |"Ay, qué deseo" |[[Wikang Kastila|Kastila]] |Eduardo Leiva |Panloob na pagpili |Abril 18, 1996 |- ! scope="row" | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} |ETV |Maarja-Liis Ilus & Ivo Linna |"Kaelakee hääl" |[[Wikang Estonyo|Estonyo]] |Tarmo Leinatamm |''Eurolaul'' '''96'' |Enero 27, 1996 |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} |ERT | Marianna Efstratiou | "Emis forame to himona anixiatika" <small>(Εμείς φοράμε το χειμώνα ανοιξιάτικα)</small> | [[Wikang Griyego|Griyego]] |Michael Rozakis | Panloob na pagpili |''<small>Walang nakakaalam</small>'' |- ! scope="row" | {{Flag|Irlanda}} |RTÉ | [[Eimear Quinn]] | "The Voice" | [[Wikang Ingles|Ingles]] |Noel Kelehan |''Eurosong '96'' |Marso 3, 1996 |- ! scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | RÚV | Anna Mjöll | "Sjúbídú" | [[Wikang Islandes|Islandes]] |Ólafur Gaukur Þórhallsson | Panloob na pagpili | ''<small>Walang nakakaalam</small>'' |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | HRT | Maja Blagdan | "Sveta ljubav" | [[Wikang Kroato|Kroato]] |Alan Bjelinski | ''Dora 1996'' | Marso 3, 1996 |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} |PBS |Miriam Christine |"In a Woman's Heart" |Ingles |Paul Abela |''Festival Tal-Kanzunetta Maltija 1996'' |Enero 27, 1996 |- ! scope="row" |{{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | NOS | Maxine & Franklin Brown | "De eerste keer" | Olandes |Dick Bakker | ''Nationaal Songfestival 1996'' | Marso 3, 1996 |- ! scope="row" | {{Flag|Noruwega}} |NRK |Elisabeth Andreassen |"I evighet" |[[Wikang Noruwego|Noruwego]] |Frode Thingnæs |''Melodi Grand Prix 1996'' |Marso 30, 1996 |- ! scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} |YLE |Jasmine |"Niin kaunis on taivas" |[[Wikang Finlandes|Finlandes]] |Olli Ahvenlahti |''Euroviisut'' ''1996'' |Pebrero 5, 1996 |- ! scope="row" | {{Flag|Polonya}} |TVP |Kasia Kowalska |"Chcę znać swój grzech" |[[Wikang Polako|Polako]] |Wiesław Pieregorólka |Panloob na pagpili |''<small>Walang nakakaalam</small>'' |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} |RTP |Lúcia Moniz |"O meu coração não tem cor" |[[Wikang Portuges|Portuges]] |Pedro Osório |''Festival RTP da Canção 1996'' |Marso 7, 1996 |- ! scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | France Télévision | Dan Ar Braz & l'Héritage des Celtes | "Diwanit bugale" | [[Wikang Breton|Breton]] |Fiachra Trench | Panloob na pagpili | ''<small>Walang nakakaalam</small>'' |- ! scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} |[[BBC]] |Gina G |"Ooh Aah... Just a Little Bit" |Ingles |Ernie Dunstall |''The Great British Song Contest 1997'' |Marso 8, 1996 |- ! scope="row" | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} |SVT |One More Time |"Den vilda" |[[Wikang Suweko|Suweko]] |Anders Berglund |''Melodifestivalen 1996'' |Pebrero 24, 1996 |- ! scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | SRG SSR | Kathy Leander | "Mon cœur l'aime" | [[Wikang Pranses|Pranses]] |Rui dos Reis | Panloob na pagpili | ''<small>Walang nakakaalam</small>'' |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} |CyBC |Constantinos |"Mono gia mas" <small>(Μόνο για μας)</small> |Griyego |Stavros Lantsias |''Epilogí Kypriakís Symmetochís Sti Giourovízion'' |Marso 5, 1996 |- ! scope="row" | {{Flag|Turkiya}} |TRT |Şebnem Paker |"Beşinci Mevsim" |[[Wikang Turko|Turko]] |Levent Çoker |''19. Eurovision Şarkı Yarışması Türkiye Finali'' |Pebrero 17, 1996 |} {| class="wikitable plainrowheaders sticky-header" |+ Mga dapat na kalahok ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1996 na hindi nakapasok mula sa qualifying round<ref name="ESC1996">{{cite web |title=Oslo 1996 |url=https://eurovision.tv/event/oslo-1996 |publisher=Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa (EBU) |access-date=21 Abril 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414125016/https://eurovision.tv/event/oslo-1996 |archive-date=14 Abril 2021 |url-status=live}}</ref> |- ! scope="col" rowspan="2" | Bansa ! scope="col" rowspan="2" | Brodkaster ! scope="col" rowspan="2" | Artista ! scope="col" rowspan="2" | Kanta ! scope="col" rowspan="2" | Wika ! colspan="2" scope="col" | Proseso ng pagpili |- ! scope="col" | Proseso ! scope="col" | Petsa |- ! scope="row" | {{Flag|Alemanya}} | NDR{{efn|Sa ngalan ng ARD, ang konsorsyum ng pampublikong pagsasahimpapawid ng Alemanya}} | Leon | "Planet of Blue" | [[Wikang Aleman|Aleman]] | ''Ein bisschen Glück'' | Marso 1, 1996 |- ! scope="row" | {{Flag|Dinamarka}} |DR |Dorthe Andersen & Martin Loft |"Kun med dig" |[[Wikang Danes|Danes]] |''Dansk Melodi Grand Prix 1996'' |Marso 9, 1996 |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} |IBA |Galit Bell |"Shalom Olam" <small>(שלום עולם)</small> |[[Wikang Hebreo|Hebreo]] |''Kdam Eurovision 1996'' |Pebrero 29, 1996 |- ! scope="row" | {{Flag|Masedonya}} |MRT |Kaliopi |"Samo ti" <small>(Само ти)</small> |[[Wikang Macedonio|Macedonio]] |''Skopje Fest 1996'' |Marso 3, 1996 |- ! scope="row" | {{Flag|Rumanya}} |TVR |Monica Anghel & Sincron |"Rugă pentru pacea lumii" |[[Wikang Rumano|Rumano]] |''Selecţia Naţională 1996'' |Marso 8, 1996 |- ! scope="row" | {{Flag|Rusya}} |RTR |Andrey Kosinskiy |"Ya eto ya" <small>(Я это я)</small> |[[Wikang Ruso|Ruso]] |''Pesnya dlya Evropy'' |Marso 2, 1996 |- ! scope="row" | {{Flag|Hungary|name=Unggriya}} |MTV | Gjon Delhusa | "Fortuna" | [[Wikang Ungaro|Ungaro]] |''A cèl : Oslo 1996'' |Pebrero 24, 1996 |} == Buod ng paligsahan == === Qualifying round === Isang qualifying round ang ginanap noong ika-20 at 21 ng Marso 1996, kung saan lumahok lahat ng mga bansang nagpadala ng entry sa paligsahan, maliban sa punong bansa na Noruwega na awtomatikong kwalipikado sa paligsahan. Inanunsyo ang mga resulta nito noong ika-22 ng Marso. Ang mga pambansang hurado sa lahat ng mga bansang kalahok, kabilang ang Norway, ay nakinig sa mga isinumiteng entry sa pamamagitan ng audio tape, kung saan kinakailangang pakinggan ng mga hurado ang lahat ng kanta nang tatlong beses bago bumoto. Ito ay hindi bukas sa publiko.<ref name="ESC1996" /> {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Resulta ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1996 |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta !Puntos !Puwesto |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" |01 | {{Flag|Austria}} | George Nussbaumer | "Weil's dr guat got" | 80 | 6 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" |02 | {{Flag|Bosnia and Herzegovina|name=Bosniya at Herzegovina|variant=1992}} | Amila Glamočak | "Za našu ljubav" | 29 | 21 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" |03 | {{Flag|Belhika}} | Lisa del Bo | "Liefde is een kaartspel" | 45 | 12 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" |04 | {{Flag|Suwisa}} | Kathy Leander | "Mon cœur l'aime" | 67 | 8 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" |05 | {{Flag|Tsipre}} | Constantinos | "Mono gia mas" | 42 | 15 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |06 | {{Flag|Alemanya}} | Leon | "Planet of Blue" | 24 | 24 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |07 | {{Flag|Dinamarka}} | Dorthe Andersen & Martin Loft | "Kun med dig" | 22 | 25 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" |08 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | Maarja-Liis Ilus & Ivo Linna | "Kaelakee hääl" | 106 | 5 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" |09 | {{Flag|Espanya}} | Antonio Carbonell | "Ay, qué deseo" | 43 | 14 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" |10 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Jasmine | "Niin kaunis on taivas" | 26 | 22 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" |11 | {{Flag|Pransiya}} | Dan Ar Braz & l'Héritage des Celtes | "Diwanit bugale" | 55 | 11 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" |12 | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | Gina G | '''"'''Ooh Aah... Just a Little Bit'''"''' | 153 | 3 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" |13 | {{Flag|Gresya}} | Marianna Efstratiou | "Emis forame to himona anixiatika" | 45 | 12 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" |14 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Maja Blagdan | "Sveta ljubav" | 30 | 19 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |15 | {{Flag|Hungary|name=Unggriya}} | Gjon Delhusa | "Fortuna" | 26 | 23 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" |16 | {{Flag|Irlanda}} | [[Eimear Quinn]] | "The Voice" | 198 | 2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |17 | {{Flag|Israel}} | Galit Bell | "Shalom Olam" | 12 | 28 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" |18 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Anna Mjöll | "Sjúbídú" | 59 | 10 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |19 | {{Flag|Masedonya}} | Kaliopi | "Samo ti" | 14 | 26 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" |20 | {{Flag|Malta}} | Miriam Christine | "In a Woman's Heart" | 138 | 4 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" |21 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Maxine & Franklin Brown | "De eerste keer" | 63 | 9 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" |22 | {{Flag|Polonya}} | Kasia Kowalska | "Chcę znać swój grzech" | 42 | 15 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" |23 | {{Flag|Portugal}} | Lúcia Moniz | "O meu coração não tem cor" | 32 | 18 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |24 | {{Flag|Rumanya}} | Monica Anghel and Sincron | "Rugă pentru pacea lumii" | 11 | 29 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |25 | {{Flag|Rusya}} | Andrey Kosinskiy | "Ya eto ya" | 14 | 26 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" |26 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | One More Time | "Den vilda" | 227 | 1 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" |27 | {{Flag|Eslobenya}} | Regina | "Dan najlepših sanj" | 30 | 19 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" |28 | {{Flag|Eslobakya}} | Marcel Palonder | "Kým nás máš" | 38 | 17 |- style="font-weight: bold; background: navajowhite;" ! scope="row" style="text-align:center;" |29 | {{Flag|Turkiya}} | Şebnem Paker | "Beşinci Mevsim" | 69 | 7 |} === Final === Ginanap ang paligsahan noong ika-18 ng Mayo 1996 sa ganap na 9:00 ng gabi CEST at nagtagal ng 3 oras at 7 minuto.<ref name="ESC1996" /> {{Legend|gold|Kampeon}} {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Resulta ng Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1996<ref>{{cite web |title=Oslo 1996 – Scoreboard |url=https://eurovision.tv/event/oslo-1996/final |publisher=Unyon ng Pagbobrodkast sa Europa (EBU) |access-date=21 Abril 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414125200/https://eurovision.tv/event/oslo-1996/final |archive-date=14 April 2021 |url-status=live}}</ref> |- ! scope="col" | Draw ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Artista ! scope="col" | Kanta !Puntos !Puwesto |- ! scope="row" style="text-align:center;" |01 | {{Flag|Turkiya}} | Şebnem Paker | "Beşinci Mevsim" | 57 | 12 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |02 | {{Flag|Reyno Unido}} | Gina G | "Ooh Aah... Just a Little Bit" | 77 | 8 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |03 | {{Flag|Espanya}} | Antonio Carbonell | "Ay, qué deseo" | 17 | 20 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |04 | {{Flag|Portugal}} | Lúcia Moniz | "O meu coração não tem cor" | 92 | 6 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |05 | {{Flag|Tsipre}} | Constantinos | "Mono gia mas" | 72 | 9 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |06 | {{Flag|Malta}} | Miriam Christine | "In a Woman's Heart" | 68 | 10 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |07 | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} | Maja Blagdan | "Sveta ljubav" | 98 | 4 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |08 | {{Flag|Austria}} | George Nussbaumer | "Weil's dr guat got" | 68 | 10 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |09 | {{Flag|Suwisa}} | Kathy Leander | "Mon cœur l'aime" | 22 | 16 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |10 | {{Flag|Gresya}} | Marianna Efstratiou | "Emis forame to himona anixiatika" | 36 | 14 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |11 | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | Maarja-Liis Ilus & Ivo Linna | "Kaelakee hääl" | 94 | 5 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |12 | {{Flag|Noruwega}} | Elisabeth Andreassen | "I evighet" | 114 | 2 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |13 | {{Flag|Pransiya}} | Dan Ar Braz & l'Héritage des Celtes | "Diwanit bugale" | 18 | 19 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |14 | {{Flag|Eslobenya}} | Regina | "Dan najlepših sanj" | 16 | 21 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |15 | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | Maxine & Franklin Brown | "De eerste keer" | 78 | 7 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |16 | {{Flag|Belhika}} | Lisa del Bo | "Liefde is een kaartspel" | 22 | 16 |- style="font-weight: bold; background: gold;" ! scope="row" style="text-align:center;" |17 | {{Flag|Irlanda}} | [[Eimear Quinn]] | "The Voice" | 162 | 1 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |18 | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | Jasmine | "Niin kaunis on taivas" | 9 | 23 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |19 | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} | Anna Mjöll | "Sjúbídú" | 51 | 13 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |20 | {{Flag|Polonya}} | Kasia Kowalska | "Chcę znać swój grzech" | 31 | 15 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |21 | {{Flag|Bosnia and Herzegovina|name=Bosniya at Herzegovina|variant=1992}} | Amila Glamočak | "Za našu ljubav" | 13 | 22 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |22 | {{Flag|Eslobakya}} | Marcel Palonder | "Kým nás máš" | 19 | 18 |- ! scope="row" style="text-align:center;" |23 | {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} | One More Time | "Den vilda" | 100 | 3 |} === Tagapagsalita === Ang bawat kalahok na brodkaster ay nagtalaga ng tagapagsalita, na responsable sa pag-anunsyo, sa Ingles o Pranses, ng mga boto para sa kani-kanilang bansa. Gaya ng nangyari simula noong paligsahan noong 1994, ang mga tagapagsalita ay konektado sa pamamagitan ng satellite at lumitaw sa pangitain habang isinasagawa ang pagsasahimpapawid. Ang mga tagapagsalita sa paligsahan noong 1996 ay nakalista sa ibaba. {{Div col |colwidth=30em}} # {{Flag|Turkiya}} – Ömer Önder # {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} – Colin Berry # {{Flag|Espanya}} – Belén Fernández de Henestrosa # {{Flag|Portugal}} – Cristina Rocha # {{Flag|Tsipre}} – Marios Skordis # {{Flag|Malta}} – Ruth Amaira # {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} – Daniela Trbović # {{Flag|Austria}} – Martina Rupp # {{Flag|Suwisa}} – Yves Ménestrier # {{Flag|Gresya}} – Niki Venega # {{Flag|Estonia|name=Estonya}} – Annika Talvik # {{Flag|Noruwega}} – Ragnhild Sælthun Fjørtoft # {{Flag|Pransiya}} – Laurent Broomhead # {{Flag|Eslobenya}} – Mario Galunič # {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} – Marcha <small>(kinatawan ng Nederlandiya noong [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision 1987|1987]])</small> # {{Flag|Belhika}} – An Ploegaerts # {{Flag|Irlanda}} – Eileen Dunne # {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} – Solveig Herlin # {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} – Svanhildur Konráðsdóttir # {{Flag|Polonya}} – Jan Chojnacki # {{Flag|Bosnia and Herzegovina|name=Bosniya at Herzegovina|variant=1992}} – Segmedina Srna # {{Flag|Eslobakya}} – Alena Heribanová # {{Flag|Sweden|name=Suwesya}} – Ulla Rundqvist {{Div col end}} == Ibang mga pagtatanghal == * '''Pambungad:''' ** Morten Harket - "Heaven's Not for Saints" * '''Interval act:''' ** Oslo Danse Ensemble kasama sina Torbjørg Aamlid Paus, Bukkene Bruse, Bendik Hofseth, Håvard Gimse, Helge Kjekshus, Brazz Brothers, Mari Boine at Terje Rypdal - "Vardebrenning" ==Pagpapalabas== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga brodkaster at komentarista sa mga kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! rowspan="2" scope="row" |{{Flag|Austria}} | rowspan="2" |ORF |ORF 1 |Ernst Grissemann |- |FM4 |Stermann & Grissemann |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Belhika}} | rowspan="2" |BRTN |TV1 |''Olandes:'' Michel Follet at Johan Verstreken |- |Radio 2 |''Olandes:'' Guy De Pré at Bart Pieters |- |RTBF |RTBF1 |''Pranses:'' Jean-Pierre Hautier at [[Sandra Kim]] |- ! scope="row" | {{Flag|Bosnia and Herzegovina|name=Bosniya at Herzegovina|variant=1992}} |RTVBiH |BHT |Segmedina Srna |- ! scope="row" | {{Flag|Eslobakya}} |STV | STV2 |{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Eslobenya}} | rowspan="2" |RTVSLO |SLO 1 |Miša Molk |- |Val 202 |{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Espanya}} |TVE |La Primera |José Luis Uribarri |- ! scope="row" | {{Flag|Estonia|name=Estonya}} | colspan="2" |ETV |{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Gresya}} |ERT |{{N/A|}} |{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Irlanda}} | rowspan="2" |RTÉ |RTÉ One |Pat Kenny |- |RTÉ Radio 1 |Larry Gogan |- ! scope="row" | {{Flag|Iceland|name=Islandiya}} |RÚV |Sjónvarpið, Rás 2 |Jakob Frímann Magnússon |- ! scope="row" | {{Flag|Croatia|name=Kroasya}} |HRT |HRT 1 |Aleksandar Kostadinov |- ! scope="row" | {{Flag|Malta}} |PBS |TVM |Charles Saliba |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Netherlands|name=Nederlandiya}} | rowspan="2" | NOS |TV2 | Willem van Beusekom |- |Radio 2 |Hijlco Span |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Noruwega}} | rowspan="2" |NRK |NRK Fjernsynet |Jostein Pedersen |- |NRK P1 |Stein Dag Jensen at Anita Skorgan |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Finland|name=Pinlandiya}} | rowspan="2" |YLE |TV1 |Erkki Pohjanheimo, Sanna Kojo at Minna Pentti |- |Radio Suomi |Iris Mattila at Pasi Hiihtola |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|Polonya}} | TVP | TVP1 |Dorota Osman |- |PR |Polskie Radio Bis |Artur Orzech at Dariusz Michalski |- ! scope="row" | {{Flag|Portugal}} |RTP |RTP1, RTP Internacional |{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Pransiya}} | France Télévision |France 2 | Olivier Minne |- ! rowspan="2" scope="row" | {{Flag|United Kingdom|name=Reyno Unido}} | rowspan="2" |[[BBC]] |BBC1, BBC Prime |Terry Wogan |- |BBC Radio 2 |Ken Bruce |- ! rowspan="2" scope="row" |{{Flag|Sweden|name=Suwesya}} |SVT |SVT2 |Björn Kjellman |- |SR |SR P3 |Claes-Johan Larsson at Lisa Syrén |- ! rowspan="3" scope="row" | {{Flag|Suwisa}} | rowspan="2" | SRG SSR | Schweiz 4 |''Aleman:'' Sandra Studer |- | TSR | ''Pranses:'' Pierre Grandjean |- | colspan="2" |Radio Z |{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Tsipre}} |CyBC |RIK 1 |Evi Papamichail |- ! scope="row" | {{Flag|Turkiya}} |TRT |TRT 1 |{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |} {| class="wikitable plainrowheaders" |+ Mga broadkasters at komentarista sa mga hindi kalahok na bansa ! scope="col" | Bansa ! scope="col" | Brodkaster ! scope="col" | (Mga) Channel ! scope="col" | (Mga) Komentarista |- ! rowspan="5" scope="row" | {{Flag|Alemanya}} |ARD |Das Erste{{Efn|Ipinagpaliban na pagsasahimpapawid nang 12:35 ng hating-gabi ([[Oras Gitnang Europa sa Tag-araw|CEST]])}} | rowspan="5" |Ulf Ansorge |- |MDR |MDR Fernsehen |- |NDR/RB |N3 |- |SFB |B1 |- |WDR |WDR Fernsehen |- ! scope="row" | {{Flag|Australya}} |SBS |SBS TV{{Efn|Ipinagpaliban na pagsasahimpapawid sa sumunod na araw nang 8:00 ng gabi (AEST)}} |{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! rowspan="2" scope="row" |{{Flag|Dinamarka}} | rowspan="2" |DR |DR TV |Jørgen de Mylius |- |DR P3 |Katrine Nyland Sørensen, Martin Loft at Marianne Dinesen |- ! scope="row" | {{Flag|Groenlandiya}} |KNR | KNR{{Efn|Ipinagpaliban na pagsasahimpapawid nang 9:45 ng gabi (WGST)}} |{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Israel}} |IBA |Channel 1 |{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Jordan}} |JRTV |JTV2 |{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Kapuluang Peroe}} | colspan="2" |SvF{{Efn|Ipinagpaliban na pagsasahimpapawid sa sumunod na araw nang 1:00 ng hapon (WEST)}} |{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Lithuania|name=Litwanya}} |LRT |LTV |{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |- ! scope="row" | {{Flag|Rumanya}} |TVR |TVR 1 |Doina Caramzulescu at Costin Grigore |- ! scope="row" |{{Flag|Hungary|name=Unggriya}} |MTV |MTV 2 |István Vágó |- ! scope="row" | {{Flag|Serbia and Montenegro|name=Yugoslavia}} |RTS |RTS 2 |{{N/A|align=left|''Walang nakakaalam''}} |} ==Mga nota== {{Notelist}} == References == {{Reflist}} [[Kategorya:Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] [[Kategorya:Patimpalak sa pag-awit]] [[Kategorya:Europa]] pnn6mwpg4os4z7ckofsy1nwb1hc7vhf 0 337955 2204002 2026-04-21T13:09:34Z Derk29 114611 Ginawa si Kate Cory 2204002 wikitext text/x-wiki Si '''Kate Cory''' (Pebrero 8, 1861 – Hunyo 12, 1958) ay isang Amerikanong potograpo at artista. Nag-aral siya ng sining sa New York, at pagkatapos ay nagtrabaho bilang isang komersyal na artista. Naglakbay siya sa timog-kanlurang Estados Unidos noong 1905 at nanirahan kasama ng mga [[Hopi]] sa loob ng ilang taon, at itinala ang kanilang buhay sa humigit-kumulang 600 litrato. == Maagang buhay == Si Kate Thompson Cory ay ipinanganak sa [[Waukegan, Illinois]], noong Pebrero 8, 1861. <ref name="Petteys">Petteys, Chris, ''Dictionary of Women Artists'', G K Hill & Co. publishers, 1985</ref> <ref name="Sharlot death">[http://www.sharlot.org/archives Search: Kate Cory] {{Webarchive}} Death and Dispositions. Sharlot Hall Museum, Prescott, Arizona. Retrieved March 31, 2014.</ref> Ang kanyang mga magulang ay sina James Young Cory (1828–1901), ipinanganak sa Canada, at Eliza P. Kellogg Cory (1829–1903), ipinanganak sa Maine. <ref name="Loscher p. 1">Tricia Loscher. [https://www.jstor.org/stable/41696677 "Kate Thomson Cory: Artist in Hopiland."] ''The Journal of Arizona History.'' 2002 . '''43''':1. p.&nbsp;1.</ref> <ref name="1880 census">Kate Cory, Waukegan, Illinois 1880 census. Tenth Census of the United States, 1880. (NARA microfilm publication T9, 1,454 rolls). Records of the Bureau of the Census, Record Group 29. National Archives, Washington, D.C.</ref> <ref>Brookhaven Press. ''[https://books.google.com/books?id=wE40AQAAMAAJ&pg=PA331 The Past and Present of Lake County, Illinois: Containing a History of the County – its Cities, Towns, &c., a Biographical Directory of Its Citizens, War Record of Its Volunteers in the Late Rebellion, Portraits of Early Settlers and Prominent Men, General and Local Statistics, Map of Lake County, History of Illinois, Illustrated, History of the Northwest, Illustrated, Constitution of the United States, Miscellaneous Matters, Etc., Etc]''. Brookhaven Press; 1877. {{ISBN|978-1-58103-880-4}}. p. 331.</ref> Mayroon din silang isang anak na lalaki, na nagngangalang James Stewart Cory. Isang abolisyonista, ang kanyang ama ay kasangkot sa [[Underground Railroad]] . Ang kanilang tahanan ay nilagyan ng isang lihim na silid sa silong ng bahay. Mula roon, dinala ng kanyang mga malayang itim na katulong ang mga tumatakas na alipin sa mga naghihintay na bangka sa Waukegan Harbour, na nagbibigay ng impresyon na sila ay nakikipagnegosyo para kay James Cory. Noong panahon ng Digmaang Sibil, ang matagumpay na editor ng pahayagan ay madalas na mag-isang namamahala sa ''Waukegan Gazette'' pagkatapos umalis ang kanyang mga empleyado patungo sa digmaan at hinikayat siyang manatili sa Waukegan. Lumipat ang mga Cory sa [[Newark, New Jersey]], noong 1880 at ang kanyang ama, si James Cory, ang namamahala sa kanyang mga interes sa Wall Street sa New York City. <ref name="Waukegan bio">[http://www.waukeganhistorical.org/people-journal/kate-cory.html ''Kate Cory''.] Waukegan Historical Society. Retrieved March 31, 2014.</ref> Si Kate Cory ay kamag-anak ni [[Fanny Cory]], isang ilustrador ng libro at kartunista na may mga gawa tulad ng komiks na ''Little Miss Muffet'' . <ref>Claudette Simpson, [https://news.google.com/newspapers?nid=886&dat=19740913&id=rLtaAAAAIBAJ&sjid=WVADAAAAIBAJ&pg=2662,4020841 "A Little Background on Artist Kate Cory."] ''The Prescott Courier.'' September 13, 1974. p. 16.</ref> ==Sanggunian== <references /> {{stub}} fh6znxaj69hbwvisiaqlp6vswbfdzz5 0 337956 2204003 2026-04-21T13:22:19Z Derk29 114611 Ginawa si Helene Cramer 2204003 wikitext text/x-wiki Si '''Helene Cramer''' (Disyembre 13, 1844 – Abril 14, 1916) ay isang Aleman na pintor ng bulaklak, tanawin, at retrato. == Buhay == Si Cramer ay nagmula sa isang mayamang pamilyang mangangalakal sa [[Hamburgo|Hamburg]] - Uhlenhorst. Tulad ng kanyang kapatid na babae, ang pintor na [[Molly Cramer|si Molly Cramer]], nagsimula rin siya ng kanyang pagsasanay bilang isang pintor noong 1882 pagkatapos ng pagkamatay ng kanilang amang si Cesar Cramer. Sa simula ng kanilang pag-aaral, si Helene ay 38 taong gulang. Ang mga unang guro ng magkapatid ay ang ilustrador sa Hamburg {{Interlanguage link|Theobald Riefesell|de}} pati na rin ang mga pintor na sina [[Carl Rodeck]] at [[Carl August Heinrich Ferdinand Oesterley|Carl Oesterley]] . Sa pagtatapos ng dekada 1880, si Helene Cramer ay nagtungo sa [[Ang Haya|The Hague]] upang magsanay sa ilalim [[Margaretha Roosenboom|ni Margaretha Roosenboom]] at kasama ang kanyang kapatid na babae sa Belgian still life painter [[Eugène Joors|na si Eugène Joors]] sa [[Amberes|Antwerp]] . <ref>[https://rkd.nl/en/explore/artists/record?query=helene+cramer&start=4 Helene Cramer] at [[Netherlands Institute for Art History]] (RKD)</ref> Tinuruan sila ni Joors ng sining ng pagpipinta ng still life. Pagbalik sa Hamburg, pangunahing ipininta ni Helene Cramer ang mga piraso ng bulaklak na still life. Ang kanyang mga gawa ay regular na ipinakita sa mga pangunahing eksibisyon sa Alemanya, tulad ng sa [[Glaspalast (Munich)|Glass Palace Munich]] <ref>{{Cite book |url=http://www.bayerische-landesbibliothek-online.de/glaspalast |title=Kataloge der Kunstausstellungen im Münchner Glaspalast 1869-1931 |publisher=Ausstellungskommitee, today: [[Bavarian State Library]] (Online) |language=de}}</ref> at sa [[Große Berliner Kunstausstellung|Great Berlin Art Exhibition]] (Große Berliner Kunstausstellung). <ref>{{Cite book |url=http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/gbk |title=Grosse Berliner Kunstausstellung, Kataloge |publisher=GBK, today: [[Heidelberg University]] |language=de}}</ref> Sa Berlin, ilang beses siyang nagpakita ng kanyang mga gawa sa pagitan ng 1893 at 1908, kasama ang kanyang kapatid na si Molly. Ipinakita rin niya ang kanyang mga gawa sa [[Museum of Science and Industry (Chicago)|Palace of Fine Arts]] at [[The Woman's Building (Chicago)|The Woman's Building]] sa 1893 [[World's Columbian Exposition]] sa Chicago, Illinois, <ref name="Nichols">{{Cite web |last=Nichols |first=K. L. |title=Women's Art at the World's Columbian Fair & Exposition, Chicago 1893 |url=http://arcadiasystems.org/academia/cassatt10cc.html#cramerH |access-date=26 July 2018}}</ref> at noong 1900 sa Woman's Exhibition, [[Earls Court Exhibition Centre|Earl's Court]], London kasama ang: ''Fir Forest; Trapäolum; Narzissen; Morgensonne im Wald; Gloxinien at Fuchsien'' . <ref>[https://archive.org/stream/gri_33125013839424#page/n249/mode/2up/search/cramer Helene Cramer, Hamburg, Uhlenhorst, Carlstrasse 18] In: ''Official Fine Art, Historical, and General Catalogue'', Woman's Exhibition 1900, Earl's Court, London, S.W.</ref> Noong 1896, nakuha ng direktor ng [[Kunsthalle Hamburg]] [[Alfred Lichtwark|na si Alfred Lichtwark]] ang ilan sa mga larawan ng magkapatid na Cramer para sa ''Koleksyon ng mga larawan mula sa Hamburg'' . Si Lichtwark, na madalas na pumupunta sa bahay ng magkapatid sa [[Hamburg-Nord|Uhlenhorst]], ay nakipag-ugnayan din sa mga miyembro ng Hamburg Artists' Club ng 1897 (Hamburgischer Künstlerklub), kabilang na {{Interlanguage link|Ernst Eitner|de}}, [[Arthur Illies]] at [[Paul Kayser]] . Sa pamamagitan ng mga pagbisita ng mga artista sa kanilang bahay, ito ay naging isang artistikong tagumpay sa simula ng ika-20 siglo. Nang hindi sumali sa club, kalaunan ay ipinakita ng mga kapatid na babae ang kanilang mga ipinintang larawan kasama nila. Si Helene Cramer ay miyembro ng ''Allgemeine Deutsche Kunstgenossenschaft'', ang Association of North-West German Artists, sa Berlin Association of Women Artists at sa Association of (Women) Authors and Artists of Vienna. Namatay si Helene Cramer noong 1916 sa kanyang ika-72 taon, ang mga lapida nina Helene at Molly Cramer ay nasa ''Hardin ng mga Kababaihan'' sa Hamburg [[Ohlsdorf Cemetery]] . == Tingnan din == * [[List of German painters|Talaan ng mga pintor na Aleman]] * [[List of German women artists|Talaan ng mga babaeng artistang Aleman]] ==Sanggunian== <references /> {{stub}} 9dfi2bhqkoseqjyc39rv8j5rsvmzl8j 0 337957 2204010 2026-04-21T14:54:02Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: {{Infobox settlement |name = Joppécourt |settlement_type = Bayan |image_skyline = Eglise Joppecourt.jpg |image_caption = Simbahan ni San Martin |image_shield = Blason Joppécourt 54.svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Joppécourt |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Grand Est]] |subdivision_type2 = Mga Departamento ng Pransiy... 2204010 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Joppécourt |settlement_type = Bayan |image_skyline = Eglise Joppecourt.jpg |image_caption = Simbahan ni San Martin |image_shield = Blason Joppécourt 54.svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Joppécourt |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Grand Est]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Meurthe-et-Moselle]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Briey|Briey]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Patrick Coignet<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/en/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|website=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=9 August 2021|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 6.98 |population_as_of = 2023 |population_total = 150 |population_footnotes = |population_density_km2 = auto |website = |coordinates = {{coord|49.3889|5.7961|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 315 |elevation_min_m = 259 |elevation_max_m = 360 |postal_code_type = INSEE/Postal code |postal_code = 54282/54620 }} Ang '''Joppécourt''' ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] ng [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Meurthe-et-Moselle]], sa [[Lorraine]], sa rehiyong administratibo ng [[Grand Est]]. ==Heograpiya== ===Lokasyon=== {{expand section}} ===Hidrograpiya=== Ang munisipalidad ay nasa loob ng [[basin ng Ilog Meuse]], bahagi ng [[basin ng Rhine-Meuse]]. Ito ay pinaaagusan ng Ilog Crusnes. Ang [[Ilog Crusnes|Crusnes]], na may habang 32 km, ay nagmumula sa munisipalidad ng [[Errouville]] at dumadaloy patungo sa [[Ilog Chiers]] sa [[Longuyon]], pagkatapos dumaan sa labindalawang munisipalidad. [[File:54282-Joppécourt-Hydro.jpeg|thumb|center|alt=Mapang may kulay na nagpapakita ng hydrographic network ng munisipalidad|Network ng hidrograpiko ng Joppécourt.{{efn|Les ruisseaux intermittents sont représentés en traits pointillés.}}]] ==Urbanismo== ===Tipolohiya=== Noong Enero 1, 2024, ang Joppécourt ay ikinategorya bilang isang munisipalidad sa kanayunan na may nakakalat na pabahay, ayon sa bagong pitong-antas na munisipal na densidad ng grid na tinukoy ng INSEE noong 2022. Ito ay matatagpuan sa labas ng mga yunit ng urbano at sa labas ng impluwensya ng mga lungsod. ===Paggamit ng lupa=== Ang paggamit ng lupa sa munisipalidad, gaya ng ipinapakita sa European biophysical land cover database na Corine Land Cover (CLC), ay nailalarawan sa pamamagitan ng malaking presensya ng lupang pang-agrikultura (63.3% noong 2018), isang pagbaba kumpara sa 1990 (64.2%). Ang detalyadong pagkasira noong 2018 ay ang mga sumusunod: lupang maaaring sakahin (61%), kagubatan (36.7%), damuhan (2.3%). [[File:54282-Joppécourt-Sols.png|thumb|center|alt=Carte en couleurs présentant l'occupation des sols.|Carte des infrastructures et de l'occupation des sols de la commune en 2018 ([[Corine Land Cover|CLC]]).]] ==Pangalan== * ''Jopecourt'' noong 1759, ''Jopéco'' sa diyalektong Lorraine. * Mula sa isang personal na pangalang Aleman na ''Joppo'' o ''Deotpolt'' + ''-court'' na "rural estate," isang pormasyon ng mga Aleman-Romantiko (Ch. Rostaing) na karaniwan sa silangang Pransiya. ==Kasaysayan== Noong 1817, ang Joppécourt, isang nayon sa dating [[lalawigan ng Barrois]] sa [[ilog Crusnes]], ay kinabibilangan ng sakahan ng Martin-Fontaine at ng gilingan ng Barnawé. Noong panahong iyon, mayroong 342 na naninirahan na naninirahan sa 66 na bahay. ==Mga lugar at monumento== * Presensya ng mga Gallo-Romano. * [[Kastilyo ng Mercy]], nawasak noong 1681. Matatagpuan sa gilid ng talampas na tinatanaw ang Ilog Crusnes, ito ay itinayo noong ika-14 na siglo para sa mga [[Konde ng Mercy]]. Sa anyo ng isang parihabang bakuran (na napapaligiran ng isang malawak na kanal sa hilaga at timog), isang bunton lamang, mga labi ng mga dingding na kurtina, mga bakas ng pangunahing gusali, at isang pabilog na tore ang natitira hanggang ngayon. * Barnawé Mill, na matatagpuan sa kalsadang D27, na itinayo noong unang kalahati ng ika-19 na siglo. * Simbahan ng Parokya ng Saint-Martin, na binubuo ng: sementeryo; monumento ng libingan; ossuary; monumental na krus, na itinayong muli noong 1842, na pumalit sa isang nawasak na simbahan noong ika-16 o ika-17 siglo. Ito ay naglalaman ng isang polychrome na estatwa ni Kristo na may mga Kadena, na ngayon ay nasa Musée Lorrain. * Dating ossuary, nakalista bilang isang makasaysayang monumento sa pamamagitan ng atas noong Nobyembre 23, 1987.<ref>[http://patrimoine-de-lorraine.blogspot.fr/2016/04/nancy-54-musee-lorrain-christ-aux-liens.html Patrimoine de Lorraine, Musée lorrain: christ aux liens de Joppécourt XVIe siècle].</ref> * Presbytery, mga bumubuong bahagi: balon, itinayo: ika-18 siglo. ==Eskudo de armas== [[File:Blason Joppécourt 54.svg|thumb|Joppécourt]] ''Ang mga Gules, isang kulot na pilak na kurba na nasa gilid ng dalawang alerion na magkapareho ang pagkakalagay nang paliko, sa kanton o may karga na isang krus na asul.''<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=11419 Eskudo de armas ng Joppécourt]</ref> ==Mga tala at sanggunian== ===Tala=== {{Notelist}} ===Sanggunian=== {{reflist}} [[Kategorya:Joppécourt]] [[Kategorya:Meurthe-et-Moselle]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] 3gpmdmrk04mr6ac0z2j9abhmiqsh7o3 0 337958 2204017 2026-04-21T18:41:48Z ShiminUfesoj 90200 Bagong pahina: {{Short description|Paleoantropologo at tagapangasiwa ng Kenya}} {{Infobox scientist | name = Emma Mbua | birth_name = Emma Nguvi Mbua | birth_date = 1961 | citizenship = Kenya | occupation = Paleoantropologo, tagapangasiwa | fields = Paleoantropolohiya, ebolusyon ng tao | workplaces = Mga Pambansang Museo ng Kenya | education = Unibersidad ng Liverpool; Unibersidad ng Hamburg | known_for = Unang babaeng taga-Silangang Aprika na nagtrabaho bilang isang paleoanthropologist }}... 2204017 wikitext text/x-wiki {{Short description|Paleoantropologo at tagapangasiwa ng Kenya}} {{Infobox scientist | name = Emma Mbua | birth_name = Emma Nguvi Mbua | birth_date = 1961 | citizenship = Kenya | occupation = Paleoantropologo, tagapangasiwa | fields = Paleoantropolohiya, ebolusyon ng tao | workplaces = Mga Pambansang Museo ng Kenya | education = Unibersidad ng Liverpool; Unibersidad ng Hamburg | known_for = Unang babaeng taga-Silangang Aprika na nagtrabaho bilang isang paleoanthropologist }} Si '''Emma Mbua''' (ipinanganak noong 1961) ay isang [[paleoantropologo]] at isang [[curator]] mula sa Kenya, na siyang unang babaeng taga-Silangang Aprika na nagtrabaho bilang isang [[paleoantropologo]]. == Karera == Si Mbua ay ipinanganak noong 1961. Nagsimula ang kanyang karera noong 1979 nang magsimula siyang magtrabaho sa [[Mga Pambansang Museo ng Kenya]].<ref name=":2">{{Cite web|title=Emma Mbua {{!}} TrowelBlazers|date=13 November 2020 |url=https://trowelblazers.com/emma-mbua/|access-date=2021-03-11}}</ref> Nag-apply siya para sa isang posisyon doon pagkatapos niyang matapos ang kanyang A-Levels sa Lugulu High School.<ref name=":1">Thang'wa, Josephine. "[https://journals.co.za/doi/pdf/10.10520/AJA02578301_246 The evolution of East Africa's first African woman palaeoanthropologist.]" ''Kenya Past and Present'' 32.1 (2001): 72-75.</ref> Habang nasa Pambansang Museo ng Kenya, si Emma ay itinalaga sa laboratoryo ng [[Paleontology|paleontology]] sa loob ng dalawang taon bago siya inilipat sa seksyon ng pinagmulan ng tao.<ref>{{Cite journal|last1=Josephine Thangwa|title=The evolution of East Africa's first African woman palaeoanthropologist|url=https://journals.co.za/doi/10.10520/AJA02578301_246|journal=Sabinet African Journals|pages=72–75}}</ref> Noong 1985, nagsimula siya ng kwalipikasyong MPhil sa University of Liverpool noong 1993. Natapos niya ang kanyang titulo ng doktorado sa [[University of Hamburg]] kasama si [[Günter Bräuer]] noong 2001, kung saan pinag-aralan niya ang transisyon ng [[homo erectus]] patungo sa modernong mga tao. Siya ang unang babae mula sa Silangang Aprika na nagkaroon ng karera bilang isang paleoantropologo.<ref name=":1" /> Si Mbua ay nagtrabaho sa iba't ibang lugar sa kanyang karera kabilang ang sa Turkana at Sibiloi National Park.<ref>{{Cite web|last=Mutu|first=Kari|date=2015|title=Kenya: Scientist Finds Early Human Fossils Near Nairobi|url=https://allafrica.com/stories/201505201565.html}}</ref> Siya ang punong imbestigador sa [[Kantis Fossil Site]], kung saan siya ay ginawaran ng mga gawad mula sa [[Leakey Foundation]] at sa [[Wenner Gren Foundation|Wenner-Gren Foundation]], pati na rin ang National Geographic Society, (2018) at Paleontological Scientific Trust (PAST) noong 2011, upang magsagawa ng mga paghuhukay.<ref name=":0">{{Cite web|title=Grantee Spotlight: Emma Mbua|url=https://leakeyfoundation.org/grantee-spotlight-emma-mbua/|access-date=2021-03-11|website=The Leakey Foundation|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Mbua, Emma Nguvi {{!}} The Wenner-Gren Foundation|url=http://www.wennergren.org/grantees/mbua-emma-nguvi-0|access-date=2021-03-11|website=www.wennergren.org}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> Doon ay nahukay nina Mbua at ng kanyang pangkat ang isang lugar na puno ng mga karne ng hayop, pati na rin ang isang ngipin ng aso at isang buto ng bisig mula sa isang nasa hustong gulang na [[Australopithecus afarensis|''Australopithecus'' ''afarensis'']] pati na rin ang dalawang batang ngipin ng iisang uri.<ref name=":0" /> Ang tuklas na ito ang pinakamalayo sa silangan ng [[Rift valley|Rift Valley]] kung saan natagpuan ang mga labi ng Austrolopithecus afarensis..<ref>{{Cite web|title=Emma Mbua – Antrocom|url=http://www.antrocom.net/tag/emma-mbua/|access-date=2021-03-11|website=www.antrocom.net}}</ref> Noong 2002, siya ay naging Pinuno at Punong Siyentipiko ng Pananaliksik sa Kagawaran ng Agham ng Daigdig sa Mga Pambansang Museo ng Kenya.. Noong 2005, isa siya sa nagtatag ng [https://eaappinfo.wordpress.com/ East African Association of Palaeoanthropology and Palaeontology] (EAAPP), upang palakasin ang sinaunang pananaliksik sa rehiyon at pag-isahin ang mga iskolar. Bilang isang lektor sa [[Unibersidad ng Nairobi]] marami siyang mga estudyante; Gumugol din siya ng isang taon bilang Senior Lecturer sa [[Mount Kenya University]] noong 2015.<ref name=":2" /> Sa kanyang tungkulin sa Mga Pambansang Museo ng Kenya, binigyan niya ang awtor na si [[Bill Bryson]] ng isang behind-the-scenes tour ng mga koleksyon, na itinampok sa kanyang aklat na ''African Diary.''<ref>{{Cite web|date=2018-01-05|title=Bill Bryson's African Diary|url=https://www.barnesandnoble.com/readouts/bill-brysons-african-diary/|access-date=2021-03-11|website=B&N Readouts|language=en-US}}</ref> == Mga piling publikasyon == * Mbua, Emma, Soichiro Kusaka, Yutaka Kunimatsu, Denis Geraads, et al. 2016. Kantis: New Australopithecus Site on the Shoulders of the Rift Valley near Nairobi, Kenya. ''[[Journal of Human Evolution]]'' 94:28-44.<ref>{{Cite journal|last1=Mbua|first1=Emma|last2=Kusaka|first2=Soichiro|last3=Kunimatsu|first3=Yutaka|last4=Geraads|first4=Denis|last5=Sawada|first5=Yoshihiro|last6=Brown|first6=Francis H.|last7=Sakai|first7=Tetsuya|last8=Boisserie|first8=Jean-Renaud|last9=Saneyoshi|first9=Mototaka|last10=Omuombo|first10=Christine|last11=Muteti|first11=Samuel|date=2016-05-01|title=Kantis: A new Australopithecus site on the shoulders of the Rift Valley near Nairobi, Kenya|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0047248416000208|journal=Journal of Human Evolution|language=en|volume=94|pages=28–44|doi=10.1016/j.jhevol.2016.01.006|pmid=27178456|issn=0047-2484|hdl=2433/209815|hdl-access=free}}</ref> *Thure E. Cerling, Fredrick Kyalo Manthi, Emma N. Mbua, Louise N. Leakey, Meave G. Leakey, Richard E. Leakey, Francis H. Brown, Frederick E. Grine, John A. Hart, Prince Kaleme, Hélène Roche, Kevin T. Uno, Bernard A. Wood. Diet of Turkana Basin hominins. ''Proceedings of the National Academy of Sciences'' Jun 2013, 110 (26) 10501–10506.<ref>{{Cite journal|last1=Cerling|first1=T. E.|last2=Manthi|first2=F. K.|last3=Mbua|first3=E. N.|last4=Leakey|first4=L. N.|last5=Leakey|first5=M. G.|last6=Leakey|first6=R. E.|last7=Brown|first7=F. H.|last8=Grine|first8=F. E.|last9=Hart|first9=J. A.|last10=Kaleme|first10=P.|last11=Roche|first11=H.|date=2013-06-25|title=Stable isotope-based diet reconstructions of Turkana Basin hominins|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=110|issue=26|pages=10501–10506|doi=10.1073/pnas.1222568110|issn=0027-8424|pmc=3696807|pmid=23733966|bibcode=2013PNAS..11010501C|doi-access=free}}</ref> * Bräuer, Günter, Mbua, Emma. ''Homo erectus'' features used in cladistics and their variability in Asian and African hominids. ''Journal of Human Evolution'' 1992, 22 (2) 79–108.<ref>{{Cite journal|last1=Bräuer|first1=Günter|last2=Mbua|first2=Emma|date=1992-02-01|title=Homo erectus features used in cladistics and their variability in Asian and African hominids|url=https://dx.doi.org/10.1016/0047-2484%2892%2990032-5|journal=Journal of Human Evolution|language=en|volume=22|issue=2|pages=79–108|doi=10.1016/0047-2484(92)90032-5|issn=0047-2484|url-access=subscription}}</ref> == Mga Sanggunian == <references /> {{DEFAULTSORT:Mbua, Emma}} aybs6d629n106wzxi35y6w6g9l5sxdp 0 337959 2204020 2026-04-21T20:53:12Z ShiminUfesoj 90200 Bagong pahina: {{Short description|Akademikong Kenyan}} {{BLP sources|date=December 2025}} {{Infobox officeholder | name = Teresa Akenga | image = | caption = | birth_date = | birth_place = Ebubayi, Bunyore, Kenya | education = {{ubl|[[Kenyatta University]] (BEd, MSc)|[[Unibersidad ng New South Wales]] (PhD)|[[KCA University]] (MBA) }} | occupation = Kimiko, akademikong administrador | title = Tagapagtatag ng [[Pangalawang Kansilyer|Pangalawang Kansilyer]] | ter... 2204020 wikitext text/x-wiki {{Short description|Akademikong Kenyan}} {{BLP sources|date=December 2025}} {{Infobox officeholder | name = Teresa Akenga | image = | caption = | birth_date = | birth_place = Ebubayi, Bunyore, Kenya | education = {{ubl|[[Kenyatta University]] (BEd, MSc)|[[Unibersidad ng New South Wales]] (PhD)|[[KCA University]] (MBA) }} | occupation = Kimiko, akademikong administrador | title = Tagapagtatag ng [[Pangalawang Kansilyer|Pangalawang Kansilyer]] | term_start = Hunyo 10, 2013 | term_end = Hunyo 11, 2023 | predecessor = | successor = }} Si '''Teresa Ayuko Oduor Akenga''' ay isang kemikong Kenyan at administrador ng akademiko na nagsilbing tagapagtatag ng [[Pangalawang Kanselor|Pangalawang Kanselor]] ng [[Pamantasan ng Eldoret]] mula Hunyo 10, 2013 hanggang Hunyo 11, 2023.<ref name=":0">{{cite web |title=Vice Chancellor 2013 - 2023 |url=https://archive.uoeld.ac.ke/vice-chancellor-2013-2023 |website=University of Eldoret |access-date=4 December 2025}}</ref><ref name=":1">{{cite web |title=Prof. Teresa Akenga, Chair, FAWoVC |url=https://repository.ruforum.org/AGM2023/speakers/prof-teresa-akenga-chair-fawovc |website=RUFORUM |access-date=4 December 2025}}</ref> Siya ay isang propesor ng organikong kimika at nagsisilbi ring Tagapangulo ng Forum for African Women Vice-Chancellors (FAWoVC).<ref name=":2">{{cite web |title=The challenge of the girl child begins at birth, University of Eldoret VC Professor Teresa Akenga |url=https://www.standardmedia.co.ke/evewoman/achieving-woman/article/2001254507/the-challenge-of-the-girl-child-begins-at-birth-university-of-eldoret-vc-professor-teresa-akenga |website=The Standard |date=15 March 2018 |access-date=4 December 2025}}</ref> == Maagang buhay at edukasyon == Si Akenga ay ipinanganak sa Ebubayi, [[Bunyore]], Kenya.<ref>{{cite book |last=Kabaji |first=Egara |chapter=Teresa Ayuko Akenga |editor=Kabaji, Egara |title=The Petite Dark Girl Who Grew Up to Become... |publisher=Taylor & Francis |year=2023 |isbn=9781003294924 |chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/edit/10.4324/9781003294924-16/teresa-ayuko-akenga-egara-kabaji |access-date=4 December 2025}}</ref> Hinikayat siya ng kanyang ama na pag-aralan ang mga asignaturang agham, na hindi gaanong karaniwan para sa mga batang babae noong panahong iyon..<ref name=":2" /> Nagtapos siya ng Batsilyer sa Edukasyon (Agham, Kemistri major) na may First Class Honours at Master of Science in Chemistry mula sa [[Kenyatta University]]. Natapos ni Akenga ang isang Master's Qualifying program at isang PhD sa Organic Chemistry (Synthesis) sa [[University of New South Wales]] sa Australia. Kalaunan ay nakakuha siya ng Master of Business Administration (Corporate Governance) mula sa [[KCA University]] sa Nairobi.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == Karera sa akademiko at administratibo == Si Akenga ay isang lektor ng kimika at matematika. Si Akenga ay humawak ng mga matataas na posisyon kabilang ang Deputy Vice-Chancellor para sa Akademiko, Pananaliksik, at Ekstensyon sa Management University of Africa at Deputy Principal para sa Akademikong Gawain sa Bondo University College (ngayon ay [[Jaramogi Oginga Odinga University of Science and Technology]]).<ref name=":1" /> == Mga Parangal at Pagkakasapi == Natanggap niya ang Moran of the Burning Spear mula kay Pangulong Uhuru Kenyatta noong 2013 para sa mga kontribusyon sa edukasyon at pananaliksik. Noong 2020, pinarangalan siya bilang Pinakamahusay na Babae sa Pamumuno sa Edukasyon sa Silangang Africa ng Asian Confederation of Businesses at World Education Congress. Siya ay miyembro ng Royal Society of Chemistry (MRSC), Kenya Chemical Society (KCS), Society of Environmental Toxicology and Chemistry (SETAC), at ng Organization for Women in Science for the Developing World (OWSD).<ref name=":0" /> ==Mga Sanggunian== {{Reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Akenga, Teresa Ayuko Oduor}} 7j3su71ieajz92fbig488jtwkf7z5t2 0 337960 2204044 2026-04-21T22:45:21Z ShiminUfesoj 90200 Bagong pahina: {{Short description|Kemikong Kenyan}} {{Infobox scientist | name = Peggoty Mutai | birth_place = Kericho, Kenya | workplaces = Unibersidad ng Nairobi | alma_mater = Unibersidad ng Cape Town, Unibersidad ng Nairobi | fields = Parmakognosis at Parmakolohiya | thesis_title = Ang Pag-unlad ng Kemistri sa Medisina ng mga Pitokemikal mula sa Dalbergia melanoxylon bilang mga potensyal na antimycobacterial at antitumor agent. | thesis_... 2204044 wikitext text/x-wiki {{Short description|Kemikong Kenyan}} {{Infobox scientist | name = Peggoty Mutai | birth_place = Kericho, Kenya | workplaces = Unibersidad ng Nairobi | alma_mater = Unibersidad ng Cape Town, Unibersidad ng Nairobi | fields = Parmakognosis at Parmakolohiya | thesis_title = Ang Pag-unlad ng Kemistri sa Medisina ng mga Pitokemikal mula sa Dalbergia melanoxylon bilang mga potensyal na antimycobacterial at antitumor agent. | thesis_year = 2014 | awards = UNESCO-L’Oreal Fellowship for Young Women in Life Sciences }} Si '''Peggoty Mutai''' ay isang kemikong taga-Kenya. ==Talambuhay== Ipinanganak sa [[Kericho]], ang kaniyang mga interes ay kinabibilangan ng medisinal na kimika, partikular na ang paghahanap ng mga bagong paggamot laban sa [[bulating parasito]].<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Peggoty Mutai|url=https://www.standardmedia.co.ke/the-standard/article/2000055753/n-a|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-08-16|website=Blazing the Trail in Science|language=en}}</ref> Pagkatapos mag-aral sa [[Unibersidad ng Nairobi]], Kenya, kung saan niya nakuha ang kanyang Batsilyer sa Agham at ang kanyang master's degree sa parmasya at pagsusuri ng parmasyutiko, siya ay natanggap sa [[McGill University]] sa Canada upang ipagpatuloy ang kanyang pag-aaral ng doktorado, na sinimulan niya sa [[Unibersidad ng Cape Town]], South Africa.<ref name="wmiafrica.org">{{cite web|title=FOCUS ON PEGGOTY MUTAI|url=http://blog.wmiafrica.org/focus-on-peggoty-mutai/|publisher=Women who Mentor and Innovate in Africa|accessdate=16 February 2016|date=3 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160126091539/http://blog.wmiafrica.org/focus-on-peggoty-mutai/|archive-date=26 January 2016|url-status=dead}}</ref> Bumalik si Mutai sa University of Cape Town upang tapusin ang kanyang doctorate noong 2014. Si Mutai ay kabilang sa labinlimang Fellows na pinili ng [[L'Oréal-UNESCO Awards for Women in Science]] upang makatanggap ng internasyonal na scholarship upang ituloy ang kanilang mga proyekto sa pananaliksik noong 2012..<ref name="UNESCO">{{cite web|title=The 14th Annual L'ORÉAL-UNESCO Awards For Women in Science|url=http://www.unesco.org/new/en/media-services/single-view/news/the_14th_annual_loreal_unesco_awards_for_women_in_science/#.VsJ9nhhOFWs|publisher=UNESCO|accessdate=16 February 2016|date=28 March 2012}}</ref> Kasalukuyan siyang lektor para sa departamento ng Parmakolohiya at Parmakognosis sa Unibersidad ng Nairobi at pinuno ng seksyon ng Parmakognosis. Sinabi niya na ang kanyang pagmamahal sa agham ay pinasigla ng kanyang pagmamahal sa kalikasan at sa mapayapang kapaligirang naranasan niya noong bata pa.<ref name=":0">{{Cite web|title=PEGGOTY MUTAI: Drugs; You have to kiss many frogs to find a prince|url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/magazine/peggoty-mutai-drugs-you-have-to-kiss-many-frogs-to-find-a-prince--1307970|access-date=2020-08-16|website=The East African|date=6 July 2020|language=en}}</ref> == Pananaliksik == Ang pananaliksik ni Mutai bilang doktor ay kinabibilangan ng pag-aaral ng mga bulating parasito at mga napabayaang sakit sa tropiko.<ref name=":0" /> Kabilang sa kanyang mga sumunod na interes sa pananaliksik ang mga paggamot para sa mga napabayaang sakit sa tropiko.<ref>{{Cite journal|last1=Njoroge|first1=Mathew|last2=Njuguna|first2=Nicholas|last3=Mutai|first3=Peggoty|last4=Ongarora|first4=Dennis|last5=Smith|first5=Paul|last6=Chibale|first6=Kelly|date=2014-07-11|title=Recent Approaches to Chemical Discovery and Development Against Malaria and the Neglected Tropical Diseases Human African Trypanosomiasis and Schistosomiasis|url=https://www.researchgate.net/publication/263859767|journal=Chemical Reviews|volume=114|issue=22|pages=11138–11163|doi=10.1021/cr500098f|pmid=25014712}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Cheuka|first1=Peter|last2=Mayoka|first2=Godfrey|last3=Mutai|first3=Peggoty|last4=Chibale|first4=Kelly|date=2016-12-31|title=The Role of Natural Products in Drug Discovery and Development against Neglected Tropical Diseases|url= |journal=Molecules|volume=22|issue=1|pages=58|doi=10.3390/molecules22010058|pmid=28042865|pmc=6155950|doi-access=free}}</ref> ==Mga Sanggunian== {{reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Mutai, Peggoty}} [[Kategorya:Mga siyentipikong Kenyan]] [[Kategorya:Mga babaeng kemiko ng Kenyan]] [[Kategorya:Mga tao mula sa Kericho County]] [[Kategorya:Kemistriyang panggamot]] [[Kategorya:Alumni ng Unibersidad ng Nairobi]] [[Kategorya:Alumni ng Unibersidad ng Cape Town]] [[Kategorya:Mga alumni ng McGill University]] [[Kategorya:Mga parangal ng L'Oréal-UNESCO para sa mga fellow ng Kababaihan sa Agham]] [[Kategorya:Mga babaeng siyentipiko noong ika-21 siglo]] [[Kategorya:Nawawala ang Taon ng Kapanganakan (mga taong nabubuhay)]] [[Kategorya:Mga taong nabubuhay]] fvqun3u76h9rbupyfj7d752mvot03g7 0 337961 2204064 2026-04-22T00:47:37Z ShiminUfesoj 90200 Bagong pahina: {{Short description|Kenyan chemist}} {{Use dmy dates|date=September 2016}} {{Use British English|date=September 2016}} {{Infobox scientist | name = Caroline Langat Thoruwa | image = | caption = | birth_date = | fields = Chemistry, Natural products chemistry, Pharmaceuticals | workplaces = [[Kenyatta University]] | alma_mater = [[Kenyatta University]] | known_for = Research in natural products chemistry; lea... 2204064 wikitext text/x-wiki {{Short description|Kenyan chemist}} {{Use dmy dates|date=September 2016}} {{Use British English|date=September 2016}} {{Infobox scientist | name = Caroline Langat Thoruwa | image = | caption = | birth_date = | fields = Chemistry, Natural products chemistry, Pharmaceuticals | workplaces = [[Kenyatta University]] | alma_mater = [[Kenyatta University]] | known_for = Research in natural products chemistry; leadership in STEM and research innovation | awards = }} '''Caroline Langat Thoruwa''' is a Kenyan [[chemist]]. She is a [[professor]] of [[chemistry]] at [[Kenyatta University]] and the director of its Nairobi City [[satellite campus]].<ref>{{cite web|url=http://www.ku.ac.ke/schools/spas/index.php/faculty/faculty-profiles/89-faculty/51-prof-caroline-lang-at-thoruwa|title=Prof. Caroline Lang'at Thoruwa|website=Kenyatta University|accessdate=4 September 2016|archive-date=14 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160914183759/http://www.ku.ac.ke/schools/spas/index.php/faculty/faculty-profiles/89-faculty/51-prof-caroline-lang-at-thoruwa|url-status=dead}}</ref> Langat Thoruwa is also the chairperson of African Women in [[Science]] and [[Engineering]],<ref>{{cite web|url=http://www.aawse.org/index.php/about-us/awse-board|title=AWSE Board|publisher=AWSE|accessdate=4 September 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://nigerianpilot.com/kenyan-scientist-calls-increased-funding-biotechnology-research/|title=Kenyan scientist calls for increased funding for biotechnology research|date=26 April 2017|website=Nigerian Pilot|language=en-US|access-date=2017-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109024504/http://nigerianpilot.com/kenyan-scientist-calls-increased-funding-biotechnology-research/|archive-date=9 November 2017|url-status=dead}}</ref> a member of the board of the International Network Women Engineers & Scientists,<ref>{{Cite news|url=http://planetearthinstitute.org.uk/african-science-heroes/|title=African science heroes - Planet Earth Institute|date=2015-12-16|work=Planet Earth Institute|access-date=2017-11-11|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20171112021152/http://planetearthinstitute.org.uk/african-science-heroes/|archive-date=12 November 2017|url-status=dead}}</ref> and a member of the technical committee of ACTIL Knowledge Hub.<ref>{{Cite web|url=http://actilhub.org/our-team.html|title=ACTIL Knowledge Hub|website=actilhub.org|language=en-US|access-date=2017-11-08|archive-date=7 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107022014/http://actilhub.org/our-team.html|url-status=dead}}</ref> == Leadership and outreach == Thoruwa currently serves as the Acting Deputy Vice‑Chancellor for Research, Innovation and Outreach at [[Kenyatta University]]. In March 2025, she opened and led a managerial staff workshop on mainstreaming science, technology, and innovation (STI) into the university’s academic and operational framework, emphasising research funding, collaborative partnerships, and the integration of STI into teaching and learning aligned with national development goals.<ref>{{cite web|title=Taking Charge in Mainstreaming STI for National Growth|url=https://www.nacosti.go.ke/2025/04/11/taking-charge-in-mainstreaming-sti-for-national-growth/|website=National Commission for Science, Technology and Innovation|access-date=2025-12-13}}</ref> She has also supported university research showcases such as the My Smart Farm exhibition at the [[Nairobi International Trade Fair]].<ref>{{cite web|title=Research & Innovation New|url=https://research.ku.ac.ke/wp-content/uploads/2025/06/rio_newsletter_dec_2024.pdf|access-date=2025-12-13}}</ref> Thoruwa has represented Kenyatta University in collaborative events with organisations like AMPATH, fostering insights into research capacity and community impact.<ref>{{cite web|title=AMPATH Leaders Share Insights with Kenyatta University|url=https://ampathkenya.org/news-blog-feed/2024/5/8/ampath-leaders-share-insights-with-kenyatta-university|website=AMPATH Kenya|access-date=2025-12-13}}</ref> She has also engaged with external groups to promote leadership development initiatives among students and staff, including discussions with Life Ministry Kenya on mentorship and values‑based leadership programmes.<ref>{{cite web|title=Can Leadership Be Taught?|url=https://www.ku.ac.ke/can-leadership-be-taught/|website=Kenyatta University|access-date=2025-12-13}}</ref> ==References== {{Reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Langat Thoruwa, Caroline}} [[Category:Year of birth missing (living people)]] [[Category:Living people]] [[Category:Kenyan chemists]] [[Category:Kenyan women chemists]] [[Category:21st-century chemists]] [[Category:21st-century Kenyan women scientists]] {{Chemist-stub}} {{Kenya-scientist-stub}} 2g29xfuzbq298xi4pxk1pa09tkkucf8 2204103 2204064 2026-04-22T04:18:39Z ShiminUfesoj 90200 2204103 wikitext text/x-wiki {{Short description|Kemikong Kenyan}} {{Use dmy dates|date=September 2016}} {{Use British English|date=September 2016}} {{Infobox scientist | name = Caroline Langat Thoruwa | image = | caption = | birth_date = | fields = Kemistri, Kemistri ng mga natural na produkto, Mga Parmasyutiko | workplaces = [[Unibersidad ng Kenyatta]] | alma_mater = [[Unibersidad ng Kenyatta]] | known_for = Pananaliksik sa kimika ng mga natural na produkto; pamumuno sa STEM at inobasyon sa pananaliksik | awards = }} Si '''Caroline Langat Thoruwa''' ay isang [[kemista]] mula sa Kenya. Siya ay isang [[propesor]] ng [[kemistri]] sa [[Kenyatta University]] at ang direktor ng [[satellite campus]] nito sa Lungsod ng Nairobi.<ref>{{cite web|url=http://www.ku.ac.ke/schools/spas/index.php/faculty/faculty-profiles/89-faculty/51-prof-caroline-lang-at-thoruwa|title=Prof. Caroline Lang'at Thoruwa|website=Kenyatta University|accessdate=4 September 2016|archive-date=14 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160914183759/http://www.ku.ac.ke/schools/spas/index.php/faculty/faculty-profiles/89-faculty/51-prof-caroline-lang-at-thoruwa|url-status=dead}}</ref> Si Langat Thoruwa rin ang tagapangulo ng African Women in [[Science]] at [[Engineering]],<ref>{{cite web|url=http://www.aawse.org/index.php/about-us/awse-board|title=AWSE Board|publisher=AWSE|accessdate=4 September 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://nigerianpilot.com/kenyan-scientist-calls-increased-funding-biotechnology-research/|title=Kenyan scientist calls for increased funding for biotechnology research|date=26 April 2017|website=Nigerian Pilot|language=en-US|access-date=2017-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109024504/http://nigerianpilot.com/kenyan-scientist-calls-increased-funding-biotechnology-research/|archive-date=9 November 2017|url-status=dead}}</ref> a member of the board of the International Network Women Engineers & Scientists,<ref>{{Cite news|url=http://planetearthinstitute.org.uk/african-science-heroes/|title=African science heroes - Planet Earth Institute|date=2015-12-16|work=Planet Earth Institute|access-date=2017-11-11|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20171112021152/http://planetearthinstitute.org.uk/african-science-heroes/|archive-date=12 November 2017|url-status=dead}}</ref> at isang miyembro ng teknikal na komite ng ACTIL Knowledge Hub.<ref>{{Cite web|url=http://actilhub.org/our-team.html|title=ACTIL Knowledge Hub|website=actilhub.org|language=en-US|access-date=2017-11-08|archive-date=7 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107022014/http://actilhub.org/our-team.html|url-status=dead}}</ref> == Pamumuno at pakikipag-ugnayan == Si Thoruwa ay kasalukuyang nagsisilbi bilang Acting Deputy Vice‑Chancellor para sa Pananaliksik, Inobasyon at Pakikipag-ugnayan sa [[Kenyatta University]]. Noong Marso 2025, binuksan at pinangunahan niya ang isang workshop para sa mga managerial staff tungkol sa pagsasama ng agham, teknolohiya, at inobasyon (STI) sa akademiko at operasyonal na balangkas ng unibersidad, na binibigyang-diin ang pagpopondo sa pananaliksik, mga pakikipagtulungan, at ang integrasyon ng STI sa pagtuturo at pagkatuto na nakahanay sa mga pambansang layunin sa pag-unlad.<ref>{{cite web|title=Taking Charge in Mainstreaming STI for National Growth|url=https://www.nacosti.go.ke/2025/04/11/taking-charge-in-mainstreaming-sti-for-national-growth/|website=National Commission for Science, Technology and Innovation|access-date=2025-12-13}}</ref> Sinuportahan din niya ang mga palabas sa pananaliksik ng unibersidad tulad ng eksibisyon ng My Smart Farm sa [[Nairobi International Trade Fair]].<ref>{{cite web|title=Research & Innovation New|url=https://research.ku.ac.ke/wp-content/uploads/2025/06/rio_newsletter_dec_2024.pdf|access-date=2025-12-13}}</ref> Kinatawan ni Thoruwa ang Kenyatta University sa mga pakikipagtulungang kaganapan kasama ang mga organisasyong tulad ng AMPATH, na nagpapatibay ng mga pananaw sa kapasidad ng pananaliksik at epekto sa komunidad.<ref>{{cite web|title=AMPATH Leaders Share Insights with Kenyatta University|url=https://ampathkenya.org/news-blog-feed/2024/5/8/ampath-leaders-share-insights-with-kenyatta-university|website=AMPATH Kenya|access-date=2025-12-13}}</ref> Nakipag-ugnayan din siya sa mga panlabas na grupo upang isulong ang mga inisyatibo sa pagpapaunlad ng pamumuno sa mga estudyante at kawani, kabilang ang mga talakayan sa Life Ministry Kenya tungkol sa mentorship at mga programa sa pamumuno na nakabatay sa mga halaga..<ref>{{cite web|title=Can Leadership Be Taught?|url=https://www.ku.ac.ke/can-leadership-be-taught/|website=Kenyatta University|access-date=2025-12-13}}</ref> ==Mga Sanggunian== {{Reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Langat Thoruwa, Caroline}} o3raf27iowjfr6hpp5i6c4r3qaxgbke 0 337962 2204091 2026-04-22T02:48:46Z Derk29 114611 Ginawa si Molly Cramer 2204091 wikitext text/x-wiki Si '''Molly Cramer''' (Hunyo 25, 1852 – Enero 18, 1936) ay isang Aleman na pintor ng bulaklak, tanawin, at retrato. Sinanay sa lumang [[Dutch School (painting)|tradisyong Dutch]], bumaling siya sa [[impressionism|Impresyonismo]] sa kanyang mga huling taon. == Buhay == Si Cramer ay nagmula sa isang mayamang pamilyang mangangalakal sa [[Hamburgo|Hamburg]] . Kasama ang kanyang kapatid na babae, ang pintor na [[Helene Cramer|si Helene Cramer]], nagsimula lamang siyang magsanay bilang isang pintor pagkatapos ng pagkamatay ng kanyang ama noong 1882. Ang kanyang unang guro ay ang artistang taga-Hamburg na si [[Theobald Riefesell]], na sinundan ng mga pintor na [[Carl Rodeck|sina Carl Rodeck]] at [[Hinrich Wrage]] . Noong 1890, nagtungo siya sa [[Amberes|Antwerp]] upang magsanay sa ilalim [[Eugène Joors|ni Eugène Joors]], na nagturo ayon sa tradisyon ng [[Dutch School (painting)|paaralang Dutch]] . Pangunahin niyang ipininta ang mga floral [[still life]] kasama niya. Pagbalik sa Hamburg, nakuha niya ang atensyon ng direktor ng [[art gallery]] [[Alfred Lichtwark|na si Alfred Lichtwark]] bilang isang pintor ng mga bulaklak at prutas. Alinsunod sa mga intensyon ni Lichtwark, pangunahing nagtrabaho siya sa mga lokal na flora sa halip na gayahin ang labis na sikat at pormuladong ''Makartbouquets'' (mga bouquet ng artipisyal o pinatuyong bulaklak na ginagamit para sa dekorasyon, na sikat sa istilo ng interior design ni [[Hans Makart]] ). <ref>[http://www.kettererkunst.com/dict/makart-stil.shtml Definition of ''Makart-Stil'' on the website of the ''Ketterer Kunst''], [[Munich]]</ref> Ipinakita ni Cramer ang kanyang mga gawa sa [[Museum of Science and Industry (Chicago)|Palace of Fine Arts]] at [[The Woman's Building (Chicago)|sa The Woman's Building]] sa 1893 [[World's Columbian Exposition]] sa Chicago, Illinois. <ref name="Nichols">{{Cite web |last=Nichols |first=K. L. |title=Women's Art at the World's Columbian Fair & Exposition, Chicago 1893 |url=http://arcadiasystems.org/academia/cassatt10cc.html#cramerM |access-date=26 July 2018}}</ref> Mula noong 1898, ibinaling ni Cramer ang kanyang atensyon sa mga bagong paksa at nagtrabaho sa [[Landscape art|mga tanawin]] at [[Portrait painting|mga retrato]] . Ang kanyang istilo ngayon ay naging [[impressionism|impresyonistiko]] . Gayunpaman, ang mga floral still life pa rin ang nanatiling pokus ng kanyang mga gawa. Sa pamamagitan ni Lichtwark, nakilala ni Cramer at ng kanyang kapatid ang mga nakababatang pintor sa Hamburg tulad nina [[Ernst Eitner]], [[Arthur Illies]], at [[Paul Kayser]], na nagtatag ng Hamburg Artists' Club noong 1897. Kasama nilang ipinakita ang kanilang mga ipinintang gawa, ngunit hindi sila bahagi ng Artists' Club. Bilang kapalit, ang bahay ng mga Cramer ay naging isang lugar ng pagpupulong para sa mga artista at mahilig sa sining. Bukod pa rito, itinaguyod ni Molly Cramer ang mga batang artista sa pamamagitan ng pagbili ng kanilang mga gawa at pinondohan din ang mga study tour para kay Ernst Eitner. Ipinakita ni Cramer ang kanyang mga ipinintang larawan sa [[Mosku|Moscow]], [[Budapest]], [[Londres|London]], at [[Chicago]] . Sa pagtatapos ng kanyang buhay, dumanas siya ng pagbaba sa kanyang antas ng pamumuhay at napilitang ibenta ang mga pinta mula sa kanyang koleksyon. Kalaunan ay tumira siya kasama ang isang nakababatang kamag-anak at namatay noong Enero 18, 1936 sa Hamburg. Ang mga lapida nina Helene at Molly Cramer ay nasa Hamburg [[Ohlsdorf Cemetery]] sa Garden of Women. == Mga piling gawa == ''Goldlack und Primeln'' (" [[Erysimum|Wallflowers]] and [[Primula vulgaris|primroses]] "), 1899, Oil on canvas (Kaiser Wilhelm Museum [[Krefeld]] ) ==Sanggunian== <references /> {{stub}} 30kt8uynywe220rsf81anvbkoyju8y1 0 337963 2204093 2026-04-22T02:59:14Z Derk29 114611 Ginawa si Annie I. Crawford 2204093 wikitext text/x-wiki Si '''Annie Isabel Crawford''' (1856-1942) ay isang Amerikanong pintor at tagagawa ng imprenta. == Talambuhay == Si Crawford ay ipinanganak sa [[Buffalo, New York]], noong Nobyembre 3, 1856. Ayon sa Biographical Index of American Artist ni Jacobsen. Siya ay ipinanganak noong 1855. <ref>{{Cite book |last=Jacobsen |first=Anita |title=Jacobsen's Biographical Index of American Artists |date=2002 |publisher=A.J. Publications |isbn=0-9604456-0-9 |location=Carrollton, Tx |pages=736}}</ref> Si Annie Crawford ay isang estudyante ni Lars G. Stellstedt. <ref>{{Cite journal |last=Kurtz |first=Charles |date=1907–1908 |title=A Coming Exhibition |url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015080304200&seq=2 |journal=Academy Notes |volume=3 |pages=193 |via=Hathitrust}}</ref> Bago siya nag-aral sa Roma at Paris, hinangad niyang maging isang estudyante ng panitikan, nag-aral siya sa ilalim ni Stellstedt sa loob ng tatlong taon pagkatapos ay nagpasya na ipagpatuloy ang kanyang edukasyon. <ref>{{Cite book |last=Sellstedt |first=Lars Gustaf |title=Art in Buffalo |publisher=The Matthews Northrup Works |year=1910 |location=Buffalo |publication-date=1910 |pages=74}}</ref> Nag-aral siya sa [[Buffalo Fine Arts Academy]] at pagkatapos ay naglakbay patungong Europa upang mag-aral sa Roma at Paris. <ref name="Meibohm Fine Arts">{{Cite web |title=Annie I. Crawford |url=https://www.meibohmfinearts.com/artists/details/52 |access-date=24 July 2020 |website=Meibohm Fine Arts}}</ref> Habang nasa Europa, nakilala niya si Charlotte "Emma" Wharton Kaan (1860-1949), na sumama kay Crawford sa Buffalo kung saan nanirahan ang mag-asawa at nagtulungan sa mga proyektong pansining, kabilang ang pagtuturo. Lumikha rin ang mag-asawa ng isang natatanging anyo ng [[relief printing]] na pinagsasama ang mga [[woodcut]] print at hand-coloring. <ref name="Burchfield Penney">{{Cite web |title=Annie I. Crawford |url=https://www.burchfieldpenney.org/artists/artist:annie-i-crawford/ |access-date=24 July 2020 |website=Burchfield Penney Art Center}}</ref> Sila ay nauugnay sa [[Arts and Crafts movement|kilusang Arts and Crafts]] . <ref name="AskArt">{{Cite web |title=Annie Isabel Crawford |url=https://www.askart.com/artist_bio/Annie_Isabel_Crawford/81719/Annie_Isabel_Crawford.aspx# |access-date=24 July 2020 |website=AskArt}}</ref> Nagtanghal si Crawford ng mga gawa sa [[Twentieth Century Club (Buffalo, New York)|20th Century Club]], sa Buffalo Fine Arts Academy (kabilang ang Albright Art Gallery), at sa [[National Academy of Design]] . <ref name="Buffalo Evening News">{{Cite web |date=13 October 1909 |title=Annie Crawford pastel exhibition |url=https://www.newspapers.com/clip/23747375/1909-10-13-buffalo-evening-news-annie/ |access-date=24 July 2020 |website=Buffalo Evening News |pages=31}}</ref> <ref name="Catalogue of a Collection">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=4DkikgEACAAJ |title=Catalogue of a Collection of Pastels by Miss Annie I. Crawford: October 10-November 8, 1908 |date=1908 |publisher=Buffalo Fine Arts Academy, Albright Art Gallery |language=en}}</ref> Siya ay miyembro ng [[The Society of Arts and Crafts of Boston]] . Namatay si Crawford noong Pebrero 18, 1942, sa Buffalo. ==Sanggunian== <references /> {{stub}} hwgy5qzxrllfgrlh47ad8f8zf68uqx9 0 337964 2204094 2026-04-22T03:09:39Z Derk29 114611 Ginawa si Alice Dannenberg 2204094 wikitext text/x-wiki Si '''Alice Dannenberg''' (4 Abril 1861 – 28 Hunyo 1948) ay isang Pranses na pintor na may lahing Ruso noong unang bahagi ng ika-20 siglo na isa sa mga nagtatag ng isang paaralan ng sining sa Paris, ang [[Académie de la Grande Chaumière]] . == Talambuhay == Si Alice Dannenberg ay ipinanganak sa [[Jelgava|Mitau]], na noon ay bahagi ng Imperyong Ruso at ngayon ay bahagi ng Latvia. Sa pagtatapos ng ika-19 na siglo, lumipat siya sa Paris, kung saan nagsimula siyang mag-exhibit noong 1901 kasama ang isang grupo ng mga artistang [[Rive Gauche|Left Bank]] na kilala bilang "Les Quelques" (Ang Iilan) na kinabibilangan din ng Swiss na pintor [[Martha Stettler|na si Martha Stettler]] . Pagkalipas ng ilang taon, nagkaroon siya ng tulong sa pagtatatag ng isang bagong grupo ng 50 artistang kilala bilang "Tendences nouvelles" (Mga Bagong Uso); nagsagawa sila ng isang eksibisyon noong 1904. <ref name="n13">''Gil Blas'', April 13, 1907.</ref> Noong 1908, muling sumali si Dannenberg sa The Few bilang isang paraan ng pagpapakita ng kanyang mga gawa sa labas ng mga pangunahing salon. <ref name="chronique">''Chronique des Artistes et de la curiosité'', April 28, 1900.</ref> <ref name="pan">''Pan, revue libre'', January–February 1911.</ref> Noong 1902, binuksan nina Dannenberg at Stettler ang isang bagong paaralan ng sining, ang Académie de la Grande Chaumière, na may layuning magbigay ng isang anyo ng pagtuturo ng sining na naiiba sa mahigpit na mga tuntunin ng pagpipinta na itinuturo sa [[École des Beaux-Arts]] . <ref name="n68">Dalou, Laure., ''Bourdelle et l'enseignement de la sculpture'', thesis from l'École des Chartes, 2006.</ref> Sina Dannenberg at Stettler ay nagsilbing mga direktor ng paaralan hanggang 1945. <ref name="Tapan">{{Cite web |last=Bhattacharya |first=Tapan |date=1998 |title=Stettler, Adelheid Fanny Martha |url=https://www.sikart.ch/KuenstlerInnen.aspx?id=4022954 |access-date=27 March 2016 |website=SIKART: Dizionario sull'arte in Svizzera |publisher=Swiss Institute for Art Research}}</ref> Ang isang atraksyon ng Grande Chaumière ay ang mga bayarin na pinanatili pang mas mababa kaysa sa karibal [[Académie Julian, Royal College of Art|na Académie Julian]] . Kabilang sa mga guro nito ay sina [[Walter Sickert]], [[Lucien Simon]], [[Claudio Castelucho]], at [[Antoine Bourdelle]] . <ref name="bourdelle">Bourdelle, Antoine, and Laure Dalon. ''Cours & leçons à l'Académie de la Grande Chaumière, 1909–1929''. Paris: Paris-Musées, Editions des Cendres, 2008.</ref> Kabilang sa mga kilalang estudyante sina [[Louise Bourgeois]], [[Alexander Calder]], [[Isamu Noguchi]], [[Alberto Giacometti]], at [[Tamara de Lempicka]] . Noong 1911, si Dannenberg ay nahalal sa Pambansang Samahan ng mga Sining. <ref name="chronique2">''Chronique des Artistes et de la curiosité'', June 27, 1911.</ref> <ref name="art">''Art et Décoration'', July–December 1911.</ref> Noong 1927, natanggap niya ang kanyang mga papeles sa naturalisasyon sa Pransya, <ref name="n60">''Journal Officiel'', October 10–11, 1927.</ref> at hindi nagtagal ay lumipat sila ni Stettler sa [[Fontenay-sous-Bois]] . <ref name="n69">Town hall archives of Fontenay-sous-Bois.</ref> Ang huling eksibisyon na nilahukan ni Dannenberg ay noong 1937. <ref name="n67">''Le Monde illustré'', April 10, 1937.</ref> Pagkatapos ng digmaan, siya at si Stettler ay nanirahan sa [[Châtillon, Hauts-de-Seine|Châtillon]], kung saan siya namatay noong 1948. <ref name="n70">Town hall archives of Chatillon.</ref> == Trabaho == Nang magsimulang mag-exhibit si Dannenberg noong 1901, isa na siyang may-gulang na artista na mahigit labinlimang taon nang nagpipinta. Ang pinakamatanda niyang kilalang pagpipinta ay mula pa noong 1884: ito ay isang tanawing Ruso. Sa pagitan ng 1904 at bandang 1912, ipininta niya ang halos matingkad at nostalhik na mga eksena ng mga batang taga-Paris na naglalaro, lalo na sa [[Luxembourg Gardens]] at sa mga hardin [[Tuileries|ng Tuileries]] . <ref name="n21">''La Nouvelle Revue'', January–February 1908.</ref> <ref name="n23">''Chronique des Artistes et de la curiosité'', March 28, 1908.</ref> Simula noong bandang 1908, sinimulan niyang ipinta ang mga eksena sa dalampasigan at malungkot na mga tanawin. <ref name="n12">''Chronique des Artistes et de la curiosité'', March 23, 1907.</ref> <ref name="n33">''La Vie artistique'', April 1911.</ref> Noong 1913, ipininta niya ang isang serye ng mga impresyon ng Italya kabilang ang Venice at Florence. <ref name="n44">''Chronique des Artistes et de la curiosité'', February 22, 1913.</ref> <ref name="n47">''Art et Décoration'', January–June 1913.</ref> Noong 1914, sinimulan niya ang isang sampung taong yugto ng pagpipinta ng mga interior at mga still life. <ref name="n50">''La Renaissance'', April 18, 1914.</ref> <ref name="n57">''Le Nouveau Spectateur'', 1919-1921.</ref> Noong 1920s, bumaling siya sa mga ekspresyong tanawin sa dagat, at noong 1930s, nagpinta siya ng mga bulaklak. <ref name="n59">''La Nouvelle Revue'', May–June 1927.</ref> <ref name="n65">''Revue de l'Ancien et du Moderne'', June–December 1932.</ref> <ref name="n66">''Bulletin de l'Ancien et du Moderne'', June 1935.</ref> Inihambing ng mga kritiko ang kanyang istilo [[impressionism|ng Impresyonista]] sa istilo nina [[John Singer Sargent]], [[Anders Zorn]], at [[Charles Cottet]] . <ref name="n12" /> <ref name="n8">''Chronique des Artistes et de la curiosité'', March 24, 1906.</ref> Sa pagitan ng 1904 at 1935, madalas na ipinakita ni Dannenberg ang kanyang mga tanawin at mga pinta na may genre sa taunang eksibisyon [[Salon d'Automne|ng Salon d'Automne]] at [[Salon des Indépendants]] pati na rin sa iba pang lugar. ==Sanggunian== <references /> {{stub}} 2d4kxvhiismejhfa0dgacpf2dfnel7m 0 337965 2204095 2026-04-22T03:18:08Z Derk29 114611 Ginawa si Jenny Eakin Delony 2204095 wikitext text/x-wiki Si '''Jenny Eakin Delony''', kilala rin bilang '''Jenny Eakin Delony Rice''' at '''Jenny Meyrowitz''', (1866–1949) ay isang Amerikanong pintor at tagapagturo. Nag-espesyalisa siya sa mga larawan ng mga kilalang tao at makasaysayang pigura sa Estados Unidos, ngunit gumawa rin siya ng [[Portrait miniature|mga miniature]], [[Landscape art|landscape]], wildlife, [[still life]], at [[Genre art|genre]] paintings. Siya ang nagtatag ng edukasyon sa sining sa kolehiyo sa Arkansas. == Maagang buhay at edukasyon == Si Delony ay ipinanganak sa [[Washington, Arkansas]], noong Mayo 13, 1866, <ref name="AAJ p. 458">''[https://books.google.com/books?id=G4sXAQAAIAAJ&pg=PA458 American Art Annual]''. MacMillan Company; 1916. p. 458.</ref> kina Alchyny Turner Delony, isang abogado, at Elizabeth Pearson Delony. <ref name="WWCS pp. 105, 291">''Who's who in the Central States: A Biographical Dictionary of Leading Men and Women of the Central States. v.1''. Larkin, Roosevelt & Larkin; 1947. pp. 105, 391.</ref> <ref>[http://collections.si.edu/search/results.htm?q=record_ID:siris_ari_358765 ''Alchyny Turner Delony (1828-1913)''.] Collections. Smithsonian Institution. Retrieved April 27, 2014.</ref> Nakatanggap siya ng gintong medalya sa musika at sining nang mag-aral siya sa Wesleyan Female Institution sa Staunton, Virginia. <ref name="WW in Illinois">[https://archive.org/stream/whoswhoinillinoi00chic#page/390/mode/2up/search/Delony ''Who's Who in Illinois''.] Chicago: Larkin, Roosevelt & Larkin, Ltd. 1947. p. 390.</ref> Sinimulan ni Delony ang kanyang propesyonal na pag-aaral sa [[Art Academy of Cincinnati]] mula 1886 hanggang 1888. Sumunod ang hindi bababa sa dalawang taon sa Paris, kung saan nag-aral si Delony sa [[Académie Julian, Royal College of Art|Académie Julian]], sa [[Académie Delécluse]], at sa atelier ng pintor na si [[Paul-Louis Delance]] . <ref name="autogenerated1">Petteys, Chris, ''Dictionary of Women Artists'', G K Hill & Co. publishers, 1985</ref> Kalaunan ay nag-aral siya sa [[St. Louis School of Fine Arts]] <ref name="autogenerated12">Petteys, Chris, ''Dictionary of Women Artists'', G K Hill & Co. publishers, 1985</ref> mula 1892 hanggang 1893, pagkatapos ay sa Venice ilang panahon bago ang 1895 kasama ang Italyanong pintor na {{Interlanguage link|Stefano Novo|de}} . Pumasok si Delony sa [[École des Beaux-Arts]] sa [[Paris]] noong 1896, na siyang unang taon na tinanggap ang mga kababaihan doon. Sa parehong taon, kabilang siya sa mga unang babaeng nag-aral ng artistikong anatomiya sa ''École de Médecine'' sa Paris. Nag-aral din siya sa ilalim ng Amerikanong pintor na [[William Merritt Chase|si William Merritt Chase]] at naging personal na sekretarya niya sa Shinnecock, isang paaralang pang-tag-init na pinapatakbo ni Chase sa Southampton sa Long Island mula 1891 hanggang 1902. <ref>Pisano, Ronald G. ''A Leading Spirit in American Art: William Merritt Chase, 1849-1916.'' Seattle: Henry Art Gallery, 1983, p. 185.</ref> == Karera == Si Jenny Eakin Delony ay isa sa mga unang babaeng artista mula sa Arkansas na nakilala bilang isang matagumpay na pintor sa Estados Unidos at sa buong mundo. <ref name="Women Artists of Arkansas">[http://www.historicarkansas.org/exhibits/newsDetail.aspx?id=82 ''Women Artists in Arkansas.''] {{Webarchive}} Historic Arkansas. Retrieved April 27, 2014.</ref> Siya ay miyembro ng [[American Artists Professional League]], <ref name="WW in Illinois2">[https://archive.org/stream/whoswhoinillinoi00chic#page/390/mode/2up/search/Delony ''Who's Who in Illinois''.] Chicago: Larkin, Roosevelt & Larkin, Ltd. 1947. p. 390.</ref> [[National Association of Women Artists|Association of Women Painters and Sculptors]] at ng [[National Arts Club]], kapwa sa New York. <ref name="AAA p. 430">''[https://books.google.com/books?id=G4sXAQAAIAAJ&pg=PA458 American Art Annual]''. MacMillan Company; 1916. p. 430.</ref> Si Delony ay naging isa sa mga unang babaeng miyembro at isa sa mga unang babaeng nag-exhibit sa [[National Academy of Design]] . <ref name="Historic Arkansas">[http://www.historicarkansas.org/collections/art-and-paintings.aspx?id=10 ''Portrait (An African American Woman).''] {{Webarchive}} Historic Arkansas. Retrieved April 27, 2014.</ref> Ang kanyang mga gawa ay nai-exhibit sa mga miniature painters society sa Philadelphia, Boston at New York, sa [[Woman's Art Club of New York|Woman's Art Club ng New York]], [[National Academy of Design|sa National Academy of Design]], at sa [[New York Water Color Club]] . <ref name="WW in Illinois2" /> ==Sanggunian== <references /> {{stub}} tjfq5zitbn7srypj2ncxnpb9jm9ygdm 0 337966 2204096 2026-04-22T03:28:07Z Derk29 114611 Ginawa si Lotus de Païni 2204096 wikitext text/x-wiki [[Baron|Baroness]] '''Lotus de Païni''' ( [[née]] '''Elvezia Giulia Maria Gazzotti''' ; <ref>{{Cite book |last=Clundet |first=Édouard |url=https://books.google.com/books?id=DngzAQAAMAAJ&pg=PA139 |title=Journal du droit international privé et de la jurisprudence comparée |last2=Prudhomme |first2=André Henri Alfred |date=1901 |publisher=Librarie générale de droit et de jurisprudence |pages=139 |language=fr}}</ref> 28 Nobyembre 1862 – 22 Hulyo 1953) ay isang Italyano na pintor, iskultor, manunulat, at [[Occultist|okultista]] . Ginamit din niya ang mga pangalang '''LE De Paini''', '''Lotus''' '''Gazzotti''', at '''Lotus Péralté''' . <ref name="L'Age d'Homme-2002">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=zesfgcT_xtUC |title=René Guénon, lectures et enjeux |date=2002 |publisher=L'Age d'Homme |isbn=978-2-8251-1750-7 |pages=211–250 |language=fr |chapter=Lotus de Païni (1862–1953), et les trois totémisations}}</ref> == Maagang buhay, pamilya, at edukasyon == Si Lotus de Païni ay ipinanganak noong ika-28 ng Nobyembre 1862, sa [[Copparo]] sa [[Emilia-Romaña|Emilia-Romagna]], Italya, at lumaki sa [[Vallauris]] sa [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]], Pransya. <ref name="Benezit">{{Cite web |title=Païni, Lotus de (Baroness) |url=https://www.oxfordartonline.com/benezit/display/10.1093/benz/9780199773787.001.0001/acref-9780199773787-e-00134896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221023936/https://www.oxfordartonline.com/benezit/display/10.1093/benz/9780199773787.001.0001/acref-9780199773787-e-00134896 |archive-date=21 February 2025 |access-date=2025-02-03 |website=[[Benezit Dictionary of Artists]] |publisher=[[Oxford University Press]] |language=en |doi=10.1093/benz/9780199773787.article.b00134896}}</ref> Ang kanyang ina na si Thérèse Guignon ay Pranses mula sa Vallauris, at ang kanyang ama na si Giuseppe Gazzotti ay Italyanong ipinanganak sa Switzerland. Pinakasalan niya si Baron Nicolas de Païni noong bandang 1890, at nagdiborsyo sila pagkalipas ng siyam na taon. <ref name="L'Age d'Homme-20022">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=zesfgcT_xtUC |title=René Guénon, lectures et enjeux |date=2002 |publisher=L'Age d'Homme |isbn=978-2-8251-1750-7 |pages=211–250 |language=fr |chapter=Lotus de Païni (1862–1953), et les trois totémisations}}</ref> Ang kanyang pangalawang kasal ay noong bandang 1900 kay Paul Péralté, isang siruhano, ngunit ang petsa ay naging kumplikado dahil sa mga korte ng Pransya dahil hindi pa natatapos ang kanyang diborsyo. <ref>{{Cite book |last=Clunet |first=Edouard |url=https://books.google.com/books?id=LtqwAAAAMAAJ&pg=RA1-PA139 |title=Journal du droit international |last2=Prudhomme |first2=André Henri Alfred |date=1901 |publisher=Librarie générale de droit et de jurisprudence |pages=139 |language=fr}}</ref> == Karera == Si De Païni ay isang artistang nagturo sa sarili, na mahilig gumawa ng kanyang likhang sining habang naglalakbay. <ref name="Benezit2">{{Cite web |title=Païni, Lotus de (Baroness) |url=https://www.oxfordartonline.com/benezit/display/10.1093/benz/9780199773787.001.0001/acref-9780199773787-e-00134896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221023936/https://www.oxfordartonline.com/benezit/display/10.1093/benz/9780199773787.001.0001/acref-9780199773787-e-00134896 |archive-date=21 February 2025 |access-date=2025-02-03 |website=[[Benezit Dictionary of Artists]] |publisher=[[Oxford University Press]] |language=en |doi=10.1093/benz/9780199773787.article.b00134896}}</ref> Noong 1894, nagtatrabaho siya sa [[Bukarest|Bucharest]], Romania; kung saan ipininta niya ang kilalang ''Larawan ni Reyna Carmen Sylva'' ( [[Carmen Sylva]], ang Reyna ng Romania). <ref name="Benezit2" /> Nag-exhibit siya sa [[Société Nationale des Beaux-Arts]] sa Paris, noong 1897, 1898 at 1899. <ref name="Benezit3">{{Cite web |title=Païni, Lotus de (Baroness) |url=https://www.oxfordartonline.com/benezit/display/10.1093/benz/9780199773787.001.0001/acref-9780199773787-e-00134896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221023936/https://www.oxfordartonline.com/benezit/display/10.1093/benz/9780199773787.001.0001/acref-9780199773787-e-00134896 |archive-date=21 February 2025 |access-date=2025-02-03 |website=[[Benezit Dictionary of Artists]] |publisher=[[Oxford University Press]] |language=en |doi=10.1093/benz/9780199773787.article.b00134896}}</ref> Noong bandang 1904, sinamahan ni De Païni si Paul Péralté sa isang paglalakbay patungong [[Sri Lanka|Ceylon]] (ngayon ay Sri Lanka), [[Indiya|India]] at [[Tibet]], na nagbigay inspirasyon sa ilang mga pinta. <ref name="Benezit4">{{Cite web |title=Païni, Lotus de (Baroness) |url=https://www.oxfordartonline.com/benezit/display/10.1093/benz/9780199773787.001.0001/acref-9780199773787-e-00134896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221023936/https://www.oxfordartonline.com/benezit/display/10.1093/benz/9780199773787.001.0001/acref-9780199773787-e-00134896 |archive-date=21 February 2025 |access-date=2025-02-03 |website=[[Benezit Dictionary of Artists]] |publisher=[[Oxford University Press]] |language=en |doi=10.1093/benz/9780199773787.article.b00134896}}</ref> Sinundan ito ng isang paglalakbay pagkalipas ng ilang taon sa Ehipto, at Palestina. <ref name="Benezit4" /> Pagkatapos ng kanyang kasal kay Péralté, pareho silang miyembro ng [[Theosophical Society]] . Sinimulan niyang sundan [[Rudolf Steiner|si Rudolf Steiner]] noong bandang 1913. <ref>{{Cite book |last=Lepetit |first=Patrick |url=https://books.google.com/books?id=al8oDwAAQBAJ&pg=PT231 |title=The Esoteric Secrets of Surrealism: Origins, Magic, and Secret Societies |date=2014-04-24 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-1-62055-176-9 |pages=231 |language=en}}</ref> Sa ilalim ng pangalang Lotus Péralté, simula noong 1914, naglathala siya ng mga sulatin tungkol sa pagpipinta at pagkatapos ay tungkol sa [[Western esotericism|Kanluraning esotericismo]] . Ang kanyang mga sulatin at likhang sining ay hinangaan nina [[André Breton]], {{Interlanguage link|Conrad Moricand|fr|Conrad Moricand}}, at {{Interlanguage link|Théophile Briant|fr|Théophile Briant}} . <ref name="L'Age d'Homme-20023">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=zesfgcT_xtUC |title=René Guénon, lectures et enjeux |date=2002 |publisher=L'Age d'Homme |isbn=978-2-8251-1750-7 |pages=211–250 |language=fr |chapter=Lotus de Païni (1862–1953), et les trois totémisations}}</ref> Ang kanyang mga likhang sining ay nasa mga koleksyon ng museo, kabilang ang sa [[Guimet Museum]] sa Paris. <ref name="Benezit5">{{Cite web |title=Païni, Lotus de (Baroness) |url=https://www.oxfordartonline.com/benezit/display/10.1093/benz/9780199773787.001.0001/acref-9780199773787-e-00134896 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221023936/https://www.oxfordartonline.com/benezit/display/10.1093/benz/9780199773787.001.0001/acref-9780199773787-e-00134896 |archive-date=21 February 2025 |access-date=2025-02-03 |website=[[Benezit Dictionary of Artists]] |publisher=[[Oxford University Press]] |language=en |doi=10.1093/benz/9780199773787.article.b00134896}}</ref> ==Sanggunian== <references /> {{stub}} f5cbrafd6djmxswx871zv64yshua98z 0 337967 2204097 2026-04-22T03:36:30Z Derk29 114611 Ginawa si Cécile Douard 2204097 wikitext text/x-wiki Si '''Cécile Douard''' (1866-1941) ay isang [[Belgians|Belgian]] artist. <ref name="AskArt">{{Cite web |title=Cecile Douard |url=https://www.askart.com/artist/Cecile_Douard/11084772/Cecile_Douard.aspx |access-date=12 April 2021 |website=AskArt}}</ref> == Talambuhay == Si Douard ay ipinanganak na Cécile Leseine <ref name="Benezit">{{Cite web |year=2011 |title=Douard, Cécile |url=https://www.oxfordartonline.com/benezit/view/10.1093/benz/9780199773787.001.0001/acref-9780199773787-e-00053235 |access-date=12 April 2021 |website=Benezit Dictionary of Artists |language=en |doi=10.1093/benz/9780199773787.article.B00053235}}</ref> noong ika-29 ng Disyembre 1866 sa [[Rouen]], France. Nag-aral siya sa ilalim {{Interlanguage link|Antoine Bourlard|fr}} . <ref name="RKD">{{Cite web |title=Cécile Douard |url=https://rkd.nl/nl/explore/artists/23987 |access-date=12 April 2021 |website=RKD |language=nl}}</ref> Madalas ipinipinta ni Douard ang mga tao at tanawin ng bayan ng pagmimina ng karbon [[Borinage|na Borinage]] . <ref name="Dictionnaire des Peintres belges">{{Cite web |title=Douard, Cécile |url=http://balat.kikirpa.be/peintres/Detail_notice.php?id=2061 |access-date=12 April 2021 |website=Dictionnaire des Peintres belges}}</ref> Sa edad na 33, nawalan ng paningin si Douard. <ref name="Ligue Braille">{{Cite web |title=Cécile Douard |url=https://www.braille.be/fr/a-propos-de-nous/la-ligue-braille/structure/cecile-douard |access-date=12 April 2021 |website=Ligue Braille |language=fr}}</ref> Dahil hindi na siya makapagpinta, naging iskultor siya. Tumugtog din siya ng piano at biyolin. Sumulat siya ng dalawang libro; "Impressions of a Second Life" noong 1923, at "Paysages indistincts" noong 1929. <ref name="Dictionnaire des Peintres belges2">{{Cite web |title=Douard, Cécile |url=http://balat.kikirpa.be/peintres/Detail_notice.php?id=2061 |access-date=12 April 2021 |website=Dictionnaire des Peintres belges}}</ref> Noong 1926, naging pangulo siya ng ''Ligue Braille'' (Braille League). Naglingkod siya sa posisyong iyon hanggang 1937. <ref name="RTBF Info">{{Cite web |date=26 November 2014 |title=Mons: artiste opiniâtre, Cécile Douard a bravé les obstacles pour réussir |url=https://www.rtbf.be/info/regions/detail_mons-artiste-opiniatre-cecile-douard-a-brave-les-obstacles-pour-reussir?id=8459836 |access-date=12 April 2021 |website=RTBF Info |language=fr}}</ref> Namatay si Douard noong ika-14 ng Enero 1941 <ref name="RKD2">{{Cite web |title=Cécile Douard |url=https://rkd.nl/nl/explore/artists/23987 |access-date=12 April 2021 |website=RKD |language=nl}}</ref> sa Brussels, Belgium. <ref name="Musée d'Orsay">{{Cite web |title=Cecile Douard |url=https://www.musee-orsay.fr/fr/espace-professionnels/professionnels/chercheurs/rech-rec-art-home/notice-artiste.html?nnumid=11253 |access-date=12 April 2021 |website=Musée d'Orsay: Notice d'Artiste}}</ref> ==Sanggunian== <references /> {{stub}} r1fyb4j1wqwg7ahf8qb7pra80hz5ix5 0 337968 2204099 2026-04-22T03:50:31Z Derk29 114611 Ginawa si Florence Dreyfous 2204099 wikitext text/x-wiki Si '''Florence Dreyfous''' (Oktubre 25, 1868 – Setyembre 11, 1950) ay isang Amerikanong pintor na nag-aral at ginugol ang halos buong buhay niya sa [[Lungsod ng New York]] . <ref>Opitz, Glenn B., ''Mantle Fielding's Dictionary of American Painters, Sculptors & Engravers'', Apollo Books, Poughkeepsie, NY, 1988.</ref> == Maagang buhay at edukasyon == Si Florence Dreyfous ay ipinanganak sa [[Lungsod ng New York|New York City]] noong Oktubre 25, 1868 kina Alida Gomez Dreyfous (1833–1907) at ng kanyang asawang si Joseph A. Dreyfous (1832–1891), na parehong may lahing Sephardic Jewish. <ref>Record for artist Florence Dreyous, born in 1868. National Archives and Records Administration (NARA); Washington D.C.; Passport Applications, January 2, 1906 – March 31, 1925; Collection Number: ARC Identifier 583830 / MLR Number A1 534; NARA Series: M1490; Roll #: 1865.</ref> Kasama rin sa pamilya ang mga anak na babae—sina Adele (1859–1879) at Gertrude (1862–1949)—at anak na si Walter (1861–1924). Sa pamamagitan ng kanilang ina, ang pamilya ay nasangkot sa mga litigasyon laban sa isang malayong kamag-anak, si Horatio Gomez, na namamahala sa isang ari-arian ng pamilya simula noong 1865, ngunit hindi kailanman nagbigay ng accounting sa ibang mga miyembro ng pamilya at pumasok din sa iba't ibang mga pangmatagalang lease na mas mababa sa presyo ng merkado, kaya't isang korte ang nagtalaga ng isang referee upang imbestigahan ang kanyang administrasyon noong 1891. <ref>{{Cite web |title=Appellate Division of the Supreme Court |url=https://books.google.com/books?id=DOlzXriEiToC&q=florence+dreyfous&pg=RA1-PA14}}</ref> Nag-aral si Dreyfous sa Chase School of Art at kasama si [[Robert Henri]] sa Henri School of Art, pati na rin ang kontemporaryong miniaturist [[Theodora Thayer|na si Theodora W. Thayer]] (1868–1905). <ref name="Wardle p. 193">Marian Wardle. ''[https://books.google.com/books?id=Tl0_m4YaXqkC&pg=PA193 American Women Modernists: The Legacy of Robert Henri, 1910-1945]''. Rutgers University Press; 2005. {{ISBN|978-0-8135-3684-2}}. p. 193.</ref> == Karera == Noong 1903 at 1904, nagtanghal si Dreyfous sa [[Pennsylvania Academy of the Fine Arts]] . <ref name="Wardle p. 1932">Marian Wardle. ''[https://books.google.com/books?id=Tl0_m4YaXqkC&pg=PA193 American Women Modernists: The Legacy of Robert Henri, 1910-1945]''. Rutgers University Press; 2005. {{ISBN|978-0-8135-3684-2}}. p. 193.</ref> Nagtanghal din siya ng dalawa sa kanyang mga watercolor painting, ''ang *A boy*'' at ''*Mildred*,'' sa makasaysayang 1913 [[Armory Show|International Exhibition of Modern Art]] . <ref>Brown, Milton W., ''The Story of the Armory Show'', The Joseph H. Hirshhorn Foundation, 1963 p. 239</ref> Sa pagitan ng 1916 at 1932, nagtanghal si Dreyfous sa [[MacDowell Club]], [[Society of Independent Artists]], Morton Gallery sa New York, Salons of America at Opportunity Gallery, lahat sa New York. <ref name="Wardle p. 1932" /> Noong Nobyembre at Disyembre 1921, isang watercolor exhibition sa [[Brooklyn Museum of Art]] ang nagsama rin ng kanyang mga gawa. <ref>[http://collections.si.edu/search/results.htm?q=Florence+Dreyfous&image.x=0&image.y=0 Search: Florence Dreyfous.] SIRIS. Smithsonian Institution. Retrieved April 29, 2014.</ref> == Kamatayan == Namatay si Dreyfous noong Setyembre 11, 1950, at inilibing kasama ng kanyang mga magulang at kapatid sa makasaysayang [[Beth Olom cemetery|sementeryo ng Beth Olom]] <ref>{{Cite web |title=Beth Olam Cemetery |url=https://www.nps.gov/nr/feature/places/16000254.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170802054519/https://www.nps.gov/nr/feature/places/16000254.htm |archive-date=August 2, 2017}}</ref> sa [[Queens|Queens County, New York]] . ==Sanggunian== <references /> {{stub}} qakuaj1vrhfxu84g352x0puc8oztilx 0 337969 2204102 2026-04-22T04:15:48Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: {{Infobox settlement |name = Corneilhan |native_name = Cornelhan |settlement_type = [[Talaan ng mga komyun sa departamento ng Hérault|Bayan]] |image_skyline = Corneilhan, Hérault 01.jpg |image_caption = Pangkalahatang tanawin ng Corneilhan |image_shield = Blason ville fr Corneilhan (Hérault).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Corneilhan |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = Mga Rehiyon ng Pra... 2204102 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Corneilhan |native_name = Cornelhan |settlement_type = [[Talaan ng mga komyun sa departamento ng Hérault|Bayan]] |image_skyline = Corneilhan, Hérault 01.jpg |image_caption = Pangkalahatang tanawin ng Corneilhan |image_shield = Blason ville fr Corneilhan (Hérault).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Corneilhan |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Occitanie]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Hérault]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Béziers|Béziers]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Bertrand Gelly<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|publisher=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=13 September 2022|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 14.23 |population_as_of = 2023 |population_total = 1622 |population_density_km2 = auto |website = https://www.corneilhan.fr/ |coordinates = {{coord|43.4008|3.1931|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 49 |elevation_min_m = 27 |elevation_max_m = 133 |postal_code_type = INSEE/Postal code |postal_code = 34084/34490 |population_demonym = Corneilhanais, Corneilhanaises }} Ang '''Corneilhan''' ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] ng [[Pransiya]] na matatagpuan sa timog ng departamento ng [[Hérault]], sa [[rehiyon ng Oksitaniya]]. Dahil nakalantad sa klimang Mediteraneo, ito ay pinaaagusan ng batis ng Bagnols at ilang iba pang maliliit na daluyan ng tubig. Ito ay kabilang sa komunidad ng mga urbano ng Béziers Méditerranée. Ang Corneilhan ay isang bayan sa kanayunan na may populasyon na 1,622 noong 2023, na nakaranas ng malaking paglago mula noong 1962. Ito ay bahagi ng [[metropolitan area ng Béziers]]. Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na Corneilhanais (lalaki) at Corneilhanaises (babae). ==Heograpiya== Ang nayon ng Corneilhan ay isang dating pinatibay na pamayanan (castrum) na matatagpuan sa isang burol na hugis sugarloaf, na ang pinakamataas na punto ay umaabot sa 133 metro. Ang komyun na ito ay matatagpuan 7.7 km hilaga ng [[Béziers]], sa pagitan ng mga ilog [[Orb]] at [[Libron]]. Ang nayon ay pinaglilingkuran ng network ng bus ng rehiyon ng Lio at ng linya ng bus ng Beemob 10 (kalakhang lugar ng Béziers Méditerranée). Ang mga kalapit na komyun ay ang [[Béziers, Hérault|Béziers]], [[Lieuran-lès-Béziers]], [[Lignan-sur-Orb]], [[Pailhès]], [[Puimisson]], at [[Thézan-lès-Béziers]]. ==Pangalan== Pinatunayan sa mga form na ''villa Corneliano'' (975), ''in villa Corneliano'', ''ecclesia S. Leoncii'' (pagkatapos ng 1010), ''terminio de Corneliano'' (1071), ''de Cornilhano'' (1344), ''Cornillan'' (1643). Nagmula sa pangalan ng isang Gallo-Romano domain, Latin gentilice ''Cornelius'' at ang suffix ''-anum'' na nangangahulugang: "ang lupain ni Cornelius". Sa Occitan, ang bayan ay tinatawag na ''Cornelhan''. ==Kasaysayan== {{expand section}} ==Mga lugar at monumento== * Mga labi ng sinaunang Romano at Visigothic: ** Mga Romanong villa sa Saint-Sernin, Rouet, Le Mouillou, Mazassi-le-Vieux, Peilhan, La Jasse, at Les Carniès; ** Romanong tapahan ng palayok sa Maisons Neuves; ** Mga seksyon ng Roman aqueduct ng Béziers. ** Daan ng isang Romanong kalsada * Mga libingang Visigothic sa La Garriguette. * Tulay ng Fabrégat, itinayo noong 1755 sa ruta ng isang kalsadang Romano. * Bukal mula 1781, na may harapan at nitso na may pilaster. * Simbahan ng Saint-Léonce sa Corneilhan, mula pa noong 1869: riles ng komunyon at mataas na altar noong ika-18 siglo, mesa ng kredensyal na may eskudo. * Kapilya ng Sainte-Marie sa Corneilhan. * Alaala ng digmaan na itinayo bilang pagpupugay sa mga sundalo noong [[Unang Digmaang Pandaigdig]]. Ang mga artistang lumikha ng monumentong ito ay sina Louis Paul (1854-1922) at Jean-Baptiste Blattes (1877-1966), at ang monumento ay pinasinayaan noong Nobyembre 11, 1923. Ito ay binubuo ng dalawang pangunahing elemento: isang sundalong nasa bingit ng kamatayan at isang babae sa itaas niya na, ayon kay Alain Choubard, ay maaaring isang alegorya ng "Buhay." Ang mga babaeng inukit ay kadalasang lumilitaw sa mga bantayog ng digmaan at kumakatawan sa masakit na reaksyon sa pagkamatay ng isang sundalo. Dito, ang sakit na ito ay ipinapahayag nang napakalakas, ayon kay Oddon Abbal. Sa katunayan, ang babae ay hubad, "ipinapakita ang kanyang kalungkutan nang walang pagpipigil," at sa gayon, ayon kay Abbal, ginagawang makatao ang buong eskultura. <gallery mode="packed" heights="200"> Corneilhan, Hérault 02.jpg|La partie historique du village construite sur une colline. Aperçu de l'église Saint-Léonce. Corneilhan place du centre 1913 - Archives départementales de l’Hérault - FRAD034-2FICP-05633.jpg|Place du centre du village : carte postale (1913). Monument aux morts - Archives départementales de l’Hérault - FRAD034-2458W-Corneilhan-001.jpg|Monument aux morts de Corneilhan construit après la Première Guerre mondiale. </gallery> ==Mga personalidad na may kaugnayan sa munisipalidad== * [[Santa Céronne]]: ipinanganak noong 410 sa Corneilhan, sa isang marangal at paganong pamilya, siya ay nagbalik-loob sa Kristiyanismo. Pumunta siya sa diyosesis ng Sées kung saan siya ay tinanggap ni Obispo Saint Hile.<ref>{{Cite web|title = Notre histoire – Site de l'association Les Amis de Sainte-Céronne|url = https://sainte-ceronne.fr/453200258/453010936|website = sainte-ceronne.fr|access-date = 2023-01-13}}</ref> Isang kapilya sa simbahan ng Saint-Léonce sa nayon ang inialay sa kanya. Isang bayan ang nag-iingat ng kanyang alaala: [[Sainte-Céronne-lès-Mortagne]] sa departamento ng Orne, kung saan kakambal si Corneilhan.<ref>{{Cite web|title = Jumelage avec Corneilhan|url = https://sainte-ceronne.fr/453200258/453227921|website = sainte-ceronne.fr|access-date = 2023-01-13}}.</ref> * [[Léopold Vabre]] (1864-1936), manggagamot sa Béziers, isang nangungunang pigura sa kilusang Félibrige, at direktor ng dyornal na ''La Cigalo Lengadouciano''. * Si Obispo [[Félix de Las Cases]], Obispo ng [[Constantine]] (Kagawaran ng Constantine, Algeria) mula 1867 hanggang 1870, ay inilibing sa sementeryo ng Corneilhan. * André Jules Chaussouy. Ipinanganak sa Corneilhan noong Setyembre 1, 1893. Nag-aral sa Béziers. Nagtapos sa batas at agham pampolitika, nakakuha ng titulo ng doktor sa ekonomiks at digri sa panitikan. Miyembro ng kilusang Félibre. Naglathala ng isang koleksyon ng mga tulang Occitan. Sumulat ng isang tesis tungkol sa mga protesta ng mga nagtatanim ng ubas noong 1907. Namatay siya noong Marso 23, 1915, sa edad na 21, sa mga trintsera ng Beauséjour,<ref>{{Cite web |language=fr |title=André Chaussouy, félibre mort au champ d’honneur |url=https://www.midilibre.fr/2020/11/13/andre-chaussouy-felibre-mort-au-champ-dhonneur-9197381.php |website=midilibre.fr |access-date=2020-11-14}}.</ref> na napatay ng isang bombang Aleman. ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Corneilhan (Hérault).svg|thumb|Corneilhan]] ''O, tatlong uwak na kulay sable, may tuka at may mga sanga ng gules, sa isang punong asul na kulay tatlong fleur-de-lis o.''<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=8462 Eskudo de armas ng Corneilhan]</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Corneilhan]] [[Kategorya:Hérault]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] d1lql5tm20cjzvgkymzv4fko7az3tfq 0 337970 2204105 2026-04-22T04:44:50Z ShiminUfesoj 90200 Bagong pahina: {{Short description|Kemikong at propesor ng Kenya}} [[File:Premio Harambee 2023 Florence Oloo.jpg|thumb|Florence Oloo noong 2023.]] '''Si Florence Oloo''' (ipinanganak noong 1960) ay isang siyentipikong Kenyan at propesor ng agham kemikal sa [[Teknikal na Unibersidad ng Kenya]], sa Nairobi.<ref name=":0">{{Cite web |last=Navarro-Pareja |first=Jose Ramon |date=2023-03-22 |title=Florence Oloo: «La educación es la clave en la transformación de África, especialmente de la mu... 2204105 wikitext text/x-wiki {{Short description|Kemikong at propesor ng Kenya}} [[File:Premio Harambee 2023 Florence Oloo.jpg|thumb|Florence Oloo noong 2023.]] '''Si Florence Oloo''' (ipinanganak noong 1960) ay isang siyentipikong Kenyan at propesor ng agham kemikal sa [[Teknikal na Unibersidad ng Kenya]], sa Nairobi.<ref name=":0">{{Cite web |last=Navarro-Pareja |first=Jose Ramon |date=2023-03-22 |title=Florence Oloo: «La educación es la clave en la transformación de África, especialmente de la mujer» |url=https://www.abc.es/sociedad/florence-oloo-educacion-clave-transformacion-africa-especialmente-20230322185237-nt.html |access-date=2024-07-18 |website=Diario ABC |language=es}}</ref> Siya ang unang babaeng Kenyan na nakatanggap ng PhD sa Kemistri.<ref name=":2">{{Cite web |date=2023-03-08 |title=2023-Florence Oloo {{!}} Harambee |url=https://www.harambee.es/premio-a-la-promocion-e-igualdad-de-la-mujer-africana/florence-oloo/ |access-date=2024-07-19 |language=es}}</ref> ==Talambuhay== Si Florence Oloo ay ipinanganak sa [[Eldoret]] noong 1960; mula pagkabata, siya ay masigasig sa agham. Nakuha niya ang kanyang Batsilyer sa Agham mula sa [[Pamantasan ng Nairobi]], at habang naroon, siya lamang ang babaeng estudyante sa programa ng kimika.<ref name=":3">{{Cite web |last=Atienza |first=Maria José |date=2023-03-22 |title="Only Africans can provide effective solutions to their own problems. |url=https://omnesmag.com/en/focus/interview-florence-oloo/ |access-date=2024-07-19 |website=Omnes |language=en-US}}</ref> Nagpatuloy siya at nakakuha ng digri sa Pilosopiya at Edukasyon mula sa Unibersidad ng Roma, at isang PhD sa Kemistri mula sa [[Jomo Kenyatta University of Agriculture and Technology]] sa [[Juja]], Kenya, na naging unang babae mula sa kanyang bansa na nakakuha ng titulo ng doktor sa kemistri.<ref name=":0" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /> == Aktibista == Pinamunuan ni Oloo ang programang Komunidad at Pakikipag-ugnayan, na naglalayong hikayatin ang pakikilahok ng mga batang babae sa mga disiplina ng STEM.<ref name=":0" /> Bilang pangalawang bise-kansilyer ng [[Strathmore University]] sa Nairobi, pinamunuan niya ang komite sa etika ng unibersidad, na responsable sa pangangasiwa ng humigit-kumulang 300 siyentipikong imbestigasyon bawat taon kasama ang mga taong kalahok upang matigil ang mga iregularidad na maaaring makapinsala sa sinumang kalahok sa mga siyentipikong pag-aaral at tiyaking hindi pinalsipika ng mga imbestigador ang kanilang mga nagresultang siyentipikong datos.<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4">{{Cite web |date=2023 |title=Florence Oloo |url=https://opusdei.org/en-za/article/florence-oloo-recognized-and-awarded-in-madrid-for-the-jakana-women-empowerment-program/ |access-date=2024-07-19 |website=Opus Dei}}</ref> Pinamumunuan niya ang platapormang [[nanomedicine]] sa Centre for Research in Therapeutic Sciences (CREATES) sa pakikipagtulungan sa Scientific and Industrial Research Council of South Africa.<ref name=":4" /> Nagtrabaho rin si Oloo sa Jakana Study Centre sa Kanyawegi, malapit sa lungsod ng [[Kisumu]], Kenya, kung saan pinamumunuan niya ang "Woman Empowerment Program", na naglalayong bigyang kapangyarihan ang mga batang babae at kababaihan sa pagitan ng 18 at 30 taong gulang mula sa magkakaibang at mahihinang pinagmulan sa Kisumu County. Ito ay isang lugar sa tabi ng Uganda kung saan "mahigit kalahating milyong kababaihan ang naninirahan, na marami sa kanila ay nabubuhay sa kahirapan."<ref name=":3" /> Ang maikling anim na buwang programa sa pagsasanay ay naglalayong tulungan ang mga kababaihan sa kanayunan na lumikha ng isang negosyo at gamitin ang mga kasanayang iyon upang mapabuti ang kanilang buhay pamilya at mga pagkakataon sa edukasyon para sa mga kababaihan at kanilang mga anak.<ref name=":1">{{Cite web |date=2023-03-27 |title=Florence Oloo, economista keniana: "La educación es la clave de la transformación de la mujer en África" |url=https://www.elespanol.com/enclave-ods/referentes/20230327/florence-oloo-economista-keniana-educacion-transformacion-africa/750925290_0.html |access-date=2024-07-18 |website=El Español |language=es}}</ref> Sa pamamagitan ng programa, natututo sila ng mga "pamamaraan sa pagnenegosyo" upang mabigyan sila ng mga kasanayang magbibigay-daan sa kanila upang magsimula at mapanatili ang isang gawaing pang-ekonomiya na magbibigay sa kanila ng kita. Kasabay nito, isinasagawa ang mga kurso sa pastry at panaderya upang matiyak na mayroon silang mga kasanayang maaari nilang pagkakitaan."<ref name=":3" /> Noong 2009, lumahok siya sa [[Synod]] para sa Africa na tinipon ni [[Pope Benedict XVI]]. Nanalo siya ng 2023 [[Harambee]] Award para sa kanyang trabaho sa Promosyon at Pagkakapantay-pantay ng mga Kababaihang Aprikano.<ref name=":0" /> Ang seremonya ng paggawad ng parangal ay naganap noong ika-22 ng Marso 2023 sa Urban Hotel sa [[Madrid]], Espanya.<ref name=":1" /> Ang pagkapanalo ni Oloo ng parangal ay sinundan ng isa pang aktibista mula sa Kenya nang sumunod na taon. Si [[Susan Kinyua]] ay nanalo ng parangal noong 2024.<ref name=dip>{{Cite web |last=Redacción |date=2024-03-24 |title=Susan Kinyua receives Harambee Award for her business creativity in promoting women |url=https://thediplomatinspain.com/en/2024/03/24/susan-kinyua-receives-harambee-award-for-her-business-creativity-in-promoting-women/ |access-date=2025-07-02 |website=thediplomatinspain.com |language=en-US}}</ref> == Mga Sanggunian == {{Reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Oloo, Florence}} mjllo4t34rzf60wzk9xmwg5ntz12xw9 0 337971 2204110 2026-04-22T05:02:44Z ShiminUfesoj 90200 Bagong pahina: {{short description|Siyentipiko at mananaliksik ng Kenya}} {{EngvarB|date=November 2018}} {{Use dmy dates|date=November 2018}} {{Infobox person | name = Charity Wayua | image = | image_size = | caption = | birth_date = {{Birth year and age|1985}} | birth_place = [[Kenya]] | death_date = | death_place = | alma_mater = '''[[Alliance Girls High School]]'''<br/>{{small|([[High School Diploma]])}}<br/>'''[[Xavier University]]'''<br/>{{small|(Bachelor of... 2204110 wikitext text/x-wiki {{short description|Siyentipiko at mananaliksik ng Kenya}} {{EngvarB|date=November 2018}} {{Use dmy dates|date=November 2018}} {{Infobox person | name = Charity Wayua | image = | image_size = | caption = | birth_date = {{Birth year and age|1985}} | birth_place = [[Kenya]] | death_date = | death_place = | alma_mater = '''[[Alliance Girls High School]]'''<br/>{{small|([[High School Diploma]])}}<br/>'''[[Xavier University]]'''<br/>{{small|([[Bachelor of Science]] in [[Chemistry]])}}<br/> '''[[Purdue University]]'''<br/>{{small|([[Doctor of Philosophy]] in [[Chemistry|Medicinal and Pharmaceutical Chemistry]])}} | occupation = [[Siyentipiko ng Pananaliksik]] | years_active = 2007 — kasalukuyan | citizenship = Kenya | known_for = [[Tagapangasiwa (negosyo)|Mga Kasanayang Administratibo]], [[Pananaliksik]] | relatives = Ken Mbuki (kapatid) | title = Direktor sa [[ IBM Research Africa]] }} Si '''Charity Wayua''' (ipinanganak noong 1985) ay isang [[kemista]] at [[mananaliksik]] mula sa Kenya, na nagsisilbing Direktor ng Pananaliksik [[IBM|International Business Machines]] (IBM), na nakabase sa lugar ng [[Nairobi at Johanessburg]].<ref name="1R">{{cite web|url=https://www.linkedin.com/in/charity-wayua-70228b14/?originalSubdomain=ke |title=Charity Wayua: Corporate Strategy Associate at IBM |publisher=[[Linkedin.com]] |first=Charity | last=Wayuya |date=24 November 2018 |access-date=24 November 2018}}</ref> ==Kaligiran at edukasyon== Nag-aral ang isang organisasyong pangkawanggawa sa [[Alliance Girls High School]], sa bayan ng [[Kikuyu, Kenya|Kikuyu]], sa [[Kiambu County]], kung saan niya nakuha ang kanyang [[High School Diploma]], noong 2002.<ref name="1R"/> Mayroon siyang [[Bachelor of Science]] degree sa [[Chemistry]], mula sa [[Xavier University]] sa Estados Unidos, na nakuha noong 2007. Ang kanyang [[PhD|Doctor of Philosophy]] degree sa [[Chemistry|Medicinal and Pharmaceutical Chemistry]], ay iginawad noong 2011, ng [[Purdue University]], sa estado ng [[Indiana]], Estados Unidos..<ref name="1R"/><ref name="2R">{{cite web|date=24 August 2016 | url=https://researcher.watson.ibm.com/researcher/view.php?person=ke-charitywayua |title=Charity Wayua: Research Manager: Public Sector, IBM Research - Africa |access-date=24 November 2018 |publisher=[[International Business Machines]] (IBM) | author=IBM |location=Armonk, New York State}}</ref><ref name="3R">{{cite web|url=https://www.poverty-action.org/people/charity-wayua |title=The Education of Charity Wayua, Research Scientist at IBM Research, Africa |date=2018 | access-date=5 May 2019 |publisher=Innovations for Poverty Action |author=Innovations for Poverty Action |location=Washingtonian, DC}}</ref> Ang kanyang pag-aaral sa Estados Unidos ay itinaguyod ng mga scholarship na iginawad ng ''Zawadi Africa Education Fund'', na itinatag at sinuportahan ni [[Susan Mboya]], isang anak na babae ng yumaong si [[Tom Mboya]], isa sa mga [[founding fathers]] ng Kenya. Ang Zawadi Fund, isang Amerikanong 501(c)3 [[non-profit]], ay sumusuporta sa mga batang babaeng nasa kanayunan na may talento sa akademya at mahihirap, upang mag-aral sa mga unibersidad sa Amerika, pagkatapos ay bumalik sa Kenya at mag-ambag sa pambansang kaunlaran..<ref name="4R">{{cite web|access-date=26 November 2018 |title=Pursuing a father's dream |date=30 June 2007 |url=https://www.nation.co.ke/lifestyle/saturday/1216-194204-mxeq0j/index.html |newspaper=[[Daily Nation]] |last=Muiruri | first=Billy |location=Nairobi}}</ref> ==Karanasan sa trabaho== Sa loob ng dalawang taon pagkatapos ng kanyang undergraduate degree, nagturo si Charity ng undergraduate chemistry bilang isang [[teaching assistant]], sa Purdue University, sa [[West Lafayette]], Indiana, hanggang Agosto 2009.<ref name="1R"/> Kasunod ng kanyang pag-aaral ng doktorado, siya ay kinuha ng IBM bilang [[siyentipiko ng pananaliksik]] para sa rehiyon ng Africa, na nakabase sa [[Nairobi]], ang kabisera ng Kenya.<ref name="1R"/><ref name="2R"/><ref name="5R">{{cite web|date=September 2018 | url=https://cdn.nation.co.ke/pdfs/Top40under40Women2018.pdf |publisher=[[Nation Media Group]] |author=Nation Media Group |access-date=24 November 2018 |title=Top 40 Under 40 Women In Kenya, 2018 |location=Nairobi}}</ref> Ang pangkat ng mga mananaliksik na kanyang pinamumunuan ay inatasang bumuo ng mga "teknolohiyang maaaring magamit sa komersyo" na nagpapabuti sa kung paano gumagana at naglilingkod ang mga pamahalaan sa kanilang mga mamamayan. Ang gawaing isinagawa ng kanyang pangkat sa pakikipagtulungan sa pamahalaan ng Kenya, sa pagitan ng 2013 at 2014, ay kinikilala sa pagpapabuti ng ranggo ng Kenya sa taunang ranggo ng Ease of Doing Business ng World Bank, na umangat ng 21 na puwesto.<ref name="2R"/><ref name="6R">{{cite web|date=21 June 2017 |url=https://olc.worldbank.org/content/charity-wayua-few-ways-fix-government |title=Charity Wayua: A few ways to fix a government |publisher=[[World Bank Group]] |author=World Bank | access-date=26 November 2018 |format=Video |location=Washington, DC}}</ref> Noong Hunyo 2018, si Charity Wayua ay na-promote bilang Corporate Strategy Associate sa IBM, at patuloy na nagtatrabaho sa Nairobi, Kenya at sa punong-tanggapan ng korporasyon sa [[Armonk, New York|Armonk]], [[Estado ng New York]].<ref name="1R"/> ==Iba pang mga konsiderasyon== Noong Setyembre 2018, ''[[Business Daily Africa]]'', isang pahayagan sa Kenya, [[wikang Ingles]], na pinangalanang Charity Wayua, kabilang sa "Top 40 Under 40 Women in Kenya in 2018".<ref name="5R"/> ==Tingnan din== * [[Gladys Ngetich]] * [[Sianto Sitawa]] * [[Cynthia Wandia]] * [[Kagure Wamunyu]] ==Mga Sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== *[https://www.worldgovernmentsummit.org/annual-gathering/2018/speakers/636537450224785536-charity-wayua Profile of Dr Charity Wayua] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190709013406/https://www.worldgovernmentsummit.org/annual-gathering/2018/speakers/636537450224785536-charity-wayua |date=9 July 2019 }} As of 2017. {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Wayua, Charity}} a1014qd4o41jksy1y4lyjvq43h3ah3j 0 337972 2204115 2026-04-22T05:29:42Z ShiminUfesoj 90200 Bagong pahina: {{short description|Modelo at negosyanteng Kenyan}} {{Infobox person | name = Sianto Marley Sikawa | image = | image_size = | caption = | birth_date = {{Birth year and age|1990}} | birth_place = [[Narok]], [[Kenya]] | death_date = | death_place = | alma_mater = [[Unibersidad ng Daystar]]<br/>{{small|([[Komunikasyon|Bachelor of Arts sa Komunikasyon, Elektronikong Media at Relasyong Pampubliko]])}}<br/>[[United States International University Africa]]... 2204115 wikitext text/x-wiki {{short description|Modelo at negosyanteng Kenyan}} {{Infobox person | name = Sianto Marley Sikawa | image = | image_size = | caption = | birth_date = {{Birth year and age|1990}} | birth_place = [[Narok]], [[Kenya]] | death_date = | death_place = | alma_mater = [[Unibersidad ng Daystar]]<br/>{{small|([[Komunikasyon|Bachelor of Arts sa Komunikasyon, Elektronikong Media at Relasyong Pampubliko]])}}<br/>[[United States International University Africa]]<br />{{maliit|([[Pandaigdigang relasyon|Master of Arts sa Pandaigdigang Relasyon]])}} | occupation = [[Turismo|Tagapangasiwa ng Turismo]], [[modelo ng moda]] at [[pilantropo]] | years_active = 2011–kasalukuyan | citizenship = Kenyan | known_for = | honorific_prefix = | title = Pangalawang Direktor, Turismo at mga Hayop para sa [[Narok County]] | spouse = }} Si '''Marley Sianto Sikawa''' (ipinanganak noong bandang 1990) ay isang propesyonal sa komunikasyon at marketing sa Kenya, na nagsilbi bilang coordinator ng marketing sa turismo. Siya ay kasalukuyang katulong na direktor ng Turismo at mga Hayop [[Narok County]], isa sa 47 administratibong [[Mga Kondado ng Kenya|Mga kondado ng Kenya]].<ref name="1R">{{cite web |url=https://cdn.nation.co.ke/pdfs/Top40under40Women2018.pdf |title=Top 40 Under 40 Women In Kenya, 2018 |date=September 2018 |access-date=7 November 2018 |newspaper=[[Business Daily Africa]] |author=Business Daily Staff |location=Nairobi}}</ref> ==Maagang buhay at edukasyon== Si Sikawa ay ipinanganak sa [[Narok]], sa [[Narok County]], humigit-kumulang {{convert|144|km|0}}, sa pamamagitan ng kalsada, kanluran ng [[Nairobi]], ang kabisera ng Kenya.<ref name="2R">{{google maps| url=https://www.google.com/maps/dir/Nairobi,+Kenya/Narok,+Kenya/@-1.1412039,35.7919208,9z/data=!3m1!4b1!4m14!4m13!1m5!1m1!1s0x182f1172d84d49a7:0xf7cf0254b297924c!2m2!1d36.8219462!2d-1.2920659!1m5!1m1!1s0x182c0301de8b0645:0x226cac4459fc8e39!2m2!1d35.8770642!2d-1.0875428!3e0 |title=Road Distance Between Nairobi, Kenya And Narok, Kenya |access-date=5 September 2022}}</ref> Madalas lumipat ang kanyang pamilya at lumaki siya sa Narok, [[Maasai Mara]], Sekenani at Loita.<ref name="1R"/> Pagkatapos mag-aral sa Siana Boarding Primary School sa [[Maasai Mara]], nag-aral siya sa Moi Siongiroi Girls' Secondary School sa [[Bomet County]]. Pagkatapos ay pinasok siya sa [[Pamantasan ng Daystar]]], sa Nairobi, kung saan siya nagtapos na may digri na [[Bachelor of Arts]] sa [[Komunikasyon|Komunikasyon, Elektronikong Media at Relasyong Pampubliko]]. Pagkatapos ay nag-enroll siya sa [[Unibersidad ng Estados Unidos sa Aprika]], na nasa Nairobi rin, kung saan siya nagtapos ng [[Master of Arts]] sa [[Ugnayang Pandaigdig|Unang Ugnayang Pandaigdig]].<ref name="1R"/> ==Karera== Noong Nobyembre 2014, si Sikawa ay nagtrabaho sa pamahalaan ng Narok County bilang tourism marketing coordinator. Kasalukuyan siyang assistant director ng Tourism and Wildlife. Aktibo rin siya sa kanyang komunidad, kung saan tinulungan niya ang mga lokal na kababaihan na makakuha ng kuryente mula sa solar sa pamamagitan ng Naretoi Ang’, isang [[non-profit na organisasyon]] na nagpapatakbo ng mga proyektong Solar for Manyatta sa komunidad tungkol sa mga bagay na may kinalaman sa konserbasyon ng mga hayop kasama ang komunidad, pangangalaga ng kultura sa pamamagitan ng dokumentasyon at edukasyon ng komunidad sa kalusugan at sponsorship linkage sa paaralan. Siya ay isang miyembro ng lupon ng Sacred Nature Initiative (SNI) nina Jonathan at Angela Scott. Isa rin siyang social media influencer sa mga bagay na may kinalaman sa paglalakbay, kultura at palakasan. Siya ay bahagi ng social media team para sa Aligned Alliance team ni Rhonda Vetere, ang strategic manager para sa Uzani Weightlifting, na itinatag ng Kenyan Olympic weightlifter na si [[Webstar Lukose]].<ref name="1R"/> ==Pamilya== Si Sikawa ay isang ina ng isang anak na babae.<ref name="3R"/> ==Iba pang mga konsiderasyon== Noong Setyembre 2018, pinangalanan ng ''[[Business Daily Africa]]'', isang pang-araw-araw na pahayagan sa Kenya, si Sikawa bilang isa sa "Top 40 Under 40 Women in Kenya in 2018". Dati, nanalo si Sianto sa Miss Narok Beauty Pageant.<ref name="1R"/> Noong 2015, sa edad na 24, kinoronahan siya bilang Miss Tourism Narok County at Miss Tourism Kenya. Naglakad siya sa catwalk sa 2015 [[New York Fashion Week]], na nagmomodelo ng mga koleksyon ng Spring/Summer 2015 ng Tamil International fashion house..<ref name="3R">{{cite web|date=24 September 2018 | url=https://www.nation.co.ke/lifestyle/zukqa/Sianto-Sikawa-strutting-her-stuff-with-catwalk-giants/498272-2883870-vxjl3a/index.html |title=From Narok to New York: Sianto Sikawa strutting her stuff with catwalk giants |newspaper=[[Daily Nation]] |access-date=1 March 2019 |last=Sharon Treza Okoth | first=and Cherotich Tanui |location=Nairobi}}</ref> ==Mga Sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * {{LinkedIn page|in/marley-sianto-sikawa-b2140249}} * [https://www.huffingtonpost.com/entry/kenya-solar-power_us_562673bce4b0bce3470258bc The Solar Entrepreneurs Emerging From Rural Kenya’s Cellphone Revolution] {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Sikawa, Sianto}} tm2a0txmxqzdtusekhpgwuc8aaxmdhs 0 337973 2204119 2026-04-22T05:47:54Z ShiminUfesoj 90200 Bagong pahina: {{Infobox scientist | name = Beatrice Ombuki-Berman | birth_name = Beatrice Moraa Ombuki | citizenship = Kenya; Canada | occupation = Siyentipiko ng kompyuter, propesor | fields = Artipisyal na katalinuhan, ebolusyonaryong pagkalkula | workplaces = Unibersidad ng Brock | education = Jomo Kenyatta University of Agriculture and Technology; Unibersidad ng Ryukyus | known_for = Pananaliksik sa ebolusyonaryong pagkalkula at pag-optimize ng particle swarm }} Si '''Beatrice Moraa'''... 2204119 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Beatrice Ombuki-Berman | birth_name = Beatrice Moraa Ombuki | citizenship = Kenya; Canada | occupation = Siyentipiko ng kompyuter, propesor | fields = Artipisyal na katalinuhan, ebolusyonaryong pagkalkula | workplaces = Unibersidad ng Brock | education = Jomo Kenyatta University of Agriculture and Technology; Unibersidad ng Ryukyus | known_for = Pananaliksik sa ebolusyonaryong pagkalkula at pag-optimize ng particle swarm }} Si '''Beatrice Moraa''' "'''Betty'''" '''Ombuki-Berman''' ay isang siyentipiko sa kompyuter na ang pananaliksik ay nakatuon sa [[ebolusyonaryong pagkalkula]] at [[pag-optimize ng kuyog ng partikulo]]. Orihinal na taga-Kenya, at nakapag-aral sa Kenya at Japan, nanirahan siya sa Canada bilang isang propesor sa [[Brock University]] at pinuno ng Brock University Computer Science Department.{{r|profile}} ==Maagang buhay at edukasyon== Si Ombuki-Berman ay nagmula sa kanlurang Kenya, kung saan ang kanyang ama ay isang guro ng matematika. Pagkatapos ng isang degree sa double mathematics at computer science mula sa [[Jomo Kenyatta University of Agriculture and Technology]] (JKUAT), at pagtatrabaho sa industriya, siya ay naging isang instruktor sa JKUAT. Matapos mag-aral ng wikang Hapon sa pamamagitan ng mga klase sa JKUAT, at mag-apply muli matapos ma-deny ang kanyang unang aplikasyon, nakakuha siya ng scholarship na nagpopondo sa kanyang pag-aaral sa Japan.{{r|focus}} Ang kanyang mga unang pag-aaral doon ay kinasasangkutan ng masinsinang pagsasanay sa wika sa [[Osaka University of Foreign Studies]]. Ipinagpatuloy niya ang kanyang pag-aaral sa [[University of the Ryukyus]],{{r|focus}} sa pag-aaral ng information engineering, kung saan nakatanggap siya ng master's degree noong 1998 at natapos ang kanyang Ph.D. noong 2001.{{r|x}} ==Karera at huling bahagi ng buhay== Bagama't orihinal na balak bumalik sa Kenya, matagumpay na nag-aplay si Ombuki-Berman para sa isang posisyon sa pagiging guro sa Brock University, upang humingi ng karagdagang propesyonal na karanasan; pinili niya si Brock dahil ang isang kamag-anak ay nag-aaral din sa Ontario sa [[University of Western Ontario|Western University]]. Nanatili siya roon simula noon.{{r|focus}} Bukod sa pagiging pinuno ng Departamento ng Agham Pangkompyuter ni Brock, si Ombuki-Berman ang tagapagtatag ng bagong tatag na Departamento ng Inhinyeriya na si Yousef Haj-Ahmad noong 2021, na nagpatuloy bilang pansamantalang pinuno hanggang sa matanggap ang isang bagong pinuno, si Shahryar Rahnamayan, noong 2022. ==Pagkilala== Si Ombuki-Berman ay isang pangunahing tagapagsalita sa BE-STEMM 2024, ang pambansang kumperensya ng Canadian Black Scientists Network.{{r|be-stemm}} ==Personal na buhay== Apat na taon matapos lumipat sa Canada, pinakasalan ni Ombuki-Berman si Michael Berman, isang pilosopo sa Brock University. Mayroon silang dalawang anak na babae..{{r|focus}} ==Mga Sanggunian== <references> <ref name=be-stemm>{{citation|url=https://blackscientists.ca/be-stemm-event/ombuki-berman/|title=Keynote / Discours d'ouverture: Dr. Beatrice Ombuki-Berman (BE-STEMM 2024 EN-STIMM)|publisher=Canadian Black Scientists Network|date=30 July 2024|access-date=2025-08-16}}</ref> <ref name=doe>{{citation|url=https://brocku.ca/brock-news/2022/10/brock-engineering-welcomes-new-chair-as-program-development-continues/|title=Brock Engineering welcomes new Chair as program development continues|first=Maryanne|last=St. Denis|date=5 October 2022|publisher=Brock University|access-date=2025-08-16}}</ref> <ref name=focus>{{citation|url=https://brocku.ca/brock-news/2021/02/faculty-focus-how-encouraging-words-helped-beatrice-ombuki-berman-break-barriers/|title=Faculty Focus: How encouraging words helped Beatrice Ombuki-Berman break barriers|publisher=Brock University|first=Cathy|last=Majtenyi|date=9 February 2021|access-date=2025-08-16}}</ref> <ref name=profile>{{citation|url=https://brocku.ca/mathematics-science/computer-science/faculty-staff/beatrice-ombuki-berman/|title=Beatrice Ombuki-Berman, Professor and Department Chair|work=Computer Science faculty|publisher=Brock University|access-date=2025-08-16}}</ref> <ref name=x>{{citation|url=https://ieeexplore.ieee.org/author/38277469500|title=Beatrice Ombuki-Berman|work=IEEE Xplore|publisher=IEEE|date=13 December 2016|access-date=2025-08-16}}</ref> </references> ==Mga panlabas na link== {{Wikiquote}} *[https://www.cosc.brocku.ca/~bombuki/ University home page] *[https://www.ombuki-berman.com/ Personal home page] {{Authority control|state=collapsed}} {{DEFAULTSORT:Ombuki-Berman, Beatrice}} rvccs14062ebc3jt4stfihm64o5gitm 0 337974 2204124 2026-04-22T06:40:26Z Glennznl 73709 Ikinakarga sa [[Mga Latin (tribung Italiko)]] 2204124 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Mga Latin (tribung Italiko)]] sc15yj9z6w91dtzqxe7zds3pxesfkne 0 337975 2204127 2026-04-22T06:58:10Z GinawaSaHapon 102500 Inilipat ni GinawaSaHapon ang pahinang [[Katinig na papigil]] sa [[Katinig na pasara]]: mas ginagamit na salin 2204127 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Katinig na pasara]] 4jhwammqklx6snhb0n8c4rzq344sh57 0 337976 2204137 2026-04-22T07:18:02Z GinawaSaHapon 102500 Inilipat ni GinawaSaHapon ang pahinang [[Katinig na pakiskis]] sa [[Katinig na pasutsot]]: mas ginagamit na salin 2204137 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Katinig na pasutsot]] f83e3cqz317a8mqs9khn8waj3ztq7y6 0 337977 2204140 2026-04-22T07:41:03Z GinawaSaHapon 102500 Inilipat ni GinawaSaHapon ang pahinang [[Katinig na aprikado]] sa [[Katinig na pasara-sutsot]] 2204140 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Katinig na pasara-sutsot]] 842jgsncxlsqu5wtng5ez0zen3caurk 0 337978 2204156 2026-04-22T10:02:48Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: {{Infobox settlement |name = Lhoumois |settlement_type = [[Talaan ng mga komyun sa Deux-Sèvres|Bayan]] |image_skyline = Lhoumois église (2).JPG |image_caption = Ang Simbahan ni San Juan Bautista |image_shield = Blason ville fr Lhoumois (Deux-Sèvres).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Lhoumois |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = ... 2204156 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Lhoumois |settlement_type = [[Talaan ng mga komyun sa Deux-Sèvres|Bayan]] |image_skyline = Lhoumois église (2).JPG |image_caption = Ang Simbahan ni San Juan Bautista |image_shield = Blason ville fr Lhoumois (Deux-Sèvres).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Lhoumois |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Deux-Sèvres]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Parthenay|Parthenay]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Jean Pillot<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|website=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=2 December 2020|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 9.67 |population_as_of = 2023 |population_total = 157 |population_density_km2 = auto |website = |coordinates = {{coord|46.7064|-0.1192|format=dms|display=inline,title}} |postal_code = 79149/79390 |postal_code_type = INSEE/Postal code |elevation_m = 165 |elevation_min_m = 95 |elevation_max_m = 172 }} Ang '''Lhoumois''' ({{IPA-fr|lumwa}}) ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] sa kanlurang-gitnang [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Deux-Sèvres]], sa rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]]. ==Heograpiya== Ang komyun ng Lhoumois ay napapaligiran sa kanluran ng [[Thouet]], isang sanga ng Loire. Ang nayon ng Lhoumois, na tinatawid ng kalsadang departamento na D121, ay matatagpuan, sa tuwid na linya, labindalawang kilometro sa hilagang-silangan ng [[Parthenay]] at labing-anim na kilometro sa timog ng [[Airvault]]. ==Urbanismo== ===Tipolohiya=== Noong Enero 1, 2024, ang Lhoumois ay ikinategorya bilang isang munisipalidad sa kanayunan na may napakakalat na pabahay, ayon sa bagong pitong-antas na iskala ng densidad ng populasyon ng munisipyo na tinukoy ng INSEE noong 2022. Ito ay matatagpuan sa labas ng isang urban area. Bukod pa rito, ang munisipalidad ay bahagi ng Parthenay catchment area, kung saan ito ay isang peripheral municipality. Ang lugar na ito, na kinabibilangan ng 26 na munisipalidad, ay ikinategorya bilang may mas mababa sa 50,000 naninirahan. ===Paggamit ng lupa=== Ang paggamit ng lupa sa munisipalidad, gaya ng ipinapakita sa European biophysical land cover database na Corine Land Cover (CLC), ay nailalarawan sa pamamagitan ng malaking presensya ng lupang pang-agrikultura (86.8% noong 2018), isang proporsyon na kapareho ng noong 1990 (86.8%). Ang detalyadong pagkasira noong 2018 ay ang mga sumusunod: magkakaibang mga lugar na pang-agrikultura (33.3%), lupang maaaring sakahin (33%), damuhan (20.5%), kagubatan (10.6%), at mga lugar na may palumpong at/o mala-damo na halaman (2.6%). [[File:79149-Lhoumois-Sols.png|thumb|center|alt=Carte en couleurs présentant l'occupation des sols.|Carte des infrastructures et de l'occupation des sols de la commune en 2018 ([[Corine Land Cover|CLC]]).]] ==Kasaysayan== Sa mapa ni Cassini na kumakatawan sa Pransya sa pagitan ng 1756 at 1789, ang nayon ay kinilala sa ilalim ng pangalang '''Lhommois'''. ==Mga lugar at monumento== * Château de la Roche Faton, ika-15 at ika-16 na siglo, nakalista bilang isang makasaysayang monumento simula noong 1973; * Simbahan ni San Juan Bautista. <gallery mode="packed"> Lhoumois la Roche-Faton.JPG|<center>Le château de la Roche Faton.</center> Lhoumois église clocher.JPG|<center>Le clocher de l'église.</center> Lhoumois église porche (1).JPG|<center>Le porche de l'église.</center> Lhoumois église vitrail (3).JPG|<center>Le triptyque des vitraux du chœur. L'[[annonciation]] est représenté sur les vitraux droite et gauche. Au centre, est représenté saint Jean le Baptiste</center> </gallery> Ang Mga Hardin ng Ford: isang apat na ektaryang parke ng mga bulaklak, na matatagpuan sa pampang ng Thouet, at binubuo ng pitong hardin, halos 2,000 uri ng halaman, na tinaguriang Remarkable Garden noong 2013.<ref>[http://www.poitou-charentes.culture.gouv.fr/pages/section6/jardins/fr/rep_detail.php?jar_id=294 Les Jardins du Gué] sur le site rendez-vous aux jardins Poitou-Charentes, consulté le 6 août 2014.</ref> Ang parke ay matatagpuan sa lugar na tinatawag na ''Le Gué de Flais'': isang tawiran ang nagpapahintulot sa pagtawid sa ilog sa puntong ito. <gallery mode="packed"> Jardins du Gué, Grande prairie vue de la roseraie.JPG|<center>Une perspective sur l'un des sept jardins, le Jardin des Voyageurs.</center> Les Jardins du Gué, Grande Rocaille.jpg|<center>Vue sur une partie du Jardin des Braves.</center> Les Jardins du Gué, Le coin du peintre.JPG|<center>Un des aspects du Jardin des Arts.</center> Les Jardins du Gué, Arrosoirs et Bassin.jpg|<center>Le jardin florentin.</center> </gallery> [[File:Blason ville fr Lhoumois (Deux-Sèvres).svg|thumb|alt=Tiercé en pairle renversé : au 1) de gueules à trois épis de blé tigés, feuillés, empoignés et liés d'or ; au 2) d'or à la feuille d'orme de sinople ; au 3) d'azur à l'agneau pascal d'argent, la tête contournée, tenant une croix haute d'or à laquelle est appendue une bannière d'argent chargée d'une croisette de gueules, accompagné en pointe d'une burelle ondée d'argent. (sa Wikang Pranses)|Lhoumois]] ''May pahabang pares na nakabaligtad: unang gules na may tatlong uhay ng trigo na may tangkay, dahon, hawak at itinali, o, pangalawa, may dahon ng elm, pangatlo, asul na may kulay kordero ng pasko na kulay argent, ang ulo ay nakaharap sa malas, may hawak na mataas na krus o kung saan nakasabit ang isang pilak na bandila na puno ng mga gules na krus, na may kasamang isang alon-alon na pilak na baras sa ilalim.''<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=20167 Eskudo de armas ng Lhoumois]</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Lhoumois]] [[Kategorya:Deux-Sèvres]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] 7pi1m3c26x70lmih6pf4hkyfhluy8lk 2204179 2204156 2026-04-22T11:13:51Z TentingZones1 122212 /* Mga lugar at monumento */ 2204179 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Lhoumois |settlement_type = [[Talaan ng mga komyun sa Deux-Sèvres|Bayan]] |image_skyline = Lhoumois église (2).JPG |image_caption = Ang Simbahan ni San Juan Bautista |image_shield = Blason ville fr Lhoumois (Deux-Sèvres).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Lhoumois |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Nouvelle-Aquitaine]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Deux-Sèvres]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Parthenay|Parthenay]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Jean Pillot<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|website=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=2 December 2020|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 9.67 |population_as_of = 2023 |population_total = 157 |population_density_km2 = auto |website = |coordinates = {{coord|46.7064|-0.1192|format=dms|display=inline,title}} |postal_code = 79149/79390 |postal_code_type = INSEE/Postal code |elevation_m = 165 |elevation_min_m = 95 |elevation_max_m = 172 }} Ang '''Lhoumois''' ({{IPA-fr|lumwa}}) ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] sa kanlurang-gitnang [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Deux-Sèvres]], sa rehiyon ng [[Nouvelle-Aquitaine]]. ==Heograpiya== Ang komyun ng Lhoumois ay napapaligiran sa kanluran ng [[Thouet]], isang sanga ng Loire. Ang nayon ng Lhoumois, na tinatawid ng kalsadang departamento na D121, ay matatagpuan, sa tuwid na linya, labindalawang kilometro sa hilagang-silangan ng [[Parthenay]] at labing-anim na kilometro sa timog ng [[Airvault]]. ==Urbanismo== ===Tipolohiya=== Noong Enero 1, 2024, ang Lhoumois ay ikinategorya bilang isang munisipalidad sa kanayunan na may napakakalat na pabahay, ayon sa bagong pitong-antas na iskala ng densidad ng populasyon ng munisipyo na tinukoy ng INSEE noong 2022. Ito ay matatagpuan sa labas ng isang urban area. Bukod pa rito, ang munisipalidad ay bahagi ng Parthenay catchment area, kung saan ito ay isang peripheral municipality. Ang lugar na ito, na kinabibilangan ng 26 na munisipalidad, ay ikinategorya bilang may mas mababa sa 50,000 naninirahan. ===Paggamit ng lupa=== Ang paggamit ng lupa sa munisipalidad, gaya ng ipinapakita sa European biophysical land cover database na Corine Land Cover (CLC), ay nailalarawan sa pamamagitan ng malaking presensya ng lupang pang-agrikultura (86.8% noong 2018), isang proporsyon na kapareho ng noong 1990 (86.8%). Ang detalyadong pagkasira noong 2018 ay ang mga sumusunod: magkakaibang mga lugar na pang-agrikultura (33.3%), lupang maaaring sakahin (33%), damuhan (20.5%), kagubatan (10.6%), at mga lugar na may palumpong at/o mala-damo na halaman (2.6%). [[File:79149-Lhoumois-Sols.png|thumb|center|alt=Carte en couleurs présentant l'occupation des sols.|Carte des infrastructures et de l'occupation des sols de la commune en 2018 ([[Corine Land Cover|CLC]]).]] ==Kasaysayan== Sa mapa ni Cassini na kumakatawan sa Pransya sa pagitan ng 1756 at 1789, ang nayon ay kinilala sa ilalim ng pangalang '''Lhommois'''. ==Mga lugar at monumento== * Château de la Roche Faton, ika-15 at ika-16 na siglo, nakalista bilang isang makasaysayang monumento simula noong 1973; * Simbahan ni San Juan Bautista. <gallery mode="packed"> Lhoumois la Roche-Faton.JPG|<center>Le château de la Roche Faton.</center> Lhoumois église clocher.JPG|<center>Le clocher de l'église.</center> Lhoumois église porche (1).JPG|<center>Le porche de l'église.</center> Lhoumois église vitrail (3).JPG|<center>Le triptyque des vitraux du chœur. L'[[annonciation]] est représenté sur les vitraux droite et gauche. Au centre, est représenté saint Jean le Baptiste</center> </gallery> Ang Mga Hardin ng Ford: isang apat na ektaryang parke ng mga bulaklak, na matatagpuan sa pampang ng Thouet, at binubuo ng pitong hardin, halos 2,000 uri ng halaman, na tinaguriang Remarkable Garden noong 2013.<ref>[http://www.poitou-charentes.culture.gouv.fr/pages/section6/jardins/fr/rep_detail.php?jar_id=294 Les Jardins du Gué] sur le site rendez-vous aux jardins Poitou-Charentes, consulté le 6 août 2014.</ref> Ang parke ay matatagpuan sa lugar na tinatawag na ''Le Gué de Flais'': isang tawiran ang nagpapahintulot sa pagtawid sa ilog sa puntong ito. <gallery mode="packed"> Jardins du Gué, Grande prairie vue de la roseraie.JPG|<center>Une perspective sur l'un des sept jardins, le Jardin des Voyageurs.</center> Les Jardins du Gué, Grande Rocaille.jpg|<center>Vue sur une partie du Jardin des Braves.</center> Les Jardins du Gué, Le coin du peintre.JPG|<center>Un des aspects du Jardin des Arts.</center> Les Jardins du Gué, Arrosoirs et Bassin.jpg|<center>Le jardin florentin.</center> </gallery> ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Lhoumois (Deux-Sèvres).svg|thumb|alt=Tiercé en pairle renversé : au 1) de gueules à trois épis de blé tigés, feuillés, empoignés et liés d'or ; au 2) d'or à la feuille d'orme de sinople ; au 3) d'azur à l'agneau pascal d'argent, la tête contournée, tenant une croix haute d'or à laquelle est appendue une bannière d'argent chargée d'une croisette de gueules, accompagné en pointe d'une burelle ondée d'argent. (sa Wikang Pranses)|Lhoumois]] ''May pahabang pares na nakabaligtad: unang gules na may tatlong uhay ng trigo na may tangkay, dahon, hawak at itinali, o, pangalawa, may dahon ng elm, pangatlo, asul na may kulay kordero ng pasko na kulay argent, ang ulo ay nakaharap sa malas, may hawak na mataas na krus o kung saan nakasabit ang isang pilak na bandila na puno ng mga gules na krus, na may kasamang isang alon-alon na pilak na baras sa ilalim.''<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=20167 Eskudo de armas ng Lhoumois]</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Lhoumois]] [[Kategorya:Deux-Sèvres]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] 824cx3p68cpdg92yg1cl7414byvmw13 0 337979 2204162 2026-04-22T10:38:34Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: {{Infobox settlement |name = Rivel |native_name = Rivèlh |settlement_type = Bayan |image_skyline = Rivel (3).jpg |image_caption = Bulwagan ng bayan sa Rivel |image_shield = Blason ville FR Rivel (Aude).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Rivel |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Occitanie]] |subdivision_type2 = Mga Departame... 2204162 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Rivel |native_name = Rivèlh |settlement_type = Bayan |image_skyline = Rivel (3).jpg |image_caption = Bulwagan ng bayan sa Rivel |image_shield = Blason ville FR Rivel (Aude).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Rivel |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Occitanie]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Aude]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Limoux|Limu]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2020–2026) |leader_name = Jerome Artigues<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|publisher=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=13 September 2022|language=fr}}</ref> |area_total_km2 = 24.3 |population_as_of = 2023 |population_total = 219 |population_density_km2 = auto |website = |coordinates = {{coord|42.9453|2.0011|format=dms|display=inline,title}} |elevation_min_m = 381 |elevation_max_m = 1090 |elevation_m = 400 |population_demonym = Rivelois |postal_code_type = INSEE/Postal code |postal_code = 11316/11230 }} Ang '''Rivel''' ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] ng [[Pransiya]] na matatagpuan sa timog-kanluran ng departamento ng [[Aude]], sa [[rehiyon ng Oksitaniya]]. Sa kasaysayan at kultura, ang komyun ay bahagi ng [[Razès (rehiyon)|Razès]], isang malawak na rehiyon sa kasaysayan na ngayon ay sumasaklaw lamang sa mga burol ng Malepère at sa ibabang Razès sa gitna at timog, na napapaligiran ng [[Pays de Sault]]. Dahil nalantad sa isang nabagong klima ng karagatan, ito ay pinadadaluyan ng [[Hers-Vif]], Riveillou, at ilang iba pang maliliit na batis. Ipinagmamalaki ng komyun ang isang kahanga-hangang likas na pamana: dalawang lugar ng Natura 2000 (ang "Pays de Sault" at "Garonne, Ariège, Hers, Salat, Pique at Neste") at labing-isang natural na lugar na may interes sa ekolohiya, fauna, at bulaklak. Ang Rivel ay isang rural na komyun na may populasyon na 219 noong 2023, na umabot sa pinakamataas na bilang na 1,227 na naninirahan noong 1841. Ang mga naninirahan dito ay tinatawag na Rivelois (panlalaki) o Riveloises (pambabae). ==Heograpiya== Ang komyun ay matatagpuan sa Riveillou, isang [[sanga]] ng [[Hers-Vif]], sa silangang gilid ng [[Plantaurel massif]]. Nakapalibot ito sa departamento ng [[Ariège]]. Ang mga kalapit na komunidad ay [[Bélesta, Ariège|Bélesta]], [[Chalabre]], [[Lesparrou]], [[Montbel, Ariège|Montbel]], [[Puivert]], [[Roquefeuil, Aude|Roquefeuil]], [[Sainte-Colombe-sur-l'Hers]] at [[Villefort, Aude|Villefort]]. ==Pangalan== Kinukuha ng Rivel ang pangalan nito mula sa batis na tumatawid dito: ang Riveillou, mula sa Latin na rivulus (maliit na ilog). ==Kasaysayan== Ang aklat ni Casimir Pont, na inilathala noong 1872,<ref>Pont.C. Histoire de la Terre Pivilégiée, anciennement connue sous le nom de Pays de Kercorb, canton de Chalabre (Aude) : coup d’œil, notions et détails sur la contrée, notamment sur la commune de Rivel. Paris, Dumoulin éd., 415 pp</ref> ay nananatiling pangunahing sanggunian sa kasaysayan ng komyun ng Rivel. Ito ay muling inilimbag nang tatlong beses (1974, 1989, at 2018, ang huli ay ng isang Amerikanong tagapaglathala),<ref>Wentworth Press, United States, {{ISBN|0341080942|9780341080947}}</ref> at muling inilimbag kung kinakailangan sa Pransiya (2016) at Indya (2020). Ang nayon ng Rivel ay unti-unting umunlad sa paligid ng isang pinatibay na [[bastida]], na itinayo ilang sandali matapos masira ang kastilyo, pati na rin ang nayon ng Pendels na matatagpuan sa mas mataas na bahagi ng burol (marahil malapit sa kapilya ng Sainte-Cécile), noong 1210 noong [[Krusada ng Albigense]]. Ang paglikha ng isang bastida ay karaniwang sinasamahan ng isang karta na nagbabalangkas ng mga kaakit-akit na panukala upang matiyak ang paninirahan nito. Sa Rivel, ang dokumentong ito ay hindi kinakailangan dahil walang bagong nayon na nilikha, kundi isang paglipat ng mga umiiral na pamayanan. Ang bastida ay napapalibutan ng malalapad na kalsada na sumasakop sa dating mga tuyong kanal na dating nakapalibot dito. Ito ay dinadaanan ng isang pangunahing kalye, ang Rue de la Ville, na ang katimugang dulo ay may mga labi ng isang tarangkahan, at tatlong mas maliliit na kalye na patayo rito. Ang bastida ay walang tunay na mga kuta, ngunit ang mga bahay sa gilid ng bayan ay nagsilbing mga kuta, na itinayo sa mga matibay na pader, na ang ilan ay nakatayo pa rin hanggang ngayon. Ang silangang harapan ng Simbahan ni San Juan ay nakatulong din sa kuta na ito. Ang [[istasyon ng Rivel-Montbel]], sa komyun ng Ariège ng [[Montbel]], ay nag-operate mula 1902 hanggang 1939 sa [[linya ng Moulin-Neuf hanggang Lavelanet]]. Gayunpaman, nagkaroon ng pansamantalang muling pagbubukas ng serbisyo ng pasahero mula Mayo 5, 1941, hanggang Mayo 6, 1946. Ang kakulangan ng transportasyon sa kalsada noong panahon ng digmaan ay humantong sa pagdaragdag ng isang karwahe sa natitirang tren ng kargamento. Ang serbisyo ng kargamento ay nagpatuloy hanggang 1973. Noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], isang kampo ng internment ang itinatag malapit sa linya ng riles, malapit sa istasyon ng Rivel-Montbel. Nakakulong doon ang mga miyembro ng [[International Brigades]], mga aktibistang sosyal-demokratiko ng Alemanya at Austria, mga komunista, mga unyonista ng manggagawa, at mga Hudyo.<ref>{{Cite web |title= Cérémonie à la mémoire des internés du camp de Rivel|url=https://www.midilibre.fr/2014/05/15/ceremonie-a-la-memoire-des-internes-du-camp-de-rivel,860919.php |date=2014-05-15|website=Midi Libre |access-date=2021-08-20}}</ref><ref>{{Cite web |title=Les camps d’internement de Rivel, 1939-1945. |url=https://chalabremetaitconte.pagesperso-orange.fr/Camp_Rivel.html |website= Si Chalabre m'était conté|access-date=2021-08-20}}</ref> ==Mga lugar at monumento== * Simbahan ni San Cecilia sa Rivel.<br>Ang kapilya na ito ay nakalista bilang isang protektadong natural na lugar simula noong 1952.<ref>{{Cite web |title=Chapelle Ste Cécile (Rivel)|url=https://site.din.developpement-durable.gouv.fr/public/ficheSite?id=10143}}</ref> * Ang simbahang parokya ni San Juan Bautista ay sumailalim sa ilang yugto ng pag-unlad. Ang una, na nabanggit sa itaas (tingnan ang Kasaysayan), ay ang pagtatayo ng bastida (pinatibay na bayan), kung saan ito ay sumasakop sa timog-silangang sulok. Sumunod, sa hindi tiyak na oras, ay dumating ang pagpapalaki nito kasama ang pagdaragdag ng isang apse na umaabot sa timog na moat at isang sacristy na umaabot sa silangang moat. Panghuli, sa simula ng ika-19 na siglo, ang apse ay binago sa pamamagitan ng pagdaragdag ng mga bintana na istilong Gothic at ang pagharang sa tatlong oculi, na ang mga balangkas ay maaari pa ring makita, habang ang isang kapilya na kilala bilang Kapilya ni San Ana ay idinagdag bilang isang extension ng sacristy. Ang loob, na binubuo ng isang nabe sa istilong Languedoc Gothic, nang walang transept, ay maaaring mula pa noong ika-14 na siglo, na mangangahulugan na ang orihinal na simbahan ay muling binago. Ito ay pinalamutian ng mga fresco na may estilong katulad ng kay Sainte Cécile, at malamang na mula pa noong kalagitnaan ng ika-19 na siglo. Ang simbahan ay naglalaman ng ilang kawili-wiling mga likhang sining. Ang pinsala sa bubong ay pumigil sa pagdaraos ng mga serbisyong pangrelihiyon doon simula noong 2019. Isang plano upang iligtas ang simbahan ang kasalukuyang binubuo. <gallery mode="packed"> File:Rivel église Ste Cécile.jpg|Simbahan ni San Cecilia sa Rivel File:Rivel (2).jpg|Simbahan ni San Juan Bautista ng Rivel File:Nef de l'église de Rivel (Aude).jpg|Ang nag-iisang nabe ng simbahang Saint-Jean-Baptiste sa Rivel, sa istilong Languedoc, ay nailalarawan sa pamamagitan ng mababang arko kung saan sinusuportahan ang mga rib vault. File:Rivel 06-23 (1) école.jpg|Paaralang Munisipyo </gallery> [[file:Sainte Cécile Rivel.jpg|thumb|Tanawin ng simbahan ng Sainte Cécile at ng Cypress Alley]] * Malapit sa nayon, ang kapilya ng Sainte-Cécile noong medyebal ay nauna pa sa panahon ng mga Cathar. Ang Romanesque apse nito ay isang pambihirang katangiang arkitektura na nakaligtas sa [[Krusada ng Albigense]] (1209-1229). Ang lugar, na binubuo ng kapilya at ng abenida na may sapin ng sipres na patungo rito, ay isang nakalistang makasaysayang monumento. Ang kapilya ay naglalaman ng ilang kawili-wiling mga likhang sining. Ito ay naibalik noong mga unang taon ng 2000s sa inisyatiba ng munisipalidad ng Rivel at ng Association Rivel Patrimoine. * [[Lawa ng Montbel]]. * [[Col de la Babourade]], sa RD 117. ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville FR Rivel (Aude).svg|thumb|alt=Tiercé en pairle renversé: au 1 d'azur au clocher de l'église du lieu [église Sainte-Cécile], d'or, ajourée du champ et campanée de sable, au 2 d'argent à un sapin coupé de sinople et fûté de tenné, au 3 de gueules à la burelle ondée d'argent abaissée, surmontée d'une croix cléchée, vidée et pommetée de douze pièces d'or (sa Wikang Pranses)|Rivel]] ''May pahabang-patong na pares: unang asul na may kampanaryo ng simbahan ng lugar [simbahan ni Santa Cecilia], o, may butas sa parang at may kampanteng sable, ika-2 kulay argent na may pinutol na vert ng puno ng fir at may tangkay na tenné, ika-3 gules na may kulot na pilak na kurba na nakababa, nasa ibabaw ng isang krus na clechée, may butas at pommée na may labindalawang piraso o.''<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=20978 Eskudo de armas ng Rivel]</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Rivel]] [[Kategorya:Aude]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] dy2ifyxuf46op3s3y6kyxy3tseu4o8e 0 337980 2204174 2026-04-22T11:05:44Z TentingZones1 122212 Bagong pahina: {{Infobox settlement |name = Sampolo |native_name = Sampolu |settlement_type = Bayan |image_skyline = Sampolu.JPG |image_caption = Tanawin ng ilang bahay sa nayon |image_shield = Blason ville fr Sampolo (Corse-du-Sud).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Sampolo |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Corsica|Korsika]] |subdivision_type2... 2204174 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Sampolo |native_name = Sampolu |settlement_type = Bayan |image_skyline = Sampolu.JPG |image_caption = Tanawin ng ilang bahay sa nayon |image_shield = Blason ville fr Sampolo (Corse-du-Sud).svg |pushpin_map = France |map_caption = Lokasyon ng Sampolo |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{Flag|France}} |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Pransiya|Rehiyon]] |subdivision_name1 = [[Corsica|Korsika]] |subdivision_type2 = [[Mga Departamento ng Pransiya|Departamento]] |subdivision_name2 = [[Corse-du-Sud|Timog Korsika]] |subdivision_type3 = Arrondissement |subdivision_name3 = [[Arrondissement of Ajaccio|Ajaccio]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = Alkade (2026-2032) |leader_name = Marilyne Santi |area_total_km2 = 7.14 |population_as_of = 2023 |population_total = 90 |population_density_km2 = auto |website = |coordinates = {{coord|41.9431|9.1242|format=dms|display=inline,title}} |elevation_m = 800 |elevation_min_m = 532 |elevation_max_m = 1720 |population_demonym = |postal_code_type = Postal code |postal_code = 2A268/20134 }} Ang '''Sampolo''' ay isang [[Mga komuna sa Pransiya|bayan]] ng [[Pransiya]] na matatagpuan sa departamento ng [[Corse-du-Sud|Timog Korsika]] at teritoryo ng [[Collectivité territoriale unique|komunidad]] ng [[Corsica|Korsika]]. Ito ay kabilang sa mikro-rehiyon ng [[Talavo]]. ==Heograpiya== Ang komyun ng Sampolo ay binubuo ng dalawang nayon, ang Sampolo at [[Giovicacce]], na matatagpuan 2.5 km ang layo. Ang tanawin ay tipikal sa mga bundok ng Corsican, kung saan ang maquis ay unti-unting napapalitan ng kagubatan na mahigit 700 metro ang taas. Ang mga puno ng [[kastanyas]] ay umuunlad dito sa mga mainam na kondisyon. Kakaunti lamang ang mga permanenteng residente, mga limampu lamang para sa buong komyun, ngunit ang diaspora ay nananatiling tapat sa mga ugat nito, patuloy na pinupuno ang mga bahay tuwing tag-araw. Ang turismo ay nakakita ng ilang paglago nitong mga nakaraang taon salamat sa rutang "mare a mare" Solenzara-Porticcio, na nagdurugtong sa kanluran at silangang baybayin ng isla sa pamamagitan ng Sampolo at Giovicacce. Maraming mga guesthouse at pribadong bahay ang maaaring arkilahin. ==Urbanismo== ===Tipolohiya=== Noong Enero 1, 2024, ang Sampolo ay ikinategorya bilang isang munisipalidad sa kanayunan na may napakakalat na pabahay, ayon sa bagong pitong antas na iskala ng densidad ng munisipyo na tinukoy ng INSEE noong 2022. Ito ay matatagpuan sa labas ng isang urban area. Bukod pa rito, ang munisipalidad ay bahagi ng metropolitan area ng Ajaccio, kung saan ito ay isang peripheral municipality. Ang lugar na ito, na kinabibilangan ng 79 na munisipalidad, ay ikinategorya bilang may populasyon sa pagitan ng 50,000 at 200,000. ===Paggamit ng lupa=== Ang takip ng lupa sa munisipalidad, gaya ng ipinapakita sa European biophysical land cover database na Corine Land Cover (CLC), ay nailalarawan sa pamamagitan ng malaking presensya ng mga kagubatan at semi-natural na lugar (94.9% noong 2018), isang proporsyon na kapareho ng noong 1990 (95%). Ang detalyadong pagkasira noong 2018 ay ang mga sumusunod: kagubatan (88.5%), magkakaibang mga lugar na pang-agrikultura (5%), mga lugar na may palumpong at/o mala-damo na halaman (4.1%), mga bukas na espasyo, na may kaunti o walang halaman (2.3%). [[File:2A268-Sampolo-Sols.png|thumb|center|alt=Carte en couleurs présentant l'occupation des sols.|Carte des infrastructures et de l'occupation des sols de la commune en 2018 ([[Corine Land Cover|CLC]]).]] ==Kasaysayan== Natagpuan ang mga bakas ng mga sinaunang pamayanan sa isang burol na nakaharap sa nayon ng Sampolo. Malamang na nagsimula ang Sampolo sa lugar na ito, gaya ng pinatutunayan ng mga labi ng isang kapilya noong ika-5 siglo. Noong ika-11 siglo, nawalan ng populasyon ang nayon, na lumipat pababa sa dalampasigan, marahil sa Pratavone, sa munisipalidad ng [[Cognocoli-Monticchi]]. Pagkatapos, dahil sa kawalan ng seguridad at [[malaria]], bumalik ang populasyon noong ika-15 siglo, na lumikha ng kasalukuyang nayon at nagpatuloy sa pagsasagawa ng transhumance sa pagitan ng lambak (Pratavone) at ng talampas ng Cuscione hanggang noong 1950s. Sa pagtatapos ng ika-18 siglo, dalawang magkaribal na pamilya ang nag-ayos ng kanilang mga sarili sa simbahan ng nayon, ang isa ay sinira ang isang upuan, ang isa naman ay isang lapida. Sa pagtatapos ng ika-19 na siglo, nagsimula ang mabagal na pagbaba ng populasyon, na nagbawas sa bilang ng mga naninirahan sa komyun mula 450 noong dekada 1880 hanggang halos 50 noong 2010. Gumamit ang mga naninirahan ng mga ruta ng emigrasyon patungo sa mga kolonya, lalo na sa [[Morocco]], pagkatapos ng [[Unang Digmaang Pandaigdig]], kung saan masasabing ang bawat pamilya sa Sampolo ay mayroong kahit isang miyembro hanggang dekada 1960. Sa kasalukuyan, ang nayon ay may 63 naninirahan sa taglamig. Sa tag-araw, ang mga taong may ugat sa Sampolo ay bumabalik sa nayon, kasama ang humigit-kumulang tatlumpung kabataan. ==Mga Pista sa Sampolo== Si San Pablo, ang patron ng nayon, ay ipinagdiriwang tuwing Hunyo 29 sa pamamagitan ng isang tradisyonal na prusisyon sa nayon. Tuwing unang Linggo ng Agosto, ginaganap ang flea market sa nayon. Dinadagsa ng mga bisita ang kaganapang ito, na nagtatampok ng mga stall na nagbebenta ng mga antigo pati na rin ang mga stall para sa mga bata at kabataan. Isang Misa na inaawit ang ipinagdiriwang sa Simbahan ng San Paulu sa araw na iyon. ==Mga lugar at monumento== Ang Simbahan ng San Paulu ay muling itinayo noong ika-17 siglo at naibalik noong 1932. Ito ay napapaligiran ng isang simpleng tore ng kampanaryo, na may eleganteng piramide sa ibabaw. Sa loob, ito ay naglalaman ng isang tabernakulong marmol na ang pinto ay naglalarawan ng Birhen at Bata. Sa simbahang ito inilibing ang apat sa limang lalaking napatay malapit sa Sampolo ng mga "tropa ng Pransiya" noong Mayo 30, 1770. Ang bantayog ng digmaan ng bayan ay matatagpuan sa harapan ng simbahan na nakaharap sa kalsada. ==Eskudo de armas== [[File:Blason ville fr Sampolo (Corse-du-Sud).svg|thumb|alt=Tiercé en pairle renversé: au 1er de gueules à l'épée basse d'argent garnie d'or posée en barre, au 2e d'argent à la rose des jardins de gueules tigée et feuillée de sinople, au 3e d'azur châtaignier d'or brochant sur une burelle ondée et abaissée d'argent (sa Wikang Pranses)|Sampolo]] ''May pahabang-patong na pares: Una, kulay abo ang hugis ng espada na ang ibabang bahagi ay may pakpak o nakabaluktot, pangalawa, kulay abo ang hugis ng rosas na pang-garden na may tangkay at dahong tuwid, pangatlo, kulay asul na hugis puno ng kastanyas o kabuuan sa kulot at mababang kulay pilak na kurba.''<ref>[https://armorialdefrance.fr/page_blason.php?ville=21150 Eskudo de armas ng Sampolo]</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Sampolo]] [[Kategorya:Corse-du-Sud]] [[Kategorya:Mga pamayanan sa Pransiya]] [[Kategorya:Mga komuna sa Pransiya]] ci455mmrl3aykttn3vj5t6vkq8jbrqq